Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Tô-lùn-tô (多倫多, Yîn-ngî: Toronto) he Kâ-nâ-thai Ontario-sén ke sú-fú, chhô-lo̍k chhai Ontario-fù sî-pet ngan ke Nàm Ontario thi-khî. Kîn-kí 2012-ngièn chhit-ngie̍t ke Kâ-nâ-thai ngìn-khiéu phû-chhà, Tô-lùn-tô-sṳ ngìn-khiéu tha̍t-tó 2,790,060-ngìn, vi Kâ-nâ-thai chui-thai sàng-sṳ, chhêu-ye̍t Chi-kâ-kô sṳ̀n-vì Pet-Mî thi-si thai sàng-sṳ. Tô-lùn-tô-sṳ he Thai Tô-lùn-tô Thi-khî ke sîm-chhong thi-khî, ya-he Ontario-sén nàm-phu ngìn-khiéu chhiû-me̍t-khî (chhṳ̂n-cho "Kîm Mâ-thài Thî-khî") ke yit-phu-fun. Sàng-sṳ khî yû 5,132,794-chak kî-mìn. Chhai 2011-ngièn ngìn-khiéu phû-chhà chûng, Toronto ngìn-khiéu phû-chhà-khî yû 5,583,064-chak kî-mìn, yì fu̍k-koi fam-vì pí-káu kóng ke Thai Tô-lùn-tô Thi-khî chet yû 6,054,191-miàng kî-mìn. Chok-vi Kâ-nâ-thai ke kîn-chi chûng-sîm, Tô-lùn-tô he yit-ke Sṳ-kie-kip Sàng-sṳ, ya-he sṳ-kie-sông chui-thai ke kîm-yùng chûng-sîm chṳ̂-yit. Tô-lùn-tô chhai kîn-chi sông ke liâng-siên thi-vi chhai-yî kîm-yùng, sông-ngia̍p fu̍k-vu, thien-sin, yî-hòng, kâu-thûng yun-sû, mòi-thí, ngi-su̍t, thien-yáng, thien-sṳ chṳ-chok, chhut-pán, ngiôn-thí, yî-yo̍k ngiên-kiu, kau-yuk, lî-yù, thí-yuk tén sán-ngia̍p. Tô-lùn-tô chṳn-khèn kâu-yi-só he sṳ-kie thi-chhit thai kâu-yi-só, chúng-phu sat-chhai sṳ-nui, yû tô-su Kâ-nâ-thai kûng-sṳ̂ chhai Tô-lùn-tô sông-sṳ. Tô-lùn-tô ke koet-chi-sin ngìn-khiéu thí-hien chhut kì he chhièn-vông Kâ-nâ-thai yì-mìn ke chhung-yeu lo̍k-kiok tiám. Tô-lùn-tô tông-thi ke fà-khièu khi̍p fà-yí ngìn-khiéu tha̍t-tó si-sṳ̍p-van.

Fap-lò Khiùn-tó (Fap-lò-ngî: Føroyar, Tan-ma̍k-ngî: Færøerne, Yîn-ngî: Faroe) he Pet-Êu koet-kâ Tan-ma̍k ke hói-ngoi chhṳ-chhṳ Liâng-thi. Thi-lî vi-tsì kie fû Nò-vî hói fò pet Thai-sî-yòng chûng-kiên, chhú-yî Nò-vî to Pên-tó chṳ̂-kiên khî-lì yit pan ke vi-tsì. Fap-lò Khiùn-tó liu̍k-thi-mien-chit 1,399 phìn-fông kûng-lî, yù 17 ke yû ngìn tó fò ngiâ-kòn ke mò ngìn tó chû-sṳ̀n, kî-mìn khiung 46,662 ngìn (2004 chûng khì kû-kie), kî-mìn tô vì sṳ̂-khâm-tit-na̍p-vì-â ngìn heu-thoi, Kî-tuk-kau Lu-tet kau-phai ke sṳ̀n-yèn, kôn-fông ngî-ngièn vì Fap-lò-ngî fò Tan-ma̍k-ngî.

Kantō Thi-fông (Ngit-pún-ngî: 関東地方 (Kôan-tûng Thi-fông)/ かんとうちほう, Kantō-chihō) he Ngit-pún Honshū chûng-phu hiong Thai-phìn-yòng ke yit-ke thi-khî, yù Ibaraki-yen, Tochigi-yen, Gunma-yen, Saitama-yen, Chiba-yen, Tûng-kîn-tû, Kanagawa-yen só kèu-sṳ̀n. Khì yî sú-tû Tûng-kîn vì chûng-sîm, vì Ngit-pún ngìn-khiéu chui me̍t-si̍p ke thi-khî, chhêu-ko sâm-fûn-chṳ̂-yit ke Ngit-pún ngìn-khiéu kî-chhu.

Lùng-chhông-yen (隆昌縣) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Nui-kông-sṳ só kón-hot ke yen. Chúng mien-chit 792 phìn-fông kûng-lî, 2002-ngièn ngìn-khiéu 76-van ngìn.

Maidenhead he Yîn-koet Tûng-nàm Yîn-kak-làn Khî-vet Berkshire khiùn Windsor lâu Maidenhead ke sàng-chṳ́n, khî-lì Lùn-tûn yok 41.4 kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 78,000 (2001-ngièn).

Artieda vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 13 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 107-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).

Mô-fap Khì-yèn(Tangled) he 2010-ngièn Walt Disney Animation Studios chè-chok, Bí-kok Nathan Greno khi̍p Byron Howard phah ê thûng-fa thien-yáng.
Pyeongtaek Sṳ (Hòn-ngî: 평택시/平澤市) he Hòn-koet Gyeonggi Tho ke yit-chak sàng-sṳ. Chúng mien-chit 452.31 phìn-fông kûng-lî, 2012-ngièn ngìn-khiéu tha̍t-tó 427,460-ngìn.

Franz Liszt (1811-ngièn 10-ngie̍t 22-ngit – 1886-ngièn 7-ngie̍t 31-ngit), fe̍t-chá ham cho Liszt Ferenc, he Hiûng-ngà-li ke yit chak long-man chú-ngi chok-khiuk-kâ.

Pâ-sṳ̍p-kî-ngì-ngî sṳ́-yung chá tô chhai Ngò-lò-sṳ̂ ke Pâ-sṳ̍p-khô-ngì-thok-sṳ̂-thán-khiung-fò-koet (pâ sṳ̍p Kî-ngì), yî-khi̍p lìn khiûn ke Tat-tat-sṳ̂-thán-khiung-fò-koet fò Vû-tet-mu̍k-ngì-thi̍t-khiung-fò-koet. Ya-yû put-séu sṳ́-yung chá chhai pí ngì mê chû fò chhâ lî ngâ pîn sṳ̂ khiet chû, O-lùn-páu-chû, sṳ̂ vì ngì Tet lo̍k fû sṳ̂ khiet chû, khù ngì kòn chû, yî-khi̍p chhai Hâ-sat-khiet-sṳ̂-thán fò Vû-tsṳ-phe̍t-khiet-sṳ̂-thán ke pâ sṳ̍p Kî-ngì séu-sú mìn-chhu̍k.

Shimane-yen (Ngit-pún-ngî: 島根県 (Tó-kîn-yen)/ しまねけん, Shimane-yen) he Ngi̍t-pún Chūgoku Thi-fông chui sî-phu ke yit-ke yen, lâu tó-song khì-thâ ńg-yen tsiap-yòng fe̍t kak-nui hói-vân tsa-mong, mien-tsit 6707.29 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 761,5-ngìn.

Pông-hâ (幫哈, Hî-lia̍p-ngî: ἅσθμα) he yit-chúng sòng-kien ke hì-tho ke man-sin yàm-tsin-sin chhi̍t-phiang, chú-yeu thi̍t-chṳ̂n he tô-pien lâu fu̍k-fat ke tsin-chhong, khó-ngia̍k-sin hì-liù chú-set. Sòng-kien tsin-chhong péu-hien vì chhón-sit, khet-sèu, hiûng-khiông kín-pet-hiûng mún lâu hì-tón. Pông-hâ phú-phiên ngin-vì he yù kî yîn lâu fàn-kin yîn-su khiung-thùng thô-chṳ ke. Tui Pông-hâ ke tsín-thôn thûng-sòng kî yî tsin chhong ke lui-hîn, sùi sṳ̀-kiên thûi yì tui chhṳ-liàu ke fán-yin, khi̍p fû-khi̍p liòng chhet thin fap. Yî-ho̍k sông tui Pông-hâ ke fûn-lui yî-kí he fat-phiang phîn-sut, yit miáu nui yung li̍t fû-khi̍p liòng (FEV1), lâu fû hì liù liòng fûng chhṳ̍t. Pông-hâ ya cho-tet pûn fûn-vì thi̍t-yin-sin fe̍t fî thi̍t-yin-sin (ku yû ke) chhṳ́ chhú thi̍t yin sin chṳ́ ke he hiong lui-phe̍t 1-hîn chhêu-men-sin fán-yin fat-chán ke chhín-hiong

Costa Rica (Sî-pân-ngà-ngî：República de Costa Rica, Hon-ngî yîm-yi̍t: Kô-sṳ̂-tha̍t Lì-kâ 哥斯達黎加 ya-he Kô-sṳ̂-thai Lì-kâ 哥斯大黎加) he Chûng-mî-chû yit-ke koet-kâ.

Ak-ngì-pu-ngì-sṳ-sén (Pô-sṳ̂-ngî: استان البرز‎, Ostan-e Alborz) he Yî-lóng Sâm-sṳ̍p ke sén-fun chṳ̂-yit. Mien-chit 5,833 phìn-fông kûng-lî, chhai só-yû sén-fun chûng phài-hàng thi sṳ̍p-sâm. Ngìn-khiéu yok 2,412,513 (2011-ngièn sú-kí); Sú-fú vi-yî Khà-là-kui.

sûi-yèn chó-chhôi ngièn-sṳ́ Sa-fi sṳ̀-khì, Ngìn-lui chhiu yí-kîn hìn-sàng ke thi-yit-chhṳ fun-kûng, sán-sên liáu Nùng-ngia̍p mìn-chhu̍k lâu hiuk-mu̍k mìn-chhu̍k, than chó-khì vùn-fa tû he chhai Nùng-ngia̍p mìn-chhu̍k chûng sán-sên ke, yîn-vi hiuk-mu̍k mìn-chhu̍k yeu tak Súi chhó yì-kî, kî-chhu mò ku-thin, mò yùng-yi sán-sên thai kûi-mù ke chhi-kî, tui Vùn-sṳ mò-yû pet-chhiet ke sî-yeu; yì-yèn nùng-ngia̍p-mìn-chhu̍k yùng-yi hìn-sàng thai phu-lo̍k, láu siû súi-li sî-yeu thai-liong hia̍p-thùng kûng-chok ke ngìn-khiùn, só-yî chui-chó ke thai koet-kâ khi̍p nù-li-chṳ sán-sên chhut-yì Nùng-ngia̍p mìn-chhu̍k.
Var-sén he Fap-koet ke yit-chak sén, vi-yî Fap-koet tûng-nàm-fông. Su̍k-yî Provence-Alpes-Côte d'Azur Thai-khî. Chúng mien-chit 5,973 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yok 995,934-ngìn (2007-ngièn thúng-kie). Var-sén he Fap-koet 1790-ngièn 3-ngie̍t 4-ngit só chhóng-kien ke 83-sén chṳ̂-yit.

