Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Guud ahaan, si la mid ah dhamaan caasimadaha wadanka Maraykanka caasimada Orlando waxay aad u kortay badhtamihii qarnigii labaatanaad (qiyaastii 1980kii), wakhtigaasi oo la horumariyey goobaha waxbarashada, ganacsiga, wadooyinka tareenka iyo adeega bulshada. Sanadkii 2010ka waxaa caasimada Orlando loo aqoonsaday ineey tahay "Caasimad Caalami" ah. Orlando waxaa lagu daraa afarta caasimadood ee ugu caansan Caasimadaha Maraykanka, taasi oo lagu saleeynayo nolosha dadka, dhaqaalaha iyo adeega bulshada ee dowlada deegaanka. Sidaasi waxaa lagu ogaaday cilmibaadhis ay sameeyeen urur madax banaan oo la yidhaahdo "Ururka Cilmibaadhista Bulshooyinka".

Markii Jaale Siyaad Barre la wareegay talada wadanka, waxaa meesha ka baxday dhamaan xisbiyadii bulshada ee madaxa banaanaa, wakhtigaasi oo wadanka Soomaaliya iskubedelay nidaamka shuuciyada ee laga keenay wadanka Ruushka iyo Shiinaha. Ka dib, markii uu dhacay dagaalkii sokeeye ee wadanka sanadkii 1991kii ayaa waxaa meesha ka baxday dhamaanba nidaamkii dowladnimo ee wadanka Soomaaliya. Si kastaba ha ahaatee, dadaalo badan oo dawlad dhisid ah ka dib waxaa Soomaaliya dib uga soo noolaaday nidaamka xisbiyada kuwaasi oo ilaa maanta daciif ah.

Si kastaba ha ahaatee, sanadkii 632 C.D billo yar ka dib markii uu ka soo noqdey Xajul Wadaac asagoo jooga magaalada Madiina ayaa Nebi Muxamed aad u xanuusadey waxyar ka dibna ku geeriyooday. Dhimashada nebiga waxay keentay in qabiilo badan dib uga noqdaan diinta Islaamka waxaana arinkaasi dagaalo adag ololeyaal badan ka galay hogaankii diinta ee ku xigay nebiga kuwaasi oo ahaa Khulafo Ar-Raashidiinta oo hogaamiye u doortey Abu Baker.

Jinacsani waa magaalo ku taal bariga Ethiopia, wakhtigii boqortooyadii Adal Sultanate waxay ahayd caasimadii labaad ee boqortooyadas waxaana loo yaqiinay magaca ah Dakkar,

ekzemploj: 1. afriko = afrik / o afrik - = (radiko) + (finaĵo) -o = afriko 2.adreso = adres / o adres- = (radiko) + (finajho) - o = "adreso"

waxay Samakeen u furantahay dhamaan umada Somaliyeed waxaana qof kastoo daneynaya inuu wanaag faafiyo uu kubiiri karaa bogga www.samakeen.com/signup.php kadibna halkaa kabilaabi karaa daabacaada wararka wanaaga iyo wacyi galinta kusaabsan.

waa wadamada aduunyada ugu hore marsanad waxaanay kamid ahayeen wadamada g britain laysku yidhaahdo caasimada wadan ka waxa layidhaahdaa Belfast waxaanay kamid tahay wadamada ay yurub ku gaadhay heshiiska qaxoontiga ee wadamada kale isk adhiiba inlaga qaado faraha haddii uu qofka qaxoontiga

wakhtigan la joogana waxay ka tirsan tahay Ismaamulka Jarsada magaaladina waxay caan ku tahay buur wayn oo bartanka magaalada ku taal sidoo kale waa magaalo leh raadad taariikhi ah, meel aan ka fogayn waxa ku taal tuuladii uu ku dhashay Imaam Axmed Guray iyo tuulada Derbiga oo ah tuulo qadiimi ah,saldhigna u ahan jirtay Imaam Axmed Guray waana meeshi ugu horaysay ee uu ka dhiso Masajid uu isagu gacantiisa ku dhiso.l
Sida taariikhda lagu hayo, magaalada Saylac waxay ahayd halka ay ka soo galeen carab badan oo xiriir ganacsi iyo mid diimeedba la lahaan jirey dadyowgii ku dhaqanaa geeska Afrika gaar ahaan gobolka Awdal laga soo bilabo qarnigii 9aad, waxaa waqooyi bari ee qarada Afrika ka jiray lix dowladood oo waaweyn iyo kuwa aan sida usii weynayn waxay ahayeen.

Kadib markii uu dhintay suldaan Maxamed al-faatex waxa xukunka ku murmay labada wiil ee uu ka tagay laakiin waxa adkaaday oo loo doortay boqor la odhan jiray baayasiid oo ahaa wiil uu katay maxamed al-faatex. kadib walaalkii waxa uu u cararay dhankaas iyo masar halkaas oo uu kaalmo karaadsaday dawladii katalinjiratay masar xiligaas ee Dawladii Mamaaliikta kadib halkaas wuu katagay oo waxa uu aaday dhanka jasiirada Rodes halkaas oo uu isku dayay in uu gacansiiyo ciidamadii hogaamiye diimeedka (Knights Hospitaller) iyo dawladaha reer galbeedka .

Hadaba, hadal lama dhamaystiri karo ee waxa si dhakhso badan leh isu bedelay dhaqankii soomalidu lahaan jirtay oo isu bedelay dawacadii talabadeed katagtay tii NEBIGANA GAADHI WAYDAY (CSW) oo macnaheedu yahay , dadku meel kasta oo ay joogaan waxay ka tegeen dhaqankii hidaha loo lahaa din iyo sharciba,tay yimadeena waa la qabsan waayeen.

Marka (Carabi: ماركا, Ingiriis: Merca, Talyaani: Merca) waa magaalo ku taala gabaldhaca magaalada Muqdisho una jirto 90 km☃☃☃☃, Marka waa caasimadda gobolka Shabeellaha Hoose waxaana lagu yaqaan quruxdeeda iyo dhaqanka eey dadka degan haaystaan kaasoo aad uga duwan kuwa kale. Waxaa bariga ka jirta Badweynta Hindiy Sannadle ah sida (Shiribta,Bereyda, Heleyda IWM.), Magaalada waxay kaloo caan ku tahay soo saarida Dharka Aliindiga.waxaa dagao qabiilo badan oo somali ah iyo inyaroo carab ah qabilada somaalid waxa ugu badan magala iyoo drgana da ku teed san 80%ah bulsha ahan beesha biimaal maxamed iyo shaanshi gaamidle magalada waa maaalo taariq fac ween leh dhanka lada galankii gumaysoga talyaaniga

Fatima bint Muxamed (ingiriis: Fatima bint Muhammad, Fāṭimah; carabi: ﻓﺎﻃﻤﺔ ﺑﻨﺖ ﻣﺤﻣﺪ, "Faadima bint Muxamed"; lagu naanaysi jirey: "Umm Abeeha", "Umm al-Hasanayn" Hooyadii al-Xasanayn, "Umm al-Hasan" Hooyadii Xasan, "Umm al-Husayn" Hooyadii Xuseen; Magacyo kale: al-Siddeeqah "Runsheegto", al-Mubarakah "Midii loo Naxariistey", al-Tahirah "Midii Suubanayd", al-Zakiyyah "Midii Daacada ahayd", al-Radhiyah "Midii Qanacsanayd", al-Muhaddathah "Midii Malaa'igtu la hadashey", al-Batool "Nadiifo", al-Zahra "Marwadii Ileyska/Iftiinka", Syedatun Nisa al-Alamin "Hogaanka Dumarka Dunida") ku dhalatey magaalada Makka, Xijaas deegaanada Carabiya, mar ahaantaana dhimatey 13kii Jamadi-al-Awwal sanadkii 11aad ee Hijrada (taasi oo u dhiganta Arbaco Ogosto 5teedii sanadkii 632 C.D) laguna aasay magaalada Medina, Xijaas deegaanada Carabiya waa gabadha ugu yar gabdhaha Nebi Muxamed taasi ooy dhashay xaaskii nebiga Khaddiija bint Khuwaylid.

