Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
V ოშწანურაშ შქა წანეფს მაფა გუბაზ I-ქ ცადჷ გოდუდიშალაფედუკო ბიზანტიაშე ირინერი მიკობუნალაშე, მარა ღანკიშა ვა მიაჭირინუ. ბიზანტიაწკჷმა კონფლიქტით ქირგებეს შონეფქ დო სანიგეფქ დო V ოშწანურაშ 70-იან წანეფს ზოხორინალა ქჷმიპალეს. VI ოშწანურაშ დაჭყაფუს ეგრისიშ ომაფექ კუნტახანით ირანიშ დოჸვენჯო გჷნირთჷ. 523 წანას ეგრისიშ მაფაქ წათე II-ქ გურგინი ბიზანტიაშ იმპერატორშე გეჭოფჷ. VI ოშწანურას ეგრისიშ ომაფექ ბიზანტია დო ირან შქას იროიანი ლჷმეფიშ ასპარეზო გჷნირთჷ. თიშ უკული, მუთ ირანქ ბჟაეიოლ მოლენკავკაციას (იბერია, ალბანეთი, სომხეთიშ ნორთი) მეკენჯას ქჷდაბიჯგუ კუჩხინ, ეგრისიშ ომაფეს გჷშაკერზაფილი სტრატეგიული შანულობაქ ქჷმიაჩჷ. 528 ირანიშ ჯარქ ბჟადალ საქორთუოს ქჷდეკინჷ ჯიხა-ნოღეფი შორაპანი დო სკანდე. ეგრისიშ მაფას ბიზანტიაშ მოხვარე ჯარქ ქჷმოურთჷ, ირანალეფქ დემარცხეს დო 532 წანას ქჷდიდჷ „ოშწანურაშ ზჷქ“, ნამუდგათ ოკო გეკონწყელედუკო ლჷმაშახიანი ვითარაფა. იმპერატორ იუსტიანე I-ქ განძალიერჷ მუში ხეშუულობა ეგრისის (ქჷდარსხუ ჯიხა-ნოღა პეტრა, გარჩქინჷ ოვაჭარე მონოპოლია დო ეგრისიშ ჯიხა-ნოღეფს მუში ჯარი ქინარინუ). თექ გჷშეჭანუ 541 წანაშ არყება გუბაზ II-აშ დუდალათ (ეგრისიშ არყებეფი).

კარლო III გონძაგა (იტალ. Carlo III Gonzaga; დ. 3 გჷმათუთა, 1629 — ღ. 14 არგუსო, 1665) — რდჷ რეთელიშ ჰერცოგ კარლო II გონძაგაშ ბოში დო 1637 წანაშე ბაბუშ კარლო I გონძაგაშ ღურაშ უკული ნევერიშ, მანტუაშ დო მონფერატოშ ჰერცოგი.

გრაუ — პროვინცია აიაკუჩოშ რეგიონს, პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე ჩუკუიბამბილა. ფართობი აკმადგინანს 2,174.52 კმ²-ს, მახორობა — 27,574 ადამიერს.

ქირსიანობაქ გიჭყჷ იუდაიზმიშ ინოხ ახ.წ. მაართა ოშწანურას რომიშ იმპერიაშ ბჟაეიოლ ნორთის — პალესტინას. ახალი მონძღვარუა ბერძნული დო ლათინური ნინეფიშ ჭყოლოფუათ ჰალა-ჰალათ იფაჩუდუ ქვერსემი რომიშ იმპერიას. გჷნოჩამაშ ალაფათ, თომა ქადაგენდ ინდოეთის დო სპარსეთის, ანდრია — კავკაციას დო ბალკანეთის, მარკოზი — ეგვიპტეს. ქირსიანობა გჷნოჩამაშ ალაფათ, პირველი ქირსიანეფიშ ხვალამა მონკა რდჷ, თინეფს თხოზჷდეს, გჷთმიაძიცანდეს, შხვადოშხვა ბრალდვალეფს მუწმურინუანდეს. პეტრე დო პავლე 64 წანას აწამეს რომს, მოჩქვაფილეფშე ეკონიათ ღურუ იოანექ. მოჩქვაფილეფი დოთჷრეს ოხვამეშ მუმალეფქ. ქირსიანული გჷნოჩამაშ ალაფათ თინეფსჷთ თხოზჷდეს, აწამენდეს, ჸვილუნდეს. ქირსიანობას მალალას გამკურჩქინდეს მათხილარეფქჷთ თითონ რომიშ იმპერიას. იმპერატორი კონსტანტინექ ჩინებული "სანწულიშ" უკული ქირწუმჷ დო ნება ქიმეჩჷ ოხვამერნინალუაშ. თაშ ჭიე-ჭიეთ მეგორუნდჷ შარას ახალი ჰუმანური მონძღვარუა.

გუარანი — ობჟათე ამერიკაშ ინდიარეფიშ მორჩილრიცხვამი ეთნიკური ბუნა. ოხორანა პარაგვაიშ, არგენტინაშ, ბრაზილიაშ დო ბოლივიაშ ტერიტორიას. ჯინჯიერი ორაგადე ნინა რე გუარანი, რაგადანა თაშნეშე ესპანურო დო პორტუგალიურო.

დრენტს-ფრისე-ვოლდიშ ერუანული პარკი (ნიდერლ. Nationaal Park Drents-Friese Wold) — ერუანული პარკი ნიდერლანდის, ფრისლანდიაშ დო დრენთეშ პროვინციეფს. დირსხუ 2000 წანას. ფართობი 61 კმ². რე ტყალეფი დო მაყარაფუ ქვიშეფი. პარკიშ ტერიტორიას დოხორალაქ ქუაშ ხანას გორჩქინდჷ. ფერმერეფი მეთხოზჷდეს მეშხურალას. XIX ოშწანურას დიჭყჷ ტყაშ პროგრამაშ გოხორციალაფაქ, დორგეს ჭყონი, ფიჭვი, ფსევდოცუგა დო იაპონური ლარიქსი. მიარეფერუანი რე ფაუნა.
1979 წანას ნაჸიდერქ იჸუ ნებაქ ფილმიშ გინოღალაშ გეშა, მარა სოიშა ათე საქვარს ბარტონქ მეთხჷ ხენ, ბრელი მუდგარენქ დითირჷ დო არტისტეფიშ ერკებულეფით გინიხალისჷ. ფილმიქ გინოღალირქ იჸუ ჩინებულ სტუდიას Pinewood Studios, 1988 წანაშ გჷმათუთას - 1989 წანაშ ღურთუთას. სტუდიას ეცადეს გოთემიშ ნოღა გინუჩამდესკო თიჯგურა სახეთ, მუჭომით თინა კომიქსის რენ.

საქორთუოს ოფუტე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალაშ ჯინჯიერი ართური რე. ოფუტეს აბანობური მუშითდუდალაშ ორგანო რე ოფუტეშ ოკათუეში. მორჩლი ზჷმაშ ოფუტეეფი გოართოიანაფილი რენა თემიშ უკათუეშის. კონფლიქტური რეგიონეფიშ უგუთოლწონებუო საქორთუოს 3668 ოფუტე რე, ნამუეფით მახორობაშ რიცხუანობაშ მეჯინათ ირთუნა ათაში:

83 (ოთხონეჩდოსუმი) წანა — იულიანური კალენდარიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ჯუმაშხა. თე წანა რე I ოშწანურაშ მა-9 დეკადაშ მა-3 წანა.

სისტემატიური რჩქინაქ ინისახჷ ჯვეშ ბერძენეფიშე ღოლამირ მილეტიშ, პითაგორაშ დო შხვა სკოლეფს, სოდეთ სხუნუნდეს ორთაშ ედომუშამობას დო შხვა ოკითხეფს. იშენ ჯვეშო, ულირ ბორჯის აკაბუცხა მუდანობათ მოხვადჷ გეოგრაფიული რჩქინაშ შაყარუაქ. მარა ოკო ირაგადუას, ნამდა ეთი ბორჯის ინისახჷ ალმახანური გეოგრაფიაშ შხვადოშხვა დარგიშ ოსხირიქ. დუდშე დირსხუ ქიანაშმარჩქინალაქ, ნამდა ჯარალუას უმოსო ოინტერესუდჷ მუში ელმოლიშ გალე რკვიება. ქიანაშმარჩქინალას მუჭოთ ორთაშომეტყველე მიმალობას ხვალე ეჭარული ხასიათი უღუდჷ. ჯვეშ ბერძენულ წყუეფს მაართა ქიანაშმარჩქინალაშ დაოშანილობა რდჷ წყარპიჯეფიშ დო სქირონაშ ეჭარუა დო ხოლო დიხაუჩაშ მოლუაფა.

ამდღანერი არქიტექტურული ოძირაფუეფი რე ნოღაშ ცენტრის გეკიდილი ოხვამე (ბიზანტიური სტილით), თურქული ჯიხაშენ გესქილადირი ჸორში, ნიკო ნიკოლაძეშ ბორჯის ეგაფილი მუსხითგარენი ჸუდე-ოხორი დო ნოღაშ ცენტრალური კვარკვალია პარკი.

ანგიკა — ინდოარიული ნინა, ნამუთ ბიჰარულ ნინეფს ორხველჷ. გოფაჩილი რე უთარაშო ინდოეთიშ შტატი ბიჰარს ნეპალიშ მოხურგე რაიონეფს, თაშნეშე ჯარხანდიშ დო ბჟადალი ბენგალიშ შტატეფს. ჯოხოდვალა დო გოფაჩუაშ რაიონი ჯვეშინდურ სახენწჷფო ანგას უხუჯანს.

1814 (ვითოშ ბრუოშ ვითაანთხი) წანა — გრიგორიანული კალენადრიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე შურიშხა დო იულიანური კალენდარიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ცაშხა. თე წანას კალენდარეფს შქას გინორთა რდჷ 12 დღა. თე წანა რე XIX ოშწანურაშ მა-2 დეკადაშ მა-4 წანა.

ბურჟუაზიულ ფანიას დჷნაბადი ბერტოლტ ბრეხტი ჭარუას ძალამი ორდოშე იჭყანს, თიში მაართა ნაწარმები 1914 წანას იბჟინუაფუ. თინა დიო ფილოსოფიას ეუფალებუ, უკული მედიცინაშ გურაფას იჭყანს დო მაართა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის ექთანო მუშენს. 1918 წანას ბრეხტი ჭარჷნს მუში მაართა პიესას, ბაალი. თეს მუთმაჸუნუ პიესეფი ობარხალეეფი (დაფდაფეფი) სერს (1919) დო ნოღეფიშ ჯუნგლეფს (1921). თე სუმი ნაწარმები ავტორიშ ანარქისტულ განს წჷმარჩქინანს.

ტელევიზია (ბერძენ. τήλε — შორს დო ლათ. video — ვორწყექ) — კონტაქტიშგობუნაფაშ საშუალება, გილმალუ ფერო ვარდა ტერტე ხონარამი ამნახანეტეფიშ შორ გოძვენას ტრანსლირებაშო.

