Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
ပွန်ဇီစနစ် Ponzi Scheme ဆိုသည်မှာ ငွေကြေးရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့်ဆိုင်သော လိမ်လည်လှည့်ဖြား နည်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုနည်းတွင် လိမ်လည်လှည့်ဖြားသူသည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများအား ၎င်းတို့ စတင် ထည့်ဝင်ထားသောငွေနှင့် နောက်ထပ်တိုးပွားလာသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတို့၏ငွေများထဲမှ တချို့တဝက်ကို (လစဉ်နှစ်စဉ်) အကျိုးအမြတ်အဖြစ် လိမ်ညာ၍ပြန်ပေးကာ ကျန်ငွေများကို လှည့်ဖျားယူခြင်းဖြစ်သည်။ ပုံမှန်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ပုံမှန်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလုပ်ငန်းများမှ မရနိုင်သော အကျိုးအမြတ်ပုံစံ (ဥပမာ။ အချိန် အနည်းငယ်အတွင်း အကျိုးအမြတ်များစွာ ရရှိနိုင်ခြင်း၊ တစ်ကြိမ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားရုံနှင့် ရေရှည်အကျိုးအမြတ်ရနိုင်ခြင်း) တို့ဖြင့် မက်လုံး ပေးကာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများကို ဆွဲဆောင်လေ့ရှိသည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများမှ နောက်ထပ်တိုး၍ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလေလေ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူအသစ်များ တိုးပွားလာလေလေ လိမ်လည်လှည့်ဖျားသူ အတွက် အကျိုးအမြတ်ရလေလေဖြစ်သည်။

ဗယ်ရီ ဗယ်ရီ ဟူသော စကားလုံးသည် သီဟိုဠ်ဘာသာ စကားဖြစ်၍ မလုပ်နိုင် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဗယ်ရီ ဗယ်ရီ ရောဂါရှိသူသည် မည်သည့်အလုပ်ကိုမျှ မလုပ်နိုင် မကိုင်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ယင်းရောဂါကို မြန်မာတို့ အလိုအားဖြင့် ထုန်ရောဂါ (ထုန်နာ) ဟုခေါ်သည်။(ထုံနာဟုလည်း တွေ့ရ) ဗယ်ရီ ဗယ်ရီရောဂါကို ၄ မျိုး ၄ စား ခွဲခြားနိုင်သည်။

ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ ဆောင်ရွက်သည့် ဝန်ကြီးဌာန ဖြစ်သည်။ သမ္မတဦးထင်ကျော် အစိုးရလက်ထက်တွင် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန နှစ်ခုကို ပေါင်း၍ ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

ထိုအခါမှစ၍စာဆိုတော်နေ့ အထိမ်းအမှတ်ကျင်းပရေး အစဉ်အလာသည် နိုင်ငံနှင့်အဝန်း ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာသည်။ ထိုအခါ စာရေးဆရာများသည် ပြဇာတ်ကခြင်း၊ ပဒေသာကပွဲ ကပြခြင်းဖြင့် ပြည်သူလူထုအား စာပေအသံ လှုံ့ဆော်ပေးရုံသာမကပဲ ရှေးဦးစွာ ရန်ကုန်မြို့အတွင်း ရပ်ကွက်အသီးသီး၌ စာပေဟောပြောပွဲများ စတင်ကျင်းပလာခဲ့ကြသည်။ စာပေဟောပြောပွဲများကို ပြည်သူအများက လက်ခံလာသည်နှင့်အမျှ နောက်ပိုင်း စာဆိုတော်နေ့ အထိမ်းအမှတ်ပွဲများတွင် နိုင်ငံနှင့်အဝန်း စာပေဟောပြော ပွဲများကိုပါ ကျင်းပလာခဲ့ကြလေသည်။

၂၀၀၂ တွင် အယ်လ် ဝယ်လိဒ် ဒေါ်လာ ၅၀ဝ ဝ၀ဝ ကို မန်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်၊ အန်ဒိုဗာ တွင်ရှိသော Philip Acadamy မှ ဂျော့ချ် ဟားဘတ် ဝေါ်ကာ ဘုရှ် ပညာသင်ဆုအတွက် ရန်ပုံငွေအဖြစ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။

တာဂျစ်ကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ တရားဝင် အမည်မှာ တာဂျစ်ကစ္စတန်သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အာရှအလယ်ပိုင်းတွင် ရှိသော တောင်ထူထပ်သည့် ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တောင်ဘက်တွင် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ ၊ မြောက်ဘက်တွင် ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံ နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ တို့ ရှိကြသည်။

ထိုသို့ဇင်းမယ်ကို အလုံးစုံအောင်နိုင်ပြီးလျှင် မိုးဝန်း၊ ကိုင်းမား၊ လသာ၊ စန္ဒား တို့မှာ တရုတ်စော်ဘွားများလည်း အင်းဝသို့ ကိုယ်တိုင်သော်လည်းကောင်း၊ ညီတော်များကိုသော်လည်းကောင်း အသီးသီးစေလွှတ်ကာ သစ္စာခံကြသည်။

နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဦးစီးဌာနသည် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာန တစ်ခုဖြစ်သည်။ နယ်စပ်ဒေသ တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး၊ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓါတ်ခိုင်မာစေရေး နှင့် နယ်စပ်ဒေသတွင် နေထိုင်သော ပြည်သူများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဟူသော ဦးစီးဌာန၏ မူဝါဒ သုံးချက်အရ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
၂၀၀၂ တွင် West Bank City of Jenin မှာ အစ္စရေးက ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ စစ်ဆင်ရေး အပြီး စစ်ဒဏ်ခံခဲ့ရတဲ့ ပါလက်စတိုင်း မိသားစုများကို ထောက်ပံလှူဒါန်းရန် ထုတ်လွှင့်သည့် TV အစီအစဉ်တခုကို အယ်လ် ဝယ်လိဒ် က ပေါင် ၁၈.၅ သန်း (ဒေါ်လာ ၂၇သန်း) ကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုအစီအစဉ်သည် ဆော်ဒီဘုရင် Fahd က ပါလက်စတိုင်းမှ ယုံကြည်ချက်အတွက် အသက်စွန် ့နေကြသော အာဇာနည် များအတွက် ကူညီရန် စီစဉ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ Saudi အစိုးရက အာဇာနည်ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို အသေခံဗုံးခွဲသူများ အတွက် ရည်ရွယ်သုံးနှုန်းခြင်းမဟုတ်ပဲ Israeli ၏ အကြမ်းဖက် ဒုက်ခပေးမှုကို ခံစားနေရသော ပါလက်စတိုင်း ပြည်သူ များကို ရည်ရွယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၅ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအတွင်းလှုပ်ခတ်ခဲ့သော ငလျင် အယ်လ် ဝယ်လိဒ် သည် ၂၀၀၅ တွင် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအတွင်းလှုပ်ခတ်ခဲ့သော ငလျင်ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ဆူနာမီ ဒဏ်ခံရသည့် ဒုက်ခသည်များအား ဒေါ်လာ ၁၇သန်း ကူညီထောက်ပံခဲ့သည်။

ဦးကျန်ကို ဆက်ခံသူများမှာ ညီ ဦးနက်၊ စော်ဘွားကြီး ဦးပြည့်ထွန်းအောင် ညီ ဦးသာကျော်၊ စောနံ၊ ဦးထွားဖြူ စသူတို့ ဖြစ်ပြီး၊ ဆင်ဖြူရှင်လက်ထက် ၂၆ မေ ၁၇၆၅ တွင် ထီးလင်းမြို့စစ်တမ်းကို စော်ဘွားဦးထွားဖြူက ဆက်သွင်းသည်။ ၁၅ ဇွန် ၁၇၇၃ တွင် လက်ရှိနေရာသို့ ထီးလင်းကို ရွှေ့ပြောင်းပြီး စော်ဘွားအစား မြို့သူကြီးများကို အုပ်ချုပ်စေသည်။ ထိုစဉ် ထီးလင်းမြို့သူကြီးမှာ ဦးမောင်ဦး ဖြစ်ကာ ဘိုးတော်ဘုရား လက်ထက် ၁၇၈၃ တွင် ထီးလင်းမြို့စစ်တမ်း ဆက်သွင်းသူ ဖြစ်သည်။ ထီးလင်းမြို့သူကြီး ဦးမြတ်စံလက်ထက် ၁၉ ဧပြီ ၁၇၉၃ တွင် သမီး ရှင်မင်းငြိမ်းကို ဘိုးတော်ဘုရားထံ ဆက်သရာ မိဘများနှင့် မြို့နေလူကြီးများ နေပြည်တော်သို့ လိုက်ပို့ရသည်။ ၁၇၉၈ ဇွန်လဆန်းမှ ၁၇၉၉ ခုနှစ်အထိ ထီးလင်းမြို့ကို အုပ်ချုပ်သူ မြို့သူကြီးအမည်က ဦးမြတ်မှန်း ဖြစ်ပြီး သူ့ကို ဦးရွှေပု၊ ဦးသာကျံတို့က ဆက်ခံသည်။ ဦးသာကျံသည် ၁၈၀၂ တွင် စစ်တမ်း ဆက်သွင်းသည်။ ဘကြီးတော်လက်ထက်တွင် ထီးလင်းမြို့သူကြီးမှာ သီဟရာဇကျော် ဖြစ်သည်။ ၁၈၃၀ တွင် မင်းလှသမန္တကျော်ထင် ဖြစ်သည်။

Grand Theft Auto V (GTA V) သည် ဗြိတိန်အင်ပိုင်ယာရှိ ရော့ခ်စတားနော့သ်မှ ပြုလုပ်ပြီး ရော့ခ်စတားဂိမ်းမှ တင်သွင်းမည်ဖြစ်သည့် လာမည့် အိုးပင်းဝေါ၊ အက်ရှင်စွန့်စားခန်း ဗီဒီယိုဂိမ်း ဖြစ်ပါသည်။ ဂိမ်းသည် ၂၀၀၈ Grand Theft Auto IV ဂိမ်းထုတ်လုပ်ပြီး ပထမဆုံးအကြိမ် သီးသန့် အမည်ဖြင့် စတုတ္ထ era အဆုံး၊ ပဉ္စမမြောက် era ဖြင့် ထွက်ရှိမည့် ဂိမ်းဖြစ်သည်။ အားလုံးပေါင်း ၁၅ခုမြောက် ဂိမ်းဖြစ်သည့် GTA V သည် လက်ရှိ လော့စ်အိန်းဂျလိစ်ကို အခြေခံ ရေးဆွဲထားသော ဆန်အန်ဒရီးရက်စ်စတိတ်ရှိ၊ လော့စ်ဆန်းတို့စ်မြို့တွင် ကစားရမည်ဖြစ်သည်။ လော့စ်ဆန်းတို့မျာ ၂၀၀၄ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိသော Grand Theft Auto: San Andreas ဂိမ်းထဲရှိ မြို့သုံးမြို့အနက် တစ်မြို့အနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။

ဒီလိုနဲ့ ကျနော်တို့ နှစ်ယောက် ပိုပြီး ရင်းသွားရတာက နဂိုရှိတဲ့ သမဂ္ဂ ခေါင်းဆောင်တွေ ကျောင်းပြင် ရောက်ကုန်တာ၊ တချို့က မဆလ ပါတီဘက် လိုက်ပြီး တပ်ဦး ပြင်ပ ရောက်ကုန်တာ စတာ တွေကြောင့် ကျနော်တို့ တတွေ ကိုယ်တတ်နိုင်တဲ့ ဘက်က ဝင်လုပ်ကြရင်း သိပ်တွဲမိ သွားတာပါ။

၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ခင်မောင်ရင်သည် ဗြိတိသျှဘားမား ကုမ္ပဏီမှ ထွက်လိုက်သည်။ ထိုအချိန်တွင် သူ၏ ကျန်းမာရေး အခြေအနေမှာလည်း ယုတ်လျော့နေလေပြီ။ စစ်အတွင်း၌ မအူပင်မြို့ သွားရောက်၍ ညီ၊ ညီမ များနှင့်အတူ နေထိုင်ခဲ့လေသည်။ ခင်မောင်ရင်သည် ၁၉၄၆ ခု နှစ်ဦးပိုင်းတွင် အူရောင်ရောဂါနှင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ပီနန် လေဆိပ်သည် ပီနန်ပြည်နယ် အစိုးရ နှင့် မလေးရှား ဗဟိုအစိုးရ အကြား အငြင်းပွားဖွယ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ပြီးခဲ့သော နှစ်ပိုင်းက လေဆိပ်သည် ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်သော ၆.၅ သန်း ကို ကျော်လွန်နေသောကြောင့် ပြည်နယ်အစိုးရက လေဆိပ်ကို တိုးချဲ့ရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း ဗဟိုအစိုးရက လက်မခံခဲ့ပေ။
အတိုက်အခံ အဖွဲ့အစည်း ဆိုသည်မှာ လက်ရှိအာဏာရ ပါတီ သို့မဟုတ် အစိုးရအား နိုင်ငံရေးအရ ဖြစ်စေ၊ လက်နက်ကိုင် (စစ်ရေး နည်းလမ်း) အရ ဖြစ်စေ ဆန့်ကျင်ဘက်ပြုနေသော ပါတီ သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်း ကို အတိုက်အခံအဖွဲ့အစည်း ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ အတိုက်အခံခေါင်းဆောင်ဆိုသည်မှာ လက်ရှိအာဏာရပါတီ(အစိုးရအဖွဲ့)အား ဆန့်ကျင်သော(သို့)ယှဉ်ပြိုင်သော ပါတီခေါင်းခေါင်(အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်)ဖြစ်သည်။