Néu-yok-yen he chhiòn-koet ngìn-khiéu chui chhiû-me̍t ke yen. Kîn-kí 2010-ngièn ke Mî-koet ngìn-khiéu thiàu-chhà, kì yúng-yû 1,585,873 ke kî-mìn, mien-chit 22.96 phìn-fông yîn-lî (59.5 phìn-fông kûng-lî), chit phìn-kiûn mî phìn-fông yîn-lî yû 69,071 ke ngìn-khiéu (26,668 ngìn /km²), ya sṳ́ kì sṳ̀n-vì sṳ-kie sông ngìn-khiéu chui chhiû-me̍t ke thi-fông chṳ̂-yit. Kì ya-he chhiòn-koet khì-chûng yit-ke chui fu-yû ke thi-fông, chhai 2005-ngièn phien yû chhêu-ko $100,000 ke GDP. Kì he Néu-yok-sṳ kiùn chhṳ yî Pu-lû-khiet-lìm lâu Fòng-heu-khî heu ngìn-khiéu chui-tô ke Hàng-chṳn-khî, sa he mien-chit chui-séu ke.

Hyderabad (Telugu-ngî: హైదరాబాదు, Urdu-ngî: حیدر آباد) he Yin-thu chûng-phu yit-ke thai sàng-sṳ, Andhra Pradesh fò Telangana ke sú-fú. Yî khì fu ngièu ke li̍t-sṳ́ fò kien-chuk, chhîn chṳ̂n kau sṳ̀, meu yî yì chho̍k-miàng. Kì yúng-yû fûng-fu ke ngi-su̍t, sú kûng ngi fò vú tiò ke vùn-fa vì-chhòn.

Si-yen-fa (四縣話) he Thòi-vân thi-khî Hak-kâ chhu̍k-khiùn sṳ́-yung ke yit-chúng ngî-ngièn, thùng-sṳ̀ he Thòi-vân Hak-kâ-ngî fông-ngièn chṳ̂-chûng, sṳ́-yung ngìn-khiéu chui-tô ke yit-kî, kûng-chung chhòng-só ke Hak-kâ-ngî pô-yîm, tô sṳ́-yung liá-chúng ngî-khiông. Si-yen-khiông kóng-fàm fûn-phu chhai Thòi-vân pet-phu lâu nàm-phu, chú-yeu ke thoi-péu khî-vet yû pet-phu ke Thò-yèn-yen, Sîn-chuk-yen, Mèu-li̍t-yen, nàm-phu ke Kô-hiùng-sṳ, Phìn-tûng-yen, si̍p-koan chhṳ̂n-vi "Kóng Si-Yen" (講四縣).

Hiûng-nù he yit-ke kú-thoi sên-fa̍t chhai Êu-Â Thai-liu̍k ke Yù-mu̍k mìn-chhu̍k, kì-têu chhai Mùng-kú chûng-sîm kien-li̍p koet-kâ (Chhièn 209-ngièn - 48-ngièn). Kîn-kí ngî-ngièn ngiên-kiu fông-mien ke thôi-lun, Mùng-kú koet-nui yû kôn-tiám ngin-vì Hiûng-nù he hien-chhai Mùng-kú-chhu̍k ke chhṳ̍t-chiap chú-siên.

Vòng Ngiuk-mìn (黃毓民), Hiông-kóng e Sṳ̀-sṳ phìn-lun-yen, Sa-fi Mìn-tsú Lièn-sien 2008-2012 Lip Fat Vi Yi-jen tsi jit. Ki 2003-ngien khôi-sṳ́ sin Kî-tuk-kau, 2008-ngien tsiap-su Sé-lî yî 善樂堂 Kî-tuk Kau-fi.

Sat-tên-tó hàn pó-liù chho̍k khì thu̍k-thi̍t ke chhòn-thúng chiet ngit soi mâ chiet (Sartiglia). Sat-tên-tó khó sot he vùn-fa ke thai lùi si̍p, tó-sông hien-chhai hàn sṳ́-yung chho̍k sat tên nì â ngî—— yit-chúng yù Là-tên-ngî yén sâng-chhut-lòi ke ngî-ngièn. Than-he chhai tó ke pet-phu, sa sṳ́-yung-lòi-chhṳ Yî-pí-li-â pan-tó ke Kâ-thai-lò-nì-â-ngî. To-liáu tó ke nàm-phu thi-khî, sṳ́-yung ke yu he “ li-sî-â ” fông-ngièn. Yîn-chhṳ́, chit-sṳ́ he Yi-thai-li pún-thú ngìn, ya khó-nèn vàn-chhiòn put túng khì yi-sṳ̂ yì mò-fap kiêu-thûng.

Mí-sin (Ngi̍t-ngî：ミシン) he yit-chúng fóng-chṳt yung ke kî-hi, cho-tet thùng fóng-chṳt-phín fe̍t khì-thâ chhòi chṳt ke vu̍t-phín yung sien phung cho-khiung-hâ.

Ket-tûng-yen he Chûng-koet Kóng-tûng-sén Ket-yòng-sṳ ha-hot ke yit-ke yen, mien-tsit phìn-fông tshiên-mí, ngìn-khiéu 121-van. Yû-tsìn phien-ma 515554. Yen ngìn-mìn tsṳn-fú tsu Khiuk-hâi-tsṳ́n.
Hien-kîm ngiuk-lui sṳ̍t-liòng chú-yeu lòi-ngièn chṳ̂-yit ke chû-é, ya-he yî 8000-ngièn chhièn yù sân-chû shûn-fa yì sṳ̀n. Sân-chû put-kiùn lâu chû-é ngoi-mau khi̍t vì m̀-thùng, sṳ̀n-chhòng suk-thu ya yén pí chû-é kha-man, thí-chhùng yi̍t kha-khiâng.

Se-lai-ngìn (細倈人), ya cho-tet ham-cho nàm-é-ngìn (男仔人) fe̍t-chá nàm-ngìn, he chṳ́ yit-ke hiùng-sin ngìn-lui, lâu tshṳ-sin ngìn-lui, ya tshiu-he Ńg-ngìn sṳ̀n-vì tui-pí. Nàm-ngìn liá-ke chhṳ̀-ki he yung-lòi péu-sṳ Sâng-vu̍t-ho̍k song ke sin-phe̍t va̍k-thin lâu Vùn-fa song ke sin-phe̍t kok-set. "Nàm-ngìn" thûng-sòng he chôn-mùn chṳ́ sṳ̀n-ngièn ke nàm-sin.

Hien-chhai, Thi-lî song ke Êu-chû yù yî-ha si-sṳ̍p-ńg-ke koet-kâ chû-sṳ̀n, on-cheu thi-lî vi-chṳ lâu thi-hìn hí-khó fûn-chhut Sî-Êu, Pet-Êu, Chûng-Êu, Tûng-Êu khi̍p Nàm-Êu ńg-ke thi-khî:

Chhai Edward 8-sṳ chok-vì koet-vòng ke sú ngie̍t chṳ̂ chûng, kì-ke fûn yîn mun-thì yín-fat Yîn-koet ke hièn-chṳn ngùi-kî, chṳn-fú, chhṳ-chhṳ liâng chṳn-fú, ngìn-mìn lâu Kau-fi kiûn fán-tui kì ngiàng chhí sîn phú sêm fû ngìn, Edward 8-sṳ yì kó vì poi mìn yi yín-hí chṳn-fú chhṳ̀ chṳt, chit vì poi chok-vì Kiûn-chú Li̍p-hièn chṳn-thí hâ koet-vòng pó-chhṳ̀ chṳn-chhṳ chûng li̍p ke kî-pún Hièn-fap fông chṳ̂m, só-yî kì sién-tho̍k thui vi, sṳ̀n-vì Yîn-koet fò Yîn Lièn-pâng Li̍t-sṳ́ sông vì-yit Chhṳ-thûng thui vi ke koet-vòng. Heu sṳ-ngìn chhai thì khi̍p “ put oi kông sân oi mî ngìn ” liá yit-ki sṳ̀, vông-vông fi lièn sióng to vûn sâ kûng tsiok ke oi chhìn ku-sṳ.

Yén-tûng (遠東, Yîn-ngî: Far East) he yit-ke Êu-chû-ngìn sṳ́-yung ke thi-lî khái-ngiam, yit-pân he chṳ́ Tûng-Â, Tûng-nàm-â khi̍p Ngò-lò-sṳ̂ ke yén-tûng thi-khî.

Prenzlau he yit-chho vi yî Tet-koet nàm-phu, Brandenburg-pâng Uckermark ke sàng-chṳ́n. Chúng mien-chit 142.18 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 19,023-ngìn (2013-ngièn).

劍橋大學（英文: University of Cambridge; 拉丁文: Universitas Cantabrigiensis）位於英國嘅劍橋鎮，係全世界最頂尖嘅大學之一。 牛津大學撈劍橋大學分人認為係最優秀嘅大學，英國當多有名科學家、作家、政治家都係來自邇間大學。劍橋大學曾經係誕生最多諾貝爾獎嘅高等學府，有八十幾位諾貝爾獎得主經常在邇裡執教或者學習。劍橋大學還算係英國嘅名校聯盟羅素集團 (Russell Group of Universities) 撈歐洲嘅大學聯盟科英布拉集團 (Coimbra Group) 嘅成員。

Dewetsdorp he Nàm-fî chûng-phu ke sàng-chṳ́n, Chhṳ-yù Pâng-sén fu-chit kón-hot, khî-lì Bloemfontein yok 71 kûng-lî. Mien-chit 25.77 phìn-fông kûng-lî, 2011-ngièn ngìn-khiéu 9,498-ngìn. Ngìn-khiéu me̍t-thu mî-chak phìn-fông kûng-lî 370-ngìn. 1880-ngièn kien-li̍p.

