Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Курт Во́ннегут кĕçĕнни (акăл. Kurt Vonnegut; чӳк, 11 1922, Индианаполис — ака, 11 2007, Çĕнĕ Йорк) — американ çыравçи, сатирик; юлашки вăхăтра — ӳнерçĕ, 2001—2003 çулсенче «Çĕнĕ Йорк штачĕн çыравçи» ята тивĕçнĕ.

Бейкей — Пушкăрт Республикин Кушнаренко районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 198 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452248, ОКАТО кочĕ — 80240877006.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ — Сухона.

Ватиканăн коммерцисĕр планлă экономика. Ытларах пайĕпе тупăш католиксем укçа панипе пулать. Çавăн пекех туристсем нумай килеççĕ (вĕсем маркăсем, сувенирсем туянаççĕ, музейсене кĕрсе çӳренишĕн тӳлеççĕ).

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Золотница юханшывĕн бассейнĕн Çурçĕр-тухăç чиккинчен Воронов сăмсахĕччен (Çурçĕр Двина юханшывсăр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Вычегдăпа Кĕçĕн Çурçĕр Двина пĕрлешинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.

Чăваш ташă-юррин пĕрлешĕвĕ çул ӳсĕмĕпе виçĕ ушкăна пайланать: аслисен, вăтаммисен, тата ача-пăчасен. Пурĕпе «Валинккере» 60 яхăн çын — вĕрентӳçсем, шкул ачисем, тухтăрсем, пенсионерсем, культура ĕçченĕсем тăрăшаççĕ.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Юханшыв бассейнĕ — Сухона.

Иоганн Себастьян тăхăр çула çитсен унăн амăшĕ вилнĕ. Тепĕр çултан вара — ашшĕ. Пĕчĕк ачан ачалăхĕ пĕтнĕ, ăна усрама аслă шăллĕ хăй патне илнĕ. Аслă шăллĕ юнашар хулара органист пулса ĕçленĕ те, çавăнпа та вăл ачана орган тата клавир çинче выляма вĕрентнĕ, гимназине вĕренме янă.

Шăнасем — икĕ çунатлисен лат. Diptera ушкăнне кĕрекен хурт-кăпшанкăсем. Чи малтанах пур икĕ çунатлă хурт-кăпшанкăсене, (вăрăмтунасене те), шăнасен шутне кĕртнĕ. Икĕ çунатлисене тĕпчесе пĕлнĕ май шăнасен вырăнĕ систематикара улшăнсах тăнă.

Мăн Инта — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. БАР/ПЕЧОРА/754/206/38 юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 105 км.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Атăл бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Асбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Атăл Куйбышев шывуправĕнчен Каспи тинĕсĕ таран.

Театр дебючĕ 1927 çулта «1905 çул» пьесăра çуралать. Синематографа актёр Борис Барнетăн «Окраина» фильмĕнче, Сенька атăç сăнарĕпе кĕрет. Хăйĕн пурнăçĕнче 120 ытла роле сăнарланă.

Пежма — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Лекшма юханшывăн сулахай çыранĕпе, 59 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.

То-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Харасов юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 155 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 23 км.
(хыпарсăр çухалнă)), Совет Союзĕн Паттăрĕ , , . Указ дати - 19.03.1944. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Украина фрончĕн 8-мĕш гварди çарĕн 39-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 120-мĕш гварди перевçĕсен полкĕн пулемёт отделенин командирĕ, гварди сержанчĕ.

1980-мĕш çулĕсен пуçламăшĕнче Роже Вадим американ фильмĕсенче вылять, телефильмсене («Чиперкке тата юхха» фильмне Клаус Кински хутшăннă) ӳнерлет, спектакльсем лартать. Юлашки çулсенче литература ĕç-пуçне кĕрсе каять, унăн темиçе кĕнеки çута тухать.

{{Çар ĕçченĕ |Ят = Балаханов Дмитрий Александрович |Нацилле ячĕ = |çуралнă вăхăт = чӳк, 07 1904(19041107) |вилнĕ вăхăт = раштав, 12 1939 |çуралнă вырăн = |вилнĕ вырăн = |Ӳкерчĕк = [[Балаханов Дмитрий Александрович.jpg |Ӳкерчĕке ăнлантарни = |Ӳкерчĕк анлăшĕ = |витлев = |пăхăнулăх = СССР |хĕсмет çулĕсем = |хисеп = комиссар

Ил-96 — вăтам тата инçе хушăна вĕçмелли1980-мĕш çулсен вĕçĕнче КБ Ильюшин проектланă сарлака фюзеляжлă пассажир самолёчĕ. Хайĕн пĕрремĕш вĕçевне 1988 çулта хăпарнă, серине 1993 çулта Воронежри акционерсен самолёт тăвакан пĕрлешĕвĕнче кĕртнĕ. Ил-96 раççейĕн пĕрремĕш тата юлашки инçемагистральлĕ сарлака фюзеляжлă самолёт пулать.

Малтан Бобрики ятлă посёлок пек йĕркеленнĕ. 1930 çулта ăна хула шайне кĕртнĕ. 1934—1961 çулсенче Сталиногорск ятпа паллă пулнă. 1961 çулта вара ятне хальхи çине улăштарнă.

Ай-Кутоп-Выргим — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Выргим юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 17 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.

Пучкома —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Вашка юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 159 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 95 км.

Горбунов Николай Иванович — (15.01.1918(2)-19.05.1944), Совет Союзĕн Паттăрĕ , , . Указ дати - 02.08.1944. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Украина фрончĕн 17-мĕш сывлăш çарĕн 9-мĕш хутăш авиаци корпусĕн 295-мĕш пĕтерекен авиаци дивизин 31-мĕш пĕтерекен авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ, капитан.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мăкшă Темников хулинчи Шыв виçекен постран вăрриччен,Цна юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Мăкшă. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Сухона. Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.

Эбе Камаргу юрăç карьерине 940-мĕш çулсенче пуçлать. Йăмăкĕпе пĕрле «Rosalinda e Florisbela» (Розалинда тата Флорисбела) дуэтпа юрлать. 1950-мĕш çулсенче Камаргу теле-ертӳçи ĕçне тупать, хăш чухне радио-ра тăрăшать. 1986 çултанпа харпăр «Hebe» харпăр шоуне ертсе пырать.
Бобрук Сергей Антонович — (15.02.1901(2)-18.03.1962), 3-мĕш Украина фрончĕн 8-мĕш гварди çарĕн 4-мĕш гварди корпусăн 47-мĕш гварди перевçĕсен дивизин командирĕ, гварди полковник, Совет Союзĕн Паттăрĕ , , . Указ дати - 19.03.1944.

Повракулка — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Маймакса юппин Сылтăм çыранĕпе вăрринчен 25 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 7 км.