Darajada labaad waxaa la yiraahdaa Mujtahidiin waana kuwa aqoonta u leh Diinta, waxaana waajib ku ah inay ku dadaalaan sidii ay ku ogaan lahaayeen wixii Kitaabka iyo Sunnada ku soo aroortay oo dabadeed ay raacaan, dadkana sidaas u baraan.
Xaas Oori Affo ama Sowjad (carabi: زوجة taliyaani: moglie ama sposa ingiriis: wife amxaari: ሚስት) waa naagta iyo hooyada qoyska. Ooridu waa naagta uu qabo ninka Seeyga ah isla markaana waa hooyada caruurta, ilmaha iyo ciyaalka reerka.

Iyadoo ay jirto kala duwanaasho siyaasadeed dhamaan meelahaas hadana waxay ku midaysanyihiin dhamaantood hal qaanuun kaasoo ah mid soo jiray ilaa iyo dawladdii kacaanka isagoo qiraya:

prezid/i, - (fal)(salaan) (madaxtooyo); (prezidanto - madaxwyne, madaxweyne, guddoomiye); prezidento - madaxa dawladda; (Francujo, Francio - Faransiis; Germanujo, Germanio - Jarmal, Usono Mareykan: prezidento)

Dhinaca qaarada Yurub waxaa la sheegay in nooc liin dhanaanta ah lagu isticmaali jirey wadanka Talyaaniga taasi ooy ka sameeyn jireen daawooyinka iyo walaxaha la isku dhayo. Waxay liintu aad ugu fiday qeybaha kale ee qaarada Yurub qiyaastii qarnigii 16aad, wakhtigaasi oo beerashada liintu aad u koobnayd.

Fanaan (Af-Ingiriis: singer; Af-Carabi: غناء) waa heesaa, jilaa, iyo qof muusigga yaqaan. Fanaanka waxaa badanaa loogu yeeraa, qof xirfaddiisa shaqo heesaha iyo muusikada tahay. Haweeneyda waxaa loogu yeeraa "fanaanad", ninkana "fanaan". Guud ahaan, fanaanku waa qofka ku codeeya hees, gabay, geeraar, tix, iyo tiraab. Waxaa jira shakhsiyaad gaar ah oo leh xirfad ka baxsan heesida, sida dadka halabuurka leh (abwaan), majaajilada fiican leh, ciyaarta qoob-ka-ciyaarka yaqaana (dance), ama garaaci kara qalabka muusiga (sida kabanka, durbaanka, turunboda iwm).

Magacyada dadka Soomaalida ah iyo kuwa dadka Islaamka ahi aad ayay u badan yihiin, boqolka magac ee ugu muhiimsan isla markaana loogu isticmaalka badan yahay waxaa ka mid ah:

dadka kunool São Tomé waxa lagu qiyaasaa ilaa 206 kun oo qof tira koobkii udanbeeyaya ee la sameeyay sanadii 2008da %15 waa jaahiliin shacabka wadankaas, waxa ay ka koobanyihiin burtaqiis iyo afrikaan is dhexgalay waxa kale oo kunool jaaliyado kayimi wadamo kale oo kamida afrika

Soomaaliya waxay dhacdaa bariga fog ee qaaradda afrika taasoo u muuqaal eg qaabka ay u samaysanyahay geeska wayiyisha kaasoo ku badan qaaradda afrika sidaa daraadeed waxaa loogu magacdaray geeska afrika. waxay soomaaliya ku fidsantahay inta u dhaxeysa loolka 10 waqooyi dhigta 49 bari. wuxuu gaarayaa bedka Soomaaliya 637,657 kiiloomitir iskuwareeg ah waxaa ka mid ah 10,320 kiiloomitir iskuwareeg ah waxay biyaha ka hayaan ilaa 1.6% ee bedeka guud ee dalka waxay waxyar uun ka yartahay gobolka Texas ee maraykanka. Sidoo kale waxay Soomaaliya leedahay xuduud barri ah oo dhererkeedu gaaraya 2,340 km ee kala berta dhammaan Jabuuti masaafo dhan 58 kiiloometer, Itoobiya masaafo dhan 1,600 kiiloomiter iyo Kiinya masaafo dhan 682 km, sidaa daraadeed Soomaaliya waxay leedahay xeebta ugu dheer guud ahaan qaaradda Afrika, iyadoo gaareesya xeebta Soomaaliya dhererkeeda 3,025 kiiloomitir ; dhul badeedka Soomaaliya wuxuu gaarayaa ilaa 200 Mayl Bad gudaha Badweynta Hindiya.
Dhisme (Af-Ingiriis: Building; Af-Carabi: مبنى) waa shey weyn oo ka samaysan sees, gidaaro, saqaf (roof), albaabo iyo daaqado kaasi oo noqon kara aqal ama wershad. Sida caadiga ah dhismuhu wuxuu soo maraa hab iyo nidaam loo yaqaano dhisid, kuwaasi oo qaradooda iyo weynidoodu kala weyn tahay. Sida caadiga ah, dhisidu way ka duwan tahay wax samaynta, sababtoo ah waxaa nidaamka dhisidu leeday wado u gaar ah.

Waalni (Af-Ingiriis: Insanity; craziness, madness; Af-Carabi: جنون) waa jawi, dabeecad iyo xaalad ku dhacda maskaxda iyo madaxa dadka taasi oo keenta in qofku yeesho dabeecad ka duwan caadiga. Waalnidu waa mid keenta iyo qofku kala garan waayo saxda iyo khaladka, una dhaqmo si ka duwan qaabka maskaxda caafimaadka qabto u dhaqanto. Guud ahaan, waalnidu waa mid uu keeno xanuun, dadka qaar ku soo dhashaan, shil, jug iyo wayeelo soo gaadha maskaxda qofka ama noolaha.

ret/o - shabaq, shebeg; La interreto - Internet; komputilo - Kumbuyuutar;(Por la fakuloj „la Interreto“ estas unu speciala el multaj interretoj;)

Wa Ummad kadhisan dhinacyada: fikirka sare, wadaninimada, waxbarashada, iyo qadarinta Cadaalada, balse nasiib xumo gacanta ugashay hogaan-xun oo aan lahayn maskaxdii, daacad-nimadii iyo kartidii uu kuhogaamin lahaa.

Ka gadaal Dagaalkii Labaad ee Aduunka ka sokoow taageerada ay siiyeen Soomaalida Xulufadii Dagaalkii Labaad ee Aduunka Ingiriisku wuxuu sii haysatay qabayta woqooyi ee Soomaaliya ee loogu yeeri jiray Dhulka Biritishka ee Soomaaliya iyo Talyaaniga, laba maamul oo Ingiriiska hoos imaanayay. Nofeembar sanadii 1949 Qaramada Midoobay waxay u ogolaatay Talyaaniga in ay sii hayo xilliga wasaayada Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya laakiin ay la socoto ilaalin caalami ah ee adag taasoo shuruud looga dhigay in Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya la siiyo xorriyad buuxda taban sano gudahood; halka uu sii ahaanayo Dhulka Biritishka ee Soomaaliya maxmiyad Ingiriis ah ilaa laga gaaro 1960.

Aakhirkiina waxay dhidibada u taageen Jaamacada caanka ka noqotay Jamhuuriyadan iyo dhamaanba gayiga Soomaaliyeed ee loogu magac daray AMOUD UNIVERSITY oo ku bilaabantay laba Kuuliyadood oo kala ah: 1- Kuuliyada Waxbarashada (Education).