არსებენს ჟირი ტიპიშ მონიტორი: ოწიმაია კრისტალს დო ელექტრონულ ჩხორიულ მილაკის. ოწიმაია კრისტალიშა ეგაფილ მონიტორეფს მორჩილი წონა დო გეომეტრიული ზჷმა უღჷნა, მიხვარუანა მორჩილო ჟირფათ ნორკებ ელექტროენერგიას.
აკვილია (იტალ. Aquileia) — ჯვეშრომაული ნოღა ამდღანერ იტალიას. იდვალუაფუ ადრიატიკაშ ზუღაშ გოხოლუას, ლაგუნეფიშ ოძგალეს, ზუღაშე დოხოლაფირო 10 კმ-იშ დოჩლითაფათ. გოკიდილი რე წყარმალუ ნატისოს, ნამუქჷთ რომაული პერიოდიშე მოჸუნაფილი მუსხირენშა დითირუ გეზა. ამდღარშო აკვილია ჭიჭე ნოღა რე, 3 500 მახორუთ (2009), მარა ანტიკურ ფარანს თინა გჷშაგორილი, დიდი ნოღა რდჷ. თეჟამო წჷმმარინუანს ოორუე იტალიაშ ართ-ართ თარ არქეოლოგიურ ობიექტის.

ლეკეფი — დაღესტანარეფიშ ტრადიციული ქორთული ჯოხო. ჯინჯიერო იგურიშხონარებუდეს დაღესტანიშ ობჟათეს (საქორთუოშ მოხურგე ტერიტორიას) ხორინელი დაღესტანარი ტომეფი.

ამორი ნოლასკო (ესპ. Amaury Nolasco Garrido; დ. 24 ქირსეთუთა, 1970) — პუერტორიკოარი არტისტი, ნამუქჷთ ჯოხო მიპალუ ფერნანდო სუკრეშ როლიშ ლაჸაფიით, ტელესერიალ ჯიხაშე ნტებას.

ბარი უაიტი (დ. 12 ეკენია 1944, გალვსტონი, ტექსასი − ღ. 4 კვირკვე 2003, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია) — ამერიკალი მობირე, მუსიკოსი, კომპოზიტორი. ჩინებული რე ჰიტეფით: You're the First, the Last, My Everything, Can't Get Enough of Your Love, Babe, Never, Never Gonna Give You Up, What Am I Gonna Do With You დო შხვა. გჷმოჩამილი რე ბარი უაითიშ ალბომეფიშ 100 მილიონშე უმოსი ეგზემპლარი.

1848 (ვითოშ ბრუოშ ჟარნეჩდობრუო) წანა — გრიგორიანული კალენადრიშ ნარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე შურიშხა დო იულიანური კალენდარიშ ნარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ცაშხა. თე წანას კალენდარეფს შქას გინორთა რდჷ 12 დღა. თე წანა რე XIX ოშწანურაშ მა-5 დეკადაშ მა-8 წანა.

მენცარული გეოგრაფიათ დაინტერესებაქ საქორთუოს ხვალე XVIII ოშწანურას დიჭყჷ. ათე ეპოქას საქორთუოს მოღალენდჷ დიდი მენცარი ვახუშტი ბაგრატიონი, ნამუქჷთ საქორთუოშ გეოგრაფიული გურაფა დარსხუნ. ”აღწერა სამეფოსა საქართველოსა” ვახუშტიქ რუსეთის გათუ 1745 წანას.

Twitter (ტვიტერი) — ვებხასჷლა, ნამუთ უღჷ Twitter Inc_ის. საიტის გაჩქჷ სოციალური რშვილი დო მიკრობლოგინგიშ სერვისეფი. მახვარებუეფს შეულებუნა ოჯღონან დო იკითხან გჷნაფეფი — „ტვიტეფი“ (tweets). ტვიტი რე 140-შახ სიმბოლოშე აკოდგინელი ტექსტური პოსტი, ნამუთ მახვარებუშ ხასჷლას იძირე.

საქორთუოს, ტყაშ მოხ, დოლოეფით რე. დოლო ჟირნერი რე: გვალაშ დო რზენიშ. დოლოეფი საუჯგუშო ოცალარ-ოდიარე რე. ზარხულს ათე ღანკიშო გვალაშ დოლოეფს გჷმირინუანა, ზოთონჯის - რზენიშის. ჩხე ზარხულს გვალაშ დოლოს საჰამოთ ირგილუაფუ დო ორინჯით იდიარს დოლოს: შერში, წუია, სამყურე. დოლოს ქვერჩხიათ ბხვადუნა - ხვამცა, ეი, ბაჭა, წყი.

რუკეფი, XVI ოშწანურშე - ატლასეფი. გორჩქინდჷ ზოხოული ქიანეფიშ თითო კაკალო ეჭარუეფი, ნამუეფსჷთ თოლ-ჸუჯი გოკვათილი რდჷ ეკონომიკურ დო პოლიტიკურ ოკითხეეფს. XVI-XVII ო. ზოგად დიხაუჩაშმარჩქინალას გიმორინაფაქ მიაჩჷ, თინა ნავიგაციაშ ინტერესეფს ოინალუდჷ. ათე ბორჯიშ უდიდაში გეოგრაფიული ხანდა ბერნჰარდ ვარენიუსიშ „Geographia Generalis“ (1650), ნამუსჷთ აკოკოროცხელი რე დიდი გეოგრაფიული მეგორაფუეფიშ პერიოდიშ მენცარული რჩქინა, გინოჯინელი რე დიხაუჩაშ სქირონაშ ჟინპიჯიშ, ჰიდროსფეროშ დო ატმოსფეროშ ჯინჯიერი მუშობურეფი. ართ-ართი მაართა რუკა სოდეთ თხილერი რდჷ გრადუსეფიშ ბადე აკადგინჷ ჩინებულ გეოგრაფიქ დო ასტრონომქ - პაოლო ტოსკანელიქ (1397-1482). პაოლო ტოსკანელი დუდგინოდვალირო თხილანდჷ დიხაუჩაშ სფერულობაშ იდეას. ხოლო წჷმარინუ ბჟადალუშ შარათ ინდოეთშა მენჭაფაშ შესალებუაშ იდეას. ოშინალი რე ნამდა 1492 წანას მარტინ ბეჰაიმიქ (1459—1507) გიმიგონჷ გლობუსი.
შქა ოშწანურეფს ბურგუნდია ნძალიერი ოჰერცოგე რდჷ, ნამუთ ხშირას გიშმეშჷ საფრანგეთიშ წინანდეგ. გოხოლუაშ ქიანეფი,თინეფ შქას ნიდერლანდი დო ბელგია, ხშირას რდჷ ბურგუნდიალი ჰერცოგეფიშ კონტროლიშ გიმე. 1477 წანას მიშელჷ საფრანგეთიშ აკოდგინალაშა. ჩინებურიე მუში ღვინეფით (შაბლი, ნიუი-სენ-ჟორჟი) დო ორინჯიშ შხვადოშხვა ჯიშეფით.

პუერტო-ლოპესიშ კანტონი (ესპ. Cantón Puerto López) — კანტონი ეკვადორს, მანაბიშ პროვინციას. ადმინისტრაციული ცენტრი რე ნოღა პუერტო-ლოპესი. 2001 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 16 626 ადამიერს აკმადგინანდჷ.

1181 (ვითოშ ოშ ოთხონეჩდოართი) წანა — იულიანური კალენდარიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ცაშხა. თე წანა რე XII ოშწანურაშ მა-9 დეკადაშ 1-ა წანა.

319 (სუმოშ ვითოჩხორო) წანა — იულიანური კალენდარიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ცაშხა. თე წანა რე IV ოშწანურაშ მა-2 დეკადაშ მა-9 წანა.

ნესტორ სერანო (ინგლ. Nestor Serrano; დ. 5 გერგობათუთა, 1955, ნიუ-იორკი) — ამერიკალი არტისტი. მუში მაართა ფილმი რდჷ ფარაშ ცხირი, სოდეთ ტომ ჰენქსიწკჷმა ართო ილაჸაფჷ. 2004 წანას გინიღეს ფილმის გეღანი, ჩინებულ რე ხოლო ისლამისტური ტერორისტიშ, ნავინ აზარიშ როლით სერიალშე 24.

ჯონ ვინსენტ ჰარტი (ინგლ. John Hurt; 22 ღურთუთა, 1940 - 27 january 2017) — ინგლისარი არტისტი. მეღებული აფჷ BAFTA-შ ოთხი ჯილდო, ხოლო ორქოშ გლობუსიშ ართი ჯილდო დო ოსკარიშ ართი ნომინაცია. ხოლო ჩინებული რე, მუჭოთ გუმახონარაფალი.

Uncle Tom's Cabin and American Culture — A multimedia archive edited by Stephen Railton about the Stowe's novel's place in American history and society

მაითე მიშელ როდრიგესი (დ. 12 მანგი, 1978, ტეხასი) — უმოსო ჩინებული მუჭოთ მიშელ როდრიგესი, ამერიკალი არტისტი, სცენარისტი დო დიჯეი. ოკათჷდჷ ფილმეფს: ფორსაჟი, ავატარი დო შხვეფს.

მაჭარა (დიდი დო ჭიჭე) წყარმალუ ბჟადალ საქორთუოს, აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას, გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტის. სიგინძა რე 21,2 კილომეტრი, ღანჩოშ ფართობი - 110 კვ.კმ. დიდ მაჭარას ოდუდე უღჷ ოფუტე წებელდაშ გოხოლუას, ზუღაშ დონეშე 435 მეტრაშ სიმაღალას, ჭიჭე მაჭარას - მუშ ბჟადალშე, ზუღაშ დონეშე 950 მეტრაშ სიმაღალას. აკიკათუნა ოფუტე მერხეულწკჷმა. აკათუ უჩა ზუღას ოფუტე მაჭარაწკჷმა. ირდუ თჷრიშ დიხაშთუდონი (კარსტული) წყარით. ფშხირას უჩქჷ წყარიშმოლაფა. წყარიშ დიდი მუდანობათ გჷშეგორუ რგილ პერიოდეფს, წყარიშ ჭიჭე მუდანობათ - კვირკვე-ეკენიას. ოშქაშე წანმოწანური ხარჯი რე 4,4 მ.კუბ./წმ.

დარბაზიშ უმაღალაში სხუნუ სიმბოლურო 12 მაკათურშე აკმოდირთუ, ოართე კორობუაშა კათინი საქორთუოშ ნამუდგარდია მენოღალეს შეულებუ. ცოტნე დადიანიშ დარბაზიშ თეჟამიანი დუდმახვენჯი რე კონსტანტინე კაკავა.

პროვინციას ოორუეშე ომძღჷ უამანგაშ პროვინცია, ბჟაეიოლშე აპურიმაკიშ რეგიონი, ობჟათეშე სუკრეშ პროვინცია, ბჟადალშე — კანგალიოშ პროვინცია დო ვიკტორ–ფახარდოშ პროვინცია.
1868 წანაშ ებუნტუაშ მოტივი, ნამუსჷთ კარლოს მანუელ დე სესპედესი ხემანჯღვერენდჷნ, ეპანეთიშე ზოხორინალა რდჷ. სესპედესი — შანქარიშ პლანტაციაშ მაღვენჯი, კუბაშ ზოხორინალაშო ოლჷმეთ ჭკოლარეფს ადუდიშულენდჷ. 1868 წანაშ 27 ქირსეთუთას, თიქ გიშაშქუ ზოჯუა ჭკორალაშ გოუქვაფაშე არძო თინეფშო, მით ოურდუმე ნინალაშა მიშმეშჷნ. 1868 წანაშ ებუნტუაქ გეგნორთჷ კონფლიქტშა, ნამუთ რჩქინელი რდჷ მუჭოთ ვითწანამი ლჷმა. ააშქ ვაღიარჷ კუბაშ ახალი თარობა, თაშ მიქცუ ლათინურ დო ევროპულ ბრელი ქიანაქ ხოლო. ლმაქ 1878 წანას, ხანხონიშ პაქტით გეთუ, ნამუთჷთ კუბაქ ფართო ავტონომია მიღჷ. 1879–1880 წანეფს, კუბარ პატრიოტიქ კალიქსტო გარსიაქ აწარმჷ ვაწჷმოძინელი, მაჟირა ლჷმა ზოხორინალაშო, ნამუთ რჩქინელი რე მუჭოთ ჭიჭე ლჷმა.

