Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Giacomo Bove; Alfonso Fresa (1940). Il passaggio del nord-est: spedizione artica svedese della "Vega". Società Italiana delle Arti Grafiche. URL consultato il 31-10-2013.

In su mundu anticu, s'Ogham consistiat in segnos de registru, e sas iscriziones monumentales de s'antigo Imperu persianu fint iscrittas in un'iscrittura cuneiforme chi fit sustanzialmente alfabetica, et sa sua forma 'e sas litteras pariat creada po s'occasione.

Nàschidu in sa biddighedda de Coma in s'altu Egitu, in una famìlia cristiana chi at pensadu a sa educatzione sua. Est rimastu orfanu a mancu de vinti annos cun una sorre pius minore. Una die in creja intendet legere: «Si cheres essere perfetu, bae, bende su chi asa e dalu a sos poberos a poi beni e sighimì»(Mt 19,21). Custu invitu Antoni lu intendet rivoltu propiu a isse, e lassat totu po sighire a Cristos in una vida austera e solitaria in su desertu, occupende su tempu in preghiera, lettura e trabagliu cun sas manos. Creschiat su numeru de cuddos chi cheriant vivere suta sa guida sua. A poi de paritzos annos de vida de eremida, in su 305 fundat unu monasteriu a Phaiun.

Est istadu cojuadu dae su 1.961 a su 1.971 cun Diane de Margerie, dae sa cale at tentu unu fizu, Ramon Fernandez (naradu che zaju suo) e una fiza, Laetitia. Dominique Fernandez at bìvidu in un’istatzu gadduresu a sos cumintzos de s’abentura turìstiga manna de sa Costera Ismerarda.

Alla Rakha (Ratangarh, 29 de abrile 1919 – Bombay, 3 de frealzu 2000) est istadu unu Musicista, percussionista e sonadore de tabla indianu. Est istadu unu sonadore de tabla de su genere classigu de sa mùsica indiana aiat collaboradu meda cun su sonadore de sitar Ravi Shankar.

Su New Jersey est istadu logu de batallas de importu mannu in sa Rivolutzione Americana. De su sèculu XIX, cun sa rivolutzione Industriale, s'istadu agatende·sì inghiriadu de tzitades mannas comente Boston e New York a su Nord e Philadelphia, Baltimora e Washington D.C. a su Sud, est imbàtidu a unu artu livellu de isvilupu. Est oe unu de is istados federados prus ricos de is Istados Unidos.

Non tocat a fàghere isfortzu mannu pro cumprendere comente, subra custas bases, bi cheriat bellu che pagu a pònnere discunfiàntzia intre populatziones bàrias, ponende·ddas a bìvere impare.

Is Joy Division sunt istetius una band post-punk inglesa posta a paris a Salford, in sa contea de Greater Manchester. Su nomene benit dae is baraccas de is femminas me is campus dae cuncentramentu de is nazistas, contau puru in su libru "The house of dolls" de Ka-Tzetnik 135633 de su 1955. Is femminas inpresonadas in su tretu chi pigat custu nomene fiant pigadas po saccajas dae is sordaus e is SS tedescus. Is cantus dae No Love Lost chistionant dae custu argumentu.
Idir disinnat de istudiare geologia e si sèberat una carriera in s’indùstria algerina de su petròliu. . Ma in su 1973, at cumintzadu imbetzes pro casualidade sa carriera musicale in Ràdiu Algeri, est intradu pro sustituire unu cantante, cumponende pro s’ocasione un'anninnia. Intèrpretat duncas custa anninnia destinada a devènnere su primu sutzessu radiofònicu suo, Rsed Un Yidess chi in bèrberu cheret nàrrere «Chi su sonnu nche ruat». La registrat in pare cun un’àteru tìtulu «A Vava Inouva» (“Babbu meu [beni] a mie”), pro sa banda de palas de unu discu a 45 giros. A pustis movet a militare, pro duos annos. Sa cantzone cumintzat a si difùndere in Algeria e nche bàrigat finas sas làcanas. Issu fiat ufitziale in una casermedda e s’iscurtaiat cantende, trasmìtidu dae sas emitentes algerinas e istràngias.

Vichy ( in otzitanu Vichèi) est unu comune frantzesu de unos 25.600 abitantes, chi s'agatat in su dipartimentu de Allier, in sa regione de s'Alvernia.

Sa catàstrofe aiat tentu una reassione emotiva de non poder creer in bidda; sende gasi, cun su colonzu de su tempus, sos turinesos si fiant fatos semper prus impregados a faeddare de su chi fiat acontèssidu, mancari nemos apat pòdidu ismentigare sos eventos carchi bia. In su 2.012, tres tzinemàtigos turinesos (Fabrizio Dividi, Marta Evangelisti e Vincenzo Greco) rodiant unu documentale a tìtulu “Sale pro sa cabra”, chi refraigat sos eventos cun suportu de interbistas a sos protagonistas de sos tempos e de documentadura zudissiària dada a cunnoscher pubrigamente pro sa prima bia.

S'opera est fentomada pro facher bìer unu bìculu 'e bida de sas sub-culturas tzitadinas chi si respiran in sos cuarteris de Tokyo, mustrande limbazu (in forma de suspu o, pro la nàrrer a s'inglesa, slang) e usos: Gals! est duncas a meidade tra su fumetu comicu pro pitzocas chi est, e su sazu sotziologicu chi bolet esser.

Sa Cullera de linna podit essi confundia cun su Whitewash ("imbarchinàda" o "cappottu"), ca indicat invecis sa natzioni ca in su 6 natzionis perdit totu is partìas: sa squadra ca accabat urtima in classifica bincit sempri sa cullera de linna, ma no est a nai ca nci deppit ingurtiri peri su cappottu.

Sa bidda est nodia pro esser istada capitale de s'Istadu Frantzesu, repubrica de crara ideologia fascista chi collaboraiat cun sa Germania in sa II Gherra Mundiale.

Boise s'agatat in su Sud de s'istadu, posta in sa riba de su frùmene omonimu, cun populatzione de unos 215.000 abitantes. S'àrea metropolitana tirat a chimbe conteas cun unos 616.000 residentes.

Nitza est sa capitale istòrica de sa contea omònima, e est istada parte de su Rènniu de Sardigna fintzas a su 1860, candu fiat tzedida a sa Frantza de sos Savojas in cambiapare de s'agiudu rètzidu in sa segunda gherra de indipendèntzia italiana. Una parte de sa populatzione cunserbat su dialetu nizardu chi est una bariedade de su lìguru fortemente influentziada de s'otzitanu.

Elia Angelo Dalla Costa (1872 – 1961), piscamu de Firenze e cardinale. Reconnottu comente “Giusto tra le Nazioni” dae su Museu de s' Olocaustu ,Yad Vashem,de Gerusalemme (santandria 2012) po aere aggiuadu e salvadu paritzos ebreos durante s'occupatzione nazista de s'Italia.
Su lombardu est una limba chi tenet duas variedades mannas, su lombardu de ponente e su de s'oriente: sos chi favèddan custos duos limbàzos si pòden, ma non sèmper, cumprènder a pare.