အဲဒီ ကာလတွေ တုန်းက သူ့ရဲ့ ပုံဟာ အင်မတန် တည်ပြီး ဟာသ အင်မတန် နည်းသူ တယောက် ပုံမျိုးလို့ မှတ်မိ နေပါတယ်။ ဒီလိုပြောလို့ သူ့မှာ ဟာသဉာဏ် မရှိဘူးလို့ ဆိုလိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ သူ အဲဒီလို တည်တည်ကြီး နေတာ၊ အရာရာကို အလေးအနက်၊ အရေးတကြီး ထားပြီး တွေးတော တတ်တာကိုက သူများတွေ အဖို့ ချစ်စနိုး ကျီစားစရာ ဖြစ်နေ ပါတယ်။ သူ့ကို အဲဒီတုန်းက မ စ မနောက်တဲ့ လူရယ်လို့ မရှိသလောက် ဖြစ်ပါတယ်။

စစ်ဆောင်ပန္နားနယ်သည်ယခုအခါတရုတ်နိုင်ငံယူနန်ပြည်တွင်ပါဝင်သည်။ မဲခေါင်မြစ်ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားသည်။ ကျင်းဟုံးရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံနှင့်တူညီသော အပူပိုင်းမုတ်သုံရာသီဥတုရှိပြီး ခရီးသွားမှုလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးသည်။ ယင်းဒေသတွင်နေထိုင်ကြသူများမှာ လူးရှမ်းများဖြစ်ကြသည်။ ယင်းတို့သည် ကျိုင်းတုံနယ်တွင်နေထိုင်ြကသော ဂုံရှမ်းလူမျိုးများနှင့်ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုတူညီကြသည်။

ကဝါလမိုင်း၏ ပညာစွမ်းကို စုံစမ်းအံ့သောငှာ သိကြားမင်းသည် လူ၏အသွင်ဖြင့် လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်လာ၍ ယခုအချိန်၌ သိကြားမင်းသည် အဘယ်အရပ်တွင် ရှိသနည်းဟု ကဝါလမိုင်းအား မေး၏။ ကဝါလမိုင်းသည် သေချာကျနစွာ တွက်ချက်ပြီးနောက် သိကြားမင်းသည် လူ့ပြည်တွင်ရှိကြောင်း အသင်ပင် ဖြစ်ကြောင်း ဟောကြားလေလျှင် များစွာ နှစ်ထောင်းအားရ ရှိလေသည်။

ပြည်သူ့ ကိုယ်စားလှယ်များအား ပြည်သူတို့၏ တရား စီရင်ပိုင်ခွင့်အာဏာကို အပ်နှင်းသည့်အနေဖြင့် တရားစီရင်ရေး အဖွဲ့များတွင် ဖြစ်နိုင်သည့်အခြေအနေများ၌ လုပ်သားပြည်သူ ကိုယ်စားလှယ်များသာ ပါဝင်ညှိနှိုင်းဆုံးဖြတ်စေခဲ့သည်မှာ တော်လှန်ရေးအစိုးရ တရားစီရငသ်ရေး၏ ထူးခြားချက်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ယင်းမှာ ဆိုရှယ်လစ် ဒီမိုကရေစီအသွင်လက္ခဏာ ဆောင်သော တရားစီရင်ရေးဖြစ်ပေသည်။ တရားဥပဒေ ပညာ ရပ်နှင့် ပြည်သူတို့၏ အတွေ့အကြုံပညာဗဟုသုတကို ပေါင်းစပ် သော တရားစီရင်ရေးဖြစ်ပေသည်။

မင်းသား အယ်လ် ဝယ်လိဒ်ဘင် တယ်လယ် ( Waledd bin Talal ) ကို ၁၉၅၅ မတ် ၇ နေ့တွင် ဆော်ဒီ တော်ဝင်မိသား စုမှ ဖွား မြင်သည်။ သူသည် ဆော်ဒီအာရေဗီယန် ဘုရင် Abdullah ၏ တူဖြစ်သည်။ စီးပွားရေးစွမ်းဆောင်ရှင် နှင့် နိုင်ငံတကာတွင် ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုများပြုလုပ်ထားသူ တယောက်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဆော့ဒ် (သို့) ဆော်ဒီအာရေဗျ တော်ဝင်မိသားစု၏ နိုင်ငံရေးအရ ဩဇာအာဏာကြီးခြင်းကို အသုံးမချပဲ အိမ်ယာမြေလုပ်ငန်းများနှင့် ရှယ်ယာဈေးကွက်များတွင် ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုများပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ကြွယ်ဝချမ်းသာလာသူဖြစ်သည်။

ယင်းတံတားကို တည်ဆောက်သည့် နည်းပညာ အဆင့်မြင့်မှုနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်လှပမှုတို့ကြောင့် ခေတ်အဆက်ဆက် ထင်ရှားကျော်ကြားလာသော တံတားဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်စာရင်းများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ယနေ့တိုင်ထိ မြန်မာပြည်၏ အမြင့်ဆုံး တံတား၊ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး မီးရထားသံလမ်း တံတား (မြင်းခုံတံတား) ဟု မှတ်ကျောက်တင်ဆဲ ဖြစ်သည်။
ထိုနည်းအတူ တချိန်တည်းမှာပင် လျှပ်စစ်အမဓာတ်ကို ဆောင်သော ကလိုရင်းအိုင်းယွန်း (CL_) ကလည်း ဓာတ်ဖိုတိုင်ရှိရာသို့ရောက်၍ တွေ့ထိသောအခါ လျှပ်စစ်အမဓာတ်သည် ပျောက်ပျက်သွားသောကြောင့်သာမန် ကလိုရင်းအက်တမ် အဖြစ်နှင့်သာရှိ၏။ ဤကဲ့သို့ သာမန်ကလိုရင်း အက်တမ်များ စုဝေးနေရာတွင် ကလိုရင်း မော်လီကျူများ ဖြစ်လာကြပြီးလျှင် ပလုံစီများ ထပြန်လေသည်။ ဟိုက်ဒြိုဂျင် အိုင်းယွန်းများနှင့် ကလိုရင်း အိုင်းယွန်းတို့သည် ပျော်ဝင်ရည်ထဲမှ ထွက်သွားကြသောကြောင့် အစည်းမကွဲသေးသော ဟိုက်ဒြိုဂျင်ကလိုရိုက်တို့သည် ထပ်၍ အစည်းကွဲကြပြီးလျှင်တဖန် အိုင်းယွန်းများ ဖြစ်ကြပြန်၏။ ဤသို့ လျှပ်စစ်ဓာတ် လွှတ်ထားလျှင် ဟိုက်ဒြိုဂျင်နှင့် ကလိုရင်းဓာတ်တို့သည် ဓာတ်ဖိုတိုင်နှင့် ဓာတ်မတိုင်တို့မှ အသီးအသီး ထွက်နေကြလေသည်။

မောင်မောင်၏ ပညာရေးမှာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းပညာရေးမှတစ်ဆင့် အမျိုးသားကျောင်း (နေရှင်နယ်ကျောင်း)တွင် နဝမတန်းထိ ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ဂီတပညာတွင်မူ အမြင်အကြားဖြင့်သာ တတ်ကျွမ်းခဲ့ရသည်။

စိန်ဂျွန်းကောလိပ် (ယခုလမ်းမတော် အထက ၁)ကို ၁၈၆၄ တွင် ခရစ်ယာန် သာသနာပြု ဘုန်‌းတော်ကြီး ဒေါက်တာမတ်ခ်စ်(Dr. J.E Marks)(ခ) ဆရာမှတ်ကြီးက စတင်တည်ထောင်ပြီး ၁၈၆၉ တွင် လက်ရှိကျောင်းနေရာသို့ ပြောင်းလာသည်။ မင်းညီမင်းသားများ၊ ပဒေသရာဇ် စော်ဘွားသားများ စိန်ဂျွန်းကျောင်း၌ ပညာဆည်းပူးသည်။ အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားကြီး၏ သားတော် လင်းပင်မင်းသားသည် စိန်ဂျွန်းကျောင်းထွက် တဦး ဖြစ်သည်။ စိန်ဂျွန်းကျောင်းကို ၁၈၇၉ တွင် စထောင်သည့် ဒိုင်အိုစီဇင် ယောက်ျားလေးကျောင်းနှင့် ပေါင်းကာ နောင်တွင် စိန်ဂျွန်း ဒိုင်အိုကျောင်းဟု ခေါ်ကြသည်။

ဆာဘိုးသာကွယ်လွန်ပြီးနောက် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာသောအခါ ခြောက်ထပ်ကြီးရွှေသာလျောင်းဘုရားကြီးနှင့် တန်ဆောင်းတော်ကြီးတို့မှာ ဟောင်းနွမ်းယိုယွင်းစပြုနေပြီဖြစ်ပါသဖြင့် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု၏ ဩဝါဒ အကြံပေးချက်တို့ ခံယူ၍ ၁၃၂၀ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့် (၂၃.၃.၁၉၅၉) တွင် ချပ်သင်း သူဌေး စည်သူဦးဘတင်က သံတိုင်ကြီးကို စတင်တိုင်ထူခဲ့ပြီး တန်ဆောင်းတော်ကြီး၏ ပင်မအလှူရှင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရွှေသာလျောင်းရုပ်ပွားတော်ကြီး၏ ပဓာနအလှူရှင်အဖြစ်လည်းကောင်း ဘုရားကြီးပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ ချပ်သင်းသူဌေး စည်သူဦးဘတင်နှင့် ဇနီး ဒေါ်သိန်းတို့က လှူဒါန်းခဲ့ကြ၍ အများပြည်သူတို့ကလည်း စုပေါင်းထည့်ဝင်ပြီး လှူဒါန်းခဲ့ကြသည့်ငွေတို့ဖြင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ကြရာ ပြီးစီးအောင်မြင်သဖြင့် ၁၃၃၆ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့် (၅.၅.၁၉၇၄) တွင် သံဃာတော်အပါး (၃၀ဝ) နှင့် ၉ ရက်တိုင်တိုင် အနေကဇာတင် လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ချပ်သင်းသူဌေး စည်သူဦးဘတင်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝအသင်း (ဝိုင်အမ်ဘီအေ YMBA)၏ နာယကကြီးတစ်ဦးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

အင်္ဂလန်ြပည် ကျူ ဒေါမင်းဆက်၏ ပ ္စဥမ မြောက်နှင့် နောက်ဆုံးဆက်ဖြစ်သည့် ဘုရင်မဖြစ်သည်။ ဖခင်အဋ္ဌမ ဟင်နရီဘုရင် နှင့် မိခင်မိဖုရား အန်းဗိုလင်း တို့မှ ခရစ်နှစ်၁၅၃၃ စက်တင်ဘာ ၇ရက်တွင် ဖွားမြင်သည်။ သူမအသက် ၃နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်ကမိခင်ကို အဆုံးစီရင်စေသည်။ ၁၅၄၇ခု ဖခင်အဋ္ဌမ ဟင်နရီဘုရင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ချက်ခြင်းနန်းမတက်ရသေး။ ဟင်နရီဘုရင်၏သား ဆဌမ အက်ဒဝပ်၊ ထို့နောက်သ္မီး စကော့တလန်ဘုရင်မ မေရီစတူးဝဒ် တို့ အင်္ဂလန်ြပည်ထီးနန်းကို စိုးစံသေးသည်။ သူတို့နောက်မှ ၁၅၅၉ ဇန်နဝါရီတွင် အသက် ၂၅နှစ်အရွယ်၌ နန်းတက်ရသည်။

ဦးခေါင်းသည် ရှေ့တည့်တည့်ကကြည့်လျှင် လေးထောင့်မြင်ရ၍ အနောက်ကကြည့်လျှင်မူ လုံးဝန်းလျက်နေပေသည်။ ယင်း၏နှာသီးမှာ တို တောင်း၍ ပြက်ကျယ်ပြီးလျှင် တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း သန်စွမ်းသော နှုတ်ခမ်းမွေးများ အပြိုင်းပြိုင်းထောင်လျက်ရှိပေသည်။ ဝါးလရပ်ဖျံ၏ ကိုယ်အရှည်သည် ၁ဝ ပေမှ ၁၂ ပေအထိ ရှည်ပြီးလျှင် ကိုယ်အလေးချိန် ပေါင် ၂,ဝဝဝ မှ ၃,ဝဝဝ အထိ ရှိတတ် သည်။
ခင်မောင်ရင်သည် မျိုးချစ်စိတ် ထက်သန်သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ လူအများနှင့် ဖော်ဖော်ရွေရွေ ပေါင်းသင်း ဆက်ဆံတတ်သည့်အပြင် အပေးအကမ်း ရက်ရောပေသည်။ ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင် နေတတ်သည်။ အပေါင်းအသင်း မိတ်ဆွေ သင်္ဂဟ ဆွေမျိုးသားချင်းများနှင့် စကားလက်ဆုံကျသည့် အခါများတွင် ရယ်ရွှင်စရာများကို ပြောလေ့ရှိတတ်သည်။ ခင်မောင်ရင် ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်ကားများနှင့် သူဆိုခဲ့သော သီချင်းများမှာ ယနေ့တိုင် ကျော်ကြားလျက် ရှိသည်။