გეოგრაფიული ატლასი - გეოგრაფიული ელმოლი - გეოგრაფიული კოორდინატეფი - გეოგრაფიული რაიონი - გეოგრაფიული რუკა - გლობუსი - ეკვატორი - კლიმატი - მერიდიანი - ნერჩი - პარალელი - პოლუსი - რელიეფი - ჰორიზონტი

ობჟათე-ბჟადალუშე სამძღო უღუ აზერბაიჯანწკჷმა , სომხონაწკჷმა და თურქეთწკჷმა, ბჟადალუშე სამძღო უღუ ერაყწკჷმა, ბჟაეიოლშე ავღანეთწკჷმა დო პაკისტანწკჷმა.

ლეტსიე III (დ. 17 კვირკვე, 1963 ) — ლესოთოშ მაფა 1990-1995 წწ. (რანწკით 2-ა მაფა) დო 1996 წანაშ 7 ფურთუთაშე (რანწკით 4-ა მაფა). მუამუში რდჷ მოშვეშვე II (1938-1996). 1987 წანას ოურდუმე ხეშუულებაშ დო მაფაშ შქას მოხვალამირი აწმარენჯობაშ შედეგო, ლესოტოშ მაფა მოშვეშვე II-ქ აძვილებურქ იჸუ ქიანაშე ურტებუდუკონ, ახალ მაფათ აღიარეს თიში ქომოლსქუა ლეტსიე III.

1040 (ვითოშ ჟარნეჩი) წანა — იულიანური კალენდარიშ ნარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე თახაშხა. თე წანა რე XI ოშწანურაშ მა-4 დეკადაშ მა-10 წანა.

DVD-R — CD-R-იშ ანალოგიურიე ხვალე ართი გინორთათ ნამუდა DVD დისკეფს ინტირე ბრელით უმოსი ინფორმაცია R დისკეფწკჷმა ალაზიმაფათ, თიშა R დისკიშ ანალოგიურო ხვალე ართიშა რე შელებუანი ინფორმაციაშ დინოჭარუა.

თაქი მოჸონაფილი რე ააშ-იშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული. თე ერკებულს რე ხვალე თი კათა, ნამუეფით ააშ-იშ პრეზიდენტიშ პოსტის რდეს დანტკიცებული ააშ-იშ კონსტიტუციაშ რატიფიცირაფაშ უკული, 1789 წანაშე. გეჸუნელი ვადეფი ნუმერაციათ იკოროცხუ ართი პრეზიდენტო (მაგ. ჯორჯ ვაშინგტონი, ნამუთ გჷშასხუნეს ჟირ ვადათ ჟიდოჟინ, რდჷ მაართა პრეზიდენტი (დო ვართ მაართა დო მაჟირა). ჯერალდ ფორდიქ პრეზიდენტობა მიღჷ რიჩარდ ნიქსონიშ გინორინაშ უკული დო გასურჷ ნიქსონიშ პრეზიდენტალაშ მაჟირა პერიოდი. თე ფაქტის, ნამდა ფორდი თე პოსტშა ეშასხუნილი ვა ჸოფენ, ნუმერაციაშე გოლინა ვა უღუ დო მუს 38-ა პრეზიდენტო გინმართინუანს. ხვათახვალო ართი ადამიერი, ნამუთ ჟირშა ჟიდოჟი ვაჸოფე პრეზიდენტინ, რე გროვერ კლივლენდი. იკოროცხუ, ნამდა თინა რდჷ 22-ა დო 24-ა პრეზიდენტი. თეშენი, ერკებულს რე 44 პრეზიდენტი, მარა ხვალე 43 ადამიერი.

კუბა ესპანეთიშ დორხველობაშა დოხოლაფირო 400 წანა მიშმეშჷ (1511–1898). თიში ეკონომიკა თარო აკმოდირთუდჷ ოფუტეშ მეურნობაშ დო ოგვალე ოგორუეშე. კუბაშე ისრულებუდჷ შანქარიშ, ყავაშ დო თუთუმიშ ევროპაშა ექსპორტი, მოგვიანაფათ ოორუე ამერიკაშა ხოლო. მოხანდეთ გჷმირინუაფუდჷ აფრიკაშე მოჸონაფილი ჭკორეფი.

ინდი — ობჟათე აზიაშ ართ-ართი არძაშე შანულამი წყარმალუ. ოდუდეშ ორენი - ტიბეტის, ჩინეთიშ ტერიტორიას, გიშმახჷრჩანს პაკისტანიშ დო ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალიშ ნორთეფს. ინაკათუ არაბეთიშ ზუღას. ედომუშამი სიგჷრძა 3180 კმ, ღანჩოშ ფართობი - 960 800 კმ².

მუსხირენ დოლარით უმოსი (იტალ. Per qualche dollaro in più) — 1965 წანაშ ვესტერნი. გინოღალირი რე სერჟიო ლეონეშე. თენა რე რეჟისორიშ „დოლარიშ ტრილოგიაშ“ მაჟირა ფილმი.
ალექსანდრე ჯავახიშვილი მუმალინებუნა მუჭოთ ორთაშ მარკვიებელი, ხოლო ნაღალი მენცარით. თიში დუდალათ საქორთუოს დიჭყჷ ორკვიებელი დო ომენცარე-პედაგოგიური მუშობაქ, მუსჷთ უდიდაში შანულობა უღუდჷ. ლევან მარუაშვილი XX ოშწანურაშ ართ-ართი ჯოხოამი მენცარი, ორთაშ დიდი მარკვიებელი რდჷ, ნამუქით კავკაციაშ გეოგრაფიაშ გურაფაშ საქვარს ახალ ეტაპის ეიჸონ.

ჯვეში კვებეკი (ფრანგ. Vieux-Québec) — კანადაშ ნოღა კვებეკიშ ართ-ართი კვარტალი. მუჭოთ წესინ, „ჯვეში კვებეკის“ გურიწყულენა ნოღაშ თი ნორთის, ნამუთ კიდალეფიშ დინოხოლე იდვალუაფუ, თიშ უმკუჯინუო, ნამდა ჯვეში სტრუქტურეფი ნოღაშ შხვა ნორთისჷთიე.

შოტლანდია (შოტლანდიურო: Alba) — ქიანა კოკი ბრიტანეთიშ ორუმეშიშე, ნამუთ ომძღჷ ხვალე ინგლისის. ქიანას ელახშე გულუანს ოორუეშ ზუღა, ბჟადაალშე ატლანტიშ ოკიანე დო ირლანდიაშ ზუღა. შოტლანდია ართ ჟამს ზოხორინელი სახენწჷფო რდჷ მუში დორხველი თარობათ დო ასე თი ოთხ ერიშ შქას რე, ნამუეფით გოართოიანაფილ ომაფეს აკმაშქავანა ართი სახენწჷფოთ. 1603 წანას შოტლანდიაშ მაფა ჯეიმზ IV-ქ ინგლისიშ მაფათ ხოლო გინირთჷ დო ჯეიმზ I გიოდვეს. 1707 წანას შოტლანდიაშ პარლამენტიქ ინგლისიშ პარლამენტიწკჷმა იჸუ აკოშქუმალირქ დო დიდი ბრიტანეთიშ პარლამენტო გინირთჷ. 1801 წანას დიდი ბრიტანეთიქ დო ირლანდიაქ აკიშქუ დო დიდი ბრიტანეთიშ დო ოორუე ირლანდიაშ გოართოიანაფილ ომაფექ ქჷდირცხუ, მარა შოტლანდია ზოხორინელი სახენწჷფო ვა რე, ისტორიაშ მალობას თიქ დორხველი კანონდვალა, სკოლა დო უნიკალური კულტურა ქჷკნიტუ. 1999 წანაშე შოტლანდიას დორხველი პარლამენტი უღუ. თეშ უმკუჯინუო, ჯინჯიერი ოკითხუეფი იშენით ვესტმინსტერშე იკონტროლებუ. შოტლანდიაშ მახორობაშ გარკვეულ ნორთის დიოდღარო ხოლო ზოხორინალა ოკო.

გრენლანდიარეფი (გრენლანდიაშ ესკიმოსეფი, მასქერული ჯოხოდვალა — kalaallit, kalatdlit, კალაალლიტ, ხოლ. რიცხ. kalaaleq) — ესკიმოსი კათა, გრენლანდიაშ ჯინჯიერი მახორობა. რაგადანა გრენლანდიურ ნინაშა (Kalaallisut), თაშნეშე ფართას რე გოფაჩილი დანიური ნინა. რელიგია — თარო ლუთერანეფი რენა.

არტაშენიშ ეტიმოლოგია ჯგირო დოგურაფილ ვა რე. ისხუნუაფჷ ჟირი ვერსია: 1. ართ ვერსიაშ მეჯინათ, არტაშენი სომეხური ტოპონიმი რე თო ეთმინწყჷმუ ათაშნე: არტ (արտ) — ორტვინი დო შენ (շեն) — ოფუტე, დოხორინელი აკანი. 2. მაჟირა ვერსიათ არტაშენი იშიფრუ ათაში: არტაგაშენი, ანუ არტაგ მაფაშ (I ვარა II) დუნარცხუეფი ოფუტე.

Friedenthal, Richard (1970). Luther, His Life and Times. Trans. from the German by John Nowell. First American ed. New York: Harcourt, Brace, Jovanovich. viii, 566 p. N.B.: Trans. of the author's Luther, sein Leben und seine Zeit.

Google (ნამთინეშა ქართული ასოეფით — გუგლი) — ამერიკული კორპორაციაშ Google Inc, თიში ვებ-ხასჷლაშ დო ოგორალი სისტემაშ ჯოხო. დირსხუ 1996 წანას ლარი პეიჯიშ დო სერგეი ბრინიშით. ამდღა გუგლი რე ართ-ართი არძაშე პოპულარული კომპიუტერული გორუაშ სისტემა ედომუშამ მოსოფელს. გუგლიშ დუდშეიანი ვერსია ინგლისურნინამი რდჷ. ამდღა სისტემა ნათარგმი რე დახე არძა ნინაშა (თინეფ შქას ქორთულო). თიში დორცხუაფაქ ენდი ბეჩტოლშეიმს 100 000 ამერიკული დოლარი დუდოხოდჷ, დირსხუ სან მაიკროსისტემსიშით.
მულატეფი — ევროპეიდულ დო ნეგროიდულ რასეფს შქას ესვარილი ფანიეფშე გიშნაველი კათა. მულატეფი ლათინურ ამერიკაშ დო კარიბიშ ღანჩოშ ქიანეფიშ მახორობაშ შანულამ ნორთის წჷმარინუანა (დომინიკარეფიშ რესპუბლიკა — 73%, კუბა — 51%, ბრაზილია — 38%), თაშნეშე აფრიკაშ კანკალე ქიანას (ოარ, ნამიბია). თე ზიტყვაქ მაართაშე ესპანურ დოკუმენტეფს XVI ოშწანურას გორჩქინდჷ დო მეხოლაფირო ესპანური ვარა პორტუგალიური წჷმოულობაშ რე. ზიტყვა mulato:-შ წჷმოულობაშ ჟირ ვერსია არსებენს, თინეფშე მაართაშ მეჯინათ, თე ზიტყვა წჷმარინუანს გინორთელ არაბულ ზიტყვას მუვალლად, ნამუთ იშანუაფუდჷ ვაწიმინდეზისხირამი არაბეფი; მაჟირა ვერსიაშ მეჯინათ, mulato მოურს ესპანურ ზიტყვაშე mulo — ჯორი, ნამუთ ვახვალე ვირიშ დო ცხენიშ გამნაჭყანეფი იშინუაფუდჷ, თაშნეშე არძონერი ჰიბრიდული გვარობა ხოლო.