Chhṳ-chón Siên-yi̍t-kî (Autogyro, Gyroplane), he Siên-yi̍t hòng-khûng-hi ke yit-chúng, kie yî fî-kî lâu chhṳ̍t-sṳ̂n-kî chṳ̂-kiên. Siên-yi̍t-kî thai-tô yî mî-chiong thì-kiûng thûng-li̍t chhièn-chin, yung mî-thò khúng-chṳ fông-hiong. Kì ke siên-yi̍t mò-thûng-li̍t chông-tsì khi thûng, kiùn yî-kho chhièn chin sṳ̀ ke siông-tui hì liù chhôi thûng siên yi̍t chhṳ-chón yî sán-sâng sṳ̂n li̍t. Siên yi̍t kî put-nèn chhùi chhṳ̍t sông sṳ̂n fò hiên thìn, pit-sî chhiong fî-kî yit-ngióng va̍t phau kâ-suk chhòi-nèn hí fî, than hí lo̍k khî sṳ̍t-chi khiûn fû làng ke làng khî-lì hí

Nottingham, vi-yî Yîn-koet Tûng Midlands Khî-vet Nottinghamshire, Yîn-kak-làn ke tân-yit kón-lî-khî、sàng-sṳ、chhṳ-chhṳ sṳ-chṳ́n, ngìn-khiéu 666,358, mien-chit 74.61 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu me̍t-thu 3,735 mî phìn-fông kûng-lî。
Shah Alam chû-piên yû fî-sòng fat-tha̍t ke kûng-lu-mióng, lièn-pâng E11-ho kô-suk kûng-lu chiông khì thùng sú-tû Kuala Lumpur siông-lièn, hien-chhai chú-yeu kî-chhòng vi Sû-tan Â-tû-â-tsṳ-sâ Kî-chhòng.

Cháng-ke Oi-ngì-làn tó ke ngìn-khiéu thai-yok vì 620 van-ngìn. Khì-chûng kî-chhu-chhai Oi-ngì-làn Khiung-fò-koet ke ngìn-khiéu yû 445 van-ngìn (pâu-koat kî-chhu-chhai Tû-pak-lìm Tû-fi-khî yok 166 van ke ngìn-khiéu), 177 van-ngìn kî-chhu-chhai pet Oi-ngì-làn thi-khî (pâu-koat kî-chhu-chhai Pi-ngì-fap-sṳ̂-thi̍t Tû-fi-khî yok 57 van ke ngìn-khiéu).

Pak-mìn-hon (Yîn-ngî: Birmingham) he Yîn-koet Yîn-kak-làn Sî Mí-tet-làn-tsṳ khî-vet Sî Mí-tet-làn-tsṳ khiùn ke Thai-hîn kûng-ngia̍p sàng-sṳ, kí 2013-ngièn thúng-kie sú-sṳ, kâi sàng ngìn-khiéu yû 1,092,330 ngìn, he Yîn-koet chhù Lùn-tûn ngoi chui-thai ke sàng-sṳ. Khì só-chhai ke Sî Mí-tet-làn tsṳ chû ha̍p tû-sṳ chhai 2011-ngièn yû 2,440,986 ngìn, he Yîn-koet thi-sâm-thai kien sṳ̀n khî , khì Tû-fi-khî chhai 2012-ngièn yû 3,701,107 ngìn, he Yîn-koet thi-ngi thai Tû-fi-khî.

Fresno de Caracena he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 16,78 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 28.

Lò-tsṳ (Pô-làn-ngî: Łódź), he Pô-làn ke thi-ngi thai sàng-sṳ (2004-ngièn ke ngìn-khiéu sú-kí vì 776,297 ngìn). Kì vi-yî Pô-làn ke chûng-phu, he Lò-tsṳ-sén ke Sú-fú. Chhai Pô-làn-ngî chûng, "Lò-tsṳ" liá-ke chhṳ̀-ngî he chṳ́ "séu sòn", pin chhut-hien-chhai sṳ-khì lâu sṳ-fui chṳ̂ sông.

Saint-Élie-de-Caxton he Québec-sén Mauricie Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1850-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 129.50 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 1,676-ngìn (2011-ngièn). Fap-ngî mû-ngî sṳ́-yung-chá cham 95.5%.

Fa-ho̍k he yit-mùn ngiên-kiu vu̍t-chṳt ke sin-chṳt、chû-sṳ̀n lâu pien-fa ke Khô-ho̍k. Fa-ho̍k ke chó-khì Li̍t-sṳ́ chú-yeu he lâu Kîm-su̍k ke chhái-chhí lâu chhú-lî yû-kôan. Lióng-chhiên ngièn chhièn, Ngìn-lui yí-kîn kóng-yit sṳ́-yung Kîm, Ngiùn, Thùng yî-khi̍p Thiet.

Kau-fòng Eutychianus (228-ngièn – 283-ngièn 12-ngie̍t 7-ngit) he Lò-mâ Thiên-chú-kau ke yit-chak kau-fòng. 275-ngièn chṳ 283-ngièn chhai-ngim.

Saint-Germain-de-Grantham he Québec-sén Centre-du-Québec Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1995-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 87.70 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 4,551 (2011-ngièn).

Thaksin Chinnawat (Thai-ngî:ทักษิณ ชินวัตร; Chûng-vùn: 丘達新Khiu Tha̍t-sîn; 1949-ngièn 7-ngie̍t 26-ngit – ）, chhut-sên chhai Thai-koet pet-phu Chhîn-mái-fú, fu-chhîn chú-si̍t Chûng-koet Kóng-tûng Fûng-sun-yen ke Hak-kâ-ngìn, he Thai-koet li̍t-sṳ́ song thi 23-vi Sú-siong.

沙田站於1910年10月1日啟用，並運作至今，而且車站位置並沒有被改變過。沙田站是九廣鐵路（英段）的一個中途站，為南行列車進入畢架山隧道前的最後一個車站及北行列車駛出畢架山隧道後的第一個車站。同時車站也是南行列車進後一個駛經的新界車站及北行列車駛進的第一個新界車站。車站於1910年至九廣鐵路（英段）現代化及電氣化工程前只有2條路軌及2個月台，其中一條位於沙田站旁邊的避車軌（即現時1號月台的路軌）早在1950年代已經存在。由於沙田當時有很多風景名勝如萬佛寺等及不同種類的馳名食肆，均吸引到不同的遊客，曾令沙田站的兩個票窗口曾於幾分鐘內售賣1000多張車票。1976年，沙田大圍11號石橋的橋墩曾被大雨沖毀、路軌下陷。令到當時的鐵路服務僅為紅磡站至大圍臨時月台及沙田站至羅湖站的分段服務。於該段時期，沙田站曾為北行列車的總站。 模板:九廣鐵路 (英段) 各站

杏花邨所在的白沙灣在發展前只是石灘一片，至七十年代配合地鐵建造工程，港鐵公司便使用這地以建造過海隧道組件之用。1980年12月23日，港英政府正式批准港鐵公司分期興建港島綫，為興建柴灣車廠、杏花邨站及稍後通車的東區走廊筲箕灣至柴灣段，政府需在柴灣西至現在香港海防博物館一帶進行填海工程，至1985年5月31日，杏花邨站隨港島綫首段通車，而柴灣車廠亦已啟用；至於東區走廊筲箕灣至柴灣段，則於1989年10月才通車，而港鐵亦在港島線架空部分安裝隔音屏障以預防噪音和高空墮物導致之列車癱瘓事件。
Lì Li̍t-kî (黎力基, Tet-ngî: Rudolf Christian Friedrich Lechler，1824-ngièn 7-ngie̍t 26-ngit －1908-ngièn 3-ngie̍t 29-ngit), Tet-koet Kî-tuk-kau Sîn-kau lòi Chûng-koet ke chhòn-kau-sṳ, Pâ-set-fi chhai Chûng-koet ke chú-yeu liâng-thô-ngìn chṳ̂-yit. Lì Li̍t-kî chhai Chûng-koet ńg-sṳ̍p-ngi ngièn (1847-ngièn -1899-ngièn). 1874-ngièn pûn sién-cho Chûng-koet Pâ-set-fi liâng-siu, lâu thùng-kûng chhai Hak-kâ thi-khî kien-li̍p ńg-sṳ̍p-yit só chhòn-kau-cham, ńg-sṳ̍p-liuk kiên ho̍k-káu. Su-sé chá chhêu-ko lióng-chhiên tô-ngìn. Kì chhai 《Lechler-Medhurst Hia̍p-ngi》(Lechler-Medhurst Accord) chṳ̂-ha hia̍p-chhu Hak-kâ Kî-tuk-thù thò-nan-chá yì-sái thin-kî to tûng-nàm-â koet-kâ. Lì Li̍t-kî tui Chûng-koet vùn-fa lâu Chûng-koet chat-ho̍k yû chhṳ̂m-ngi̍p ke ngiên-kiu ngin-sṳt, hiáu-tet kóng liù-li ke tông-thi Hak-kâ fông-ngièn lâu fân-yi̍t 《Mâ-thai-fuk-yîm》khi̍p 《Lu-kâ-fuk-yîm》 ke sṳn-kîn yi̍t-pún.

Kau-fòng Marcellinus (250-ngièn – 305-ngièn 4-ngie̍t 1-ngit) he Lò-mâ Thiên-chú-kau ke yit-chak kau-fòng. 296-ngièn chṳ 305-ngièn chhai-ngim.

Windsor Sàng-páu (Yîn-ngî: Windsor Castle) vi-yî Yîn-koet tûng-nàm-phu khî-vet Windsor lâu Maidenhead fòng-kâ chhṳ-chhṳ sṳ-chṳ́n Windsor, muk-chhièn he Yîn-koet vòng-sṳt Windsor vòng-chhèu ke kâ-chhu̍k Sàng-páu, ya-he hien-kîm sṳ-kie song yû-ngìn kî-chhu ke sàng-páu chûng chui-thai ke yit-chak. Windsor Sàng-páu ke li̍t-sṳ́ cho-tet fi-suk to Vî-liâm Yit-sṳ sṳ̀-khì, sàng-páu ke thi-pán mien-chit thai-yok yû 45,000 phìn-fông kûng-chhak, lâu Lùn-tûn ke Buckingham Kiûng, Oi-tên-páu ke Holyrood Kiûng（Holyrood Palace）yit-yong. Windsor Sàng-páu ya-he Yîn-koet kiûn-chú chú-yeu ke hàng-chṳn kôn-tai. Hien-ngim ke Yîn-koet ńg-vòng Elizabeth Ngi-sṳ mî-ngièn yû siông-tông tô ke sṳ̀-kiên chhai Windsor Sàng-páu thu-ka.

Schwedt he yit-chho vi yî Tet-koet nàm-phu, Brandenburg-pâng Uckermark ke sàng-chṳ́n. Chúng mien-chit 200.12 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 30,539-ngìn (2013-ngièn).

Smolensk-chû (Ngò-ngî: Смоле́нская о́бласть) he Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Chú-thí chṳ̂-yit, su̍k-yî Tûng-ông Lièn-pâng Kón-khî. Smolensk-chû ke mien-chit he 49,800 phìn-fông kûng-lî, 2010-ngièn ke ngìn-khiéu phú-chhà hién-sṳ pún-chû ke ngìn-khiéu yû 985,537-ngìn, sú-fú Smolensk. Ngò-lò-sṳ̂-ngìn cham ngìn-khiéu 94.6%, Vû-khiet-làn-ngìn cham 1.3%.

