Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Raketa (ital. rocchetta — pilpirek) — belgili raketa janılg'ısı (is jisimi) jang'anda payda bolatug'ın ku'sh ta'sirinde ha'reketlenetin ushıwshı apparat. Raketa janılg'ısı tu'rine ko're, qattı jag'ılgılı ha'm suyıq janılg'ılı tu'rlerge bo'linedi. Basqarılatug'ın ha'm basqarılmaytug'ın tu'rleri bar. Basqarılatug'ın ushıp ketip atqanda o'z jo'nelisin (trayektoriyasın) o'zgertiriwi mu'mkin. Bir basqıshlı ha'm ko'p basqıshlı Raketalar bar. Ko'p basqıshlı R. zaxira janılg'ı saling'an bo'lme, dvigatel qurılması, janılg'ı beriw dizimi, basqarıw organları, apparatları ha'm basqalardan iba'rat. Ol raketanın' belgili basqıshda ushıwın ta'minleydi. Janılg'ı zaxirası tawsılgasın, birinshi basqısh Raketanın' ushıwda dawam etetug'ın basqa basqıshlarınan ajıraladı. Raketanın' baslang'ısh (start) massası bir neshe mın' tonnag'a shekem bolıwı mu'mkin. Raketa a'skeriy iste ha'm kosmonavtikada qollanadı. Raketa belgili ushırıw qurılmalarınan ushırıladı. Raketa a'skeriy maqsetlerde, kosmosda, h.t.b islerde, xojalıq maqsetleri ushın isletiledi. Kosmik Raketalardın' jaratılıwı worıs alımları K.E.Siolkovskiy, N.I.Kibalchich, FL.Sander, V.P.Ptushko, S.P.Korolyov, sırt el alımları R.Goddard, G.Obert ha'm b. atı menen baylanıslı.

Le Corbusier (aytılıwı: Le Korbyuze, haqıyqıy atı: Charles-Édouard Jeanneret; 6 oktyabr, 1887 – 27 avgust, 1965) Shveytsariyalıq arxitektor, dizayner, jazıwshı ha'm su'wretshi bolg'an. Ol bu'gu'ngi ku'nde ko'pshilikke belgili bolg'an Halıqaralıq stil yaki Modernizm arxitekturasının' tiykarın salıwshılardan esaplanadı. Shveytsariyada tuwılıp, 1930-jıllarda Fransiya puxaralıg'ın alg'an. Onın' do'retiwshiligi yarım a'sirge sozılg'an bolıp, onın' jaratqan imaratların orta Evropa, Indiya, Rossiya, Arqa ha'm Qubla Amerikada tabıwg'a boladı. Ol u'lken qalalarda jasawshılar ushın jaqsıraq sharayatlarg'a iye bolg'an u'ylerdi qurıw haqqında ko'p oylag'an ha'm bul jo'neliste ko'p jumıslar islegen. Le Corbusier sonday-aq suwret salıwdı jaqtırg'an ha'mde mebellerdin' dizaynın jaratıwda o'z uqıpların ko'rsetken.

Tu'rkmenistan (tu'rkmenshe. Türkmenistan Respublikasy) - Orta Aziyanin' qubla-batisinda jaylasqan ma'mleket. Mayd. 488,1 min' km². Xalqi sani 5,113 mln. Adam (2013). Paytaxti — Ashxabad qalasi. administrativ jaqtan 5 wa'layatqa, wa'layatlar etrap (rayon)larga bo'linedi. Qala xalqi 45%. Ra'smiy tili — tu'rkmen tili. Ta'biyati. aymag'inin' ko'p jeri tekislikden ibarat bolip, qariyb 4/5 bo'legi Turan tekisligi (Qaraqum sholi)nde jaylasqan. qazilma bayliqlari — neft ha'm gaz; ko'mir, mirabalit, altinku'kirt, qara ha'm ren'li metall, mis, alyuminiy, simob, molibden ka'nleri aniqlang'an.

Ayapberegn Muwsa ulı 1880-jılı Sorko'l degen awılda gedey diyxan shan'arag'ında tuwıladı. Ayapberegnnin' a'kesi de xat jazıp, xat tanıytıwg'ın sawatı bar adam bolg'an. Sonlıqtan da awılda adamlar onı Molla Muwsa dep atag'an.

Aral rayonı — Qizilorda wa'layatının' qubla-batısında jaylasqan aymaq. ortasha tig'izligi 1 km2-ga 0,4 adam tuwrı keledi (2012). Rayon Orayı — Aral qalası.
Kālidāsa (कालिदास, ma'nisi "Kali qudayının' qulı") Sanskrit tilinin' ataqlı jazıwshısı, shayırı ha'm dramaturgi bolg'an. Onın' do'retiwshilik jılları elege shekem anıq emes bolıp, shama menen bizin' eramızg'a shekemgi 4 a'sirler dep boljanadı.

Milliy Statistika Basqarmasina mag`liwmatlarina ko`re Ulli Britanya eksporti jog`alaliwi joqari da`rejedegi sawda mosheynichestvosin sebebinen 10% ke tez pa`t penen o`sti.

Muqtasib - yaki bolmasa qosımsha aqıl. Bul aqıl ilimiy kitaplar ha'm turmıs ta'jiriybeleri arqalı ju'zege asadı. Usı ekewin biriktire alg'an adam g'ana haqıyqıy aqıllı adam bolıp esaplanadı. "Eger quday sag'an a'zeliy (ta'biyiy) aqıldı bergen bolsa, sen qosımsha aqıldı u'yrenip alıw ushın miynet et. Sonda g'ana sen ba'rshe xalıq arasında a'jayıp ha'm a'ziyz adam bolasan'... Atan' bolsa atan'nan u'yren. Bolmasa bul bag'darda anadan a'ziyz adam joqdur".

Etnonim "tat" tu'rkmenler etnonimlerine oguzlerden son'g'ı da'wirde aralasqan. "Tatlar" a'yyemgi jergilikli İran tilindegi otırıqshılar diyxanshılıq penen shug'ıllang'an. Olar o'zbek, azerbaydjan etnonimlerinin' arasında elede o'mir su'rmegenshe tu'rkmenlerdin' a'yyemgi İran tilindegi qa'wimler menen etnikalıq ma'deniy baylanısta bolg'anlıg'ın tu'rkmenlerdin' da'stu'rlerinde ko'rsetedi. Ma'selen: "Nawrız bayramı" jergilikli a'yyemgi İran tilindegi qa'wimler payda bolg'an. Bul bayram tu'rkmenlerdin' de milliy bayramı bolıp o'mir su'rmekte.

Qaraqalpaqstan Respublikasında bul bag'darda bir qatar jumıslar a'melge asırıldı. Qaraqalpaqstanda “Latın jazıwına tiykarlangan a'lipbege o'tiw haqqındag'ı” O'zbekistan Respublikasının' 1993-jılı 2-sentyabrdegi nızamına muwapıq Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Ken'esi 1993-jılı 8-sentyabrde latın jazıwı negizinde jan'a qaraqalpaq a'lipbesin tayarlaw boyınsha sheshim qabıl etti. Usı tiykarda 1994-jılı latın jazıwına tiykarlang'an jan'a qaraqalpaq a'lipbesinin' joybarı Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarg'ı Kenesinin' on jetinshi sessiyasında qabıl etildi. Onda 32 ha'rip boldi.

Bunday programmalar jıyındısı mag'lıwmatlar bazasın basqarıw sistemaları (MBBS) dep aytıladı. Basqasha aytqanda, MBBS - bul ko'p paydalanıwshılar ta'repinen mag'lıwmatlar bazasın jaratıw, og'an qosımsha mag'lıwmatlardı kiritiw ha'm mag'lıwmatlar bazasın birgelikte isletiw ushın za'ru'r bolg'an programmalar jıyındısı boladı. MBBS nın' tiykarg'ı quramının' bir bo'legi - mag'lıwmatlar bolsa, basqa bo'legi - paydalanıwshılar boladı. Bulardan basqa hardware - texnikalıq ha'm software - programmalıq ta'miyinlew MBBS nın' na'tiyjeli islewin ta'miynlewshi quramının' bo'lekleri esaplanadı. Hardware sırtqı qosımsha qurılmadan tursa, programma bo'legi bolsa mag'lıwmatlar bazası menen paydalanıwshı arasındag'ı dialogtı a'melge asıradı. Mag'lıwmatlar bazasının' du'zilisi u'yreniletug'ın obekttin' mag'lıwmatlarının' ko'rinisi, ma'nisi, du'zilisi ha'm ko'lemine baylanıslı boladı.

