Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Kunti Walla (Ikwadur) (kastilla simipi: Cordillera Occidental (Ecuador)) nisqaqa ancha hatun urqukunam, Antikunapi, Ikwadurpi. Chimpurasu urquqa (6.267 m) llapan urqukunamanta aswan hanaqmi.

Muqu-muqu nisqakunaqa (Equisetopsida) raki-rakicha chillkiyuq, chay hinalla q'aytu hina raphiyuq tuktunnaq sirk'ayuq yurakunam, aswan qurakuna, ichaqa sach'akunapas.

Cujiri wat'a icha Challwawat'a (kastilla simipi: Isla del Pescado / Cujiri) nisqaqa Uyuni kachi quchapi, Buliwya suyupi, huk wat'am, P'utuqsi suyupi, Daniel Campos pruwinsyapi, Tawa munisipyupi, Qaqina kantunpi.

◄ | 14 ñiqin pachakwata | 15 ñiqin pachakwata | 16 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1430 watakuna | 1440 watakuna | 1450 watakuna | 1460 watakuna | 1470 watakuna | 1480 watakuna | 1490 watakuna | ►1460 | 1461 | 1462 | 1463 | 1464 | 1465 | 1466 | 1467 | 1468 | 1469

◄ | 5 ñiqin pachakwata | 6 ñiqin pachakwata | 7 ñiqin pachakwata | ►◄ | 560 watakuna | 570 watakuna | 580 watakuna | 590 watakuna | 600 watakuna | 610 watakuna | 620 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 586 | 587 | 588 | 589 | 590 | 591 | 592 | 593 | 594 | ► | ►►

P'iqin Q'ara (Pekhen Khara) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk urqum, Uru Uru suyupi, Sawaya pruwinsyapi, Sawaya munisipyupi, Parajaya kantunpi.

Atulcha kantun (kastilla simipi: Cantón Atulcha) nisqaqa huk kantunmi Buliwyapi, P'utuqsi suyupi, Chinchay Lipis pruwinsyapi, Qulcha "K" munisipyupi. Uma llaqtanqa Atulcha llaqtam (102 runa, 2001 watapi).

◄ | 12 ñiqin pachakwata | 13 ñiqin pachakwata | 14 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1230 watakuna | 1240 watakuna | 1250 watakuna | 1260 watakuna | 1270 watakuna | 1280 watakuna | 1290 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1263 | 1264 | 1265 | 1266 | 1267 | 1268 | 1269 | 1270 | 1271 | ► | ►►

Urpay distritu (kastilla simipi: Distrito de Urpay) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Qispi kay suyupi , Patas pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Urpay llaqtam.

Kay caso kaqqa anafilaxia kaqmanta kan huk 4,5 mirachisqa 100.000 runakunamanta sapa wata, huk índice supervivenciamanta kaqwan kay 0,5 kaqmanta 2% kaqkama. Porcentajes kaqkunaqa yapakunku: Casosqa kay 1980 watapi tantiyaspa 20 mirachisqa 100.000 kaqkama watapi karqa, kay 1990 watapitaq 50 mirachisqa 100.000 kaqkama sapa wata karqa. Yapayqa kanman sina kay anafilaxia mikhunarayku kaqmanta. Kay riesgo kaqqa aswan hatun kay waynakunapi sipaskunapi chanta warmikunapi ima.

◄ | 14 ñiqin pachakwata | 15 ñiqin pachakwata | 16 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1450 watakuna | 1460 watakuna | 1470 watakuna | 1480 watakuna | 1490 watakuna | 1500 watakuna | 1510 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1476 | 1477 | 1478 | 1479 | 1480 | 1481 | 1482 | 1483 | 1484 | ► | ►►

1750 watakuna nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1750 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1759 watapi puchukarqan.