Vûn-tai (Temperate climate) chhai thi-lî ho̍k song he vi-yî Â-ngie̍t-tai lâu Khi̍t-khiên chṳ̂-kiên ke Hì-hèu-tai. Pet-pan-khiù Vûn-tai khî ke fam-vì he chhiùng Pet-vúi 23.5° ke Pet-fì-kûi-sien to Pet-vúi 66.5° ke Pet-khi̍t-khiên chṳ̂-kiên. Nàm-pan-khiù Vûn-tai khî ke fam-vì he chhiùng Nàm-vúi 23.5° ke Nàm-fì-kûi-sien to Nàm-vúi 66.5° ke Nàm-khi̍t-khiên chṳ̂-kiên. Vûn-tai hì-hèu chit pâu-koat pí-kha vûn-fò tô-yí ke hói-yòng hì-hèu, ya pâu-koat si-kui fûn-mìn lâu pí-kha kôn-châu ke Thai-liu̍k-sin hì-hèu. Vûn-tai ke thai-tô-sú thi-khî vi-yî Sî-fûng-tai nui.

Munakata, Fukuoka he vi Ngit-pún Fukuoka-yen ke yit-ke sàng-sṳ, chúng mien-chit 119.66 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 94,660 ngìn (2008-ngièn).

Chambly, Quebec he Québec-sén Montérégie Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1849-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 27.60 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 25,571(2011-ngièn).
Gaspé, Quebec he Québec-sén Gaspésie–Îles-de-la-Madeleine Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1763-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 1,343.40 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 15,163-ngìn (2011-ngièn).

Ôn-sṳ̀n (安盛, AXA), he yit-kâ Chúng-phu vi-yî Fap-koet Pâ-lì ke khiam-koet pó-hiám si̍p-thòn, chhóng-sṳ́ yî 1816-ngièn, muk-chhièn he chhiòn-khiù chui-thai pó-hiám si̍p-thòn, yi̍t he chhiòn-khiù thi-sâm-thai Koet-chi chṳ̂-sán kón-lî si̍p-thòn, yî 2010-ngièn chhòi-fu 500 khiòng khî-ngia̍p chûng phài-miàng thi 14 vi. AXA si̍p-thòn chhóng-li̍p yî 19 Sṳ-ki chhû, chiet chṳ 2011-ngièn 12-ngie̍t 31-ngit, yî chhiòn-khiù yúng-yû 1.01 yi miàng hak-fu, khì-hâ yèn kûng tha̍t 163,000 ngìn. AXA si̍p-thòn ke sû yit vì 8,681 yi kóng ngièn, khì kón-lî ke chṳ̂-sán vì 107,375 yi kóng ngièn. 2010-ngièn 11-ngie̍t 15-ngit ôn sṳ̀n si̍p-thòn lâu Àu-chû chhòi-fu kón-lî Kûng-sṳ̂ AMP Ltd. Sû-kèu ôn sṳ̀n â thai khúng kú yû-han Kûng-sṳ̂ (AXA Asia Pacific Holdings Ltd.), sia̍p-khi̍p kîm ngiak tha̍t 133 yi àu ngièn (tsap ha̍p 131 yi Mî-ngièn, chit yok 1,021 yi kóng ngièn).

Lùi-pô-yen (雷波縣, Yî-ngî: ꃀꁧꑤ) he Chûng-koet Si-chhôn-sén Liòng-sân Yî-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-chû só kón-hot ke yit-ke yen. Chúng mien-chit 2,932phìn-fông kûng-lî, 2010-ngièn ngìn-khiéu 223,885-ngìn.

Thai Britain lâu Ireland Lièn-ha̍p Vòng-koet (United Kingdom of Great Britain and Ireland) chhai 1801-ngièn 1-ngie̍t 1-ngit sṳ̀n-li̍p, yù Thai Britain Vòng-koet (chhai 1707-ngièn yù Scotland Vòng-koet lâu England Vòng-koet chû-sṳ̀n) lâu Ireland Vòng koet chû-sṳ̀n. Lièn-ha̍p vòng-koet sùi-chho̍k 1922-ngièn 12-ngie̍t 6-ngit 《Yîn-koet Ireland Thiàu-yok》 ke chhiâm-thin lâu Ireland chhṳ-yù pâng sṳ̀n-li̍p yì kiet-suk. Yîn-koet chhai 1927-ngièn chhòi chang-sṳt pá-kì ke koet-miàng kói-miàng vì “Thai Britain lâu Pet Ireland Lièn-ha̍p Vòng-koet”.

Thai Sùn-thâ Khiùn-tó (Yîn-ngî: Greater Sunda Islands) he Mâ-lòi Khiùn-tó sî-phu, lâu Séu Sùn-thâ Khiùn-tó ha̍p-chhṳ̂n Sùn-thâ Khiùn-tó. Chú-yeu tó-yí pâu-koat Phô-lò-chû, Cháu-ôa-tó‎, Sû-lâ-vî-sî-tó‎ khi̍p Sû-mùn-tap-li-tó. Thai Sùn-thâ Khiùn-tó yù Vún-lôi, Yin-thu-nì-sî-â lâu Mâ-lòi-sî-â kón-hot.

Sṳ́-tsai sṳ̍p-tshit sṳ-ki tsûng-khì, Hò-làn Kî-tuk Sîn-kau tshai Thòi-vân sî-nàm-phu tshòn-kau. Sî-pân-ngà Thiên-tsú-kau tha̍t-to pet-phu tsán-khôi tshòn-kau kûng-tsok, sùi-heu yîn-vi Hò-làn tûng yin-thu kûng-sṳ̂ tsin-tsu Thòi-vân Thòi-nàm thòi-kông yit-tai, tshòn-kau-sṳ tshòn-kau hàng-vì khok-tsán Thòi-vân nàm-phu. 1661 ngièn-kiên, Chûng-koet Tsṳn Sṳ̀n-kûng tsin-kûng Thòi-vân vì-sàng ko-tshàng chûng, Hò-làn Kî-tuk-kau mu̍k-sṳ̂ Antonius Hambroek pûn-ngìn sùn-tho.

Yin-Êu Ngî-ne (印歐語系, Indo-European languages) he sṳ-kie sông fûn-phu chui kóng-fàm ke ngî-ne chṳ̂-yit. Êu-chû, Mî-chû, Nàm-Â lâu Thai-yòng-chû ke thai-phu-fun koet-kâ tû chhái-yung Yin-Êu Ngî-ne ke ngî-ngièn chok-vì mû-ngî fe̍t-chá Kôn-fông ngî-ngièn. Â-chû Yin-Êu Ngî-ne pâu-koat yok 443 chúng (SIL thúng-kie) ngî-ngièn lâu fông-ngièn, sṳ́-yung ngìn-su thai-yok yû ngi-sṳ̍p-yì.
Tô-se-pâu sâng-vu̍t (Multicellular organism) he chṳ́ yù tô-ke, fûn-fa ke se-pâu chû-sṳ̀n ke sâng-vu̍t-thí, khì fûn-fa ke se-pâu kok yû m̀-thùng ke, chôn-mùn ke kûng-nèn. Thai-tô-sú cho-tet sṳ́-yung ngiuk-ngién khon-to ke sâng-vu̍t he Tô-se-pâu sâng-vu̍t. Só-yû Tô-se-pâu sâng-vu̍t tû su̍k-yî Chṳ̂n-fu̍t sâng-vu̍t.

Lî-pai-si (禮拜四), yú hêm-cho pai-si (拜四), sên-khì-si (星期四) lâu muk-yeu-ngit (木曜日), he yit-chiak sên-khì tú ke yit thiên, chhai lî-pai-sâm ke heu-mî, lî-pai-ńg ke thèu-chhièn.

Pet-kîn Sú-tû Koet-chi Kî-chhòng (IATA thoi-ma: PEK; ICAO thoi ma: ZBA), vì Chûng-koet Pet-kîn-sṳ lièn-ngoi chú-yeu ke Koet-chi Kî-chhòng, thùng-sṳ̀ ya-he Chûng-koet Koet-chi Hòng-khûng Kûng-sṳ̂ ke kî-thi kî-chhòng. Sú-tû Kî-chhòng muk-chhièn he sṳ-kie phài-miàng thi-ngi fàn-mông ke kî-chhòng, 2013-ngièn, Sú-tû Kî-chhòng lî-hak thûn-phôn liòng chhêu-ko 8371-van ngìn chhṳ, kiùn-chhṳ yî Mî-koet Â-thi̍t-làn-thai Koet-chi Kî-chhòng.

Phan Kî-vùn (潘基文, Hôn-ngî：반기문，1944-ngièn 6-ngie̍t 13-ngit － ), thi-pat ngim khi̍p hien-ngim chṳ̂ Lièn-ha̍p-koet Pi-sû-chóng, Hôn-koet ngoi-kâu-kôn, chṳn-chhṳ-kâ. 2006-ngièn 10-ngie̍t 9-ngit, Lièn-ha̍p-koet Ôn-chhiòn Lî-sṳ-fi thèu-phiàu thûng-ko Phan Kî-vùn chiap-thoi Kofi Annan. 2006-ngièn 10-ngie̍t 19-ngit, Phan Kî-vùn hiong Hôn-koet chúng-thúng Lû Vú-hién thì-kâu Hôn-koet ngoi-kâu thûng-sông phu-chóng-kôn chṳt-vi ke chhṳ̀-chhṳ̀n. Kì he thi-ngi vi Â-chû ke Lièn-ha̍p-koet Pi-sû-chóng. 2007-ngièn 1-ngie̍t 1-ngit chhut-ngim Lièn-ha̍p-koet Pi-sû-chóng yit-chṳt. 2011-ngièn 6-ngie̍t 21-ngit, chhai thi 65-kài Lièn-ha̍p-koet Thai-fi sông tet-chho̍k lien-ngim, ngim-khì chṳ 2016-ngièn 12-ngie̍t 31-ngit.

Lai-kî (荔枝, Ho̍k-miàng: Litchi chinensis）, he Chûng-koet nàm-phu chhut-sán ke yit-chúng Â-ngie̍t-tai kó-su. Lai-kî he Fà-nàm ke chhung-yeu súi-kó nùng-chok-vu̍t, mî-ngièn sán-liòng chhêu-ko yit-pak van tun.

Kit-ta su̍k-yî pha̍t-hièn ngo̍k-hi. Thûng-sòng yû liuk-thiàu hièn, hìn chhong lâu thì-khìm siông-sṳ. Kit-ta chhai liù-hàng yîm-ngo̍k, yèu-kún yîm-ngo̍k, Blues, chhòn-thúng yîm-ngo̍k, Flamenco tú, sòng pûn sṳ vì chú-yeu ngo̍k-hi.