ကျိုင်းတုံခရိုင် သည် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အမြင့် ၂၆၄၈ ပေ (၈၀၇ မီတာ) တွင် တည်ရှိသည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကျိုင်းတုံမြို့ဖြစ်သည်။ ကျိုင်းတုံခရိုင်တွင်းရှိ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၂၉၆,၀၆၉ ယောက် ဖြစ်သည်။

သာယာဝတီမင်းသည် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ ရွှေတိဂုံဘုရားဖူးပြီး ပြန်လာချိန်တွင် ကံကြမ္မာဆိုးသောကြောင့် စိတ်တော်မူမမှန် ဖောက်ပြန်စပြုလာလေသည်။ ထိုအခြေအနေတွင် မိဖုရားခေါင်ကြီးက မင်းကြီး၏ဝေဒနာ သည်းလာသည်ကို အကြောင်းပြု၍ အိမ်ရှေ့စံနေရာတွင် ပုဂံမင်းသားအား မင်းကြီး၏အမိန့်ဟု ဆိုကာ တင်မြှောက်ပေးလိုက်လေသည်။ သာယာဝတီမင်း၏ စိတ္တဇရောဂါအခြေအနေပိုမိုဆိုးရွားလာသောကြောင့် မှုးမတ်အချို့နှင့် ဝန်ကြီးများမှာ (နေမကောင်းဟန်ဆောင်သူဆောင်ကာ) အကြောင်းအမျိုးမျိုးပြ၍ နန်းတွင်းသို့ အခစားမဝင်ဘဲ ရှောင်တိမ်းကြလေသည်။ သို့သော် မောင်ဘိုးလှိုင်၏ အဘဖြစ်သူ ယင်းတောဝန်ကြီးမှာမူ ကျွန်သခင်အရင်း ချင်းမည်သို့မှ မလုပ်တန်ရာဟု ထင်မှတ်ကာ အခြေအနေကို အကဲခတ်ရန် သွားလေသည်။ ထိုအခိုက်တွင် ရွှေဘိုမင်းမှ ဦးရွှေတုတ်အား လှံဖြင့် လိုက်လံထိုးလေသည်။ ယင်းတောဝန်ကြီးသည် သာယာဝတီမင်း စိတ်နောက်စဉ် အသတ်ခံရသည်။

1896 ခုနှစ်ဝန်းကျင်မှာတော့ radio wave များလွှင့်၊ဖမ်းလုပ်ခြင်းကို စိန့်ပီတာစပတ်မြို့ (Saint Petersburg) တကသိုလ်ဝင်းအတွင်းမှာ သက်သေပြခဲ့ပါတယ်။ ဒီသရုပ်ပြလုပ်ခြင်းဟာ မာကိုနီထက် ၆ လစောခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူရဲ့စမ်းသပ်ချက် ရလာဒ် အားလုံးကို 1897 ဒီဇင်ဘာမှအဆုံးသတ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ မာကိုနီရဲ့မူပိုင်ခွင့်ထက်တော့နောက်ကျခဲ့ပါတယ်။ 1898 ခုနှစ်မှာ Popov ဟာ ၆ မိုင်အကွာထိလွှင့်၊ ဖမ်းလုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ 1899 မှာတော့ မိုင် ၃၀ ထိစွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ပါတယ်။ 1900 ပြည့်နှစ် ရုရှားလျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာများညီလာခံမှာတော့ ” မာကိုနီရဲ့ electric oscillations အားဖြင့်လွှင့်၊ ဖမ်းလုပ်နိုင်မှုဟာတစ်ခုမှ အသစ်မဟုတ်ပါဘူး။ Nikola Tesla ဟာ ဒီလို စမ်းသပ်မှုမျိုးကို 1893 ခုနှစ်မှာပြုလုပ်ခဲ့ပြီးဖြစ်ပါတယ်” လို့အတိအလင်းပြော ကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ရုရှအစိုးရက သူသေဆုံးပြီး နှစ် ၃၀ ကြာ၊ 1945 ခုနှစ်အထိဒီအကြောင်းကို ထုတ်ပြန်ကြေငြာခြင်းမရှိခဲ့ပါဘူး။

ခွန်ဆာအား အမေရိကန်နိုင်ငံက ဆုကြေး ဒေါ်လာ (၂) သန်း ထုတ်ပြန် ကြေညာခဲ့သော်လည်း သူ့ကို ဖမ်းဆီး ပေးပို့ရေးကို မြန်မာ စစ်အစိုးရက ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ သို့ဖြင့် ဦးခွန်ဆာသည် "အမေရိကန် အစိုးရလက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခြင်း မခံရနိုင်" ဟူသော ယုံကြည်ချက်ဖြင့် မြန်မာအစိုးရနှင့် စေ့စပ် ညှိနှိုင်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း MTA ဗဟိုကော်မတီဝင်တဦးကို ကိုးကား၍ ခွန်ဆာ ဦးဆောင်သော MTA အဖွဲ့ ဘာ ကြောင့် လက်နက်နဲ့ငြိမ်းချမ်းရေး လဲလှယ်ရသလဲ ဟူသည့် စာအုပ်တွင် မြန်မာအစိုးရက မြန်မာဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့ သည်။
ခဲတံတစ်ချောင်းသည် ၃၅ မိုင်အရှည်ထိ မျဉ်းလိုင်းတစ်ကြောင်းဆွဲနိုင်ပါသည်။ ခဲတံတချောင်းသည် စာလုံးပေါင်း၄၅၀ဝ၀ထိရေးနိုင်ပါသည်။ ဘင်ဂျမင်ဖရင်ကလင်သည် ခဲတံရောင်းဖို့အတွက် ၁၇၂၉- ခုနှစ်ထုတ် ပင်နီဇွဲလာဂဇက်မှာကြော်ငြာဘူးပါသည်။ ဝီလီယံမွန်ရိုးသည် ပထမဆုံးအမေရိကန်သစ်သားများကို ၁၈၁၂- ခုနှစ်မှာ ထုတ်လုပ်ခဲ့သူဖြစ်ပါသည်။ ဂျွန်စတီးဘက်သည် "The Grapes of Wrath" စာအုပ်ကိုရေးသားရာမှာ ခဲတံချောင်းပေါင်း ၆၀ကိုနေ့တိုင်းအသုံးပြုခဲ့ပါသည်။ ၁၈၀၀-ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့သော ခဲတံများ၏ ၇၅ရာခိုင်နှုန်းသည် အဝါရောင် ဆေးသုတ်ထားပါသည်။ တရုတ်များကို ဂုဏ်ပြုသည်အနေနှင့် ဖြစ်ပါသည်။ ခဲတံကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှာတော့ ၁၅၆၄-ခုနှစ်မှာ ပထမဆုံးပြုလုပ်ခဲ့ပါသည်။ ခဲတံတွင် ခဲဆန်များ၏ ခဲသားအလိုက် 3H, 2H, HB, 2B, 3B, 4B, 5B ဟူ၍ အမျိုးအစားများ ခွဲခြားထားသည်။

ကြောင်ပန်းရွက်ကို အရည်ညှစ်သောက်ခြင်းဖြင့် အရေပြားရောဂါကို လည်းကောင်း ၊ သက်ရင်းကြီးမြစ် သွေးရည်နှင့် ရောသောက်ခြင်းဖြင့် ဖောရောင်ရောဂါကိုလည်းကောင်း ပျောက်စေသည်။

လွမ်ပရာဘွမ်ဘုရင့်နိုင်ငံ(Kingdom of Luang Phrabang) သည် ၁၇၀၇ခုနှစ်တွင် လန်ဆန်း (လင်းဇင်း) ဘုရင့်နိုင်ငံ ပြိုကွဲရာမှ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သော ဘုရင့်နိုင်ငံငယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းနိုင်ငံသည် အားငယ်သောကြောင့် သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မြန်မာ နှင့် ထိုင်းတို့၏ လက်အောက်ခံ သစ္စာခံနယ်မြေ အကြိမ်ကြိမ် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ၁၈၈၇ခုနှစ်တွင် တရုတ်အလံနက်တပ် ၏ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးခြင်းခံရပြီးနောက်တွင် ပြင်သစ်အစောင့်အရှောက်ခံနိုင်ငံ အဖြစ် ခံယူခဲ့သည်။

အရွက် : ကွမ်းရွက်နှင့်ဆင်ပြီး ရွက်ထိပ်ချွန်၍ ရွက်ကြောထင်ရှားသည်။ ရွက်ရင်းအဝိုက်သေးငယ်၍ မညီညာချေ။ ရွက်နားညီ၍ ရွက်ပြားချောပြီး အပေါ်မျက်နှာပြင် အဖောင်းအကြွကလေးများ ရှိ၏ ။ ရွက်ညှာ ၁ လက်မခန့်ရှည်၍ ထင်ရှားသော မြောင်းပါရှိသည်။

သူ့ရဲ့ ထူးခြားချက် တခုက သူဟာ စာပေကို အလွန် လိုက်စား၊ တန်ဖိုး ထားပြီး သူများတွေ ကိုလည်း စာရေးဖို့ အင်မတန် တိုက်တွန်းလေ့ ရှိပါတယ်။ ဒီလို အတိုက်တွန်း ခံရသူတွေ ထဲမှာ ကျနော်လည်း ပါမယ် ဆိုတာ တွေးမိကြ ပြီးသား ဖြစ်မှာပါ။ မနှစ်ကမှ ကွယ်လွန် သွားတဲ့ ကျနော့် အမေရဲ့မောင်၊ ကျနော့် ဦးလေး ဦးမောင်လေးဟာ စာ အလွန်ဖတ်သူ တယောက် ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ပြီး ဟာသတွေ အပါအဝင် စကားပြောလည်း သိပ်ကောင်း ပါတယ်။ သူ့ကိုလည်း ကိုကြည်လင်က “ဦးမောင်လေး စာရေးပါဗျ” လို့ ခဏ ခဏ ပြောပါတယ်။

မဟာဗောဓိတထောင် သာသနာ့နယ်မြေကို မဟာဗောဓိတထောင်ဆရာတော်ဘုရားကြီး အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ ဘဒ္ဒန္တနာရဒ မထေရ်မြတ်ကြီး စတင်တည်ထောင်တော်မူသည်။ မဟာဗောဓိတထောင်ဆရာတော်ဘုရားကြီး ဘဝနတ်ထံပျံလွန်တော်မူပြီးသည့်နောက် ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ အမှာစာ ဆန္ဒတော်အတိုင်း မဟာဗောဓိတထောင်သာသနာ့နယ်မြေ ကျောင်းတိုက်တော်ကြီးတွင် နာယကဆရာတော်ငါးပါး ဆက်လက်သီတင်းသုံး နေထိုင်တော်မူလျက်ရှိကြသည်။ ၎င်း နာယကဆရာတော်ငါးပါးမှာ- ဘဒ္ဒန္တ သောဘိတ၊ ဘဒ္ဒန္တ ကဝိန္ဒ၊ ဘဒ္ဒန္တ ဩဘာသ၊ ဘဒ္ဒန္တ ဝိစိတ္တ၊ ဘဒ္ဒန္တ ဣန္ဒောဘာသ တို့ဖြစ်ကြသည်။

ငယ်စဉ်ဘဝကို ကောင်းစွာမသိရသော်လည်း ပုံပြင်ဆန်ဆန် လူပြောများသည် ဇာတ်လမ်းအရ အဖိုးဖြစ်သူက မြေးကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်တွင် နိမိတ်များမြင်ပြီး နောင်တစ်ချိန်တွင် မိမိအားပျက်စီးစေမည့် မျိုးဆက်ဟု ဆိုကာသတ်ရန် စေခိုင်းခဲ့သည်။ သို့သော် မင်းစေက မရက်စက်လိုသဖြင့် သိုးခြံ၀တွင် စွန့်ပစ်ထားခဲ့ပြီး သိုးထိန်း လင်မယား၏ စောင့်ရှောက်မှုဖြင့် ကြီးပြင်းလာခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ သို့သော် သမိုင်းပညာရှင်များက ထိုဇာတ်လမ်းကို လက်မခံကြပေ။
သံဃာတော် အရှင်မြတ်များ ဘုရား၊ နားဆင်တော်မူကြပါ ဘုရား….။ ရုပ်ရင်း ကြမ်တမ်း ယုတ်မာကောက်ကျစ် သနားကြင်နာမှုမဲ့ ညှင်းဆဲ သတ်ဖြတ်ပြီး မတရားပြုတဲ့ (ဤသူ၊ ဤသူ)တွေက သံဃာတွေကို အခြေအမြစ် မရှိတဲ့ အကြောင်းပြ စွပ်စွဲချက်တွေနဲ့ ရိုက်ပုတ် နှိပ်စက်နေပါပြီ၊ ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်နေပါပြီ၊ အသက်ကိုပင် အန္တရာယ်ပြု နေပါပြီ ဘုရား…..။ ဘုရား တပည့် တော်များ အနေနဲ့ အဲဒီရုပ်ရင်း ကြမ်းတမ်း ယုတ်မာကောက်ကျစ် သနားကြင်နာမှုမဲ့ ညှင်းဆဲ သတ်ဖြတ်သော (ဤသူ၊ ဤသူ) တွေကို ဘာသာရေးအရ ဆက်ဆံမှုတွေ မလုပ်ဘဲ သပိတ်မှောက်ကံဆောင်ကြောင်း အသိပေးလျှောက်ထားပါတယ် ဘုရား………။

