Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Vs 2006 vilukun 1. päiväspäi Sergei Muhin om valitud i radab rajonan administracijan pämehen, se om hänen koumanz' strok jäl'geten. Rajonan ezmäine varapämez' da kaks' rajonan varapämest oma hänele abhu. Kuz' komitetad, koume palakundad da laudkund alištudas rajonan administracijale.

Renii (Re - rhenium latinan kelel) om 75nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om seičemenden gruppan laptalagruppas, tabluden kudendes periodas.

Plato otab Sudanan enamban palan. Sen korktuz om 300-1000 metrad. Nil-jogen alangišt läbitab sidä suvespäi pohjoižhe. Nil-jogi augotab Vauktan Nilan- da Sinivauvhan Nilan-jogiden ühthejoksmusel, sigä-žo Hartum-pälidn seižub. Kaik man joged oma Nil-jogen basseinas.

Lendimen vedaduz om 54 tonnad, suugiden maihutuzkeskust om 37,55 metrad, füzeläžan piduz om 47,9 metrad, lendimen korktuz om 11,4 metrad, passažiroiden lugu oleskeleb 152:späi 180:he ristithusai.

Nügüd'aigaižen eländpunktan aluz om pandud vl 1795 kuti Uz' Pis'mänk-külä (ven.: деревня Новая Письмянка). Se sai lidnan statusad vl 1955 uden nügüdläiženke nimenke.

Jelena Gadžijevna Isinbajeva (ven.: Елена Гаджиевна Исинбаева; sünd. 3. kezaku 1982, Volgograd, Venäman NFST, NSTÜ) om venämalaine sportnik, hüppii anšpuganke, kaks'kerdaine olimpine čempion (2004, 2008), Kezaolimpiadan-2012 bronzvägestai.

Ümbrikon pämez' nimitase gubernatoraks vai Administracijan pämeheks, nene tärtused oma kohtaižed znamoičendal vs 2010 kül'mkuspäi. Igor' Košin radab gubernatoran vs 2014 uhokun 22. päiväspäi. Ümbrikon parlament änestab gubernatorad videks vodeks (vs 2014 tal'vkuspäi), enamba kaht strokud jäl'geten ei sa. Gubernator märičeb Administracijan strukturad da paneb sen valdkundmehid radnikusile. Ezmäine varagubernator da kahesa muite varagubernatorad oma hänele abhu.

Lidn om Kubanin suhišton randoil, jogenvagon oiktal randal tobjimalaz, 10 m valdmeren pindan päl korktusel. Temrük-merijüguport om Azovmeren randal. Raudtestancii om vaiše jüguiden täht. Matkad Krasnodarhasai om 130 km päivnouzmha.

Namibijan man keskuses om mägitazangišt. Sen da valdkundan kaikiš korktemb čokkoim om Brandberg (Königštain)-mägi, 2606 m meren pindan päl. Namib-rahvahatoi ma levigandeb keskuzplaton päivlaskmha, Kalahari-rahvahatoi ma levineb keskuzplaton päivnouzmha. Znamasižed joged oma Ruskedpakuine- (SAT:an röun) da Okavango (agjahižes pohjoižpäivnouzmas). Voden tobjas palas äjid toižid jogid ei ole, vaiše ojandehed oma olmas, ozutesikš, järed Fiš River-jogi, kudambas vezivaradim om. Ned täuttas vihmoiden voz'aigan, se oleleb lujaks, no harvoin, sikš miše vilu Bengel'-merijoksmuz ei anda sadegile sättas.

Ohjandusen form om unitarine konstitucine prezidentiž-parlamentine tazovaldkund. Valdkundan pämez' om prezident. Hän paneb päministrad radsijha.

Volg, Dunai, Ural (röunaks) da Dnepr oma Evropan znamasižed joged. Järedad järved oma Ladog, Änine, Peipus, Venern, Balaton da Ženevan järv. Kaikiš korktemb čokkoim om El'brus (5642 m) Kavkazan mägisel'gal vai Monblan (4808 m) Francijan da Italijan röunal. Kaikiš alahamb čokkoim om Kaspijan meren tazopind (vajehtub, -27 m keskmäral).
Lidn sijadase Arizonan suves, järedas oazisas, Santa Krus-jogen alangištos. Meksikan röun om 100 kilometras suvhe. Matkad Finikshasai om 188 km lodeheze raud- i avtotedme. Vezivarad oma vähähkod. Voden keskmäine lämuz om +20,8 C°. Paneb sadegid 304 mm vodes.

Sured erižed sared: Pit'k sar' (106 km², Nencan avtonomine ümbrik), Kolgujev (3495 km², Nencan avtonomine ümbrik), Mageröi (436 km², Norvegii), Kondjansar' (180 km², Norvegii).

Klimat om subekvatorialine suves, kuiv letetazangištoiž-kontinentaline toižil paloil. Se om üks' kaikiš räkiš valdkundoišpäi mail'mas, no päivezlämuden erinend om luja. Vihmsezonan aigan (eloku) om räk, paneb sadegid 200 mm rahvahatomal mal da 700 mm man suves. Kuivan viluhkon sezonan aigan (kül'mku-uhoku) Saharan tullei puhub pohjoižespäi. Päiväl om +30°C, öl +8°C. Kuiv räk sezon vedase uhokuspäi kezakuhusai, sen aigan kuiv harmatan-tullei puhub Saharaspäi, päivnouzmpolespäi, da kucub pölütorokoid man suves eskai. Päivlämuz om +40°C, öl +25°C. Sikš ku purustuz oleskeleb 2-3 tuhad mm vodes, ka kuivaigad oma paksud.

Ezmäižed pävaličendad (prezidentan da parlamentan) oliba vl 2010 sulakun 11.-15. päivil, edel ripmatomut. Salva Kiir om nügüdläine prezident, sai 92,99%, se om hänen kahtenz' strok, no ühtenz' ripmatomuden jäl'ghe. Järgenduseližed pävaličendad lindäs vl 2015 heinkun 9. päiväl.

Specialižen opendusen aluzkundoid om lidnas: keskopenduz — politehnine kolledž, üläopenduz — Piterin universitetoiden koume filialad da Venäman valdkundaližen radnikoičendan akademijan filial.

Lidn seižub tazangištol 340 metrad korktusel, sijadase Solt-jogen molembil randoil, no se om ojandeh tobjan palan päiči veden heitandan aigas vezivaradimespäi.

Kolkat om Päivnouzmaižen Indijan kaikiš järedamb port. Sihe azjaha kacmata, miše meri (Bengalijan laht) om edahan portalpäi, valdmerilaivil om voimuz ujumha sihepäi.

Lidn sijadase Seliger-järven suvirandal da sen saril, seižub Valdai-ülüden keskuses, 210 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Tverihesai om 190 km päivnouzmha. Lähembaižed lidnad oma Kuvšinovo 75 km päivnouzmha avtotedme i Andreapol' 92 km suvipäivlaskmha avtotedme.

Rahvahidenkeskeine lendimport (IFN) om soda- da civiliženke znamoičendanke. Sišpäi da sihe tehtas reisid valdkundadme da lähižidme arabižidme verhanmaidme. Lendimport sijadase lidnan suvipäivnouzmpoles.

Lidn sijadase Pohjoižes šurupoliškos, valdkundan pohjoižes, Suriman-jogen randal 3 m korktusel valdmeren pindan päl, 15 kilometras sen lanktendan Atlantižhe valdmerhe sijaspäi.

Boksitogorskan rajon om Leningradan agjan suvipäivnouzmaine taho. Pind — 7 201 nellikkilometrad (koumanz' sija agjas). Kavag'mecad oma enambuses: pedajikod — päivnouzmas, kuššed mecad — päivlaskmas.

Uden Zelandijan sured lidnad (enamba 100 tuh. ristituid vl 2006, surembaspäi penembha): Oklend, Kraistčerč, Vellington (pälidn), Gamil'ton, Danidin, Taurang. Vl 2006 kaik oli 16 lidnad da lidnterritorijad enamba mi 30 tuhad eläjidenke. Vl 2001 rahvahanlugemižen mödhe valdkundan läz 86% ristituid oliba lidnoiden eläjikš.
Vozil 1994-1999 Sofi oli «Super ekspress»-gruppan solistan. Lähtendan jäl'ghe neciš gruppaspäi hän augoti solišt kar'jerad. Vl 2012 Sofi ezini Bolgarijad Evrovizii-konkursal, kus pajati «Love Unlimited»-pajon. Sai 11-nt sijad Evrovizijan pol'finalas.