Pet Thai-sî-yòng Kûng-yok Chû-chṳt (Yîn-ngî: North Atlantic Treaty Organization，Suk-siá：NATO；Fap-ngî: Organisation du Traité de l'Atlantique Nord)，kién-chhṳ̂n Pet-yok Chû-chṳt fe̍t Pet-yok, he yit-ke sṳ̍t-hien fòng-ví hia̍p-chok yì kien-li̍p ke koet-chi chû-chṳt. 1949-ngièn 3-ngie̍t 18-ngit, Mî-koet lâu Sî-Êu koet-kâ kûng-khôi kien-li̍p Pet Thai-sî-yòng Kûng-yok Chû-chṳt, yî thùng-ngièn 4-ngie̍t 4-ngit chhai Mî-koet Fà-sṳ̀n-tun chhiâm-shù 《Pet Thai-sî-yòng Kûng-yok》 heu chang-sṳt sṳ̀n-li̍p. Vì-lâu yî-chhièn Sû-lièn vì-sú ke Tûng-Êu si̍p-thòn koet sṳ̀n-yèn siông khong-fên, kûng-yok thi-ńg thiàu kûi-thin sṳ̀n-yèn-koet su-to ke kûng-kit yit-tàn pûn khok-ngin, khì-kì sṳ̀n-yèn-koet chiông chok-chhut chit-sṳ̀ fán-yin. Kâi thiàu-khóan pûn lî-kié vì kok-koet phu-chhui chiông chhṳ-thûng chhâm-chan, pin mò sî-yeu kok-koet chṳn-fú ke chhâm-chan su-khièn. Than liá yit-thiàu thiàu-khóan chhai Kiú-yit-yit Sṳ khien chṳ̂-chhièn, yit-chhṳ̍t tû hàn-mò thûng-yung ko.
Hiet-chiông he hiet ke yi̍t-thí sṳ̀n-fun, hiet-se-pâu hiên-fèu yî khì-chûng. Ngìn-thí hàm-yû 2750-3300 ml hiet-chiông, yok cham-hi hiet chúng thí-chit ke 55%. Hiet-chiông ke chhie̍t thai-phu-fun he súi (thí-chit ke 90%).

La Défense Chhàm he Fap-koet Pâ-lì Thi-thiet 1 ho sien ke sî-tôn chûng-tiám chhàm, vi-yî Sông Savoie-sén phì thok, yî 1992-ngièn 4-ngie̍t 1-ngit sùi 1 ho sien hiong La Défense yèn-chhûn yì khí-yung. Chhâ chhàm ke miàng-chhṳ̂n lòi-chhṳ khì só-chhai-thi La Défense sông-ngia̍p-khî.

2006-ngièn 1-ngie̍t 11-ngit yù phìn kó Kûng-sṳ̂ sṳ̀ ngim chúng chhài sṳ́ tì fû khiâu pu sṳ̂ chhai MacWorld 2006 thai-fi sông fat-pu, pin yî thùng-ngièn 2-ngie̍t chang-sṳt chhut tshiû . Thi-yit-thoi ke MacBook Pro ngoi chhai lui-sṳ yung liáu PowerBook G4, than khì-sṳ̍t he yung liáu Intel Core (khwuk yùi) chhú-lî hi, yì m̀-he yit kon yèn-yung ke PowerPC G4 ke tsin phién. 15 Yîn chhun ke kî hîn yî 2006-ngièn 1-ngie̍t fat-pu, yì 17 Yîn chhun chet yî 4-ngie̍t fat-pu, lióng khóan kî hîn yî thùng-ngièn 10-ngie̍t thûi chhut Core 2 Duo chhú-lî hi ke kiên-sîn pán-pún.

Hiông-kóng Khiâng-kuí 614 Sien (香港輕鐵614綫, Light Rail Route 614) he Hiông-kóng Kóng-thiet yàng-yun ke thiet-lu-sien, lièn-chiap lièn-chiap Thûn-mùn Ma-thèu Chhàm lâu Ngièn-lóng Chhàm. 614P Sien he lièn-chiap Thûn-mùn Ma-thèu Chhàm lâu Seu-không Chhàm.

Hak-kâ (客家) he Hòn Mìn-chhu̍k tái-hâ ke yit-kî mìn-he, chú-yeu kî-chhu chhai Fuk-kian sî-nàm, Kóng-tûng yî-khi̍p Kông-sî. Chhai Thòi-vân yî-khi̍p Tûng-nàm-â ya-yû put-séu.

由上水站出發：可乘搭九巴78K前往沙頭角，於Sâ-thèu-kok（沙頭角公路）近鹿頸路路口之鹽灶下站落車，轉乘總站為鹿頸路之56K小巴（或步行大約四十分鐘到鹿頸村），再於總站步行大約兩又二份一小時至三個鐘頭步程攀山越嶺前往（可利用降下坳燒烤場附近之烏蛟騰郊遊徑前往，經過荔枝窩、Mòi-（梅子林）兩村。
Nôn-nôn-khî(暖暖區) he Thòi-vân Kî-lùng-sṳ ke yit-chak khî, tu yî Kî-lùng-sṳ tûng-nàm-fông, ya-he Thòi-vân tshin-tsó ke súi-ngièn-thi só-tshai.

Tho-kông Fòng-ti (道光皇帝, 1782-ngièn － 1850-ngièn) he Chhîn-chhèu ke thi 7 thoi fòng-ti. 1820-ngièn chṳ 1850-ngièn chhai-vi. Ngièn-ho Tho-kông.

Yok-hon-fuk-yîm he Sîn-yok Sṳn-kîn chang-tién ke thi-si phu fuk-yîm; ho̍k-chá thùng-yi sû-kién yin-kôi he Si Fuk-yîm-sû chûng-kiên chui chhṳ̀ siá-sṳ̀n.

Schwabach he Tet-koet Bayern-pâng Mittelfranken Hàng-chṳn-khî ke yit-chho Chhṳ̍t-hot-sṳ, Chúng mien-chit 40.71 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 39,941-ngìn (2014-ngièn).

Si-shu̍t mà-chui-khô yî-sṳ̂ Siau Chṳn-hiun, chhai yit-pái yù yen-chhòng Chhṳ̀n Hién-yùng chú-chhṳ̀ ke sṳ-fam tô chûng chṳp-hàng mà-chui, kiet-kó phiang-fam pìn-fat hàn-kien ke ok-sin kô-ngie̍t, sûi-yèn khi̍p-sṳ̀ thèu-yo̍k yìn chhióng-kiu mò-háu. Sú-su̍t heu kiám-thó chṳ́-chhut yû chhòng-khì sṳt-mìn ke Siau Chṳn-hiun, phiang-yen lin kì thìn-chṳt chiap-su thiàu-chhà. Chhú-lî sú-su̍t lî-phòi ke pó-hiám-yèn Ya̍p Kien-tet fat-hien hak-fu sí-yîn m̀ tân-sùn, yî-he lâu Siau liè- sú am fóng, oi chiu-chhut mà-chui yi-ngoi ke chṳ̂n-hiûng. Yîn-vì liá chhòng sú-su̍t, Siau Chṳn-hiun lâu koet-chûng thùng-ho̍k Sùng Chàu-yìn chhùng-fùng, sióng-hí liáu Siau Chṳn-hiun séu-ngièn sṳ̀-khì ke chhóng-sông, m̀-tet m̀ khiù chhu sîm-lî chhṳ liàu, chîn-sṳ̀n-khô yî-sâng Yòng Vì-yî théu-ko chhûi-mìn pông-chhu Siau Chṳn-hiun chang-sṳ siâm-yi-sṳt lî yit-chhṳ̍t thò-phit ke yîm-yáng. Mien-tui phiang-yen thí-chṳ lâu chhṳ-sṳ̂n sông-thung ke sûng-chhùng mà-pì, kì oi sién-chet fun-li̍t pó-chhṳ̀ liòng-tî ke chhîn-siáng? Fe̍t-he m̀ ki-tet phiang-thung, khiung-hâ si̍p-thí mà-chui?

Li thi̍t chhai 2002-ngièn 7-ngie̍t 22-ngit chṳ 2004-ngièn 6-ngie̍t 17-ngit tâm-ngim sa-fi chhiu-ngia̍p koet vu pi sû, 2004-ngièn 6-ngie̍t 17-ngit chṳ 2006-ngièn 6-ngie̍t 27-ngit tâm-ngim kau-yuk vùn-fa Khô-ho̍k koet vu pi sû, heu pûn sién-vì sîn ngim Chhṳ-yù mìn-chú ngìn-mìn tóng liâng-chhiu.

Pâ-sṳ-tet sâng chhai Fap-kok Chû-lò-sén Dollar, fu-chhîn he Nâ-pho-lùn kiûn khì-pîn-chhui ke thui-yi̍t kiûn-ngìn, heu sṳ̀n-vì hài-sióng. 1847-ngièn, Pâ-lì kô-kip sṳ̂-fam ho̍k-káu pit-ngia̍p. 1848-ngièn sṳ̀n-vì vu̍t-lí-ho̍k kau-su. 1881-ngièn khôi-sṳ́ ngiên-kiu fûng-kiéu-chṳn, 1885-ngièn ngiên-kiu chhut kám-thu̍k fûng-kiéu-chṳn yi̍t-mèu. 1887-ngièn thi-ngi-chhṳ chung-fûng. 1887-ngièn 9-ngie̍t 28-ngit sí chhai Pâ-lì.

Kì chhai 2015-ngièn 6-ngie̍t 11-ngit yîn-vì su-fùi (受賄), làm-yung chṳt-khièn (濫用職權) lâu ku-yi siet-lu koet-kâ pi-me̍t (故意泄露國家秘密) ke chhui-miàng, pûn fap-yen phan vû-khì-thù-hìn (無期徒刑).

Kîn-kí siông-tui-lun, sin-sit ke chhòn-pô suk-thu yû-han, só-yî chhai mêu-chúng chhìn-khóng hâ chhiong-he chhai fat-sên yî-chhiu phau-chong ke chhìn-khóng hâ, sṳ̀-khûng lièn-siu̍k ne-thúng chûng chṳ́-nèn sû-tó yit séu phu-fun khî ke sin-sit, khì-thâ phu-fun ke sin-sit chiong yún-yén mò-fap chhòn-pô.

Khù-lû-fû (Kurów, Koet-chi yîm-phêu: Kuruf) he yit-ke chhûn-chông chhai-yî tûng-nàm Pô-làn, chhai Khù-lû-fû-hò ke Puławy lâu Lû-pu-lìm chṳ̂-kiên. Khù-lû-fû he Lû-pu-lìm hàng-chṳn-khî ke sú-tû, pin-yû 2782 vi kî-mìn. Kâi thi yû mô-phì khi̍p phì-kiet chṳ-phín kûng-chhòng.
Ôn-ngo̍k-yen (安岳縣) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Chṳ̂-yòng-sṳ só kón-hot ke yit-ke yen. Chúng mien-chit 2,690 phìn-fông kûng-lî, 2002-ngièn ngìn-khiéu 1,530,000-ngìn.