S'assassinamentu de Stefano Biondi, un'azente de sa Policaminos naturale de Cervia (Rabenna), fiat acontèssidu su 20 de abrile de 2.004 in s'autocaminu A1, a probe de su peazu de Rezu Emìlia. Fabio Montagnino, de 28 annos, e Michele D'Ambrosio, de 31, ambos cun antetzedentes penales pro delitos contra a sa propiedade, fiant fuende a totu belotzidade a bordu de una Porsche zai dae Casalpusterlengo (Lodi), in ue aiant proadu sena èsitu a realizare un'isrobatòriu. A bordu de s'automòbile trasportaiant duos chilos de cocaìna superpura.

Su 17 maju detzidet su disafiu esternu contra de s'Atlético Madrid, signende s'ùnicu gol de sa partida, permitende a su Barcellona de bìnchere su 23º campionadu ispagnolu de s'istòria sua. Su 30 maju binchet sa de tres Copas suas de su Re, signende una dopieta in sa vitòria pro 3-1 contra de s'Athletic Bilbao. Su 6 làmpadas s'agiùdicat sa sua de cuator Champions League, binta adobbende pro 3-1 sa Juventus, proclamende·si annotamala mègius marcadore de sa cumpetitzione cun 10 marcaduras (a parinales mèritu cun Neymar e Cristiano Ronaldo).

Tsundere (ツンデレ?) est unu faveddu giapponesu chi inditat un'istereotipu de pessone in apparentzia presumìu e gherradore chi a pustis s'irbèlat manilàrgu e corimòdde, est a nàrrer chind una pessonalidade ischirriàda tra su chi si ammustrat e su chi si tenet in intro. Est unu pessonazu nàschiu in intro de sos videojocos, mascamente in sos dating simulators, e a pustis bortau in atteros media comente sos anime e sos manga.

Su territòriu suo est istadu iscobertu de s'òmine petzi intre su 1050 e su 1070; is primos bividores sunt istados is Māoris intames de is europeos chi bi sunt isbarcados in su 1642 pro sa prima borta. De su 1788 a su 1840 is ìsulas de sa Noa Zelanda sunt istadas parte de su Nou Galles de su Sud, pro èssere fatu a coa colònia britànnica a partire de su 6 de freàrgiu 1840 - die oe fata festa natzionale - cun sa firma de su tratadu de Waitangi.

S'istòria de sa repùblica est sinniada de tensiones e perricas numerosas. Is istitutziones suas diant funtzionare normalmente fintzas a su 1930, data cando s'ùrtimu guvernu apogiadu de sa majoria parlamentare fiat postu in minoria, agatende·si obligadu a dare dimissiones e duncas fissare eletziones noas. A partire de su cabudanne 1930, si diant sighire guvernos minoritàrios de dereta, apogiados de su presidente de su Reich, chi diant betire a una polìtica fatuvatu prus autoritària.
In su 1975 retzit un’invitu dae Pathé Marconi, produtore discogràficu chi li diat chèrrere prodùere e publicare su primu album, e si nche tramudat duncas a Parigi. Comente tìtulu sèberant pròpiu A Vava Inouva e su traballu nche crompet a livellos de fama internatzionales, distribuidu in 77 paisos e bortadu in 15 limbas. Una versione frantzesa l’aiat cantada finas su duo David Jisse e Dominique Marge in su 1976. Custa cantzone bèrbera, fata petzi cun boghes e chitarra, est galu cunsiderada comente su primu sutzessu internatzionale chi benit dae su nord de s’Àfrica. Rapresentat sa cunfirma de una identidade distinta, una torrada a sas raighinas fundudas de s’istòria de Algeria. Amus dèvidu isetare finas a su 1976 pro àere custu primu traballu de importu A Vava Inouva, in ue podimus agatare sa cantzone originale chi li dat su tìtulu a s’album.

Durante su Segundu Reich (1871-1918), una parte de sa regione fiat annessionada a sa Germània, aunida a s'Alsàtzia in su territòriu imperiale de Alsàtzia e Lorena. Torraiat a sa Frantza a s'acabu de sa prima gherra mundiale, pro èssere torrada a perricare in sa segunda gherra mundiale e cunchistada de is nazistas.

Culilughe, de sa Familia Coccinellidae. Insettu coleotteru, minoreddu, tundu cun alas . Su c. comune, de colore ruiu, cun sette macchias nieddas. In istiu essidi e pizu in mesu a sas mattas e piantas, e a de notte bolada, faghinde una lughitta, in logos inue s'aria no est inquinada.

In s'annu solare 2011 est chessidu a marcare nessi unu gol in totus is cumpetitziones a cale at pigadu ala, overas in sa liga, in Champions League, in sa Copa de su Re, in sa Super-copa ispagnola, in sa Super-copa UEFA e in su Mundiale pro scuadra, ugualende su rècord de Pedro de su 2009.

In passadu su territòriu de su Vermont fiat bìvidu de duos populos nativos: is Abenaki e is Irokesos, e in manna parte fiat frantzesu a primitziu de su perìodu coloniale. Sa Frantza dd'aiat pois tzedidu a su Rènniu Aunidu a sa fine de sa Gherra de sos Sete Annos, in su 1763, sende chi aiat pèrdidu.

Goetz aiat isparadu chimbe bias cun una rebortedda neta de permissu, ferende in manera sèria sos bator atacadores suos. S’imprenta noaiorchesa l’aiat paranumenadu “su bizilante de su metrò”, e sos mèdios massivos e s’opinione pùbriga l’aiant siat alabadu siat critigadu aspidamente.

Sa bidda s'agatat in su norti de sa natzione e est atraessada de su frùmene Ebro, acasàgiat una metade de totu sa populatzione de sa regione.