Нью-Йоркри паянкун ÿнер музейĕ, кĕскен MoMA (акăл. Museum of Modern Art (MoMA)), Манхеттента вырнаçнă — хальхи вăхăтри ÿнерĕн тĕнчери чи пĕлтерĕшлĕ музейсенчен пĕри, çавăн пек ытти музейсен валли тĕслĕх пулса тăрать.

Кивĕ Тукмаклă — Пушкăрт Республикин Кушнаренко районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 909 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452240, ОКАТО кочĕ — 80240880001.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ — бассейн çук.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Обь тинĕс тути бассейнĕн анăç пайĕн юханшывĕсем. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Çурçĕр Сосьва кĕнинчен анатарах.

Хура аист ами çу уйăхĕнче йăвара 3- 5 çăмарта тăвать. Перремĕшне тусанах аистсем пусса ларма пуçлаççĕ. Çавăнпа çăмартаран тухакан чĕпсен ӳсĕмĕ пер пек мар. 35- 37 кунтан çăмартасенчен уçă куçлă, шурă мамăклă чĕпсем тухма пуёлаççĕ. Малтанах вĕсем питĕ имшеркке. 15- 16 кунтан тин ура сине тăма пуçлаççĕ. 35-70 кунхисем йăвара утса çӳреççĕ. Вĕсен çак вăхатра тĕкĕсем ӳссе çитĕнеççĕ, часах йăваран тухса çывахри йывăçсем çине куçса ларма тытçнаççĕ, вĕçме пуçлаççĕ, çемьерен уйрăлаççĕ. Майĕпен кăнтăралла куçма пуçлаççĕ.

Юнус — Пушкăрт Республикин Мечет районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 420 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452563, ОКАТО кочĕ — 80242850001.

Светица — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Кичменьга юханшывăн сылтăм çыранĕпе 112 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 62 км.

Празеодима 1885-мĕш çулта австри химикĕ К. Ауэр фон Вельсбах уçнă.Вăл швед химикĕ Мосандер Карл Густав уçнă дидим элемент икĕ çывăх физика-хими пахалăхлă элемент хутăшĕ пулнине палăртнă. Вĕсене вĕл неодим тат празеодим ят панă.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш (юханшыв) бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тобол. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш (юханшыв).

Тухăç Çĕпĕр — Çĕпĕр пайĕ, Енисейрен (анăçра) пуçласа водораздельных хребтов, идущих вдоль Лăпкă океанăн шыва уйăракан хырçăсем таринчен (тухăçра) саралса выртать.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.

Шоршма — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Лача кӳлĕ - Онега юханшыв юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18 км.
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.

Канаш — Чĕмпĕр облаçĕнче тухакан чăваш хаçачĕ. Тĕп редакторĕ Николай Ларионов. Хаçачĕ кашни кĕçнерникун тухать. Хаçат 1989 çулхи раштав уйăхĕнче никĕсленĕ. Пĕрремĕш тĕп редакторĕ 1950 çулта çуралнă В.Ф. Ромашкин.

Ахманов Алексей Осипович — ( Шаблон:СС-17.11.1949), 1-мĕш Балтиçум фрончĕн 6-мĕш гварди çарĕн 67-мĕш гварди стрелоксен дивизин 199-мĕш гварди стрелоксен полкĕн пулемётчикĕ , генерал-лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ , , . Указ дати - 28.04.1945.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Нефтеюганск хулинчен Иртыш кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.

Ытти сайра çĕр металлĕсемпе пĕрле туса илеççĕ. Экстракципе е хромотографипе тата майлă кристаллизицеленĕ чухне празеодим ытти çăмăл лантаноидсемпе пĕрле пухăнать, кайран неодимпа пĕрле уйрăлать. Малала празеодима неодимран 850oC металлотермла е электролизпа уйăраççĕ.

Район Чăваш Республикипе, Апас, Тури Услон тата Ешĕл Айлăм муниципаллă районсемпе чикĕ тытать. Район территоринче Кубня, Сĕвепе Берля шывсем юхаççĕ. Районăн тухăç енче — Сĕве — Чĕмпĕр чукун çул (Куланга чарăну) пырать.

Халăх кĕвви темелле. Анчах та ăна композиторсем те ятарласа майлаштарнă. Унашкал майлаштарусенчен иккĕшне асăнмалла: 1) Анатолий Тогаев майлаштарни, 2) Геннадий Воробъёв майлаштарни.

Старый Куюк — Пушкăрт Республикин Янаул районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 284 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452806, ОКАТО кочĕ — 80259835009.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.

Грустнев Пётр Иванович — (04.08.1921-18.03.1945), Совет Союзĕн Паттăрĕ , , . Указ дати - 31.05.1945. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 1-мĕш Беларуç фрончĕн 66-мĕш гварди уйрăм йывăр танк полкĕн танк ротин командирĕ, гварди аслă лейтенанчĕ.

Джон Локк (акăл. John Locke, çурла, 29, 1632, Рингтон, Сомерсет, Англи — юпа, 28, 1704, Эссекс, Англи) — британ вĕрентӳç тата философĕ, эмпиризм тата либерализм элчи. Сенсуализм вĕренĕвне анлăн сарнă. Унăн шухăшлавĕсем эпистемологи тата политика философийĕ атăланăвне пысăк сĕм янă. Ăна Çутĕç тапхăрĕн чи витĕмлĕ шухăшлавçисен тата либерализм теоретикĕсен чи çÿллĕ шайне лартнă. Локк çырăвĕсем Вольтер тата Руссо çине, нумай шотланд Çутĕç тапхăрĕн шухăшлавçисем тата американ революционерĕсем çине вăйлă витĕм хунă. Унсăр пуçне американ Пăхăнманлăх Декларациинче те унăн витĕмне курма пулать.
Вяткин Александр Ильич — (21.09.1921-21.04.1990), Совет Союзĕн Паттăрĕ , , . Указ дати - 24.03.1945. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 3-мĕш Беларуç фрончĕн 5-мĕш çарĕн 371-мĕш перевçĕсен дивизин 242-мĕш уйрăм танксене пĕтерекен артиллери дивизионĕн оруди командирĕ, сержант.

Масаловка —Раççей территоринчи юханшыв. Липецк облаçĕ, Тамбов облаçĕ, Воронеж облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Байгора юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 82 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.

Бишкази — Пушкăрт Республикин Чышма районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 380 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452157, ОКАТО кочĕ — 80257820002.

Шăнасем ÿнерте тата фольклорта тĕл пулаççĕ: юмахсемпе халапсен, юптарусен, фильмсен пайташĕсем пулса тăраççĕ. Шăнасене тĕрлĕ фразеологизмсем халалланă.

Кривошеина Н. П., Кривошеина М. Г. Определитель двукрылых насекомых подотряда Brachycera-Orthorrhapha по личинкам. М.: Товарищество научных изданий КМК. 2015. 384 c.

Белавинка () — Раççей территоринчи юханшыв. Мускав облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Цна ( Оки юппи) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 20 км, бассейн лаптăкĕ 118 км2.