Pachantin llaqtakunapi runap allin kananpaq hatun kamachikuy nisqaqa Huñusqa Nasyunkunap Sapsi Huñunakuyninpa 10 ñiqin qhapaq raymi killapi 1948 p'unchawpi 217 A (III) nisqa huyakunpi Paris llaqtapi kamarikusqan rimariymi, tiksi nisqa runa hayñikunam hawa.
Johnny Cash sutiyuq runaqa (26 ñiqin hatun puquy killapi 1932 watapi paqarisqa Kingsland llaqtapi - 12 ñiqin tarpuy killapi 2003 watapi wañusqa Nashville llaqtapi) huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtap aranway pukllaqmi.

Wichayal distritu (kastilla simipi: Distrito de Vichayal) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Piwra suyupi, Payta pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Wichayal llaqtam.

Chunki nisqaqa (kastilla simipi: Chungui) huk piruwanu qhichwa ayllu llaqtacham, Chunki distritupi, Lamar pruwinsyapi, Ayakuchu suyupi, Piruw mama llaqtapi.

Cristóbal Rojas Poleo sutiyuq runaqa, (* 15 ñiqin qhapaq raymi killapi 1858 watapi paqarisqa Cúa llaqtapi - † 8 ñiqin ayamarq'a killapi 1890 watapi wañusqa Caracas llaqtapi), Winisuylapi llimphiqpas karqan.

◄ | 4 ñiqin pachakwata kñ | 3 ñiqin pachakwata kñ | 2 ñiqin pachakwata kñ | ►◄ | 280 watakuna kñ | 270 watakuna kñ | 260 watakuna kñ | 250 watakuna kñ | 240 watakuna kñ | ►◄◄ | ◄ | 266 kñ | 265 kñ | 264 kñ | 263 kñ | 262 kñ | 261 kñ | 260 kñ | ► | ►►

Wii nisqaqa huk widyu kunsulap qanchis ñiqin mirayninmi, Nintendo GameCube nisqap qatiqninmi, Nihun qallarikuy Nintendo sutiyuqpa rurasqanmi.

Riberalta munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Riberalta) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Vaca Díez pruwinsyapi, Beni suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Riberalta llaqtam.

Biatu Piyu IX, Piyu huk isqun ñiqin (latin simipi: Pius PP. IX, Italya simipi: Papa Pio IX) sutiyuq runaqa (* 13 ñiqin aymuray killapi 1792 watapi paqarisqa Senigallia llaqtapi - † 7 ñiqin hatun puquy killapi 1878 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.

Pawqartampu icha Pawkartampu (kastilla simipi: Paucartambo) nisqaqa huk piruwanu llaqtam, Qusqu suyupi, Pawqartampu pruwinsyap uma llaqtanmi. Pawqartampu llaqta tarikun Pawqartampu mayup patanpi.

John Vincent Hurt sutiyuq runaqa (22 ñiqin qhulla puquy killapi 1940 watapi paqarisqa Derbyshire llaqtapi - 27 ñiqin qhulla puquy killapi 2017 watapi wañusqa Norfolk llaqtapi), huk HQS Hukllachasqa Qhapaq Suyupi) mama llaqtayuq Kuyu walltay pukllaq aranway pukllaqmi.

Ninapampa distritu (kastilla simipi: Distrito de Ninabamba) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Kashamarka suyupi, Santa Krus pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Ninapampa llaqtam.

Chalaco distritu (kastilla simipi: Distrito de Chalaco) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Piwra suyupi, Murrupun pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Chalaco llaqtam.

David Figueroa Fernandini antanka panpa (kastilla simipi: Aeropuerto David Figueroa Fernandini) nisqaqa huk antanka pampam, Piruwpi, Wanuku suyupi, Wanuku llaqta ñiqpi.

1675 wataqa Griguryanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam).