ပြည်သို့ချီတက်လာပြီး ပြည်အနီး ပန်းမတူအရောက်တွင် တပ်ချလေသည်။ သို့သော် စစ်ဦးချီသည့် ညီတော် တောင်ငူမင်း မင်းခေါင်နှင့် သီရိဇေယျနော်ရထာ တပ်နှစ်တပ်မှာ တပ်မချပဲ ပြည်မြို့သို့ချဉ်းကပ်သည်။ ည နှစ်ချက်တီးအချိန်တွင် မင်းခေါင်က စောရန်နှင် ဆင်ကို စီး၍ တောင်တံခါးကို ချိုးဖျက်ဝင်ကာ သတိုးသူ၏စံအိမ်သို့ သွားရောက်ကာ သတိုးသူအား လက်ရဖမ်းဆီးသည်။ ဘုရင့်နောင်က သတိုးသူအား ကွပ်မျက်စေသည်။ ညီတော် သတိုးဓမ္မရာဇာအား ပြည်ဘုရင့်ခံအဖြစ်ပေးကာ ညီတော် တောင်ငူဘုရင်ခံမင်းခေါင်ကို လည်းစွမ်းစွမ်းတမံ ရှိသည်အတွက် ချီးမွမ်းလေသည်။

(ဂ) ခေါင်းပါးသည့်နယ်စပ်ဒေသများသို့သွားရောက်၍ သာသနာပြုခဲ့သည့်သက်တမ်း (မည်သည့်ခုနှစ်မှ မည်သည့်ခုနှစ်အထိ) ကာလအပိုင်းအခြားပြည်နယ် ပြည်မအနယ်နယ် အရပ်ရပ်သို့ ကြွရောက်သီတင်းသုံးသာသနာပြုတော်မူခြင်း

၁၉၆၃ ခုနှစ် အကုန် နားနီးမှာ ဗိုလ်နေဝင်းဟာ သူတီထွင်ခဲ့တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲ ဆိုတာတွေကို ဖျက်သိမ်း လိုက်ပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး အတွက် လှုပ်ရှား ခဲ့သူတွေ၊ အတိုက်အခံတွေ၊ ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင် တွေကို အကုန် သိမ်းဖမ်းတော့ မြေပေါ်မှာ လုပ်နိုင် ကိုင်နိုင်သူ ဆိုလို့ ကျနော်တို့ပဲ ကျန်ရစ် ပါတယ်။ ဒီအခါမှာ ကျနော်တို့ဟာ မြေအောက် ပုံစံနဲ့ ဆက်လှုပ်ရှား ကြရင်း ကဗျာလိုင်းကို အဓိက ထားနေတဲ့ ကဗျာ ဆရာ နှစ်ဦး ဖြစ်တဲ့ သူနဲ့ ကျွန်းမှာ ကျဆုံးသွားတဲ့ ကိုလေးမောင် တို့လည်း ရှေ့တန်းတက် နေရာ ယူလာကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

မူလတန်း၊ အလယ်တန်း၊ အထက်တန်း စာသင်ကျောင်း သုံးကျောင်းရှိပြီး ဘောလုံး အားကစားကွင်း တစ်ကွင်းသာရှိသည်။ မြို့ပေါ်တွင် (၂၅) ခုတင် ဆံ့ပန်ဝါဆေးရုံကြီး တည်ရှိကာ၊ လန်းဂျော၊ရှီးကျန်၊ လုပီကျန်း၊ ဖီမော ကျေးရွာလေးရွာတွင် ကျန်းမာရေး ဌာနခွဲ တစ်ခုစီရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့၊ လဝက၊ စည်ပင်၊ နတလ၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ မြေစာရင်း၊ ဆောက်လုပ်ရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ဆက်သွယ်ရေး၊ တိ/မွေးကု၊ ရုပ်သံ၊ ပြန်/ဆက်၊ လျှပ်စစ်၊ သတင်းတပ်ဖွဲ့၊ နကသ စသည်ဖြင့် စုစုပေါင်းအစိုးရဌာနဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း ၁၇ ခု လည်းရှိသည်။

ထိုအခါ မိုးကောင်းစားလည်း လက်နက်ချ အညံ့ခံသည့်အနေဖြင့် အသက်မှလွတ်ရန် မိုးညှင်းစားကို ဖမ်းပြီးဆက်သလာကာ တောင်းပန်သဖြင့် သစ္စာပေးကာ စားမြဲအတိုင်း မိုးကောင်းကို ဆက်စားစေသည်။ မိုးညှင်းကိုမူ သစ္စာခံသူ ဒီပဲယင်းစားအား ပေးစားပြီး "ဇလုံ" ဟူသောဘွဲ့နှင့် စော်ဘွားကြီးအရာကိုလည်းပေးသည်။မိုးညှင်းစော်ဘွား၏သားကိုမူ "မိုးလုံ"ဘွဲ့ဖြင့် ဒီပဲယင်းကိုစားစေသည်။ သို့ဖြင့် ရန်အပေါင်းကုန်စင်လျှင် မင်းတရားကြီးသည်သက္ကရာဇ် ၉၁၉၊ ကဆုန်လဆန်း ၂ ရက် တွင် မိုးကောင်းမှ အင်းဝသို့ ပြန်ပြီး ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁၄ ရက်နေ့တွင် ရောက်သည်။ အင်းဝတွင် အောင်ပွဲရမှုးမတ်များအား ဘွဲ့ထူး၊ ဂုဏ်ထူးများ ချီးမြင့်ပြီး ဝါဆိုလဆန်း ၆ ရက်တွင် အင်းဝမှထွက်ပြီး ဟံသာဝတီသို့ ဝါခေါင်လဆန်း ၁၃ ရက်တွင်ရောက်လေသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး ဌာန လုပ်ငန်းများကို ယခင်က ပြည်သူ့ဝန်ထမ်း ဝန်ကြီးဌာန၌ တွဲဖက်ထားရှိသည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန သီးခြားဖွဲ့စည်း၍ ကျန်းမာရေးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာများကို တိုးချဲ့ကာ အားသွန်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
တောင်ငူမင်းခေါင်တပ်များ တံတားဦးအရောက်တွင် အင်းဝနရပတိက ဆင် ၈၀၊ မြင်း ၂၀ဝ၀ ဖြင့်ဆီးကြိုတိုက်ရာ ဟံသာဝတီမှ သမိန်သံလိုက်က ငရက်နွယ်ဆင်၊ စည်သူကျော်ထင်က နာဂါဝရ ဆင်တို့ဖြင့်တိုက်ရာ အင်းဝမြင်းတပ်များပျက်ကာဆင်တပ်လည်း တန့်လေသည်။ နောက် ဟံသာဝတီမှ တောင်ငူမင်းခေါင်က စောရန်နှင် ဆင်၊ သမိန်ရဲသင်ရံက စွယ်လမန်ဆင်၊ ဘယဂါမဏိက မာတင်ပြောင်မွန်ဆင်တို့ဖြင့် တိုက်ရာ အင်းဝတပ်လုံးလုံးပျက်ကာ မြင်း ၅၀ ကျော်၊ လူ ၂၀ဝ ကျော်ကိုသုံ့ပန်းအဖြစ်ရသည်။ နောက် တောင်ဘီလူး ပရက္ကမတ် ကိုပတ်ကာ တပ်တည်နေသည်။

ကျောက်ချဉ်သည် သဘာဝတွင်းထွက်ပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောက်ချဉ်သည် အရောင်ကင်း၍ ရှစ်မြှောင့် ခရစ္စတယ် ကလေးများအဖြစ် ဖွဲ့စည်းနေသော အခဲဖြစ်သည်။ ထိုအခဲတွင် ရေ ၄၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ပါဝင်၏။ ကျောက်ချဉ်ကို Alum လို့ ခေါ်ပြီး အလျူမီနီယမ် ဆာလဖိတ်(ဓါတ်ဆား) နှင့် ပိုတက်ဆီယမ်ဆာလဖိတ် (ဓါတ်ဆား)နှစ်မျိုးကို အညီအမျှရောစပ်ကာ အရည်ဖျော်၍လုပ်လျှင် ရှစ်မြှောင့် ခရစ္စတယ်ကျောက်ချဉ်ခဲကလေးများ ဖြစ်လာသည်။

တရံရောအခါ အာသီမည်သော ဗြဟ္မာမင်းနှင့် သိကြားမင်းတို့သည် ဗေဒင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာ တစ်ခု (သိကြားမင်း နှင့် ဗြဟ္မာမင်းတို့ လူ့ပြည် ပြဿဒါးရက်နှင့် ပတ်သက်၍ အငြင်းအခုံဖြစ်ကြ၏။ သိကြား မင်းက သက္ကရာဇ်ကိုတည်၊ ခုနစ်နှင့်စား၊ သုံးကြွင်းပါက လူ့ပြည် ပြဿဒါး ဟု ဆို၏။ ဗြဟ္မာမင်းကမူ ငါးကြွင်း ပါက လူ့ပြည် ပြဿဒါး ဟု ဆို၏။) အတွက် အငြင်းဖြစ်ပွားကြရာ နောက်ဆုံး၌ လူ့ပြည်မှ ကဝါလမိုင်း ဆရာ၏ အဆုံးအဖြတ် ကို ခံယူပြီးသော် နိုင်သူက ရှုံးသူကို ဦးခေါင်းဖြတ်စတမ်းဟု သဘောတူညီကြသည်။ ကဝါလမိုင်းက သိကြားမင်း၏ အယူအဆ မှန်ကန်ကြောင်း အဆုံးအဖြတ်ပေးလိုက်သည်။ သို့သော် သိကြားမင်းက ဗြဟ္မာမင်း၏ ဦးခေါင်းကို မဖြတ်လိုသောကြောင့် ဗြဟ္မာမင်းက အဓိဋ္ဌာန်ပြုလျှက် မိမိ၏ဦးခေါင်းကို ပြတ်စေ၏။

State အပေါ် constructivist view ကတော့ (၁) State ဆိုတာ လူမှုရေးအရ တည်ဆောက်ထားတဲ့ ထင်ထင်ရှားရှား သီးခြား ရပ်တည်နေတဲ့ အရာဖြစ်တယ်။ (၂) State ဆိုတာ အချိန်နဲ့အမျှ ပြောင်းလဲတဲ့ အမျိုးသား အကျိုးစီးပွားတွေရဲ့ သိုလှောင်ထားရာ နေရာဖြစ်တယ်။ (၃) State ကို ပိုမို နှစ်သက်ဖွယ်ရာတွေကို ပြောင်းလဲတဲ့ နိုင်ငံတကာ စံချိန်စံညွှန်းတွေနဲ့ ပုံသွင်းတယ်။ (၄) ကိုယ်ပိုင် လက္ခဏာတွေကို ပုံသွင်းခြင်းနဲ့ ပြန်လည် ပုံဖော်ခြင်း ပြုလုပ်တဲ့ ပြောင်းလဲနေတဲ့ အမျိုးသား အကျိုးစီးပွားတွေနဲ့ State ကိုလွှမ်းမိုးထားတယ်။ (၅) State ကို IGOS တွေနဲ့၊ NGOS တွေနဲ့ လူမှုရေး အသွင်သဏ္ဌာန် ဖော်ဆောင်ထားတယ်။

ကျောက်ချဉ်ကို ရှေးဟောင်းအာယုဗေဒ ဆေးပညာရှင်ကြီးများက သီဝနတ်ဘုရားနှင့် ခိုင်းနှိုင်းတင်စားလေ့ရှိသည်။ အဆိပ်ဟူသမျှသည် သီဝနတ်ဘုရား၏ ခန္ဓာကိုယ်ပေါ် ကျရောက်သွားသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် အဆိပ်ပြေသွားကြရပါသည်။ ကျောက်ချဉ်သည်လည်း အဆိပ်ပြေစေသော သတ္တိရှိသည့်အတွက် သီဝနတ်ဘုရားနှင့် ခိုင်းနှိုင်းခြင်းဖြစ်ပါသည်။