ისტორიულ-გეოგრაფიული ბორჯომიშ ლეხერი უმოს ფართო ტერიტორიას იკათუანს. ჯოხოდვალა „ბორჯომიშ ლეხერი“ მაართათ 1819 წანაშ საბუთის მუთმობხვადჷნა. თეიშახ თის სადგერიშ ლეხერი ჯოხოდჷ (XV ოშწანურაშე) დო მტკვარიშ (ტაშისკარშე აწყურშახ), მუშჸურე სადგერიშ (იკათუანდჷ სადგერშე წაღვერ-კიმოთესუბანს დო თორ-ბაკურიანს) დო გუჯარეთიშ ლეხერეფშე აკმოდირთუდჷ. არქეოლოგიური რკუალა-გორუათ იდასურებუ, ნამჷ-და ბორჯომიშ ლეხერს მაართაჸოფირ ადამიერს უხორუდჷ. II-IV ოშწანურეფს თაქ თორიშ საერიშდუდოქ დირსხუ, ნამუსჷთ XV ოშწანურაშახ თორიშ აკანი ჯოხოდჷ. XV ოშწანურას თაქ ავალიშვილეფიშ სათავადექ (საავალიშვილე) დირსხუ. XV ოშწანურაშ ბოლოს ბორჯომიშ ლეხერი სამცხე-საათაბაგოწკჷმა ართო ოსმალეთიქ ქიხვამილუ, მახორობაშ ნორთიქ ნტერწკჷმა ბურჯაფის დოღურჷ, დოსქილადირქ ჟიმოლენ ქართლიშა დო იმერეთშა გოხირზუ.

პედრო ალმოდოვარ კაბალიერო (Pedro Almodóvar Caballero; დ. 25 ეკენია, 1951, კალსადა დე კალატრავა, ესპანეთი) — ესპანარი კინორეჟისორი. 1980-ამ წანეფს მაართა ფილმიშ გინოღალაშ უკული ამდღარშახ 30-შახ ფილმი აფუ ჭარილი, დოდგჷმილი დო ნამთინე თე ფილმეფს როლი ხოლო აფუ ნალაჸაფინა.

იაპონური ვიკიპედია (იაპონ. ウィキペディア日本語版) — ვიკიპედიაშ ნორთი იაპონურ ნინაშა. დუდიშული ღილე ინტერნეტ ენციკლოპედია. 2012 წანაშო იაპონურ ვიკიპედიას 800 ვითოშშე უმოსი სტატია რდჷ. ასეშო იაპონური ვიკიპედია სტატიეფიშ მუდანობაშ მეჯინათ 9 აბანს რე დო თე მაძირაფალით ეკასქიდუ ინგლისურ, გერმანულ, ფრანგულ, ნიდერლანდურ, იტალიურ, პოლონურ, ესპანურ დო რუსულ ვიკიპედიეფს. იაპონურ ვიკიპედიაქ 2002 წანაშ ეკენიას დირსხუ. 2006 წანაშო იაპონურ ვიკიპედიას 200 ვითოში სტატია რდჷ, 2008 წანას სტატიეფიშ მუდანობაქ 500 ვითოშს მიოჭირინუ. 2011 წანაშ მელახშო სტატიეფიშ მუდანობათ 7 აბანი დეკინჷ. იაპონური ვიკიპედია ვაინდოევროპულ ნინეფშა რსებულ ვიკიპედიეფს შქას უდიდაში რე.

კანადა - კანადა (ნინა) (ಕನ್ನಡ, kannaḍa) — დრავიდული ნინა, ნამუთ გოფაჩილი რე ინდოეთიშ ობჟათე-ბჟადალშე, უმენტაშო შტატი კარნატაკას. კათა კანარაშ ოდაბადური ნინა დო ინდოეთიშ შტატი კარნატაკაშ ოფიციალური ნინა ("კანადაშ ქიანა", ჸოფირი მაისური). კანადა ოდაბადური ნინა რე 38 მილიონი ადამიერშო, კანადა ოთხ უშხუაში ობჟათეინდური ნინეფს დო ინდოეთიშ 23 ოფიციალური ნინას ორხველჷ. .

1890 (ვითოშ ბრუოშ ოთხონეჩდოვითი) წანა — გრიგორიანული კალენადრიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ჯუმაშხა დო იულიანური კალენდარიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე თუთაშხა. თე წანას კალენდარეფს შქას გინორთა რდჷ 12 დღა. თე წანა რე XIX ოშწანურაშ მა-9 დეკადაშ მა-10 წანა.
კუბაშ რესპუბლიკა (ესპ. República de Cuba) — კოკი სახენწჷფო კარიბიშ ზუღაშ ღანჩოს. კუბაშ სახენწჷფო აკმოდირთუ თარი კოკიშე — კუბაშე, თაშნეშე ხუვენტუდიშე დო მუსხირენ არქიპელაგიშე. ქიანაშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა ჰავანა. სიდიდათ მაჟირა ნოღა რე სანტიაგო-დე-კუბა. კუბაშ ოორუეშე იდვალაუფუ ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფი დო ბაჰამიშ კოკეფი, ბჟადალშე — მექსიკა, ობჟათეშე — კაიმანიშ კოკეფი დო იამაიკა, ობჟათე-ბჟაეიოლშე — ჰაიტი დო დომინიკარეფიშ რესპუბლიკა.

თინეფიშ წჷმოულობა, მუჭოთ წესი, მერსხილი რე ეროზიულ პროცესეფწკჷმა. კოდმეშ აკოქიმინუას ხეს უნწყჷნს წყარპიჯიშ ზონას არსებული ლიბუ დო ჸონიერი ქანეფიშ ართობურობა. ლიბუ ქანეფი, მუჭომით რე ქვიშა, რეღმეფიშ ჟიგოლინათ უმოს მალას აკმოცენსა, ვინდარო ჸონიერი ქანი, მუშ შედეგო წჷმიქიმინუ კოდმე. ზუსტას კოდმეშა გინმურს თე თუ თი კონტინენტიშ უკიდაში ბჟადალი, ბჟაეიოლი, ოორუე დო ობჟათე ჭურჭულეფი.

ასუნსიონი — პროვინცია აიაკუჩოშ რეგიონს, პერუს. პროვინციაშ ნანანოღა რე ჩაკასი. პროვინციაშ ფართობი აკმადგინანს 529 კმ²-ს, მახორობა — 9.054 ადამიერს. პროვინციაშ სტატუსით რგეფაულენს 1983 წანაშე.

კარიბიშ ზუღაშ კორსანტეფი (ინგლ. Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl) — 2003 წანაშ ოდუდსგინალე ფილმი, ნამჷთ დორსხუაფილი რე ათე ჯოხონობაშ თემატურ პარკის, დვალირი დისნეიშ თემატურ პარკის. ფილმიშ რეჟისორი ეწ გორ ვერბინსკი, პროდიუსერი - ჯერი ბრუკჰეიმერი.

ჯვეში ნოღა ორდოამ XVII ოშწანურას ორხველჷ, მუჟამც 1620 წანას სამუელ დე შამპლენქ კამპ-დიამანიშ სტრატეგიული აბანი გიშეგორჷ სენ-ლუიშ შატოშ ეიოკიდალო. თეშ გეშა, ჯვეში კვებეკიქ ქესქილიდუ ძალიერი ოურდუმე დო ადმინისტრაციული ღარჯილალობა. თიწკჷმა, მუჟამც თუდოლენი ნოღა დოხორინელი რდჷ ვაჭარეფით დო მოხელეეფით, ჟინი ნოღას ოურდუმე პიჯეფი დო პაპეფი ოხორანდეს.

ანდაქი, ანდაქისწყალი — წყარმალუ დუშეთიშ მუნიციპალიტეტის, წყარმალუ არღუნიშ მარძგვანი ნადუ. სიგირძა 18 კმ. ღანჩოშ ფართობი 272 კმ². ოდუდე უღჷ კავკაციონიშ თარი წყარგჷმართალი ქჷნდჷრიშ ოორუე კართეს, გვალა ჭიჭე ბორბალოწკჷმა (პირიქითი ხევსურეთი).

თენა რე ალიასკაშ წყარმალუეფიშ ერკებული. ალიასკას 12000-შე მეტი წყარმალუ მეურს, თეწკჷმა ართო ბრელი ჭიეჭიე წყარმალუეფი დო ღალუეფი რე. ააშ-იშ გეოლოგიური საინალოშ მუნაჩამეფით, გეოგრაფიული ჯოხოდვალაშ ინფორმაციაშ მეჯინათ, ალაისკას დოხოლაფირო 9428 ოფიციალურო ჯოხოდვალირი წყარმალუეფი, ჭიჭე ლუბეფი დო წყარგელაფუეფი რე.

275 (ჟიროშ სუმონეჩდოვითოხუთი) წანა — იულიანური კალენდარიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ობიშხა. თე წანა რე III ოშწანურაშ მა-8 დეკადაშ მა-5 წანა.

ნეფტიდა (ბერძ.), ნებეთხეტი (ჯვ.-ეგვ. „ორენიშ ოსურპატჷნი“) — ეგვიპტურ მითოლოგიას გებიშ დო ნუტიშ სქუალეფს შქას არძაშე უკულაში რე, ნამუქჷთ წანაშ ბოლო დღას დებადჷ. ჰელიოპოლური ენეადაშ ოსურღორონთი.

გირვანქა სტერლინგი (ინგლ. pound sterling) — გოართოიანაფილი ომაფეშ დო ირლანდიაშ გოართოიანაფილი ომაფეშ ფარაშ ართული. 1 ფუნტი = 100 პენსს. სიმბოლო: £ (ლათ. Libra — ფუნტი). მიმოულას რე 5, 10, 20, 50 ფუნტიშ დენომინაციაშ ბანკნოტეფი, ხურდეფი 1/2 (უმენტაშო მერკეთ რე მიმოულას), 1, 2, 5, 10, 20, 50 პენსი, 1, 2, ფუნტი. ბრიტანეთიშ აკოდგინალუაშა მიშმალი ზოხოიანი ტერიტორიეფი (შოტლანდია, ოლსტერი, უელსი დო თ. უ.) ბანკნოტეფს მუნეფიშ დიზაინით ბეშტუნა.