Акылбай — Пушкăрт Республикин Янаул районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 98 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452827, ОКАТО кочĕ — 80259820002.

1941 çулхи чӳкĕн 25 хулана фашистла Германи çарĕсем ярса илнĕ. 17 кун иртсен, раштавăн 12 хулана оккупацирен хăтарнă. Çавах та 17 кун хушшинче хулана вăйлă аркатнă.

Васасуля — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Омск облаçĕ, Çĕн Çĕпĕр облаçĕ территорипе юхать. Васюган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 15 км.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран.. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.

Пирĕн сăмах (выр. Наше слово) — Сĕнтĕрвăрри районĕн хаçачĕ. Эрнере чăвашла тата вырăсла иккĕ пичетленсе тухать. А3 форматлă 6 хут енĕ. Тираж 1272 экземпляр вырăсла, 904 — чăвашла.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.

Ирландие колони тăвас тесе акăлчансем 1160-мĕш çулсенче талпăнма пуçлаççĕ, анчах та анкăл-норман куçса килнĕскерсем вырăнти халăхпа хутшăнса çухалаççĕ. Иккĕмĕш хут Ирландие пăзăнтарас ĕç-пуçра XVI ĕмĕрте акăлчансемшĕн ăнăç тухать. Ирландсене чи вăйлă аркатаканни Кромвель шутланать, вăл 1657 çулта ирландсен нумай çĕрне туртса илсе акăлчансене валеçсе парать, кунта пурăннă çынсем çĕршывăн урăх районĕсене куçса каяççĕ.
Çăпăçусене вăрçан малтанхи кунĕсенченех пуçлать. 1942-мĕш çултан Афакин гварди сержанчĕн орудийĕ 6 тăшман танкĕ, 4 бронетранспортерĕ, 18 автомашина, 500 ытла тăшман салтакĕпе офицерне пĕтернĕ. Уйрăмлах Афакин гварди сержанчĕ Висла юханшывĕ çинчи плацдармра тата Познань карманĕ штурмланă вăхăтра кăтартнă. 1945-мĕш çулхи кăрлачăн 28-мĕшĕнче тӳррĕн тĕллесе çывхаракан 12 танка 200 м таран çывхартса хăватла тата тĕл персе 3 танкĕпе (вĕсенчен пĕри «Тигр») тата 1 хăй тĕллĕн çӳрекен артиллерии орудийĕ. Тăшманăн контратака тăвас ĕмĕчĕ ăнман. Пирĕн чаçсем контратакăна çĕкленсе тăшмана тĕреклетнĕ вырăнсенчен çапса кăларнă. Çапăçусенче харсăр çапăçнăшăн ăна Совет Союзĕн Паттăрĕн ятне пама тăратнă, анчах 2-мĕш шайри Мухтав орденнне çĕç тивĕçтернĕ

Самвел Григорьевич Кочарянц – (07.01.1909, Новый Баязет, Эриван кĕперни, Раççĕй империйĕ (халь Гавар, Армени) - 04.08.1993, Саров, Раççей) - электротехника енĕпе ĕçленĕ ăсчах.Шаблон:Ăслăх шайĕ (1958). Совет конструкторĕ, перремĕш СССР атом тата термоядерла хĕçпăшал шутласа кăлараканĕсенчен пĕри.

Айваседапур () — Раççей территоринчи юханшыв. Ямало-Ненец автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Юханшыв юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 178 км, бассейн лаптăкĕ 26100 км2.

Афакин Николай Васильевич (1921 ç. ) 266 гварди çар танксене пĕтерекен Хĕрлĕ ялавлă артиллерии полкĕн артиллерии орудии тĕллекенĕ, гварди сержанчĕ.

Ака пăрçи (Р. sativum) — чи паллăскер тата сарăлнăскер. Унăн вăрăлăхĕ (пăрçасем) чăмăр евĕр е кăштах лапчăк, анчах та кĕтеслĕ мар, чечекĕсем ялан тенĕ пекех шурă, шупка хĕрли те пулаççĕ. Авалтанах ӳстереççĕ; анчах та ăна икĕпатсем пĕлмен, пулмалла.

Барка — Раççей территоринчи юханшыв. Ярославль облаçĕ, Вологда облаçĕ, Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Маткома юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.

Ый — Раççей территоринчи юханшыв. Томск облаçĕ, Красноярск Ен, Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тым юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 354 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.

Козь —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Пию юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 24 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 28 км.

Эстрада мусăк пултарулăхĕн уявĕ хăйĕн картине çултан çула чылайрах конкурсанта пуçтарать. Хăйĕн кун-çулĕнче фестивале 5 - 40 çулсенчи 2500 ытла артист хутшăннă.

Çурçĕр-Анăç федераци тăрăхĕ, — Раççейĕн çиччĕ саккăр федераци тăрăхĕсенчен пĕрри, Европа енĕнче вырнаçнă. Администраци центрĕ Санкт-Петербургра вырнаçнă. Лаптăкĕ 1 677 900 км², пĕтĕмпе 14 282 900 патнелле çын (Раççейĕн 9,9%, 2002)пурăнать. Пурэлчĕ — Владимир Иванович Булавин.

Финистер (франц. Finistère, брет. Penn-ar-Bed) — Францин анăç енче вырнаçнă, Бретань регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 29. Администрациĕ Кемпер хулинче вырнаçнă. Халах йышĕ 852 пин (1999) çын.

{{Çар ĕçченĕ |Ят = Гильмутдинов Гайфутдин Гильмутдинович тут. Гыйлметдинов Гайфетдин Гыйлметдин улы |Нацилле ячĕ = |çуралнă вăхăт = кăрлач, 13 (1913}(31.12.1912})0113)[[Категори: çуралнисем]]
Наукăпа истори тата культура палăкĕсене хӳтĕлемелли пĕтĕм тĕнчери килĕшĕвĕн (1935 çулхи ака уйăхĕн 15-мĕшĕ), Рерих Пакчĕн символĕ — Мир ялавĕ. Ку палла культурăшăн паха та сумлă япаласене хӳтĕлеме май паракан пĕтĕм тĕнчери Рерих Пакчĕ валли Николай Константинович хăй сĕннĕ. Ун шучĕпе çак паллă:

Арап çырăвĕнче сылтăмран сулахаялла çыраççĕ. Пайăр ятсене тата предложени пуçламăшĕнчи саспаллисене пысăкран çырмаççĕ. Пунктуаци паллисене çавăрса çыраççĕ.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.

Ялти шкулта, Чĕмпĕрти чăваш шкулĕнче (1899-1905) вĕреннĕ, Кăнна Кушки шкулĕнче ĕçленĕ. Социал-революционерсен (эсерсен) партине кĕрсе çĕрпе ирĕклĕхшĕн кĕрешекен хресчен пĕрлĕхне йĕркелеме тытăннă. 1906 çулта ăна шкултан кăларса янă. Тӳре-шара йĕрлесех тăнă пирки унăн ĕç вырăнне пĕрмай улăштарма тивнĕ.