Ummu Salama ayaa markale tiri, waxay Camar iyo saaxiibkiisii aad u dhibsanayeen inuu boqorka Najaashi uu u yeero mid innaga naga mid ah oo uu hadalkiisa u dhagaysto. Intaa dabadeed waxay Camar iyo ninkii la socday ay u yimaadeen Najaashi, iyagoo ku wareejiyay haddiyadihii ay ugu talagaleen, waxayna ku yiraahdeen hadalladan "boqorow waxaa boqortooyadaada soo magangalay qaar ka mid ah dhalinyaradeena kuwadooda shar-wadayaasha ah, waxay la yimaadeen diin aanan innaga iyo aabayaasheenaba aqoonin, way ka baxeen diinteennii oo mana aynan qaadeen diintiinii, innaga waxaa na soo diray tolka ay iyaga ka dhasheen ugaasyadooda oo ay ka mid yihiin aabayaashoodii, adeeradooda iyo kuwa ay qaraabada yihiin si aan iyaga gacanta ugu gelino, fitnada iyo dhibaatada ay abuureena iyaga (ugaasyadaas) ayaa naga badiya".
WACDAAN (4) WARQAD WACDAAN WAXEYNA KALA YAHIN GALANKA SHANAD BAY BAKOL SHABELAHA HOOSE BANADIR JUBOOYINKA XUDUNTA WACDAAN AMA QALBIGA WACDAAN WAA AFGOOYE OO LOO YAQANO AFGOOYE WACDAAN TANA WAA QEYBTA KOWAAD TARIIKHDA BESHA WACDAAN malinle wacdaan cusmaan waxuu u kala baxaa Ibrahim malinlle iyo Maxaad malinle hadaan hor mariyo Ibrahim malinle wacdaan waxuu usii kala baxaa maxad ama maxamed moldhere iyo abukar moldhere waxeyna usii kala baxaan 9 maxad moldhere iyo 9 abukar Mooldheere maxed malinlana waa 8 lafood maxamed moldhere 9 lafood uu u kala baxo waa 2 ijow maxamed moldhere 2 adan maxaned Mooldheere iyo 5 ilka gadud maxamed moldhere wacadaan ciskaan waxay u kala baxaan 4

Yaafa (af-cibri :יפו af-carabi يافا) waa mid ka mida magaalooyinkii ugu qadiimsanaa wadanka falastiin, maanta waxay hoostagtaa talaabiibta Israaiil, waxay saarantahay xeebta bari ee badda cad, qudus waxay ka fogtahay 55 kiilo mitir galbeed, meel istaraatiiji ah bay ku taalay falastiiniyiintana waxay u ahayd magaalooyinka ugu muhimsan, waagii qabtii waynayd ku dhacday falastiin sanadkii 1948 markii in badan ee carabtii degenayd ah laga qixiyay, ku dhawaad waxaa degen 60,000 oo qof uu yuhuud u badan, iyo tiro aad u yar oo carab ah.

Qurba jogta Dagmada Wardheer ee Gobollka doollo aad ayeey uga hab-sameen hormarinta dhulkaas waayo qurbo jogtu waa laf dhabarta bulshada Soomaalida meel kasta ha ka soo jeedeene waxaa jira gobolo badaan oo DDSI) ka tirsan oo qurbo jogtoodo ka hirgaliyeen mashaariic iyo maalgashi arrintaas mid lamida ayaa looga fadhiyaa qurba jogta u dhalatay Gobolka Doollo gobolka waxaa ka soo jeeda qurba jog xoog leh kuna nool Adduunka dacaladiisa waxayse ku mashquulsan yihiin inay maalgaliyaan meelki ka baxsan Gobolka ..

Cabsi (Af-Ingiriis: fear; Af-Carabi: خوف) waa dareen noolaha (dadka iyo xayawaanka) muujiyaan marka ay u arkaan in naftooda dhibaato soo gaadhayso. Dareenka cabsidu waxaa keena isbedel ku yimaada shaqada maskaxda taasi oo amar ku bixisa in halis soo waajahdey jidhka noolahaas. Qofka cabsanaya waxaa astaan u ah qaylo, orod, isqarin, oohin iyo wixii la mid ah.

Cirjeex waxuu leeyahay 67 dayax taasi oo ka dhigtay midka koowaad ee ugu dayaxa badan dhamaan meereyaasha Bahda Qoraxdu Midaysay. Ilaa hadda waxaa weli la helaa dayaxyo cusub. Haseyeeshee afarta dayax ee ugu waaweyn waxay kala yihiin: Io, Europa, Callisto iyo Ganymedes, waxa soo hor helay Galileo sanadkii 1609.
Magaaladaan waxay hodan ku tahay xolaha nool Somaliland, Magaaladaan waxaa degan dad gaaraaya ilaa 8000 oo qof, nawaaxigeeda neh waxaa degan dad gaadhaya ilaa 36,000-40,000 oo qof.Degmada Garadag waxay ku caantahay xoolaha iyo dhaqashadood, waan dhul baad iyo bilicsan oo ku taala inta u dhaxaysa Dooxada nugaal iyo Gubanka.Waa dhul uu Illaahay ku manaystay xoolo dhaqashada.Reer garadag degmada waxey sanadkii ka dhoofiyaan xoolo lagu qiyaaso ilaa 30,000 oo neef.Sidoo kale maamul ahaan degmada garadag waxay ku caantahay xalinta khilaafaadka iyadoo taariikh facwayn ku leh dhinaca xalinta khilaafyada.Waxaa degmada ka baxo geed caan ka noqday degmada oo la yidhaahdo (Gobka Garadadg), waa geed markii ee dadka coloobaan lagu heshiisiiyo, heshiiska ka dhacaana aan bid laysugu qabsanin.Mararka qaar ayaa degmooyinka yar yar ee degenyihiin dadka xoolo dhaqatada ah ama reer baadiyaha ah waxaa ka dhacdo colaad u dhaxeeso beelo walaalo ah.Degmada garadag waxaa hadda ka hor ka dhacday colaad beeleed, waxaana ka mid ah shirkii lagu heshiisiiyaya, beelaha Dhulbahante, Habarjeclo iyo Habaryoonis waxaa kale oo garadag lagu qabtay Shirkii Habarjeclo.Degmada Garadag waxay caan ku tahay sidoo kale waxbarashad, waxeyna ka midtahay degmooyinka ugu waxbarasho fiican gobolka sanaag.Magalada waxaa ku yaala 3 dugsi hoose iyo 1 dugsi sare.Degmadaan waxee leedahay hoteelal raaxo leh iyo kuwa kaleba sida (Digaale Hotel) oo ku yaala meel aad u haboon. degmada garadag waxay sidoo kale tahay meel aad looga xiiseeyo waxbarashada inkasta oo ay beryahan danbe dib u dhac ku yimi kaalmihii sarsare ee ay degmadu gali jirtay waxaana dugsiyada hoose/dhexe ugu danbaysay waqti ay gobolka sanaag kaalimo mug leh ka soo hooyaan sannadkii 2011/ 2012 markaas oo sida la sheego laba arday oo walaalo ah kala galeen kaalimaha 1koowaad iyo labaad kuwaas oo lagu kala magacaabi jiray ALI SAEED DUALE oo keenay imtixaankaas 538 iyo ABDIRAHEEM SAEED DUALE oo isna keeny 530.

Neyl' wadar ahaan noqonaysa Neylo (Ingiriis: billy kid) waa xoolo gurijoog ah oo dadku dhaqdaan. Neyluhu waa labka adhiga yariiska ah, waxaanay ka mid yihiin xoolaha dadku dhaqdaan ee laga helo cunto, hilib, dhogor iyo digo.

Isbitaal ama Cisbitaal (carabi مستشفى, ingiriis: Hospital) waa meel bukaanka lagu daweeyo dadka qalabka caafimaadkana uu yaalo, wuxuu u diyaarsanaan karaa in ay fariistaan dhakhaatiir, waxaa kaloo uu uu leeyahay qolal bukaanka la seexiyo kuwo lagu qalo, kuwo lagu nasto, kuwo shay baar, kuwo daawooyinka lagu kaydiyo iyo qayb gar-gaarka deg-dega loogu talo galay, wuxuu u diyaarsanaan karaa qaabilaada dad dibada ka yimid oo caafimaad doon ah,

Bir (Metal) waa shey adke ah (curiye, Isku dhis iyo Jaandi) taas oo iftiimaysa, jidh adag leh, isla markaana aad ugu wanaagsan gudbinta dabka iyo kulka. Birtu waa curiye kimiko kuwaas oo leh calaamado iyo astaamo ka duwan kuwa Bir Ma ahe iyo Bir La Moodkaba.
2-Waxa jira in dhaqan umadu lahayd dhinaca guurka rag iyo dumarba waxa ugu balaadhan ee maanta yurub ku dhaqan doorsoomay waa guurkii umadu iskguursan jirtay kaas oo hogob aan laga soo celin karayn ku dhacay. sababtoo ay tahay guurku milguu lahaa, gabdhaha waa la soo dooni jirya intay do onto awooda qofku hanoqotee waxa laga bixin jiray meher,waa laysugu ducayn jirya wiil iyo gabadh saalax aha ayaa u dhalan jiray qoyskii ilahay SW uu siinayo waxa barbaarin jiray hooyo iyo aabo iska raali ah oo isjecel ubadkaasi waxa uu noqon jiray ubad naxariis leh hooyadood iyo aaba hood jecel. Qoys balaadhan oo la tirsado ayaa uu noqon jiray, waxa jirtay kala danbayn ninka iyo xaaskiisa waxa jirtay isu tanaasul dhib hadii uu yimaado.

