Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
01 Ain 02 Aisne 03 Allier 04 Alpes-de-Haute-Provence 05 Hautes-Alpes 06 Alpes-Maritimes 07 Ardèche 08 Ardennes 09 Ariège 10 Aube 11 Aude 12 Aveyron 13 Bouches-du-Rhône 14 Calvados 15 Cantal 16 Charente 17 Charente-Maritime 18 Cher 19 Corrèze 2A (20A) Corse-du-Sud 2B (20B) Haute-Corse 21 Côte-d'Or 22 Côtes-d'Armor 23 Creuse 24 Dordogne 25 Doubs 26 Drôme 27 Eure 28 Eure-et-Loir 29 Finistère 30 Gard 31 Haute-Garonne 32 Gers 33 Gironde 34 Hérault 35 Ille-et-Vilaine 36 Indre 37 Indre-et-Loire 38 Isère 39 Jura 40 Landes 41 Loir-et-Cher 42 Loire 43 Haute-Loire 44 Loire-Atlantique 45 Loiret 46 Lot 47 Lot-et-Garonne 48 Lozère 49 Maine-et-Loire 50 Manche 51 Marne 52 Haute-Marne 53 Mayenne 54 Meurthe-et-Moselle 55 Meuse 56 Morbihan 57 Moselle 58 Nièvre 59 Nord 60 Oise 61 Orne 62 Pas-de-Calais 63 Puy-de-Dôme 64 Pyrénées-Atlantiques 65 Hautes-Pyrénées 66 Pyrénées-Orientales 67 Bas-Rhin 68 Haut-Rhin 69 Rhône 70 Haute-Saône 71 Saône-et-Loire 72 Sarthe 73 Savoie 74 Haute-Savoie 75 Paris 76 Seine-Maritime 77 Seine-et-Marne 78 Yvelines 79 Deux-Sèvres 80 Somme 81 Tarn 82 Tarn-et-Garonne 83 Var 84 Vaucluse 85 Vendée 86 Vienne 87 Haute-Vienne 88 Vosges 89 Yonne 90 Territoire de Belfort 91 Essonne 92 Hauts-de-Seine 93 Seine-Saint-Denis 94 Val-de-Marne 95 Val-d'Oise 971 Guadeloupe 972 Martinique 973 Guyane

Hidoisenpyöli, Hidola, Hirvelä, Kesälä, Kiikala, Komisuo, Kruusila, Kärkelä, Peltola, Pirilä, Rasvala, Rekijoki, Revä, Saari, Satakoski, Silva, Säräjärvi, Vanhakylä, Yltäkylä

Sápmi báikenamat sáhttá lea earalágán, jos vuođđuduvvo ahte guovllus lea eará sámegielat. Dat dáhpáhuvvo rádjeguovlluin. Lea ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dušše davvisámegiella čáhkada dán listái Áltá gildii.

Aftenposten vuođđuduvvui miessemánus 1860 namain Christiania Adresseblad, muhto namma rievdaduvvui 1861 álggus, ja ođđa namma šattai Aftenposten, guhte lea bisson dan rájes odnážii.

Olgešbellodat presentere iežas dego sosiálalaš reforpmalašbellodat mii bargá daid konstitušuvnnalaš rámmaid mielde maid parlamenttalaš demokratiija bidjá. Bellodat lea guhka leamaš árvokonservatiiva ja liberálakonservatiiva. Olgešbellodat lei 1800-logus ovddemusat árvokonservatiiva bellodat. 1900-logus álge dat liberálakonservatiiva áššit ihttin eanet. Olgešbellodat čuovvu odne vuosttažettiin Edmund Burke konservatiiva árbevieruid.

Gielddasámegillii Matteusa evangeliuma (gielddasámegillii: ‌ Махтьвеест пась-евангели ‌) jorgalii Arvid Genetz 1878. Evangelium lea čállojuvvon kyrillalaš alfabehtain. Oktasaš čállinvuohki Guoládaga sámiide ráhkaduvvui 1933. Čállinvuogi vuođđun lei gieldda suopman ja dat čállojuvvui láhten alfabehtain. 1927 mearriduvvui, ahte oktasaš čállinvuohku galgá čállot kyrillalaš alfabehtain. Ođđa čállinvuohkebargu álggii 1979.

Kernow (kornagillii) dahjege Cornwall (eŋgelasgillii) lea eana Stuorra-Británnia sullo máttaoarjimus oasis. Hálddahuslaččat dat lea dán beaivve Englándda leatna, muhto kultuvrralaččat dat earrána Englánddas dan kelttalaš historjjá dihte.
Čielgeađđama váldofunkšuvdna lea jođihit nearvaimpulssaid vuoigŋašiid ja rupmaša perifera orgánaid gaskkas. Muhtimin goitge sáhttá iešalddes sáddestit mohtorsignalaid dehkiide "jearakeahttá" vuoigŋašiin. Dát signalat gohčoduvvojit refleaksan.

Uranus lea planehta Saturnusa ja Neptunusa gaskkas. Das leat maid devkes rieggát birra, mat leat jikŋon geađggit. Nugo Eana ja eará beaivvášgotti planehtat, Uranusge jorrá Beaivváža birra. Uranusa astronomalaš mearkka lea . Uranus lea áidnu beaivvášgotti planehta, mii gohčoduvvui greikalaš ipmila mielde. Eará beaivvášgotti planehtat leat gohčoduvvon romálaš ipmiliid mielde.

Jämsä guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Gaska-Suoma eanangottis. Dasa gullá golbma gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 134.

Ođđaáigásaš uiguragiella gullá uiguralaš-durkkalaš giellajoavkku nuortaoassái, masa gullet maid salaragiella, oarje-juguragiella ja máŋggat unnit gielažat. Usebekagiella lea dan giellajoavkku oarjeoassi. Uiguragiela sátnevuorkái leat ollu váikkuhan kiinnágiella, ruoššagiella ja arábiagiella, muhto jietnaohppii leat váikkuhan iranalaš ja tokáralaš gielaid substráhta.

Hyllestad lea gielda Sogn ja Fjordane fylkkas. Dan olmmošlohku lea 1 410 ja viidodat lea 259 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Hyllestad. Hyllestad rádjegielddat leat .

Norsk rikskringkasting AS beaivválaččat ja márkanfievrrideamis gohčoduvvo oanádusain NRK, mii lea stáhtalaš eaiggáduvvon fitnodat, mii sadde oktasaš sáddagiid radios ja TV:as ja eará ođđa mediain. NRK lea vuođđuduvvon dábálašsadden prinsihpaide seamma málle mielde go BBC (Britsh BroadCasting) ja lea miellahttun Eurohpaš sáddenuniovnnas.

Leisha Hailey (r. suoidnemánu 11. 1971 Okinawa, Japána) lea amerihkálaš neavttár ja musihkar. Son rávásmii Bellevue, Nebraskas, mis son maid váccii Bellevue West logahaga. Ovdal go son fárrii New Yorkii, son muitalii váhnemasas, Robert ja Jane Haileyii, ahte lea lesba.

1950-jagiin vuoruhuvvu guoimmuheapmi ja boaittobeale báikeguovlluid áššit. Jagis 1954 alge geahččalasaddagat, ja fásta sáddagat jagi 1960 rájes.

Johan Daniel Fürstenberg Lyng (riegádii borgemánus 22. beaivvi 1905:s Troanddimis, jámii ođđajagimánus 18. beaivve 1978:s Bærumas) lei norgalaš jurista ja politihkkár (Olgešbellodat). Son lei stáhtaministtár gaskkal 28. beaivvi borgemánus gitta 25. beaivái čakčamánus 1963:s ja olgoriikaministtar Per Bortena ráđđehusas 1965-1970.

Leammi sáhttá meallut Njurggoluovttas guovtte guvlui. Njurggoluokta – Kultasatama lea sullii 20 km guhkkosaš meallunjohtolat. Njurggoluovttas sáhttá vuolgit Leammi mielde maiddái Báđára guvlui, ja doppe beassá joatkit ain Juvdujoga fiesttarbeallái Solojávrái, gos mátkki sáhttá loahpahit fanassátkui. Reaissu guhkkodat lea sullii 40 km. Juvdujoga mielde sáhttá meallut maid ain Anára girkosiidii. Kanohtaid sáhttá láigohit Njurggoluovttas.