Est limba mama pro unos 1,8 milliones de pessones e faeddadu de unons 2,5 milliones, chi bivent pro sa majoria in Islovènia in ue est limba uffitziale.
Peruza, Cunservatòriu Morlacchi. Un'iscola chi bivet gràssias a sos cuntributos de duos benefaghidores zenerosos: Gaudenzi s'industriale e Margherita de Sansevero sa Contissa (Juliette Mayniel). In su Cunservatòriu imparat su biolinu Giovanni Russo su mastru (Domenico Modugno), unu talentu de sensibilidade musigale manna. A su puntu chi s'òmine est istimadu dae totus. L'ammirant sos zòvanos, nde sunt inamoradas sas piseddas. E finas carchi mamma est còrfida dae sos modales suos amàbiles e recatados. Intre sos dischentes de Russo, b'est finas su fizu de Gaudenzi, Carlo Gaudenzi, e sa fiza de sa contissa de Sansevero, sa contissita Laura (Rena Niehaus). Peroe a sa manu de su biolinista aspirant finas Agnese sa seighiarza (Elisabetta Virgili), Luciana Taddei s'imparadora de pranu e Margherita sa contissa etotu, zai dae tempus biuda. In s'ìnteri chi Laura s'inamorat, su tempus coladu segredu de su mastru nch'essit a pizu de aba in sos ambientes aristocràtigos chi l'ant acollozidu. S'iscòberit chi Giovanni Russo est su fizu de un'immigradu a sos IAA, fuìdu dae s'Itàlia in s'èpoga fassista, batende in fatu su pitzinnu chi non teniat galu chimbe annos. Giovanni su minore est sa creadura crèschida musigarmente cun istima dae unu biolinista zudeu. Peroe su tempus coladu cuat àtera tristura: difatis, est istadu unu cuntzertista esitosu, cun su nùmene de Joe Russo. Peroe s'òbitu primadiu de muzere sua Jene Anderson, segada dae s'abusu de àrculu, l'aiat fatu abandonare sas issenas. apretadu dae sas fèminas nòbiles e infadadu dae unu tempus coladu a ismentigare, Russo torrat a Londra. E cumintzat torra a fagher cuntzertos. Peroe Laura, sa contissita zòvana inamorada, nche lu sizit e faghet de totu pro no lu perder, a pustis de sa fua dae s'ambiente aristocràtigu chi l'at repèllidu.

Protagonista est Ran Kotobuki, pitzoca de 16 annos chi si narat de esser "sa gal prus manna de su mundu" e li piachet sa Para Para. Ran est totu cumbinta de poder bìver sichinde sos pretzettos eticos e esteticos de sas kogal, e pro custa resone est sa gal prus famada de Shibuya, dedicande sa bida sua totu a s'ispassiu.

S'agatat atraessadu de is Alpes orientales e tzentrales e in s'estu de is montes de Dachstein e de is Alpes de Berchtesgaden. Su frùmene Salzach dd'atraessat in antis de si ghetare in s'Inn.

A pagu tretu dae sa zona de istassionamentu, est fàzile a sizire sighende sos inditamentos de sos carteddos turìstigos unu biddarzu nuràghicu cumprendende unas cantas pinnetas e domos de s'ocru chi, mancari essende deterioradu e malamente refàghidu, bardat grandu suzestura pro sa bellesa de s'ambiente naturale chi l'inghìriat.

Sa tzitade est famada in totu su mundu gràtzias a Guernica, maestosa òpera de Picasso, unu cuadru cun sa sòlita ìndola cubista, chi figurat sa tzitade bombardada dae s'esèrtzitu tedescu durante sa gherra tzivile ispagnola.

Cun 1,717,854 km2 de istérrida e unos 735.000 residentes, s'Alaska bènet a èssere su prus mannu istadu de sos USA, su cun sa prus bàscia densidade de abitantes e su de 4 prus pagu populados. Unu 50% de is bividores totales istat in su territòriu de s'àrea metropolitana de Anchorage, sa tzitade prus manna de s'istadu.
Su battisteru est su logu o s'edifitziu inue si retziat su battijimu (dae su gregu baptisma). Unu battijimu fut praticadu dae Giuanne Battista comente narat su Vangelu. Gesùs Cristu at retzidu su battijimu de Giuanne Battista in su riu Giordanu. Po su battijimu cristianu in sos primos tempos si usaiant sos rios, inue b'aiat aba o puru sas domos in tempos de persecutzione. Cando sas persecutziones sunt finidas e-i sos cristianos ant tentu sa libertade de praticare sa religione ant fraigadu battisteros. Funi edifitzios de una tzerta mannaria, de forma circolare o poligonale.

Su Vermont ([vɚːˈmɑːn(ʔ)] o [vɚˈmɑ̃(ʔ)]) est unu istadu de is Istados Unidos chi s'agatat a su Nord-Est de sa natzione, in sa regione narada Noa Inghilterra. Su Vermont est su de 6 istados prus pitios, su segundu prus pagu populadu de sos Istados Unidos e su solu de sa Noa Inghilterra chi non tenet bessida a su mare. Su lagu Champlain faghet metade de sa làcana Ovest de s'istadu, s'àtera metade dda ispartzit cun su New York. A su Sud tenet làcana cun su Massachusetts, a s'Est cun su New Hampshire e a su Nord cun sa provìntzia canadesa de su Québec.

Consideradu unu de is megius giogadores de totus is tempos, est annotamala unu de is marcadores prus prolificos de s'istòria de su fubalu. Medas bortas benit cunfrontadu cun Diego Armende Maradona, cunnatzionale suo.

Pro su fattu chi s'animale bolet unu logu liberu dae sa presentzia de s'omine, e no bolet issu a lu istrobbare, sa lista ruja IUCN lu ponet comente ispetzia vulnerabile.

Est su de 4 istados prus pitios, ma su de 11 prus populados e su cun prus arta densidade intra de is 50 de sa natzione. Est fintzas s'istadu de 7 in richesa produida.

Antoni morit a pius de chent'annos , su 17 de bennalzu 356. Est cunsideradu su fundadore de su monachesimu cristianu. Ma no paret chi eppat iscritu una Regula, ma literas meda po guidare sos monacos. Est veneradu comente su protetore de sos animales. Sa festa su 17 de bennalzu.

Su 1911 fiat su de chimbanta anniversàrios de s'aunimentu de s'Itàlia. Mancari a su tempus prevaleret una retòrica subra sa natzione torrada afines a s'aunire in unu istadu solu de s'arruta de su rennu de is Ostrogotos (493-553 p.C.), is gentes chi nde biviant su territòriu, fiant s'una cun s'àtera meda istesiadas abbaidende·ddas de bisura culturale, istòrica e linguìstica. Su sentidu natzionale si podet nàrrere chi galu no esistiat e is pòderes polìticos fiant intames tentos mescamente de una classe dirigente de orìgine setentrionale.

Aiat istudiadu in Tàttari ue aiat frequentadu su ginnasio e su Liceo classico Domenico Alberto Azuni, fit cumpagnu de istudio e amigu de s'istoricu Enrico Costa.

Si fit laureadu in ingegneria a Vienna in su 1913, aiat istudiadu in Monaco de Baviera cun Heinrich Wölfflin. Fit istadu unu de sos fundadores de su CIAM, de cui est istadu puru segretariu generale. Aiat insinzadu in su MIT e a Harvard inue fit diventadu direttore de s'iscola de Design. Sas bideas e sos liberos suos Space Time and Architecture, and Mechanization Takes Command, ana appidu una influentzia de cunzetu meda importante in sos istudiosos de sos annos 50.
Sa paragula craic at pèsau unu muntòne de criticas, mascamènte de sos purìstas chi li nàran "fràssu irlandesu" (fake Irish) o unu noulozismu pseudo-gaèlicu, ma fìntzas prus "sotziulogicas" nànde chi est s'espressione de s'idealtìpu (istereòtipu) de s'irlandesu.