Masasku weey kala duwan yihiin. Waxa jira masas aad u waawayn, sida maska Anakondha ee laga helo keymaha Rainforest ee qaarada Koonfur Ameerika, kaas oo qof ama xayawaan wayn liqi kara. Sidoo kale, waxaa jira masas yaryar oo carada dhexdeeda ku nool.

Tan iyo wakhtigii dadka Soomaalidu qaateen xoriyada waxaa jiray xisbiyo siyaasadeed. Sanadkii 1969kii ayaa waxaa talada wadanka la wareegay Golaha Sare Kacaanka (SRC) kuwaasi oo dhowr nooc oo xisbiyo ah soo bandhigay; sida Xisbigii Kacaanka Hantiwadaaga. Si kastaba ha ahaatee, waxaa wadanka Soomaaliya ugu horeeyay Xisbiga SYL, kuwaasi oo ahaa xisbigii la dagaalamay gumaystihii wadanka.

Beerka markuu howlgabo, waxaa lagu ogaadaa in caloosha (Obucda) ay biyo galaan, xinjiroobis la'aan xagga dhiigga ah oo meelaha jirka cirbada la suro in dhiiga uu istaagi kari waayo, aam jirka uu yeesho meelo in dhiig ay fadhiyaan oo kale, kadib qofka wuxuu galaa Coma, ama hurdo dheer oo uusan ka soo toosi karin una badan maalintii, waxaa kaloo lagu arkaa in gacmaha ay jareeyaan iyo afka.

Quraanka kariimka ah waa hadalka Ilaahay (ﺍﻟﻠﻪ) kaas oo malaga Jibriil u soo gudbin jirey Nebi Muxamed (n.n.k.h) wakhti 23 sano ah, oo ku bilaabmaysa Diisembar 22keedii sanadkii 609 C.D (Ciise Dabadii), wakhtigaas oo nebigu ahaa 40 jir, ilaa markii taariikdhu ahayd 632 Ciise Dabadii, oo ku beegan sanadkii Nabi Maxamed (n.n.k.h) geeriyooday. Sidaa diinta Islaamku sheegtay kitaabka Quraanku waa midka ugu sareeya kitaabyada ee Ilaahay ka ilaalinayo khaladka iyo musuqmaasuqa isla markaana hogaan iyo hanuunin u ah dhamaan aadamaha ku nool dunida.

Golaga Xukuumadda Waa golaha wasiirada ee Dawladda federaalka Soomaaliya. Waxayna ka koobantahay wasiiro uu soo xulay Ra'iisul wasaaradaha somalia

Waxaan ugu horayntii u mahadnaqayaa Eebbe, oo igu galadaystay nimcooyin tira badan oo aanan koobi karin. Ka dibna waxaan u mahadnaqayaa dhammaan dadkii sii faafiyey qoraaladayda, hadday ahaan lahaayeen shabakado ama shakhsiyaadba. Waxaana idin leeyahay dhamaantiin جزاكم الله خيرا .

waa magac ay soomaalidu la baxdo khaas ahaan raga halka dumarkana loo bixiyo khadra magan waxa kale oo laga isticmaala dalka hindia oo iyaguna la baxa khadar
Si ka duwan mida ay isku dhow yihiin ee digirta cagaaran, digirtu waa midho la beero wakhtiyada cimiladu diiran (kuleyl yar) tahay. Waxay digirtu ku qaangaadhaa 55 ilaa 60 cisho ka soo biloow wakhtiga beerista ilaa bislaanshaha. Marka iniinta digirtu ay bislaan rabto waxay bedeshaa midabkeeda oo noqda huruud isla markaana way adkaataa waxayna yeelataa qolof ama dahaar khafiif ah. Taariikh ahaan waxaa la sheegay in markii ugu horeeysay lagu beeran jiray qaaradaha Ameerika (koonfur iyo waqooyi), halkaasi oo dadka deegaanku u isticmaali jireen cunto ahaa. Waxay geedka digirta ku dhex beeri jireen geedo kale sida galleyda si uu taageero uga helo.

temp/o - wakhti,(waqti); milay, goor; kol, beri, samaan, wakhti, jeer, kal, moog, mar, muddo, had; tempo, epoko - xilli; tempo, epoko - sabaan; tempo, epoko, okazo, ŝanco - waa; tempo,okazo, ŝanco - moogaan; tempo, okazo, ŝanco - milay; tempo, epoko, periodo - semen; tempo, epoko, periodo - seben;

Eris (Af-Soomaali: Eris) waa duniyar oo laga dhex helo Bahda Qoraxdu Midaysay, iyo mida 9aad ee ugu cufka iyo miisaanka culus dhamaan sheeyada ku wareega qoraxda. Dunidan yar Eris dhererkeedu waa 2326 km (±12); taasi oo 27% ka miisaan culus dunidayar ee Bluto, una dhiganta 0.27% cufka iyo miisaanka dhulka.

Abuja waa caasimada dalka Nayjeeriyawaxayna dhacdaa bartamaha,waxaana kunool kudhawaad 405,000 Abuuja waxa ay kamid tahay caasimadaha dib loo aas aasay ee cusub, waxaana la biloobay sideetanaatkii qarnigii hore waxayna noqotay caasimad 12 dec, 1991. Waxaa ku yaal halka laga xakumo dalka, sidoo kale maxkamadda sere iyo xaunta golaha qaranka, wali ilaa iyo hadda si fiican uma dhisna oo lama dhamaystirin.

Saynab waxay dhalatey sanadkii 5aad ee guurka nebiga iyo Khaddiija, wakhtigaasi oo Nebi Muxamed ahaa 30 jir. Sanadkii 629 C.D (oo ku beegan sanadkii 8aad ee Hijrada) ayaa Saynab Muxamed xanuusatay, waxayna dhimatey ayadoo 29 jir ah. Gabadhani waxaana lagu aasay magaalada Makka.

kalmada Philosophy waxa ay kasoo goday odhaahda giriiga ah ee φιλοσοφία oo macneheedu tahay jacaylka xigmada waa dhaqdhaqaaq fikradeed oo insaanku sameeyo kuna waajahan dhamaan dhinacyada nolosha oo dhan.haddii aynu afsoomaali ku qeexno waxa ay noqon kartaa xigmad in aad waxkasta u eegto si xeel dheer siyaabo kalo duwan ayaana looga yaqaanaa dhamaan bulshooyinka caalamka waxa la adeegsanayay mudo aad u fog gaar ahaan waxaa adeegsan jiray giriigii hore

Ereyga qur'aan waxaa kitaabka Quraan laga dhex helaa 70 jeer, kuwaasi oo qaarkood yihiin ficil (verb) iyo magac (noun) ah qaraʼa (ﻗﺮﺃ) oo macnaheedu tahay "akhriyey" ama "la akhriyey".

Qaasim bin Muxamed (ingiriis: Qasim bin Mohammed; carabi: ﻗﺎﺳﻢ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ, "Qaasim bin Muxamed") ku dhalashey magaalada Makka waa mid ka mid ah wiilasha Nebi Muxamed kaasi ooy dhashay xaaskii nebiga Khaddiija bint Khuwaylid.
God ku yaala galbeedka wadanka Joorjiya ee bariga Yurub ayaa waxa laga helay qidcad harag oo lagu wado in dhar ahaan loo isticmaali jirey wakhti hada laga joogo 34,000 oo sano. Dharka guud ahaan waxaa la isku yidhaahdaa Hu'; kaasi oo u kala baxa noocyo badan. Kugu ugu muhiimsan ee dadku isticmaalaan maalin kasta waxaa ka mid ah: surwaalka, shaadhka, diraca, shalmada, goonada, koodhka, kabaha iyo kuwo kale oo badan.

Ku darsoo dunidan reer galbeed ee lajoogo time table kooda kuma jirto wakhti salaad latukado taasi na waxay keentay in intii salaada tukanaysayna qaarna kaba tegeen qaarna ay seer seer ka gashay, that is that.