Султан — Пушкăрт Республикин Киги районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 308 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452508, ОКАТО кочĕ — 80236835003.

Львов Пётр Константинович, (1932, авăн, 17, Лĕпсер ялĕ, Çĕрпӳ районĕ, Чăваш АССР - 2008, ҫу уйӑхӗ) — чăваш прозăçĕ, сăвăçĕ, тăлмачĕ, литература критикӗ.

Алтай Енĕ, — Раççей Патшалăхĕн Çĕпĕр округне кĕрекен ен. Тĕп хули — Барнаул. Лаптăкĕ 169 100 km², халăх йышĕ 2 523 308(2007 çулхи кăрлач 1).

Сăвăр — кĕлетки тăршшĕ 50-58 сантиметр, йывăрăшĕ 4-6 килограмм. Сăвăрсем çемьепе шăтăкра пурнаççĕ. Шăтăк тарăнăшĕ 2-3 метра çитет, тăршшĕ вара 10 метртан та иртме пултарать. Кĕркунне шăтăкне питĕрсе çывăрма выртаççĕ. Çуркунне вăрансах чупаççĕ. Сăвăр ами 40-42 кунран 3-5 çура тăвать. 26 кунран çурасем курăк çиме тытăнаççĕ. Наркăмăшлă курăксемсĕр пуçне нимĕнле ӳсентăрана та тиркемеççĕ. Сăвăрсем 10-12 çул пурнаççĕ. Пирĕн патăрта вĕсем ĕлĕк пайтах пулнă. Хальхи вăхăтра сăвар ятарласа килсе янă хыççăн кăна тепĕр хут ĕрчеме пуçланă. Паянхи куна сăвăр колонийĕсем Патăрьел тата Çĕрпӳ районĕсенче пур.

«Невзоров граф çӳрени» — 1982 çулта у Александром Панкратов-Чёрный А. Н. Толстойăн «Похождения Невзорова, или Ибикус» повеçĕ тăрăх ӳкернĕ совет приключени фильмĕ. Автор текстне Валентин Гафт вулать.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Вах кĕнинчен Нефтеюганск хули таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Вах, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Шурă тинĕс юханшывсен бассейнĕ Золотница юханшывĕн бассейнĕн Çурçĕр-тухăç чиккинчен Воронов сăмсахĕччен (Çурçĕр Двина юханшывсăр)]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Çурçĕр Двина, Вычегдăпа Кĕçĕн Çурçĕр Двина пĕрлешинчен анатарах, Юханшыв бассейнĕ — Çурçĕр Двина.
Сарт-Игль — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Кол-Кочен-Ягун юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 48 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 19 км.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук , Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.

Ай-Сугултью-Еган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ территорипе юхать. Сугултью-Еган юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.

«Эшелон» — радиотехника тата разведка хăрушсăрлăхĕ пирки Аслă Британи — АПШ килĕшĕвĕ (Австрали, Канада, Çĕнĕ Зеланди, Аслă Британи, Америкăри Пĕрлешĕннĕ Штатсем; çаплах UKUSA Agreement, AUSCANNZUKUS е Five Eyes ячĕсемпе паллă) рамкинче ĕçлекен радиоэлектрон разведки глобаль системин пĕрлехи ячĕ.

Палощельская Попьюга —Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ, Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Попьюга юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 8 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.

Ай-Сава-Ильпа — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Сава-Ильпа юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 2 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.

Тусан — çынсем путăннă хĕвĕш. Тусан — мĕнпур йăнăш шухăш, пуç мимин çӳппи. Çут Тĕнче пирки Çĕр çинчи çынсенчен нумайрах пĕлекен ăсчаха çынсем тусан пĕрчисем евĕр курăнаççĕ.

Ун-Южинг-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Тать-Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 52 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.

Император вырăнне йышăнма мĕн ачаранах хатĕрленнĕ, анчах та астул çине Иоанн вилнĕ хыççăн 17-19 çул хыççăн (976 çулхи кăрлач уйăхĕнче) çеç ларнă.

Сазово — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Ăренпур облаçĕ территорипе юхать. Мăн Ик юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 24 км.

Дубин Б. Биография, репутация, анкета (О формах интеграции опыта в письменной культуре)[1995]// Он же. Слово — письмо — литература: Очерки по социологии современной культуры. М.: Новое литературное обозрение, 2001, с. 98-119

Вефсна (норв. Vefsna) — Норвеги территоринчи юханшыв. Фюльке Нурланн территорипе юхать. Юханшыв Вефснфьорд юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 163 км, бассейн лаптăкĕ 4122 км2.

Чӳк, 14 — Чилинче çĕр чĕтренсе илнĕ. Хăвачĕ 7,7 балпа танлашнă, эпицентрĕ Сантьягоран 1260 çухрăмра çурçĕрелле вырнаçнă пулнă. Икĕ çын вилнĕ, çĕр ытла аманнă.
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.

Говорухин Лев Алексеевич — (20.09.1912(7)-28.08.1999), Совет Союзĕн Паттăрĕ , , . Указ дати - 15.05.1946. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 4-мĕш Украина фрончĕн 8-мĕш сывлăш çарĕн 8-мĕш штурмлакан авиаци корпусĕн 227-мĕш штурмлакан авиаци дивизин 525-мĕш штурмлакан авиаци полкĕн штурманĕ, майор.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Васюганран Ваг таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.

Яковлев Ю. Интерпретация некоторых особенностей религиозно–мистической стихии в творчестве М.Юмана/ Ю.Яковлев // Чувашская литература: Вопросы истории и теории.– Чебоксары, 1992.– С. 52–67.

Лемно — Раççей территоринчи кӳлĕ. Тĕвер облаçĕнче вырнаçнă. Леменка юханшыв юхса кĕрет, Леменка (Атăл юппи) юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 0,36 км².

Ярей-Вож — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Ольховая юханшывăн сылтăм çыранĕпе 32 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Надым юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук, юханшыв бассейнĕ — Надым.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Васюган кĕнинчен Вах юханшыв таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Васюган, юханшыв бассейнĕ — Тури Обь, Иртыш кĕриччен.

2008 çулта МПУ Тĕнчери университетсен академи рейтингĕнче 70-мĕш вырăна хăпарать. Times Higher Education тĕнче рейтингĕпе килĕшӳллĕ, 2009 çулта МПУ тĕнчери университетсен йышĕнче 155-мĕш вырăа йышăнать.

Историксен тĕпчев ĕçĕсем тăрăх Ирландие этем йăхĕ 9000 çул маларах килнĕ. Чи пĕрремĕш куçса килнисем пирки хыпар çук. Хăйсем хыççăн вĕсем темиçе хăй евĕр мегалити çурт-йĕр хăварнă, ячĕ те, чĕлхи те сыхланса юлман.