◄ | 3 ñiqin pachakwata | 4 ñiqin pachakwata | 5 ñiqin pachakwata | ►◄ | 310 watakuna | 320 watakuna | 330 watakuna | 340 watakuna | 350 watakuna | 360 watakuna | 370 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 336 | 337 | 338 | 339 | 340 | 341 | 342 | 343 | 344 | ► | ►►
◄ | 2 ñiqin pachakwata kñ | 1 ñiqin pachakwata kñ | 1 ñiqin pachakwata | ►◄ | 110 watakuna kñ | 100 watakuna kñ | 90 watakuna kñ | 80 watakuna kñ | 70 watakuna kñ | ►◄◄ | ◄ | 93 kñ | 92 kñ | 91 kñ | 90 kñ | 89 kñ | 88 kñ | 87 kñ | ► | ►►

Mullipampa (kastilla simipi: Mollebamba) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk llaqtam Apurimaq suyupi, Antapampa pruwinsyapi. Juan Espinoza Medrano distritup uma llaqtanmi.

Awqaq suyu, walla qhuyu, walla wisa qhuyu icha ihirsitu (kastilla simipi: ejército, latin simimanta: exercitus) nisqaqa mama llaqtap tukuy awqaqninkunam, awqaqnintinmi, awqa mama llaqtakunawan hayu kaspa maqanakunapaq.

◄ | 16 ñiqin pachakwata | 17 ñiqin pachakwata | 18 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1640 watakuna | 1650 watakuna | 1660 watakuna | 1670 watakuna | 1680 watakuna | 1690 watakuna | 1700 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1671 | 1672 | 1673 | 1674 | 1675 | 1676 | 1677 | 1678 | 1679 | ► | ►►

Pinta Pintani nisqaqa Antikunapi, Buliwyap Kunti Wallanpi, huk urqum, P'utuqsi suyupi, Daniel Campos pruwinsyapi, Llika munisipyupi, Chakuma kantunpi. Pikchunqa mama quchamanta 4.182 mitrum aswan hanaq.

Patakamaya kantun (kastilla simipi: Cantón Patacamaya) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Aruma pruwinsyapi, Patakamaya munisipyupi. Uma llaqtanqa Patakamaya llaqtam.

Likuma Pampa munisipyu (kastilla simipi: Municipio Licoma Pampa) nisqaqa suqta ñiqin munisipyu Inkisiwi pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Likuma (icha Likuma Pampa) llaqtam (1.036 llaqtayuq, 2001 watapi).

Manuel Antonio Villavicencio Freyre, sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin kantaray killapi 1840 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - † 12 ñiqin qhapaq raymi killapi 1925 watapiwañusqa Lima llaqtapi), Piruwpas Wamp'u awqaq suyupi, pulitikupas.

Oleg Volodymyrovych Blokhín u Oleg Vladimirovič Blojin (Rusu simipi: Олег Владимирович Блохин; ukranya simipi: Олег Володимирович Блохін), (2 ñiqin ayamarq'a killapi 1952 watapi paqarisqa Kyiv llaqtapi - ) huk Ukranya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq karqan.

15 ñiqin chakra yapuy killapi: Piruwpi pacha kuyuypi (8,0 graduyuq) pichqa pachak runam wañurqan, waranqa pusaq pachaktaq k'irisqa karqan, 16.200 wasi kawsana thuñisqam.

Aportar datos y números, como números de poblaciones de paises, datos de censos, fórmulas matemáticas, fechas de nacimiento o defunción de personas, etc.

◄ | 17 ñiqin pachakwata | 18 ñiqin pachakwata | 19 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1760 watakuna | 1770 watakuna | 1780 watakuna | 1790 watakuna | 1800 watakuna | 1810 watakuna | 1820 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1790 | 1791 | 1792 | 1793 | 1794 | 1795 | 1796 | 1797 | 1798 | ► | ►►

Félix María Samaniego sutiyuq runaqa (* 12 ñiqin kantaray killapi 1745 watapi paqarisqa Laguardia llaqtapi - 11 ñiqin chakra yapuy killapi 1801 watapi Laguardia wañusqa llaqta ñiqpi), Ispaña mama llaqtamanta qillqaqmi karqan.

◄ | 1 ñiqin pachakwata kñ | 1 ñiqin pachakwata | 2 ñiqin pachakwata | ►◄ | 50 watakuna | 60 watakuna | 70 watakuna | 80 watakuna | 90 watakuna | 100 watakuna | 110 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 83 | 84 | 85 | 86 | 87 | 88 | 89 | 90 | 91 | ► | ►►
Jo Jung-suk (Kuryu simiː 조정석) sutiyuq runaqa ( 26 ñiqin qhapaq raymi killapi 1980 watapi paqarisqa Seoul llaqtapi - ) huk Tayhan mama llaqtap aranway pukllaq qarqan.