ဝါးလရပ်ဖျံမျိုးသည် အထူးသဖြင့် အက်စကီးမိုးလူမျိုးတို့အတွက် အဖိုးထိုက်တန်လှပေသည်။ အက်စကီးမိုးတို့သည် ဝါးလရပ်ဖျံ၏ အသားနှင့် အဆီကို သုံးပြီးလျှင် အစွယ်များကို ငါးမျှားချိတ်အဖြစ်ဖြင့် ပြုလုပ်အသုံးချ ကြသည်။ ဝါးလရပ်ဖျံကြီးမျိုးတို့၏ ခြေထောက်မှာ မသန်လှချေ။ သို့သော် ချောသည့်ကျောက်များတွင် တွယ်ကပ်၍နေနိုင်အောင် ထယ်ကြောင်းကဲ့သို့ သော အကြောင်းကြီးများပါရှိသည်။ ဝါးလရပ်ဖျံကြီးများသည် မြေကြီး ပေါ်တွင် ထင်သလို သွားလာကျက်စားခြင်း မပြုနိုင်ချေ။ သူတို့၏ ကိုယ် လုံးများမှာ အလျား ၁ဝ ပေမှ ၁၂ ပေခန့်အထိ ရှိတတ်ပြီးလျှင် ကိုယ် အလေးချိန် ပေါင် ၂ဝဝဝ မှ ၃ဝဝဝ အထိ ရှိတတ်ပေသည်။
ဒေါက်တာသန့်မြင့်ဦး သည် သမိုင်းပညာရှင် စာရေးဆရာ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ ကိန်းဘရစ်ဂျ်တက္ကသိုလ်၊ ထရီနီတီ ကောလိပ်တွင် သမိုင်းဘာသာရပ်ကို နှစ်ပေါင်းများစွာကြာ သင်ပြပေးခဲ့သော ထရီနီတီ ကောလိပ် ကထိကဟောင်း ဖြစ်ခဲ့ကာ ဟားဗတ်၊ ကိန်းဘရစ်ဂျ် စသည့် ကမ္ဘာကျော် တက္ကသိုလ်များစွာတွင် သင်တန်းများ ပို့ချခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ဟောင်း ဦးသန့်၏ မြေးဖြစ်ကာ ကုလငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းမှု လုပ်ငန်းစဉ် သုံးခုတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ နိုင်ငံရေးဌာန၊ မူဝါဒစီစဉ်ရေးဌာန အကြီးအကဲအဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် မြန်မာမိဘများက မွေးဖွားခဲ့သည့် ဒေါက်တာသန့်မြင့်ဦးသည် နယူရော့ခ်တိုင်း(မ်)နှင့် တိုင်း(မ်)ကဲ့သို့ ကမ္ဘာကျော် စာစောင်များတွင် Thant Myint-U အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့ပြီး သူ၏လက်ရာစာအုပ်များတွင်The Making of Modern Burma ၊ The River of Lost Footsteps နှင့် Where China Meets India: Burma and the New Crossroads of Asia စာအုပ်များ ပါဝင်သည်။)

ကျောက်မဲမြို့မှာ မန္တလေးလားရှိုး မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် အရေးကြီးသော မီးရထားလမ်းမြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်၏။ သက္ကရာဇ် ၁၂၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မန္တလေးမြို့မှ ကျောက်မဲမြို့သို့ မီးရထား လမ်း စတင်ဖောက်လုပ်ရာ၊ ၁၂၆၂ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးသည်။ ၇၅ မိုင်ဝေးသော မိုးကုတ်မြို့နှင့်၎င်း၊ ၇၅ မိုင်မျှ ဝေးသော နမ်းဆင်းမြို့နှင့်၎င်း၊ ၆၃ မိုင်ဝေးသော လားရှိုးမြို့နှင့်၎င်း မော်တော်ကားလမ်း အဆက်အသွယ်များ ရှိသည်။ အထက်ပါဆက်သွယ်မှု အနေအထားများကို ထောက်ထားခြင်းအားဖြင့် ကျောက်မဲမြို့တည်နေရာမှာ စီးပွားကုန်သွယ်မှု အတွက် အလွန်အရေးပါသော နေရာဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ဖက် အများဆုံးထွက်သော တောင်ပိုင်းနယ်မှာ ကျောက်မဲမြို့၏ ကျောထောက် နောက်ခံဒေသ ဖြစ်သည်။ ထိုမှတစ်ပါး မြန်မာပြည်မမှလာသော ကုန်ပစ္စည်းများကိုလည်း ကျောက်မဲမြို့မှ၊ ကျောက်မဲနယ်၊ သီပေါနယ်၊ မိုင်းလုံးနယ်များသို့ ဖြန့်ဖြူးရာ ဗဟိုဒေသလည်း ဖြစ်ပေသည်။

ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ပထမအဆင့် အုပ်စုအမှတ်ပေးပြိုင်ပွဲများကို အုပ်စုလေးစုခွဲ၍ အောင်ဆန်းအားကစားပြိုင်ဝင်း၊ လှိုင်အား ကစားကွင်း၊ အင်းစိန်ကွင်း၊ သာကေတကွင်းနှင့် ကျိုက္ကဆံကွင်း များတွင် ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့မှ ၂၄ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဒုတိယအဆင့် ရှုံးထွက်ပြိုင်ပွဲများကို ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက် နေ့မှ ၃၁ ရက်နေ့အထိ အောင်ဆန်းအားကစားပြိုင် ဝင်းတွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးဗိုလ်လုပွဲကို ဒီဇင် ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အားကစားပြိုင်ပွဲ ပိတ်ပွဲအခမ်းအနား နှင့်အတူ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ရာ မွန်ပြည်နယ်ကျောင်းသားလက်ရွေး စင်ဘောလုံးအသင်းက မန္တလေးတိုင်း ကျောင်းသားလက်ရွေးစင် ဘောလုံးအသင်းကို တစ်ဂိုး ဂိုးမရှိဖြင့် အနိုင်ရဗိုလ်စွဲသွားသည်။

ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်၊ အတိုက်အခံ နိုင်ငံရေးသမား ဗိုလ်ရန်နိုင်သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလမ်း အမှတ် ၈၁ (စီ) နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ရန်နိုင်နှင့် ဒေါ်တင်စာမော် တို့တွင် သားသမီး ၁ဝ ဦး (သား ၄ ဦး၊ သမီး ၆ ဦး) ထွန်းကားခဲ့ပါသည်။

အဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးအနက် ၉ ဦးသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ ဖြစ်ပြီး ကျန်တစ်ဦးမှာ ရခိုင်ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၊ မွန်အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၊ ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် နှင့် ဇိုမီးအမျိုးသားကွန်ဂရက် တို့ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ယင်းနိုင်ငံရေးပါတီ ၅ ခုသည် စုစုပေါင်းပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ၄၈၅ နေရာအနက် ၄၃၃ နေရာ(၈၉)ရာခိုင်နှုန်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။
ဆရာကြီးသည် အင်္ဂလိပ် - မြန်မာနှင့် ပါဠိစာပေများတွင် နှံ့စပ်ပြီး ဆေးကျမ်း၊ ဗေဒင်၊ နက္ခတ်နှင့် အဂ္ဂရပ် ပညာ များကိုလည်း လိုက်စား ခဲ့သည်။ မြန်မာ သီချင်း ကြီးကိုလည်း စည်းစနစ် ကျစွာ တတ်မြောက်သူ တဦးဖြစ်သည်။ တူရိယာ၊ ကဗျာ၊ ဂီတကို မြတ်နိုးပြီး စောင်းကောက်ကိုလည်း ပိုင်နိုင်စွာ တီးတတ်သည်။ မြန်မာ သီချင်းကြီး သီချင်းခန့် များကို မူမှန် အတိုင်း ဖြစ်စေရန် ဂီတဝိသောဓနိ ကျမ်းကိုလည်း တည်းဖြတ် ခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် အတွင်း ဒီးဒုတ် နေ့စဉ် သတင်းစာကို ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။ ဆရာကြီးသည် သတင်းစာ ဆရာ၊ အယ်ဒီတာ၊ စာရေးဆရာ စသည့် စာပေ သမား တဦး အနေဖြင့် ပြည်သူလူထု နိုင်ငံရေး အသိတရား နိုးကြား စေသည့် စာပေ များကိုလည်း ရေးသား ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ ပေးသော ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ၉၁ ဌာနအုပ်ချုပ်ရေး တို့ကို ဆန့်ကျင် ခဲ့သည်။ ဖေဘီယန် (Fabian) ပါတီ ကိုလည်း တည်ထောင် ခဲ့ပြီး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံစာရေးဆရာအသင်း ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်ခဲ့ သေးသည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ် သပိတ်မှောက် ကျောင်းသားများ စောင့်ရှောက်ရေး အဖွဲ့ဝင် တဦးလည်း အဖြစ်လည်း တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ဂျပန်ခေတ် အဓိပတိ ဒေါက်တာ ဘမော် အစိုးရ လက်ထက်တွင် အတိုင်ပင်ခံ လွှတ်တော် အမတ် အဖြစ် ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ စာရေး ဆရာ အသင်း နယကလည်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လုံးဝ လွတ်လပ်ရေး ရရှိ ကြိုးပမ်းရန် အတွက် ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ် ဖွဲ့စည်းသော အခါ ဝင်ရောက် ဆောင်ရွက်သည်။ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း ခေါင်းဆောင်သော ဖဆပလ ကြားဖြတ် အစိုးရ အဖွဲ့တွင် ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ တိုင်းပြု ပြည်ပြု လွှတ်တော်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ ရေးဆွဲရေး ကော်မတီ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ သခင်မြ တို့နှင့် အတူ အထူး အပင်ပန်း ခံ၍ ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ ချင်းပြည်နယ် ထီးလင်း မြို့တွင် ကျင်းပသော ချင်း - ဗမာ ချစ်ကြည်ရေး ကျောက်တိုင် ဖွင့်ပွဲ အခမ်းအနားသို့ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း ကိုယ်စား အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီး အနေဖြင့် လည်းကောင်း တက်ရောက် ခဲ့သည်။

ဘုရင့်နောင်သည် သက္ကရာဇ် ၉၁၄၊ ဝါဆိုလဆန်း ၁ ရက်တွင် ဟံသာဝတီသို့ ပြန်ရောက်သည်။ ထို့နောက် မုတ္တမ ၃၂ မြို့၊ ပုသိမ် ၃၂ မြို့တို့မှ မြို့စား၊ ရွာစားများကို စနစ်တကျဖြစ်ရန် စီမံသည်။ ညီတော် တပင်ရွှေထီး ကျဆုံးသည့်အရပ်တွင် စေတီတစ်ဆူ တည်သည်။ ဝါဆိုလဆန်း ၁၀ ရက်ရောက်လျှင် အိမ်တော်ဆောက်စေပြီး ၁၄ ရက်နေ့တွင်အိမ်သစ်တက်သည်။ ညီတော်များကို မင်းမြောက်တန်ဆာ ငါးပါးကိုပေးကာ ဘုရင်ခံအဖြစ် အသီးသီးချီးမြှင့်သည်။

အထက်ပါ ပုဂ္ဂိုလ်တို့က "၀ဿာဝါသိကံ ဒဿာမိ-" "ဝါဆိုသင်္ကန်းပါဘုရား" ဟု အမည်တပ်၍ လှူဒါန်းလာခဲ့သော် ဝါမကျွတ်သေးသော်၎င်း ဝါကျွတ်ပြီးသော်၎င်း အလှူခံနိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ယင်းပုဂ္ဂိုလ်များသည် အချိန်မရွှေး ရှိနိုင်သဖြင့် ဝါဆိုသင်္ကန်းကို အချိန်မရွေး လှူဒါန်းနိုင်၊ အချိန်မရွေးအလှူ ခံနိုင်ခွင့်ရှိသည်။

စကြာမင်းသား Setkya prince (ညောင်ရမ်းမင်းသား) သည် ဘကြီးတော် မင်းတရား နှင့် ဆင်ဖြူရှင်မယ်တို့၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ ၂၇ အောက်တိုဘာ ၁၈၁၂ ခုနှစ်တွင် ညောင်ရမ်းမင်းသား မောင်ဖေခင်ကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ညောင်ရမ်းမင်းသားမှာ စကြာမင်းဟုလည်း ထင်ရှားခဲ့ပါသည်။ ဘိုးတော်ဘုရား (ဘိုးတော်ဦးဝိုင်း)၏ မြစ်တော် စကြာမင်းသားလေးသည် ဘိုးမင်းခေါင်၏ ဘဝဟောင်းပုံရိပ် ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။

အစဦးတွင် ဗမာလူမျိုးတို့သည် ကျောက်ဆည်ခရိုင် ဒေသများတွင် အခြေချပြီး တစ်နယ်တစ်မင်း ထူထောင်ကာ စုစည်းနေထိုင်ကြရာမှ အေဒီ ၁၀ ရာစုသို့ရောက်သည့်အခါ ပုဂံမင်းသည် အင်အားအကြီးဆုံးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရကာ မင်းကြီး ဖြစ်လာသည်။ သို့သော် အစောပိုင်း ပုဂံမင်းဆက်များအကြောင်းမှာ ပါးစပ်ပြောရာဇဝင်သာရှိပြီး တိကျသည့် သမိုင်းအထောက်အထားများကိုမူ ရှာဖွေမတွေ့ရချေ။ အထောက်အထားများကို အစောဆုံး စတင်ကာတွေ့ရသည့် အနော်ရထာ မင်းလက်ထက်အရောက်တွင် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာကို သက်ဝင်ယုံကြည်လာကြပြီး နိုင်ငံရေး ဩဇာအရလည်း အထွတ်အထိပ်သို့ရောက်လာခဲ့သည်။
၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ အောင်ပြီးသော အခါ သာယာဝတီသို့ ပြန်၍ ရှေ့နေ အလုပ်ဖြင့် အသက် မွေးသည်။ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် တောင်သူ လယ်သမား အရေးတော်ပုံတွင် အရေးတော်ပုံ သားများ ဘက်မှ ရှေ့နေ လိုက်ရာမှ ထင်ရှား လာသည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ရောက်သော် တို့ ဗမာ အစည်းအရုံး ဝင်ရာမှ သခင် ဖြစ်လာပြီး သခင်မြဟု ထင်ရှား လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် တို့ဗမာ အစည်းအရုံး၏ ကိုယ်ပွား ဖြစ်သော ‘ကိုယ့်မင်းကိုယ်ချင်း အဖွဲ့’၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။ ကိုယ်မင်းကိုယ်ချင်းအဖွဲ့၏ တာဝန်ပေးချက်အရ သာယာဝတီ တောင်ပိုင်းမှ အမတ်အဖြစ် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ရာ အရွေးခံရ၍ ၉၁ ဌာနခေတ် ဥပဒေပြု လွှတ်တော် အမတ် ဖြစ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် ဥပဒေပြု လွှတ်တော် အတွက် ပထမဆုံး အရွေးခံ ရသော သခင် အမတ် သုံးဦး အနက် တစ်ဦး အပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ အမတ် အဖြစ် အရွေးခံ ရသော်လည်း အင်္ဂလိပ် နယ်ချဲ့ အုပ်စိုးမှုကို ဆန့်ကျင်သည့် အနေဖြင့် အမတ်လစာ မယူသည့် သခင်အမတ်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။