1990 jıllardın' aqırınan baslap klub payda ko'riw boyınsha du'nyanın' en' bay klublarının' biri bolıp kelmekte. Manchester United Evropanın' jetekshi futbol klubları kiretug'ın G-14 gruppasına tiykar salıwshılardın' biri bolıp esaplanadı.
Ol juldızlardı ha'm basqa planetalardı baqlaw ushın teleskoptı oylap tapqan birinshi adam bolg'an. Ol Qus jolı ko'plegen mayda juldizlardan turatug'ının, aydın' to'beshikleri bar ekenligin ashqan ha'm Yupiterdin' to'rt joldasın tapqan.

Ja'miyettin' ustavlıq kapitalın azaytıw haqqında ha'm ustavına tiyisli o'zgerisler kirgiziw haqqında sheshim aktsionerlerdin' ulıwma jıynalısında qabıl etiledi. Ustavlıq kapitaldı azaytıw haqqında sheshim qabıl ete otırıp aktsionerlerdin' ulıwma jıynalısı fondtı azaytıw sebeplerin ko'rsetedi ha'm onı azaytıw ta'rtibin belgileydi. Ustavlıq kapitaldı azaytqanda ja'miyetti saplastırg'an jag'dayda na'zerde tutılg'an aktsionerlerdin' ma'plerin qorg'aw sha'rtlerin saqlaw za'ru'r.

Frank Lloyd Wright (aytılıwı: Frenk Lloyd Rayt, 8 iyun, 1867 – 9 aprel, 1959) Amerikalı arxitektor, interyer dizayner ha'm jazıwshı bolg'an. Ol 1,000nan aslam proyektlerdin' dizaynın jaratqan bolıp, solardın' ishinen 500den aslamı tolıq tamamlang'an esaplanadı. Wright organik arxitekturanı qollap-quwatlag'an (mısal retinde Sarqıramadag'ı u'y), Prairie mektebinin' arxitektura ha'reketinin' jetekshisi bolg'an (mısal retinde Robie uyi, Westcott u'yi ha'mde Darwin D. Martin u'yi), Yusoniya u'yinin' konseptin islep shıqqan (mısal retinde Rosenbaum u'yi). Wright sonday-aq o'zinin' imaratlarının' mebel ha'm ren'li aynalar sıyaqli interior elementlerinde o'zi dizayn qılg'an.

Sh. Seytov o'zinin' a'debiy do'retiwshiligin poeziyadan baslaydı. Onın' poeziyasında prozaizm basım bolsa, prozasında lirizm ku'shli. Ol gumanistlik problemalardı ko'rkem so'z kestelerinde sheber bere alg'an shayır ha'm jazıwshı.

Qaraqalpaq folklorının qosıqqa arnalg'an V-tomında termelerdin' bir neshe tu'rleri basılg'an, olardın' "Hasıl tuwg'an boz ayg'ır", "Jeti atası ko'rgensiz", "Mag'anshaq alsan' arıwdan al", "Atası jaman qandaydı", "Gu'ldir-gu'ldir kisnetip", "Telbe birew baylansa", "Ala qayıs at minse", "Balpan'-balpan' basqan ku'n", "Jigirma beste, otızda", "Ata da'rkar jigitke", "İyttu'ynekten qawın bolmas", "Esikte birew ko'rinse", "Erdin u'yi desedi", "Qırıq jigittin' azamatın", "Artqı ayıldın' batqanın iyesi bilmese at biler" termelerin atap o'tiwge boladı.

Ha'tte bul kitap "Tu'rkiy Totınama" - dep atalg'an at penen 1904-jılı Tashkentte arab shriftinde, eski o'zbek tilinde basılg'an.' Bul Totınamanın' arab nusqalarının' parqı sonda, baslı qaharmanlardın' atları ayırım o'zgerislerge ushırag'an. Hind tilindegi nusqalarda baslı qaharmanlar hind, arab tilindegisinde arab, tu'rkiy tilindegisinde tu'rk bolıp keledi. Bul jag'daydı "Totınama"nı izertlewshi alım D.İomudovskiy de biykarlamaydı.

Nitzshenin' oyınsha du'n'ya bir baylanislı zat dep esapladı, sonin' ishinde adamzat ha'm ta'biyatta bir biri menen baylanıslı dep esapladı. "Ku'shke erk" pikirin oylap taptı. Bul pikir boyınsha ha'mme adamlar ha'm zatlar o'zlerin jen'iwge, yamasa o'zlerinen erkti aliwg'a ha'reket etedi. Sol sebepli, eger dun'ya pu'tin bir zat bolsa, tap usi ku'sh du'nyanı du'nya qiladi.
Huang Beijing normal universitetlerinde tariyasın u'yrendi(1926-1935) ha'm usı waqıtta "Qıtay tariyxı" kitabın jazıp baspadan shıg'ardı. Bul jerde ol erkinlik, oylaw, tu'siniw ha'm juwmaq shıg'arıw, sonday-aq erkin pikirge qızıg'ıwshılıg'ın rawajlandırdı. 1935-jılı, Huangke Guangxi Ekzibishion granti berildi ha'm ol Beijing normal universitetinen Yaponiyanin' Tokiyo imperatorı universitetlerinde oqıwg'a ketti ha'm ol jerde Yaponiya tariyx ha'm jazıw ma'deniyatın u'yrendi.(1935-1937). Oqıwdı pitkergennen keyin ol Guangxita tabıslı lektsiyalar oqıdı. Huang 1938 ha'm 1982-jilları Guangxida Qitaydag'ı tariyxyasın oqıtıp professorlıq jumısına eristi ha'm usı waqıtta "Zhuanginda tariyxı" kitabın jazıp baspadan shıg'ardı. Ol 1982-jılı qaytıs boldı.

Pochta (polyaksha poszta) — 1) xatxabar, gazeta-jurnal, jo'netpe, pul ha'm t.b. qabul qilinip-jo'netiletug'ın ma'mleketlık baylanıs ornı, (q. Pochta aloka-si); 2) sol orın arqali jiberilgen ya'ki alıng'an na'rse (xat, jo'netpe ha'm basqalar).

Qazaq xalqı (etnosı) - XV-XVI a'sirlerde ha'zirgi jasap atırg'an ken'isliktegi dalan'lıq ha'm qumlıqta qa'liplesken. Bul xalıq uzaq waqıttın' o'tiwi menen o'z-ara jerleslik, xojalıq ha'm ma'deniy birligi bar ha'r tu'rli urıw ha'm qa'wimler birikpesinen qa'liplesken. Olardın' a'yyemgi zamanlardan berli tiykarg'ı xojalıg'ı mal sharwashılıq, al ja'rdemshi xojalıq retinde diyxanshılıq, an'shılıq, balıqshılıq penen shug'ıllang'an. Ja'miyetlik du'zimi urıw ha'm qa'wimlerge birikken, neke ekzogamiya (o'z urıwınan neke qadag'an) ta'rtibinde bolg'an.

Bashqurtıstan (Bashkortostan), Bashkurtıstan Respublikası — Rossiya Federatsiyası quramındag'ı respublika. Rossiyanın' Evropa bo'leginde, qubla Uralda, ha'm Ural artındag'ı tekisliklerde jaylasqan. Mayd. 143,6 mın' km². Xalqı sanı 4 mln. 110,3 mın' adam (1999). Bashqurtıstanda 54 rayon, 20 qala ha'm 41 qalasha bar. Paytaxtı — Ufa qalası.

Sudan (Arabsha: جمهورية السودان ‎) — Arqa Afrikada jaylasqan ma'mleket. Paytaxtı - Xartum. Shama menen 31,894,000 milliong'a shamalas adam ha'zirde Sudanda jasap kelmekte. Mısırda ha'm Sudanda jaylasqan Nil da'ryası Jer ju'zindegi en' uzın da'rya esaplanadı.