Su Land tenet istèrrida de 7 154,23 km² e contat populatzione de unos 534.100 bividores. Faghet làcanas cun is àteros Länder de Arta Àustria, Carìntzia, Istìria e Tirol, e fintzas cun su Südtirol (Itàlia) e sa Bavièra (Germània).

Ziròminu (naschidu a Stridone afacca a Aquileia su 347 - est mortu a Betlemme su 420) . Santu. Padre de sa Creja latina e duttore. Connoschidore de limbas, ispetzialmente latinu, gregu e ebraicu.

Topeka est una tzitade de unos 122.400 bividores de is Istados Unidos de Amèrica, capitale de s'istadu de Kansas e sea de sa Contea de Shawnee. S'àrea metropolitana contat unos 227.000 residentes.

Gautama Siddhartha o Gautama Buddha, nominau Shakyamuni (su sabiu de sa tribù Shakya)(sanscrito: सिद्धार्थ गौतम) est istadu unu filosofu indianu. Sa filosofia sua ada originadu una traditzione culturale, su buddhismu, fundado a susu de is «Cuatru Nobilis Beridaris».

Su monte tenet prus de unu cùccuru, e sos prus artos sun duos: punta Catirina e punta Turuddò. Custas sun una cara a s'attera e sun ambasduas artas 1127 metros. Sos atteros puntos a brìncare sos 1000 metros sun:

Spitzenberger F, Strelkov PP, Winkler H & Haring E, A preliminary revision of the genus Plecotus (Chiroptera, Vespertilionidae) based on genetic and morphological results , , 2006. 187-230

Situada in su paris bassu emilianu, sa bidda de Ferrara s'agatat in sos oros de su Pou de Volano, chi partzit sa parte medievale dae sa leada orizinale de San Giorgio e alindat su trèmene cun sos assentadorzos noos cuntempuranos a su suddu de sa muralla.

Su Mare de Mesu o Mare Mediterràneu est unu mare addidu, pro mesu de sa Leada de Gibilterra a s' Otzeanu Atlànticu, est serradu totu a giru dae sa regione mesuterranea (Europa meriodionale, Asia occidentale e Africa de su nord). Cun 2,5 miliones de km², est su segundu mare interiore pro grandesa a pustis de su Cribe. Su nomine derivat dae su latinu «Mar Medi Terraneum» chi bolet narrere «Mare in mesu a sa terra»

Piganta su nomini de su protagonista de Cuore de Edmondo De Amicis. Cussu chi 'n ci ghettada is cogorrus a is birdis e arridi candu ca morridi su rei.

In su 2004 nde an fattu una versione mezorada pro Xbox, nada Project Zero II: Crimson Butterfly Director's Cut, e in su 2012 un'attera pro Wii, nada Project Zero 2: Wii Edition (o fintzas Deep Crimson Butterfly).

Mancari oe sa manna parte de sos bividores istent a giru de Chicago, in su norte, sa prima zona de s'Illinois chi est istada ocupada de europeos est sa de s'uestu e de sud fache a norte. Is primas cussòrgias de colonizadores, chi beniant mescamente de Kentucky, torrant a coa in is primos annos de su sèculu de 19. Fiat fatu istadu in su 1818. In is deghinas de annos chi fiant sighidos sa populatzione est crèschida meda gràtzias a s'arribu de emigrantes tedescos e isvedesos.
UNIX est unu sistema operativu criau in su 1969 de unas cantu de programmadoris de sa Bell Laboratories in su New Jersey. Su sistema UNIX est famau meda pro essi impreau cumente server, fintzas ki, prus etotu in tempus modernus, s'est ispainadu meda in is sistemas workstation.

In su 2005 conduit, pro una chida, Striscia la Notizia paris a s'ex collega Maddalena Corvaglia. In su 2006 leat parte a su cine-panetone Natale a New York, de Neri Parenti, ue est sa fìgia de Christian De Sica. In s' ispetantu, est paris cun issu in televisione in tzertas unas reclamizaduras de sa Tim e nde diventat testimonial.

Augusta est sa bidda prus manna de oto in Maine e sa de 3 capitale de istadu prus pitia in fatu a Montpelier, in Vermont e de Pierre, in Dakota de Sud.

Rafael Rabello, 7-string guitar; Dininho, bass; Luciano Rabello, cavaquinho; Octeto Brasil (2) Wilson Neves, drums; Marçal, tamborim; Beterlau, agogô; Zizinho, pandeiro; Zeca da Cuíca, cuíca Joao, Jorge, Giancarlo, spala; Marcelo, Cristine, Bernardo, Michel, Vidal, Daltro, Alves, Perrota, Aizik, violin; Jesuina, Stephny, Hindenburgo, Penteado, viola; Iurà, Zamith, Alceu Reis, Marcio Malard, cello (2) Nico Assunção, 6-string bass (3, 12) Serginho Trombone, trombone; Leo Gandelman, baritone sax; Raul Mascarenhas, tenor sax; Zé Carlos, alto sax; Marcio Montarroyos, Bidinho, trumpet, flugelhorn (3, 9) Pedro Sá, electric guitar (4) Daniel Jobim, keyboards (5) Dadi, bass; Marcelo Costa, percussion; Lui Coimbra, cello (6) Léo, timbau (7) Bogam, surdo baixo, surdo; Coelho, timbau, mataca; Tripé, timbau, surdo virado; Nito, timbau, claves; Bit Bit, timbau, surdo virado; Alexandre, bacurinha, surdo; Everaldo, bacurinha, castanola; Cosminho, Popó, bacurinha (7, 11) Celso Fonseca, steel string guitar; Firmino, percussion; Lucas Santana, flute; William Magalhães, keyboards (8) Arthur Maia, bass; Carlinhos Bala, drums (9) Nara Gil, vocals (11)

S'Alaska (/əˈlæskə/) est unu istadu federadu de sos Istados Unidos de America, chi s'agatat a su cabu prus setentrionale de su Cuntinente Americanu. Sa capitale est Juneau, ma sa tzitade prus manna est Anchorage.

Margarida (Leucanthemum vulgare, sin. Chrysantemum leucanthemum), pianta e fiore chi creschede in campagna, in sos pasculos. Est sa margarida comuna bianca e groga. Bi sunu margaridas cultivadas, cun fiore mannu e s'anca longa.

Sa botànica (dae su gregu: βοτάνη = ebra, mata) est s'iscièntzia chi istùdiat is formas de bida de su mundu vegetale (frora), ispetzifichende s'anatomia, sa fisiologia, sa classificatzione, e s'ecologia.