Чи паллă шăршлаккай — паталлă шăршлаккай, икĕ çул ӳсекенн ӳсентăран, 1,5—2,5 метр çӳллĕшне ӳсет, симĕс яка хунавлă, хунавĕн кăкĕнче яланхилле хĕрлĕрех е хĕрлĕ-кăвак паталлă, сарлака çулçăллă. Чечекĕсем пĕчĕк, шурă та кăткăс сунчăклă. Улми пысăках мар, тăрăхла çавра, çăмăллăнах айăккинчен пăчăртаннă икĕ сăрă çурма улмана арканать, аяк пĕрчисем çутăрах. Ӳсентăрана хуçсан, çулçисемпе тымарĕнчен ырă мар шăршă тухать.

Грюндлайнсбах — Германи территоринчи юханшыв. Бавари территорипе юхать. Юханшыв Майн (юханшыв) юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 18,07 км, бассейн лаптăкĕ км2.

Славя́н чĕлхисем — инди-европа çемйин пĕр тăван чĕлхесем; Европăра тата Азире сарăлнă. Чĕлхепе калаçакан пур çын йышĕ — 400—500 млн яхăн çын.

Кушар-Юнтапа ялĕ Вăрнар посёлăк район центрĕн хĕвел анăç енче вырнаçнă. Яла район центрĕпе асфальтлă çул çыхăнтарать. Тăршшĕ – 25 çухрăм. Кушар-Юнтапа Çавал юханшыв çыранĕ хĕрринче вырнаçнă.
Ăтăр - çинçе кĕлеткеллĕ вăрăм чĕрчун. Вăл утса çӳреме те, чупма та питĕ ăста: 10 çухрăма пĕр канмасăрах кайма пултарать. Шывра та хăйне лайăх туять. Унта 3 минут ытла тăма пултарать. Таса, хăвăрт юхакан шывсене кăмăллать. Ытларах пулăпа тăранать, анчах рак, шапа, хурт-кăпшанкă та тиркесех каймасть. Йăви чăнкă çыранта вырнаçать пулин те, кĕмелли шăтăкне курма çук - ăна ăтăр шыв айĕнчен тăвать. Ăтăр питĕ сыхлавлă чĕрчун шутланать, çавăнпа та апата каçхине кăна тухать. Пирĕн тăрăхра ăтăрăн тĕп тăшманĕ - этем. Çынсем ăтăра паха та хаклă тирĕшĕн тытаççĕ. Çавăнпа та ăтăр йышĕ пирĕн тăрăхра питĕ пĕчĕк.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Хура Атăл шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Мăкшă Темников хулинчи Шыв виçекен постран вăрриччен,Цна юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Мăкшă. Юханшыв бассейнĕ — Хура Атăл.

Хура аистсен йышĕ тĕнчипех питĕ пĕчĕккĕ. Пирĕн тăрăхра вĕсене Сăр тавраш\нчи сĕм вăрманта çеç асăрханă. Хальхи вăхăтра Чăваш Енре çак вĕçен кайăксем йăва туса ĕрчеме пăрахнă пулмалла. Вĕсем çинчен нимĕнле хыпар та çук. Чăваш ене вĕсем вĕçсе килессе шанас килет.

Рита (бел. Рыта) — Беларуç территоринчи юханшыв. Брест облаçĕтерриторипе юхать. Юханшыв Мухавец (юханшыв)|Мухавец юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 62 км, бассейн лаптăкĕ 1730 км2.

Пятымето-Сё — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв №4019 ятсăр юппин сулахай çыранĕпе юппинчен 22 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 31 км.

Тĕнчери «Культура урлă сывлăх патне» пĕрлĕх юхăмĕн издательствинче сывлăх культурин теорийĕпе тата практикăра усă курмалли аспекчĕсемпе çыхăннă кĕнекесем пичетленеççĕ. Çавăн пекех «Культура урлă сывлăх патне» журнал тухса тăрать.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман Атăл бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Ай пуçĕнчен вăрричен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Шурă Атăл.

Леушинка — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Леушинский Туман кӳлĕ юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 35 км.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.

Локк Джон / Субботин А. Л. // Большая советская энциклопедия : в 30 т. / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1973. — Т. 14 : Куна — Ломами. — 624 с.

Берёзовка () — Раççей территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Медведка (Мускав юппи)| юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км, бассейн лаптăкĕ км2.

1920 çулчен район çĕрĕсем Сĕве тата Теччĕ уесĕсене кĕнĕ пулнă, 1920-1927 çулсенче Сĕве кантонне кĕртнĕ. 1927 çулхи нарăсăн 14-мĕшĕнче Ульяново районне (центрĕ — Ульянково ч. ялĕ) кĕртнĕ, 1927 çулхи çурлан 1-мĕшĕнче район тĕпне Пысăк Кайпаçине куçарнă та район ячĕ Кайпаçи районĕ пулса танă. 1956 çулхи çăвăн 17-мĕшĕнче Подберезинский района пĕтернипе унăн территорине Кайпăç районĕ çумне хушнă. 1963 çулхи кăрлачăн 4-мĕшĕнче Кайпăç районне пăрахăçланă, унăн çĕрĕсене Пăва районне панă. 1991 çулхи акан 19-мĕшĕнче Кайпăç районне каллех туса хунă.
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Надым юханшыв. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Надым.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь бассейн тăрăхĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тури Обь юпписен бассейнĕ, Кетрен Васюган таран. Юханшыв бассейнĕ — Тури Обь Иртыш кĕриччен.

Куракăш, — Чăваш Енĕн Элĕк районĕнчи ял. Ехремкасси ял çумĕнче ларать. Ялта икĕ урам — Гагарин тата Колхоз урамĕсем. 285 çын (2006) пурăнать.

Хула Нальчик (Терекăн юппи) юханшывĕ хĕрринче ларать. Вăл тинĕс шайĕнчен 512 метр çӳллĕшĕнче вырнаçнă. 2002 çулта кунта 233, 9 пин çын пурăннă, хула лаптăкĕ 131 км2 танлашать.

Тури Чат — Пушкăрт Республикин Янаул районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 152 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452815, ОКАТО кочĕ — 80259855002.

Шăнкăртам ялĕ Чкаловски ята йышăннă, малашне те, 1944-мĕш çулччен, райцентр статусĕпех тăнă. 1944-мĕш çул хыççăн çеç Район центрне Чкаловски пулса тăнă Шăнкăртамран Патăрьелне куçарнă. Анчах та халлĕхе районăн ятне (Чкаловски районĕ) улăштарман. 1959-мĕш çулта çеç, хăшпĕр территорилле улшăнусем тунă хыççăн, "Патăрьел районĕ" ят каялла таврăннă.