Kitaabka Quraanka wuxuu saldhig u yahay diinta Islamka dhamaanteed, isla markaana wuxuu kala saaraa runta iyo beenta; mugdiga iyo iftiinka; janoda iyo cadaabta; ifka iyo aakhiroda.

Rasuulku SCW wuxu ugu hormariyey hawl uu qabto dhismaha masaajidka, ahmiyadda uu leeyahay iyo sida aan looga maarmin darteed. Wuxuuna yahay masaajidku markaska iyo xarunta muslimiinta, sidaa darteed maaddaama ay dowlad cusub oo islaam ahi ka dhalatay Madiina si ay u hesho Xarun ayaa dhismihiisa loogu hormariyey. Wuxuuna masaajidka Rasuulku SCW ahaa meesha salaadda lagu tukado, la isugu yimaado, lagu kala war qaato, diinta lagu barto, wax lagu kala xukumiyo (maxkamad), wufuudda lagu qaabilo, maxaabiista gaalada lagu xiro, dadka masaakiinta ah ay seexd

abwaanka sidoo kale waxaa jira inuu kasoo jeedo qoys u dhashay hal abuurka laga soo bilaabo ayeeydiisa ,hooyadiisa barni deyr , aabihiisa cadulle cumar . waxaa kaloo jira walaalo la dhashay oo gabya sida liiban cabdulle cumar iyo Gallad cabdulle cumar oo labadaba ah gabyaal aan sidaa u shaac bixin balse ilaahey ku hibbeeyey hal abuur heer sare ah .

Biloowgii 1978, waxaa ku biloowday xukuumaddii Soomaaliya saamaynta luminta hanasho dhab ah arrimaha gobolka. Waxay sidoo kale muujiyeen inta badan shacabka Soomaaliyeed mid galay xaalad quus sababo la xiriira hoos imaanshaha ciidankii kali taliska waqti dheer iyadoo aan la gaaraynin wax horumar ah la taaban karo, waxaana arrinkaas xoojiyay dhamaadkii dagaalkii qaboobaa, waxay sidoo kale Itoobiya taageero siisay Jabhadihii ku kacsanaa Soomaaliya.
Sanadii 1990 waxaa la soo saaray sharci ka mamnuucaya gaar ahaan dadka degan Muqdisho in ay kulmaan saddex ama afar in kabadan. Waxaa dhammaan hareeyay hay'adaha dawladda shidaal yari sababtay joogsiga gaadiidka dadweynaha taasoo saamayn ku yeelatay danaha xukuumadda iyo qaybaha guud iyo kan gaarka ah. Waxaa ssidoo kale dhacday dhibaato la xiriirta Sicir Barar taasoo ay dhib ku qabeen gobolada kororka sicir bararka muuqda iyadoo ay shacabku awoodi waayeen helitaanka quutul daruuriga heer ay gaartay Baastadii talyaaniga ee caadiga ahayd xilligaas ilaa iyo Shan Doollar kiiladii. halka uu gaaray qaadka Jaadka kaasoo laga keeno Kiinya shan doollar Majintii. Waxaa qiime jab ku yimid shilinka Soomaaliga ilaa la gaaro heer shilimaadkii lagu daadiyo wadooyinka si ay kuwa haysta iskaga tuuraan halkii ay haysan lahaayeen taasoo u muuqatay in uusan lahayn wax faaiida ah ee la xusi karo. Waxaa sidoo kale soo if baxay Suuqa Madoow ee sarifka lacagaha qalaad taasoo ka dhalatay in aysan jirin socodsiinta lacagaha ee ku filan sarifka lacagaha qalaad taasoo ay bebersoto Shilinka Soomaaliga. Mugdigana wuxuu noqday mid ku baahay magaalada oo dhan marka la gaaro habeenkii taasina waxay ka timid dawladda oo iibisay dab dhaliyeyaashii korontada. Waxaa ajaanibta la dul dhigay waardiye adadag ilaa maa xilligii ay joogeen. Sidoo kale dawladda waxay soo saartay go'aano lagu hagaajinayo joojinta dal ka saarista, ama tahriibinta lacagaha ajnabiga ah. lama ogolayn adeegsiga lacagaha qalaad hab ka baxsan sharciga sida uu qabo marka laga reebo saddex hoteel oo ay maamusho dawladda. Waxaa sidoo kale mamnuuc aha sawir qaadis meelo badan iyadoo aysan muuqan wax cadayn kara in aan sawiro la qaadi karin ee ku saabsan safar iyo joogitaanka.

Waxaa burbur ku yimid ciidmada qalabka sida ee soomaaliya dagaalkii sokeeya inta aan la gaarin taasoo dalka ka dhigtay in uusan jirin ciidan nidaamsan sida lawada ogyahay xukuumaddii ku meel gaarka ahayd ayaa biloowaday dib u dhiska ciidamada qalabka sida taasoo gaarsiisay 10,000 qof. Waxaana masuul ka ah wasaaradda gaashaandhigga Soomaaliya. Sido kale waxay sheegtay wasaaradda gaashaandhigga in ay dib u yagleeli doonto ciidamada badda kuwaas oo hadda ka kooban 500 qof ee qaybaha badda ah kuwaas oo tababar ku qaata hadda waxayna ka dhiganyihiin unugii ugu horeeyay awood lagu qiyaasay tiradood 5,000 qof. Sidoo kale waxaa la dajiyay qorshe muhim ah dib u dhiska ciidanka cirka taasoo ay ku soo iibsatay soomaaliya laba diyaaradood oo cudub. iyadoo taa laga amba qaadayo waxaa la unkay ciidamada booliska waxaana la furay akadeemiyaddii ugu horaysay ee ciidanka booliska Diseembar, 25 2005 degmada carmo oo u jirta 100 km konfurta Boosaaso.
Juun sanadii 1960 waxaa si rasmi ah loogu dhowaaqay Dhulka Biritishka ee Soomaaliya madax banaani ay siisay Boqortooyada Ingiriiska waxaa iyana shan maalmood ka dib qaatay madax banaanida Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya, isla maamintaas waxaa si rasmi ah loogu dhowaaqay dhismaha dawlada Soomaaliyeed oo mid ah labada qaybood ee Talyaaniga iyo Ingiriiska waxaa taa ka horeeyay samaynta duduudaha taasoo ay sameeyeen Talyaaniga iyo Ingiriiska. Cabdullaahi Ciise Maxamuud, Raysulwasaaraha Soomaaliya xilligii Ingiriisku haysatay ee u dhaxaysay 1956 iyo ilaa sanadkii 1960, Xukuumaddii ugu horaysay ee qaran soomaaliyeed, (Ku meel gaar) Aadan Cabdulle Cusmaan (aadan cadde) madaxweynihii ugu horeeyay wuxuuna C/rashiid Cali Sharmarke Raysulwasaare u doortay, kaasoo dib dambe noqday madaxweyne intii u dhaxaysay sanadii 1967 ilaa 1969. labaatankii luuliyo sanadii 1961 waxaa la qoray Dastuur Soomaaliyeed ee cusub kaasoo uu shacabka u codeeyay wuxuu ahaa nuqulkii ugu horeeyay ee dastuurka mid la qoray sanadii 1960.

Dagaalkii Beder (ingiriis: the Battle of Bedr; carabi: ﻏﺰﻭﺓ ﺑﺪﺭ; "Ġazwat ‘Bedr") waa dagaal dhacay Sabti, Maarso 13keedii, sanadkii 624 C.D (C.D = Ciise Dabadii) oo u dhiganta 17kii Ramadan sanadkii 2aad ee Hijrada Islaamka; dagaalkaasi oo ka dhacay meelo ka mid ah deegaanka Xijaas (ee maanta ah dalka Sacuudi Carabiya). Dagaalku wuxuu ka dhex dhacay ciidamo Islaamiyiin ah ka yimid magaalada xarunta u ahayd Islaamka wakhtigaasi ee Madina kuwaas oo uu hogaaminayay Nebi Muxamed (n.n.k.h) iyo xooga ciidan ka soo duulay magaalada Makka oo uu hogaaminayay madaxdii Qureysheed ee ka soo horjeeday diinta Islaamka.

Waxaa sii kordhayay tobankii sano ee u danbaysay tiro badan Wargaysyada xarumaha Idaacadaha iyo Talefishinada kuwaas oo aan ku ekayn oo kaliya caasimadda, laakiin u gudbay magaalooyinka waaweyn. kuwaas oo qabsaday warbaahinta.