Sámegiella lea virggálaš giella sihke sápmelaččain ja almmolaš hálddahusas ja birrasiid 90 % álbmogis lea davvisámegiella eatnigiellan. Guovdageaidnu lei vuosttaš ja guhká áidna suohkan Norggas gos sámegiella lea dásseárvosaš giella dárogielain almmolaš hálddahusas.
Eai dát lean garra gáibádusat. Isak Saba ii dáhtton stuorra servodatnuppástusaid, go oaivvildii ahte daid galgá sáhttit čađahit. Son celkkii eret girkodulkka virggistis, go háliidii ahte báhpat galge oahppat dahje máhttit sámegiela. Son balai ahte dáruiduhttin oaččui vuđolaš fámu ipmilbálvalusaid bokte. Son ii gal bargan stuorra mearkkašahtti áššiiguin Stuorradikkis. Son ražai eanáš guolásteaddjiid ja bargiid áššiiguin ja dieđusge sámiid áššiiguin.

Nöbbele (Värends Nöbbele) lea čoahkkebáiki Växjö gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 257 (2010). Nöbbeles leat girku, skuvlla, bálvalusdállu ja kiosk.

Heidi Anita Eriksen válljejuvvui Sámedikki válggain 2007 Sámedikki áirrasin jagiide 2008-2011. Son lei eret Ohcejogas, gos son bargá doaktárin.

Keuruu guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Gaska-Suoma eanangottis. Dasa gullá guokte gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 133.

Tiippa 2 diabetesis váttisvuohta lea ahte čoavječolgaráksá ii ráhkat insuliinna nu ollu go livččii dárbu, ja ceallat eai nagot váldit vuostá insuliinna nu bures.

Dat rievttes ivnnit Norgga leavggas leat biddjon Olgoriikadepartemeanttas Pantone-vuogádaga mielde. Leavgga rukses oasis galgá leat PMS 032U ivdni ja dan alit oasis ges PMS 281U. Dát ivnnit leat seamma go #EF2B2D ja #002868 RGB-systemas. Olgoriikadepartemeantta lohká ahte dát ruksesivdni lea seamma go dánska leavggas, ja alitivdni seamma go dan fránska leavggas.

Álava | Albacete | Alicante | Almería | Asturia | Ávila | Badajoz | Baleárat | Barcelona | Burgos | Cáceres | Cádiz | Castellón | Ciudad Real | Córdoba | A Coruña | Cuenca | Girona | Granada | Guadalajara | Guipúzcoa | Huelva | Huesca | Jaén | Kantabria | León | Lleida | Lugo | Madrid | Málaga | Murcia | Navarra | Ourense | Palencia | Las Palmas | Pontevedra | La Rioja | Salamanca | Santa Cruz de Tenerife | Segovia | Sevilla | Soria | Tarragona | Teruel | Toledo | Valencia | Valladolid | Vizcaya | Zamora | Zaragoza

Kokemäki (ruoŧagillii: Kumo) lea Suoma gávpot Satakunta eanangottis. Dan rádjegielddat leat Eura, Harjavalta, Huittinen, Köyliö, Pori, Sastamala ja Ulvila.

Guovdageainnus lea subárktalaš dálkkádat, ja doppe leat liegga geasit ja galbma dálvvit. Skábma bistá sullii 7 vahku, skábmamánu loahpas gitta ođđajagimánu beallemuddui. Geasset lea ijahis idja.

Francophone dáiddárat leat maid gárggiidan ieža manga veršuvnnaid, dego Frederic Boilet la nouvelle manga. Boilet lea bargan Fránskkas ja Jáhpanis, muhtumin oktasašbargun japánalaš dáidáriiguin.

Kati-Claudia Fofonoff lei nuortasápmelaš girječálli. Son riegádii Avvilis juovlamánu 8. beaivve 1947 ja jámii buohcevuhtii geassemánu 12. beaivve 2011. Fofonoff čađahii čálli ámmatskuvlejumi Järvenpääs. Son čálii juo nuortalašgillii ja suomagillii. Su duojit leat jorgaluvvon maid davvisámegillii, islánddagillii ja dárogillii.

George W. Bush (IPA: /ʤɔɹʤ ˈwɔːkəɹ bʊʃ/, r. suoidnemánu 6. b. 1946) lei Amerihká ovttastuvvan stáhtaid 43. presideanta. Son válljejuvvui vuosttas geardde presideantan jagis 2000 ja nuppii jagis 2004. George Busha eamit lea Laura Bush ja su nieiddat Jenna ja Barbara Bush. Su ovddideaddji lei Bill Clinton.
Persovdnapronomenat dahjege persovnnalaš pronomenat leat pronomenat, mat čujuhit olbmui dahje olbmuide. Persovdnapronomeniid genetiivahámit fas almmuhit oamasteami dahje gullevašvuođa.

Bohccobiergu lea hui dearvvašlaš. Bohccobierggus leat olu antioksidantat ja minerálat go boazu borra jeahkaliid, urttaid, sieđggaid, luopmaniid ja eará šattuid ja murjjiid main sisttisdoalla olu vitamiinnat ja antioksidantat. Dasalassin go johtta guohtumiid gaskas birra jagi.. Bohccobiergu lea hui dimis dan dihte go das leat dakkár ensiimmat (enymer) mat barget jođaneabbo go eará seammalágan biergguin, dasalassin go leat eanebut ensiimmat go earáin. Danin ii dárbbaš dimihahttit, nugovčoduvvon mørning dárogillii, bohccobierggu. Sivvan go lea dimis sáhtta leahket go lea vilda ealli ja orru guovllus gos leat ekstrema temperatuvrrat.

Chimilagiella (ette taara) lea čibčalaš giella mii hupmojuvvo Magdalena departemeanttas Davvenuorta-Colombias. Giela hupmet sullii 2 000 olbmo (2006), muhto lohku lea njiedjamen.

Ronaldo Luis Nazário de Lima (r. čakčamánu 18. 1976Rio de Janeiro, Rio de Janeiro, Brasilia) lea brasiliálaš spábbačiekči. Son čiekčá ruovttueatnamis Série A Corinthiansas.

Go máilmmiávvosa viiduma ekstrapolere áiggis maŋosguvlui almmolaš relativitehtateoriija vuođul, dat doalvu ravddahis deahtisvuhtii ja temperatuvrii ravddalaš áiggis.

01 Ain 02 Aisne 03 Allier 04 Alpes-de-Haute-Provence 05 Hautes-Alpes 06 Alpes-Maritimes 07 Ardèche 08 Ardennes 09 Ariège 10 Aube 11 Aude 12 Aveyron 13 Bouches-du-Rhône 14 Calvados 15 Cantal 16 Charente 17 Charente-Maritime 18 Cher 19 Corrèze 2A (20A) Corse-du-Sud 2B (20B) Haute-Corse 21 Côte-d'Or 22 Côtes-d'Armor 23 Creuse 24 Dordogne 25 Doubs 26 Drôme 27 Eure 28 Eure-et-Loir 29 Finistère 30 Gard 31 Haute-Garonne 32 Gers 33 Gironde 34 Hérault 35 Ille-et-Vilaine 36 Indre 37 Indre-et-Loire 38 Isère 39 Jura 40 Landes 41 Loir-et-Cher 42 Loire 43 Haute-Loire 44 Loire-Atlantique 45 Loiret 46 Lot 47 Lot-et-Garonne 48 Lozère 49 Maine-et-Loire 50 Manche 51 Marne 52 Haute-Marne 53 Mayenne 54 Meurthe-et-Moselle 55 Meuse 56 Morbihan 57 Moselle 58 Nièvre 59 Nord 60 Oise 61 Orne 62 Pas-de-Calais 63 Puy-de-Dôme 64 Pyrénées-Atlantiques 65 Hautes-Pyrénées 66 Pyrénées-Orientales 67 Bas-Rhin 68 Haut-Rhin 69 Rhône 70 Haute-Saône 71 Saône-et-Loire 72 Sarthe 73 Savoie 74 Haute-Savoie 75 Paris 76 Seine-Maritime 77 Seine-et-Marne 78 Yvelines 79 Deux-Sèvres 80 Somme 81 Tarn 82 Tarn-et-Garonne 83 Var 84 Vaucluse 85 Vendée 86 Vienne 87 Haute-Vienne 88 Vosges 89 Yonne 90 Territoire de Belfort 91 Essonne 92 Hauts-de-Seine 93 Seine-Saint-Denis 94 Val-de-Marne 95 Val-d'Oise 971 Guadeloupe 972 Martinique 973 Guyane

Croix-des-Bouquets lea Haiti arrondissemeanta Ouest departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 441 563 ássi (2003), ja dan viidodat lea 193 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Croix-des-Bouquets.