Rahvahidenkeskeine soda- da civiline «Finiks Skai Harbor»-lendimport (PHX) sijadase 5 kilometras suvipäivnouzmha lidnan azjaližes keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid Meksikha, Kanadha da Sur'he Britanijha, mugažo AÜV:oiden südäimes.

Kontinentaližel Francijal oma mavaldkundröunad Ispanijanke, Andorranke, Bel'gijanke, Lüksemburganke, Saksanmanke, Šveicarijanke, Italijanke da Monakonke. Ühthine röunoiden piduz — 2751 km. Sen ližaks, Francijan Gvian om röunoiš Brazilijanke (649 km) da Surinamanke (556 km). Ühthine röunoiden piduz — 1205 km. Ühthemänho — 3956 km.

Rajonan aluz om pandud vl 1927 elokun 1. päiväl Leningradan agjan Čerepovecan ümbrikos. Vl 1930 heinkun 23. päiväl heitihe ümbrikod, i vhesai 1937 rajon mülüi Leningradan agjaha kuti administrativine ühtnik. Vs 1937 sügüz'kun 23. päiväspäi mülüb Vologdan agjaha. Vozil 1962-1965 rajonan territorii mülüi Babajevon rajonha. Rajon om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 1965.

Trinidadan da Tobagon päeksport om nozoltadud londuseline gaz (6nz' sija mail'mas), kivivoi, londuseline asfal't; toine eksport om raud, sahar, kokosad.

Räzan' (ven.: Рязань) om lidn Venämas. Se om Räzanin agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn. Vl 2015 eläjiden lugu oli 534,762 ristitud.

Veden ližaduz tegese Amazonasan pohjoižiš i suvižiš ližajogiš erazvuiččen voz'aigan, sen tagut jogen veden tazopindan vajehtused penetas voden aigan. Eskai veden penen ližadusen aigan levedad avaruded upotas i sädas läbipäzmatomid soid.

Kargopol' (ven.: Каргополь) om lidn (vspäi 1784) Venämas, Arhangel'skan agjan ehtbokas. Se om Kargopolen rajonan administrativine keskuz da rajonan üks'jäine lidnkund.

Nügüdläine Kitain kommunistine partii kaičeb ičeze legitimižut segoitadud ekonomikan aigan, se pani kaikid vastusenpidandoid Mao-ezimehen palahtelendan päle i partijan «kontrrevolücižihe gruppihe».

Santjago (isp.: Santiago, täuzin Santiago de Chile) om Čilin kaikiš suremb lidn. Se om Pälidnan agjan i Santjago-agjan administrativine keskuz. Santjago-kommun (22,4 km²) lidnan keskuses om Čilin pälidnaks.

Vl 2010 Tongan eksport oli tikv, kala, vanil'babud, jur'plodud, domennimed. Eksportan päühtnijad oma Suvikorei, AÜV, Uz' Zelandii, Fidži, Japonii, Samoa.

Klimat om letetazangišton kuiv. Paneb sadegid 1000 mm vodes (mererandal enamba, päivnouzmas penemb mi 250 mm). Kaikiš pidemb jogi om Jevfrat.

Jauhsild (ven.: Мучной мост) om sild Piterin Keskuzrajonas, Gribojedovan kanalas päliči. Om jaugnikoiden täht. Ühtenzoitab Kazanskii- i Spasskii-sarid vspäi 1931.

Lidn sijadase Kitain keskuses, 80 jogen randoil. Hura Czälinczän-ližajogi lankteb täuz'vezižhe Janczihe lidnan keskuses. Čuncin seižub 243 metrad valdmeren pindan päl keskkorktusel. Reljef om kukhikaz.
Ezmäižen Gabonan prezidentan oiktastuseks Leon Mba nimel nimitadud rahvahidenkeskeine lendimport (LBV) sijadase 11 kilometrad pohjoižpolehe lidnan keskusespäi. Kaikenaigaine Francijan il'mvägiden sodabaz sijadase läz sidä. Uden lendimportan projektan mödhe, sen sijaduz mugažo linneb pohjoižpolehe pälidnaspäi.

Baimak (ven.: Баймак, bašk.: Баймаҡ) om Venäman lidn da lidnankund Baškortostanan Tazovaldkundan suvipäivnouzmas. Se om Baimakan rajonan administrativižeks keskuseks, mülüb rajonha vspäi 1994.

Zigmund Freid (saks.: Sigmund Freud [ˈziːkmʊnt ˈfʁɔʏt]; sünd. 6. semendku 1856, Fraiberg, Avstrijan imperii — kol. 23. sügüz'ku 1939, London, Sur' Britanii) oli avstrijalaine psiholog, psihiatr i nevrolog.

Kair (arab.: القاهرة‎‎ El'-Kāhira — «vägestusekaz»), om Egiptan pälidn, sen kaikiš suremb lidn da kahtenz' Afrikas eläjiden lugun mödhe (Lagosan jäl'ghe).

Hän kirjuti istorižid, gotikaižid da armastuzromanoid. Sädamizen vozil (1941-1993) kirjuti 200 kirjad, pästtihe 100 mln egzemplärid 20 kelel kaiked mail'madme.

Avtobusad, tramvaid da metro oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes. Metro radab vspäi 1984 (vl 2014 4 jonod, 87 stancijad, 136 km raudted). Kiruhraudtejonused ühtenzoittas lidnad Pekin-pälidnanke (117 km ted vai pol'časud).

Americijad ei ole londuses. Se om ratud transplutonine element. Puhtast americijad ezmäižen kerdan saiba vl 1944 amerikalaine himik G. Siborg da hänen kollegad. Element om nimitadud Amerik-kontinentan mödhe.

Parlament om üks'kodine. Se om Suiman Kodi (angl.: House of Assembly) 32 ühtnijanke: 21 heišpäi kaik rahvaz valičeb, 9 — prezident vai valitud ühtnijad pandas radsijha, 2 — eriližed radnikad. Valdatusiden strok om 5 vot.

Eros Lučano Val'ter Ramazzotti (ital.: Eros Luciano Walter Ramazzotti, sünd. 28. reduku 1963, Rim, Italii) om itajalaine pajatai da muzikankirjutai.

Lesoto (sesoto i angl. Lesotho), täuz' oficialine nimituz — Lesoton Kunigahuz (sesoto: Muso oa Lesotho, angl.: Kingdom of Lesotho), om mererandatoi valdkund Afrikan suves, anklav SAT:an südäimes. Edel ripmatomuden sandad vl 1966 valdkundan territorijan nimi oli Basutolend. Pälidn da kaikiš suremb lidn om Maseru.

Londuseližed varad oma kivihil', raudkivend, kuld, molibden, äimetalližed kivendod vas'kenke, sauvondmaterialad (mramor, granit, sauvondkivi, sauvondgips), azbest, fosforitad, pol'kalližarvoižed kived, gidroenergii.

Radonoigendai tobmuz om Kabardinijan da Balkarijan Tazovaldkundan Ohjastuz. Alii Musukov radab sen ezimehen vs 2014 redukuspäi. Kaks' Ohjastusen ezmäšt varaezimest da koume Ohjastusen muite varaezimest oma hänele abhu. Tazovaldkundan ministrused, ohjandused, valdkundaližed komitetad da radnikoičendad alištudas Ohjastusele.