Kombuyuutarada waxaa loo kala qeybiyaa: Kumbuyuutarada miiska, kuwa dhabta, kuwa calaancahsa iyo kuwa waaweyn oo loo yaqaano Super Computers (Kumbuyuutarada Heer sare ah ah).

waa magaaladii uu ku dhashay nabigeena muxammad scw waana magalo qadiimi ah waana wadnaha muslimiinta waana magaaalo eey ku faaanaaan muslimiinta waa magaalada loola jeesto salaada waxaana ku yaalo kacbada beytkii alle masha allah nasiib badanaa ninkii ku noooool

“Muxamed wuxuu ahaa nin dhexdhexaad ah, aan dheerayn mar ahaantaana gaabneyn, ma ahayn mid buuran mana ahayn qof dhuuban. Wuxuu lahaa weji cad oo wareegsan, indho balaadhan, waaweyn oo madoow ah, iyo xiribyo dhaadheer. Marka uu soconayo wuxuu u socon jirey sidii tartiib ah oo aad u degan. Calaamad Nebinimo ayuu ku lahaa labada garab dhexdooda.

Saldanada Ogaadeen waxay ka bilaabatay Ugaas Khalaf-Madoobe Xasan-Dheere, wixii intaa ka horeeyay waxaa 17 jiil beesha Absame utalin jiray Beesha Jidwaaq, khaasatan beesha Bartire.
Tareen (af-carabi قطار, af-ingiriis : train) waa nooc ka mida gaadiidka dadku u adeegsadaan inay meel dheer ama meel ku gaaraan xilli gaaban, tareenka ayaa qaada dadka iyo alaabada, waana wax ka samaysan qolal la isku xiray iyo silsilado lugo leh oo ku dul roora bir loogu tala galay loona yaqaan birta tareenka. tareenada qaar baa ku shaqeeya dhuxul dhagax, qaarna shidaal, qaarka casriga ah ayaa ku shaqeeya korontada,

-Um, (kovri - doboolid, dedid; sapo - saabuun); sapo → sapumi = kovri per sapo (= sapi); (folio → foliumi = turni la foliojn de libro por legi)

1-Waa marka hore e dadkan somaliyeed ee ku nool yurub meelkasta oo ay joogaan waxa dhibaato iyo carqalad ku noqotay nolosha yurub laqabsigeeda, waxaan uga jeedaa waxaad arkaysaa qof maqan o o hadana jooga waxaad arkaysaa qof ku faraxsan noloshan uu soo galay, waxa aad arkaysaa mid la y aaban oo leh noloshii yurub ma sidanaa.

Umm Kaltuum Muxamed waxaa markii hore guursadey asxaabi Cutayba bin Abu Lahab, markii dambena waxaa dumaal ku guursadey asxaabi iyo Khaliif Ar-Raashid Cismaan binu Cafaan.

Basali (Af-Ingiriis: Pink; Af-Carabi: زهري) waa midab casaan badhxan ah, kaasi oo inta badan lagu arko ubaxa. Midabka basaliga ah wuxuu magaciisa ka helay khudaarta basasha oo u midab eg yahay. Sida lagu ogaaday macluumaad bulshada ah oo lagu sameeyay wadano badan ooy ka mid yihiin qaarada Afrika, Ameerika iyo Yurub midabka buniga ah waxaa inta ugu badan uu astaan u yahay jacaylka, quruxda, ixtiraamka, caashaqa, dareenka, tixgalinta, macaanida, ilmonimada, dumarnimada iyo xubiga saa'idka ah. Waxaana inta ugu badan isticmaala ama dhar ka tosha dumarka da'da dhexe ah (15 sano ilaa 45 sano). Marka lagu daro midabka madoowga ama buniga waxay ka turjumeeysaa ayay dad badani yidhaahdeen shukaansi iyo haasaawe.

Lome waa caasimada dalka Togo,dadka kunool waxa lagu qiyaasaa 700000 kun oo qof, Lome waxa ay saarantahay Gacanka Gaanbiya, waa caasimada maamulka iyo xaga waxsoosaarka waana dakada ugu wayn wadanka Togo,waxyaabaha ay magaaladu soosaarto waxa kamida Bunka iyo geedka looyaqaano Kakawga Cocoa bean waxa kale oo ay magaaladu leedahay goob batroolka lagu safeeyo,

Hay'adii ugu dadaalka badnayd dhanka soo saarka buugaag iyo qoraalo kuwaas oo lagu daabacay Wakaaladda Madbacadda waxay ahayd Wasaaradda Waxbarashada iyo Barbaarinta.

Derbiga(Derbi) waa tuulo qadiimi ah kuna taal Bariga Ethiopia waxayna u dhaxaysaa Harar iyo Saylac dhankan kale waxay 8 km u jirtaa magaalada [[Jinacsani] ( Dakkar)oo ahayd caasimadii labaad ee Boqortooyadii Adal Sultanate.

Dadyow badan oo Afrika ama qaaradaha kale ayaan gaarin dadaalka Soomaali gaartay markii ay afkeeda qoratay taariikhdeeda, suugaanteeda iyo murtida sooyaalka ah ururis ugu dhaqaaqday.
Si kastaba ha ahaatee, Nebi Muxamed markuu gaadhey 40 jir waxaa godka xira ku soo siyaartey malag Jibriil oo u soo waxyooday suuradii ugu horeeysay ee waxyiga, taasi oo ah Suuratu Al Iqra ("akhri"). Sadex sano ka dib, Nebi Muxamed wuxuu bilaabay inuu dadka ugu yeedho “Kali Ahaanshaha Ilaahay”, ineey isku dhiibaan Asaga (taasi oo ah islāmnimo), iyo ineey wadada saxda ahi tahay in Asaga (Ilaahay) la caabudo - taasi oo ah dīnta - iyo in Muxamed yahay Nebiga iyo Rasuulka Rabbi soo diray; arintaasi oo dadkii deganaa magaalada Makkah ee tolka iyo qaraabada la ahaa ay ku gacan-seeydheen isla markaana ku soo kiciyeen dagaal iyo weerar joogto ah.

Orlando (/ændoʊ/) waa caasimad ku taala gobolka Florida, ee wadanka Maraykanka; iyo fadhiga dowladad Degmada Orange. Caasimada Orlando waxay dhacdaa badhtamaha gobolka Florida taasi oo u suurtogelisay ineey noqoto meel aad u bulsho badan. Sida lagu sheegay tirokoob dowlada dhexe Maraykanku sameeysay sanadkii 2010ka waxaa deegaanka Orlando Metropolitan ku dhaqnaa shacab tiradoodu dhan tahay 2,134,411 qof; taasi oo ka dhigeysa deegaanka 26aad ee ugu dadka badan wadanka Maraykanka, mida lixaad ee ugu weyn Koonfurta Maraykanka, iyo caasimada 77aad ee ugu balaadhan wadanka, iyo tan shanaad ee ugu weyn gobolka Florida iyo caasimada ugu weyn ee ka fog xeebaha gobolka Florida.

Saynab bint Jahsh (ingiriis: Zaynab bint Jahsh; carabi: ﻳﻨﺐ ﺑﻨﺖ ﺟﺤﺶ, "Saynab bint Jaxshi") ku dhalatey magaalada Makka sanadkii 590 C.D isla markaana dhimatey sanadkii 641 C.D, waxay ahayd qof dumar nebiga ina adeer la ah, markii dambana uu guursadey.

Fahrenhayt (ingiriis: Fahrenheit) waa halbeeg lagu xisaabiyo heerkulka. Ereyga Fahrenhayt waxaa loogu magac daray Saynisyahan Daniel Gabriel Fahrenheit (1686–1736) kaas oo sameeyay Halbeeg cabir dhamaystiran.