Vu̍t-lî-ho̍k, Yîn-ngî ôn-tó "Physics". Yá-ke Ngî-chhṳ̀ lòi-chhṳ Hî-lia̍p-vùn ke "φυσικός". Kú-sṳ̀-chiet Êu-chiû-ngìn hém vu̍t-lî-ho̍k cho "chhṳ-yèn Chat-ho̍k", chiu-he ngièn-kiu Thai-chhṳ-yèn hien-siong lâu kùi-lu̍t ke ho̍k-mun. Chhòi hien-thoi, vu̍t-lî-ho̍k yí-kîn sṳ̀n-vì Chhṳ-yèn khò-ho̍k chûng chui kî-chhú ke ho̍k-khò chṳ̂-yit.

Sîn-chuk-yen chhai Thòi-vân sî-pet-phu, lâu Sîn-chuk-sṳ, Thò-yèn-yen, Mèu-li̍t-yen, Thòi-chûng-yen, Ngì-làn-yen siông-lìn. Mien-chit he 1427.5 phiàng-fông kûng-lî, thai-yok cham-hi Thòi-vân chúng mien-tsit-su ke 3.944%; ngìn-khiéu yû 506,546-ngìn, yok cham Thòi-vân chúng ngìn-khiéu-su ke 2.196%.

Tshai Sîn-kau fông-mien, George Leslie Mackay (1844-ngièn — 1901-ngièn) he Thòi-vân Kî-tuk-kau ke khí-mùng-tsá. 1871-ngièn tha̍t-to Thòi-vân, Thâm-súi-tsṳ́n khôi-sṳ́ tshòn-kau, ho̍k-si̍p Thòi-vân-fa. Si-tshu lî-hàng tshòn-pô fuk-yîm, tshù-liáu tshôi Thâm-sú, Van-fà, Siak-khiéu (Tshiùng-sân), ńg-kú, Mèu-lî, Thòi-pet, Kî-lùng, Sîn-tsuk lùng-tshung yû ngi-sṳ̍p-ke yî-song. Kîm-ngit Thòi-vân Kî-tuk-kau Chóng-ló Kau-fi yok-yû yit-tshiên lióng-pak ke kau-thòng.

Saint-Boniface-de-Shawinigan he Québec-sén Mauricie Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1962-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 112.00 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 4,511-ngìn (2011-ngièn). Fap-ngî mû-ngî sṳ́-yung-chá cham 98.8%.

Alpes-Maritimes-sén he Fap-koet ke yit-chak sén, vi-yî Fap-koet tûng-nàm-fông. Su̍k-yî Provence-Alpes-Côte d'Azur Thai-khî. Chúng mien-chit 4,299 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yok 1,082,465-ngìn (2006-ngièn thúng-kie). Alpes-Maritimes-sén he Fap-koet 1790-ngièn 3-ngie̍t 4-ngit só chhóng-kien ke 83-sén chṳ̂-yit.

Nio Joe Lan (梁友蘭), Yin-nì-ngî-miàng： Junus Nur Arif, Hak-ngî-miàng : Liòng yû-làn; 1904-ngièn 12-ngie̍t 29-ngit – 1973-ngièn 2-ngie̍t 13-ngit) he Yin-nì Fà-ngìn chok-kâ, ki-chá, sṳ́-ho̍k-kâ.

Belo Horizonte he Pâ-sî thi-si thai sàng-sṳ, ngìn-khiéu yok 2,502,557, mien-chit 334 phìn-fông kûng-lî, Minas Gerais-chû chṳn-fú só-chhai-thi, he kâi chû ke chṳn-chhṳ, kîn-chi, vùn-fa chûng-sîm. Vi yî Pâ-sî tûng-nàm-phu. tông-thi yû yá-kîm, pó-sa̍k kâ-kûng, khì-chhâ chṳ-chho, fóng-chṳt, sṳ̍t-phín tén kûng-ngia̍p kha-vì fat-tha̍t.

Yoshkar-Ola (Ngò-ngî: Йошка́р-Ола́; Mâ-lî-ngî: Йошкар-Ола) he Ngò-lò-sṳ̂ Mari El Khiung-fò-koet sú-fú, vi-yî Mo̍k-sṳ̂-khô tûng-phu 747 kûng-lî. Chhiòn-sṳ cham thi mien-chit 100.39 phìn-fông kûng-lî, 2010-ngièn ngìn-khiéu vi 248,782-ngìn. 1584-ngièn kien-li̍p.

Chang Thien-chṳ́ Fat-sa Kie-son-kî Thôn-chhèn Só-mèu (Positron Emission Tomography) he yit-chúng Fu̍t-yî-ho̍k sṳ̀n-siong kî-su̍t, kì chhiòn-sṳ̂n thì-kiûng sâm-vì ke fò-kûng-nèn yun-chok ke thù-siong.

Madrid Chhṳ-chhṳ Thai-ho̍k (Sî-pân-ngà-ngî: Universidad Autónoma de Madrid) , vi Sî-pân-ngà sû-tû Madrid ke yit-ke kûng-li̍p thai-ho̍k, chhóng-kien yî 1968-ngièn. Chú káu-khî vi-yî Madrid pet-kau ke Cantoblanco. Madrid Chhṳ-chhṳ Thai-ho̍k he Sî-pân-ngà chui yû-miàng ke thai-ho̍k chṳ̂-yit, thi̍t-phe̍t he khì Fap-ho̍k-yen pí-káu vi tî-miàng.
Pak-pân-khiet (Yîn-ngî: Burbank) he yit-chho vi-yî Mî-koet Kâ-li-fuk-nì-â-chû Lo̍k-chham-ki-yen chûng-phu ke sàng-sṳ, he Thai Lo̍k-chham-ki thi-khî ke chû-sṳ̀n phu-fûn chṳ̂-yit.

Anton Pavlovich Chekhov (Ngò-lò-sṳ̂-ngî: Антон Павлович Чехов, 1860-ngièn 1-ngie̍t 29-ngit – 1904-ngièn 7-ngie̍t 15-ngit) he Ngò-lò-sṳ̂ ke yit chak chok-kâ.

Ku-thin-yi̍t Fî-kî (固定翼飛機, Yîn-ngî: Fixed-wing aeroplane) he chṳ́ thûng-li̍t chông-chì sán-sên chhièn-chin ke thôi-li̍t fe̍t-chá lâ-li̍t, yu kî-sṳ̂n ke ku-thin kî-yi̍t sán-sên sṳ̂n-li̍t, chhai thai-hi-chhèn nui fî-hàng ke chhûng yî khûng-hi ke hòng-khûng-hi. Kì he Ku-thin-yi̍t hòng-khûng-hi ke yit-chúng, ya-he chui sòng-kien ke yit-chúng, nang-ngoi yit-chúng Ku-thin-yi̍t hòng-khûng-hi he va̍t-siông-kî.

Gwacheon Sṳ (Hòn-ngî: 과천시/果川市) he Hòn-koet Gyeonggi Tho ke yit-chak sàng-sṳ. Chúng mien-chit 35.86 phìn-fông kûng-lî, 2010-ngièn ngìn-khiéu tha̍t-tó 72,088-ngìn.

Chúng-thí Kîn-chi-ho̍k he sṳ́-yung Koet-mìn sû-ngi̍p, kîn-chi cháng-thí ke thèu-tsṳ̂ lâu fi-yung tén-tén chúng-thí-sin ke thúng-kie kôn-ngiam lòi fûn-sak kîn-chi yun-hàng kûi-li̍t ke yit-ke Kîn-chi-ho̍k liâng-vet.

Yok-sî-â-vòng (Hî-pak-lói-vùn:יֹאשִׁיָּהוּ‎‎‎, ？－ tsú-tshièn 609-ngièn) he kú-thoi Chûng-tûng koet-kâ Pet Yù-thai Vòng-koet ke thi-sṳ̍p-liuk ngim kiûn-tsú. Têu ke fu-tshîn he yî tsṳ-fi tshṳ̂n-tsho̍k ke Â-mùn-vòng.

1989-ngièn Phú-chhà hién-sṳ Sû-lièn yû chhêu-ko 1,047,000 Pâ-sṳ̍p-kî-ngì-ngî mû-ngî sṳ́-yung chá, hàn-yû 26,737 ngìn chhṳ̂n Pâ-sṳ̍p-kî-ngì-ngî vì kì-têu ke thi-ngi ngî-ngièn. Thai-yok 300,000 Pâ-sṳ̍p-kî-ngì-ngìn ngin-vì tat tat ngî he kì-têu ke mû-ngî.

Hài-è (鞋仔) he yit-chúng chhôn-chhai kiok-song ke vu̍t-phín. Hài-è ke kî-pún chû-sṳ̀n he hài-mien, hài-tái, hài-kiên, hài-thiap lâu nui-chhàng.

Seremban (Mâ-lòi-ngî: Seremban) he Mâ-lòi-sî-â Negeri Sembilan ke sú-fú. Seremban sîn-sàng (Seremban 2) khôi-sṳ́ vi Seremban khiu-sṳ ke páu-fò chhàng-thu yì sîn-kien ke sîn-khî. Seremban yî 2004-ngièn kí-phan thi sṳ̍p-kài Mâ-lòi-sî-â Yun-thung-fi.

Sṳ-chûng-khî (市中區) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Nui-kông-sṳ só kón-hot ke khî. Chúng mien-chit 388 phìn-fông kûng-lî, 2002-ngièn ngìn-khiéu 54-van ngìn.

Sî Khôi-phú-sén (Yîn-ngî: Western Cape; Nàm-fî Hò-làn-ngî：Wes-Kaap) he Nàm-fî kiú-sén chṳ̂-yit. Mien-chit 129,370 phìn-fông kûng-lî, 2001-ngièn ngìn-khiéu 4,524,335-ngìn. Sú-fú Cape Town.