Rajonan aluz om pandud vl 1927 elokun 1. päiväl Leningradan agjan Leningradan ümbrikho ühten aigan niiden sädandanke kuti Trockan rajon Trock-lidnan administrativižen keskusenke. Vn 1929 elokus lidnad da rajonad udesnimitihe, sättundas, Krasnogvardeiskan rajon:aks da Krasnogvardeisk:aks. Vl 1930 heinkun 23. päiväl heitihe ümbrikod, i siš aigaspäi rajon mülüb Leningradan agjaha kuti administrativine ühtnik. Vozil 1938-2006 Krasnogvardeisk/Gatčin oli alištunu agjan tobmudele oikti.
Vl 2014 redukun 31. päiväl Igor' Födorov om valitud ezitajil i om pandud rajonan administracijan pämeheks, radab kontraktan mödhe ezmäižen strokun. Nell' varapämest oma hänele abhu. Üks'toštkümne komitetad, 4 palakundad, 3 sektorad, radnikoičend, aburadnikoičendoiden ohjastuz da laudkund alištudas rajonan administracijan pämehištole.

Nikaragua röunatab Gondurasanke pohjoižes (röunan piduz — 940 km) da Kostarikanke suves (313 km). Ühthine mavaldkundröunoiden piduz om 1253 km. Valdkundan päivlaskmaižed randad lainištab Tün' valdmeri 320 kilometrad piččen randanpirdanke, a päivnouzmaižed randad — Atlantižen valdmeren Kariban meri (randanpird — 480 km). Ühthine randanpird saridenke om 910 km.

Element om levitadud londuses keskmäras. Rubidijan avaižiba vl 1861 spektraližen analizan abul germanijalaižed himikad R. Bunzen da G. R. Kirhhof.

Administrativižikš Uz' Zelandii jagase 12 regionnevondkundha (angl. Regional Council), niid alajagadas 74 territorialižhe ohjandaikundha (angl. Territorial Authorities): 16 lidnnevondkundad, 57 sijališt nevondkundad da 1 sar'hine nevondkund. Tokelau om Uden Zelandijan üks'jäine rippui territorii.

Alaman kel' (vai Niderlandan kel', Gollandijan kel'; ičeze nimitused: de Nederlandse taal, het Nederlands) om germanižen gruppan indoevropine kel'. Alaman kel' om valdkundkel' Alamaiš, Bel'gijas, Surinamas. Mugažo se om EÜ:n üks' oficialižiš kelišpäi. Pagižijoiden lugu — 22 mln ristituid.

Valdkundan pämez' om prezident, Valičijoiden Kollegii parlamentan Kodiden kaikiš ühtnijoišpäi valičeb händast kerdan vides vodes. Ühteks prezidentaks ei sa olda enamba kahtid strokuid jäl'geten. Päministr om valdkundan pämez' faktižešti, hän om vägestunuden partijan lider valičendoiden satusiden mödhe, ned oleskeldas kerdan 5 vodes.

Lidnan aluz om pandud vl 1844 kuti Petrovskoje-lidnuz. Eländpunkt sai lidnan statusan vl 1857 Petrovsk-Port nimenke. Vspäi 1921 lidn sai nügüdläižen nimen Dahadajevan Magomed-Alin-bol'ševikan «Mahač»-psevdoniman mödhe da tegihe Dagestanan avtonomijan pälidnaks. Toine sijaline lidnan Anži-Kala-nimituz sündui tahondan nimespäi (kukhikaz Anži-Ark-mägišt), se om tetab keskaigaspäi, znamoičeb «hel'mesine lidnuz» turkaks.

Adigejan Tazovaldkundan Konstitucii om vahvištadud vl 1995 keväz'kun 10. päiväl Valdkundaližen Nevondkundan ezitajil. Se om väges möhembaižiden vajehtusidenke.

Kaikiš amuižembad päčid oliba löutud Keskmäižes Evropas, niiden igä om läz 29 tuhad vot edel meiden erad. Niikš oliba süvendused räkištamižele da kehundale jurtiden südäimes miše keitta mamontad. 20,000 vodessai edel meiden erad Ukrainas kävutihe süvendused palabiden hilidenke kattud tuhkal. Sömižed käroudihe lehtesil da panihe päle, sid' kattihe mahudel. Löutud Mežiričan lageriš kai-kuččes tehtud mamontanluišpäi pertiš om lezi, kudambad kävutihe lämbitusen da sömän keitmižen täht.
Kir II Sur' (amuižpers.: 𐎤𐎢𐎽𐎢𐏁 Kūruš, nüg. pers.: کوروش Kūrosh, aram.: Kwrš, amuižgrek.: Κῦρος, evr.: כֹּרֶשׁ Koresh; sünd. läz 593 vot edel m.e., Anšan-lidn, Persii — kol. 530 e.m.e. Jaksart-jogen randpolel) oli Ahemenidoiden valdkundan (se-žo Ezmäine Persijan imperii) alusenpanii da ezmäine ohjandai (vspäi 559 EME surmhasai). Ezmäi Pasargad, sid' Suzi da Vavilon tegihe sen pälidnoikš.

Livan om mavaldkundröunoiš Sirijanke pohjoižes da päivnouzmas (röunoiden piduz — 375 km), Izrailinke suves (79 km). Ühthine röunoiden piduz — 454 km.

Rahvahidenkeskeine Logan-lendimport (BOS) sijadase päivnouzmpolehe lidnan keskusespäi. Vspäi 1897 amerikaine kaikiš amuižemb metro radab lidnas (4 jonod, 122 stancijad, 134 km raudted). Ühthine MBTA-kompanii (angl. Massachusetts Bay Transportation Authority) ohjandab kundaližtransportan erazvuiččil toižendoil: metro, ezilidnoiden raudte, avtobusad, trolleibusad, ehtatimed.

Lidn sijadase Valdai-ülüden päivnouzmas, Osuganjogen molembil randoil (Tverc-jogen oiged ližajogi, Volgan bassein), 230 m keskkorktusel. Matkad Tverihesai om 120 km päivnouzmha.

Emmanuel' om sündnu Am'jen-lidnha, Žan-Mišel'-professoran da Fransuaza-lekarin kanzha. Hän openzihe Pariž X — Nanteran universitetas. Sid' 2014-2016 hän oli ekonomikan, finansoiden da elektronikan ministran.

Erased igähižed rahvahad: suomalaižed — 70 rist. (0,11%), karjalaižed — 37 rist. (0,06%), estilaižed — 24 rist. (0,04%), vepsläižed — 9 rist. (0,01%), ižoralaižed — 7 rist. (0,01%), vodilaižed — 3 rist. (vähemba mi 0,01%).

Kaik 8 lidnad enamba mi millionanke eläjid om Nigerijas (surembaspäi penembha): Lagos, Kano, Ibadan, Kadun, Port Harkort, Benin Siti, Maiduguri da Zaria.

Voz'sadoiden 11.-19. islaman arhitekturan äi sauvusid om Isfahanas. Nügüd'aigaine lidn om metallurgijan da südäitukpoltusen tegimišton keskuz. Kivivoinümbriradai tegim om lidnas.

Tazovaldkundan tobj pala sijadase Pohjoižen Kavkazan mägipautkil. Kabardinan alangišt om pohjoižpäivnouzmas. Kaikiš korktemb čokkoim om El'brus-mägenoc (5642 m) Karačajan da Čerkesijan Tazovaldkundan suvipäivlaskmaižel röunal. Se om mugažo Kavkazan, Venäman da Evropan kaikiš korktemb čokkoim. Kaik om seičeme vižtuhametrišt mägenpäd da sen korktemb.

Mikel'andželo Buonarotti (täuz' nimi: Mikel'andželo di Lodoviko Buonarotti Simoni, ital.: Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni; sünd. 6. keväz'ku 1475, Kapreze Mikelandželo, Toskan — kol. 18. uhoku 1564, Rim, Papan agj) — italijalaine voimujupirdai, skul'ptor, arhitektor, runokirjutai da meletai. Hän om üks' surembišpäi da järedambišpäi Renessansan aigan mastarišpäi.

Aglomeracijan ristitišt om läz 5,4 mln mest, pind — 11,6 tuhad km². Nece om Venäman kahtenz' surtte lidnaglomeracii Moskvan aglomeracijan jäl'ghe.

Tegimišton päsarakod oma mašiništonsauvomine (valamiž-mehanine tegim), sauvond, sömtegimišt. Professionaližen opendusen aluzkundad: maižanduztehnikum, Uralantagaine agrotegimišton kolledž, Ufan poltusiž-energetižen kolledžan filial.