Sawda ka'rxanası da o'z gezeginde bankke uqsaydı, yag'nıy ol da banktin' geybir xızmetlerin ko'rsetedi. Mısalı iri sawda ka'rxanaları da bank sımbattı belgili mo'lsherde aqshalay yamasa zattay nesiye beriwi mu'mkin. Sawda ka'rxanasınan banktin' diywalnı ayırmashılıg'ın onın negizinen bayqawg'a boladı. Banktin' negizi dep onın baslı o'nimi — nesiye isi tu'sindiriledi.
Milliy ekonomikanın' o'siwin o'lshewde ja'mi da'ramatlar ha'm o'nimlerdin' ha'r qıylı ko'rsetkishlerden paydalanıw mu'mkin. Ulıwma o'siw da'rejesi tiykarında jalpı ishki o'nim (JİO') mug'darı menen belgilenedi. Sonday-aq bul ko'rsetkishlerdin' mug'darı ha'm sheshiliwi tiyisli bolg'an wazıypag'a qarap, jalpı milliy o'nim (JMO') yamasa milliy daramat (MD) ko'rsetkishleride bolıwı mu'mkin. O'ytkeni olardın' barlıg'ı bir-birine og'ada jaqın' jalpı milliy o'nim ko'rsetkishlerge sap ishki o'nim ko'rsetkishleri sıyaqlı belgili bir ma'mlekettin' xalqı alıp atırg'an da'ramatlardın' mug'darın ko'rsetedi. Sonlıqtan da onnan xalıqtın' jan basına tuwra keletug'ın da'ramatlar dinamikası ha'm da'rejesin anıqlawda paydalanıw mu'mkin. Ekonomikalıq o'siw teoriyası ha'm modellerinde ulıwma makroekonomikalıq ko'rsetkishlerden ayırmashılıg'ı onshelli u'lken a'xmiyetke iye emes, o'ytkeni olardın' ayırmashılıg'ı ekonomikalıq o'siw shegarası ha'm faktorlarının' o'siw da'rejesin tan'lawda sheshiwshi protsess esaplanbaydı.

Kataloniya (inglis Catalonia, Katalansha. Catalunya, Oksitansha. Catalonha, İspansha. Cataluña) — İspaniyanin' ta'riyxiy aymag'i ha'm аvtonom wa'layati. Kataloniya Pireney yarimaralinin' Arqa-shig'isindа jaylasqan bolip, arqasinda Frantsiya ha'm Androrra, shig'isinda Jer Orta Ten'izi, batisinda Aragon ha'm qublasinda Valensiya menen shegaralas.

Louis Pasteur (27-Dekabr', 1822 - 28-Sentyabr', 1895) yamasa Lui Paster Frantsuz mikrobiologi ha'm ximigi bolg'an. Ol ha'm onin' hayali, Marie, Awiriwdin' mikrob teoriyasin qollap quwatlaytug'in eksperimentleri menen belgili. Sonday-aq ol vaktsinalari menen belgili; en' belgili vaktsinasi qutiriwg'a qarsi vaktsinasi esaplanadi. Ol ximiya tarawinda ko'plep ashiliwlar qildi; en' belgili ahiliwi bul kristallardin' assimetriyasi (ha'r qiyli formada boliwi) boldi. Ol sonday-aq su't ha'm vinoni ko'birek saqlaw joli menen dep belgili. Bul protsess pasterizatsiya dep ataladi.

1903 jili Ford Ford Motor Kompaniyasin baslawg'a ja'rdemlesti ha'm kompaniyanin' birinshi vitse prezidenti boldi. Kompaniya 1903-jili 23-iul'da o'zinin' birinshi mashinasin satti. 1906-jili Ford kompaniya prezidenti boldi.

Sony Mobile Communications shirketinin' Tokiyo (Yaponiya), Chennai (Hindistan), Lund (Shvetsiya), Pekin (Qıtay) ha'm Silisium oazisinda (AQSH) izleniw ha'm orayları bar. Du'nya bazarındag'ı u'lesi jag'ınan Sony Mobile 2012-shi jıldın I sheregi na'tiyjesine ko're du'nyanın' 10-shı iri mobil telefon kompaniyası ha'm 2012-shi jıldın' 3-shi shereginde du'nyanın' 3-shi u'lken smartfon kompaniyası bolg'an.

A'yyemgi Rusta «ka'rxana» dep qanday da bir is penen yamasa xızmet penen aynalısatug'ın subektti aytqan. Sonlıqtan da belgili bir xızmet penen aynalısatug'ın bank sımbattı subektke «bank — bul ka'rxana» dep aytıw, o'zinshe durıs na'rse. Bul menen biz noqat qoyıwg'a tiyis emespiz, sebebi «ka'rxana» — bul bizdin' oyımızdag'ının' ba'risin tolıg'ı menen ashpaydı.
Dinamika (grek. dynamis — ku'sh) — mexanikanın' jisimler mexanik ha'reketin olarg'a ta'sir qılatug'ın ku'shler menen baylanıslı u'yrenetug'ın bo'limi. Dinamikada statikanın' qıyın ku'shler sistemasın qa'dimgi qalına keltiriw qag'ıydalarınan ha'm kinematikadag'ı ha'reketdi ko'rsetiw usıllarınan ken' paydalanıladı. D.nın' ulıwma waziypası berilgen (qoyılg'an) ku'shler boyınsha ha'reketdi anıqlaw, eger ha'reket belgili bolsa, jisimge qoyılg'an ku'shlerdi tabıwdan ibarat. A'detde, Dinamika degende jaqtıllıq tezliginen a'dewir kishi tezlikde ha'reketlenetug'ın ha'r qanday jisimnin' ha'reketin u'yrenetug'ın qa'dimgi (klassik) Dinamika tu'siniledi.

Taksi (frans. taxi), — jolawshılar ya'ki ju'k tasıwda paydalanılatug'ın jen'il ya'ki ju'k avtomobilı. A'detde jol haqqı taksometr boyinsha to'lenedi. Birinshi Taksiler Londonda 1903 j., Moskvada 1907 j., Sankt-Peterburgde 1937 jılda, Tashkentde 1934 jıl. payda bolg'an. Taksi sıpatında ko'plep islep shıg'arılatug'ın jen'il ha'm ju'k mashinaları, belgilengen avtomobillerden paydalaniladı. Ayrım jo'nelisler boyinsha belgilengen waqıt aralıg'ında qatnaytug'ın, Taksiler, marshrutlı taksilar dep ataladı. Bunday Taksiler ushın belgili to'lemdegı haq stavkası belgilep qoyıladı.

M.Da'ribaevtın' tamamlanbag'an "Mın'lardın' biri" povesti iri janrdag'ı da'slepki prozalıq do'retpelerdin' biri sıpatında qaraqalpaq a'debiyatında a'hmiyetli orın tutadı.

Qırg'ız xalqının' xojalıg'ında b.e.sh. VII a'sirlerdegi saklar, b.e.sh. III a'sir b.e. IV a'sirlerindegi ta'n mal sharwashılıg'ı, o'nermentshiligi ko'birek saqlang'an. Sebebi qırg'ız xalqının' ata-babaları ha'm o'zlerinin' qa'liplesiwine qatnasqan tu'rki qa'wimlerde sol xojalıq tu'ri menen de shug'ıllang'an. Sebebi Qırg'ızstanda XIX a'sirde de o'ndiris quralları to'men edi. Qırg'ızstan jer sha'riyatı qısı, jazı mallardı (qoy, janlıq, tu'ye, jılqı) jaylawda saqlawg'a mu'mkinshilik berdi. Sharwalar ayırım mayda oypatshılıqta diyxanshılıq penen de shug'ıllandı. Diyxanshılıq penen shug'ıllanıp o'tırıqshı turmıs keshirgen qırg'ızlar iri qara mal asıradı. Ha'r bir urıw birikpelerinde belgili jaylawlar ha'm taw bawraylarında jaylasqan qıslawlar boldı. Mallardın' xasıldarlıg'ın saqlaw usılları, olardı ha'r qanday awrıwlardan saqlaw usılları bolg'an. Qan alıw, sınıqshı, operatsiya islew h.t.b. xalıqtın' veterinariyalıq usılları bolg'an. Sonın' menen birge awırg'an maldı mazarlardan aylandırıw, ayırım o'simlerdin' tu'tini menen emlegen. Degen menen jılda mallar qırg'ıng'a ushırag'an. Qırg'ızstan Rossiyag'a qosılıw menen veterinariya isleri azda bolsa tarap, mallardın' qırılıwı azayg'an.
Qubla Urаl tаwı ha'm Kaspiy oypatı, Rossiya Federatsiyasının' Bashqurtıstan Respublikası, Chelyabinsk, Оrenburg ha'm Qazaqstanın' Bаtıs Qаzаqstаn, Аtıraw wa'layatları aymag'ınan аg'ıp, Atıraw qalasına jaqın ornalasqan Ka'spiy tеn'izinın' bo'ligіne quyadı. Ulıwma uzınlıg'ı 2428 km, suw jiynаlаtug'ın аlаbının' аymag'ı 237 mın' km², Qazaqstan aymag'ındag'ı uzınlıg'ı 1084 km. Jаyıq ko'bіnеse qаr suwı menеn (80%) tolısadı. Suw tаsqını gеzіndе оrtа аg'ısı tusındа аrnаsı 10 km-gе, аl а'tirapındа bіrnеshе оnlаg'аn km-gе dеyin jаyılаdı. Da'rya jоqаrg'ı аg'ısındа – noyabrdın' bаsındа, оrtа, to'mengі bo'legindе noyabrdın' аyag'ındа muz qаtıp, muzdın' еriwі to'mengi bo'legіndе martdın' аyag'ındа baslanıp, joqarg'ı bo'legindе apreldın' оrtasınа dеyіn sоzılаdı. Da'ryadan bеkіrе, chоqır, mayshаbаq, ko'kserke, Ka'spiy qarako'zi, taban bаlıq, sazan, awlanadı. Jayıqtın' bоyındа jaylasqаn Rossiya qalalаrı: Vеrxnеurаlsk, Mаgnıtоgоrsk, Оrsk, Nоvоtrоysk, Orenburg, Qazaqstan qalaları: Оrаl (kеmе qаtnawı bаslаnatın jеr), Аtırаwdan. Evropa menen Aziyanın' shа'rtli shеgаrаsı jаyıq da'ryası bоyı menen o'tеdі.