Vuoiŋŋahagat álget njálmmis dahje njunis ja manná njielu (pharynx) čađa giehkárii (trachea). Giegir gis suorrana gurut ja olgeš váldogeahpesbohcciide. Vuosttaš suori namma lea carina. Geahpesbohccit (bronchus) suorranaddet smávva bohcciide maid namma lea bronkiolat. Bronkiolat gis nohkket ja šaddet geahpesbuljit (alveolus)
Heinijoki, Kajava, Keihäskoski, Kirkonkylä, Korkiakoski, Kurala, Kärrilä, Latvo, Lietsa, Mettäinen, Mykkälä, Mäenpää, Nokkala, Osa, Pramila, Tourula, Uusikartano, Vainionperä, Vimpa, Yläne, Ylänehaveri

Buranovskije Babuški (Málle:G-udm) lea etno-pop-joavku, mii ovddasta Ruošša Eurovision lávllagilvvohallamis 2012. Sii leat eret Udmurtia dásseválddis Buranovo (Málle:G-udm) gilis, ja sin prográmmas leat udmurtagiel lávlagat.

Nuučahnulŧgiella (nuučahnulŧgillii nuučaan̓uł [nuːt͡ʃaːnˀuɬ]) lea Kanáda British Columbias, Jáskesábi rittoguovlluin hállojuvvon wakašgielaide gullevaš giella, mas leat moaddečuođi hálli. Nu mo earáge wakašgielat, nuučahnulŧgiella lea šaddan gielladutkiid gaskkas bivnnuhin ja beakkánin dan earenoamáš kompleaksa morfologiija dihte. Nuučahnulŧgielas leat earret eará vearbahámit, mat sisttisdollet affivssaid, maiguin lea vejolaš govvidit omd. dan, makkár fysalaš iešvuođat áššedili oassálastiin leat (omd. ’steaččas’, ’jorbbas’) dahje gos dat leat (omd. ’vuollin’, ’vuovddi siste’). Ovdamearkka dihte cealkkasátni ʔaʔaʔaƛqimɬḥtimyiɬm̓inḥʔaˑaqƛeʔicuˑ mearkkaša ’din olbmot galget váccášit birra viesu guvttiin dolláriiguin juolgelábiid alde’.

Naantali (ruoŧagillii: Nådendal) lea Suoma gávpot Varsinais-Suoma eanangottis. Dan rádjegielddat leat Parainen, Masku, Raisio, Taivassalo ja Turku.

Heikki Yrjänä Paltto lea sámipolitihkkár Leammis, Anáris. Son bargá badjeolmmošin ja fidnodatdoallin. Paltto válljejuvvui Sámedikki válggain 2007 Sámedikki áirrasin jagiide 2008-2011. Son lei maid evttohassan Suoma Sámedikki válggain 2011.

Eiffel-toardna dahje Eiffeltoardna (fránskkagillii: La Tour Eiffel [la tuʀ ɛfɛl]) lea stuorra toardna Frankriikka oaivegávpogis Parisas. Toartna lea huksen Gustave Eiffel. Dat rahppui jagis 1889, ja toartnas leat fitnan oktiibuot badjel 220 miljovnna olbmo.

Dálá máilmmiávvosis eanaš oassi orro leamen sevdnjes energiija. Árvaleamis 70% olles máilmmiávvosa energiijas lea dan hámis. Jáhkkun lea, ahte sevdnjes energiija dihte máilmmiávus viidu jođálmuvvi leavttuin. Sevdnjes energiija oktageardánamos formuleren lea kosmologalaš konstánta Einstein almmolaš relativitehtateoriija gieddeovttamađodagain, muhto dan čoahku eai dovdda. Sevdnjes energiija kosmologalaš diliovttamađodaga detáljat ja dan oktiiheivvolašvuohta partihkkalfysihka standardamálliin dutkojuvvo jámma teorehtalaččat ja eksperimeanttain.

Ailo Gaup lei ambassadevra daid plánejuvvon Dálve-OL-doaluide Romssas 2018:s. Dan oktavuođas son lea searvan muhtin doaluide ovddidit Romssa-2018. 2009:s lei Gaup ambassadevra ”Hvitt Bånd Norge’s” mii lei kampánja fuomášuhttit veahkaválddálašvuođa nissonolbmuid vuostá.

Omsk oblast lea guovlu (oblast) Ruoššas. Dan olmmošlohku lea 1 977 665 (2010) ja dan viidodat lea 139 700 km². Guovllu hálddahusguovddáš lea Omsk.

Laos - Latvia dahjege Látvia - Lesotho - Libanon - Liberia - Libya - Liechtenstein - Lietuva dahjege Lietuvá - Lulli-Afrihkká - Lulli-Korea - Lullinannan - Luxemburg

Sula lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 8 434 ja viidodat lea 59 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Langevåg. Sula rádjegielddat leat .
Kujalleq, maid Kommune Kujalleq lea ođđa gielda Kalaallit Nunaata lullin ja dat ásahuvvui ođđajagimánu 1. b. 2009. Gildii gullojit boares gielddat Nanortalik, Narsaq ja Qaqortoq. Gielddas lea Kalaallit Nunaata unnimus olmmošlohku, dasgo ođđajagimánu 2010 das lea beare 7 589 ássi. Gieldda hálddahusguovddáš lea Qaqortoq.

SGSas leat sullii 50 miellahttu miehtá Sámi. Miellahttun beassá sápmelaš ja sámegielat girječálli, sámegielat jorgaleaddji gii lea jorgalan sámegillii, sámi árbevirolaš muitaleaddji, máinnasteaddji ja luohtepoehta. Jahkečoahkkin dollo jahkásaččat ja lea searvvi alimus mearredeaddji. Jahkečoahkkin vállje jođiheaddji ja stivrra. Stivrras leat vihtta (5) mielahttu. SGS ruhtaduvvo doaibmadoarjagiin maid oažžu Sámedikkiin ja velá miellahttomávssuin.

Kärsämäki lea Suoma gielda Davvi-Pohjanmaa eanangottis. Kärsämäki rádjegielddat leat Haapajärvi, Haapavesi, Pyhäjärvi, Pyhäntä ja Siikalatva.

Baradères lea Haiti arrondissemeanta Nippes departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 31 689 ássi (2003), ja dan viidodat lea 237 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Baradères.

Quetzaltenango lea gávpot ja hálddahusguovddáš Quetzaltenango departemeanttas Guatemalas. Dan olmmošlohku lea su. 300 000 ássi, ja dat lea riikka nubbin stuorámus gávpot.

Dat antibiohtaid namat mat gullet "dábálaš čuvgehussii" nugo pensiliinnat leat dat mat adnojuvvojit buohccedivššus. Antibiohta beaivválaš gillii mearkkaša dálkkas mii eastada baktearaid.

Robert Frost riegádii San Franciscos. Su eatni lei skotlánddalaš Isabelle Moodie ja su áhčči lei aviisaolmmoš William Prescott Frost. Su áhčči lei juhkki ja áittaspealli, gii jámii deregii 36-jagi boaris jagis 1885.

Čielgeađa lea oassi guovddášnearvafierpmis (CNS). Čielgeađa, čielgemeningat, nearvaruohttasat leat spinalkánala siste. Stuorra refleaksaguovddážin ja vuoigŋašiid jođasin čielgeađa manná oaivvis gitta gátnása rádjái (os sacrum). Čielgeađa lea sylindralaš struktuvra mii lea duolbasman anterioraid ja posterioraid. Čielgedávttit, laktásan ligameantat, deahkit, čielgemeningat ja cerebrospinalgolggus (CSF) suodjalit čielgeađđama. Dat álgá medulla oblongata (vuoiŋŋašmáddaga caudala oassi) joatkkan, oaiveskálžžu vuolit ráiggi foramen magnusa buohta. Njuoratmánáin čielgeađđama inferiora oassi dábálaččat manná gitta čielgedávttigaskasaš diskka buohta mii lea L2 ja L3 čielgedávttiid gaskkas. Ollesolbmuin čielgeađa nohká L1-L2 diskka buohta, muhto vuolit asehis oassi, conus medularis, sáhttá nohkkat T12-dásis dahje L3-dásis. Dieinna lágiin čielgeađa dušše gávdno spinalkánala superiora guovtti goalmmádasas. Čielgeađa lea assái guovtti báikkis, lahtuid innerverema dihte:

Guanacaste lea Costa Rica provinsa. Dan olmmošlohku lea 326 953 (2011), ja dan viidodat lea 10 140,71 km². Provinssa oaivegávpot lea Liberia.