Rakvere (mugažo estin kelel; saks.: Wesenberg; venän aigkirjištos: Раковор) om lidn Estinman pohjoižpäivnouzmas. Se om valdkundan kudenz' surtte lidn eläjiden lugun mödhe.
«Queen» (lugetas kuin, «kunigaznaine» anglijas kelespäi) oli legendine britanijalaine (anglijalaine) muzikgrupp, kudamb edestab muzikad glem- da hardrok-stiliš.

Sosnovii Bor-lidnümbrik röunatab Lomonosovan rajonanke pohjoižpäivnouzmas, päivnouzmas da suves. Baltijan meren Suomen laht levigandeb päivlaskmha lidnaspäi.

Avtobusad, trolleibusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Avtobusad ühtenzoittas lidnad rajonkeskusidenke, Venäman da Ukrainan suridenke lidnoidenke. 20. voz'sadan augotišespäi Belgorod om järed raudtesol'm, raudted lähttas Kurskha, Sumihe, Har'kovha.

Rahvahidenkeskeine civiline Sukarno-Hatta-lendimport (CGK, indonez.: Bandar Udara Internasional Soekarno–Hatta) sijadase päivlaskmaižes Tangerang-ezilidnas, 20 km lodeheze Džakartan keskusespäi. Matknikoiden vozne valu om 60 mln (2013). Tehtas passažorreisid Suvipäivnouzmaižen Azijan maihe da Indonezijadme päpaloin, jügureisid kaiked mail'madme.

Francii om üks' videspäi kaikenaigaižes ÜRO:n valdkundas-ühtnijaspäi. Vspäi 1949 Francii om PAKO:n ühtnii (vozil 1966-2009 ei ühtnend sodavägil), vspäi 1957 EÜ:n ühtnii sen alusenpanijaks.

Librevil' om Atlantižen valdmeren afrikaižen randišton üks' kaikiš surembiš portoišpäi. Sen specializacii om pumaterialiden vend ujuden verhiže maihe.

Norm Arčer, TV-uzištusiden vedai, sanub uzištusid, sil aigal kacujad kuludas händast. Nece süžetan pird mäneb ühten aigan uzištusiden süžetoidenke (Dana Dobbs da Kip Kendall-korrespondentad). Starinoittas arabižiš terroristoiš. Nene terroristad lugedas amerikašt televizijad amoraližikš da etimatomaks, no peitos lanktas hengidushe toračuišpäi (Kok Pančer) da poleks pall'astoittud čomiš neiččišpäi (Melissa Čerri). Aigtegoiden mänendan mödhe reportažiden ühtnijad da süžetan päpird vasttase. Fil'man lopus amoraližen torafil'man vägimez', igähižen rahvahan ezitajad (perulaižed) da poleks pall'astoitud čoma neižne abutadas päzutamha Amerikad terroristoišpäi. Sen ližaks om äi pandud südäimehe kuvatadud ilostarinoid, om parodii-ki kinon arvostelijoihe.

Mihail Jevgen'jevič Porečenkov (ven.: Михаил Евгеньевич Пореченков; sünd. 2. keväz'ku 1969, Leningrad (nüg. Piter), Venäman NFST, NSTÜ) om venämalaine kinon i teatran akt'or da TV-vedai. Venäman arvostadud artist (2006), «Kuldaline mask»-premijan laureat (1996).

Voinan formaližen augotišen tegosün oli Francan Ferdinandan rikond, kudamban tegi Gavrila Princip — ühtnenu "Mlada Bosna"-terroristižhe organizacijha serbijalaine student.

Garblon ploduiš om äi C-vitaminad apel'siniden, limonoiden, greipfrutoiden da sadmanzikaižen kartte. Vitaminoiden mülünd (mkg/100 g): A — 3, B1 — 12, B2 — 20, B3 — 101, B6 — 57, B9 — 1, C — 13300, E — 1200, K — 5. Garbol om K1-vitaminan (fillohinonan) arvokaz purde, ani kuti linmaine kapust da manzikaine. Ploduiš om toižid vitaminoid: B5, PP.

Gvatemalan toižed sured lidnad (enamba 600 tuh. ristitud vl 2012, surembaspäi penembha): Villa Nuev, Mihko. Vl 2002 kaik oli 101 lidnad enamba 10 tuh. ristitištonke.
Nikaragua om unitarine konstitucine prezidentine tazovaldkund äjiden partijoiden sistemanke. Valdkundan da ohjastusen pämez' om prezident. Kaik rahvaz valičeb händast. Prezidentan valdatusiden strok om viž vot, strokuiden lugu om röunatusita (vspäi 2014). Om üks' varaprezident hänele abhu.

Päeriližused: ičeze kävutajanlehtpolen sädand (pidab kirjutada todesižed NFI (ФИО) da informacii ičeze polhe), äi abutusid informacijan vajehtusen täht (čat, foto- i video:al'bomad, (mikro)blogad, kävutajangruppad da toižed). Tobjimalaz kävutajan sebranikad oma „realižed“ (tunzi händast elodme).

Londuseližed varad oma londuseline gaz, kivihil', kivivoi, raudkivend, sauvondmaterialad (mouckivi, mel, sauvondkivi, saved, letked), keitandsol, reskvezi, gidroenergii.

Galina Ivanovna Poskröbiševa (ven.: Галина Ивановна Поскрёбышева; sünd. 4. kül'mku 1935, NSTÜ — kol. 1. sulaku 2008, Venäma) oli nevondkundaline da venämalaine dietolog, TV-vedai da kirjutai.

Vn 2009 Gvatemalan päeksport oli erazvuiččed sobad (läz 12%), sahar (10%), kofe (8%), bananad (7%); toine eksport — kuld, metallkivendoiden koncentratad, kivivoi, pal'mvoi, zelläd, muil.

Jurišt om värtmudenvuitte. Garblon juril sen' eläb, sen nitid ühtenzoittas juren stajidenke tihedašti da sädas mikorizad. Senen nitid ottas mahusespäi mineraližid segoitesid da oigetas niid jurihe.

Valičendad parlamentha da prezidentan valičendoiden ühtenz' tur oliba vl 2011 vilukun 31. päiväl, vn 2010 sodakukerdusen jäl'ghe. Prezidentan valičendoiden kahtenz' tur oli vl 2011 keväz'kun 12. päiväl. Mahamadu Issufu om nügüdläine prezident, sai 57,95% (nece hänen ühtenz' strok om).

Parlament om üks'kodine Käskusenandai Suim, kogoneb nenid ühtnijoid: Peitnevondkundan ühtnijad, ministrad (4 da penemb), peroiden ezitajad (9, perad valitas 3 vodeks) da rahvahan ezitajad (17, kaik rahvaz valičeb heid 3 vodeks).

Rahvahad (enamba 0,5% vl 2010): venälaižed (61,5%), adigejalaižed (24,3%), armenijalaižed (3,5%), ukrainalaižed (1,3%), kurdlaižed (1,0%), čerkesalaižed (0,6%), totarlaižed (0,5%), čiganalaižed (0,5%); toižed — 3,5%, rahvahuden ozutandata — 3,3%.

Valdkundan territorijan nell' videndest om enamba 1800 metrad korktusidenke valdmeren pindan päl. Kaikiš korktemb čokkoim om Thabana Ntlenjan-mägi (3482 m).

Lidn sijadase Kamišl-jogen randoil (Zai-jogen ližajogi (tot. Зәй / Zәy), Kamanjogen bassein), 165-334 m korktusil. Matkad Kazanihesai om 308 km lodeheze orhal.

Buenos Aires (mugažo ispanijan kelel, no virktas [ˈbueˈnos aíɾes]) om Argentinan pälidn (vspäi 1810) da kaikiš suremb lidn. Se om Argentinan federacijan subjekt, eriline administrativine rajon agjan oiktusidenke.

Kitain vižvoččiden augplanoiden aigan Tän'czin' tegihe industializacijan vedimeks, jügedan da kebnan tegimištoiden kaikiš znamasižembaks keskuseks.
Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Evgenii Kuivašev radab gubernatoran vs 2012 semendkun 29. päiväspäi, agjan Käskusenandajan Suiman ühtnijad panihe händast radnikusele Venäman prezidentan taričendan mödhe. Tulebal aigal kaik rahvaz änestaškandeb gubernatorad videks vodeks. Gubernator märičeb Ohjastusen strukturad da paneb sen ühtnijoid radnikusile. Gubernatoran Administracii da seičeme nevojad oma hänele abhu.