Los-Andjelestin' uliwma maydani - 1290,6 km² , sodan 1214,9 km² - jer ha'm 75,7 km² - suwliq(5,86 %).Qalanin' maksimal uzinlig'i arqadan qublag'a deyin - 71 km, shig'istan batisqa deyin - 47 km, qalanin' shegara uzinlig'i - 550 km.

Xalıqtın' tu'sinigi boyınsha Soppaslı Sıpıra jıraw bir ju'z alpıs jas jasag'an qariya. Onın' o'zinin' aytqan so'zlerine qarag'anda tog'ız ma'rtebe xanlardın' basqaspa ma'jilislerine qatnasıp, toqsan altı xandı ko'rgen. Ha'r ma'jiliste on bir patshanın' aldında so'z so'ylep, tog'ız xannın' sarqıtın jep, toqsan ku'nlik saparda bolg'anlıg'ı aytıladı.

Chad (Fransuzsha: République du Tchad, Arabsha: جمهورية تشاد‎) — Oraylıq Afrikada jaylasqan ma'mleket. Paytaxtı - N'Djamena. Shama menen 10,329,208 milliong'a shamalas adam ha'zirde Chadda jasap kelmekte.

Nsya ol vayshelmika menen tıg'ız baylanıslı, ayrıqsha dıqqatı, logika menen gnoseologiyanın' problemalarına qaratadı. Mimansa, Vedalarg'a qaytıp keliwdi usınadı. Onın' tu'sindiriwinshe samsarı jolınan azat etiwdin' birden-bir jolı Vedalar aytqanlardı izbe-iz orınlaw bolıp tabıladı. Mimansa vedalıq tekslerdi abıroylı dep qabaq etip qoymastan bularda en' joqarg'ı seziwshilik universallıq substantsiyanı ko'redi, bul ma'n'gi jasaydı ha'm absolyut bolıp tabıladı. Biliw teoriyasının' ja'rdeminen zatlardın' durıs tu'siniwine tek jetip qoymastan, al tu'p tiykarg'ı metafizikalıq tu'siniklerge erise alamız. Bug'an mısalı: sezimlik qabıllaw, logikalıq juwmaq jasaw yaki salıstırıw h.t.b.

Vodafone 30 sentyabr 2010 itiba'ran ortasha 343 miliyon Abonenti ha'm 40 ortaqlıg'ı bolg'an, du'nyanın' en' u'lken mobil operator shirketi bolg'an.
Vekselde eki en' a'hmiyetli wazıypa – kredit xa'm esap – kitap wazıypaları birlestirilgen. Bir ta'repten, bul tovar kelisimi ta'replerinin' birinin' ekinshi ta'repke kredit beriw usılı, al ekinshi ta'repten, veksel aqsha surrogat bolıp tabıladı, ol almasıw sıpatına bola aqshanın' ornın basatug'ın to'lem quralı bolıp xızmet etedi. Bunnan tısqarı, Oraylıq bankte kommertsiyalıq banklerdin' ja'rdeminde vekseller esabı aqsha aylanısı kanallarına naq aqshanın' tu'siw usıllarının' biri bolıp tabıladı. Veksel – dawsız ha'm so'zsiz qarız minnetlemesi bolıp tabıladı. Bul sonı an'latadı, ta'repler to'lewdi bir waqıyanın' bolıwına baylanıslı etip qoya almaydı. Veksel boyınsha to'lem onı shıgarıp qoyıw sebeplerine qaramastan a'melge asırılıwı tiyis. Qararda qarızdar qarızdan bas tartqan jag'dayda onı tez ha'm jıldam o'ndiriwi ta'rtibin belgileydi. Vekseldin' dawsızlıg'ı to'lemnen bas tartıwg'a yamasa qarızdı prolongirovat etiwge bolmaytug'ınlıg'ında ko'rsetedi. Veksel – bul ıqtıyarlı to'lem minnetlemesi, yag'nıy ol boyınsha qarızdarlıq vekseldin' payda bolıw sebeplerine aynalg'an ayqın tovar jetkerip beriwlerden kelip shıqqan tikkeley qarız minnetlemelerinen tolıq payda boladı. Veksel o'z qarızın ekinshi shaxsqa to'lew esabına birinshi iyesi ta'repinen o'tkeriwden tovar kelisimi menen baylanıs tolıq jog'aladı. Veksel boyınsha qarızdar og'an huqıqtı jan'adan satıp alg'an basqa shaxsqa qarız summasın to'lewge minnetli, eger ha'tte ol birinshi baslang'ısh kelisimde bas tartqan bolsa da (tolıq jetkerip bermew, sapa normativlerine sa'ykesizlik, basqa sort ha'm t. b.). Al bul jag'dayda vekseldin' birinshi iyesine o'tew haqqında qayta talap etiw huqıqı qarızdarda qaladı. Tovar jetkerip beriwshilerdin' sha'rtliligi – vekseldin' a'hmiyetli sha'rti. Bir Qatar ma'mleketlerde veksel boyınsha o'z minnetlemelerin qarızdarlardın' orınlanıwına baylanıslı payda bolg'an tartıslardı sheshiw ushın arnawlı veksel sudı bar. Veksel sudının' tiykarg'ı artıqmashlıgı sonnan ibarat, onda tek vekselge tiyisli ma'seleler g'ana qarap shıg'ıladı. Vekseldin' qatnasıwında tovar kelisiminin' shartlerin orınlamaw yamasa azı – kem orınlaw jag'dayları menen baylanıslı barlıq basqa ma'seleler bul jag'dayda puxaralıq nızamlar menen reglament etiledi.

Salvador Dalí (tolıq atı: Salvador Domènec Felip Jacint Dalí i Domènech, Marquis of Dalí de Púbol; 11 may, 1904 – 23 yanvar, 1989) ataqlı İspaniyalıq su'wretshi bolg'an, ol ko'binese syurealizm janrında do'retiwshiligin alıp barg'an. Ol o'zinin' suwret salıw uqıbının' rawajlanıwına Renessans dawirinin' ustaları ta'siri bolg'anın ta'n alg'an. Ozinın' en' ataqlı jumısı esaplang'an "Yadtın' turaqlılıg'ın" 1931-jılı pitkergen.

Banktin' erekshe ka'rxana retinde shıg'aratug'ın o'nimi materiallıq o'ndiris sapasının' o'nimlerinen o'z-ara ajıratıladı, ol jay g'ana tovar shıg'armaydı, onın tovarı erekshe, yag'nıy aqsha, to'lem quralları tu'rinde shıg'adı.

Tuva — Rossiya Federatsiyasi aymag'indagi respublika bolip, Aziya ortasinda, Shig'is Sibir qublasinda jaylasqan. Maydani 170,5 min' km². Xalqi 305,5 min' (2002). Paytaxti — Qizil qalasi. 16 rayon, 5 qala, 2 qalashaga bolinedi.
Queen 1970-jıllardın' ataqlı toparı. Topardın' ag'zaları Freddie Mercury, Brian Harold May, John Deacon ha'm Roger Meddows Taylor bolg'an. Topar o'z jumısın Angliyanın' London qalasında baslag'an.