(၂) Maxwell ကတော့ ၁၈၆၁ နှင့် ၁၈၆၅ အတွင်းမှာ Faraday နှင့် အခြား scientists တွေ၏ အစောပိုင်းစမ်း သပ်ချက်တွေအပေါ်မှာ အခြေခံခဲ့ပါသည်။ ၁၈၇၃-ခုနှစ်တွင် Adynamical theory of the electromagnetic Field ဆိုသော စာတမ်းကိုထုတ်ဝေခဲ့ပါသည်။ ဒါသည် electromagnetic wave တွေ ရွေ့လျားမှုအကြောင်း အခြေခံသီအိုရီဖြစ်ခဲ့ပါသည်။

အထက်ထောင့် မှာတော့ ဖော်ထုတ် လိုက်တာ မကြာသေးဘူး ဖြစ်တဲ့ အဲဒီတုန်းက အင်မတန် သစ်ဆန်းတဲ့ မန္တလေး တက္ကသိုလ်ရဲ့ ကျောင်းတံဆိပ် ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ တံဆိပ် ကိုလည်း (အမေရိကန်ရောက် ပန်းချီဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ စာရေးဆရာ၊ ဒါရိုက်တာ) ကိုဝင်းဖေနဲ့ ကိုပေါ်ဦးသက် တို့ပဲ တီထွင်တာလို့ မှတ်မိ နေပါတယ်။ ကျနော်တို့ အိမ်က စာအုပ် ဗီဒိုထဲမှာ နှစ်လည် မဂ္ဂဇင်း ပေါင်းစုံကို ဒေါင်လိုက် ထောင်ပြီး စီထားရင် ဒီမဂ္ဂဇင်းဟာ တောက်ပတဲ့ အပြာရောင် အနှောင့်နဲ့ ထူးထူးခြားခြား ပေါ်လွင် နေပါတယ်။

State အပေါ် Realist view ကတော့ (၁) State ဆိုတာ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတဲ့ actor ဖြစ်ပါတယ်။ (၂) State ဆိုတာ အချုပ်အခြာအာဏာပဲ ဖြစ်တယ်။ (၃) State မှာ ချမှတ်ထားတဲ့ ရည်မှန်းချက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီမှုရှိတယ်။ ဆိုလိုတာကတော့ အမျိုးသား အကျိုးစီးပွား (national interest) ကို ပါဝါနဲ့ အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုတယ်။

အကျုဗယ်ရီဗယ်ရီခေါ် ထုန်ရှပ်နာမျိုးကား အထူးအထွေ လက္ခဏာမရှိ၊ ထုန်စိုနာ၊ သို့မဟုတ် ထုန်ခြောက် တစ်ခုခု ဖြစ်နေစဉ် ရုတ်တရက် ရှောင်တခင် နှလုံးရပ်၍ သေဆုံး တတ်သော ရောဂါမျိုးဖြစ်သည်။

ပထမဆုံး စာဆိုတော်နေ့တွင် စာဆိုတော် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် စလေဦးပုည ၏ ဝိဇယပြဇာတ်ကို စာရေးဆရာများကိုယ်တိုင် သရုပ်ဖော် ကပြခဲ့ရာမှ နှစ်စဉ် စာဆိုတော် နေ့များတွင် စာရေးဆရာကြီး တစ်ယောက်ယောက်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ ကို ပြဇာတ်အဖြစ် ကပြသည့် အလေ့အထ စွဲမြဲလာခဲ့သည်။ သက်ကြီးဝါကြီး စာရေးဆရာကြီးများကို ကန်တော့ခြင်း ၊ စာပေပြိုင်ပွဲများ ၊ ဟောပြောပွဲများ ကျင်းပခြင်းတို့ကိုလည်း အနယ်နယ်အရပ်ရပ်တွင် ပြုလုပ်ကြသည်။

အိုရစ်ဒေသမှ သဘာဝနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အမွေအနှစ်များ သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ ပိုဂရေးဒက် ဒေသတွင် အိုရစ်ရေကန် အနီးတွင် တည်ရှိသော ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းဝင် ဖြစ်လာနိုင်သော နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသအား ယူနက်စကိုသို့ "အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ ယူနက်စကို အမြဲတမ်း ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့" မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၅ ရက်တွင် စာရင်း တင်သွင်းခဲ့ပြီး ယာယီစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။

Monroe၏ တီးဝိုင်းတွင် Earl Scruggs (ဘင်ဂျို) အဆိုတော်နှင့် ဂီတာသမား Lester Flatt၊ Chubby Wise (တယော)နှင့် Howard Wattas (ဘေ့စ်ဂီတာသမား) တို့ပါဝင်ပြီး "the original bluegrass တီးဝိုင်း" ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ သတ်မှတ်ထားသော အသံနှင့် တူရိယာတည်ဆောက်ပုံသည် ယနေ့ခေတ်တိုင်ကျန်ရစ်သည်။ ၁၉၄၈တွင် the Stanley Brothers သည် ရိုးရာသီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်သော Molly and Tenbrooks ကို blue Grass Boys' ပုံစံဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
ပခုက္ကူမြို့ အမှတ်(၁)ရပ်ကွက် ပေါက်လမ်းမပေါ်ရှိ ရွှေချောင်းတံတား၏ ရေလယ်တိုင်အမှတ်(၉) မှ (၁၃) အထိ ရေတိုက်စားခြင်းခံရပြီး ရေလယ်တိုင် သုံးတိုင်ကျိုးကာ နှစ်တိုင်ကျန်ခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်နေ့ နံနက် ၁၁ နာရီအထိ လူ ၁၄၇ ဦး သေဆုံးကြောင်း သိရှိရသည်။ ဒေသခံများအဆိုအရ အိမ် ၂လုံးစာ ၃လုံးစာခန့်မြင့်သော ရေလှိုင်းလုံးကြီးများ ရုတ်တရက်ထိုးဆင်းလာကြောင်း သိရသည်။ နောက်ဆုံးသိရသောစာရင်းအရ ပခုက္ကူမြို့နယ် အတွင်းရှိ ကျေးရွာပေါင်း ၁၅ ရွာ၊ အိမ်ခြေ ၂၀၀၀ ဝန်းကျင် ရေမြုပ်စေခဲ့ပြီး အိမ်ခြေ ၈၀၀ နီးပါး ပျက်စီးခဲ့သည်။ ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်တွင် ကျေးရွာပေါင်း ၂၇ ရွာ၊ ရေမြုပ်အိမ်ခြေ ၁၃၀၀ ခန့်၊ ပေါက်မြို့နယ်၌ ကျေးရွာပေါင်း ၃၅ ရွာ၊ ရေမြုပ်အိမ်ခြေ ၂၄၀၀ ကျော်၊ ပျက်စီးမျောပါအိမ်ခြေ ၁၀၀ ကျော်ရှိကြောင်း Weekly Eleven News ဂျာနယ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ ပခုက္ကူတစ်ခရိုင်လုံး၏ ဆုံးရှုံးမှုတန်ဖိုးမှာ ကျပ်သိန်းပေါင်း ၁၅၀၀၀ ကျော်ရှိပြီး ရေဘေးသင့်ပြည်သူ လူဦးရေ နှစ်သောင်းကျော် ရှိပါသည်။ တစ်ခရိုင်လုံး လူအသေအပျောက်မှာ ၁၀၆ ဦးခန့်ရှိနိုင်ပြီး ပခုက္ကူအပြင် ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်၊ ပင်းတလဲရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ တပ်ကုန်းရွာ၊ တံဆူးရွာတို့မှာ ရေကြီးမှုဒဏ်ကို အဆိုးဆုံး ခံခဲ့ကြရသည်။ ပခုက္ကူခရိုင်အတွင်း ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ၂၀ရက်နေ့တွင် မိုးရေချိန် ၄.၇၆ လက်မ အထိ ရွာသွန်းခဲ့မှုကြောင့် ရွှေချောင်းတံတား အပါအဝင်တံတားခြောက်စင်း ပျက်စီးခဲ့ ကြောင်း၊ ရေကြီးမှုကြောင့် ခရိုင်အတွင်း လူ ၅၉ ဦးသေဆုံးကာ ၄၇ ဦးပျောက်ဆုံးနေကြောင်း၊ ကျွဲ၊ နွား၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် စိုက်ပျိုးသီးနှံများ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်းလည်း အစိုးရမှ ထုတ်ပြန်သည်။ ပခုက္ကူခရိုင်အတွင်း ရေမျော အိမ်ထောင်စု အိမ်ခြေ ၂၀၂၃ အိမ်ရှိ ကြောင်းနှင့် ရေဘေးကြောင့် သေဆုံးသူ ၁၀၆ဦး ရှိကြောင်းလည်း သိရှိရပါသည်။

ထိုမှ နှစ်အတန်ကြာ မိမိ၏သိမ်းပိုက်နယ်ပယ်များအတွင်း အခြေခိုင်ရန်အားထုတ်ကြိုးပမ်းပြီးနောက် စစ်တပ်ကိုဦးဆောင်ကာ အရှေ့မြောက်ဖက်ရှိ ကပ်စပီယံပင်လယ်မှ ဗဟိုအာရှတိုင်အောင် လှည့်လည်သွားလာလျှက်ရှိသည့် မက်စဂီတေး လူမျိုးစုများကို တိုက်ခိုက်သည်။ သို့သော် ၅၂၉တွင် ဖြစ်ပွားသည့် ကက်စပီယန်ပင်လယ်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်၌ နေထိုင်သည့် စီသီယားလူမျိုးများနှင့် တိုက်ခိုက်သော ဒုတိယ စစ်ပွဲ၌ ပါရှတပ်များ ရှုံးသလို ဆိုင်းရပ်စ်ကျဆုံးသွားခဲ့သည်။

ညောင်ဦးလေဆိပ် (English : Nyaung U Airport) သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ပုဂံ-ညောင်ဦး မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ပုဂံမြို့နှင့် အနီးပတ်ဝန်းကျင် ဒေသများ၏ အဓိက လေကြောင်း ဝင်ပေါက်ဖြစ်သည်။ ပုဂံ-ညောင်ဦးလေဆိပ်အဖြစ် လူသိများသည်။

ခင်မောင်ရင်သည် ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၌၊ နေနှင့်လ ရွှေနှင့်မြ၊ ဝတ္တရား၊ အချစ်ဆုံး၊ ဗိုလ်အောင်ဒင်၊ မိုးခေါင်ကျော်စွာ စသော အသံတိတ် အသံထွက်ဇာတ်ကား ပေါင်းများစွာတွင် ဇာတ်လိုက်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ မိုးခေါင်ကျော်စွာမှာ ခင်မောင်ရင် နောက်ဆုံးပါဝင်သော ဇာတ်ကားဖြစ်လေသည်။

ထိုသို့ ရှမ်းပြည်တလွှားတွင် မငြိမ်မသက်ရှိစဉ် မင်းတရားကြီးလည်း ရှမ်းပြည်ကိုလက်နက်နိုင်ငံအတွင်း သွပ်သွင်းရန်အတွက် စစ်တပ်ကြီးဖွဲ့ကာ စစ်ကြောင်းသုံးကြောင်းခွဲပြီး ချီလေသည်။

ခေါင်ရည်ကို တည်ရာ၌ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထားလေ့ရှိကြ သည်။ အချိန်ကြာရှည်စွာ ထားနိုင်သည်နှင့်အမျှ ခေါင်ရည်သည် လည်း ပို၍ကောင်းလာသည်ဟု ဆို၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ၃ နှစ်မှ ၆ နှစ်မျှအထိပင် ထားတတ်ကြသည်။ ခေါင်ရည်ကို ထားသော အချိန်ကို လိုက်၍ ၃ နှစ်ခေါင်ရည်၊ ၆ နှစ်ခေါင်ရည် အစရှိ သည်ဖြင့် ခေါ်ကြသည်။
.COM ဖိုင်သည် ပုံစံရိုးရှင်းပြီး သတ်မှတ်ဆောင်ရွက်ချက်အတိုင်း လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်သော ဖိုင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကွန်ပျူတာစက်လည်ပတ်စနစ်ကို အမိန့်ပေးနိုင်သော အချက်အလက်များပါသော ဖိုင်နောက်ဆက် သို့မဟုတ် ကွန်ပျူတာစက်လည်ပတ်စနစ်မှ ခေါ်ယူအသုံးပြုရန် နားလည်သော ဖိုင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ရှေးယခင် MS-DOS တွင် အဓိကသုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် .com ကို ထိန်ချန်ထားပြီး .exe ကိုသာ အသုံးပြုလာကြသည်။