Kaustinena guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Gaska-Pohjanmaa eanangottis. Dasa gullá čieža gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 161.

Jagis 1890 Frost vázzigođii Lawrence-joatkkaskuvlla, mis son movttáskii láhten- ja greikkagielaide. Doppe son maid čálii su vuosttaš divtta (La Noche Triste) ja čuzii Elinor Miriam White, boahttevaš eamida njeaiga.
Gávtti materiálaid geavaheapmái lea álo váikkuhan dat mii goasge lea leamašan fidnemis. Báikkálaš luonddumateriálaid lassin sámit ožžo gávppašeami bokte atnui divrasutge materiálaid, dego silkki, láđđi, silbba ja eará metállaid, bearraliid ja hearvabáttiid. Go válljenvárri lassánii, de materiálan válljejuvvui gákkis mii lea duojára miela miel. Dán áigge gávtti gorrot ee. čuoččasameahtas, mikrofibergággásiin ja juoba dahkunáhkis.

Sámi eatnandieđalaš namma Loabágis (knr 1920) guoská báikenamat Loabágiid gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.

Álava | Albacete | Alicante | Almería | Asturia | Ávila | Badajoz | Baleárat | Barcelona | Burgos | Cáceres | Cádiz | Castellón | Ciudad Real | Córdoba | A Coruña | Cuenca | Girona | Granada | Guadalajara | Guipúzcoa | Huelva | Huesca | Jaén | Kantabria | León | Lleida | Lugo | Madrid | Málaga | Murcia | Navarra | Ourense | Palencia | Las Palmas | Pontevedra | La Rioja | Salamanca | Santa Cruz de Tenerife | Segovia | Sevilla | Soria | Tarragona | Teruel | Toledo | Valencia | Valladolid | Vizcaya | Zamora | Zaragoza

Nina Afanasjeva (Nina Eliseevna Afanasjeva, ruoššagillii: Нина Елисеевна Афанасьева, gielddasámegielas: Е̄льцэ Нӣна, r. 1939) lea gielddasápmelaš oahpaheaddji, gielladutki ja politihkár.

Abruzzo • Valle d'Aosta • Basilicata • Calabria • Campania • Emilia-Romagna • Friuli-Venezia Giulia • Latium • Liguria • Lombardia • Marche • Molise • Piemonte • Puglia • Sardinia • Sicilia • Toscana • Trentino-Alto Adige • Umbria • Veneto

Dárkilis áiccastagat galaksaid ja kvasaraid morfologiijas ja juohkáseamis buktet nana evideanssa álgobávkkeheapmeteoriijai. Teoriijas ja áiccastagain čohkkejuvvon dieđu mielde vuosttaš kvasárat ja galaksat šadde sullii miljárda jagi álggu maŋŋá. Dan maŋŋá čohkiidišgohte stuorát ráhkadusat, dego galaksajoavkkut ja superjoavkkut. Danin go nástepopulašuvnnat boarásmuvvet ja gárggiidit, gáiddus galaksat, mat áicojuvvojit daid árra gárggiidanmuttuin, leat hui earáláganat olggosoaidnit go lagas galaksat, mat áicojuvvojit maŋit gárggiidanmuttuin. Dasa lassin dakkár galaksat, mat leat čohkiidan seamma guhkkin muhto máilmmiávvosa iešguđet ahkemuttuin, leat gaskaneaset hui earáláganat. Dákkár áiccastagat leat nana nággosat bissovaš dili málle vuostá. Áiccastagat násttiid čohkiideamis, galaksaid ja kvasaraid juohkáseamis ja stuorát ráhkadusain heivejit bures oktii dihtoriin dahkkon máilmmiávvosa ráhkadusa čohkiidanmálliiguin. Bohtosat veahkehit dievasmahttit álgobávkkeheapmeteoriija detáljaid.

Sisak-Moslavina guovlu (kroatiagillii: Sisačko-moslavačka županija) lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 4 463 km² ja olmmošlohku 172 977 (2011). Guovllu hálddahusguovddáš lea Sisak.

Macao - Madagaskar dahjege Madagáskar - Malawi - Malediivvat - Malesia - Mali - Marokko - Malta dahjege Máltá dahjege Málta - Marshallsullot - Martinique - Mauretánia - Mauritius - Mayotte - Mátta-Korea - Meksiko dahjege Mexico - Midwaysullot - Mikronesia - Miquelon - Moldávia dahjege Moldova - Monaco - Mongolia - Montenegro - Montserrat - Mosambik - Myanmar
01 Ain 02 Aisne 03 Allier 04 Alpes-de-Haute-Provence 05 Hautes-Alpes 06 Alpes-Maritimes 07 Ardèche 08 Ardennes 09 Ariège 10 Aube 11 Aude 12 Aveyron 13 Bouches-du-Rhône 14 Calvados 15 Cantal 16 Charente 17 Charente-Maritime 18 Cher 19 Corrèze 2A (20A) Corse-du-Sud 2B (20B) Haute-Corse 21 Côte-d'Or 22 Côtes-d'Armor 23 Creuse 24 Dordogne 25 Doubs 26 Drôme 27 Eure 28 Eure-et-Loir 29 Finistère 30 Gard 31 Haute-Garonne 32 Gers 33 Gironde 34 Hérault 35 Ille-et-Vilaine 36 Indre 37 Indre-et-Loire 38 Isère 39 Jura 40 Landes 41 Loir-et-Cher 42 Loire 43 Haute-Loire 44 Loire-Atlantique 45 Loiret 46 Lot 47 Lot-et-Garonne 48 Lozère 49 Maine-et-Loire 50 Manche 51 Marne 52 Haute-Marne 53 Mayenne 54 Meurthe-et-Moselle 55 Meuse 56 Morbihan 57 Moselle 58 Nièvre 59 Nord 60 Oise 61 Orne 62 Pas-de-Calais 63 Puy-de-Dôme 64 Pyrénées-Atlantiques 65 Hautes-Pyrénées 66 Pyrénées-Orientales 67 Bas-Rhin 68 Haut-Rhin 69 Rhône 70 Haute-Saône 71 Saône-et-Loire 72 Sarthe 73 Savoie 74 Haute-Savoie 75 Paris 76 Seine-Maritime 77 Seine-et-Marne 78 Yvelines 79 Deux-Sèvres 80 Somme 81 Tarn 82 Tarn-et-Garonne 83 Var 84 Vaucluse 85 Vendée 86 Vienne 87 Haute-Vienne 88 Vosges 89 Yonne 90 Territoire de Belfort 91 Essonne 92 Hauts-de-Seine 93 Seine-Saint-Denis 94 Val-de-Marne 95 Val-d'Oise 971 Guadeloupe 972 Martinique 973 Guyane

Jus ovdamearkka dihte ovtta galvánalaš elemeanttas dat guokte elektroda leat sink ja kobber. Anoda lea siŋkka (negatiiva sealla) ja katoda lea kobber (positiiva sealla), de heive KNO3 dego sáltešaldi dan dihte go dat addá guokte negatiiva láddá NO3 anoda (siŋkka) beallai gos positiiva láddá Zn 2+ lea. Ja áddá ovtta positiiva láddá K + ionaid katoda beallai, mii láhppá positiiva láddá kobberionaid, de K buhtada dán.

Spánia, Espánnja dahjege Spánia gonagasriika, Espánnja gonagasriika (maid Espánjá dahjege Espánjjá gonagasriika) lea riika Oarjelulli-Eurohpás. Spánia rádjeriikkat leat Portugála, Andorra, Frankriika ja Davvi-Afrihkás Gaskameara nuppe bealde Marokko ja Algeria.