Oluṣẹgun Mathew Okikiọla Arẹmu Ọbasanjọ sutiyuq runaqa (* 5 ñiqin pawqar waray killapi 1937 watapi paqarisqa Abeokuta llaqtapi - ). Niqirya mama llaqtayuq militar, pulitiku wan Umalliq.

Kay "afilaxia" kaqqa suticharqa Charles Richet kay 1902 watapi, chanta qhipantataq tikrakurqa "anafilaxia" kaqman allinta uyarikusqanrayku. Kayrayku kay Premio Nobel Medicinamanta chanta Fisiologíamanta kaqta qurqanku kay anafilaxiamanta llamk’ayninrayku kay 1913 watapi. Ahinapas, kay ruwayqa ñawpamantaña willakuq karqa. Kay simiqa hamun kay Griego simikunamanta ἀνά ana, ñiqay, y φύλαξις filaxis, hark’akuy.

Juan Roberto Seminario Rodríguez sutiyuq runaqa, icha "Loco" (* 22 ñiqin anta situwa killapi 1936 watapi paqarisqa Piwra llaqtapi - ) huk Piruw mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.

Paqariqtampu distritu (kastilla simipi: Distrito de Paccaritambo) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Qusqu suyupi, Paruru pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Paqariqtampu llaqtam.

Achkha unqusqakuna kay crup kaqwan saniyachikurqanku immunización kay influenza chaymanta kay diferiakaqmanta. Ñawpaqtaqa, kay crup kay difteria kaqwan k'askachakuq karqa, ichaqa kay allin vacunación rayku, mana difteria rikhuriy atinmanchu kunanpachapiqa kay hina ñawpachasqa pachapiqa..

Tawqa distritu (kastilla simipi: Distrito de Tauca) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Anqash suyupi, Pallasqa pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Tawqa llaqtam.

Aka suntu nisqakunaqa aka mikhuq suntukunam. Chay aka suntukunaqa raphiwaqracha suntukunamanmi (familia Scarabaeidae: akatanqa nisqa Scarabaeinae, Aphodiinae urin rik'chaq ayllukunaman), Geotrupidae nisqamanpas kapun.

5 ñiqin anta situwa killapi 2012 watapi pusaq kunrisistakunam Acción Popular - Frente Amplio nisqa parlamintaryu huñuta kamarirqanku: pichqan Acción Popular nisqamanta, kimsataq wakin kunrisistakuna, paypura Verónika Mendoza.

San Felipe distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de San Felipe) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Kashamarka suyupi, Jaén pruwinsyapi. Uma llaqtanqa San Felipe llaqtam.

Manuel Luis Quezón y Molina sutiyuq runaqa (* 19 ñiqin chakra yapuy killapi 1878 watapi paqarisqa Baler llaqtapi - † 1 ñiqin chakra yapuy killapi 1944 watapi paqarisqa New York llaqtapi), huk Philipinakuna mama llaqtayuq awqaq pusaq, taripay amachaq wan pulitiku qarqan.

Juan Diego Flórez Salom sutiyuq runaqa ( 13 ñiqin qhulla puquy killapi 1973 watapi paqarisqa Lima llaqtapi), huk Piruw mama llaqtayuq Taki aranway takiqmi qarqan.

Pusaq kitillinmi kan, kimsa llaqta kitilli, Kayampi kitilli, Ayora kitilli, Juan Montalvo kitilli, pichqa chakrapura kitillipas, Ascázubi, Kankawa, Kusupampa, Olmedo (Pisillu), Utun.