Man'g'ıstaw wa'layatı — Qazaqstan Respublikası quramindag'ı aymaq. 1973-jıl 20- martda Gurıyev (hazirgi Atıraw) wa'layatınan ajralib shiqqan. Maydanı 165,6 min' km2. Xalqı sanı 577,464 (2013). 1988-jıldin' 2-iyunında tarqatilib 1990-jıldin' 17-avgustinda tarixiy „Man'g'ıstaw“ degen Atı menen qaytadan wa'layat boldı. wa'layat orayı — Aqtaw qalası. Mang'istaw wa'layatı Qazaqstanin' teniz menen baylaytug'in birden bir suw beketi bar. Aymaqliq bo'liniwi 2 wa'layat ahmiyetine iye Qala: Aqtaw ham Janao'zen. 5 rayonan ibarat: 1. Beynew rayoni — Beynew 2. Qaraqiya rayoni — Quruq 3. Mang'istaw rayoni — Shetpe 4. Munayli rayoni — Mang'ıstaw 5. Tupqaragan rayoni — Fort- Shevshenko

Bank isinin' ilgeri rawajlanıwına, a'sirese, 1716—1720 jılı Frantsiyadag'ı Djona Lo bankinin' ta'siri zor boldı. Ol birinshi ret aqsha emissiyasın ju'zege asırdı. Onın' shıg'arg'an banknotları aylanıs barısında ma'ml. qag'az aqshag'a aynaldı. Baslı maqseti payda tabıwdı ko'zlegen B. sanaat men sawda kapitalistlerinin' mol aqsha qarjıların o'zine tarta basladı. Olar qarızg'a metall aqsha beriwden endi iri o'ndirisshilerge qarızdarlıq minnetlemeler arqalı kredit beriwge ja'ne klientinin' ag'ımdag'ı sshetine aqsha awdarıwg'a ko'shiwdi, so'ytip qarız kapitalının' qozg'alısın uyımlastıratug'ın erekshe qarjı ka'rxanası retinde o'ris aldı.
1930 jılardag'ı qaraqalpaq a'debiyatında M.Da'ribaevtın' dramalıq shıg'armaları da belgili orın iyeleydi. Onın' "Ko'klen", "A'rman", "Jana adamlar" (1938-41) , "G'a'rip-ashıq", "Da'wletiyar", "Edige", "Biz jen'emiz", "Eki toy", "Bozataw", "Front", "Altın ju'zik" t.b. ko'p aktli ha'm bir aktli pesalardı jazdı, biraq bul pesalar qoljazba tu'rinde saxnag'a qoyılmay qaldı. "Ko'qlen" pesasında 1905-07 jıllardag'ı rus revolyutsionerlerinin' ta'siri menen payda bolg'an Orta Aziyada, sonın' ishinde Qaraqalpaqstanda feodallıq u'stemlikke qarsı miynetkesh xalıqtın' qurallı ko'terilisin su'wretleydi. Pesa qaraqalpaq sannasında jasap turg'an u'sh-to'rt jıl ishinde u'sh ma'rtebe qayta islendi. Son'g'ı variantı 1941 jılı jazıp shıg'ıldı, ideyalıq ko'rkemlik da'rejesine bir qansha o'zgeris kirdi, syujetlik mazmunı biraz ıqshamlandı. Shıg'arma Ko'klennin' su'yiklisi Ayparag'a ashıqlıg'ınan baslanadı, bunda Ko'klennin' diyxanlardın' ko'terilisin basqarıw da'rejesine shekemgi o'siw jolı anıg'ıraq ko'rsetilgen. Ko'klen Shaniyaz baydan o'z haqısın ha'm joldaslarının' haqısın alıp beriw ha'reketleri obrazdın' evolyutsiyalıq o'siw jolında belgili orın iyeleydi. Shaniyaz bay Ko'klennin' su'yiklisi Ayparanı hayal u'stine almaqshı boladı. Ko'klen baydın' zulımlıg'ına qarsı shıg'ıp Ayparag'a u'ylenedi ha'm Qaratawdın' etegindegi shopanlar arasına jaylasıp ko'teriliske tayarlanadı. Ko'terilisshiler patsha soldatları menen de qarsılasıp jen'ip shıg'adı. Solay etip pesanın' ideyası tikkeley Ko'klennin' batırlıg'ı, azatlıq ushın gu'res jolına arnalg'an. "Qaraqalpaq a'debiyatı ha'm iskusstvosı" jurnalının' 1939 jıl 4-sanında M.Da'ribaevtın' "A'rman" pesası shıqtı. Bul Ernazar alako'z haqqındag'ı ekinshi pesa. M.Da'ribaevtın' "Ernazar alako'z" pesası 20-jıllarda jazılg'an edi. M.Da'ribaevtın' "G'a'rip-ashıq" da'stanı tiykarında do'retilgen usı atamadag'ı pesası 1939 jılı Xalıq Komissarlar Ken'esi qaptalındag'ı ko'rkem o'ner isi boyınsha ja'riyalang'an konkursta ekinshi orıng'a miyasar boldı. Pesa da'standı tikkeley qaytalamaydı, og'an jan'a dramalıq konflikt, a'debiy personajlar qosılg'an. Shıg'arma G'a'riptin' o'z su'yiklisi Shaxsanemnen ayrılıp qosıq aytıp otırıwınan baslanadı. Pesadag'ı waqıyalardı shiyelenistiriwshilerdin' biri Shahabbazdın' kishi hayalı Juwhagu'l. Ol G'a'ripke ashıqlıg'ı, maqsetine erisiwge umtılıwı arqalı onın' psixologiyası ashıladı.

Qashqınlar - quwdalanıw aqıbetinde, a'skeriy ha'reketler yaki basqa ayrıqsha jag'daylar na'tiyjesinde turaqlı jasap turqan ma'mleketin taslap ketken shaxslar. Qashqınlar mashqalası bir qatar xalıqaralıq sha'rtnamalar menen retlestiriledi. BMSh ko'leminde qashqınlar mashqalasın sheshiwge ja'rdem beriw ushın qashqınlar isi boyınsha Bas komissariat basqarması (QBKB) du'zilgen. 1951 jıl 28-iyulda ko'p ta'repleme Qashqınlar da'rejesi haqqında konventsiya qabıl etilgen.

Yoga psixologiyalıq kategoriyalardı izertlewge ha'm praktikalıq psixologiyalıq u'yretiwge itibar beredi, burınnan qalg'an sistemalardın' medatatsiyası haqqında rejelerden ko'p waqıtta shıg'adı.
Shıg'arma da'slepki betlerinde Ma'qset qarapayım shayır ta'biyatlı bir jigit sıpatında ko'rinedi. Lekin ol o'z a'tirapındag'ı waqıyalardı gu'zetip baradı. Turmıstag'ı a'dalatsızlıqlarg'a, nahaqlıqqa qarsı shıgadı, olar tuwralı teren'irek oylap, juwmaq shıg'arıwg'a ha'reket etedi. Joraları menen haytlap ketip qarawındag'ı mallardın' joytılıp ketiwi, Maltabar menen Pirnazarovtın' Haytmurat g'arrıg'a qırsıg'ıp Ma'qsetti qamap taslawı onın' o'mirinde u'lken burılıs jasaydı. Qarawındag'ı mallardı da qaytıp alıp qoyadı. Bul tosınnan bolg'an waqıyalar Ma'qsettin' o'mirin astın-u'stin qıladı. Qamaqtan azat etilgeni qarawındag'ı mallardı alıp qoyadı. Tap sol waqıtta Muratta Ma'qsetti o'z menen alıp ketiwge keledi. Ma'qsettin' o'mirindegi adasıwlar usınnan keyin baslanadı. Qalag'a kelgennen son'g'ı ku'nleri zerikerli boladı. Da'slepki ku'nleri jumıs tappay sandaladı. Restorang'a shveytsar bolıp kiredi. Ol jerde de talabı ju'rispeydi. Awıllaslarınan esitken ga'pine shıdamay restorandı ta'rk etedi. Keyin qurılısqa jumısqa o'tedi. O'mirdegi ornın tapqanday boladı. Degen menen bug'an da ishley kewli tolmaytug'ın edi. Ta'g'dirdin' tu'rli-tu'rli taqıwmetine tap bolg'an Ma'qsettin' ar-sarı shıg'adı. Ta'g'dir taynapır taslardı talayına talmay zın'g'ıtar edi. Murattın' u'yleniw toyınan xabarsız qalıp dayısının' o'kpelewi, onın' ju'zine qaray almay ju'rgende Maltabardın' tap bolıwı, o'z na'psi ushın Miyrigu'ldin "a'jag'asıman" dep tanıstırıwı, tag'ı da bunın' menen turmay iplas iske qol urıwı, Dilaramg'a doslasqanda jen'gesinin' Maltabar menen qashıp ketiwi, so'ytip ju'rgende Nazlının' tap bolıwı, dayısının' jaqsı niyet penen baslag'na isleri Ma'qsettin' janın jegidey jeydi. Aldında eki jol bar. Biri - jaylawg'a qaytıw, ekinshisi - Dilaram menen qalıw. Kewli, ju'regi ken'islikti ku'segen Ma'qset jaylawg'a qaytıwg'a bel baylaydı. Keyingi waqıtları o'mirindegi awdarıspaqlar, tosınnan bolg'an jag'daylar, waqıyalar na'tiyjesinde Ma'qsettin' xarakterinde printsipial o'zgerisler ju'z beredi. Ata ka'sibine bolg'an sadıqlıq, Nazlıg'a bolg'an muhabbat Ma'qsetti tuwılg'an ata ma'kanına baslaydı. Sh.Seytov qaharmannın' o'z ka'sibine, o'z su'ygenine qayta oralıwın su'wretlew arqalı insannın' tuwılg'an jerge, ata ma'kang'a muhabbatın ulıg'laydı. İnsannın' o'mirdegi ornın, baxtın onın' ka'siptegi, muhabbattegi ornı menen belgileydi.