河婆街道(Hò-phô-kiê-tho)是中國廣東省揭西縣縣政府駐地，位於該縣中西部，是全縣政治、經濟、文化中心。面積102平方公里，其中城區面積6平方里，有耕地1.4萬多畝，山地8萬多畝，下轄26個行政村和9個社區。總人口132628人，其中農業人口49877人，非農業人口82751人。全鎮有旅外華僑8萬多人，是中國有名的僑鄉。

Kurume-sṳ/ Kiú-liù-mí-sṳ (Ngi̍t-ngî: 久留米市) he he Ngi̍t-pún Fukuoka-yen nàm-phu ke chú-yeu sàng-sṳ. 1889-ngièn 4-ngie̍t 1-ngit Ngit-pún sṳ̍t-sṳ̂ Sṳ-thín-chhûn chṳ sṳ̀, chhiòn Ngit-pún thi-yit phî sṳ̀n-li̍p ke sàng-sṳ chṳ̂-yit

國立台北科技大學（英文：National Taipei University of Technology，縮寫係Taipei Tech、NTUT或TIT），前係1912年7月5日日據時代創立嘅民政局學務部附屬工業講習所。於1997年8月1日：辦學績優獲教育部肯定升格係「國立臺北科技大學」，省喊北科、北科大、臺北科大，目前設有機電、電資、工程、管理、設計、人文及社會科學等六隻學院，係一所研究型嘅國立科技大學，在學術及實務上有出色嘅表現，2013年分選係「典範科大」。

Heu-kiûng Chṳ̂n-ván-chhòn(後宮甄嬛傳) he Chûng-koet chok-kâ Liù-liam-chṳ́ chok ke chhòng-phiên mióng-lu séu-sot. Séu-sot yî hî-kèu ke Thai Chû-chêu vì poi-kín, kóng heu-kiûng châng-téu.
Minas Gerais-chû he Pâ-sî tûng-nàm-phu yit-ke chû , kî-mìn lióng-chhiên tô van。Kì phài-miàng chhiòn-koet thi-ngi ngìn-khiéu chung tô, Koet-nui Sâng-sán Chúng-chhṳ̍t (GDP) phài-miàng chhiòn-koet thi-sâm, on mien-chit phài-miàng chhiòn-koet thi-si thai. Minas Gerais-chû khiung yû 853-chho sàng-sṳ, he Pâ-sî sàng-sṳ chui-tô ke yit chû. Chû chṳn-fú só-chhai-thi vì Belo Horizonte he Minas Gerais-chû chui-thai ke sàng-sṳ, he Là-tên Mî-chû ke chú-yeu sàng-sṳ lâu kîm-yùng chûng-sîm, he Pâ-sî thi-liuk thai sàng-sṳ. Minas Gerais-chû he Pâ-sî Chúng-thúng sú-liòng chui-tô ke chû. Kì he Pâ-sî thi-si thai chû, mien-chit he 586,528 phìn-fông kûng-lî.

Paju Sṳ (Hòn-ngî: 파주시/坡州市) he Hòn-koet Gyeonggi Tho ke yit-chak sàng-sṳ. Chúng mien-chit 672.56 phìn-fông kûng-lî, 2013-ngièn ngìn-khiéu tha̍t-tó 405,551-ngìn.

Sikh-kau he 16 sṳ-ki sṳ̀ yin-thu Punjab thi-khî Sikh Gurus chhóng-li̍p ke chûng-kau, chui-chhû he vi thiàu-fò yin-thu-kau fò yî-sṳ̂-làn-kau ke chhûng-thu̍t. than-he heu-lòi Sikh-kau pien-sṳ̀n yit-ke song-vú ke chûng-kau. Adi Granth he Sikh-kau ke kîn-tién.

Burkina Faso (Fap-ngî ：Burkina Faso), Sî-Fî nui-liu̍k koet-kâ, cháng-ke koet kin kai vi-yî Sat-hâ-là sâ-mo̍k nàm yèn. Khiu chhṳ̂n sông vok ngì thi̍t (Fap-ngî: Haute Volta), 1984-ngièn 8-ngie̍t kói vì hien koet miàng. Sú-tû Ngá-kâ-thu-kú vi-yî koet-thú ke chang tûng-ông, he kâi koet chui-thai sàng-sṳ ya-he vùn-fa, kîn-chi chûng-sîm. Pu-kit-na̍p-fap-sok vì chhiòn-khiù sṳt sṳ sut chui tâi ke koet-kâ, chṳ́-yû yok lióng sṳ̀n sâm ke koet-mìn sṳt sṳ. Pu kî na̍p fap sok he sṳ-kie sông sṳ̍p ke chui put fat-tha̍t koet-kâ (tâi thu khôi-fat koet-kâ) chṳ̂-yit.

Chhìn-chhèu (秦朝, Chhièn 221-ngièn－Chhièn 207-ngièn) he yù Chan-koet Sṳ̀-thoi heu-khì ke Chhìn-koet fat-chán hí-lòi ke thúng-yit thai-koet. Chhìn-chhèu khôi-koet kiûn-chú Yìn Chṳn chhṳ-chhṳ̂n "sṳ́ fòng-ti". Chhìn-chhèu chhiùng thúng-yit liuk-koet to me̍t-mòng chṳ́-yû sṳ̍p-ńg ngièn.

Kitigan Zibi, Quebec he Québec-sén Outaouais Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1851-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 183.90 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 1,401 (2011-ngièn).

Kuala Lumpur he Mâ-lòi-sî-â koet-fi só-chhai thi, Mâ-lòi-sî-â Koet-kâ Ngièn-sú ke kôn-tai. Kuala Lumpur chên-kîn he Lièn-pâng Chṳn-fú hàng-chṳn chûng-sîm lâu Mâ-lòi-sî-â Lièn-pâng fap-yen só-chhai thi, than-he 1999-ngièn yí-kîn chhiên-vông Putrajaya, phu-fun hàng-chṳn phu-mùn hàn-chhôi Kuala Lumpur. Kuala Lumpur he sú-tû ya-he chhung-yeu thai-sàng, he Mâ-lòi-sî-â vùn-fa, chhòi-chṳn lâu kîn-chi ke chhùng-sîm, pûn phìn-sṳ́m vi chhiòn-khiù sàng-sṳ. 《Ngoi-kâu Chṳn-chhet 》kûng-pu 2010-ngièn chhiòn-khiù sàng-sṳ chṳ́-su, Kuala Lumpur vi-kî thi 48-miàng, kîn-chi lâu sa-fi kói-kiet siông-kôan ke kói-kiet sàng-sṳ chṳ́-su vi-kî thi 67-miàng.

Tet-koet-ngìn (Deutsche) he Êu-chû chûng-phu ke Ngit-ngí-màn mìn-chhu̍k. Tet-koet chhai sṳ-kie sông thai-yok Yit-yi ngìn，yok chhit-chhiên-van chhṳ-ngin vi Tet-koet-ngìn, ngiak-ngoi pat-chhiên-van ngìn yû tet-koet hiet-thúng，chú-yeu he chhai Mî-koet, Pâ-sî, Â-kîn-thin, Kâ-nâ-thai, Nàm-fî, chhièn Sû-lièn koet-kâ (chú yeu chhai Ngò-lò-sṳ̂ lâu Hâ-sat-khiet-sṳ̂-than), Fap-koet, Àu-thai-li-â, Ve-nui-shuì-là, Chṳ-li lâu Yi-thai-li.
Hò-li-mùng(Yîn-ngî: hormone) he thí-nui ke mêu se-pâu, sièn-thí fe̍t-chá hi-kôn só sán-sâng ke cho-tet yáng-hióng thí-nui khì-thâ se-pâu fa̍t-thûng ke fa-ho̍k vu̍t-chṳt.

13 Sṳ-ki sṳ̀ chûng Sṳ-ki ke Nok-màn ngi̍p-chhîm pûn liáu koi ngì chhu̍k fu̍k sṳ ke kî fi. 1603-ngièn heu chhêu-ko 60-ngièn chhai 16 Sṳ-ki ke kiên hiet chan thô-chṳ Yîn-koet ke chú-thô thi-vi. Chhai 1690-ngièn kiên, Yîn-koet tui Oi-ngì-làn sṳ̍t-hàng Sîn-kau thúng-chhṳ chṳ-thu, Sîn-kau thù lâu Thiên-chú-kau thù ke téu-châng yèn chhòng chṳ 18 Sṳ-ki. 1801-ngièn, Oi-ngì-làn sṳ̀n-vì Yîn-koet ke yit phu-fûn. 20 Sṳ-ki chhû ke thu̍k-li̍p chan-châng thô-chṳ tó-sông ke fûn-lie̍t, pin kien-li̍p liáu Oi-ngì-làn Chhṳ-yù pâng. Pet Oi-ngì-làn yìn he Yîn-koet ke yit phu-fûn, 90-ngièn thoi téu-châng thu̍t yèn màn yèn, chin yì fat-sâng pet Oi-ngì-làn mun-thì. Pet oi chhûng-thu̍t heu chhiâm-thin fò-phìn hia̍p-ngi. 1973-ngièn, Oi-ngì-làn Khiung-fò-koet lâu pet Oi-ngì-làn khiung-thùng kâ-ngi̍p Êu-chû kîn-chi khiung-thùng thí.

Thai-yîn Ti-koet (Yîn-ngî: British Empire), he yit-ke yî Yîn-koet tsok-vì tsûng-sîm ke tshiòn-khiù Ti-koet, tshai ngi-sṳ̍p sṳ-ki tshû ke tín-sṳn sṳ̀-khì, tshiòn sṳ-kie yû thai-yok ńg-yi ngìn, ya tshiu-he tông-sṳ̀ tshiòn-khiù ngìn-khiéu ke yok si-fûn tsṳ̂-yit, tû-he liá-tsak ti-koet ke tsṳ́-mìn, liâng-thú mien-tsit tset-yû yok sâm-tshiên sâm-pak liuk-sṳ̍p tshit van phiàng-fông kûng-lî, he sṳ-kie liu̍k-thi tsúng mien-tsit ke si-fûn tsṳ̂-yit. To-liáu ngi-sṳ̍p sṳ-ki tsûng-khì, Thi-ngi-chhṳ Sṳ-kie Thai-chan kiet-suk tsṳ̂-heu, sùi-tén tshiòn-khiù Mìn-tshu̍k tsú-ngi yun-thung ke hîn-hí lâu Yîn-koet ngit-tshiam sṳt-mì ke koet-li̍t, Thai-yîn Ti-koet tak-tshiam ngá-kié. Kîm-ngit, Yîn-koet lâu thai-phu-fun ke tshièn tshṳ̍t-mìn-thi koet-kâ tsû-sṳ̀n yit-ke koet-tsi-sin ke tsû-tsṳt Thai-yîn Koet-hia̍p, than-he lâu Thai-yîn Ti-koet mò-tsai siông-thùng-ke he, Yîn-koet vù-fap tshai tsṳn-tshṳ, ngoi-kâu, kîn-tsi tén kok-kok fông-mien tshṳ̍t-tsiap yáng-hióng Yîn-lièn-pâng ke khì-thâ sṳ̀n-yèn. Thai-yîn Ti-koet ke hìn-sàng he sâm-pak tô-ngièn lòi mo-yi, yì-sái, lâu vú-li̍t tsṳ̂n-fu̍k ke kiet-kó, khì-kiên ya-yû fò-phìn ke sông-ngia̍p ngoi-kâu fa̍t-thung. Ti-koet ke liâng-thú phiên-mân yî-khi̍ pâu-hàm Nàm-khi̍t-chû tshai-nui ke tshit-thai chû, si thai-yòng, tshai 1890-ngièn tsṳ 1900-ngièn kiên tha̍t-tó chui kô-fûng. Thai-yîn Ti-koet tshai tshiòn sṳ-kie fam-vì nui hia̍p-tshu tshòn-pô Yîn-koet ke kî-su̍t , sông-ngia̍p, ngî-ngièn lâu kón-lî mù-yong.