◄ | 15 ñiqin pachakwata | 16 ñiqin pachakwata | 17 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1470 watakuna | 1480 watakuna | 1490 watakuna | 1500 watakuna | 1510 watakuna | 1520 watakuna | 1530 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1499 | 1500 | 1501 | 1502 | 1503 | 1504 | 1505 | 1506 | 1507 | ► | ►►
Pintikustis p'unchawpi Ch'uya Ispirituqa iñiq runakunaman hamuptin, wakin simikunata rimaspapas siminkunata hap'inakurqan (Rurasqakuna 2:4 ).

En un futuro cercano, cuando el proyecto se haga un poco mas grande, seguramente también vamos a necesitar administradores con "poderes especiales", que puedan realizar correcciones, borrar artículos (es decir, artículos que ameriten ser eliminados puesto que la colaboración previa de otros usuarios de buena intención no debe ser menospreciada), eliminar usuarios que causan daños etc. Si alguien se ofrece para este trabajo, lo puede comentar en la página de discusión de la página principal.

Unquy hark'ay nisqaqa kawsaqkunap - runap, uywap, yurap - unquykunata - añawkunata añakikunatapas - hark'anapaq kurkunpi kaqninkunam. Unqay hark'aymanqa kapun yuraq yawar kawsaykuqkunam, hayu kurkuchakunapas.

Añilqucha (kastilla qillqaypi: Nevado Añilcocha) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Waqurunchu wallapi, huk rit'i urqum Pasqu suyupi, Pasqu pruwinsyapi, Wachun distritupi, Uqshapampa pruwinsyapipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.073 mitrum aswan hanaq.

◄ | 12 ñiqin pachakwata | 13 ñiqin pachakwata | 14 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1190 watakuna | 1200 watakuna | 1210 watakuna | 1220 watakuna | 1230 watakuna | 1240 watakuna | 1250 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1220 | 1221 | 1222 | 1223 | 1224 | 1225 | 1226 | 1227 | 1228 | ► | ►►

Tumawi kantun (kastilla simipi: Cantón Tomave) nisqaqa Buliwya suyupi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi, Tumawi munisipyupi. Uma llaqtanqa Tumawi llaqtam.

◄ | 13 ñiqin pachakwata | 14 ñiqin pachakwata | 15 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1270 watakuna | 1280 watakuna | 1290 watakuna | 1300 watakuna | 1310 watakuna | 1320 watakuna | 1330 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1305 | 1306 | 1307 | 1308 | 1309 | 1310 | 1311 | 1312 | 1313 | ► | ►►

◄ | 1 ñiqin pachakwata | 2 ñiqin pachakwata | 3 ñiqin pachakwata | ►◄ | 100 watakuna | 110 watakuna | 120 watakuna | 130 watakuna | 140 watakuna | 150 watakuna | 160 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 129 | 130 | 131 | 132 | 133 | 134 | 135 | 136 | 137 | ► | ►►

Russell Ira Crowe sutiyuq runaqa (* 7 ñiqin ayriway killapi 1964 watapi paqarisqa Wellington llaqtapi - ) huk Musuq Silanda mama llaqtap aranway pukllaqmi, Hukllachasqa Qhapaq Suyuyuq. Oskar Suñaytas chaskirqan.

Bonanta (kastilla qillqaypi: Nevado Bonanta) nisqaqa Piruwpi, Urupampa wallapi, huk rit'i urqum Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Wayupata distritupi, Urupampa pruwinsyapipas, Santa Teresa distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.319 mitrum aswan hanaq.

◄ | 13 ñiqin pachakwata | 14 ñiqin pachakwata | 15 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1300 watakuna | 1310 watakuna | 1320 watakuna | 1330 watakuna | 1340 watakuna | 1350 watakuna | 1360 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1329 | 1330 | 1331 | 1332 | 1333 | 1334 | 1335 | 1336 | 1337 | ► | ►►

José Sebastián de Goyeneche y Barreda sutiyuq runaqa (* 19 ñiqin qhulla puquy killapi 1784 watapi paqarisqa Ariqipa llaqtapi - † 19 ñiqin hatun puquy killapi 1872 watapi wañusqa Lima llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya Ariqipa wan Limapi karqan.
Murrupun distritu (kastilla simipi: Distrito de Morropón) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Piwra suyupi, Murrupun pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Murrupun llaqtam.