ამდღარშო გეოგრაფიაშ გურაფა მეურს ქსუ-ის დო შხვა ინსტიტუტეფს. შხვადოშხვა დაწესებულებეფს მოღალენა გეოგრაფიაშ დოქტორეფი, პროფესორეფი, აკადემიკოსეფი დო შხვა.
ბრეხტიშ ზალამი რდჷ აკურღვაფუდუკო თეატრალური ილუზია დო მაჯინე უძვილებუდუკო დოფირქებედუკო თიშე, მუთ სცენას მუთმოხვადუდუნ. ათეშ გეშა, მუში პიესეფი დიდაქტიკური ხასიათიშიე: ფშხირიე სცენას დაფეფს დოჭარილი მოიადეფიშ, მაქსიმეფიშ გჷშაღალა, პუბლიკაშა მეწურაფილი აპარტეეფი, პიესაშ კომენტარეფი, ობირე დინნართეფი დო ა.უ. თინა ათმაძვილენს მაჯინეს კრიტიკულო ქჷმკაჯინას ამბეს. თე პროცესიქ, ნამუსუთ ბრეხტი "დისტანციაციას" (Verfremdung-Effekt) უძახჷნ, დიდი გოლინა იღვენუ გეჸვენჯი მოითჷრიშ რეჟისორეფშა.

ოფუტე — დოხორინიშ ართ-ართი უჯვეშაში დო ოირკოჩეთ გოფაჩილი ფორმა. მახორუეფიშ მუდანობაშ მეჯინათ გჷშმაგორჷნა ჭიჭე (მუდგაზმარენი ფანია, ვარა კოჩი) დო დიდ (მუდგაზმარენი ვითოში) ოფუტეეფს. ოფუტეეფიშ ანგარია გოშხვანერაფილიე ქიანაშ ორთაშობური პიჯალეფიშ დო ოწარმუე გეზაშ გეშა, მარა თინეფიშ ოართე დჷმახასიათაფალი შანი რე ინდივიდუალური ოხორინალი ჸუდეეფით გოკიდუაშ დო ოფუტურ-ომეურნულ წარმებაშ უმოსო გოფაჩუა.

მიანმა ოთანჯჷ ინდოეთის (1463 კმ) დო ბანგლადეშის (193 კმ) ბჟადალშე, ჩინეთის (2185 კმ) ოორუე–ბჟაეიოლშე, ლაოსის (235 კმ) ბჟაეიოლშე დო ტაილანდის (1800 კმ) ობჟათე– ბჟაეილშე. ობჟათეშე დო ობჟათე–ბჟადალშე ომძღჷ ბენგალიშ ჸუჯი დო მოუტამაშ ჸუჯი (მარტაბანი), დო ხოლო ანდამანიშ ზუღა. ქიანაშ ფართობი, გოხოლუაშ კოკეფწკჷმა ართო, რე 678 ვითოში კმ², წყარპიჯიშ ღოზიშ სიგინძა რე — 1930 კმ.

ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენი (Ludwig van Beethoven; დ. 16 ქირსეთუთა, 1770, ბონი; დუნათუნა 17 ქირსეთუთა, 1770, ბონი ― ღ. 26 მელახი, 1827, ვენა) — გერმანალი კომპოზიტორი, პიანისტი დო დირიჟორი.

1998 წანაშ გჷმათუთას ბირაქ "Would You...?" ბრიტანეთიშ სინგლეფიშ ერკებულს მასუმა ადგილი დეკინუ. ათე ბირას ირჩქილე ოსურიშ გიშაკერძაფილო ეროტიულ ხონარი, ნამუთ იჩიებუ: "მა ქეშგატვყი სი ჩქიმ გოხოლუასჷ, მანგარ მომხიბვლელი რექ, მალურქო ჩქიმწკჷმა ართო დანჯირშა? (ინგლისურო: "I've noticed you around / I find you very attractive / Would you go to bed with me?").

ოკათუდჷ თიჯგჷრა მაღალბიუჯეტამი დო წჷმოძინელი ფრენჩაიზეფიშ დორსხუაფას მუჭომეფით რე: მატრიცა, ფილმეფიშ ციკლი ოუშენიშ გეშა დო თიშ მაჸალეფიშ გეშა დო გაი რიჩიშ შერლოკ ჰოლმზი.

ჯენიფერ შრეიდერ ლოურენსი (ინგლ. Jennifer Shrader Lawrence; დ. 15 მარაშნათუთა 1990, ლუისვილი, კენტუკი, ააშ) — ამერიკალი არტისტი. რე ორქოშ გლობუსიშ დო ოსკარიშ ჯილდოეფიშ ლაურეატი.

მელ გიბსონქ დებადჷ ირლანდიარი კათოლიკეფიშ ფანიას. 1968 წანას გიბსონეფიშ ფანიაქ, ნამუსჷთ მელიშ მოხ, ხოლო 10 ბაღანა რდჷნ, ავსტრალიაშა გინორთჷ ოხორუშა დო მელ გიბსონქჷთ ბაღანობა თექ, ფერმას მიკიჸონჷ. გიბსონი ბაღანობაშე წჷმორინეფს დგჷნდჷ და დო ჯიმალეფიშ ოწოხოლე. თიში დაქ, წეკითხჷ მუ სიდნეიშ თეატრალური სტუდიაშ გაცხადება 18–20 წანერი ტალანტეფიშ გორუაშ გურშენ, მიდაჯღონჷ მელ გიბოსნიშ ფოტო. გიბსონი მიღეს სტუდიას, მორო სიდნეიშა გინულირი გიბსონს ბრელი ბორჯი მეუღუდჷ სერიშ ბარეფს.

ქირსიანული გურაფა იკათუანს გურაფას ღორონთიშ, იესო ქირსეშ, შურიწიმინდეშ, შურიშ ჩხონაფაშ, ოხვამეშ არშუშ დო ქიაჩიშ ეკერეცხიშგეშა დო მუდგაზმათჷრენი გერსხილიე ჯვეში აპიანიშ დავითის.

ალალინიშ ჯიშთი (გერმ. Allalingletscher) — 6 კილომეტრი სიგჷრძაშ ჯიშთი (2005) პენინიშ ალპეფს, შვეიცარიაშ ვალეშ კანტონს, ალალინჰორნიშ გვალაშ სიხოლას. 1973 წანას მუში ფართობი 9,9 კმ² რდჷ. ჯიშთის ბჟადალშე უხურგანს ალალინჰორნი, რიმპფიშჰორნი დო შტრალჰორნი. აკოწყორილი ვარე ფეეშ ჯიშთიწკჷმა, ნამუთ ალალინჰორნიშ ოორუე კართეს იდვალუაფუ.
ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედიას ხვეიანო რე წჷმორინაფილი ფერუანი დო უჩა-ჩე დინნართა დო ოტექსტე ილუსტრაციეფი, ფერუანი (დინნართა) დო უჩა-ჩე რუკეფი. ტექსტიქ ეინწყუ (შრიფტი სპეციალურიე - „ენციკლოპედიური“, ავტორი ა. დუმბაძე) დო დიბეშტჷ საქორთუოშ სსრ გახსახკომიშ ობეშტური ზიტყვაშ კომბინატის. ტირაჟი 80 ვითოში (სპეციალური ტომიშ - 90 ვითოში).

ახალი ზელანდიაშ მახორობაშ რინაშ ოშქაშე ხანი 2009 წანაშ მუნაჩამეფით 80,36 წანა რე, ქომოლკოჩეფიშ 78,43 ,დო ოსურეფიშ 82,39. ოსურეფი უმოს ხანს ცხოვრენა ვინდარო ქომოლკოჩეფი. ჩვილეფიშ ღურალაშ კოეფიციენტი ირი 1000 ახალდჷნაბადშე 4,92-იე, თენეფშე ქომოლკოჩეფი 5,53, ოსურეფი 4,27.

რზენი — სქირონაშ ჟიდოხი, ნამუშ სიმაღალა ზუღაშ დონეშე 200 მეტრაშ ეშე ვა რე . რზენი უთარაშო მოდჷკაფილი რე, ნამთინეშა — გა-სუკამი. ნამთინე რზენი ზუღაშ დონეშე დაბალას რე (მაგ., კასპიაპიჯიშ რზენი, 0-შე — 28 მ-შახ).

რიკარდო ლატანცი (იტალ.: Riccardo Lattanzi, 1934–1991 წწ.) — იტალიარი კუჩხბურთიშ არბიტრი 1973-1981 წანეფს. 1981 წანაშ 13 მესის ქართიშ დინამოქ ეჭოფუ ევროპაშ თასეფიშ თასი. ფინალი მუგეს იენაშ კარლ ცაისის. ფინალური მატჩიშ არბიტრი რიკარდო ლატანცი რდჷ.

ფრანგული საჰერცოგოეფი, ნევერი დო რეთელი, კარლო III-ქ 1659 წანას კარდინალ ჯულიო მაძარინიშ, საფრანგეთიშ რეგენტის ქიმეჸიდ. 1649 წანაშ 7 ნოემბერს კარლო III-ქ იქორწინჷ ერცჰერცოგ ლეოპოლდ V-აშ ოსურსქუა იზაბელა კლარაშა, ნამუწჷმათ ჸუნდჷ ხვალახე სქუა, მონძე კარლო IV გონძაგა.

VI ოშწანურაშ გეოგრაფიული დჷნარსხუეფშე ოშინალი რე კოზმა ინდიკოპლევსტიშ ჩინებული ხანდა, სოდეთ გოსინთელი რე ევროპაშ, ინდოეთიშ, შრი-ლანკაშ დო ეთიოპიაშ ქიანაშმარჩქინალაშ ოკითხეფი. ათე ნახანდაქ დიდი პოპულარობა მიპალუ.

ჟურნალისტიშ დიპლომიშ ეჭოფუაშ უკული, სოხუმს, "საბჭოთა აფხაზეთი" - შ (აფხაზეთის ხმა), რედაქციას ქიდიჭყჷ ხანდა. 30 წანაშ უკული, აფხაზეთის, რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმაშ პერიოდის გეგნიჸონეს აფხაზეთიშ ტელე-რადიო კომპანიაშ ქორთული პროგრამეფიშ რედაქტორო.

ტალამპაია (ესპ. Talampaya) – ერუანული პარკი არგენტინას, იდვალუაფუ ლა-რიოხაშ პროვინციაშ ბჟადალ დო ცენტრალურ ნორთის. 1997 წანას ქიმიღჷ ერუანული პარკიშ სტატუსი. პარკიშ ფართობი რე 2.150 კმ ², სიმაღალა - 1500 მეტრა ზუღაშ დონეშე.

1930 წანას მიოგორეს პლუტონს — მენცარობაშო ჩინებულ მაართა ტრანსნეპტუნურ ობიექტის, მეგორაფაშ მომენტშე 2006 წანაშახ იკოროცხუდჷ ბჟაშ სისტემაშ მაჩხორა პლანეტათ.