S'economia, fintzas a s'ùrtima bintina de annos basada traditzionalmente subra s'agricultura e s'allevamentu de su bestiàmene, s'est cunvertida in economia de servìtzios e in parte de indùstria. At contribuidu a custa mudàntzia s'istitutzione de su parcu zoològicu chi at creschidu su turismu cun cunsighente fraigu de albergos e de locales de acasàgiu e isvilupu de s'edilìtzia residentziale; pro cantu pertocat s'ocupatzione in s'indùstria importante est istada sa bighinàntzia a sa tzintura industriale de Santander in notàbile crèschida in sos ùrtimos annos.
Sa linguìstica òperat in sos campos de: fonologia, morfologia, sintassi (chi imparis formant sa chi in su connotu la narant gramàtica), mètrica (chi istùdiat s'istrutura rìtmica e sa tècnica componidora de sos versos), semàntica, lessicografia (chi abratzat s'etimologia). Sutadissiprinas suas podent esser cunsideradas sa dialetologia, sa sotziolinguìstica, s'etnolinguìstica e sa psicolinguìstica.

Marsiglia (in fr. Marseille) est una tzitade de su Sud-Est de sa Frantza, capitale de sa regione Provence-Alpes-Côte d'Azur. Fundada in su 600 a. C. dae marinaios grecos originarios de Focea in s' Asia Minore. Su 'e Marsiglia est su primu portu frantzesu e de su Mediterraneo e su quartu portu europeu.

Sa regione de norti de Vojvodina, s'agatat in sa campura pannònica, mentras a s'istremu estu de sa Sèrbia s'agatat sa campura de sa Valàchia. Totu sa làcana norti-esta de s'istadu est dada dae sos montes Carpatzos. Sos montes Balcanos atraessant intames sa parte meridionale de su paisu. Sas alpes Dinàricas sighint su cursu de su riu Drina.

Fundada su 28 abrile 1366, Guernica est una tzitade santa pro sos bascos. Finas dae su Medioevu bi teniant logu sos cussìgios bascos. Sos res castiglianos, sighidos in prus trighet dae sos res ispagnolos, giuraiant suta de su chercu de Guernica de respetare e cunservare sas leges piessignos autonomistas de sa Biscaglia.

Sa condrocalcinosi est una artro-patia microcristallina, caraterizada de depositzione de cristallos de pirofosfatu de càlciu di-idratu (PFCD) in is tèssidos articulares.

In sos annos 30, sa Cecoslovàchia fiat su solu istadu de s'Europa tzentrale chi si poderaret cun istitutziones democràticas. Sa Cèchia fiat su primu territòriu chi sa Germània nazista diat ocupare. Fintzas a sa fine de sa segunda gherra mundiale difatis, totu s'àrea de sos montes Sudetos fiat populada dae unos 3 milliones de bividores tedescos, chi in ie fiant etnia de majoria.

Ùnicu giogadore, paris cun Cristiano Ronaldo, a àere bintu sa classìfica marcadores de sa Copa de is Campiones/Champions League pro chimbe furriadas e pro cuator furriadas in manera consecutiva (2009, 2010, 2011, 2012, 2015).

Sa Sèrbia at formadu in su tempus andadu unu rennu medievale chi fiat crèschidu fintzas a si cunvèrtere in impèriu e lòmpere a massima istèrrida in su de 14 sèculos. In su de 16 sèculos su territòriu de sa Sèrbia fiat cunchistadu dae sos otomanos chi nd'ant mantentu su poderiu fintzas a su de 19 sèculos, cando, profitende de sa dibilesa de s'impèriu, sa Sèrbia aiat torradu a balangiare indipndèntzia e ammanniare su territòriu.
S'istoria contat de Light Yagami, unu pitzoccu de iscola superiore a primu e de s'universidade a pustis, chi aiat atzapau unu cuadernu de lumene Death Note, capassu de soprannaturales poderes, ghettau a terra dae unu shinigami (deus de sa morte) muttiu Ryuk. S'ozetu daet a chie lu impreat su podere de ch'isperdere chiesisiat, petzi ponendebi su lumen in intro in su mentras chi si bi immazinat sa cara de chie si cheret mortu. Light, chi lu timet a su cumintzu, cheret impreare su Death Note pro che bocare dae tottu sa terra sos criminales e fundare unu mundu novu inube non b'apat prus male, ma s'interventu de L, unu fentomau detective privau, li orroghinat sa trassa.

Sa Tzecoslovachia o Cecoslovàchia (in cecu Československo; in islovàcu Česko-Slovensko; in tedescu Tschechoslowakei; in ungheresu Csehszlovákia) fiat unu istadu europeu esistidu intre 1918 e 1939 e torradu a costituire cun sa fine de sa II Gherra Mundiale de su 1945 a su 1992, cando s'est divìdidu definitivamente in sos duos istados indipendentes de Repùblica Tzeca e Islovàchia. S'ischirriadura est acuntèssida in manera paghiosa a sighidu de una rebellia populare chi at pigadu pois nùmene de rivolutzione de velludu.

Atualmente, istados comente Polònia, Repùblica Ceca, Islovàchia, Repùblicas Bàlticas e Ungheria, chi in antis faghiant parte de su blocu orientale, sunt cunsideradas, impare a Germània, Àustria, Isvìtzera, partes de s'Europa tzentrale.

Sas marròculas fiant ispainadas finas intre sos ìndios de ambas Amèrigas zai meda tempus in antis de s’arribada de Culumbu. Sos Inuit, una pobuladura de su nordu, chircaiant de fagher fagher a sas marròculas una furriada cumpreta de sos bividorzos issoro, mescamente in ierru.

Cando iscopiat sa persecutzione de Massiminu contra a sos cristianos, Antoni andat a Alessàndria po incuraggiare sos chi funt persighidos e arrestados po sa fide cristiana. Finida sa perzecutzione si che torrat a su logu in cue aiat fundadu sos monasterios, inue bi funt mizas de monacos, e meda fint eremidas. Po disizu de una vida solitaria pius austera ancora si ch'est andadu in su desertu a est de su Mar Ruju, e viviat in una tzella minoredda. In su 355 torrat a Alessàndria e collaborat cun santu Atanasiu a cumbattere sos Arianos. Sant'Atanasiu at iscritu unu vida de Antoni.