ကွိုက်ပစ်ကစားရာတွင် အသုံးပြုသော သံကွင်းမှာ အချင်း ၈ လက်မရှိ၍ အလေးချိန်၇ ပေါင်မှ ၉ ပေါင်အထိ ရှိပြီးလျှင် တေးအနားပတ်တလျှောက်ကို ထက်အောင် ပြုလုပ်ထားလျက်၊ တစ်ဖက်တွင်ခုံး၍ တစ်ဖက်မှာ ပြားနေလေသည်။ ထိုသံကွင်းကို ကစားကွင်းတစ်ဖက်တချက်တွင် စိုက်ထားသော သံချွန်ငုတ် တစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ စွပ်မိစေရန် သို့မဟုတ် အနီးဆုံး ရောက်စေ ရန် လှမ်း၍ပစ်ရသည်။

စနစ်တကျစီစဉ်ထားသော ဒုစရိုက်မှု သို့မဟုတ် ဒုစရိုက် အဖွဲ့အစည်းများသည် လူမျိုးပေါင်းစုံပါဝင်သော အုပ်စုဖွဲ့ခြင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒုစရိုက်လုပ်ငန်းများ ပြုလုပ်ရန် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုအလွန်မြင့်မားပြီး တရားမဝင်သော လုပ်ဆောင်ချက်တွင်ပါဝင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ အများအားဖြင့် ငွေကြေး အကျိုးအမြတ် တစ်စုံတစ်ရာရရှိရန် ရည်ရွယ်သည်။ ဖွဲ့စည်းထားသော ဒုစရိုက်ထိန်းချုပ်ရေးအက်ဥပဒေ (ယူအက်စ်၊ ၁၉၇၀)သည် စနစ်တကျစီစဉ်ထားသော ဒုစရိုက်မှုအား “ဥပဒေနှင့်ဆန့်ကျင်သောလုပ်ဆောင်ချက်များ [...] အလွန်တရာဖွဲ့စည်းပုံကောင်း၍ စည်းကမ်းကျနသောအဖွဲ့အစည်း [...]” ဟုသတ်မှတ်သည်။

သာဝတ္ထိမြိုကို ကြွဖူးတဲ့ ရဟန်းဖြစ်ပါက ဝိသာခါရဲ့ သင်္ကန်း ဆွမ်း စတဲ့အလှူကို တစ်မျိုး⁠မျိုးတော့ ရရှိအလှူခံဖူးမှာပဲ။ အဲဒီရဟန်းတော်များ တရားထူးရတယ်ဆိုပါက ဝိသာခါကျောင်းအစ်မကြီးရဲ့ ကျေးဇူးလည်း ရှိဖူးပြီပဲလို့ တွေးမိရင် ဝိသာခါက ဝမ်းမြောက်မယ်၊ နှစ်သက်မယ်၊ ငြိမ်းအေးမယ်။ ချမ်းသာမယ်။ တည်ကြည်မယ်။ ဣန္ဒြေဗိုလ်၊ ဗောဇ္ဈတရားများ တိုးပွားမယ်။ ဒီအာနိသင်တွေ့မြင်လို့ ဆု(၈)ပါးကို တောင်းခံခဲ့တာဖြစ်ပါလို့ ရေးသားရင်း နိဂုံးချုပ်လိုက်တော့၏။

မြောက်ဘက် ပင်လယ်ဒေသများတွင်နေထိုင်သော ဝါးလရပ်ဖျံကြီးမျိုး(walruses)သည် နို့တိုက်သတ္တဝါအမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်။ သူတို့အရေပြားအောက်တွင် ထူထဲသော အဆီပြင်က သူတို့ကို အေးခဲမှုဒဏ်မှ ကာကွယ်ပေးထားပါသည်။ ဝါးလရပ်ဖျံများတွင် ရှည်လျားသောသွားများကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။ ဝါးလရပ်ဖျံများသည် ရေထဲတွင် အစာရှာစားကြသည်။ ပင်လယ်အောက်ကြမ်းပြင်တွေမှာ တွေ့ရှိရသော ယောက်သွားကောင်တွေကို စားသောက်လေ့ရှိသည်။

ဂြိုဟ်တစ်ခုသည် နောက်ခံကြယ်ရှေ့သို့ ဖြတ်သွားပါက ဒြပ်ဆွဲအားစက်ကွင်းသည် နောက်ခံကြယ်မှ အရာဝတ္တုအား မြင်နိုင်စေရန် တိုးပေးသည်။ ယင်းအား မိုက်ခရိုလန်းဆင်းဟု ခေါ်သည်။ မိုက်ခရိုလန်းဆင်းအား ဆက်တိုက်ဆိုသလို အသုံးမချနိုင်ပေ။ သို့သော် အိုမင်းပြီး သေးငယ်သောဂြိုဟ်များအား လေ့လာရာတွင် တိုက်ရိုက်ပုံဖမ်းခြင်းထက် ပိုမိုထိရောက်သည်။ စူးစမ်းလေ့လာသူများသည် သူတို့၏ စူးစမ်းရှာဖွေမှုများမှ ခန့်မှန်းချက်အရ နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီထဲတွင် ကြယ်တစ်စင်းတိုင်းအတွက် လေလွင့်ဂြိုဟ် ၂ စင်းသည်ရှိသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ အခြားသော ခန့်မှန်းချက်မှာ နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီတွင် ကြယ်များထက် လေလွင့်ဂြိုဟ်အရေအတွက်သည် အဆပေါင်း ၁ဝဝဝဝဝ ရှိသည်ဟုဆိုသည်။ ၂ဝ၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၁ဝဝ အကွာတွင် လေလွင့်ဂြိုဟ်တစ်စင်းအား နက္ခတ္တပညာရှင်များက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ မကြာသေးခင်က planemo 2M1207b ကဲ့သို့သော ပြင်ပြဂြိုဟ်အချို့အား ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် ကြယ်ပုညို 2M1207 အား လှည့်ပတ်နေသည်။ အချို့သော အာကာသကြားခံအရာဝတ္ထုများအား ကြယ်များဟုယူဆပါက အကျိုးအပဲများသည် ယင်းဂြိုဟ်အား ပေါင်းစပ်သွားနိုင်သည်။
အပွင့်သည် ထိပ်ထွက် ပန်းခိုင် ဖြစ်သည်။ အပွင့်ကလေးများ သေးငယ်ပြီး စုပြုံ၍ပွင့်၏ ။ အရောင်မှာ ခရမ်းရောင်ရှိ၏။ ပွင့်ဖတ် ၅ ခုပါရှိ၍ တစ်ခုမှာ ထူးခြားနေ၏။ ရှည်၍ အနည်းငယ် ကြီးပြီး ခရမ်းရင့်ရောင် ရှိသည်။ ၎င်းအဖတ်တွင် အရည် ရွှမ်းသော ခရမ်းရင့်ရောင်ရှိသည်။ ကျန် ၄ ခုမှာ ရွယ်တူဖြစ်ပြီး ခရမ်းနုရောင် ဖြစ်၏။ ကဆုန်၊ နယုန်တွင် ပွင့်သည်။ အသီးမှာ လုံးဝိုင်းသည် ၊ ထိပ်ဘက် နီညိုရောင်ဖြစ်၏။ ဝါခေါင် ၊ တော်သလင်း တွင်သီးသည်။

၁၅၆၈ခုတွင် ဖအေတူမအေကွဲနှမဖြစ်သူ စကော့တလန်ဘုရင်မ ဘုရင်ဂျီကက်သလိပ်ဘာသာဝင် မေရီစတူးဝဒ်သည် စကော့တလန် နယ်စားမြို့စားတို့၏ပုန်ကန်မှုကြောင့် အင်္ဂလန်ြပည်သို့ ပြေးဝင်ခိုလှုံခဲ့သည်။ မေရီစတူးဝဒ်သည် အင်္ဂလန်ြပည်ထီးနန်းကို ရရန်ကြိုးပမ်းရာ အယ်လစ်ဇဗက်က ဖမ်းဆီးစေခဲ့သည်။ မေရီစတူးဝဒ် အင်္ဂလန်ြပည်ထီးနန်းရခဲ့သော် ဘုရင်ဂျီကက်သလိပ်ဘာသာ ပြန်လည်လွမ်းမိုးမည်ကို မလိုလားသဖြင့် အင်္ဂလန်ြပည်ပါလီမန် ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ၁၅၈၇ခုနှစ်တွင် မေရီစတူးဝဒ်ကို ကွက်မျက်စေခဲ့သည်။

အာခီမီးဒီးစ်၏ ဥပဒေသ သည် အရာဝတ္ထုအပေါ် သက်ရောက်သည့် မျက်နှာပြင်တင်းအား (tension) ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် မလိုပေ။ ဤဥပဒေသ သည် ရှုပ်ထွေးသော အရည်တို့တွင် ချို့ယွင်းပျက်ပြားမှုများ ရှိသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။

သို့ရာတွင် အဘိဓာန်များ၌ တူရိယာငါးမျိုးကို စည်ငါးမျိုးဟု ပြဆိုထားသည်။ အဘိဓာန်နိဿယအရ၊ ထိုစည်ငါးမျိုးမှာ အာတတစည်၊ ဝိတတစည်၊ အာတတ ဝိတတစည်၊ ဃနစည်၊ သုသိရစည်ဟူ၍ဖြစ်၏။ အာတတစည်သည် အိုးစည်၊ စည်ပုတ် အစရှိသည်တို့ကဲ့သို့ တစ်ဘက်ပိတ်စည်ဖြစ်၏။ ဝိတတစည် သည် မုရိုးစည်ကဲ့သို့ နှစ်ဘက်ပိတ်သောစည် ဖြစ်၏။ အာတတ ဝိတတစည်ဆိုသည်ကား ထက်စည်ကဲ့သို့ အလုံးစုံ သားရေပိတ် ၍ ကြက်သောစည်ဖြစ်၏။ ဃနစည်မှာ ခွက်ခွင်း ကြေးနင်းတို့ ကဲ့သို့ တစ်ခဲနက်သော စည်ဖြစ်၍ သုသိရစည်မှာ ပြွေ၊ ခရုသင်း၊ နှဲ တို့ကဲ့သို့ အခေါင်းရှိသောစည် ဖြစ်၏။ အထက်ပါ ငါးမျိုးအနက် အာတတစည်၊ ဝိတတစည်၊ အာတတ ဝိတတ စည်ဟူသော စည်သုံးမျိုးမှာ ယခုခေတ်အခေါ် စည်ဟူသော အသုံးအနှုန်းနှင့် ကိုက်ညီ၏။

သာချင်းဟူသောအဖွဲ့သည် ဟောစာနှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသည်။ သာချင်းမပေါ်မီကဟောစာများပေါ်ပေါက် ၏။ နောက် တစ်ဖြည်းဖြည်းဟောစာများကို သာယာချေငံစွာ တစ်မျိုးတမည်ပြောင်းလွှဲဖွဲ့ဆိုကြကာ သာချင်းဟုအမည် ပေးကြဟန်တူသည်။ သာချင်းစပ်ဆိုရာ၌ စာဆိုသူလက်ထက် မတိုင်မီ ဖြစ်ပေါ်သောအကြောင်းအရာများကိုလည်း ကောင်း ၊ဇာတ်ဝတ္ထုများကိုလည်းကောင်း ဖွဲဆိုလေ့ရှိကြသည်။ စပ်ဆိုပုံ မှာလေးလုံးတစ်ပိုဒ် သို့မဟုတ်၊ငါးလုံးတစ်ပိုဒ်၊ သို့မဟုတ် ခြောက်လုံးတစ်ပိုဒ်ထား၍ရေးစပ်နိုင်သည်။ ရကန်စပ်ပုံစပ်နည်းနှင့် လည်း အနည်းငယ်ဆင်တူလေသည်။

ကျောက်တော်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဦးခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကျောက်တော်မြို့ ဖြစ်သည်။