Soomaaliya waxay xubin ka noqotay Jaamacada Carabta sanadii 1974. sidoo kale Soomaaliya waxay xiriir fiican la samaysatay dadlalk afrika, waxay ka mid ahayd dawladihii aasaasay Midowga Afrika, waxay taageeri jirtay ANC ee Koonfur Afrika kana soo herjeeday nidaamkii Apartheid ee cunsuriga ahaa waxay kaloo taageertay Soomaaliya dagaalyanada Eratareya intii ay ku jirtay Eretariyiinta dagaalkii looga soo horjeeday Itoobiya. Iyadoo ka mid ah Dawladaha Islaamiga hadana Soomaaliya waxay ahayd aasaasayaashii Ururka Iskaashiga Islaamka sidoo kale waxay xubin ka ahayd Qaramada Midoobay. Soomaaliya iyadoo dhibaato kala kulantay Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya iyo deganaasho la'an ku baahday gudaha, waxay ku guulaysatay abuurista Suuq xor ah kana sareeya inbadan ee nidaamayada dhaqaale ee Afrika kale sida ay sheegtay daraasad ay sameeysay qaramada midobay.
Dhererka aayadaha iyo Suuradaha Quraanku way kala duwan yihiin, tan ugu gaabani waa Suuratul-Al-Kawsar oo ka kooban 3 aayadood; halka suurada ugu dheeri tahay Suuratul-Al-Baqara oo ka kooban 286 aayadood. Boqol toban iyo afarta suuradood ee kitaabka Quraanka kariimka ah waxay kala yihiin 86 suuradood oo ah Makki iyo 28 Madani ah. Kala soocida noocan ah waxaay salka ku heeysaa meesha ay suuraduhu ku soo dageen, oo ka hor intii aanu Nebi Muxamed ka tagin magaalada Makkah quraanka ku soo dagay waxaa loo yaqaanaa Makki, halka markuu Nebigu u hijrooday magaalada Madiina waxyigii iyo quraankii ku soo dagay ay noqonayaan Madani.

Ummu Salama oo hadalkeedii sii wadata waxay markale tiri "markii labadii nin ay yimaadeen Xabasha waxay la kulmeen wadaaddadii kirirstaanka ee u shaqeenayay boqorka, waxayna siiyeen dhammaantood haddiyadihii ay u wadeen, dabadeedna waxay ku yiraahdeen, waxaa dhulkii boqorka Najaashi soo gaaray qaar ka mid ah dadkeenii madaxa looga jiray, kuwaasoo diintii aabayaashoodii ay haysteen ka gaalloobay, waxay tafaraaruq geliyeen midnimadii tolkoodii, ee haddaan boqorka kala hadalno kuwaas arrinkooda, fadlan waxaad u sheegtaan inuu innaga faraha inoo soo geliyo isagoo aanan weydiin wax ku saabsan diintooda, ugaasyada iyo madaxda qabiilka ayaa si fiican dadkooda u yaqaana, ugana warqaba diimaha ay rumeysan yihiin.". Wadaaddadii way oggolaadeen codsigoodii oo waxay yiraahdeen "waa yahay".

Fanaanada Hibo Nuura waxay leedahay tiro badan oo heeso ah, kuwaasi oo iskugu jira wadani, jacayl, guubaabin, dhiirigelin, haasaawe, amaan, duco, wacyi, wargelin iyo wax-sheeg.

NETROGEN WAA CURIYE AY FUDUDAHAY IN OOW LA FAF GALO CURIYAASHA KALE EE JIRA, NETROGEEN MARKA OOW LA FAR GALO CURIYAASHA WAXA SAMAYSMA ISKU DHISYO CUSUB OO KIMISTIRI AH, ISKU DHIS YADAAS WAXA AY MUHIIM U YIHIIN NOOLAHA IYO DEEGAANKA AY KUNOOLYIHIIN IYO SIDOO KALE WAXAA KA SAMEESMI KARA ISKU DHISYO SUN AH, OO WAX YEELI KARA DEEGAAN KA IYO DADKA.

Jacfar oo ka jawaab bixinaya Nebi Ciise (cs) ayaa yiri "waa addoonkii Alle iyo Rasuulkiisa.....". Markii uu boqorkii Najaashi maqlay hadalkaasi wuxuu gacanta ku garaacay dhulka, wuxuuna yiri.. �ma jiraan wax ay ku kala duwan yihiin Nebi Ciise (cs) iyo nebigiina�. Sawaxan iyo buuq ayay isku dareen wadaaddadii kirishtaanka ee ag fadhiyay boqorka, iyagoo caro ka muujiyay hadalka ka soo yeeray boqorkoodii.

Faaduma Sahra Muxamed waa xaaskii asxaabi iyo Khaliif Ar-Raashid Cali binu Abi Daalib, hooyada mataanaha Xasan iyo Xuseen iyo qofta shanaad ee Ahlu-Beytka. Sababtoo ah waxay aad ugu dhowayd, daryeeli jirtey isla markaana taageeri jirtey aabaheed Nebi Muxamed, Faadumo Sahra waa mid ka mid ah dumarka loogu qadarinta badan yahay muslimiinta dhexdooda.
Haramcad sidoo kale loo yaqaano Harimacad (laatiin Acinonyx jubatus carabi: فهد taliyaani: ghepardo ingiriis: cheetah) waa xayawaan ku nool duurka, ama baadiyaha, waxeena ku kala noolyihiin qaaradaha Afrika iyo Aasiya. Kuwa aasiyo joogo waxaa laga keenay Afrika. Haramcad waxee u egyahay shabeelka, dhibco dhibco ayuu korka ku leeyahay. Waana xayawaanka aduunka ugu orodka badan. Haramcad waxee ka orod badantahay, baabuurta sportiga cusub, kuwa uugu xooga badan, markii la fiiriyo 3 s ama mirir. Harmacad waxoo orod ku bilaabi karaa 0-103 km 3 s.

Qaybta Beeraha waxaa lagu tiriyaa qaybaha ugu muhiimsan ee xagga dhaqaalaha ee dalka iyadoo ah marka lagu daro xoolaha 40% wax soo saarka dadka ee soomaaliya kaasoo ah 65% guud ahaan waxyaabaha ka soo xarooda dhoofinta; marka dhinac la iska dhigo wax soo saarka beeraha iyo hilibka la qalay ama asigoo nool taasoo ay dhoofiso Soomaaliya waxay kale oo ay dhoofisaa kaluunka, dhuxusha, mooska, liinta, Galleyda, masago dhammaantood waa wax soo saarka gudaha. Arrinta ku saabsan dhoofinta xoolaha waxay soomaaliya dhoofisay 3 malyan oo xoolo nool ah sanadii 1999 waxaana laga dhoofiyay dekadaha Boosaaso iyo berbera waxaa la dhoofiyay 95% guud ahaan orgida 52% iyo Wanan kuwaas oo laga dhoofiyay Bari afrika guud ahaan. Waxay dhoofisaa Somaliland sanadkiiba ku dhawaad 180 malyan tan oo xoolo ah marka lagu daro ilaa 480 malyan oo tan wax soo saarka beeraha. Sidaa daraadeed Soomaaliya waxay ku jirtaa suuqgeeyaha ugu weyn luubaan iyo malmasha guud ahaan aduunka.

Ummu Salama waxay tiri, markii aan ka dhaqaaqnay fadhigii boqorka Najaashi waxaa na handdaday oo noo gooddiyay Camar Bin Caas, wuxuuna saaxiibkiis ku yiri, waxaan berito u tagayaa boqorka annigoo u sheegi doono hadal boqorka ku abuura inuu idin caroodo. Cabdullaahi Binu Abii Rabiica ayaa ku yiri Camar: ha samaynin sidaas, inkastoo ay na khilaafeen haddana waa xigtadeenii. Camar ayaa markale ugu jawaabay adiga faraha iga qaad, wallaahi inaan boqorka u sheegi doono inay Nebi Ciise ka aaminsan yihiin inuu yahay addoon. Maalintii danbe markii la gaaray ayaa Camar wuxuu u galay boqorkii Najaashi, wuxuuna ku yiri boqorow kuwan aad magangalyada siisay waxay ku sheegayaan Ciise Ina Maryama hadal aad u weyn, sidaas darteed intaad u yeertid waxaad weydiisaa waxa ay Ciise ka aaminsan yihiin. Waxay tiri Ummu Salama, markaan arrinkaas ogaannay waxaa nagu soo kordhay murugo iyo tiiraanyo aanan horey noo qabsan, waxaynu is niri, hadduu boqorka wax naga su'aalo Nebi Ciise (cs) maxaynu niraahnaa??. Waxaan isla garanay inay habboon tahay inaan su'aashaas aan uga jawaabno oraahdii uu Allaah ka yiri Ciise, innagoo wax kale aanan ku siyaadinin, dabadeedna wixii markaas kadib dhacayo ha dhaceen. Waxaan markale isla garannay inuu noo hadlo Jacfar Bin Abii Dhaalib. Markaan hor nimid boqorkii Najaashi, wuxuu na weydiiyay waxa aan ka aaminsannahay Ciise Ina Maryam, wuxuuna Jacfar ku yiri boqorka “Nebi Ciise waxaan ka leenahay oo keliya waa wixii uu nooga waramay Nebigeena Muxammad (scw)”. Boqorkii ayaa raaciyay su’aashaan “waa maxay waxaasi??”.
Boqorkii Najaashi oo si weyn ugu qanacsan sharaxaaddii muslimiinta ay ka bixiyeen diintoodii ayaa ku yiri �socda oo waxaad tihiin kuwo la nabadgeliyay, qofkii idin caaya waa la ganaaxayaa, qofkii idin dhibaateeyana waa la ciqaabayaa, wallaahi ayaan ku dhaartaye kuma doorsanayo in la i siiyo buur dahab ah oo markaasi qof idinka mid ah ay soo gaarto dhibaato�, kadibna wuxuu boqorka eegay ergadii Qureysh ee Camar iyo saaxiikiis isagoo ku yiri � ha loo celiyo labadaan nin haddayadahoodii, waayo uma baahnin�.