S'istagione sighente, A pustis 7 presèntzias e 2 marcaduras, arribbat s'esòrdiu in in prima scuadra, contra de s'Espanyol su 16 santugaine 2004, chi lu torrat su de tres giogadores prus giòvanu a bestire sa màllia de su Barcellona e su prus giòvanu a esordire in sa liga (rècord adobbadu solu de s'ex cumpàngiu de scuadra Bojan Krkić in su cabudanni de su 2007). Su 7 nadale sighente esordit in Champions League, in sa derrota esterna pro 2-0 contra de su Šachtar.
Stefano Biondi s'azente de polima zai aiat terminadu su bussardu suo, peroe aiat intesu peri ràdiu sas notas de busca de una betura. Calicunu aiat bidu una Porsche cun duas pessones in intro disfrassadas a colamontes. Pro custa resone, si fiat postu torra in servìtziu paris cun unu cullega, pro manazuare sas àteras patrullas. In Parma, sa Porsche aiant sufertu un'illenamentu pro more de sas coas, duncas sa Policaminos fiat torrada a apretare. In sas probianias de su peazu de Rezu, in sa logalidade de Mancasale, sa patrulla de Stefano Biondi l'aiat intertzetadu e fiat resèssida a l'arressare dassende-si tumbonare. Comente cabu de patrulla, Biondi nche fiat essidu dae s'automòbile manizende una pistola, cando chi sa Porsche fiat torrada a moer a totu fua istrampende de prenu s'azente, chi aiat boladu in subra de s'asfartu pro 35 metros. Sos bandidos teniant bastante tretu pro releare sa fua, non teniant perunu bisonzu de l'istrampare: sa manobra – cunforme a sas imbestigaduras – fiat istada totarmente intentada. In antis de morrer, Biondi fiat istadu in tempus zustu pro tirare contra a s'isrobadore seìdu in su logu de su passizeri, Michele D'Ambrosio. Sa Porsche, chi fiat abarrada dannada, si fiat arressada unos chentu metros prus in cue e D'Ambrosio, paris cun su sodale suo Fabio Montagnino de 28 annos, chi ghiaiat sa betura e aiat leadu in petus a Biondi, aiat proadu a si nche fuìre a pee, iscaddighende sa retza de tancadura e ferende a s'aparcadorzu de sa cooperativa de trasportos caminales Transcoop. Nche fiat tzucada una cassa a s'òmine cun onzi règula, cun deghinas de patrullas chi partetzipaiant a sas buscas. Pagu ora a pustis, Montagnino e D'Ambrosio fiant istados brocados.

Sa Provìntzia de Palermu est una provìntzia de sa Sitzilia de 1.243.218 bividores (2008). Portada una tirada de 4.992 km², est formada dae 82 comunes.

S'Aventino est unu de sos 7 montijos de Roma, su pius a sud (sos ateros sunu: Campidoglio, Celio, Esquilino, Palatino, Quirinale e Viminale). Si contada chi subra s'Aventino b'est istada una secessione, unu retirada de sa plebe, su populu minudu, po protestare contra a sos patritzios, dinarosos e potentes. Sa protesta sessada po su mediu de Menenio Agrippa, chi ada cunvintu sos plebeos a fagher rientru in tzittade e torrare a su tribagliu, raccontende s'apologo de s'istogomo e de sos membros de su corpu. Ancora oe in tzeltas situaziones, in casu de secessione de unu gruppu si torrada a fagher riferimentu a cuddu fattu lontanu de seculos.

Su 11 ghennàrgiu sighente, cun su 41,33% de is votos, conchista sa Bòcia de oro FIFA 2015, suo de chimbe in carriera, de cuator de cando at assùmidu sa denominatzione de Bòcia de oro FIFA. Su 17 freàrgiu divenit su primu giogadore in s'istòria a àere superadu cuota 300 gol in liga.

Mancari l'apant paranumenadu “su mare mortu de s'Amèriga”, su lagu rapresentat s'abitadorzu de mizas de puzones nadios, artèmias, currulios e puzones de aba, gasi etotu che de sa pobuladura furriadora prus manna de su mundu de falaropos de Wilson.
Is ìsulas Pontinas (in italianu isole Ponziane o isole Pontine sunt unu archipèlagu de su Mare Tirrenu, chi s'agatat a illargu de unos 12 km² de su gulfu de Gaeta.

S'istagione 2008-2009 de su Barcellona, s'in prima in suta de sa diretzione tècnica de Josep Guardiola, est rica de resessidas e si acabat cun sa conchista de s'importante treble. Pro Misis, detzisivu in totus is cumpetitziones, est s'in prima vitòria in Copa de su Re, sa de tres in sa liga e sa segunda in Champions League. In sa finale de sa màssima cumpetitzione europea, chertada a s'Istàdiu Olìmpicu de Roma contra de su Manchester Utd, realizat de conca su gol de su 2-0, chi li permitet de conchistare fintzas su tìtulu de capocannoniere cun 9 marcaduras. At a bènnere premiadu fintzas comente a mègius giogadore de sa cumpetitzione.

Sa Sardigna est partzia istoricamente in sub-regiones ca naschent in deretura, in numenatzione e tirada, dae is partes amministrativas-giuditziàrias-eletorales-geogràficas de is rennos judicales, is curatorias.

Pecados y Milagros est su títulu de su discu d'istudiu de undighi de sa cantante messicana Lila Downs, produchidu pro su mùsicu amèricanu Aneiro Taño. Issu contenit 14 cantziones, intre issos sa "covers" de sa famosas cantziones messicanas. Custu discu est istadu publicadu in su 2011; su primu singulu suu est Palomo del comalito.

Sas ikastolas ant unu caràtere autònomu e si ponent in pare cun sas federatziones de sas ikastolas. Doe sunt 5 federatziones postas in pare in sa Cunfederatzione de sas Ikastolas.

Cando fiat autorizada uffitzialmente s'ocupatzione, in su 1854, bi fiant lompidas trumas de colonizadores siat de sa Noa Inghilterra chi fiant abolitzionistas, siat de su Missouri, chi dd'istaiat in sa làcana de estu e chi fiant antimas a favore de s'iscravidade. Nde fiat cunsighidos disòrdines e violèntzias, chi aiant tentu agabbu isceti su 29 de ghennàrgiu 1861, cun prevalessa de is abolitzionistas e intrada in s'Unione. A pustis de sa gherra tzivile, sa populatzione est crèschida meda in presse.

Giuseppe Moscati, Santu (Benevento 25,7 1880 - Napoli 2,4 1927). De familia burghesa, meda religiosa; dae pitzinnu vivede a Napoli. S'iscriede a s'Universidade in meighina e si laureada su 1903, e intrada in s'Ispidale Santa Maria de sos Incurabiles a Napoli. Su manzanu chito ogni die partitzipada a sa Missa e poi andada in sas zonas poberas de Napoli a curare gratis sos poberos e-i sas familias poberas. Professore e primariu in s'Ispidale, moridi a 47 annos. “Su medicu santu” est sepultadu in sa creja de su Gesù Nou in su tzentru de Napoli, chi est diventadu logu de pellegrinaggiu meda frecuentadu. Fattu santu su 25 de santuaine 1987.

Sa comunidade autònoma est istada costituida segundu s'artìculu de sa Costitutzione ispagnola de su 1978, chi reconnòschet su deretu de autònomia de is natzionalidades e de is regiones suas. su protzessu de autònomia polìtica s'àplicat peri su protzedimentu restritivu de chi a s'artìculu 151 de sa Costitutzione, chi faghet de s'Andalusia sa sola comunidade ispagnola chi apat assupridu a s'autonomia in custa manera.
Durante su de 15 sèculos su rennu fiat imbestidu dae su movimentu reformista religiosu, ghiadu de Jan Hus, chi si contraponiat a sa crèsia catòlica e aiat dèpidu acarare medas derrotas dae sos printzipes catòlicos de s'Impèriu Romanu Sagradu chi ddi aiant mòvidu gherras contra.