Tuson (anglijan i ispanijan kelil: Tucson, angl. virkand: [ˈtuːsɒn]) om lidn AÜV:oiden suvipäivlaskmas. Se om Arizon-štatan kahtenz' surtte lidn.

Rahvahidenkeskeine civiline «Fal'kone–Borsellino»-lendimport (PMO) sijadase 32 kilometras päivlaskmha lidnan keskusespäi Punta Raisi-ezilidnas. Sišpäi tehtas reisid Evropan äjihe verhiže maihe, Italijadme, mugažo AÜV:oihe da Tunisha.

Eländpunktan aluz om pandud vl 1760 kuti Ujar-külä. Vl 1934 ühtenzoittihe sidä lähiženke Klükvennai-raudtestancijanke da külänke, nimitihe Ujar-radnikžiloks. Vl 1944 se sai lidnan statusad.

Soiš om ei kadonu lophusai organine pindšoid, kudamb aigan jokstes kändase turbhaks. Son turbhan šoid enamba mi 30 sm. Ku penemb sidä, ka se om sodunu ma. Sod mülütadas gidrosferha.

«BTS» (mugažo «Bangtan Boys», korejankel'žele muziktorgudele — «방탄소년단» Pandan Sonöndan «pul'kanvastaižed») om tutab suvikorejalaine muzikgrupp, kudamb edestab muzikad kei-pop- da džeipop-stiliš.

Londuseližed pävarad oma londuseline gaz, kivivoi, kivihil', metallad (raudkivend, cink, tin, hahktin, niobii), toižed varad — mouckivi, väghine mahuz.

Londuseližed varad oma titankivend, sauvondmaterialad (rugižkivi, ozrikkivi, diabaz, šungit, porfirit, lete), dolomit, mec, kala, reskvezi, gidroenergii.

Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): kabardalaižed (57,0%), venälaižed (22,5%), balkarijalaižed (12,6%), turkad (1,6%), osetijalaižed (1,1%), armenijalaižed (0,6%), ukrainalaižed (0,6%), korejalaižed (0,5%), toižed — 3,2%, rahvahuden ozutandata — 0,3%.

Klimat om ven kontinentaline. Heinkun keskmäine lämuz om +20°C, vilukun kesklämuz om -11°C. Paneb sadegid 550 mm vodes, enamba kezal. Vegetacine pord vedase 180 päivest.

Vn 2010 Venäman rahvahalugemižen mödhe eläjiden lugu oli 239 800 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli vl 1995 — 276 tuh. eläjid. Rahvahad (2010, enamba 0,4%): venälaižed — 81,7%, kazahlaižed — 5,3%, totarlaižed — 3,9%, ukrainalaižed — 2,7%, baškiralaižed — 1,7%, saksalaižed — 1,1%, mordvinalaižed — 0,7%, azerbaidžanlaižed — 0,5%, armenijalaižed — 0,5%; toižed — 1,9%.

Vl 1821 sügüz'kun 15. päiväl Nikaragua sai ripmatomut Ispanijaspäi, no täut ripmatomut sai vl 1838 semendkun 31. päiväl Keskuzamerikan Federaližen Tazovaldkundan čihodamižen jäl'ghe.

Gavriil (Gavrila) Romanovič Deržavin (ven.: Гавриил (Гаврила) Романович Державин; sünd. 3 (14). heinku 1743, Kazan', Kazanin gubernii, Venälaine imperii — kol. 8 (20). heinku 1816, Zvank, Uz'lidnan gubernii, Venälaine imperii) — Vauktustusen aigan venämalaine runokirjutai, klassicizman ezitаi.
Trinidadan da Tobagon parlament om kaks'kodine. Üläkodi om Senat (angl. Senate), se mülüb 31 ühtnijad (päministran nevondan mödhe — 16 kandidatad, oppozicijaspäi — 6, da ripmatomad kundusen sarakoišpäi — 9), pandas prezidental. Alakodi om Ezitajiden Kodi (angl. House of Representatives), heid om 41 ristitud, kaik rahvaz valičeb heid 5 vodeks. Tobagon Suimha mülüb 15 deputatad.

Pedru Tešeira-portugalijalaine ujui kaiked jogedme sen suhištospäi joginiškhasai vl 1639, hän tegi necidä ezmäižen kerdan evropalaižiden keskes. Kristobal' de Akun'ja-jezuit oli hänen ühteks kaimdajaspäi. De Akun'ja kirjuti da pästi ezmäižes matkas Amazonasadme.

Lidn seižub Lin- (pol'š. Łyna, pruss. Alna), Vadong- (pol'š. Wadąg) da Kortuvk- (pol'š. Kortówka) jogiden da 15 penen järven randoil, 88..154 m korktusil valdmeren pindan päl.

Londuseližed varad oma kivihil', turbaz, metallad (raudkivend, boksitad, vas'k, hrom, nikel', marganc, kuld, platin), azbest, pol'kalližarvoižed kived.

Livijan da Nubijan rahvahatomad mad levigatas valdkundan pohjoižel. Savannad da jogirandaižed harvad mecad oma man keskuses. Mäged oma päivlaskmpolel da päivnouzmpolel. Sudanan kaikiš korktemb čokkoim om Derib Kal'der-krateran seinäd (man päivlaskmas), 3042 m meren pindan päl.

Administrativine keskuz om Slanci-lidn (vspäi 2006 mülüb rajonha), sijadase rajonan päivlaskmas. Rajonan ristitišton nell' videndest eläb siš.

Viž sodalendimportad da kaks' civilišt lendimportad om Buenos Airesas. Rahvahidenkeskeine soda- da civiline Horhe Njuberi-lendimport (AEP) sijadase 2 km pohjoižpäivnouzmha lidnan keskusespäi Palermo-rajonas. Sišpäi tehtas reisid Suviamerikan lähižihe maihe, mugažo Argentinadme. Pistarini-ministran nimel nimitadud rahvahidenkeskeine soda- da civiline Eseis-lendimport (EZE) sijadase 35 km suvipäivnouzmha lidnan keskusespäi Eseis-lidnas. Sišpäi tehtas reisid Evropan pälidnoihe.

Klimat om korktoiden mägiden subtropine vai valdmeren subpolärine. Lidn sijadase 16° suvhe ekvatoralpäi. Kacmata sihe, voib rindatada klimatad Bergenanke vai Torshavnanke. Lidnan suves kun keskmäine lämuz om +9...+12°C vodes ümbri, pohjoižes — penemba +10°C. Kaclemižen kaikes aigas minimaline lämuz om -3°C. Paneb sadegid 575 mm vodes, sidä kesken 380 mm tal'vkul-keväz'kul da 44 mm kuival sezonal (semendku-eloku).

Avtobusad (kolektivo), lidnelektrojonused, velosiped da metro (subte) oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes, ezilidnelektrojonused ühtenzoittas lidnrajonid ezilidnoidenke. Metro radab lidnas vspäi 1913 (vl 2016 6 jonod, 86 stancijad, 53,9 km raudted).

Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1492. Vozil 1876—1881 järed tekstil'fabrik om saudud küläs, Baranov-torgovan pidi sidä vhesai 1917. Vl 1938 radnikžilo sai lidnan statusad. Vozil 1941—1965 oli Struninon rajonan administrativižeks keskuseks.

Londuseližed varad oma kivivoi, londuseline gaz, kivihil', turbaz, metallad (vas'k, nikel', marganc, kuld, molibden), almazad, kala, reskvezi.

Valdkundan toižed järedad lidnad (enamba 30 tuh. ristituid vn 2013, surembaspäi penembha): Maribor, Cele, Kran'. Kaik om 67 lidnad Slovenijas (2011. voz').
Toižed sured eländpunktad oma Pikalövo-lidn (20,5 tuh. rist. vl 2016), lidnanvuitte Jefimovskii-žilo (3,6 tuh. rist. vl 2016) da Bor-külä (1,7 tuh. rist. vl 2014).