Lávlagiid lea čállán Milla Pulska, gii maiddái čálii moadde teavstta Somby-joavkkus. Son dadjá ahte Ravggona lyrihkain "guorahallojuvvojit dálá máilmmi jallavuođat ja olmmošvuođa ruojusvuođat, seammás mieiggastuvvo ruohttasiidda ja lundui, main oažžu fámuid".

Beroštupmi Olgešbellodaga ektui lea rievddadan hirbmosit. Stuorámus oassi jienasteddjiin lei Olgešbellodagas 1894:s go 49,4 % jienastii Olgešbellodaga; dalle ledje dušše guokte bellodaga maid gaskkas sáhtii válljet. Olgešbellodagas ii leat goasse leamašan čielga eanetlohku Stuoradikkis. Olgešbellodat massii ollu jienasteddjiid soahtegaskaáiggis, earret eará go ilbme ođđa bellodagat. 1945:s 1970:i lassánedje bellodagas jienasteaddjit jámadit, ja 1973 válggaid maŋŋel lassánedje vel eanet.

Slovenia gulai Jugosláviai vuosttas máimmisuođi rájes. Jugoslávia namma jagiin 1918-1929 leige Serbia, Kroátia ja Slovenia gonagasgoddi. Slovenia celkkii iežas iehčanassan oktanaga Kroátian 1991. Eurohpa uniovdna dovddastii Slovenia ođđajagimánus 1992. Slovenia searvvai Eurohpa uniovdnii miessemánu 1. beaivve 2004.
Álava | Albacete | Alicante | Almería | Asturia | Ávila | Badajoz | Baleárat | Barcelona | Burgos | Cáceres | Cádiz | Castellón | Ciudad Real | Córdoba | A Coruña | Cuenca | Girona | Granada | Guadalajara | Guipúzcoa | Huelva | Huesca | Jaén | Kantabria | León | Lleida | Lugo | Madrid | Málaga | Murcia | Navarra | Ourense | Palencia | Las Palmas | Pontevedra | La Rioja | Salamanca | Santa Cruz de Tenerife | Segovia | Sevilla | Soria | Tarragona | Teruel | Toledo | Valencia | Valladolid | Vizcaya | Zamora | Zaragoza

Máilmmiávvosa viidun ja čoaskun joatkašuvai, man čuovvumuššan partihkkaliid gaskamearálaš energiija unnui. Symmetriijacuovkkusin namuhuvvon fásanuppástusas vuođđovuorrováikkuhusat ja álgopartihkkalat ožžo dálá hámiset. Sullii 10−11 sekundda maŋŋá teoriija ii leat šat nu spekulatiiva, danin go partihkkaliid energiija geahppánii dakkár dássái, maid lea vejolaš ollašuhttit partihkkaljođálmahttinrusttegiin. Sullii 10−6 sekundda bokte kvárkkat ja gluonat ovttastuvve baryonan, dego protonan ja neutronan. Go kvárkkat ledje binná eanet go antikvárkkat, baryonat šadde binná eanet go antibaryonat. Temperatuvra ii lean šat doarvái alla ođđa protona-antiprotonabáraid iige neutrona-antineutronabáraid šaddamii. Ná vulggii johtui massiiválaš annihilašuvdna, mas bázii dušše okta 1010 álgovuolggalaš protonas ja neutronas iige oktage antipartihkkal. Sullalas annihilašuvdna dáhpáhuvai elektronaide ja positronaide sullii ovtta sekundda bokte. Annihilašuvnnaid maŋŋá báhcán protonat, neutronat ja elektronat eai šat lihkadan relativistalaš leavttuin.

Hámmárfeasta (dárogillii: Hammerfest) lea gielda ja gávpot Oarje-Finnmárkkus. Gieldda hálddahusguovddáš Hámmárfeasta oaččui gávpotárvvu 1789:s.

Soađiáigge 1940–45 sáddendoaimma stivrejedje Norggas nasisttat, ja sáddenfierbmi belohahkii billašuvvan, nuba NRK seammás fárrehii doaimmas Stuorrabrittaniai, man jođihii Toralv Øksnevad. Sáddagat ledje maid Amerihkás soađiáigge.

Nilla Tapiola lei Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003-2007. Son válljejuvvui maid Sámedikki válggain 2007 Sámedikki áirrasin jagiide 2008-2011. Son lei maid evttohassan Suoma Sámedikki válggain 2011.

Alho Esa Vesa Alhoniemi (riegádan miessemánu 14. beaivve 1933 Suomussalmis Suomas) lea Turku universitehta suoma-ugralaš gielaid professor emeritus. Alhoniemi barggai Turku universitehtas suomagiela veahkkeprofessorin jagiid 1969–1971 ja suoma-ugralaš gielladutkama professorin 1971–1996. Son lea eanáš dutkan ja oahpahan suoma-ugralaš gielaid syntávssa, earenoamážit mari- ja mordvagielaid.

Murmánska (ruoššagillii: Му́рманск, gielddasámegillii: Мурман ланнҍ, nuortalašgillii: Muurman) lea gávpot Guoládatnjárggas, oarjedavimusas Ruoššas, badjelaš 100 kilomehtera Norgga rájás. Murmánska lea stuorámus gávpot poláragierddu davábealde ja lea Murmánska oblasta hálddahusguovddáš. Gávpogis orro 2006 sullii 320 000 ássi. Gávpot lea dehálaš jieŋahis gáttiin, go addá vejolašvuođa meara bokte Ruoššas ollit Atlántii, sihke siviilalaččat ja militearalaččat. Ruošša mearrasuodjalusas lea atomčázevuolefatnasat ránnjágávpogis Severomorskkas. Ieš Murmánskkas eai leat gal soahtefatnasat.
Abruzzo • Valle d'Aosta • Basilicata • Calabria • Campania • Emilia-Romagna • Friuli-Venezia Giulia • Latium • Liguria • Lombardia • Marche • Molise • Piemonte • Puglia • Sardinia • Sicilia • Toscana • Trentino-Alto Adige • Umbria • Veneto

Faklandsullot - Fearsullot - Filippiinnat - Fiži - Fráŋkriika - Fráŋriikka Guyana - Frankriikka lulli ja antárktalaš guovllut - Frankriikka Polynesia - Futunasullot

Dološ dážat bálvaledje heastta šattolašvuođa symbolan, ja vilges heasttaid oaffarušše oaffardoaluin ja seremoniijain. Go dát ođđaássit bohte Islándii, sii bukte iežaset oskumušaid ja heasttaid mielddiset. Heasttain lei guovddáš oassi Norgga mytologiijas ja máŋggain heasttain ledje stuorra rollat norggalaš myhtain. Okta dain lea Sleipnir, gávccijuolggat heasta, man oamastii Odin, Norgga ipmiliid jođiheaddji. Skalm-dámmá fas lea vuosttas islánddaheasta, man nama historjá dovdá. 1100-logu ođđaássigirjji mielde čeardahoavda Seal-Thorir vuođđudii ođđaássama báikái, gosa Skalm bisánii ja manai veallut iežas nođiin. Heasttain leat guovddáš rollat maiddái islánddalaš sagain Hrafnkel Saga, Njal Saga ja Grettir Saga. Vaikko dát golbma saga leat čállojuvvon 1200-logus, daid leat sajuštan nuge árra áigái go 800-lohkui. Dát árragirjjálašvuohta váikkuha ain otná beaiváige, dasgo máŋggat modearna Islándda riidenjoavkkut ja heastačorragat leat ožžon nama Norgga mytologiija heasttain.

Cymru (kymragillii) dahjege Wales (eŋgelasgillii) lea eana Stuorra-Británnia sullo oarjeoasis ja okta Ovttastuvvan gonagasriikka njealji oasis.

Sámi eatnandieđalaš namma Gáivuonas (knr 1940) guoská báikenamat Gáivuona gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.

Intumescentia lumbosacralis lea segmeanttaid L1 ja S3 gaskkas. Anteriora ovssiin boahtá plexus sacralis ja plexus lumbalis mat innerveret vuolit lahtuid. Spinalnearvvat mat bohtet dán assás nearvaoasis ráhkadit cauda equina, mii lea gihppu spinalnearvvain mat mannet cisterna lumbalis'a čađa.

Anárašgielas lea dego davvisámegielasge persovdapronomeniin golbma logu: ovttaidlohku dahjege singulára, guvttiidlohku dahjege duála ja maŋggaidlohku dahjege plurála.