S'istadu afiantzat istoricamente sa libertade religiosa, ma prus de 80% de sos serbos sunt de religione ortodossa. Sos catòlicos sunt unu 5% e bivent mescamente in su norti. Sos musulmanos rapresentant unu 3% de sa populatzione, sos protestantes unu 2%.

Iscritas in bèrberu o in frantzesu, sas cantzones de Idir sunt semper e cando universales e destinadas a su mundu intreu. Est dae inoghe chi su traballu suo at otènnidu sa cualìfica de mùsica de su mundu. Sos sugetos de sas cantzones suas pertocant temas diferentes, comente s’esìliu (in A Vava Inouva), sas ricurrèntzias (in Zwit Rwit) o sas emotziones e sos ammentos (in Ssendu). Testos iscritos dae Benmohammed..

Siat su majore de curadorìa siat su majore de bidda teniat unu cunsizu chi ddu susteniat in su gubernu: sa corona. Segundu s'istoricu Francesco Cesare Casula, sa tiràda de onnia curadorìa fiat tanti prus manna cantu prus prus pagus fiant is abitantes suos.

Sa Cullera de linna (in inglesu Wooden Spoon) consistit in ddunu titulu simbolicu minori de su torneu de rugby Ses Natzionis e benit donau a sa squadra ca erribat urtima. Custu trofeu benit de una traditzioni de s'Universitadi de Cambridge, auba is studentis arregalànta a is collegus ca pigànta is votus prus bascius a is esamis una cullera de linna po ddus arreulai e ddus pigai in giru.

S'Istàtua de sa Libertade (chi su nùmene ufissiale est “Libertade chi Allugat su Mundu”) est unu monumentu chi simbolizat sos Istados Aunidos. S'istàtua est posta a curtzu de s'intrada a sa baìa de Noa Iorcu. Issa amentat sa sinzadura de sa Decraradura de Independèntzia de sos Istados Aunidos. Fiat istada donada a sos IAA dae su pòbulu frantzesu, comente sinzale de s'amistade intre ambos paìsos ligada in tempus de sa Rebolussione Amerigana.

Sa norma narada tenet sa funtzione de afortire su sentidu de sa solidariedade umana. Isse est unu delitu omissivu, in ue su lezisradore reprimet sa farta de realizadura de un’assione zuigada comente netzessària, independentemente dae su fatu ch’intervenzat o nono un’eventu comente cunseghèntzia de s’omissura narada.

In su 2009, sos issentziàdos de un'universidade italiana in Piemonte an affirmàu chi fit s'àppiu burdu (Oenanthe aquatica) sa prànta chi fachìat sa caratteristica convulsiòne de nèrvios. Custa pranta est, chin tòttu probabilidàde, s'erba sardonica chi sos sardos anticos impreàban pro ucchìder sa zente manna issòro chi non bi la fachìat prus a campàre, cando bi aìat sos Fenìtzios.

Cun un'istipèndiu de € 65 milliones a su 2015, est su giogadore prus pagadu de su mundadu, menintres s'annu pmarcaduradente, segundu cantu aporridu dae sa torrada a bìere Forbes, at balangiadu $ 73,8 milliones, piatzende·si a su 4º postu in sa classìfica de is isportivos prus pagados.
Est fizu de Ramon Fernandez, dipromàtigu de orìzine messigana, cullaboratzionista, a su cale l’at dedigadu in su 2.009 unu libru, “Ramon”, e de Liliane Chomette, normaliana, nàschida in Saint Anthème (Puy de Dôme) s’1 de abrile de 1.901, professora de matèrias literàrias.

Sa ìsula Piana (in italianu isola Piana, in cadelànu illa Plana) est un'isulèdda de falèsias fatta de carchìna pòsta in Capu Catza, a nord de s'Alighera. In su periodu chi b'andat dae màrtzu a làmpadas, s'isula est una colùnia manna de làros chi in cùe bi pònen nìdu e òu, ind unu ambiente chi sos omines pagu b'ìntran.

Su Berveghinu Sardu NOP est s’ùnigu casu produìdu in Sardinna chi si podet narrer gasi, totu sas àteras bariantes (berveghinu produìdu in Sardinna, Casu Sardu, Casu de Berveghe Sardu) sunt illeniativos chi tenent petzi sa finalidade de remutire sa NOP, belle gasi sena si cunformare cun sas cundissiones tostas apostivigadas dae sa dissiplina de produidura.

Gavinu Pes (Don Baignu) fidi unu poete sardu. Est istadu su primu chi aiat impreàdu su gadduresu in sa poesia. Pes beniat de una familia nobile, si fit fattu preideru e aiat rezide sa Cattedrale de Cagliari, poi fit rientradu a Tempiu inue est sepultadu in sa cheja de santu Frantziscu. Est istadu unu amante de sa bella vida e de sas fèminas, e a issas aiat dedicadu sas pius poesia e cantones.

S'amaniadura de su porcheddu dimandat sa presèntzia de un'ischidone chi fùrriet in su fogu. In antis de sa coghidura, est netzessàriu a prenare s'animale cun ervas aromàtigas pro carchi ora. Murta, timu, laru e fenugru agreste ant a dare prus sabore a su porcheddu de late bostru. Pustis innetada sa pedde dae sas tuddas prus mannas, s'ant a dassare brusiare sas abarradoras. A pustis de esser samunadu e assutadu, su porcheddu est prontu pro esser infertu a s'ischidone, a mantenner a una distàntzia de a inghìriu de mesu metru. Est aguarmente importante a lu fagher cogher a s'ala de sa matza, in antis de cumintzare a lu furriare lenamente. Sa coghidura de totu su porcheddu devet acontesser in manera lena e omozena, in modu chi s'animale intreu siat cotu a s'agabu de su protzessu. Dae cando in cando, cumbenit a arrosiare su porcheddu cun lardu issortu e annangher àteros aromas. Salide e piberade e servide in un'isterzu pranu su porcheddu bostru bonu a beru.

Su fattu chi bi at àpiu unu gubernu de majorìa de su Partidu Natzionale Iscotzesu at juttu a un'appressada in su protzessu de indipendentzia de su populu iscotzesu dae sa Corona Britannica. Alex Salmond, capu de su partidu e primu ministru iscotzesu, est resèssiu a pedire a sos de Londra su permissu pro tènner unu referendum costitussionale, chi sos indipendentistas azummai binchian.