Piluta hayt'aq: 1. Dino Zoff - 2. Franco Baresi - 3. Giuseppe Bergomi - 4. Antonio Cabrini - 5. Fulvio Collovati - 6. Claudio Gentile - 7. Gaetano Scirea - 8. Pietro Vierchowod - 9. Giancarlo Antognoni - 10. Giuseppe Dossena - 11. Giampiero Marini - 12. Ivano Bordon - 13. Gabriele Oriali - 14. Marco Tardelli - 15. Franco Causio - 16. Bruno Conti - 17. Daniele Massaro - 18. Alessandro Altobelli - 19. Francesco Graziani - 20. Paolo Rossi - 21. Franco Selvaggi - 22. Giovanni Galli

◄ | 8 ñiqin pachakwata | 9 ñiqin pachakwata | 10 ñiqin pachakwata | ►◄ | 860 watakuna | 870 watakuna | 880 watakuna | 890 watakuna | 900 watakuna | 910 watakuna | 920 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 887 | 888 | 889 | 890 | 891 | 892 | 893 | 894 | 895 | ► | ►►

◄ | 1 ñiqin waranqawata kñ | ►◄ | 2 ñiqin pachakwata kñ | 1 ñiqin pachakwata kñ | 1 ñiqin pachakwata | ►◄ | 100 watakuna kñ | 90 watakuna kñ | 80 watakuna kñ | 70 watakuna kñ | 60 watakuna kñ | 50 watakuna kñ | 40 watakuna kñ | ►79 kñ | 78 kñ | 77 kñ | 76 kñ | 75 kñ | 74 kñ | 73 kñ | 72 kñ | 71 kñ | 70 kñ

◄ | 8 ñiqin pachakwata | 9 ñiqin pachakwata | 10 ñiqin pachakwata | ►◄ | 830 watakuna | 840 watakuna | 850 watakuna | 860 watakuna | 870 watakuna | 880 watakuna | 890 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 859 | 860 | 861 | 862 | 863 | 864 | 865 | 866 | 867 | ► | ►►

19 ñiqin kantaray killapi p'unchawqa (19.10., 19-X, 19ñ uktuwripi) Griguryanu kalindaryupi watap 292 kaq (292ñ - wakllanwatapi 293ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 73 p'unchaw kanayuq.

4 ñiqin qhapaq raymi killapi p'unchawqa (04.12., 4-XII, 4ñ disimripi) Griguryanu kalindaryupi watap 338 kaq (338ñ - wakllanwatapi 339ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 27 p'unchaw kanayuq.

Kayampi kitipiqa Kayampi runakunam, huk kichwa simitam rimaq Kichwa runa llaqtam, tiyanku. Paykuna Ayura kitillipi, Juan Montalvo kitillipi, Ascázubi kitillipi, Kankawa kitillipi, Olmedo kitillipi, Utun kitillipi, Kusupampa kitillipipas kawsanku.

Yawalu (kastilla simipi: Yábalo) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk llaqtam, Chuqiyapu suyupi, Urin Yunka pruwinsyapi, Irupana munisipyupi, Lasa kantunpi.

Corregir errores de ortografía si no sabes bien que no se trata de una forma de escribir de algún dialecto en particular. Por ejemplo, la palabra en quechua para "pueblo, villa, pago", en el estándar del quechua sureño (uralan runasimi), así como en Argentina y en el quechua ancashino (anqash rimay) es escrita como Llaqta, mientras que en el Kichwa Unificado (shukllachishka kichwa) del Ecuador se escribe Llakta, y el profesor cusqueño Demetrio Tupah Yupanki lo escribe Llahta. Como en todos los otros idiomas, tambien aquí se tendrían que respetar las variedades regionales.