Olav V (suoidnemánu 2. beaivvis 1903 ođđajagimánu 17. beaivái 1991) lei Norgga gonagas jagis 1957 jahkái 1991. Son lei Gonagas Haakon VII ja Dronnet Maud bárdni. Son oaččui golbma máná: Gonagas Harald, Prinseassa Ragnhild ja Prinseassa Astrid. Son rabai Norgga Sámedikki golggotmánu 9. b. 1989.

Álava | Albacete | Alicante | Almería | Asturia | Ávila | Badajoz | Baleárat | Barcelona | Burgos | Cáceres | Cádiz | Castellón | Ciudad Real | Córdoba | A Coruña | Cuenca | Girona | Granada | Guadalajara | Guipúzcoa | Huelva | Huesca | Jaén | Kantabria | León | Lleida | Lugo | Madrid | Málaga | Murcia | Navarra | Ourense | Palencia | Las Palmas | Pontevedra | La Rioja | Salamanca | Santa Cruz de Tenerife | Segovia | Sevilla | Soria | Tarragona | Teruel | Toledo | Valencia | Valladolid | Vizcaya | Zamora | Zaragoza
Telemarkku fylkii gullet 18 gieldda, maid oktasaš viidodat lea 15 299 km². Fylkkas leat gávcci gávpoga, Skien, Kragerø, Langesund, Notodden, Porsgrunn, Rjukan, Brevik ja Stathelle. Skien lea fylkka guovddáš.

Ovdalašáigge olbmot duddjojedje biktasiid dárbbu mielde. Sámegákti lei sihke bargo- ja čikŋabivttas, iige earálágan gárvvuide lean dárbu. Nuppi máilmmisoađi dagahan materiálavátnivuohta ja biktasiidda ásahuvvon ođđa gáibádusat dagahedje dan, ahte sámit gárvodišgohte ain eanet váldokultuvrra mielde. Ná gákti bázii vehážiid ávvudanbottuid čiŋadanbivttasin. Dán áigge gákti leage geavahusas dábálepmosit ávvudemiin ja dehálaš dilálašvuođain ee. Sámenuoraid dáiddadáhpáhusain. Gávtti symbolalaš árvu ja čearddalaš identitehta ovdanbuktin lea lassánan danin go dat lea báhcán beaivválaš anus. Dálá áigge árbevirolaš biktasat maiddái ovttastahttojuvvojit ođđaáigásaš gárvodanvuohkái.

Turku universitehta (suomagillii: Turun yliopisto) lea Suoma nubbin stuorámus universitehta studeanttaid meari ektui (maŋŋel Helssega universitehta). Doppe leat sullii 20 duhát studeantta ja sullii 3 000 bargi.

Geahpesboras lea borasdávda. Bahá seallačoahkis geahpesgođđosis dagaha borasdávdda. Dalle seallat geahpesgođđosis juohkásit dárkkiskeahttá. Boras sáhttá sturrot ja metastaseret. Metastaseren mearkkaša ahte boras manná álgoborrasis eará rumašosiide. Eanas geahpesborrasat leat karsinomat (eŋg: carcinome). Karsinoma mearkkaša ahte boras boahtá epitelseallain. Geahpesboras lea dat borasdávda mii goddá eanemus dievdduid beales, ja nubbin eanemus nissoniid bealess (eanemus lea čižžeboras). 1,2 miljovnna olbmu jápmet geahpesborrasii jahkásaččat. Dábálaš dávdamearkkat leat lahpasaddan, gosadeapmi (muhtumin šliivi lea varranaga) ja ruoidnan.

Antibiohta (greikkagiela anti- vuostá, bios eallin) lea biologaid gillii ávnnas mii boahtá ealli organismmas ja galgá eastadit eará organismmaid. Ovdamearkka dihte baktearat ja guobbarat ellet parasihttan dahje jápma ávdnasiid biđgemiin. Dan dihte go dain lea seammá eallinvuohki dat vigget mirkkohit nuppi. Dat vuohčudit ávdnasiid mat nubbi ii gierdda. Ovdamearkka dihte guobbarat Penicillium-juogosteamis dahket pensiliinna eastadandihte baktearat.

Dábáleamus sivva geahpesborrasii lea borgguheapmi. Geahpesboras borggutkeahtes olbmuin lea dávjá vuođđuduvvon genehtálaš dagaldagaide ja birasdagaldaide, dego asbeasta, radona ja áibmonuoskkideapmi.

Zadar guovlu (kroatiagillii: Zadarska županija) lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 3 642 km² ja olmmošlohku 170 398 (2011). Guovllu hálddahusguovddáš lea Zadar.

Fedje lea gielda Hordalándda fylkkas. Dan olmmošlohku lea 560 ja viidodat lea 9 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Fedje. Fedje rádjegielddat leat .

Val di Fiemme válljejuvvui gilvvuid ordnejeaddjin miessemánu 29. beaivvi jagis 2008 internationála čuoigankongreassas Cape Townas Lulli-Afrihkás. Eará evttohasat ledje Falun Ruoŧas, Lahti Suomas, Oberstdorf Duiskkas ja Zakopane Polskkas. Buot dat gávpogat leat ordnen čuoigama máilmmimeašttirgilvvuid juo ovdal.
Deanutimjan (Thymus serpyllum) lea šattu mii šaddá sullii 5-8 cm allosaččan. Dan lieđit leat ruksesláganat. Sámit geavahedje deanutimjana dálkkasšaddun ja das sáhttá maid rahkadit deaja.

Lullimus "Nussir" Álttás lea dat vári, gean namma dárogillii (dahje mearrasámi suopmanii) lea Nussura. Dat várri lea Gáiddošjoga badjel, ja su allodat lea dušše 282 mehtera.

Novgorod-traktáhtta lei ráfisoahpamuš Norgga ja Novgorod dásseváldi gaskkas 1326:s, ja nu gohčoduvvon rádjemearrádus golbma-njeallje jagi maŋŋil. Dalle eai mearriduvvon duohta ráját, muhto baicca oktasaš hálddašanguovlu mii roavvát govččai Davvi-Romssa, Finnmárkku ja Guoládaga. Soahpamuša guovdilis oassi lei sámi vearromáksingeatnegasvuohta goappašat stáhtii.

Departemeanta (fránskkagillii: département) lea Frankriikka guovlohálddahusovttadat. Frankriikkas leat oktiibuot 100 departemeantta, main 96 leat Eurohpás. Juohke departemeanttas lea iežas oaivegávpot, dahjege prefektuvra (préfet). Dat 96 eurohpálaš departemeantta leat 22 hálddahuslaš guovllus (région) ja juohke mearraduogáš departemeanttas lea iežaš guovlu, oktiibuot 26 guovllu. Dain lassin unnit go departemeanta lea arrondissemeanta, mat leat 342 Frankriikkas.

Čuovža lea šođbat ja das lea silba ivdni, čielgi lea čáhppadet ja čoavjeuvolli lea vielgat. Beahcet lea guovttesuorat, ja čuomat leat oalle stuorrát.

Sirenikagiella lea eskimo-aleuhtalaš gielaid eskimogielaide gullevaš jápmán yupik-giella. Giela maŋimus hupmi jámii jagis 1997. Giella hupmojuvvui Sireniki gilis Tšukotka-njárggas Davvinuorti-Sibirjjás Ruoššas, gos dál olbmot hupmet sibirjálaš yupikagiela ja ruoššagiela.

Nore og Uvdal lea gielda Buskeruda fylkkas. Dan olmmošlohku lea 2 535 ja viidodat lea 2 502 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Rødberg. Nore og Uvdal rádjegielddat leat .

Juohke sealla lea ráddjejuvvon, iešvuđot ja iešseailluheaddji systema. Dat máhttá bajásváldit biebmoávdnasiid ja daiguin ávkkastallat ávnnasmolsuma veagas. Ođđa seallat šaddet seallajuohkáseami bokte. Seallain leat dihto dovdomearkkat, man vuođul eallin lea dieđalaččat definerejuvvon.