Valdkundan pämez' om prezident (isp.: Presidente de Guatemala), hän-žo om ohjastusen pämez' da armijan päkäsknik. Rahvaz valičeb händast 4 vodeks, toižen strokun voimuseta. Ministrad da varaprezident oma abuiš prezidental. Ohjastuz voib vahvištada käskusid, kut parlament-ki.

Adigejan Tazovaldkundan aluz om pandud vl 1922 heinkun 27. päiväl kuti Adigejan (Čerkesan) avtonomine agj. Vspäi 1928 elokun 13. päiväspäi sidä nimitihe Adigejan avtonomižeks agjaks. Vl 1990 tal'vkun 15. päiväl Adigei läksi Krasnodaran randaspäi, se sai nügüdläižen nimitusen vl 1992 semendkun 16. päiväl.

Livanan Tazovaldkund alajagase 6 agjaha (arab. muhafaza), a ned, päiči Beirut-pälidnas, — 25 ümbrikho (arab. kadaa). Ümbrikod alajagase municipalitetoihe (arab. nahija).

Eländpunktan aluz om pandud vl 1835 kuti Süginskii tegim (udm.: Сюга шур, ven.: Сюгинский завод) pästamha stökoltegesid sijaližes kvarcletkespäi. Sauvoihe tegint Jelabugan Fedor Černov-torgovanan rahoil da tahtol.

Lidn sijadase sokhas tahondas, Ribinskan vezivaradimen Mologan lahten suvipäivlaskmaižel randal, seižub 108 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Tverihesai om 216 km suvipäivlaskmha orhal vai 247 km avtotedme. Lähembaine lidn om Ustüžn 52 km lodeheze orhal, järed lidn — Čerepovec 64 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 185 km avtotedme. Darvinan kel'dtaho sijadase 10 km päivnouzmha lidnaspäi.

Eländpunktan aluz om pandud vl 1748 kuti Tanalikovo-Baimak-külä, sen ümbrišt oli vas'ken kaivuzbazaks lähižen kahten vas'kentegimen täht. 19. voz'sadan keskes löuzihe kuldad külänno, ristitud tuliba elämhä toižiš regionišpäi. Vl 1928 külä tegihe radnikžiloks. Žilo sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke vl 1938.

Vozil 1941-1944 NSTÜ:n sodaväged okkupiruihe Tehranad. Vl 1943 gitleranvastaižen koalicijan valdkundoiden pämehiden konferencii (NSTÜ, Sur' Britanii, AÜV) oli lidnas.

Lidnan aluz om pandud vl 1929 kuti Boksiti-külä läz boksitoiden da mouckiven löudmižsijid. Vl 1935 külä tegihe žiloks da sai nügüdläižen nimen. Eländpunkt sai lidnan statusan vl 1950.

Vspäi 1985 om nainu, Kirron Kher om hänen ak, aktris. Anupamal om Sikander-poigindam (akt'or, sünd. 1981, Kirronan poig ezmäižes naimiželospäi).

Sergei Viktorovič Lavrov (ven.: Сергей Викторович Лавров; sünd. 21. keväz'ku 1950, Moskv, NSTÜ) om nevondkundaline da venämalaine valdkundmez'. Radab Venäman röunantagaižiden azjoiden ministran vs 2004 keväz'kun 9. päiväspäi.

Platin (Pt - platinum latinan kelel) om 78nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om kahesanden gruppan laptalagruppas, tabluden kudendes periodas.

Vs 2015 tal'vkun 14. päiväspäi Lübov' Djakova radab rajonan pämeheks parlamentan valdatusiden strokun lophusai (2017. voz'). Hän-žo om rajonan parlamentan ezimez' vspäi 2013. Käskusenandai tombuz om rajonan parlament — Municipaline Suim (ven. Муниципальное собрание) 20 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid nelläks vodeks. Järgvaličendad sihe oliba vl 2013 sügüz'kun 8. päiväl.
Räzan' alajagase 4 administrativižhe ümbrikho: Nevondkundaline (Советский), Raudteiden (Железнодорожный), Moskvan (Московский) da Oktäbrin (Октябрьский).

Raudten rajon sijadase lidnan päivlaskmaižes palas Päivlaskmaižen Dvinan oiktal randal. Rajonan territorijal keskendab lidnan tegimišton znamasine pala: ratas 25 tegimištedheotandad, 34 kohendusen da sauvondan organizacijad, kommunaližen ižandusen kompanijad, 20 transport- i sidoorganizacijad, päraudtestancii da avtobusvagzal.

Elementarižiden henegiden fizikas nügüd'aigaižen el'gendusen mödhe, elektron om jagamatoi da strukturatoi heneg 10-17 sm-keskustoihepäi. Elektron ühtneb välläs, elektromagnitižes da gravitacižes vastaimižpainegihe. Se mülüb leptoniden gruppha da (ičeze antihenegenke, pozitronanke ühtes) om kaikiš kebnemb heneg leptonišpäi täutkenke.

Meitnerii om radioaktivine päličmänendmetall. Vodele 2013 kaik om 8 avaitud izotopad 266, 268, 270, 274-278 atommassanke; izomärid ei löudnus. Kaikiš hätkemban eläjan meitnerii-278-izotopan pol'čihodamižen pord om 7,6 sekundad.

Äiluguižed ližajoged lanktas Amazonasha (enamba 1100), 12 niišpäi oma enamba pol'tošt tuhad kilometrid pitte. Kaikiš znamasižembad ližajoged: oiktad — Žurua, Purus, Madeir, Tapažos, Šingu; hurad — Putumajo (se-žo Isanjogi Brazilijas), Žapur, Riu Negru.

Vikram, todesine nimi om Kennedi Džon Viktor (tamil.: கென்னடி ஜான் விக்டர், விக்ரம், hindi: विक्रम, angl.: Kennedy John Victor, Vikram; sünd. 17. sulaku 1966, Madras, Tamilnad, Indii) om indijalaine akt'or, prodüser, pajatai da dubläžan akt'or.

Kabardinijan da Balkarijan Tazovaldkundan Konstitucii om vahvištadud vl 1997 sügüz'kun 1. päiväl tazovaldkundan Parlamentan ühtnijoil, om allekirjutadud tazovaldkundan Prezidental sil-žo päiväl, om vajehtadud vl 2006 heinkun 12. päiväl Konstitucižen Suiman ezitajil da om väges möhembaižiden vajehtusidenke. Se vajehti enččen Konstitucijan, kudamb oli vahvištadud vl 1978 semendkun 26. päiväl.

Vil'häl, vai Vil'hal, Vilhal (venän kelel: Ярославичи, vepsän kirjamil: Jaroslaviči) om vepsän külä Leningradan agjan Kos'kenaluižen rajonas. Sen sijaduz om Vinglan küläkundas, Ojat'jogen randal.

Fil'mdandan ezmäižen päivän kanman Van Sent i akt'orad (Mett Deimon i Keisi Afflek) poltiba scenarijan, kaik dialogad sikš oma improviziruidud.

Rubidii (Rb - rubidium latinan kelel) om 37nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om ezmäižen gruppan päalagruppas, tabluden videndes periodas.

Kargopolespäi om avtobusühtenzoituz Nändomanke, Pleseckanke, Konevo-žilonke, Arhangel'skanke, Severodvinskanke, a mugažo Kargopolen rajonan eländpunktoidenke.

Tambov jagase 3 administrativižhe ümbrikho. Kaik 18 territoriališt nevondkundad om lidnas. Se om üks'jäine eländpunkt lidnümbrikos. Kotovsk om suvipäivnouzmaine kaimdailidn.

Rahvahad (enamba 0,5% vl 2010): venälaižed (80,3%), hakaslaižed (12,0%), saksalaižed (1,1%), ukrainalaižed (1,0%), totarlaižed (0,6%); toižed — 3,4%, rahvahuden ozutandata — 1,6%.

Edinburg (angl.: Edinburgh [ˈɛdɪnbərə], šot.-kel't.: Dùn Èideann [ˈt̪uːn ˈɛːtʲɛɲ]) om kahesanz' surtte Suren Britanijan lidn. Se om Šotlandijan pälidn da kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Vl 2010 eläjiden lugu oli 14 369 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli vl 1967 — 21 tuhad eläjid. Kaks' ortodoksižen hristanuskondan pühäpertid om lidnas.