မစ္စတာထော်မန်း၏ ဂျာမန်ဘာသာဖြင့်ရေးသားထားသော မြန်မာနိုင်ငံအကြောင်း မှတ်တမ်းစာအုပ်ပါ ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းများအရ မစ္စတာထောမန်းသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်၍ သင်္ဘောနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၊ နာဂတောင်တန်းမှတဆင့် ပုဂံ၊ မန္တလေးသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ပုဂံတွင် နတ်လှောင်ကျောင်းဝင်းအတွင်း တပ်စွဲနေသည့် ကုလားစစ်တပ်ထဲ၌ သွားရောက်နေထိုင်ပြီး ပုဂံဘုရားများမှ ပန်းချီ၊ ပန်းပု၊ စဉ့်ကွင်းကျောက်ဆစ်လက်ရာများကို ရနိုင်သမျှ စုဆောင်း၍ သေတ္တာများရိုက်ပြီး ထည့်ကာ သင်္ဘောနှင့် သယ်ယူသွားကြောင်း သိရလေသည်။ ဝက်ကြီးအင်း၊ ဂူပြောက်ကြီးဘုရားတောင်ဘက် နံရံကို မခွာမီ မစ္စတာထောမန်း လေ့လာကြည့်ရှုနေပုံကို ထိုစာအုပ်ရှိ ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းအရ တွေ့ရပါသည်။ ယင်းစာအုပ်တွင် ပုဂံမြို့မှ ဇာတ်သဘင်မျိုးရိုး မိသားစုများနှင့် မစ္စတာထောမန်း တွဲ၍ ရိုက်ထားသည့် ဓာတ်ပုံကိုလည်း တွေ့ရသည်။
ဗူးဗွန်မင်းဆက်သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ အကျယ်ဝန်းဆုံးနယ်ဖြစ်သည့် ဗူးဗွန်နေးနယ်ကို စားသည့် နယ်စားမျိုးမှ ဆင်းသက်ပေါက်ဖွားလာသူများ ဖြစ်ကြ၍ ယင်းနယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သော ဗူးဗွန်လာရှန်ဗိုမြို့ကို အစွဲပြု၍ ထိုဗူးဗွန်ဟူသော အမည်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနယ်စားမျိုးသည် ပြင်သစ်ဘုရင်မျိုးနွယ်နှင့် လက်ဆက်ကြရာမှ မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ ဖြစ်လာကြသည်။

သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းကို အများစု လုပ်ကိုင်ကြသည်။ စိုက်ပျိုးမြေရှိသော်လည်း သီးနှံအနည်းငယ်သာစိုက်ပျိုးကြပြီး ချဉ်စော်ခါးသီးကို အများဆုံးစိုက်ပျိုးကြသည်။ နယ်စပ်မြို့လေး တစ်မြို့ဖြစ်သဖြင့် ကုန်သွယ်ခြင်းကိုလည်း အဓိကထား လုပ်ကိုင်ကြသည်။

အထက်ရှမ်းပြည်တလွှားကို လက်နက်နိုင်ငံအဖြစ်သိမ်းသွင်းအပြီးတွင် ယခင်ကတည်းက သစ္စာခံဖြစ်ခဲ့သည့် မိုးနဲစားမှာ ထောင်ထားခြားနားကာ သီပေါကိုတိုက်ခိုက်ပြီး သီပေါစော်ဘွားကိုသတ်လေသည်။ နောက် သုံးဆယ်စော်ဘွားပိုင်နက်တိုင် ကျူးကျော်လေသည်။

ကမ္ဘာကျော် မဟာဗောဓိတထောင် သာသနာ့နယ်မြေတော်ကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာမြို့နယ်တွင်တည်ရှိသည်။ မုံရွာမြို့၏အရှေ့တောင်ဘက် ကိုးမိုင်ကျော်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ကမ္ဘာ့ဒုတိယအကြီးဆုံး ရပ်တော်မူ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီး၊ လျောင်းတော်မူဘုရားကြီး၊ အောင်စကြာ အလံတစ်ရာစေတီတော်ကြီးနှင့် ဆရာတော်ဘုရားကြီးတို့၏ဂုဏ်သတင်းရနံ့တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာမက ကမ္ဘာသို့တိုင် မွှေးပျံ့ကျော်စောသည်။ ထောင်ပေါင်းများစွာသော ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များနှင့် ထောင်ပေါင်းများစွာသော ဗုဒ္ဓကိုယ်စား ပရိဘောဂစေတီ ဗောဓိပင်တော်များရှိသည်။ ရဟန်းသံဃာတော်များ ပရိယတ္တိ၊ ပဋိပတ္တိ၊ ပဋိဝေဓဟူသော သာသနာတော်သုံးရပ်လုံးကို လွတ်လပ်စွာ ကြိုးစားအားထုတ်တော်မူနိုင်ကြရာ သာသနာ့အောင်မြေ ဘူမိနက်သန်ကြီးဖြစ်သည်။ ဘုရားမြတ်စွာ သာသနာတော်အတွက်၊ ဘုရားမြတ်စွာ အဆုံးအမတော်အတွက် ရဟန်း၊ သာမဏေ သံဃာတော်များ ပရိယတ္တိစာပေများ သင်ကြားသင်ယူနိုင်ရာ စာသင်ကျောင်းတော်ကြီးတစ်ခုဖြစ်သကဲ့သို့၊ ပဋိပတ္တိအလုပ် ကြိုးစားအားထုတ်နိုင်သော တရားရိပ်မြိုင်ကြီးလည်းဖြစ်သည်။ ပရိယတ္တိ၊ ပဋိပတ္တိ၊ ပဋိဝေဓတည်းဟူသော သုံးဖြာသာသနာတော်မြတ်ကြီးအတွက် လွတ်လပ်စွာ ကြိုးစားအားထုတ်ခွင့်ပေးသော စွယ်စုံရ ဘက်စုံသာသနာ့နယ်မြေတော်ကြီးလည်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ငြိမ်းအေးကြောင်းတရားကို ရှာလိုကြသူ ယောဂီသူတော်စင် လူပုဂ္ဂိုလ်တို့အတွက် တရားစခန်း၊ ဝိပဿနာစခန်းများလည်း မကြာခဏ ဖွင့်လှစ်လျက်ရှိသည်။ ငြိမ်းအေးသော ဗုဒ္ဓအဆုံးအမတော်များနှင့် ဝေနေယျသတ္တဝါတို့အတွက် မေတ္တာရေအေး ဝေငှတိုက်ကျွေးလျက်ရှိသည့် သာသနာ့နယ်မြေတော်ကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ တိုင်းပြည်ဂုဏ်ဆောင်၊ သာသနာ့ကျက်သရေဆောင် ဘူမိနက်သန် အောင်မြေရတနာကြီးသည် ဘာသာ သာသနာ၊ ဒေသနှင့် နိုင်ငံ့ဂုဏ်သတင်းတို့ကို မွှေးပျံ့သင်းထုံစေလျက်ရှိပေသည်။

Nation-States ရဲ့စွမ်းအား Nation-States တွေဟာ ပြည်တွင်းမှာ လူသားတွေရဲ့လိုအင်တွေ ရရှိဖို့ သူတို့ရဲ့စွမ်းရည်ကို အသုံးပြုရာမှာ ကွာခြားကြပါတယ်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပြည်တွင်းနဲ့ နိုင်ငံတကာမှာ တာဝန်သိစိတ် အပြည့်အဝနဲ့ ထိရောက်အောင် ဆောင်ရွက်ကြတဲ့ Nation-States တွေမှာ အားကောင်းတဲ့ အမျိုးသားရေး ကိုယ်ပိုင် လက္ခဏာ၊ ထူးခြားသိသာတဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သယံဇာတ အရင်းအမြစ်တွေနဲ့ ကောင်းစွာဖွံ့ဖြိုးတဲ့ အစိုးရပိုင်းဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေ ရှိကြပါတယ်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် ထိရောက်အောင် မဆောင်ရွက်နိုင်တဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ အဲဒီ အရည်အချင်းတွေ ယေဘုယျအားဖြင့် မရှိတာ တွေ့ရပါတယ်။
ထိုဥပါယ်လေးပါး၊ သင်္ဂဟတရားလေးပါး၊ ရာဇဓမ်တရားဆယ်ပါး၊ သုံးဆယ့်ရှစ်ဖြာမင်္ဂလာတရားတို့သည် ရှေးမင်းကောင်းမင်းမြတ်တို့ ကောင်းမွန်စွာအားထုတ်အပ်၊ ကျင့်သုံးအပ်သော အချက်များဖြစ်လေသည်။ မင်းဟူ၍ သမုတ်ခြင်းခံယူကြသော သာသနာ့ဒါယကာ မဟာဓမ္မရာဇ် မင်းကောင်းမင်းမြတ်တို့သည် ဘွဲ့တံဆိပ်အဆောင် အယောင် ပေးအပ်ချီးမြှောက်ခြင်း၊ ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခြင်းများကို ပြုလုပ်ကြရာ၌ ဗုဒ္ဓသာသနာတော် အရောင်အဝါ ထွန်းလင်းမတောက်ပမီအခါက လူပုဂ္ဂိုလ်တို့အားသာလျှင် ပေးအပ်ချီးမြှောက်ခဲ့ကြသည်ဟု သိရသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ (အင်္ဂလိပ်: Myanmar Farmers Development Party; အတိုကောက် MFDP) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပါတီဝင်အရေအတွက်မှာ ခြောက်သန်းကျော် ရှိပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၂၈၆ ဦး ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်မည်ဟု ဆိုသည်။

ကဲရကယ်သည် ကြောင်ရိုင်းတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းနှင့် အာဖရိကတိုက်တို့တွင် တွေ့ရသည်။ ကဲရကယ်ကြောင်ရိုင်းသည် အိမ်ကြောင်ထက် အတန်ငယ်ကြီးမားသည်။ အသွေးအရောင်မှာ အောက်ပိုင်းတွင် အဖြူရောင်ရှိပြီး အပေါ်ပိုင်းမှာ နီညိုရောင် ဖြစ်သည်။ နားရွက်များမှာ အနက်ရောင်ဖြစ်ပြီး နားရွက်ဖျားရှိ အမွေး များမှာ ပန်းပွားသဖွယ်ရှည်ပြီး ဖျာလျက်နေပေသည်။ အမြီးမှာ ရှည်သည်။ မျက်စိများပေါ်တွင် အဖြူပြောက်နှစ် စက်စီ ရှိသည်။ ယင်းကြောင်ရိုင်းများသည် ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်း နှင့် မြက်တောများတွင် နေလေ့ရှိပြီး အသားစားသတ္တဝါမျိုး ဖြစ် သည်။ ကဲရကယ်ကြောင်ရိုင်းကို အိမ်တွင် မွေးထားပါကလည်း အလွယ်တကူ ယဉ်ပါးလာတတ်ပေသည်။

၁၉၁၅ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် မကွေးတိုင်း၊ တောင်တွင်းကြီး ခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့၌ အမိန့်တော်ရ ရှေ့နေ ဦးဖာ - ဒေါ်စု တို့မှ နောင်တခေတ်တွင် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း ဟူ၍ မြန်မာ နိုင်ငံ သမိုင်း၌ တွင်စေမည့် သားရတနာကို ဖွားမြင် ခဲ့သည်။ ဇာတာအမည်မှာ မောင်ထိန်လင်း ဖြစ်သော်လည်း ငယ်စဉ် ကပင် မောင်အောင်ဆန်းဟု တွင်သည်။ ငယ်စဉ်က နတ်မောက်မြို့ ဆရာတော် ဦးသောဘိတကျောင်း၌ နေခဲ့သည်။ ၁၉၂၈ ခုတွင် ရေနံချောင်း အမျိုးသား အထက်တန်း ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ ပညာသင်ယူခဲ့ပြီး၊ ယင်းကျောင်းမှ မြန်မာ၊ ပါဠိ ၂ ဘာသာ ဂုဏ်ထူးဖြင့် ၁ဝ တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ပညာထူးချွန်သူဖြစ်၍ အထက်တန်း စကောလားရှစ်နှင့် ဦးရွှေခိုဆု ရရှိခဲ့ဖူးသည်။ ထိုနောက် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ပြီး ဆက်လက် ပညာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၃၅ - ၃၆ ပညာ သင်နှစ်မှ စ၍ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား သမဂ္ဂ အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာ ခဲ့ပြီး၊ သမဂ္ဂ၏ အာဘော် အိုးဝေ မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာလည်း လာခဲ့သည်။ ကိုအောင်ဆန်း အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်သော အိုးဝေ မဂ္ဂဇင်းတွင် ယမမင်း အမည် အိုးဝေ ညိုမြ ရေးသားသော “ငရဲခွေးကြီး လွတ်ပြီး သရမ်း နေသည် (The Hell Hound At Large)” ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ပေးစာ တစောင် ဖော်ပြခဲ့ မှုသည်လည်း ၁၉၃၆ ဒုတိယ ကျောင်းသား သပိတ် ဖြစ်ပွား စေခဲ့သော အဓိက အကြောင်းရင်း တချက် ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ဒုတိယ ကျောင်းသား သပိတ်၏ သပိတ်မှောက် ကောင်စီ အဖွဲ့ဝင် တဦးလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။

ထိုသို့ သမိန်ထောရာမ ဟံသာဝတီတွင် နန်းတက်လျှင် မူလက တပင်ရွှေထီး၏ သစ္စာခံများဖြစ်သည့် အဲမွန်ဒယာ၊ စန္ဒာယော်ဓာ အစရှိသည့် မှူးမတ်များလည်း နောက်ပါအင်အားများနှင့်တကွ ဘုရင့်နောင်ထံ လာရောက်ခိုဝင်ကြသည်။ အရှေ့ဖက်မုတ္တမ မှလည်း အဲပရဲ၊ စန္ဒရာသီ၊ ဗိုက်ကမြင် အစရှိသည့်မှူးမတ်များလည်း ခိုဝင်လာကြပြန်ရာ ဘုရင့်နောင်၏တပ်မှာ အင်အားတိုးပွားလာသလို တောင်ငူသီဟသူမှာ လည်း ကြောက်ရွံခြင်း တိုးလာလေသည်။ ထိုနောက် ညီတော်များ၊ မှူးမတ်များနှင့် တိုင်ပင်ပြီး တောင်ငူကို တိုက်ရန် ဆုံးဖြတ်ကြသည်။