Kaduudiyaha dilaa ma ahan badanaa, laakiin wuxuu qofka ka dhigaa tacbaan sidii qof jajaban oo kale, dhaqaaqane wuu uga sii daraa qofka, qofkii uu ku dhacayne wuu xasuustaa calaamadihiisa.

nokt/o - habeen; bonan notkton - habeen wanaagsan; tranokti - uhoyasho, baryid; (tranokti en hotelo, sub tendo; ili manĝis kaj trinkis kaj tranoktis tie)

Dadka gaalada ahi waxay Nebi Muxamed u yaqaanaan inuu yahay qofkii helay diinta Islaamka ah, laakiin dadka muslimiinta ahi waxay heeystaan caqiido ka duwan midaasi ayagoo aaminsan in Nebi Muxamed yahay mid lagu soo dejiyay diinta Ilaah kali ah ee ka soo bilaabantey Nebi Aadam, isku soo gudbinayeen Nebi Nuux, Nebi Ibraahim, Nebi Muuse, Nebi Daa'uud, Nebi Ciise ilaa ugu dambeeyn lagu soo khatimay Nebi Muxamed.

Oo dhamaan ku yaala Caasimada dalka ee hargaysa, tusaale ahaan EELO UNIVERSITY oo iyadna ku taal Boorame lana furay 2007/2008 marka aan isbarbar dhig ku samayno qaar ka mida Kuuliyadaha ay ka siman yihiin Eelo iyo Camuudi oo ah : Kuuliyada farsamada (Engineering) , Kuuliyada IT-ga, iyo Kuuliyada ganacsiga iyo dhaqaalaha (Business) midkee tayo wanaagsan? Jawaabta waxaan u dhaafayaa bahweynta aqoonta ku xidhan ee wax ka barata iyo inta ka war-haysa.

Biniktojiin (Pnictogen) sidoo kale loo yaqaano Guruubka Nitrojiinta ama Guruubka 15aad waa guruub curiye kimiko ee qeybta 15aad ee safafka Diwaanka Curiye. Guruubkan wuxuu ka kooban yahay lix curiye kuwaas oo kala ah: Nitrojiin (N), Fosforos (F), Aarsenik (As), Antimony (Sb), Bismuth (Bi) iyo Ununbentiyaam (Uup).

Dir, magaca saxda ah: Abukar waa beelweyn ka tirsan qabiilada Soomaalida taasi oo juquraafi ahaan degta afar wadan oo ku yaala Geeska Afrika. Beesha Dir waxaa laga helaa dhamaan deegaanada Shanta Soomaaliyeed kuwaasi oo kala ah: Djibouti(ahaan jirtey: French Somaliland(1)), Soomaaliya(ahaan jirtey: British Somaliland(2) iyo Italian Somaliland(3)), wadanka Kenya, Gobolka Waqooyi Bari(4) iyo dalka Itoobiya, deegaanka Soomaali Galbeed, iyo sidoo kale Deegaanada Oromia iyo deegaanka Canfarta(5).

Waddamada Africa ayaa saamayn wayn ay ku yeelatay hoos u dhaca dhaqaalaha aduunka, iyadoo ay yaraatay lacagtii ka soo gali jirtay waxyaabaha ay dhoofiyaan sida shidaalka iyo qayraadka kale ee dabiiciga oo qiimahoodii uu hoos u dhacay.

Sida laga soo wariyey xadiiska Nabi Muxamed (n.n.k.h) magacyada Ilaahay ma ahan kuwo la soo koobi karo, laakiin 99ka Magac ee Ilaahay waa kuwo ka mid ah sharaxaada awooda iyo astaamaha Alle (s.w). Xadiis uu nabiga ka soo weriyey asxaabiga Cabdilahi ibn Mascuud wuxuu sheegay in magacyada Ilaahay qaarkood laga qariyey aadamaha sababtoo ah maskaxdoodu maba qaadi karto.
Ugaas Khalaf-Madoobe saldanadiisii ilaa hada way socotaa, inkastoo dadkii farcamay isku qabsadeen cidii hayn laheyd derejada "Ugaasnimo" ee beel weynta Ogaadeen Absame.

Dagaalkii Dhufaysayda (ingiriis: the Battle of Trench; carabi: غزوة الخندق; "Ghazwah al-Khandaq") sidoo kale loo yaqaano Dagaalkii Isbaaheysiga (ingiriis: Battle of the Confederates; carabi: ﻏﺰﻭﺓﺍﻻﺣﺰﺍﺏ; loogu dhawaaqo: Ghazwah al-Ahzab) wuxuu ahaa go'doomin aad u dheer ee magaalada Yatrib (ee hada loo yaqaano Medina) taasi ooy masuul ka ahaayeen isbaaheysi qabiilo badan oo Carab iyo Yuhuud iskugu jira. Awooda iyo xooga ciidamada, askarta iyo milatariga isbaaheysigu wuxuu ahaa 10,000 oo nin, lix boqol oo faras iyo dhowr boqol oo geel ah; halka tirada awooda ciidamada Islaamka ee reer Madina ay ahaayeen 3,000 oo nin. Dagaalku wuxuu bilaabmey Maarso 31keedii, sanadkii 627 C.D (C.D = Ciise Dabadii) oo u dhiganta 5tii Dul-Qacdah sanadkii 5aad ee Hijrada

Ahlu sunno waljamaaca ama af carabiga lagu dhaho (أهل السنة والجماعة) waa qoomiyad ka mid ah islaamka. muslimiinta aduunka oo dhan 100kiiba 90 waa sunno.

propr/a - keed a, kiisa, wixiisa, gaar, khaas; (kun propraj okuli- indhihiisa;) (Fidu propran okulon.) (fido - kalsooni; fid/i - (ku) kalsoonaasno )

-Ist (kuracisto - dhaktar, dabiib)(kurac / i - baanasho, (baxnaanin, lamacaaamil)) (juĝisto - xaakin) (polic/o - booliis); (policisto - booliis, askari)

Marka laga reebo in yar oo ka mid ah shacabka soomaaliyeed dhammaantood waxay haystaam islaamka badankood waa sunno kuwaas oo haysta madhabka shaaficiyadda waxaa kaloo jira xoogaa qaadatay madhabka shiicada' wuxaa lagu tilmaamaya dastuurka soomaaliya in ay diinta islaamku tahay diinta kaliya ee dalka ka jiri karta, shareecada islaamkuna tahay asalka.

waxaa loogu talagalay dadka aanan u baahnay awood wayn ay ku qabtan kubuyuutarka lakiin u baahan in ay jadwalkooda shaqada iyo balamahooda wax ka bedelaan iyo in ay rabaa in ay aqristaan waraaqahooda elektrooniga ah (e-mail).

ju - (intii/markii .. waa intii) Ju pli da mono ni havos, des pli rapide kaj bone iros kompreneble nia afero. Ju pli da laborantoj estos, tiom pli rapide estos finita la granda konstruo

Kitaabka Quraanka kariimka ah ee saldhiga u ah diinta Islaamka, waxaa suurado badan iyo aayado badan lagu xusay kitaabka Zabuur ee Nabi Daa'uud.