Юлашкинчен çуртне те чĕртсе янă, ун хыççăн ĕçе тухса кайнă коммунистсене тытас шутпа ялсем тăрăх шырама пикеннĕ. Вулĕçтăвком çуртне вырăнти çынсем çунма паман — юр сапса сӳнтернĕ. Пăлхавçăсен пĕр ушкăнĕ Анатри Хурасан а çитнĕ. Ялти кулак хӳрешкисем хĕтĕртнипе вĕсем Кочетков коммуниста хваттертен урама илсе тухнă та чукмарсемпе çапса вĕлернĕ. Пускилсем пытарса усранипе пула кăна унăн арăмĕпе икĕ ачи чĕрĕ юлаççĕ. Каçхине вĕсене Нурăса ăсатнă. Тепĕр пăлхавçисем Какаçа Илья Юдин коммуниста асаплăн хĕнесе вĕлернĕ.

Хольбахсфлёсхен — Германи территоринчи юханшыв. территорипе юхать. Юханшыв Тальфангер Бах юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 2 км, бассейн лаптăкĕ 2,512 км2.

Пулян-Игль — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Лооль-Ях юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 58 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 16 км.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Чулман бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Нухрат Атăл. Юханшыв бассейнĕ — Чулман Атăл.

Ку мел пичет калăпĕнчен çапăнтарса илнĕ пичет ĕçĕсенче ÿкерчĕкри йĕрсен «çемçелĕхне» туйма май парать: йĕп чавса хăварнă вырăнта тимĕр «хăми» çинче тарăнлатнă чĕрмĕкĕн хĕррин барб тенĕ таврăнчăкĕ юлать.

Айх — Германи территоринчи юханшыв. Баден-Вюртемберг территорипе юхать. Юханшыв Неккар юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 29,7 км, бассейн лаптăкĕ км2.

Нью-Ривер (акăл. New River (акăлч.), Río Nuevo (исп.)) — АПШ территоринчи юханшыв. Калифорнитерриторипе юхать. Юханшыв Солтон-Си кӳлли юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 125 км, бассейн лаптăкĕ км2.
Улмуççи сăмахра та, ытти сăмахсенчи пекех, -уçç нимĕнле те тымар морфема шутланма пултараймасть. Кăна аффиксоид тени тĕрĕсрех пулать, мĕншĕн тесен вăл тымар морфема пулма пăрахнă (тымар морфема пулнине ăсра кăна сăлтавлатпăр), аффикса тухса каяйман, анчах та ăна аффиксоид «аффикс евĕрлĕ элемент» теме пулать. Çапла вара, аффиксоид тени тымар морфема вырăнĕнче те, аффикс морфема вырăнĕнче те çӳрекен элемент, анчах та ăна тымар морфема теме çук.

Шпайербах — Германи территоринчи юханшыв. Рейнланд-Пфальц территорипе юхать. Юханшыв Рейн юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 60 км, бассейн лаптăкĕ 596 км2.

Орсе́ е Орсэ, Орсе музейĕ е музей д’Орсе (фр. Musée d’Orsay) — Сенăн сулахай çыранĕнче вырнаçнă Парисăн VII тăрăхĕнчи çырав тата хушма ӳнер музейĕ, 1848—1914 çулсем тапхăрĕн тĕнчери франци ӳнер çыравĕпе скульптурин пуххи. Коллекцие импрессионистсемпе постимпрессионистсен ĕçĕсем никĕслеççĕ. Музей ĕçесен пухăвĕнче декор ӳнерĕн ĕçĕсем, фотографисемпе архитектура япалисем чылай.

1927 çулчен Етĕрне уесĕн Элĕк вулăсĕнче шутланнă.1927 çулхи юпа уйăхĕн 1-мĕшĕ хыççăн Элĕк районне, 1962 çулхи раштав уйăхĕн 20-мĕшĕ хыççăн Вăрнар районне кĕртнĕ. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14-мĕшĕ хыççăн хальхи вăхăтчен Элĕк районне кĕрет.

1971 çулта çурта пăсса хума йышăнаççĕ. Ăраскала пула, çак инкек çумпа иртсе каять.Жорж Помпиду президент ĕç вырăнĕнче пулна чухне вокзал çуртĕнчен музей тума йышăнаççĕ. 1978 çулта çурт-йĕр истори палăкĕ статуса тивĕçет. Помпиду тăхăмĕн, Жискар д'Эстенĕн тапхăрĕнче вокзала реконструкцилесе музей тума тытăнаççĕ. Ĕçсем 1980 çулта тапранаççĕ, 1986 çулта кунта итали архитекторĕ Гае Ауленти хайланă музее уçаççĕ.

Анат лу́жица чĕлхи (dolnoserbska rěc, dolnoserbšćina) — лужичансен (лужица сербĕсен) иккĕ литература чĕлхинчен пĕрри, тухăç Германири Анат Лужица çĕрĕнче (Бранденбург федераци çĕрĕ) сарăлнă. Калаçакан йышĕ — 7 240 çын (1995).

Стреж — Раççей территоринчи юханшыв. Пушкăрт Республики, Перĕм Ен, Тутарстан территорипе юхать. ? юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 36 км.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора шыв бассейн округĕне кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Онега, Юханшыв бассейнĕ — бассейн çук.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Двина-Печора бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Печора юпписен бассейнĕ Уса кĕриччен. Юханшыв бассейнĕ — Печора.

В. А. Скуминăн сывлăх культурин доктринипе рерихизмăн хире-хирĕçле çыхăнăвне хăш-пĕр ăсчахсем те çирĕплетеççĕ, вĕсенчен пĕри Горащук В. П. (Харьковри Г. С. Сковорода ячĕпе хисепленекен наци педагогика университечĕн прфессорĕ). 2004-мĕш çулта вăл наука докторĕн степенне илес тĕллевпе «Общая педагогика и история педагогики» специальноçпе çырнă диссертацире В. А. Скумин, Н. Рерих философийĕн контексчĕ урлă сывлăх культурин проблемисене уçа панă, тесе каланă.

Кёлда (Телда, Толда) — Раççей территоринчи юханшыв. Ненец АО, Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Кулой юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 113 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 104 км.
Богданов Иван Васильевич — (02.05.1924-10.11.2002), 1-мĕш Беларуç фрончĕн 3-мĕш çарĕн 120-мĕш гварди перевçĕсен дивизин 122-мĕш гварди уйрăм танксене пĕтерекен дивизионăн оруди командирĕ, гварди аслă сержанчĕ, Совет Союзĕн Паттăрĕ , , . Указ дати - 18.11.1944.

Ашшĕ патша керменне эрех илсе пырса тăнă, çавна пулах вăл çамрăклах (17 çулта) патшалăх керменне лекнĕ. 1359 çулта вăл Францине хирĕç похода кайнă, тыткăна лекнĕ. Патша ăна укçа тӳлесе тыткăнран çăлнă, хăйĕн камердинерĕ туса хунă. Каярахпа хăйĕн хĕç-пăшал йăтса çӳрекенни вырăнне хăпартнă. Ку вăхăтра вăл тупма пултарнă çыравçăсен ĕçĕсемпе паллашма ĕлкĕрнĕ, хăй те çырма пуçланă.