Misırda ko'pshilik arxeologlar mag'lıwmatı boyınsha piramidalar BEQ XXVI—XXIII a'sirde qurılg'an, biraq ko'p geologlar, tarixshılar, injenerler sonın' menen kelispewshi burın'ıraq bolg'anın ko'rsetedi.

Diniy alımlardın' pikirinshe, Ha'dis kitapları ko'p jıllar ha'm a'sirler dawamında jazılg'an. Tolıqtırılıp ken'eytilgen. En' tolıq jazılg'an Ha'dis Muxammed payg'ambar o'liminen bir a'sir son', VII a'sirde payda bolg'an degen mag'lıwmatlar da ushırasadı. İslam dini hu'kimranlıq etken ma'mleketlerde Quranı Ka'rimge tiykarlana otırıp, musılmanshılıq nızam-qa'deleri ken'eytiw ha'm teren'lestiriw maqsetinde Quran su'relerinin' mazmunın ko'pshilikke ele de aydınlastırıp beriw za'rirligi payda bolg'an. Sonlıqtan Ha'dislerdin' mazmunı payg'ambarlardın' o'miri menen baylanıslı.
A'yyemgi Rimde bank ja'ne nesiye huqıg'ının' normaları bolg'an. Usı normalarg'a sa'ykes, b.e.sh. III a'sirde almasıw isine beyimlengen Rimli bankirlerdi kumuliyar dep atadı. Olarg'a nesiyelik operatsiyalardı ju'rgiziwge ruxsat etilmegen. Tariyxshılardın' aytıwınsha, A'yyemgi Vavilon bankleri tek g'ana nesiye berip qoymay, sonday-aq jer to'lemshilerin satıp alıw-satıw, ja'ne basqa da operatsiyalardı orınlag'an.

Lenin Birinshi Du'nya Ju'zlik Uristi toqtatiw maqsetinde Germaniya menen Bretsk-Litovsk Kelisimine qol qoyadi. Bul kelisim Germaniya hu'jimlerin toqtatqani menen, Rossiya ko'plep jerlerinen ayriladi.

A'liysher Nawayı ko'p g'ana epikalıq shıg'armalar jazdı. Bulardın' arasında 1482-1485 jıllarda jazılg'an 'Xamsa' (Bes kitaptan ibarat da'stan). 1499-jılı jazılg'an 'Lisanut-tayr' (Quslar tili) shıg'armaları ayrıqsha dıqqatqa iye. A'sirese 'Xamsa' A'liysher Nawayının' dan'qın pu'tkil a'lemge jayg'an edi. A'lbette xamsa jazıw Ku'nshıg'ıs ellerinde burınnanaq bar da'stu'r. Xamsa do'retiw isinde eliwden artıq shayırlar qatnasqan bolsa da, bul bag'darda tek to'rt adam g'ana putkil du'nyag'a belgili bolıp qaldı. Bulardan en' birinshi ma'rtebe 'Xamsa' jazıwdı baslag'an' ko'rnekli a'zerbayjan shayırı Nizamiy Ganjaviy (XII a'sir) ha'm bunnan eki a'sir keyin Hind elinde Xısıraw Dexleviy, Nawayının' zamanlası ko'rnekli parsı-ta'jik shayırı A'bdiraxman Ja'miy ha'm A'liysher Nawayının' o'zi. Bul jazılg'an Xamsalar negizinen bir derekke tiykarlang'an bolsa da, biraq olardın' ha'r biri bir-birinen parıq qıladı. Sebebi ha'r Xamsada jaratılg'an obrazlarda shayırlardın' jasaw da'wirine qarap a'dewir o'zgerislerge ushırag'an. Bul jag'daylar ko'birek Xısıraw, Bahram, Farhad ha'm Shiyrin obrazlarında a'dewir ko'zge taslanadı. Bunnan tısqarı Nizamiy, Dexleviy, Ja'miyler Xamsanı parsı tilinde jazg'an bolsa, A'liysher Nawayı tu'rki tilinde jazadı. Bul jag'ınan qarag'anda da A'liysher Nawayının' miyneti og'ada u'lken. Nawayı Xamsa jazg'anda da o'zinen aldın o'tken ustazlarına u'lken hu'rmet penen qaraydı. En' birinshi ma'rtebe Xamsa jazıp qaldırg'an Nizamiy Ganjaviydi alg'ıslap:
"Qashqın" (1936) poeması eski turmıstın' real kartinasın ashıp beriwshi shıg'arma. Onın' orayında xan qolınan jazıqsız qaza tapqan qaraqalpaq qızının' tragediyalıq ta'g'diri turadı. Poemadag'ı jan'alıq avtordın' estetikalıq ko'zqarasının' sa'wleleniwinde, yag'nıy onın qız o'liminde go'zallıqtı ko're biliwinde anıqlanadı. Sonın' menen birge tragediyalıq xarakterge iye bolg'an Sa'nem ta'g'dirinde shayır jeke adamnın' ten'lik, azatlıq alıwına mumkinshilik bolmag'an feodallıq ja'miyette jasag'an puqara xalıqtın' ulıwma narıyzalıg'ın su'wretleydi. M.Da'ribaevtın ko'rkem shıg'armalarında jan'a mazmun turmıstag'ı bolıp o'tken jan'a waqıyalar menen o'zgerislerden do'reydi, sonın negizinde o'zinin haqıyqat formasın tabadı. Shayırdın "Aypara" poeması hayal-qızlar ten'ligi temasına arnalg'an. Onın' orayında qaraqalpaq xalqının' turmısında bolıp o'tken tariyıy-ja'miiyetlik ha'diyseler. Adamnın' jeke basındag'ı waqıyalar, konfliktler turadı. Shıg'armanın' syujeti to'mendegishe: tu'rkmen baspashıları qaraqalpaq awılın talaydı. Bes-altı qız tu'rkmen feodallarının' qolına tu'sedi. Aypara- solardın' biri. Biraq o'zinin' tuwılgan jerine su'yiwshilik sezimi sheksiz bolg'an qız bendelikke ko'nbeydi. Da'slepki ku'nlerden-aq ta'g'dirlesi Qarabaydı qashıwg'a u'gitleydi. Ekewi Qon'ıratqa kelip shan'araq quradı, biraq Qarabaydın' ma'rdikarg'a alınıwı sebepli shan'arag'ı tez arada buzıladı. Aypara Bekman degen g'arrı baydın' toqalına aynaladı. Aypara bunday qorlıqlı turmıstan jan'a du'zim ornawı menen azat etiledi. Shayırdın' "Kim jen'di", "Qaljan", "Qon'ırattı qorg'aw" poemalarında o'z da'wirinin' tariyxıy waqıyaları sa'wlelendirildi. Bul poemalarda qaharman obrazın jasawda, onın' ishki du'nyasın, xarakterin ha'm janlı ha'reketlerin ashıwda avtordın' biraz do'rtiwshilik o'siw jolı ko'zge taslanadı. Ma'selen, "Kim jen'di" poemasının' qaharmanı Nurman Qarabayg'a salıstırg'anda janlı ha'rekette ko'birek su'wretlenedi. Minez-qulqı, o'mirge ko'zqarası, estetikalık idealı qıyın sınaqlarda qa'liplesedi.