Kolkat oli kaiken Britanižen Indijan pälidn ani 1911 vodhesai, siš päliči nügüd' se om järed politikan openduz-, tedo- da kul'turkeskuz. Toižes polespäi, lidnas om problemoid-ki: gollüz, il'man redustoitand da tüpad teiden likumižes.

Vl 2012 Sudanas oli 104 lidnad enamba 2 tuhad eläjidenke. Sudanan järedad lidnad (enamba 500 tuh. ristitud vl 2012, surembaspäi penembha): Omdurman, Hartum (pälidn), Pohjoine Hartum, Port Sudan, Kassal.

Lidnan aluz om pandud vl 1095 kuti sodakeskuz järedoiden eländpunktoiden keskhe. Edel 1778 vot sidä nimitihe Räzanin Perejaslavl' (ven. Переяславль-Рязанский).

Andrei Vladimirovič Panin (ven.: Андрей Владимирович Панин; sünd. 28. semendku 1962, Novosibirsk, Venäman NFST, NSTÜ — kol. 6. keväz'ku 2013, Moskv, Venäma) oli Venäman teatran da kinon akt'or. Oli pästtud Kemerovon kul'turan institutaspäi (nügüd' Kemerovon kul'turan da čomamahton valdkundaline universitet). Oli elänu «Venälaižen Federacijan arvostadud artist»-arvonke vspäi 1999.

Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Vasilii Golubev radab gubernatoran vs 2010 kezakun 14. päiväspäi. Kaik rahvaz änestab händast videks vodeks. Gubernator om mugažo agjan Ohjastusen ezimez', hän märičeb sen strukturad da paneb Ohjastusen ühtnijoid radnikusile. Üks' Ohjastusen varaezimez', üks' ezmäine varagubernator da kuz' muite varagubernatorad oma hänele abhu.

Danijan kel' (ičeze nimituz: dansk) om valdkundkel' Danijas, Fareran saril, Grenlandas da EÜ:s. Pagižijoiden lugu om läz 6 millionad ristituid.

Basseinan pind — 7180 tuh. km². Veden keskmäine mülü om 220 tuh. m³ sekundpigudenke alajoksmuses. Keskmäine vozne vedhuz — 7000 km³, se om enamba seičemendest Man kaikiden jogiden vedhudespäi. Kova vedhuz om enamba 1 mlrd. tonnoid vodes. Merivezinouzendad libudas ülezjogen 1400 kilometrhasai.

Tazovaldkundal om röunoid Pohjoižosetijan — Alanijan Tazovaldkundanke päivnouzmas, Gruzijanke suvipäivlaskmas, Karačajan da Čerkesijan Tazovaldkundanke päivlaskmas da Stavropolin randanke pohjoižes. Kabardinijan da Balkarijan Tazovaldkund om mererandatoi.

Namibijan päeksport om metallad (50%: radioaktivižed metallad 16%, cink da sen ühthesuladused 14%, uran da torii 13%, vas'k da sen ühthesuladused 7%), kala (17%), almazad (14%); toine eksport — vinmarj da izüm (3%), lehmänliha (3%), olud.

Kaikiš surembad lidnad-portad: Bužumbur (Burundin pälidn, enamba 500 tuh. rist.), Kalemi (Lukugan joginiškan sijas, Kongo) da Kigom (Tanzanii).

Pind om 7 792 nellikkilometrad. Mecad ottas territorijan koumandest (läz 2800 km²). Tazovaldkundan territorii mülüb Kuban'-jogen basseinha. Toižed sured joged oma nened: Vauged da Lab oma Kubanin ližajoged; Fars da Giag oma Laban ližajoged. Znamasine reskvezišt om ratud Krasnodaran vezivaradim.
Piterin metropolitenas nügüd' funkcioniruib viž linijad, teiden piduz om 113,6 km. Stancijoiden lugu — 67 (niiden keskes om 7 sirdandsol'med), 11 stancijad oma ühtenzoittud raudtestancijoidenke. Metropolitenan sistemha mülüb 74 vestibülid, 263 eskalatorad i 856 turniketad. Siš om 5 ekspluatacišt i üks' kohenduzdepo.

Meliorativnii (ven.: Мелиоративный, karj.: Meliorativnoi, suom.: Meliorativnyi) om vepsän žilo Karjalan Tazovaldkundan Änižröunan (Änižrandan) rajonas.

Fosfor (P - phosphorus latinan kelel) om 15nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om videnden gruppan päalagruppas, tabluden koumandes periodas.

Päkonferencii om organizacijan pätai organ, keradase kerdan kahtes vodes, valitas prezidentad, varaprezidentid, Radonoigendajan nevondkundan ühtnijoid, sekretariatan pädirektorad (kerdan nelläs vodes). Vahvištadas pätusid konsensusan abul (tulendal ühthe mel'he). Radonoigendai nevondkund (58 valdkundad-ühtnijad) om kaikenaigaine pätai organ, keradase kaks' kerdad vodes. Mohammed Sameh Amr Egiptaspäi om valitud da radab Radonoigendajan nevondkundan ezimeheks vn 2013 kül'mkuspäi. Bolgarijalaine Irina Bokova-diplomat om vahvištadud sekretariatan pädirektoraks vl 2009 redukun 15. päiväl.

Maršalan Sared sijadase 29 korallatolloil da 5 edembaižil saril, kaik om 1156 sart da sarikod. Ned oma ühtennimižen sarišton palad, sijadase päivnouzmpolehe da pohjoižpäivnouzmha Federativižiš Mikronezijan Valdkundoišpäi da pohjoižpolehe Kiribatišpäi. Maršalan Sariden randad lainištab Tün' valdmeri. Randanpird — 370 km.

Rahvahidenkeskeine Uitaš-lendimport (MCX), sijadase 16 km suvipäivnouzmha lidnan röunaspäi Kaspiiskan taga. Sišpäi tehtas reisid Venäman südäimes, Päivlaskmaižen da Keskuzližen Azijan verhiže maihe.

Vl 2012 Livanan päeksport oli kuld (21%), juvelirižed tegesed da kalližarvoižed kived (11%), elektromašiništ (10%); toine eksport — raud, vas'k, alüminii, cement, kirjad, fruktad.

Pind om 39 605 km², sidä kesken mec otab 10 530 km², mustma om agjan suves. Jogiden tobj pala mülüb Okanjogen basseinha. Sen znamasižed ližajoged oma Pranjogi (hura), Pronänjogi, Paranjogi, Cnanjogi, da Mokš (oiktad). Agjan suves pened joged mülüdas Don-jogen basseinha.

Parlament om kaks'kodine. Üläkodi om Štatoiden nevondkund, se mülüb 50 ühtnijad. Heid valitas štatoiden suimil 6 vodeks. Alakodi om Nacionaline Suim, se mülüb 450 ristitud. Heid-ki valitas štatoiden suimil 6 vodeks.

Eländpunktan aluz om pandud vl 1925 kahten žilon ühtištusel: Troickoje-Kurse-külä da Marjinan bumagfabrikan radnikžilo. Vl 1954 tal'vkun 22. päiväl Bariš-radnikžilod ühtištuihe Gurjevkan vatefabrikan radnikžilonke i anttihe lidnan statusad. Vozil 1975-2008 lidn oli alištunu agjan tobmudele oikti. Nügüd' Bariš om ühtennimižen rajonan administrativine keskuz, Barišan lidnankundan üks'jäine eländpunkt.

Garblon marjad kävutadas sömtegimištos, niiden südäimid ližatas likörihe. Garblospäi voib vaumitada nenid produktoid: garbolvezi, puzertud südäivezi saharanke, vas, ekstrakt, tisel'. Garblon lehtesid valatadas čajuks.
Eleanor Elis Hibbert (angl.: Eleanor Alice Hibbert), todesine nimi — Eleanor Elis Baford (angl.: Eleanor Alice Burford; sünd. 1. sügüz'ku 1906, London, Sur' Britanii — kol. 18. viluku 1993, matkan aigan Keskmeredme Afinoiden da Port Saidan keskes) oli britanijalaine (anglijalaine) kirjutai naine. Todesine sündundan dat i elon detalid ei olgoi tetabad ühtei.