Álava | Albacete | Alicante | Almería | Asturia | Ávila | Badajoz | Baleárat | Barcelona | Burgos | Cáceres | Cádiz | Castellón | Ciudad Real | Córdoba | A Coruña | Cuenca | Girona | Granada | Guadalajara | Guipúzcoa | Huelva | Huesca | Jaén | Kantabria | León | Lleida | Lugo | Madrid | Málaga | Murcia | Navarra | Ourense | Palencia | Las Palmas | Pontevedra | La Rioja | Salamanca | Santa Cruz de Tenerife | Segovia | Sevilla | Soria | Tarragona | Teruel | Toledo | Valencia | Valladolid | Vizcaya | Zamora | Zaragoza

Sammallahti, Pekka 1977: Norjansaamen Itä-Enontekiön murteen äänneoppi. Suomalais-ugrilaisen seuran toimituksia ; 160 Helsset: Suomalais-ugrilainen seura.

Fusa lea gielda Hordalándda fylkkas. Dan olmmošlohku lea 3 806 ja viidodat lea 378 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Eikelandsosen. Fusa rádjegielddat leat .
1990-logu beallemuttus spáppalágan nástejoavkkuid áican čujuhii, ahte daid ahki lea ruossalas álgobávkkehemiin. Dihtorsimulašuvnnat spáppalágan nástejoavkkuin ledje ovttaláganat nástepopulašuvnnain dahkkon áiccastagain ja dat evttohedje joavkkuid ahkin sullii 15 miljárdda jagi. Dát lea ruossalas máilmmiávvosa 13,7 miljárdda jagi agiin. Dát čuolbma čielggai oalle lahkai ollásit 1990-logu loahpas, go ođđa dihtorsimulašuvnnat válde vuhtii maiddái mássájávkosa, man nástebiekkat dagahedje, ja čujuhedje, ahte spáppalágan nástejoavkkut leat čielgasit nuorabut.

01 Ain 02 Aisne 03 Allier 04 Alpes-de-Haute-Provence 05 Hautes-Alpes 06 Alpes-Maritimes 07 Ardèche 08 Ardennes 09 Ariège 10 Aube 11 Aude 12 Aveyron 13 Bouches-du-Rhône 14 Calvados 15 Cantal 16 Charente 17 Charente-Maritime 18 Cher 19 Corrèze 2A (20A) Corse-du-Sud 2B (20B) Haute-Corse 21 Côte-d'Or 22 Côtes-d'Armor 23 Creuse 24 Dordogne 25 Doubs 26 Drôme 27 Eure 28 Eure-et-Loir 29 Finistère 30 Gard 31 Haute-Garonne 32 Gers 33 Gironde 34 Hérault 35 Ille-et-Vilaine 36 Indre 37 Indre-et-Loire 38 Isère 39 Jura 40 Landes 41 Loir-et-Cher 42 Loire 43 Haute-Loire 44 Loire-Atlantique 45 Loiret 46 Lot 47 Lot-et-Garonne 48 Lozère 49 Maine-et-Loire 50 Manche 51 Marne 52 Haute-Marne 53 Mayenne 54 Meurthe-et-Moselle 55 Meuse 56 Morbihan 57 Moselle 58 Nièvre 59 Nord 60 Oise 61 Orne 62 Pas-de-Calais 63 Puy-de-Dôme 64 Pyrénées-Atlantiques 65 Hautes-Pyrénées 66 Pyrénées-Orientales 67 Bas-Rhin 68 Haut-Rhin 69 Rhône 70 Haute-Saône 71 Saône-et-Loire 72 Sarthe 73 Savoie 74 Haute-Savoie 75 Paris 76 Seine-Maritime 77 Seine-et-Marne 78 Yvelines 79 Deux-Sèvres 80 Somme 81 Tarn 82 Tarn-et-Garonne 83 Var 84 Vaucluse 85 Vendée 86 Vienne 87 Haute-Vienne 88 Vosges 89 Yonne 90 Territoire de Belfort 91 Essonne 92 Hauts-de-Seine 93 Seine-Saint-Denis 94 Val-de-Marne 95 Val-d'Oise 971 Guadeloupe 972 Martinique 973 Guyane

Aberhonddu (eaŋgalasgillii: Brecon) lea unna gávpot Mátta-Walesis Powysa leanas. Jagi 2011 gávpogis lei 8 250 ássi, geain 12,7% hálai kymragiela. Gávpoga kymragielat namma jietnaduvvo "aberhonđi".

William Jefferson "Bill" Clinton (r. William Jefferson Blythe III borgemánu 19. 1946 Hope, Arkansas), lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid politihkkár, gii lei maid Amerihká ovttastuvvan stáhtaid 42. presideanta. Son válljejuvvui vuosttas geardde presideantan jagis 1993 ja nuppii jagis 1997.

Jagi 1939 fallehii Sovjetlihttu Suoma ja válddii iežas vuollái Suoma "nuppi gieđa", Beahcáma. Suopma vuosttildedje garrasit Dálvesoađis, muhto dattege masse Barentsábi-mearragáttiset. Suomasámit vuojehuvvojedje ja gárte bággofárremiida, muhto eai dobbeleabbui go Anárjávrre rádjái, Čeabetjávrái. Maŋŋá go Sovjetlihttu jagi 1941 searvvai nuppi máilmmesoahtái, šattai Murmánska guovddážis sovjeahta soahte organiseremis, sivasgo leai váldohámmánin fámolaš oarjeriikkain numo Stuorrabritannias ja USA:as gálvofievrrideami olis. Duiska soahteveagat fallehedje Murmánskka jagis 1941, muhto vásihedje garra vuosttildeami, eaige nagodan vuoitit gávpoga, vaikko mo mollejedje ja bombejedje gávpoga ja gálvofievrridanfatnasiid. Sovjetlihttu gudnejahtte Murmánskka suodjalusa jagis 1985, ja gávpot oaččui gudnenama "Sáŋgárgávpot".
1988 — Armory Show '88, Lavignes-Bastille Gallery, New York – Abbaye des Cordeliers, Châteauroux – Louis K. Meisel Gallery, New York – FIAC, Galerie Lavignes-Bastille, Pariisi

Juvénal Habyarimana (njukčamánu 8. b. 1937 – cuoŋománu 6. b. 1994) lei Rwanda presideanta jagis 1973 jahkái 1994, go su girdi báhččui vulos. Dán vulosbáhccima dihte issoras stuorra álbmotgoddin álggii Rwandas.

Málle:Infoboks gielda Johkamohki gielda (Julevsámegillii:Jåhkåmåhkke ruoŧagillii:Jokkmokk)lea gielda Davvi-Ruoŧas Norrbottena leanas. Johkkamohkki lea Davvi polargierddu davábealde.

Martha J. Hardman, Juana Vásquez, Juan de Dios Yapita et al.: Aymara : Compendio de estructura fonológica y gramatical. 2da edición. La Paz : Instituto de Lengua y Cultura Aymara, 2001. (Biblioteca lengua y cultura andina ; 4) (pdf-Version online)

esttegillii: Kõik inimesed sünnivad vabadena ja võrdsetena oma väärikuselt ja õigustelt. Neile on antud mõistus ja südametunnistus ja nende suhtumist üksteisesse peab kandma vendluse vaim.

iPhone 4 lea iPhone-jovkui gullevaš mobiltelefovdna, man Apple lea ráhkadan. Dat almmuhuvvui geassemánu 7. beaivvi 2010. iPhone 4S:iin sáhttá ee. riŋget, speallat, govvet, filbmet ja surfet interneahtas. iPhone 4:s lea ee. liigemikrofona, mii ii leat leamaš ovdal.

Avvila logahagas anárašgiela sáhttá lohkat eatnigiellan, B2- dahje B3-giellan. Giđđat 1998 lei vuosttas geardde vejolaš čáđahit stuđeantadutkosa eatnigiela dahje vierisgiela iskosa anárašgielas. Universitehtadásis lea vejolaš čađahit anárašgiela vuođđooahpuid.

Norggas náittosbárra, mii ii šat háliit eallit ovttas, sáhttá ohcat sierraneami. Norggas sierrananohcamuša galgá sáddet dan fylkka Fylkkamánnii, gos bárra maŋimuš ásai ovttas. Jos goappašagat leat fárren fylkkas, de galgá ohcamuša sáddet fylkii, gos nubbi dál ássá. Jos báras leat oktasaš mánát, geat eai leat deavdán 16 jagi, de galgá ohcamuša mielddusin sáddet soabadallanduođaštusa, mii ii leat boarrásut go 6 mánu. Fylkkamánni sádde sierraneaddji guoktái reivve sierraneami miehtamis.