1918 წანაშე ოხორანდჷ ქართის, მუშენდჷ რკინაშარაშ გიორენჯის, გაზეთეფიშ რედაქციეფს. გურაფლენდჷ შალვა ნუცუბიძეშ ქართიშ უნივერსიტეტიწკჷმა ჸდორსხუაფილ კურსეფს, ნამუსჷთ ჩინებულენდეს „ნუცუბიძეშ კურსეფიშ“ ჯოხოთ. თე ოგურაფუ ქიმინჯალენდჷ რსული გიმნაზიაშ ნებეფით დო ტერენტიქ თექ გათუ გურაფა 1920 წანას. ქართის რინაშ ბორჯიშე იჭყანს ლიტერატურულ ხანდას (1917-1918). გრანელიშ ლერსეფი გიშმეგორუ ჯაბით დო მისტიციზმით (ტერენტიშ კათელეფი: „სამგლოვიარო ხაზები“, 1921; „სულიდან საფლავები“, 1922; „Memento mori“, 1924; „ტერენტი გრანელი“, 1926). ტერენტიშ ლერსეფს ბრელ ხანს ვარზენდეს თოჸუჯის. 1926 წანას ტერენტიქ გეგშაშქჷ ეკონია წინგი; 1926 წანაშე ნამთინ გაზეთი ვაუბეშტუნდჷ წინგეფს, პროლეტარულ პარტიეფი დო ჭარუობაშ მაკონტროლებერი სისტემაქ ქიდიჭყჷ ტერენტიშ თხოზინი. 80-იან წანეფშე ტერენტიშ, ათე გიშნაგორა პოეტიშ აკოქიმინჯალას ძივთიქ ქიგიადჷ. გჷშაშქუმალირქ იჸუ ლერსეფიშ კათელქ.

3. "მწარე ჸოროფა" - არსულენდ ჩხოროწყუშ რაიონიშ ოფ. ხაბუმეშ ბუნა თადა გოგუაშ ხემანჯღვერუათ (ნოტირებულიე 1940 - ამ წანეფს გრ. კოკოლაძეშე ) ხს. 159."
ალექსანდრ ფონ ჰუმბოლდტი რდჷ კოჩობურობაშ ართ-ართი უდიდაში გენია, დიდი მოარზუანე დო გეოგრაფი, ნამუქით დოჭარჷ ჩინებული ხანდა «კოსმოსი». გიშაკერძაფილო, ოშინალი რე თიში ხუთწანიანი შარალუა ლათინურ ამერიკას. ედომუშამი მუში რინა შარალენდ. მენცარობაშ მიარეგანური მარჩქინჯი რდჷ. თიში მეჯინეფქ გიადჷ ოსხირო ზოგად ფიზიკურ გეოგრაფიას დო ლანდშაფტმარჩქინალას, ხოლო ჩანარეფიშ გეოგრაფიას დო კლიმატოლოგიას.

1927 წანას გეგშაშქვეს ართშახიანი გაზეთი „ტერენტი გრანელი“. 1930 წანას სურამიშ ფსიქიატრიული ოლეხეს ქუმახვამლეს, სოჸურეშეთ თიქ იინტჷ. ტერენტიქ ღურჷ „არამიანციშ“ ოლეხეს დო ნთხორეს პეტრე პავლეშ ოსაფულეს დო 1987 წანას გეგნასვანჯეს დიდუბეშ პანთეონშა.

ასე უკვე ოსქირონე დო ოზუღე ექსპედიციეფიშ შედეგო იღოლამუაფჷ მენცარული წარმოდგენეფი ედომუშამო დიხაუჩაშე. ტერიტორიული მეგორაფუეფი ეისახუ მოსოფელიშ გეოგრაფიულ რუკას. ტერიტორიული მეგორაფუეფი მონჭირელო რე მერცხუაფილი ჯარალუაშ გავითარებაშ საართო პროცესწკჷმა. თინეფიშ სოციალურ-ისტორიული როლი ჯარალუაშ გოვითარაფაშ შხვადოშხვა ეტაპის შხვადოშხვა რე.

523 (ხუთოშ ეჩდოსუმი) წანა — იულიანური კალენდარიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ჟაშხა. თე წანა რე VI ოშწანურაშ მა-3 დეკადაშ მა-3 წანა.

ოორუე დაკოტა (North Dakota, Nd), შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ოორუე-ბჟადალიშ ცენტრალურ რეგიონს. ჯოხოქ გიადჷ დაკოტაშ თურეფიშ მეჯინათ, მუთ „მაჸალეს“ ვარდა “მორსხუეს“ შანენს. 1738-1740 წანეფსი ათე ტერიტორია გიმირკვიუ კანადაშ ექსპედიციაქ (ვერენდრიე). 1803 – ლუიზიანაშ გიმოჩამათ გინირთჷ ააშ-იშ ნორთო. 1861 – დაკოტაშ ტერიტორიაშ ნორთი რე, 1889 წანაშე ააშ-იშ შტატი რე. თაქ ბრელი გერმანალი დო ნორვეგიალ ახალმახორუეფქ მორთეს.

ოტელევიზიე მაუჭყაფალობას ჯინჯი უღუ გვიანი 1920-იანი წანეფიშე. ტელევიზიაქ გინირთჷ აქტუალურო არძა სფეროს, მორო ჯინჯიერო ოჯინურუ დო ოინფორმაციე ფუნქცია მიღჷ. ბოლო წანეფს ინტერნეტიშ პირუაწკჷმა ართო აქტუალური რე ინტერნეტ ტელევიზია.

ტყვაშ ჭოფუაშ სცენას მარსულებერეფიშ შქას ნაშინუ „ჰარი დრეზდენი“. სინანდულას თენა რე გჷმოგონილი ჯადოქარი, ჯიმი ბატჩერიშ წინგეფიშ სერიაშ „დრეზდენიშ ინნაჭარეფი“ გერგეზი.

811 (ბრუოშ ვითაართი) წანა — იულიანური კალენდარიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ჯუმაშხა. თე წანა რე IX ოშწანურაშ მა-2 დეკადაშ 1-ა წანა.

1155 (ვითოშ ოშ ჟარნეჩდოვითოხუთი) წანა — იულიანური კალენდარიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე შურიშხა. თე წანა რე XII ოშწანურაშ მა-6 დეკადაშ მა-5 წანა.

2159 (ჟირ ვითოშ ოშ ჟარნეჩდოვითოჩხორო) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე თუთაშხა. თე წანა რე XXII ოშწანურაშ მა-6 დეკადაშ მა-9 წანა.

უმა კარუნა თურმანი (Uma Karuna Thurman; დ. 29 პირელი, 1970) — ამერიკალი კინოარტისტი დო ფოტომოდელი. ამდღარშა რსულებური აფუ როლეფი შხვადოშხვა ჟანრიშ ფილმეფს, მუჭოთ რომანტიკული კომედიეფს, თეში დრამატულ დო ომენცარე-ფანტასტიკურ ფილმეფს დო სანწალესიუჟეტიან თრილერეფს თებული. თიში საუჯგუშო ფილმეფო იკოხოცხუ „ოშქურანჯი რსხუეფი“ (1988), „მაკულატურა“ (1994), „გატაკა“ (1997) დო ჟირი ფილმი სერიაშე „დოჸვილი ბილი“ (2003–04).
გეოგრაფიაშ მუჭოთ მენცარობაშ გურფაშ ზოგადი ობიექტი რე გეოგრაფიული დანცხი, ანუ ლანდშაფტური დანცხი, ნამუსით ართიანს მიკაწაწუნა დო ურთიართქიმინჯალა ლითოსფერო, ჰიდროსფერო, ატმოსფერო დო ბიოსფერო. გეოგრაფიული დანცხიშ გოვითარაფა ითირუ ბორჯის დო განს. ბორჯის თირუა რე რიტმულით დო ურიტმოთ, მანგო თეში, პერიოდული დო ეპიზოდური. განიშ გოვითარაფაშ უმანგობა გიმიხანტუ, იფრელიშ ოწოხოლე, ჰორიზონტალური დო ვერტიკალური ზონალურობით.

ნახური ნინეფიშ მორფოლოგიას გჷმირთუ 4 ჯინჯიერი რთინა დო ნამთინე ალადვაშეამი რთინაფა. კილოთას უღუ გრამატიკული კლასიშ კატეგორია, ასპექტი, ბორჯი, კილო, მიმღეობა დო აბსოლუტივეფი, ინფინიტივი, მასდარი დო შხვ.

ლაჰორიშ ტერაქტი — 2016 წანაშ 27 მელახის გულშან-ი-იქბალიშ პარკიშ თარ მინალწკჷმა მოხვალამირი ტერაქტი, სოდე არძაშ უკულაში 72 ადამიერქ გოჭყორდჷ დო 200-შე უმოსიქ დიჭკირჷ. ტერაქტი მანწყუ დუდმაჸვილარ ტერორისიქ პაკისტანიშ ართ-ართ უდიდაშ პარკის. ტერაქტიშ ღანკი რდჷ პაკისტანარი ქირსიანეფი, ნამუეფით ეთმიშანუანდეს თანაფაშ მაბარჩხალე დღახუს. დაზარალებულეფიშ უმენტაშობას აკმადგინანა ოსურეფი დო ბაღანეფი. გამამინჯალა გენთხაფაშენ ტერორისტულ ორგანიზაცია ჯამაათ-ულ-აჰრარიქ მუშ დუდშა ეჭოფჷ, ნამუშათ პაკისტანიშ თალიბანიშ ბუნა მიშმურს.

ფილმი თარო გინორთი უღუ წინგიშე. წინგი იჭყაფუ მაგლეფიშ (ინგლისიშ) პრემიერ-მინისტრწკჷმა მაგიაშ მინისტრიშ ვიზიტით, ფილმი - კაფეშ სცენეფით, სოჸურეშეთ ჰარი ძირუნს ალბუს დამბლდორს. რეჟისორი დევიდ იეიტსი დო თიში ბუნა ნირზენდეს წინგიშ მიშალუშ გეშა. იეიტსი ფირქენდჷ, ნამდა ხინჯიშ აკორღვაფაშ სცენეფიშ ბონური ძირაფა, ვინდარო ათე ფაქტიშ გეშა მინისტრიწკჷმა ჩიება, უმოსო ეფექტიანი იჸიდჷ. თეში, მუჭოთ ფილმიშ ჰარი პოტერი დო დაჩხირამი ნარგისი მოხვალამას, დერსლეფიშ ფანიაშ სცენეფქ ეშაღალირქ იყუ. ტომ რედლიშ რინაშ დეტალეფიშ ნორთიქ ხოლო ეშაღალირქ იყუ. გეძინელი სცენა უისლეფიშ ჸუდეს მეძინელი რე ფილმიშ დჷმარსხუაფალეფიშ ინიციატივათ, ფრენჩაიზიშ ტონიშ ასქილადაშ ღანკით. ლჷმაშ სცენა ჰოგვორტსის დოკუნტარაფილქ იჸუ, თიშენ ნამდა პროდიუსერეფიშ არზით, თინა მაწყინაფალი იჸიდ - მაშკვითა წინგის ეჭარილი ლჷმაშ გეშა.

დაჩხირუანი დიხაშ ერუანული პარკი (ესპ. Tierra del Fuego National Park) — ერუანული პარკი არგენტინას, კოკი დაჩხირუანი დიხაშ არგენტინაშ დორხველ ტერიტორიას. დირსხუ 1960 წანას.

ჯონ ვოიტი (ინგლ. Jon Voight; 29 ქირსეთუთა, 1938, ნიუ-იორკი) — ამერიკალი არტისტი კოჩი. მაართა წჷმოძინა მიპალუ ფილმით „შქასერიშ კოვბოი“, მუშოთ მიღჷ ორქოშ გლობუსი წანაშ ახალი მურიცხი კოჩიშო. კარიერაშ გოძვენას მიპალუ ოსკარიშ ოთხი ნომინაცია დო ართი ჯილდო, ორქოშ გლობუსიშ ჩხორო ნომინაცია დო ჟირი ჯილდო.