Parlament om kaks'kodine Nacionaline Suim. Üläkodi om Štatoiden Ezitaikund (angl.: Council of States), kaikiden štatoiden käskusenandajad suimad da ohjastused oigetas ezitajid sihe. Alakodi om Nacionaline Käskusenandai Suim (angl.: National Legislative Assembly), kaik rahvaz valičeb sen 170 ühtnijoid nelläks vodeks.

Kaks' specialižen keskopendusen aluzkundad om lidnas: industrialiž-tehnologine tehnikum i Barišan kolledž - Ul'janovskan ekonomikan da oiktusen tehnikuman filial.

Iisus Hristos (amuižgrek.: Ἰησοῦς Χριστός, latin.: Iesus Christus, evr.: ישו הנוצרי, arab.: يسوع, aram.: ܝܫܘܥ ܢܨܪܝܐ) om hristanuskondan keskuzfigur, hristanižiden Jumal. Islamas Hän om ühteks päendustajišpäi.

Administrativine keskuz om Gatčin-lidn (mülüb rajonha vspäi 2006), sijadase rajonan pohjoižes. Rajonan ristitišton kaks' videndest eläb siš.

Vspäi 2012 om lähtnu mehele, Dzin Akaniši-parajale. Vl 2012 Meisa tegihe mamaks, Teia-tütär om sündnu. Nügüd'aigan (vl 2017) hän kandab tošt last.

Serialas om 14 serijad. Kaikuččen serijan aig om 44-46 minutad. Ezmaine ozutez oli Ukrainas, Inter-telekanalal, vodel 2007 redukun 21. päivän. Möhemba Venämas, Venäma-1-telekanalal.

Trinidadan da Tobagon kaikiš surembad lidnad (enamba 30 tuh. ristitud vn 2000 rahvahanlugemižen mödhe, surembaspäi penembha): Čaguanas, San Fernando, Port of Spein (pälidn), Arim.

Slovenii om mavaldkundröunoiš Italijanke päivlaskmas (röunan piduz — 280 km), Avstrijanke pohjoižes (röun om 318 km pitte), Mad'jaranmanke pohjoižpäuvnouzmas (102 km), Horvatijanke (670 km) päuvnouzmas da suves. Röunoiden kuivmadme ühthine piduz om 1370 km. Slovenijan suvipäivlaskmaižed randad lainištab Adriatine meri (randanpird om 43 km).

Brunu Alveš (port.: Bruno Eduardo Regufe Alves [ˈbɾunu ˈaɫvɨʃ]; sünd. 27. kül'mku 1981, Povua di Varzin-lidn, Portu-lidnan ümbrik, Portugalii) om portugalijalaine futbolist, keskusen kaičii. Šotlandijan «Reindžers»-futbolkluban (vn 2017 kezakuspäi) da Portugalijan ühthižjoukun nügüdläine vändai. Oli Zenitan vändajan (vn 2010 sügüz'ku — vn 2013 kezaku).

Avtobusad, maršruttaksid, taksid da jonused oma kundaližeks transportaks. Vl 1987 avaižihe metron ezmäižen jonon, se om ezmäine Afrikas aigan alusen mödhe (vspäi 2015 om 3 jonod, 61 stancijad, 78 km raudted).

Evropan futbolan čempionat 2012 om Evropan 14-nz' čempionat, kudamb mäneb Ukrainas i Pol'šanmas. Finaližen palan matčad augotiše semenkun 8. päiväl Varšavas i lopiše heinkun 1. päiväl Kijevas.

Käskusenandai tombuz om Ezitajiden Nevondkund (ven. Совет депутатов) 34 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Järgvaličendad sihe oliba vl 2014 sügüz'kun 14. päiväl. Andrei Il'jin radab sen ezimehen da rajonan pämehen vspäi 2009 kahtenden strokun jäl'geten. Ezitajiden Nevondkund valičeb rajonan administracijan pämest.
Organizacijan palakundad oma mail'man kaikil kontinentil. Kaik om 10 regionališt bürod, 27 klasterofisad, 27 rahvahališt ofisad, 11 institutad da keskust. Vn 2010-2011 büdžet oli US$653 mln, sen ližaks US$462 mln toižiš purtkišpäi: rahvahidenkeskeižed agentused, sebrfinansiruind, rahvahanikkund, privatižed investorad. G7:n ühtnijad anttas enamba pol't büdžetan rahoid.

UNESCO:n radmine mülütab nenid temoid: kirjutandmahtmatomuden heitand, diskriminacijan lopind opendusen samižes; rahvahankul'turoiden tedoiduz i rahvahaližiden kadroiden vaumištuz; socialižiden tedoiden küzundad, geologijan, Mail'man valdmeren i biosferan problemad. Vspäi 2008 Afrik i suguiden tazooiktuz oma organizacijan tarkusen keskuses.

Agjan pämez' nimitase gubernatoraks (edel vn 1996 uhokun 26. päiväd — Administracijan pämeheks). Vadim Potomskii radab gubernatoran vs 2014 uhokun 26. päiväspäi. Kaik rahvaz änestab händast videks vodeks, enamba kaht strokud jäl'geten ei sa. Gubernator om mugažo agjan Ohjastusen ezimez', hän märičeb sen strukturad da paneb Ohjastusen ühtnijoid radnikusile. Ezmäine varagubernator - Ohjastusen varaezimez', koume muite varagubernatorad - Ohjastusen varaezimest, viž Ohjastusen muite varaezimest, mugažo Gubernatoran da Ohjastusen Apparat oma hänele abhu.

Knut Hamsun (mugažo norvegijan kelel, norv. virkmine [Knüt Hamsün]), todesine nimi om Knud Pedersen (mugažo norvegijan kelel, norv. virkand [Knüd Pedešen]; sünd. 4. eloku 1859, Vogo-kund, Norvegii — kol. 19. uhoku 1952, Grimstad, Norvegii) — sur' norvegijalaine kirjutai, voden 1920 Nobelän premijan literaturas laureat.

Žilo sijadase rajonan keskuses, kukhikahas tahondas, ühtennimižen jogen oiktal randpolel, 2 kilometras sen randaspäi. Matkad Vologdhasai om 141 kilometrad suvhe orhal, 177 km avtotedme. Lähembaine lidn om Harovsk, 58 kilometrad suvhe orhal, 72 km avtotedme.

Pind om 24 652 km², sidä kesken mec otab 1 937 km² (7,4%). Joged mülüdas Volgan, Donan da Dnepran basseinoihe. Kaikiš pidemb om Okanjogi ičeze ližajogidenke.

Vl 2012 semendkun 7. päiväl Sirijan järgenduseližed valičendad oliba valdkundan parlamentha. Vl 2012 kezakun 3. päiväl prezidentan järgenduseližed valičendad oliba (Bašar Asad sai vägestust, oti 88,7%).

Meren pohjoižpala om kattud jäl vodes ümbri tobjimalaz. Sulakul jädub meren koume nelländest, elokul jä voib sulata täuzin. Meren suvipäivlaskmaine pala om jädumatoi Gol'fstriman tagut — lämän Nordkapan joksmusen taguiči. Nece-žo joksmuz segoitab veden meres, pindanno — častomarašt vaste. Kezal läz randad veden lämuz voib olda +11..+12 C° süvuzil 5..8 metrhasai.

Temrük (ven.: Темрюк) om Venäman lidn Krasnodaran randas. Se om ühtennimižen rajonan administrativine keskuz, kaikiš suremb eländpunkt da üks'jäine lidn, vinmarjan maižanduzrajonan keskuz.

Rahvahad (vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe, enamba 0,4%): venälaižed — 86,9%, ukrainalaižed — 1,0%, vaugedvenälaižed — 0,5%, toižed — 1,6%, rahvahuden ozutandata — 10,0%.

Lidn seižub 5 kilometras Jenisei-jogen hural randalpäi, Minusinskan katl'uses. Matkad lidnan röunaspäi Abakanan röunhasai om 5 km suvhe. Lidnanvuitte Ust'-Abakan-žilo sijadase Černogorskan da Jenisein keskes.