Sa paragula est còmmo parte de sa curtura irlandesa. Su professore Eileen M. Trauth aìat naràu chi, mancàri chi nd'aìat falàda de àbba sùtta de sos pòntes dàe càndo s'Irlanda fit gàlu terra de massàjos, s'importàntzia chi tènet a libellu traditzionale su cuntzèttu de craic abbàrrat galu, tantu chi sos traballadòres li dàen càra pro zuicàre sa calidàde de vida.
S'Etna est unu vulcanu, in sa Sitzilia nord orientale, in provìntzia de Catania. Ancora attivu, e ogni tantu s'ischidada e bi sunu coladas de lava: unu ispettaculu chi sa televisione nos mustrat. S'Etna est unu monte altu (3.343 m.). In s'ierru, sa palte alta s'ammuntada de nie, e bi sunu impiantos po su sci.

Sa cresia de Sant'Uanni de Sinnis est unu fabbricu religiosu chi istat in su burgu omònimu de sa penisula de Sinnis, apendìtziu de su comunu de Crabas, in sa provìntzia de Aristanis.

Pro su chi pertocat a sa nàschida in s'Edade Mèdia de sas atuales biddas chi formant su comunu s'ischit de antigos documentos chi in su 816 esistiant monastèrios minores e aiat pedidu a inghìriu a sos cales b'aiant de sos abitados tzèdidos dae su conte Gundesindo, chi guvernaiat sa zona, a su monastèriu de San Vicente de Fole de issu creadu e arricadu cun lassas. Intre custas biddas sunt tzitadas localidades de s'atuale comuna de Penagos. In su 1019 Penagos e Cabaiceno sunt tzitados in documentos comente a chi perteneta sas Asturias de Santillana e sos bividores issoro sunt indicados che a gente de mare lìbera chi sèberat su sennore de sas biddas issoro. In su 1404 est sennore de custa zona Pedro Gonzalez de Aguero, a etzetzione de Subarzo chi est in suta de sa giurisditzione de Leonor de sa Vega. A sa fine de su de 14 sèculos s'atuale comunu de Penagos aiat rùidu in manera intrea in sas manos de sa famìlia de sos de sa Vega chi aiant esertzitadu in manera grae e autoritariamente sa sennoria tirende sos mandos de autoamministratzione de su territòriu de chi sas biddas de sa zona godiant in su regìmene pretzedente de realengo, est a nàrrere de dipendèntzia dirìgida dae su re. A nudda fiant bàlidas sas protestas e sas rechertas de torrare a s'antigu regìmene fatas a su re Giuanne II chi imbetzes aiat afortiadu su domìniu de sos Vega, de issu creados marchesos Santillana. Penagos e unas àteras biddas in suta de su domìniu de sos de sa Vega si fiant tando apellados a sos tribunales intentende su gai naradu Pleito de los Valles (protzessu de sas baddes) chi s'aiat risòlvidu prus de unu sèculu a pustis cun sa sentèntzia de sa Real Chancilleria de Valladolid chi aiat dadu resone a sas baddes e ddis aiat rèndidu su regìmene de realengo. In su 1581 Penagos aiat fatu parte de sas Juntas de las nueve Valles de las Asturias de Santillana chi aiant formadu sa provìntzia e aiant nominadu sos alcaledes pròpios (sìndigos) gràtzias a unu privilègiu chi ddis fiat acordadu dae Càrolu III in su 1779. Penagos aiat sighidu a tènnere indipendèntzia amministrativa imbiende in su 1815 unu deputadu a sas Juntas de Puente San Miguel.

Tzertas industrias sunt bastante isvilupadas, comente cussa automobilistica. S'industria alimentare est isvilupada gratzias a sas numerosas ispetzialidades: sa pizza, sa mozzarella, sas pumatas e varios binos.
Intre sas attestassiones de sa paràgula gosos in Sardigna s'ammentat sa de Juan Espina Velasco, s'incuisidore, in su 1640, in sa relassione sua subra de su viazu Tàtari-Casteddu, Casteddu-Tàtari. Firmandesi in Sueddi in sa crèsia de Santu Zorzi aiat ordinau de cantare sos gozos. De cussos cantos non s'ischit nen sa limba nen s'istruttura istròfica. De su cumponimentu Gosos chi si narran cun su ufìtziu de sos mortos, imbetzes, tenimus su testu cumpletu iscritu in sardu. A dolu mannu, cun sa documentassione chi tenimus est diffìtzile meda a facher una cale si siat ipòtesi subra de s'orìgine issoro.

A inghìriu de su de XIV sègulos, b’at s’ispainadura prus manna de sa marròcula, mesche in Inghirterra, in ue fiat cumbinada foras male cun tzeremònias reliziosas determinadas. Sos martis de agoa s’amaniaiant curreras de marròculas a longu de sas carreras de sas bigarias e, addaghi una marròcula tzelaiat de furriare, la remuniant finas a s’annu sighidore.

Oxford est una tzitade de su Oxfordshire, in su sud est de s'Inghilterra. Sa tzitade ada de guasi 165.000 abitantes. Oxford est attraessada dae sos rios Cherwell e Tamigi chi si unini a sud, poi de aere passadu sa tzitade.

In àteros casos issos etotu faghiant esecutziones, o lassaiant cursu lìberu a sa violèntzia de grupos de bandidos armados (mescamente kurdos, chi fiant in cuncurrèntzia seculare cun is armenos in su sud-est de Anatòlia), o crimenales liberados de is autoridades pro afortiare is rangos de is fortzas cumbatentes otomanas e agrupadas in su chi at a èssere connotu che « Organizatzione ispetziale ».

Quinto Orazio Flacco (Venosa, 8 de nadale 65 a. C. – Roma, 27 de sant'andrìa 8 a.C.) filosofo poete romanu antigu. Est cunsideradu unu de sos pius mannos poetes de s'antighidade, fit dotadu de grande ironia, at ischidu vivere comente epicureu amante de sos piagheres de sa vida.

Sa Còssiga Bàssa (in corsicànu Corsica Suttana o Pumonte, in frantzèsu Corse-du-Sud) est unu dipartimentu frantzèsu chi cumprèndet sa meidàde de zòsso de tottu s'ìsula. Su capu de locu de sa Còssiga Arta est Ajacciu.

In su 1860 aiat lòmpidu su collegamentu ferruviàriu cun sa retza natzionale, e custu aiat favoridu sa cussòrgia de carchi indùstria e de unu cummèrtziu importante de su binu prodùidu in sa cumarca. Unu grave corfu fiat però ferridu, partende dae sa segunda metade de su de 19 sèculos in Ispagna e fintzas in unos àteros paisos de Europa, sa difusione de sa fillossera, unu babboi chi causaiat disacatos a beru graves a sa vide. Sa crisi vinicola cumertziale fiat istada risòlvida sceti in su 1919 cun s'impiantu de bingiales noos , innestados subra ceppi bènnidos de s'Amèrica, resistentes a su fitomizo e cun sa costitutzione de su Sindicat Agricola.

S'alfabetu 'e sa Siria usadu dapoi de su III seculu, s'est evolvidu, attraversu su pahlavi e su sogdianu, in sos alfabetos 'e s'Asia 'e su nord, comente s'orcon, s'uiguru, su mongolu et su manciù.