Gihttela girdišillju (IATA: KTT, ICAO: EFKT) lea girdišillju Gihttelis Davvi-Suomas. Dan atnet eanemus turisttat, geat galget Levii ja eará čuoiganguovddážiide. Girdišilljus leat jeavddalaš girdimat Helsset-Vantaa girdišilljuin. Jagi 2010 girdišiljju bokte manne sullii 215 000 mátkkošteaddji.

Afganistan dahjege Afganistana islamlaš dásseváldi lea riika Ásias. Dan rádjeriikkat leat Pakistan, Iran, Turkmenistan, Usbekistan, Tažikistan ja Kiinná.

Álgobávkkeheapmeteoriija vuođul lea vejolaš rehkenastit helium-4:ža, helium-3:ža, deuterium ja litium-7:ža konsentrašuvnnaid máilmmiávvosis gorrin dábálaš čáza mearrái. Goralaš valljit leat gitta ovtta paramehteris, fotonaid ja baryonaid goris, man lea vejolaš rehkenastit iehčanassan kosmalaš duogášsuonjardeami dárkilis ráhkadusas. Einnoštuvvon gorit (mássá mielde, ii logu) leat sullii 0.25 4He/H:ii, sullii 10−3 2H/H:ii, sullii 10−4 3He/H:ii ja sullii 10−9 7Li/H:ii.
Salaam dahje salam (arábagillii: سلام salām) lea arábagielat sátni mii máksá ráfi. Salaam geavahuvvo dearvvahansátnin dego šalom man hebreagielalaččat geavahit dearvvahansátnin. Nubbi dábálaš dearvvahus lea arábagielat frása as-salāmu ʿalaykum (arábagillii: السلام عليكم) (ráfi lehkos duinna).

Kofi Atta Annan (IPA: /ˈkoʊfiˈʔænən/, r. cuoŋománu 8. beaivvi 1938 Kumasis Ghanas) lea ghanalaš diplomáhta, gii lei Ovttastuvvan Našuvnnaid 7. váldočálli ođđajagimánu 1. 1997 – ođđajagimánu 1. 2007. 2001 Annan ja Ovttastuvvan Našuvnnat vuittiiga Nobela ráfibálkkašumi.

Válgabeaivvi maid válljejuvvo ráđđehus, ja ráđđehusa jođiheaddji lea stádaministtar. Bellodagas gos leat eanemus ovddasteaddjit, válljejuvvo stádaministtar. Parlameantta válggas eai leat fásta dáhtonat, muhto juohke válgga gaska ii sáhte mannat eanet go vihtta jagi. Stádaministtar sáhttá válljet goas háliida doallat ođđa válgga jus manná oktoráđđenvuohkái (gonagasa dahje dronnega lusa) jearrat lobi fámuhuhttit parlameantta.

Noereh! lea riikkaviidosaš sámi nuoraidorganisašuvdna Norgga beale Sámis, ja lea bellodatpolitihkalaš ja eallinoinnolaččat neutrála. Noereh lea oarjelsámegielsátni ja mearkkaša nuorat. Searvi vuođđuduvvui golggotmánus 2009 Sálliris Romssas.

01 Ain 02 Aisne 03 Allier 04 Alpes-de-Haute-Provence 05 Hautes-Alpes 06 Alpes-Maritimes 07 Ardèche 08 Ardennes 09 Ariège 10 Aube 11 Aude 12 Aveyron 13 Bouches-du-Rhône 14 Calvados 15 Cantal 16 Charente 17 Charente-Maritime 18 Cher 19 Corrèze 2A (20A) Corse-du-Sud 2B (20B) Haute-Corse 21 Côte-d'Or 22 Côtes-d'Armor 23 Creuse 24 Dordogne 25 Doubs 26 Drôme 27 Eure 28 Eure-et-Loir 29 Finistère 30 Gard 31 Haute-Garonne 32 Gers 33 Gironde 34 Hérault 35 Ille-et-Vilaine 36 Indre 37 Indre-et-Loire 38 Isère 39 Jura 40 Landes 41 Loir-et-Cher 42 Loire 43 Haute-Loire 44 Loire-Atlantique 45 Loiret 46 Lot 47 Lot-et-Garonne 48 Lozère 49 Maine-et-Loire 50 Manche 51 Marne 52 Haute-Marne 53 Mayenne 54 Meurthe-et-Moselle 55 Meuse 56 Morbihan 57 Moselle 58 Nièvre 59 Nord 60 Oise 61 Orne 62 Pas-de-Calais 63 Puy-de-Dôme 64 Pyrénées-Atlantiques 65 Hautes-Pyrénées 66 Pyrénées-Orientales 67 Bas-Rhin 68 Haut-Rhin 69 Rhône 70 Haute-Saône 71 Saône-et-Loire 72 Sarthe 73 Savoie 74 Haute-Savoie 75 Paris 76 Seine-Maritime 77 Seine-et-Marne 78 Yvelines 79 Deux-Sèvres 80 Somme 81 Tarn 82 Tarn-et-Garonne 83 Var 84 Vaucluse 85 Vendée 86 Vienne 87 Haute-Vienne 88 Vosges 89 Yonne 90 Territoire de Belfort 91 Essonne 92 Hauts-de-Seine 93 Seine-Saint-Denis 94 Val-de-Marne 95 Val-d'Oise 971 Guadeloupe 972 Martinique 973 Guyane
Sámii Litto - Sámiid yhdistys ry. vuođđudii Sámemusea 1959:s. Anára sámemusea vuođđuduvvui 1959:s ja seammás čoaggigohte visttiid ja dávviriid. Olgomusea vuosttas visttit sirdojuvvojedje báikki ala 1960:s. Anára sámemusea rahppojuvvui atnui vuosttas háve geassebadjái 1963 Davviriikkaid vuosttas iehčanas sámemusean. Go musea lei doaibman moaddelot jagi, de dan doaimma háliidedje dahkat iehčanassan ja dorvvastit dan joatkašuvvama ja ovdáneami. Dán ulbmila várás vuođđuduvvui 1986:s Sámi museum – Sámemuseavuođđudus (maŋŋelis Sámemuseavuođđudus). Arkiteakta Juhani Pallasmaa plánen museavisti Siida rahppojuvvui almmolaš atnui cuoŋománus 1998 dasttán boares olgomusea lahkosiidda. Áidnalunddot olgomusea lea ainge dehálaš oassi Sámemusea čájáhusadoaimmain. 1999:s Sámemusea oaččui riikkadási spesiálamusea stáhtusa. Sámemusea Siida lea álggu rájes doaibman ealaskas vuogi mielde máŋgga suorggis ja dan doaibma lea bures vuogáiduvvan sámeservoša dárbbuide.

Jean-Marie Gustave Le Clézio (r. cuoŋománu 13. 1940 Nizzas, Frankriikkas) lea fránskalaš girječálli ja jorgaleaddji, gii lea almmuhan sullii 30 girjjii, romána, novealla, máidnasa ja essea. Jagis 2008 son vuittii Nobel girjjálašvuođa bálkkašumi.

Juan Carlos Varela Rodríguez (r. juovlamánu 12. 1963 Panama gavpógas) lea Panama presideanta, gii ovddasta Partido Panameñista. Son válljejuvvui presideantan jagis 2014.

Sámegielain pronomenat sojahuvvojit buot kásusiin ja loguin. Loguin pronomenat sojahuvvojit ovttaid-, guvttiid- ja máŋggaidlogu mielde. Indoeurohpálaš gielain pronomenat sojahuvvojit maid genusiin.

Hyvinkää (ruoŧagillii: Hyvinge) lea Suoma gávpot Uusimaa eanangottis. Dan rádjegielddat leat Riihimäki, Hausjärvi, Mäntsälä, Tuusula, Nurmijärvi, Vihti ja Loppi.

Álava | Albacete | Alicante | Almería | Asturia | Ávila | Badajoz | Baleárat | Barcelona | Burgos | Cáceres | Cádiz | Castellón | Ciudad Real | Córdoba | A Coruña | Cuenca | Girona | Granada | Guadalajara | Guipúzcoa | Huelva | Huesca | Jaén | Kantabria | León | Lleida | Lugo | Madrid | Málaga | Murcia | Navarra | Ourense | Palencia | Las Palmas | Pontevedra | La Rioja | Salamanca | Santa Cruz de Tenerife | Segovia | Sevilla | Soria | Tarragona | Teruel | Toledo | Valencia | Valladolid | Vizcaya | Zamora | Zaragoza