Е. Петровский. Идеи троичности в духовных традициях Китая и Индии // Встреча. — 1999 — № 10 — С. 54-60. — сравнение восточных триад и христианского догмата Троицы

Бронец Иван Иванович — (1914-24.08.1939), 1-мĕш çар ушкăнĕн 6-мĕш çăмăл танк бригадин çулăм перекен танкăн механик-водителĕ, кĕçĕн командир, Совет Союзĕн Паттăрĕ , , . Указ дати - 17.11.1939.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Баренц тинĕсĕн юханшывĕсен бассейнĕ Канин сăмсахĕнчен Печора юханшывĕн бассейнĕ таран не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Мезень юханшывсем хушшинчи бассейн.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Каçпи бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçалăх участокĕ Баксан Черек юханшывсăр. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Подбассейн çук. Юханшыв бассейнĕ—Каçпи тинĕсĕн бассейнĕ, Атăлпа Терек юханшывсем хушши.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Тури Обь шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывĕсем Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн анăç чиккинчен Скуратов сăмсахĕ таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук , Юханшыв бассейнĕ — Кара тинĕсĕ бассейнĕн юханшывесĕм, Печорăпа Обь хушшинче.

Рерихсен кĕçĕн ывăлĕ Карл Май шкулне пĕтернĕ хыççăн АПШри Колумби тата Гарвард университечĕсенче пĕлĕвне малалла тăснă. «Урусвати» институтра Святослав çутçанталăк наука уйрăмне ертсе пынă. Наука тĕпчев ĕçĕ орнитологи, ботаника, минералоги, тибет фармакопеи, химипе алхими пуçламăшĕ, религиоведени, философи, исксство пĕлĕвĕ, культурологи, астрологи çинче никĕсленнĕ. Сятослав Рерихăн литературăри, çавăн пекех тĕпчев ĕçĕнчи, педагогикăри тата халăх хушшинчи ĕçĕ-хĕлĕ Агни Йога идейисемпе çыхăннă.

Старица — Раççей территоринчи юханшыв. Çĕн Çĕпĕр облаçĕ, Томск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Обь юханшывăн сулахай çыранĕпе вăрринчен 2935 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 14 км.

Амелин Алексей Степанович — ( 12.03.1921-24.12.1981), 2-мĕш Украина фрончĕн 5-мĕш сывлăш çарĕн 4-мĕш истребитель авиаци корпусĕн 302-мĕш истребитель авиаци дивизин 240-мĕш гварди истребитель авиаци полкĕн эскадрилья командирĕ, аслă лейтенант, Совет Союзĕн Паттăрĕ , , . Указ дати - 26.10.1944.

Патра —Раççей территоринчи юханшыв. Мордва Республики, Кисан облаçĕ, Чулхула облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв КАС/ИДЕЛ/2231/350/105/55/108 юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 10 км.
Кушар-Юнтапа ялĕ 150 яхăн çул каялла никĕсленнĕ. Тĕрлĕ музейри архив хыпарĕсепме çăлкуçĕсем тăрăх, ватă çынсем каласа хăварнипе ял пуçланса кайнине тĕрлĕрен ăнлантарма пулать. Анчах та чи тĕрĕсси вĕсенчен ял 1883 çулта никĕсленни çинчен палăртать.

Чаженьга — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ,Вологда облаçĕ территорипе юхать. Лельма юханшывăн сулахай çыранĕпе, 28 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 57 км.

Раççейĕн нумай регионĕнче тĕл пулать (Европа пайĕ, Урал, Анăç тата Тухăç Çĕпĕр, Аякри Тухăç), анчах ăна кунта аякран илсе килнĕ. Гималайра, Китайăн анăç тата çурçĕр Монголире, Корей çурутравĕнче, Японире, Çурçĕр Америкăпа Австралинче анлă сарăлнă.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Иртыш (юханшыв) бассейн округĕне кĕрет, юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Тобол. Юханшыв бассейнĕ — Иртыш (юханшыв).

Углерод шучĕпе чукун эвтектик-умлă (2,14-4,3 % углеродлă), эвтектиклă (4,3 %) е эвтектик-хыçлă (4,3-6,67 %). Материал тытăмлăхĕ шăрату хутăшĕнчен килет.

Ӳхĕ — тăмана евĕрлисем ушкăнĕнчи пысăк тискер вĕçен кайăкĕ. Çын çӳремен вăрмансенче пурăнать. Çăмартисем (2-3) шурă, пысăк, 80 грамм таран пулать. Ӳхĕ пĕр мăшăрпа пурнать, виличчен те пĕр-пĕринчен уйрăлмаççĕ. Авăн-юпа уйăхĕсенче мăшрланаççĕ, çак вăхăтра вĕсен юррине илтме пулать. Ӗрчеме пуш-ака уйăхĕсенче пуçлаççĕ, ку вăхăтра вĕсен юррине пĕр вĕçĕмсĕр илтĕнет. Пирĕн тăрăхран ниçта та вĕçсе каймаççĕ. Вĕсен йышĕ питĕ пĕчĕк, Улатăр, Пăрачкав вăрманĕсенче кăна тĕл пулаççĕ.

Шыв усравĕн вăрăммăшĕ 500 çухрăм ытла, чи сарлака вырăнĕ Чулман Атăл кӳлмекĕнче — 35 çухрăм, шыв тĕкĕрĕн лаптăкĕ — 6,5 пин çм² (юханшывсем хушшинче — тĕнчере пĕрремĕшĕ), пĕтĕм шывĕ — 58 çм³, вĕсенчен 34 çм³ — усăлли. Пӳлнĕ шывăн çӳллĕшĕ — 29 м. Унăн чикки Атăл тăрăх Шупашкар тĕлне, Чулман Атăлпа — Чуллă Çыр патне çитет. Чулман Атăл, Сĕве, Хусан тата ытти юханшывсен айлăмĕсене йышăнать.

Новомосковск, — Тула облаçĕнчи Новомосковск районĕн администраци вырнаçнă хула. Тула облаçĕнче халăх йышĕпе иккĕмĕш вырăнта тăрать. Тула хулинчен 55 çухрăмра ларать.

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Кубань шыв бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ — Кубань юханшыв Краснодар гидроузелĕнчен Афипс юханшывĕ кĕриччен. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — кĕçĕн бассейн çук. Юханшыв бассейнĕ — Кубань.

Васильев Алексей Ильич, — чăваш чĕлхи тĕпчевçи, педагог-методист. 1886 çулта Самар кĕперниĕнчи (халĕ Самар облаçĕн Шунталлă районĕ) Емелкке Таяпи ялĕнче çуралнă. 1956 çулта Шупашкарта вилнĕ.

Нальчик, — Раççейĕн хули, Кабардино-Балкари Республикин тĕп хули. «Нальчик» сăмахĕ кабардин чĕлхи çинче, балкар чĕлхи çинче пекех, такан пек куçарăнать. Хула çине çӳлтен пăхсан вăл такан пек курăннă пирки ăна çапла каланă. Такан хула эмблеми çинче те пур.