836 (ბრუოშ ეჩდოვითაამშვი) წანა — იულიანური კალენდარიშ ნარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე შურიშხა. თე წანა რე IX ოშწანურაშ მა-4 დეკადაშ მა-6 წანა.

კაჯოლ დევგანი (მარათჰ. काजोल देवगन, ინგლ. Kajol Devgan, ცირასქუალობას მუჰერჯი, უმოსო ჩინებული რე მონონიმიშ თუდო კაჯოლი; დ. 5 მარაშინათუთა 1974, ბომბეის) — ინდოარი არტისტი, ნამუთ ჰინდინინამ ფილმეფს გჷნმიღალუაფუ. კაჯოლი დო მუში დეი ნუთან ბეხლი (1936—1991) საუჯგუშო ოსურიშ როლშო Filmfare Award-იშ ჯილდოეფიშ მუდანობაშჸურე ირთჷნა „ჩემპიონობას“ (ირდ 5-5 გომორძგუალა).

ტერენტი სამსონიშ სქი გრანელი (თახმი გვარი კვირკველია), (დ. 25 გერგობათუთა, 1897, ასეიანი ნ. წალენჯიხა ― ღ. 10 გჷმათუთა, 1934, ქართი) — ქორთუ პოეტი.
2015 წანაშ მოსოფელიშ ჩემპიონატის თიქ საართო ჯამს 454 კილოგრამი გინონძალჷ დო მაჟირა აბანი დეკინჷ. თიშ უკული, მუთ ჩემპიონი ალექსეი ლოჩევი დოპინგიშ ტესტის ქინოლჷნ, მაართა აბანქ ტალახაძეს გინაჩჷ. 2016 წანაშ ნორვეგიაშ ნოღა ფერდეს მანჯაფილჷ ევროპაშ ჩემპიონატის ტალახაძექ ჯამს 463 კილოგრამი გინინძალჷ დო ევროპაშ ჩემპიონო გჷნირთჷ,ატაცის - 212 კილოგრამიშ გინონძალუთ ევროპაშ ახალი რეკორდი დამყარჷ.

იაკუბ კოლასი (ბელარუს. Яку́б Ко́лас დ. 3 გერგობათუთა/22 გჷმათუთა, 1882 — ღ. 13 მარაშინათუთა, 1953, მინსკი, ბელარუსი), თახმი ჯოხო კონსტანტინ მიცკევიჩი (Міцке́віч Канстанці́н Міха́йлавіч) — ბელარუსალი პოეტი დო ჭარუ, ბელარუსის სხუნუეფიშ რესპუბლიკაშ ოკათე პოეტი (1926), ბელარუსიშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური (1928) დო ვიცე-პრეზიდენტი (1929 წანაშე).

უჯვეშაში გეოგრაფიული არაკი, ნამუქით ჩქინდა დახე ედომუშამო მანჭჷ რე ჰეროდოტეშ ჩინებული ნახანდა. ჰეროდოტე (დახოლ. ჯვ.წ. 485-დახოლ.ჯვ.წ. 424) დიდი ისტორიკოსი დო ქიანაშმაძირალი რდჷ, ნამუქჷთ შხვადოშხვა თიმ ბორჯიშ ჩინებულ ქიანას დო ნოღას იშარჷ დო საბოლოლათ ეჭარჷ ნაძირეფი. უგეოგრაფე ჯოხონობაშ უმიკუჯინუო, თიში დუნარსხუა წჷმარინუანს გეოგრაფიული ხასიათიშ ეჭარუას, ნამუსჷთ ქიანაშრჩქინაწკჷმა ართო გოსინთელი რე ეთნოგრაფიული მოღეთ. ათეწკჷმა ართო ჰეროდოტექ გიმირჩქინჷ ინტერესი ისტორიული გეოგრაფიაჸურე.

1572 (ვითოშ ხუთოშ სუმონეჩდოვითოჟირი) წანა — იულიანური კალენდარიშ ნარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე თახაშხა. თე წანა რე XVI ოშწანურაშ მა-8 დეკადაშ მა-2 წანა.

Peter J. Chelkowski (ed.), Eternal Performance: Taziyah and Other Shiite Rituals (Salt lake City (UT), Seagull Books, 2010) (Seagull Books - Enactments).

სორატაშ მუნიციპალიტეტი (ესპ. Sorata) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიას, ლა-პასიშ დეპარტამენტიშ ლარაკეხაშ პროვინციას. 2010 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით მახორობა 21 117 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 1 996 კმ² რე.

ინგრიდ ბერგმანი (შვედ. Ingrid Bergman; დ. 29 მარაშინათუთა, 1915; ღ. 29 მარაშინათუთა, 1982) — შვედი არტისტი. ამერიკაშ კინოაკადემიაშ ოსკარიშ ჟირშაიანი ლაურეატი, ორქოშ გლობუსიშ სუმშაიანი ლაურეატი.

პროდიუსერი (ინგლ. producer-შე — აკმაქიმინალი, პროდუქტმაწარმე, მაზადებელი) — სპეციალისტი, ნამუთ უშქაშეთ ოკათჷ პროექტიშ წარმებას, არეგულირენს (ვარდა რეგულირებას ოხვარუ) ფინანსურ, ადმინისტრაციულ, ტექნოლოგიურ, ხელუანურ ვარდა იურიდიულ ასპექტეფიშ საქვარუას, ნამდგაინ პროექტიშ შესრულებაშ პოლიტიკას არეგულირენს.

1435 (ვითოშ ოთხოშ ეჩდოვითოხუთი) წანა — იულიანური კალენდარიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე შურიშხა. თე წანა რე XV ოშწანურაშ მა-4 დეკადაშ მა-5 წანა.

ნოღეფი (ათ.) : აბუჯა (400), ლაგოსი (8.350; აგლომ. 9.530), კანო (3.330; აგლომ. 3.617), იბადანი (3.140; აგლომ. 3.755), კადუნა (1.510), პორტ-ჰარკურტი (1.093), ბენინი (1.082).

წყარმალუ არაგვიშ საეგებიო ურცხოული ჯოხოდვალა რე პელორი. ზიტყვა "პელორი"-ს ბერძენული კილოთა უღჷ ჯინჯო - pelo - ნამუთ შანენს: "აყარებულ ვორექ, მივანჭაფუქ". თეს შინანს II-III ოშწანურეფიშ ბერძენი ისტორიკოსი დიონ კასიუსი ჯვ. წ. 65 იბერიას რომალეფიშ ლაშქარუაწკჷმა მეწაწაფილო (ქოძირით პომპეუსიშ ლაშარუა საქორთუოს).

761 (შკვითოშ სუმენეჩდოართი) წანა — იულიანური კალენდარიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ცაშხა. თე წანა რე VIII ოშწანურაშ მა-7 დეკადაშ 1-ა წანა.
Шептунова И. И. Скрытое в камне: космогония «Вастусутра-упанишады» // Религия и искусство. Материалы научной конференции в Гос. институте искусствознания 19 21 мая 1997 года. / Рос. акад. театрального искусства, Гос. ин-т искусствознания, Науч. совет по историко-теоретическим проблемам искусствознания отделения литературы и языка Рос. акад. наук; науч. ред. И. П. Ильин. М.: изд-во «ГИТИС», 1998. С. 226 242.

1594 (ვითოშ ხუთოშ ოთხონეჩდოვითაანთხი) წანა — გრიგორიანული კალენადრიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე შურიშხა დო იულიანური კალენდარიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე თახაშხა. თე წანას კალენდარეფს შქას გინორთა რდჷ 10 დღა. თე წანა რე XVI ოშწანურაშ მა-10 დეკადაშ მა-4 წანა.

შოტლანდიაშ ოფიციალური ნინეფი რე: ინგლისური დო გელურ-შოტლანდიური ნინა. შოტლანდიაშ დიდი ნორთი ინგლისურო იჩიებუ დო შოტლანდიურს ბჟადალიშ კოკეფიშ მახორუეფი ირინუანა. რე მასუმა ნინათ, თაშნე გედვალირი თუდოლენი შოტლანდიური, ნამუთ გერმანიკული ბუნაშიე დო ინგლისურწკჷმა დასაბაღო ხოლოს გერე.

სლივოვიცა (თაშნეშე სლივიანკა) — მაცქაშ ბრენდი (რახია), ფართოთ გოფაჩილი რე ბალკანეთიშ ქიანეფს, თაშნეშე სლოვაკეთის, ჩეხეთის დო უნგრეთის. სერბეთიშ, მაკედონუაშ, ბულგარეთიშ, ბოსნია დო ჰერცეგოვინაშ, მონტენეგროშ დო ხორვატიაშ ერუანული ოშუმალი.

იუნესკოშ მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა მოსოფელიშ მასშტაბით 981 (2011 წ.) ობიექტი რე მიშაღალირი. თენეფშე 1,0 % ბულგარეთიშ ობიექტეფი რე. თაჸურეშე 7 კულტურული ობიექტი რე, 2 — წჷმარინუანს ორთაშ საოცრებას, ვარა ტერიტორიას, ნამუსჷთ უღუ გჷშაგორილი სისქვამე დო ესთეტიური შანულობა.

ინდორი ინდოეთიშ აკა ნოღა რე, სოდეთ ართობურო იდვალუაფუ მუჭოთ ინდოეთიშ მენეჯმენტიშ ინსტიტუტი (IIM), თაშნეშე ინდოეთიშ ტექნოლოგიური ინსტიტუტი (IIT).

XV ოშწანურაშ გეოგრაფიული აკნარსხუეფეფშე ოშინალი რე ენეა სილვიო დე პიკოლომინიშ (პიუს II) ”კომენტარეფი” დო ჭარუეფი. იჩიებუ დიხაუჩაშ ფორმაშე, ხოლო რაგადანს კლიმატურ ორტყაფუეფშე დო თინეფიშ მუშობურობაშე, ხოლო შინანს დიხაუჩაშ გორთუალას ქიანაშ ნორთეფო დო ხოლო სხუნუნს ევროპას დო აზიას. ეჭარჷ გვალაშ ქჷნდჷრეფი დო წყარმალუეფი.

მაჟირა გჷნოჩამაშ მეჯინათ, ტერენტის მოწონდჷ ოპერა - ”აბესალომ დო ეთერი” - მარეხიშ პარტიაშ მარსულებერ იტალიარ მობირე ოსური, გვარო გრანელი დო თიში პატიჩამათ გჷშუგორჷ თე ფსევდონიმი. მარა ჸოროფაქ უჸვაიჭარექ იჸუ, ჟირი წანაშ უკმაკური ჸოროფაშ უკული არტისტიქ მუში ოდაბადეშა მიდეშარჷ. ფსევდონიმქ - გრანელი - წჷმიტუ ტერენტიშ უმტუარი ჸოროფაშ ისტორია.

XVIII ოშწანურას გრანდიოზული ომენცარე დო საბოლათ გონწყუმური ექსპედიციეფი მანწყუ წუმულათ დანიარ მეზუღალე ვიტუს ბერინგიქ (1681-1741), ნამუშ შედეგო ალექსი ჩირიკოვწკჷმა ართო მიოგორუ ოორუე-ბჟადალ ამერიკა დო ალეუტიშ კოკეფის.