Q'umirqucha urqu (kastilla simipi: Cerro Laguna Verde) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Antikunapi, huk urqum, Buliwyap Kunti Wallanpi icha Lipis wallapi, P'utuqsi suyupi, Urin Lipis pruwinsyapi, San Pawlu Lipis munisipyupi, Hatun Qitina kantunpi, Yuraqqucha ñiqpi.
Sir Phillip Anthony Hopkins, Anthony Hopkins sutiyuq runaqa (* 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1937 watapi paqarisqa Margam llaqtapi - ) huk Kamri mama llaqtap kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan, Hukllachasqa Qhapaq Suyuyuq.

Iskupitani (Escopetane) nisqaqa Antikunapi, Piruwpi, Willkanuta wallapi, huk urqum, Qusqu suyupi, Qispiqanchi pruwinsyapi, Markapata distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.600 mitrum aswan hanaq.

Kilish (kashamarka rimaypi, "k'illichu", kastilla simipi: Quilish) nisqaqa Purkun llaqta ñiqpi kaq urqum, Kashamarka suyupi, Kashamarka pruwinsyapi, Kachachi distritupi, Kashamarka distritupipas, Kashamarka llaqtamantapas manam karuchu.

Buena Vista munisipyu (aymara simipi: Buena Vista jisk'a t'aqa suyu; kastilla simipi: Municipio de Buena Vista) nisqaqa Ichilu pruwinsyapi huk munisipyum, Santa Krus suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Buena Vista llaqtam.

Sipya phaqcha (kastilla simipi: catarata de Sipia) nisqaqa huk 150 m hanaq phaqcham, Piruwpi, Ariqipa suyupi, Unyun pruwinsyapi, Waynaquta distritupi.

Oliver & Company (inlish simipi: Oliver & Company, kastilla simipi: Oliver y su pandilla) nisqaqa 1988 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa George Scribnermi. Disney ruruchinapaqmi rurasqa.

Huk wañusqa runapi kay anafilaxia kaqrayku kay autopsia kaqqa huk "ch’usaq sunqu" kaqta rikuchinman kaytaq kanman karqa huk pisillasqa retorno venoso vasodilatación kaqrayku chanta kay rak’iykachayman intravascular ñiqiman kay chawpi compartimentomanta perifericoman. Wak willaykuna kanku kay edema laríngeo kaq, eosinofilia kaq surq’ankunapi, sunqupi chanta tejidospi ima, chanta tariyqa kay hipoperfusión miocárdica kaqmanta. Kay analisiskunaqa triptasa suero yapasqa ñiqikunata tarirqanku, huk yapayta kay tukuy chanta aqllasqa ñiqikunapi kay IgE suero kaqmanta.

Inkuminda (kastilla simipi: Encomienda, "apachikuy, kamachikuy, maña, mink'a") nisqaqa Kastilla Kamachiy pachapi wiraquchaman kamarisqa chakrankunapi indihina runakunap llamk'anan kayninsi karqan.

Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1978 (inlish simipi: 1978 FIFA World Cup, kastilla simipi: Copa Mundial de Fútbol de 1978) nisqaqa 1978 watapi Arhintina mama llaqtapi XI ñiqin Piluta Hayt'ay Pachantin Kupam.

Ch'iyar Umani kantun (kastilla simipi: Cantón Chiar Umani / Chiarumani) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, Chuqiyapu suyupi, Jaruma pruwinsyapi, Patakamaya munisipyupi. Uma llaqtanqa Ch'iyar Umani llaqtam (336 runa, 2001 watapi).

1893 wataqa Griguryanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam).

◄ | 16 ñiqin pachakwata | 17 ñiqin pachakwata | 18 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1600 watakuna | 1610 watakuna | 1620 watakuna | 1630 watakuna | 1640 watakuna | 1650 watakuna | 1660 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1627 | 1628 | 1629 | 1630 | 1631 | 1632 | 1633 | 1634 | 1635 | ► | ►►

Sutalaya kantun (kastilla simipi: Sotalaya) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk kantunmi, Chuqiyapu suyupi, Umasuyu pruwinsyapi, Janq'ulaymi munisipyupi. Uma llaqtanqa Sutalaya (Sotalaya)llaqtam (100 runa, 2001 watapi).
Xiomara Alfaro sutipaq warmiqa, (* 11 ñiqin aymuray killapi 1930 watapi paqarisqa La Habana llaqtapi - ) sutiyuq runaqa Kuba mama llaqtayuq takiqmi kastilla simillapim qarqan.