Елен-Седа-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО/Коми Республики территорипе юхать. Юханшыв Нгой-Яха юханшывăн сылтăм çыранĕпе юппинчен 10 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.

Вейга (Венга) — Раççей территоринчи юханшыв. Архангельск облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Онега тинĕс тути юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 49 км.
Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе Анат Обь бассейн округĕне кĕрет. Шыв хуçăлах участокĕ- Обь Иртыш кĕнинчен Çурçĕр Сосьва таран. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — Обь юпписен бассейнĕ Ирышран Çурçĕр Сосьва таран, юханшыв бассейнĕ — Анат Обь Иртыш кĕнинчен.

Фосфор — периодикăллă системăри 15 атом номерлĕ хими элеменчĕ, P (лат. Phosphorus) символпа палăртаççĕ. Çĕр хуппинче чи анлă сарăлнă элементсен шутне кĕрет (0,08—0,09 % массăпа). Питĕ химилле хастар пулнипе ирĕклĕн тĕл пулмасть. Фосфорăн 190 яхăн минерал, вĕсенчен чи пысăк пĕлтерĕшлисем:апатит Ca5(PO4)3(F,Cl,OH) фосфорит Ca3(PO4)2 тата ыттисем. Фосфорсăр пурнăç пулаймасть, ДНК, РНК тата АТФ çак элемент пур. Çавăнпа фософор ӳсентăрансен тата чĕрчунсен пĕтĕм пайĕнче те пур. Фосфор пурнăç элеменчĕсен шутне кĕрет.

Ажогин Василий Терентьевич — ( 02.08.1924-16.04.1971 ), 3-мĕш Украина фрончĕн 6-мĕш çарĕн 333-мĕш стрелоксен дивизин 1120-мĕш стрелоксен полкĕн пулемёт расчёчĕн командирĕ , Сержант , Совет Союзĕн Паттăрĕ . Указ дати - 22.02.1944 .

Янагуш — Пушкăрт Республикин Мишки районĕнче вырнаçнă пурăнан вырăн. 2009 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне кунта 417 çын пурăннă. Почтă индексĕ — 452357, ОКАТО кочĕ — 80243870005.

Фильс — Германи территоринчи юханшыв. Баден-Вюртемберг территорипе юхать. Юханшыв Неккар юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 63 км, бассейн лаптăкĕ 704 км2.

Кĕçĕн Шарженьга — Раççей территоринчи юханшыв. Вологда облаçĕ,Киров облаçĕ,Коми Республики территорипе юхать. Шарженьга юханшывăн сылтăм çыранĕпе 37 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 11 км.

Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи хыпса тухсан 1940 çулта Норвегие оккупацилесен, 1941 çулхи авăнăн 2-мĕшĕнче Лонгйирти мĕнпур 765 çынна Аслă Британие ăсатнă. Хулана тата нумай шахтăна 1943 çулхи авăнăн 8-мĕшĕнче Шарнхорст тата иккĕ эсминец персе пĕтернĕ, вăрçă вĕçленсен паççулкăна çĕнĕрен тунă.

Сăваплă Кириак чиркĕвĕ (ним. Stiftskirche St. Cyriakus) — малтан коллеги чиркĕвĕ пулнă Саксони-Анхальт нимĕç федераци çĕрĕнчи Гернродери халĕ ĕçлемен пĕр ятлă хĕрарăм секулярлă капитулĕ (аббатлăхĕ). Вăтам Германири оттон тапхăрĕнчи чаплă палăк.

Кайта-Шор — Раççей территоринчи юханшыв. Коми Республики, Ненец АО территорипе юхать. Сейда юханшывăн сулахай çыранĕпе, 123 км вăрринчен юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 17 км.

Орсе музейĕ çав ятлă малтан чукун çул вокзалăн пулнă çуртĕнче тата çумĕнчи хăна çуртĕнче, Парисăн варринче Сена юханшывăн сулахай çыранĕнче, Лувртан шыв урлă, вырнаçнă. Вокзала проектлаканĕ — архитектор Виктор Лалу, ăна 1900 çулхи çавăн 28-мĕшĕнче хута янă. Вăл тĕнчери пĕрремĕш электрифициленĕ вокзал шутланать. Орсе Парис — Орлеан тĕлĕн куçăм йĕрне йĕркелесе тăнă. Анчах та 1939 çултанпа пуйăссем çак вокзалтан пачах тенĕ пекех куçма пăрахаççĕ.

Типĕ йĕп — юри якатса хатĕрленĕ тимĕр татăкĕ çинче çирĕп те шĕвĕр йĕппе чĕрсе каснă, анчах йӳçĕкпе çийентермесĕр пичетлемелли станоклă графикан тарăн пичет мелĕ.

Пятый путь, SamaraLan («Сетевые Информационные Системы»), АИСТ,ROL, UNITLINE, Telenet, Волгателеком, Крафт-С, Опти-телеком, Самара-интернет, СамараТелеКом, Дом. Ру, Телком-Самара, Полярная звезда, MetroMax, Телекоммуникационные системы, СамТелеком.
Сорум-Пахт-Юган — Раççей территоринчи юханшыв. Хантă-Манси автономи тăрăхĕ — Югра территорипе юхать. Юханшыв Иш-Юган юханшывăн сылтăм çыранĕпе вăрринчен 29 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 38 км.

Лионель Месси футбол вăййине çав тери яшла кĕнĕ, хăйĕн тăван хулари«Ньюэллз Олд Бойз» клубра тăрăшнă. 11 çулта вăл ашшĕ-амăшĕпе пĕрле Барселонăна пурăнма куçать, 13 çулта ăна «Барселонăн» çамрăксен ушканне илеççĕ. Хăвăртах хăйĕн вăййине тупса пĕрмаях 2-мĕш командăн вăййа пуçлакан йышĕнче пулать, вăтамран матчра пĕр гол тапса кĕртет.

Надо-Яха — Раççей территоринчи юханшыв. Ямал-Ненец автономлă тăрăхĕ/Ненец АО территорипе юхать. Юханшыв Нгарка-Хорты-Яха юханшывăн сулахай çыранĕпе юппинчен 25 км юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 32 км.

Формула-1 тĕнче чемпионатне кашни çул иртереççĕ, унăн шутне темиçе этап (кашнин Гран-при статусĕ пур) кĕрет. Çулталăк вĕçĕнче чемпионатра çĕнтерекене палăртаççĕ. Формула-1 ăмăртăва уйрăм пилотсем, çаплах командăсем хутшăнаççĕ. Пилотсем тĕнче чемпионĕ титулшăн, командăсем — Конструкторсен кубокĕшĕн тупăшаççĕ.

Оле́г Андре́евич Ано́фриев (утă, 20, 1930, Геленджик, СССР) — совет тата раççей театрпа кино актёрĕ, юрăç, юрă авторĕ. РСФСР тава тивĕçлĕ артисчĕ (1969),