ჰორიზონტი (ბერძენ. horizōn, ნათ. ბრ. horizontos < horizō — გეშაბხურგანქ) — დიხაუჩაშ ჟინპიჯიშ თი ნორთი, ნამუთ დჷმაკვირაფალიშ თოლშო მიჭირინალი რე ღილე ელმოლს.

ოორუე კორეას ნოღაშ სტატუსი 27 დოხორელ პუნქტის უღუ. ქიანაშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა რე ფხენიანი, ნამუთ პირველ დონეშ (ჩიკხალსი) ზოხო ადმინისტრაციულ ართულს აკმოქიმინუნს. ხოლო ჟირ ნოღას მაართა დონეშ სპეციალური სტატუსი უღუ, კესონს სპეციალურ სტატუსი უღუ, მარა პროვინციაშა მიშმურს. ოორუე კორეაშ მახორობაშ მუდანობა მოჩამილი რე 2008 წანაშ მუნაჩემეფით.
ფუთიშ ჰავა ზუღაშ ლამე სუბტროპიკული რე. უჩქჷ ტიბუ ზოთონჯი დო ჩხე ზარხული. ჰაერიშ ოშქაშეწანური ტემპერატურა რე +14,1 გრადუსი, ღურთუთაშ +5,2 გრადუსი, ოდო კვირკვეშ +22,9 გრადუსი. გვალო-მინიმალური ჸოფე -13 გრადუსი დო გვალო-მაქსიმალური +41 გრადუსი. ნოლექეფი 1960 მმ წარმოწანას.

370 (სუმოშ სუმონეჩდოვითი) წანა — იულიანური კალენდარიშ ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ობიშხა. თე წანა რე IV ოშწანურაშ მა-7 დეკადაშ მა-10 წანა.

ტოგოშ რესპუბლიკა – სახენწჷფო ბჟადალ აფრიკას. 1960 წანაშ ეზოხორინელი სახენწჷფო რე. გოეროშ მაკათური რე 1960 წანაშე. ტოგო აფრიკული ართობაშ ორგანიზაციაშ მაკათური რე.

ვიწე (ლაზ. ვიწე / Viwe, ბღეთი / Bğeti, თურქ. Fındıklı) — ნოღა დო რაიონი თურქეთიშ რიზეშ პროვინციას, ქიანაშ ოორუე-ბჟაეიოლს, უჩა ზუღაშ ობჟათე-ბჟაიეოლ ძგას, ისტორიულ ლაზონას. თენა ართ-ართი არძოშე დიდი ლაზური ნოღა რე თურქეთიშ ტერიტორიას.

არტაშენი (ლაზური არტაშენი / Art’aşeni, თურქულო Ardeşen) — ნოღა დო რაიონი თურქეთიშ რიზეშ პროვინციას, ქიანაშ ოორუე-ბჟაეიოლს, უჩა ზუღაშ ობჟათე-ბჟაეიოლ ძგას, ისტორიულ ლაზონას. არძოშე დიდი ლაზური ნოღა რე თურქეთიშ ტერიტორიას.

დებადჷ კრისტოფერს, ილინოისის, ხორვატიული გორჩქინაშ კათოლიკურ ფანიას. გურაფულენდჷ ილინოისიშ ჯოხ. უნივერსიტეტის ეკოლოგიაშ ფაკულტეტს. მორო უკული დითირუ გურაფაშ საგანი თეატრალურს, ართ-ართი პროფესორიშე ნარაგადი მუშო ღოლამირი კომენტარიშ საგამათ, ნამდა თიშე არტისტი ვეგშეშჷ. მალკოვიჩი დუდიშ ეიოჯუმალარო ჭიჭე-ნახეჭეჭი სამუშეეფიშ სერიას ითირანდჷ — მუშენდჷ ოსკოლე ავტობუსიშ მაჯღვერო, მაღაფალო, ოკანცელარიე მოღეეფიშ მაღაზიაშ ალმახანდეთ დო თ.უ.

ფიზიკას ენერგია (ბერძენ. ἐνέργεια — აყარება) — სიდიდა, ნამჷთ შილებე ორხელუდას ნამდგაინ წულუკის, ანაგის ვარდა ანაგეფიშ აკოკათაფას დო გაამა რე აყარებაშ დო ართიანქიმინუაშ მუზმაიანური ზიმუს. ენერგიაშ შხვადოშხვა ფორმეფი იკათუანს კინეტიკურ ენერგიას, პოტენციურ ენერგიას, სიტიბურ ენერგიას, გრავიტაციულ ენერგიას, დირიკუაშ ენერგიას, დო შხვა. ენერგიაშ შხვადოშხვა ფორმეფს შხირას ჯოხო ჯოხო თინაწკჷმა მერცხუაფილი (ასოცირაფილი) ნძალაშ მეჯინათ. გერმანალი ფიზიკოსიქ ჰერმან ფონ ჰელმჰოლციქ დადგინჷ, ნამდა ენერგიაშ არძა ფორმა მანგი რე — ართი ფორმაშ ენერგიაქ შილებე გოდინას, მარა ენერგიაშ კინ თი მუდანობა იქიმინუაფუ შხვა ფორით. ენერგია ჩუალირი დო სკალარული ფიზიკური სიდიდა რე. SI სისტემას ენერგიაშ ართოული რე ჯოული, გაუსიშ ართოულთა სისტემას ერგი. მინი შხვა ნორთეფს ენერგიაშ ართულო გიმირინუაფუ ხოლო კილოვატ-სათი დო კალორია.

ჸუდე — დგჷმილი ვარდა უბრალოთ დუდიშ მითაფორალი, ნამუთ გჷმირინუაფუ გითარინალო/ოცხოვრებელო ადამიერეფიშოთ (ვარდა ჩხოლარეფიშოთ). ადამიერეფი უჯვეშაშ ბორჯიშე დგჷნდეს ჸუდეეფს ხანგჷრძე რინაშო.
ბელუჩიშ დებიუტიქ იტალიურ კინოს იჸუ 1990-იან წანეფს. კარიერას დუდშე ეპიზოდურ როლეფს იღენდჷ, მორო სიტუაცია დითირჷ თიში უკული, მუთი ბელუჩი იჭანეს ფრენსის ფორდ კოპოლაშ ფილმის — „დრაკულა“, სოდეთ დრაკულაშ მოჭყუდუშ როლი არსულჷ. უკულიანი წანეფს ფილმის ოლაჸაფეთ თის შხვა კინორეჟისორეფით იჭანუანა. გიშაკერძაფილო წჷმოძინას ბელუჩიქ მიოჭირინუ 1996 წანას, მუჟამსჷთ ილაყაფჷ ფილმის „ბინა“, სოდეთ თიში პარტნიორი რდჷ ვენსან კასელი. ათე ფილმის რსულებური როლიშო წჷმორინაფილი რდჷ სეზარიშ პრემიას ნომინაციას იმენდეფიშ მუმაჩამალი არტისტი. წორას ათე ფილმიშ გინოღალეფს გეჩინებაფუ არტისტი ვენსან კასელი, ნამუთ გვიანო თიში ალმასქუქ იჸუ. მონიკა ბელუჩი გურგინელი რდჷ კლაუდიო კარლოს ბასოწკჷმა, მორო ჭკობაქ ართიანს დეთხუ. 1999-2013 წანეფს რდჷ ფრანგი კინოარტისტიშ ვენსან კასელიშ ალმასქუ, ნამუშეთ ჟირი სქუა ჸუნს. უჩქუ იტალიურ, ფრანგულ, ინგლისურ დო სპარსულ ნინეფს.

საუდიშ არაბეთის შხუ ნოღათ იკოროცხუ თი დოხორელი პუნქტი, ნამუსთ 100 000-შე უმოსი მახორუ ჸუნსინ. 2010 წანაშ 28 პირელშო, ქიანას თეჯგურა 27 ნოღა რდჷ.

ნოღა ჩჰოტა-ნაგპურიშ პლატოს იდვალუაფუ. რანჩიშ გოხოლუაშ აკანი დიდარი რე გვალაშე გჷნმალი მორჩილი წყარმალუეფით, დო ნოღას ჯოხოქ გიადჷ წყარგელაფუეფიშ ნოღა. ნამუშეთ არძოშე რჩქინელი წყარგელაფუეფი რე — დაშამი, ჰუნდრუ, ჰირნიდო პანდჩგჰატი.

ოფიციალურო Ciudad de México გჷმირინუაფუ მეხიკოშ ფედერალური ოლქიშით (Distrito Federal). ფედერალური ოლქი მეხიკოშ ნანანოღაშ ფუნქციას ორთჷ დო თის მეხიკოშ ფედერალური თარობა დუდენს. თე ოლქი მეხიკო-სიტიშ ისტორიულ ცენტრის ფორუნს, მორო თინა დოჩილითაფირო დიდიე ვინდარო 1928 წანას გოუქვაფილი ისტორიული მუნიციპალიტეტი რდჷნ. მეხიკო-სიტიშ ურბანიზაფილი ნორთი ფორუნს ოლქიშ ხვალე ოორუე ნორთის, ოდო ობჟათე დაბაშ ტიპიშ რე და გაგვალამი რელიეფი უღუ.

არგენტინაშ სტატისტიკაშ ერუანული ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფით, 2001 წანას დეპარტამენტიშ მახორობა 9 151 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ფართობი 1 760 კმ² რე.

კრიტიკოსეფქ ფილმის მაღალი ფასება მეჩეს, მუთუნ ვაბთქუათ ფინანსურ წჷმოძინაშენ, მორო 2008 წანაშ ფილმიქ წკურუმია აიარი მონწყჷ თიში რეკორდი. 1989 წანაშ ფილმიშ გოლინათ იქიმინჷ ანიმაციურ სერიალქ ბეტმენი: ანიმაციური სერიალი დო დორსხუაფილი რდჷ ბეტმენიშ შხვა ფილმეფიშ ციკლეფს. მარა 1992 წანას ფილმიშ პროდიუსერეფქ, უსლანქ დო მელნიკერქ დიტეს პროექტი, თიშენ ნამდა ფილმიშ მიშმალუშე აკაბუცხა ფარა მიღეს.

2070 (ჟირ ვითოშ სუმონეჩდოვითი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ჯუმაშხა. თე წანა რე XXI ოშწანურაშ მა-7 დეკადაშ მა-10 წანა.

კეისარიშ თერმეფი, ვარა კეისარიშ აბანოეფი რე რომალეფიშ ონჩურალი დო ობონუ ნოდგჷმ-ნოგაფუშ აკნაციმეფი. თე აკნაციმეფი ამდღა ხოლო გოსოფურ ოქინაფუს წჷმარინუანს. კეისარიშ თერმეფი, ვარა აბანოეფი რომაული ტრირიშ დო შხვა ოქინაფუეფწკჷმა ართო იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულს რე.

ბაგერჰათიშ მეჩეთი – ისტორიული ნოღა ბანგლადეშიშ ობჟათე-ბჟადალს, ბაგერჰათიშ რაიონს. თინა დარსხუ თურქ გენერალ ულუგ ხან ჯაჰანქ XV ოშწანურას. დუდშე თე უჯვეშაში ნოღა ჩინებული რდჷ მუჭოთ ხალიფატაბადი. ნოღა ჩინებული რე ისლამური ობიექტეფიშ დო მეჩეთეფიშ დიდი კონცენტრაციათ. 50-შ უმოსი მონუმენტი იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა რე მიშაღალირი.