Wiki Mòi-thí Kî-kîm-fi (Yîn-ngî: Wikimedia Foundation, Inc.), kién-chhṳ̂n Wiki Mòi-thí (Wikimedia), he fu-chit Wikipedia, Wiktionary, Wikiquote, Wikibooks, Wikisource, Wikispecies, Wikinews, Wikivoyage lâu Wikimedia Commons hong muk-tit Fî-yàng-li chû-chṳt, chhai Mî-koet Florida chu-chhak. Kì he yù Bomis Kûng-sṳ̂ ke sú sit chṳp hàng kônJimmy Wales chhai 2003-ngièn 6-ngie̍t 20-ngit chang-sṳt siên-pu sṳ̀n-li̍p ke. "Wikimedia" (khì-chûng Wiki chṳ́ WikiWiki, Media vì mòi-thí) ke miàng-chhṳ̂n chui-chó yù Sheldon Rampton chhai Wiki-EN-l yù khien lie̍t-péu sông thì-chhut, Daniel Mayer chet sú siên chhí-tet liáu wikimedia.org ke vet miàng.
Calgary he yit-chho vi yî Kâ-nâ-thai Alberta-sén nàm-phu Rocky Sân-mak ke sàng-sṳ, he kâi sén ke chui-thai sàng-sṳ. Kâi sṳ mien-chit 789.9 phìn-fông kûng-lî, hói-pha̍t yok 1048 mí. Kîn-kí 2011-ngièn ke ngìn-khiéu phú-chhà, sṳ-nui ngìn-khiéu yû 1,096,833 ngìn, kha 2006-ngièn ke ngìn-khiéu 988,812-ngìn chen-chhòng liáu 10.9%.

Lòi-chhṳ Pet-koet(Ngi̍t-ngî：北の国から) he tui Fuji thien-sṳ-thòi só chṳ-chok ke thien-sṳ-khia̍k. Ku-sṳ yî Pet-hói-tho Furano-sṳ vì vú-thòi, chhai 1981-ngièn － 2002-ngièn pô-chhut.

Miyama, Fukuoka he vi Ngit-pún Fukuoka-yen ke yit-ke sàng-sṳ, chúng mien-chit 105.12 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 43,696 ngìn (2006-ngièn).

Kâu-thûng he tsṳ́ só-yû theu-ko hi-khí ( fó-tshâ, tshâ-é, mô-thok-tshâ, sòn-è, fî-kî ), fe̍t-tsá tsṳ́-kho ngìn-li̍t tsin-hàng ke ngìn-liù, hak-liù, fo-liù ke kâu-liù yun-hàng, than-he kóng-ngi kié-sṳt ya pâu-hàm yṳ̂ thì, thien-sin tén ngìn-tsi tsṳ̂-siun fông-mien ke kâu-liù.

Màn-tó-ngî (Gaelg fe̍t-chá Gailck), yu chhṳ̂n-vì Màn-tó Koi-ngì-ngî , he yit-chúng Khái-ngì-thi̍t Ngî-chhu̍k Koi-ngì-â kî ke ngî-ngièn, chú-yeu sṳ́-yung-yî Màn-tó, vì Chûng-kú Oi-ngì-làn-ngî ke heu-yí, lâu kú-thoi Pet Oi-ngì-làn Â-ngì-sṳ̂-thi̍t lâu Sû-kak-làn sî-nàm Thèn-fut-lî-sṳ̂ Kâ-lo̍k-vùi ke Kâ-lo̍k-vùi thi-khî ke Koi-ngì-ngî fông-ngièn yû vì siông-sṳ.

Thòng-chhèu (618-ngièn—907-ngièn), he Chûng-koet li̍t-sṳ́ song yit-ke chhung-yeu chhèu-thoi, ya chhṳ̂n-cho lî-thòng. Thòng-vòng Lî Yên yî 618-ngièn pit Sùi Kiûng-ti san-vi, thûi-fân Sùi--chhèu, kói koet-ho vì Thòng, kien-li̍p Thòng-chhèu, yî chhòng-ôn vì sú-tû, heu yu yî lo̍k-yòng vì tûng-tû, thai-ngièn vì pet-tû, ha̍p-chhṳ̂n "sâm tû". 7 sṳ-ki chhiòn-sṳ̀n sṳ̀-khìm, sṳ-li̍t tha̍t-tó chûng-â. 690-ngièn, Vú Chet-thiên chhṳ̂n-ti chhiên-tû sṳ̀n-tû (lo̍k-yòng), chhṳ̍t-to 705-ngièn Thòng Chûng-chûng fu̍k-koet, sú-tû chhṳ̂n-fi chhòng-ôn. Thòng-chhèu koet-li̍t chhai Khôi-ngièn ngièn-kiên tha̍t-tó táng-kô, Thiên-pó 14-ngièn ke ôn-sṳ́-chṳ̂-lon sṳ́ ngièn-hi thai-sông. Khì-heu, tûng-ông chṳn-fú khúng-chṳ-li̍t ha-kong, Thòng-ma̍t mìn-pien heu sṳ̍t-chi khièn-li̍t yù Chû Vûn khúng-chṳ, chhiên-tû lo̍k-yòng. 907-ngièn Chû Vûn pit Thòng Ôi-ti san-vi, Thòng-chhèu me̍t-mòng. Thòng-chhèu kiung yèn-sa 274 ngièn, chhòn 21 ti. Thòng-chhèu chhiòn-sṳ̀n sṳ̀ chhai vùn-fa, chṳn-chhṳ, kîn-chi, ngoi-kâu siong tû chhí-tet khi̍t-thai sṳ̀n-chhiu, he Chûng-koet ke vòng-kîm sṳ̀-thoi chṳ̂-yit.

Ontario-sén vi-yî Kâ-nâ-thai ke tûng-phu, mien-chit 1,076,395 phìn-fông kûng-lî, Kâ-nâ-thai ke sú-tû Ottawa ya-chhai Ontario-sén. Ontario he Kâ-nâ-thai ngìn-khiéu chui-tô ke sén-fun, kîn-kí 2012-ngièn thúng-kie, Ontario ngìn-khiéu yû thai-yok 13,505,900-ngìn. Chui-thai sàng-sṳ lâu sen-fi vi Tô-lùn-tô, he Ontario-fù sî-ngan só-vi "Kîm Mâ-thài Thî-khî" (Golden Horseshoe Region) sàng-sṳ tai ke chú-yeu sàng-sṳ chṳ̂-yit. Kâ-nâ-thai sú-tû Ottawa chhai sén ke chui tûng-tôn Ottawa-hò pán. Ottawa-hò ya-he Ontario lâu Québec lióng-sén chṳ̂-kiên ke chú-yeu kie-hò.

Kau-fòng Innocentius 2-sṳ (? – 1143-ngièn 9-ngie̍t 24-ngit) he Lò-mâ Thiên-chú-kau ke yit-chak kau-fòng. 1130-ngièn chṳ 1143-ngièn chhai-ngim.
Villaciervos he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 81,34 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 103.

Côte-d'Or-sén he Fap-koet ke yit-chak sén, vi-yî Fap-koet sî-pet-phu. Su̍k-yî Burgundy Thai-khî. Chúng mien-chit 8,763 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yok 532,948-ngìn (2006-ngièn thúng-kie). Côte-d'Or-sén he Fap-koet 1790-ngièn 3-ngie̍t 4-ngit só chhóng-kien ke 83-sén chṳ̂-yit.

Meu-thèu-tiâu thûng-sòng yit-hiùng yit-chhṳ phi-tui, than phe̍t-chúng chhiong kúi-hiêu ke phi-tui he yit-hiùng tô-chhṳ lâu yit-chhṳ tô-hiùng.

Saint-Alexis-des-Monts he Québec-sén Mauricie Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1865-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 1,135.80 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 3,046-ngìn (2011-ngièn). Fap-ngî sṳ́-yung-chá cham 97.7%.

Tver (Ngò-ngî: Тверь) he Ngò-lò-sṳ̂ Tver-chû sú-fú, vi-yî Mo̍k-sṳ̂-khô tûng-phu 893 kûng-lî. Chhiòn-sṳ cham thi mien-chit 152.22 phìn-fông kûng-lî, 2010-ngièn ngìn-khiéu vi 403,606-ngìn. 1135-ngièn kien-li̍p.

1934-ngiàn pân Sin Po, yit-chak khiûn Chûng-fà Mìn-koet sîn-vùn po-chṳ́ . Thê ke-vi, hàn-cho phian-chá, m̀-ko lâu chṳn-chhṳ sòng-sòng m̀-oi chhám, kha-tô siá vùn-fâ ke sṳ-chhìn. Lâu Hò-làn-ngî khì-khân De Indische Gids, Yîn-vùn The China Journal kung-hien tông-tô chú-thì lâu vùn-chông khó-pí-kóng Mâ-lòi - Fà-ngìn vùn-ho̍k. Ke-sṳ̀-chiet ya chhâm-kâ Chûng-fà Fi-kón (Tiong Hoa Hwee Koan) sa-fi kûng-chok. 1939 ngiàn siá yit-pún sû cho ki-ngiam Chûng-fà Fi-kón 40 chû-ngiàn.

Vò-é (禾仔, Ho̍k-miàng: Oryza sativa) he chhó-pún thàu-su̍k ke yit-chúng, ya-he thàu-su̍k chûng chok-vì liòng-sṳ̍t ke chui chú-yeu yû-kiú ke yit-chúng, vi yit-ngièn-sâng, Vò-pún-khô chhṳ̍t-vu̍t. Vò-é he ngìn-lui chhung-yeu ke liòng-sṳ̍t chok-vu̍t chṳ̂-yit, kâng-chung lâu sṳ̍t-yung ke li̍t-sṳ́ tû siông-tông yû-kiú. Vò-é ke châi-phì hí-thèu yî yok sî-ngièn chhièn 8200-ngièn nàm Chûng-koet chû-kông chûng-yù ke chhi-lo̍k thi-tai.

Samba he Pâ-sî ke chhòn-thúng yîm-ngo̍k lâu thiau-vú. Samba pún-lòi he Sî-Fî ngìn ke fûng-hi. Theù-pái Sî-Fî ngìn, thi̍t-phe̍t tui Congo lâu Angola ke, lòi-to Pâ-sî cho nù-chhòi. Yèn-heu, kì-teu-ngìn kie-seu samba tî Nàm-Mî-chû.

Thó-mâ-tô(Ngi̍t-ngî：トマト, ho̍k-miàng：Solanum lycopersicum) he khiô-khô Lycopersicon ke yit-chúng chhṳ̍t-vu̍t. Thó-mâ-tô ngièn-sán chhai Chûng Mî-chû lâu Nàm Mî-chû, liá-ha chok-vì sṳ̍t-yung sṳ-chhoi súi-kó yí-kîn pûn chhiòn-khiù sin kóng-fàm chúng-chhṳ̍t.