Sonın' menen, bul birinshi ret banklik operatsiyalardı orınlag'an kimler? — degen soraw tuwadı. Tariyxshılardın' pikirinshe, olar bo'leklegen gewdeler ja'ne qolında toplang'an aqshalay qa'rejetleri bar shirkew mekemeleri eken. Shirkewler qunlılıqlardı saqlaytug'ın en' isenimli orınlaar bolg'an. Sol waqıtları belgili grektin' shirkewleri (Delfa, Delo, Samo, Efse) aqsha saqlaw menen aynalısqan. Efsedegi Artemid shirkewinde kishi Aziya jag'alawındag'ı ellerdin' amanatları, al Delfadag'ı Apollon shirkewinde barlıq evropalı Gretsiyanın' bos aqsha qa'rejetleri toplanıptı.

Ko'shirilgen shaxslar - ekinshi jer ju'zi urısı da'wirinde gitlershiler ta'repinen basıp alıng'an aymaqlardan ma'jbu'riy tu'rde ko'shirip a'ketilgen shaxslar.

Boljawlar boyınsha, nеft so'zi akkad tilinde barlıqqa kelgen, Burıng'ı Iran akkad tilli xalqları o'z imperiyasına karta ha'm neft so'zin o'zlestirgen. Worıs tiline neft so'zi Irаn elinnen kelgen bolıp, "Kotov Sayaxatı" degen kitapta (1625 jıl) neft birinshi ma'rte tilge alıng'an, . Pаrsı tilinen Grek tiline νάφθα «neft», onnan Latın tiline naphtha degen so'z kelip shıg'adı. . Ko'shirme mag'ınada qaraqalpaq tilinde "qаra altın" so'zi de qollanıladı.
A'sirese, Sh.Seytov ko'pshilikke jazıwshı sıpatında tanılg'an. Ol prozadag'ı o'z soqpag'ın aytarlıqtay shınıg'ıwlar-gu'rrin'ler jazıp u'yreniw mektebinen "o'tpey-aq", povestler do'retiw menen baslag'an. Ol tez waqıt ishinde "Ko'p edi ketken tırnalar", "Qashqın" povestleri menen jazıwshılıq talantın ko'rsete aldı. Bul povestler onın' tun'g'ısh ta'jiriybeleri bolıwına qaramastan sa'tli shıqtı. Bul eki povesttin' ideyası, ko'rkemlik qasiyetleri haqqında Z.S.Kedrina, M.Parxomenko, M.K.Nurmuxammedov, S.Axmetov, Z.Nasrullaeva, J.Narımbetovlar unamla pikirler aytadı.

Rio-de-Janeiro (toliq ati: São Sebastião do Rio de Janeiro) Braziliya da Atlantika okeaninin' jag'asinda jaylasqan qala. Xalqi sani : 6,256,567 mln. Klimati : Tropik mussonli.

1955 jili jaziwshinin' prozag'a bet buriwi tuwri keledi. Bul jili onin' “Pochtalon kelgende” degen da'slepki gu'rrin'i “Jas Leninshi” de basildi. Sonnan beri ol tiykarinan proza janrinda islep kiyatir.

Sh.Seytov qaraqalpaq a'debiyatının tuwısqan xalıqlar a'debiyatı ullı klassik a'debiyatı ha'm ja'ha'n a'debiyatı u'lgilerin qaraqalpaq tiline awdaradı. Ol N.A.Nekrasov, A.S.Pushkin, M.Yu.Lermontov, L.N.Tolstoy, S.Ayniy, A.Matchannın' shıg'armaları menen qaraqalpaq oqıwshıların tanıstıradı. O'z gezeginde jazıwshının' shıg'armaları rus, o'zbek, tatar, qazaq tillerine awdarılg'an.

Fizika injenerligi ta'biyat waqiyalarin u'yreniw ha'm olardan paydalanip adamzadtin' turmisin an'satlastiriw maqseti menen do'retilgen bo'limi.

Neft - kerekli pаydalı qazılmalardın' biri. Ta'biyatda neftdin' 4 toparı tabılg'an: metanlı, oleinlı, naftеnlı, aromatik. En' ko'p benzin metan neftinde shıg'adı. Neft benen birge iyiriwshen' gaz da shıg'arıladı, ol еsh qana neftde yerimeytin boladı. Iyirshen' gaz quramına etan, propan, butan, pentan, kirgenlikten ol ximiya o'nimleri ushın paydalınıladı.

Absolyut birlikler - birliklerdin' absolyut sistemasina kiretin fizikaliq reaksiya birlikleri. "Absolyut birlikler" termini ko'binshe elektrotexnikada absolyut praktiki elektrak birliklerini belgilew ushin qollaniladi.
Arab tilinde «şïrk» (arab.: شِرْكٌ‎) sözi «eki zattı teñ qılw» degen mağına beredi. Al şarïğatta bul termïnniñ jalpı jäne jalqı mağınası bar: Şïrktiñ jalpı mağınası: Allahtıñ jeke özine tän bolğan sïpatın nemese aýırmaşılığın basqağa telw. Bundaý şïrktiñ üş türi boladı: Birewdi Allahtıñ jaratwşılıq-rabbılıq sïpatına teñew, nemese osı sïpattarmen Allahtan basqanı sïpattaw; Tek Allahqa ğana tïyesili bolğan esim-sïpattardı basqa birew de ïyelenedi dep eseptew; Allah Tağalağa qulşılıqta serik qosw, yağnï qulşılıqtıñ kez-kelgen türin Allahtan basqağa arnaw[7]; Şïrktiñ jalqı mağınası dep Allahtan basqadan Oğan duğa etkendeý duğa qılw, Odan qalaý şapağat tileseñ solaý şapağat tilew, Oğan qalaý ümit etseñ solaý ümit etw, Onı qalaý jaqsı körseñ basqanı solaý jaqsı körw. Quran men Sünnette şïrk twralı aýtılsa negizinen osı tüsiniledi[7]. Basqa jağınan alsaq şïrk eki türge bölinedi: ülken jäne kişi şïrk. Ülken şïrk (arab.: الشرك الأكبر‎) dep Allahtan basqağa qulşılıq etw, basqanı Allahqa teñewdi ataýdı. Ülken şïrk adamdı Ïslamnan şığarıp, onıñ tozaqta zaptalwına sebep boladı; Kişi şïrk (arab.: الشرك الأصغر‎) dep ülken şïrkke aparatın isterdi nemese Quran men Sünnette «şïrk» dep atalğan, biraq därejesi ülken şïrkke jetpeýtin närselerdi ataýdı[8]. Ïslamï senim (aqïda) boýınşa Allahqa serik qoswdıñ zardabı öte awır, tipti sol şïrkte qaýtıs bolğan adam mäñgi-baqï tozaqta qaladı dep eseptelinedi. Allah aýtadı: «Şın mäninde Allah Oğan serik qosqandı keşirmeýdi, odan basqasınıñ (nemese: odan kişiniñ) barlığın keşiredi, eger qalasa» (Nïsa süresi, 48-şi ayat)

Ra'wiyatlar tariyxıy orınlarg'a, tariyxıy adamlarg'a, tariyxıy waqıyalarg'a baylanıslı ko'rkemlik pa'rwaz benen aytılatug'ın ishinde qıyalıy na'rseleri bar awızeki a'ngimeler. Haqıyqatında usı belgileri menen ra'wiyatlar an'ızlardan ayırılıp turadı. Ra'wiyatlar tariyxta bolg'an adamlardın', urıwlardın', qa'wimlerdin', xalıqlardın' atamalarının' kelip shıg'ıwı menen, tariyxta bolg'an orınlardın', da'ryalardın', ko'llerdin', jerlerdin', qalalardın' atları menen, tariyxta belgili bolg'an tariyxıy waqıyalar menen baylanısta aytıladı. Bulardın' tariyxıy haqıyqatshılıq penen qosa qosımtaları da az emes. Degen menen ra'wiyatlar haqıyqatlıqtı qıyal ku'shi menen su'wretlewi jag'ınan ko'zge tu'sedi. Usı waqıtqa shekemgi ra'wiyatlar o'z aldına janr retinde qaralmay erteklerdin' ishinede an'ızlar menen qosa toplamlarda t.b. jıynaqlarda basılıp keldi. Qaraqalpaq xalqının' onın' ishindegi tolıp atırg'an urıwlardın' payda bolıwı haqqında ko'plegen ra'wiyatlar bar. Mısalı: Qaraqalpaq atamasının' kelip shıg'ıwı basına kiygen qalpaqtan da'lilenedi. Al urıwlardın' ha'r qaysısının' payda bolıwı haqqında o'z aldına ra'wiyat bar. Mısalı: Qon'ırat urıwının' atamasının' kelip shıg'ıwında Berdaq "Shejiresindegi” Qon'ırat atlı adam ma'nisinde bolsa, Abulg'azı Bahadırxan keltirgen ra'wiyatta Chorlıq mergennin' ulı Qon'ırattın' atına baylanıslı payda bolg'an. Qıpshaq so'zinin' kelip shıg'ıwıda Berdaq "Shejire" sinde mınaday ra'wiyat bar:
Sog`an qaramastan, Missis Tetcherdin` Ulli Britanya ekonomikasin modernizatsiyalawi birtegislikten alis boldi; onin` inflyaciyag` qarissi guresi massaliq jumissizliqqa alip keldi, jumissizlar sani 1982-jili 3000000 g`a jetti bul bolsa 3 jil alding`a salistirg`anda 1500000g`a ko`p. Bul tiykarinan go`nergen ha`m ekonomikaliq rentabelli bolmag`an zavodlar ha`m ko`mir ka`nlerinin` jabiliwi menen baylanisli. 1984-jil dawaminda jumissizliq o`zinin` maksimal da`rejesine derlik 3300000 g`a jetti, bul ko`rsetkish 10 jilliqtin` son`g`i 3 jilinda birden tusip ketti, 1989-jldin` aqirina kelip jumissizliq da`rejesi 1600000 nan sa`l aslam bolip turdi. Biraq sog`an qaramastan 1990-jildin` ekinshi yariminda Ulli Britanya dunya recesiyasi menen parallel turde ekinshi bir basqa recessiyag`a tusip qaldi ha`m ekonomikanin` en` joqari da`rejesinen 8% ke en` to`men da`rejesine tusip ketti, 1993-jildin baslarinda recessiya tamamlang`an waqitta bolsa jumissizliq 1600000 atrapinan 3000000 g`a artip ketti, ham keyingi ekonomikaliq tikleniw juda` kushili boldi. 1980-jillardag`i recessiyag`a qarag`anda tikleniw tezboldi ha`m jumissizliq da`rejesi real to`menledi, 1997-jili jumissizliq 1700000 g`a tusti.

Ierusalimnin' "Taza Qalasi" eski tas diywallarda sirtta jaylasqan bo'legi esaplanadi. Taza qala 1800 jillarda salinip basladi. Mishkenot Sha'annanim, Mea Shearim, ha'm Buxara bo'legi taza qalanin' en' birinshi rayonlarinan esaplanadi.

Ko'plegen adamlar Evklidti matematikanin' a'hmiyetli bo'limi bolg'an geometriyanın' atası dep esaplaydı. Onın' en' ataqlı jumısı bul Elements (Elementler). Ko'pshilik bul kitaptı tarıyxtın' en' belgili oqıwlıq kitabı dep esaplaydı. Kitap aksiomalardın' (ha'mme durıs dep esaplaytug'ın zatlar toparının') kishkene toparı menen baslanadı. Evklid usı aksiomalar tiykarında geometriyalıq obyektlerdin' ha'm pu'tin sanlardın' o'zine ta'n belgilerin ko'rsetip beredi. Ol jan'a joqarı pikirler bul pa's pikirlerden durıs ekenligin da'liyllep beredi. Bul aksiomalıq metod dep ataladı.

Ulli Britanyada saliqqa tartiw keminde eki turdegi hukimetke to`lemlerdi to`lew mumkin: aymaqliq hukimet ha`m orayliq hukimet ( HM Revenue & Customs). Aymaqliq hukimet orayliq hukimet fondinin` grantlari , biznes normasi, munitsipal saliq ha`m tez-tez to`lemler ha`m jiyinlar misaliga ko`shedegi stoyankalar esabinan finanslanadi. Orayliq hukimet kirimi tiykarinan daramat salig`i, Milliy qamsizlandiriw saliqlari, Qosilgan baha salig`i, kooperatsiya ushin saliq ha`m janilg`i ushin saliq esaplanadi.

Bir kletkalılar kishi du'nyasına kiretug'ın haywanlardın' denesi bir kletkadan yamasa bir-birine usas duzilgen kletkalar toplamınan ibarat. Olardın' kletkasıda tiykarınan ko'p kletkalılar kletkasına usas duzilgen, biraq olardan fiziologiyalıq jaqtan keskin parq qıladı. Sebebi bir kletkalılar erkin o'mir keshiretug'ın organizmler bolıp, olar zat almasıw, ha'reketleniw, ta'sirleniw, ko'beytiw ha'm tiri organizmler ushın ta'n bolg'an basqa barlıq qa'siyetlerge iye. Bunday funktsiyalardı kletkadag'ı arnawlı organoidlar (organellalar) orınlaydı. Bir kletkalılardın' organoidları kletkanın' bir bo'limi bolıwı menen ko'p kletkalılardın' organlarınan parq qıladı.
Shri Lanka ra'smiy atı Shri Lanka Demokratik Sotsialistik respublikasi (sinxalsha Sri Lankā Prajathanthrika Samajavadi Janarajaya) - Aziyada jaylasqan ma'mleket.

Orazbayev M ., T., Nazariy mexanika tiykarg'ı kursı, 3-nashr, T., 1966; Rashidov T. R., Shoziyotov Sh., Mominov K. B., Nazariy mexanika asoslari (darslik) T., 1990.

Planetada qa'legen basqa tiri organizmlerge qarag'anda bakteriyalar ko'birek. Ko'plegen bakteriyalar topıraqta yamasa suwda jasaydı al bir bo'legi bolsa basqa tiri organizmlerdin' ishinde jasaydı. Geybir bakteriyalar tiri organizmlerde kesellik payda etiwi mu'mkin, biraq basqa bakteriyalar awqatlanıw, azıq-awqat islep shıg'arıw ha'm kislorod bo'lip shıg'arıw (ko'k-jasıl suw astı o'simligi) usag'an ku'ndelikli ha'reketlerde paydalı bolıp esaplanadı.

Aziya kubogi Qıtay 2004 年亚洲杯足球赛 final basqıshı Qıtay'da 17 iyun ha'm 7 Avgust ku'nlerı arasında bolıp o'tdı. Pekin'degı final oyınında Qıtay' menen yaponya oyında chempion bolg'an.

Kola da'wirindegi jergilikli qa'wimler, olarg'a kelip qosılg'an ha'r tu'rli urıw ha'm qa'wim birikpeleri qazaq xalqının' ata-babaların ha'm qazaq xalqın qurag'an. Erte da'wirlerge tiyisli jazba dereklerde b.e.sh. VII-IV a'sirlerde ha'zirgi Qazaqstan jerinde ha'r tu'rli bir neshe qa'wimler jasag'anlıg'ı ko'rinedi.

5) to'lem ornı ko'rsetilgen boladı. Bul yuridikalıq shaxs turg'an orın, fizikalıq shaxs jasaytug'ın orın yamasa qa'legen basqa orın bolıwı mu'mkin. Eger vekselde to'lem ornı ko'rsetilmegen bolsa, onda onı du'zgen orın (a'piwayı veksel) yamasa ol boyınsha to'lewshinin' ataması menen bir qatarda belgilengen orın (jiberiletug'ın veksel) sonday orın bolıp esaplanadı. To'lem ornı menen to'lewshinin' turg'an ornı tuwrı kelmeytug'ın vekseller domitsilirlengen dep ataladı. Sonday-aq to'lewshiden tısqarı to'lep to'seytug'ın shaxs – domitsiliat bolıwı mu'mkin.

modaları: Auto, Portrait, Landscape, Child, Sports, Close up, Night portrait, Programmed auto (P), Shutter-priority auto (S), Aperture priority auto (A), Manual (M)

Aleksandr Raykov Worıssha Wikipedia qatnasıwshılarınan biri esaplanadı (aldın Raykoffff, keyin bolsa Carpodacus niki astında). O'zbekshe Wikipediada ha'm azıraq u'lesin qosqan.. O 2013-jılda Uzinfocom kompyuterli ha'm informatsion texnologiyalar orayında «Wikipedianı qalay toltırıw mu'mkin» atlı temada seminar-trenın' o'tkizdi.