Quncha (QSHKS qillqaypi Qoncha, kichwapi Kuncha icha K'uncha) (genus Agaricus) nisqakunaqa huk tiksicha k'allampa rikch'anam, hatun yuraq k'allampa puquyniyuq. Champiñun (Agaricus bisporus) nisqa rikch'aqninqa tukuy Tiksimuyuntinpi lliwmanta astawan puquchisqa mikhusqapas k'allampam.

Chinkalpu distritu (kastilla simipi: Distrito de Chingalpo) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Siwas pruwinsyapi, Anqash suyupi. Uma llaqtanqa Chinkalpu llaqtam. Icha Tsinkarpuq Ankash qallupi.

Waqaypampa pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Huacaybamba) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Wanuku suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Waqaypampa llaqtam.

◄ | 12 ñiqin pachakwata | 13 ñiqin pachakwata | 14 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1250 watakuna | 1260 watakuna | 1270 watakuna | 1280 watakuna | 1290 watakuna | 1300 watakuna | 1310 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1282 | 1283 | 1284 | 1285 | 1286 | 1287 | 1288 | 1289 | 1290 | ► | ►►

◄ | 16 ñiqin pachakwata | 17 ñiqin pachakwata | 18 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1650 watakuna | 1660 watakuna | 1670 watakuna | 1680 watakuna | 1690 watakuna | 1700 watakuna | 1710 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1684 | 1685 | 1686 | 1687 | 1688 | 1689 | 1690 | 1691 | 1692 | ► | ►►

Uyuni kachi qucha (kastilla simipi: Salar de Uyuni icha Salar de Tunupa ) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk ancha hatun kachi qucham, P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi, Chinchay Lipis pruwinsyapi, Daniel Campos pruwinsyapi, Ladislao Cabrera pruwinsyapi.

Mark Andrew Spitz sutiyuq runaqa (* 10 ñiqin hatun puquy killapi 1950 watapi paqarisqa Modesto llaqtapi (California) - ), Hukllachasqa Amirika Suyukunapas Kurkukallpanchaq. Mamallaqtapura Wayt'ay kampiun.

Ququni kantun (kastilla simipi: Cantón Cohoni) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, Chuqiyapu suyupi, Pedro Domingo Murillo pruwinsyapi, Pallqa munisipyupi. Uma llaqtanqa Ququni llaqtam (1.051 runa, 2001 watapi).

Zamora Chinchipi markapi: Tambo Blanco mayu, San Francisco mayu, Sabanilla mayu, Bombuscaro mayu, Jamboé mayu, Nambija mayu, Yakuampi mayu, Chicaña mayu, Nangaritza mayu, Pachicutza mayu, Chuchumbletza mayu

◄ | 20 ñiqin pachakwata | 21 ñiqin pachakwata ◄ | 1990 watakuna | 2000 watakuna | 2010 watakuna | 2020 watakuna ◄◄ | ◄ | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | ► | ►►

Runa kuchuy nisqaqa kuchuq hampikamayuq (siruhanu) nisqa hampikamayuqpa unquqta kuchuspa ukhu yawrinkunata llamk'apuspa qhalichaykuy kapchiyninmi.

Limón llaqtaqa Kustarika mama llaqtap hatun llaqtanmi. Limón pruwinsya wan Limón kantun uma llaqtanmi. Limón llaqta 70 000 runakunam kawsachkanku (2010).

Mérida llaqta (kastilla simipi: Ciudad de Mérida Santiago de los Caballeros de Mérida) nisqaqa Winisuylapi huk hatun llaqtam. Mérida suyu uma llaqtapmi. 11 300 km²
Abelardo Manuel Gamarra Rondó sutiyuq runaqa, icha "El Tunante" (* 31 ñiqin chakra yapuy killapi 1852 watapi paqarisqa Wamachuku llaqtapi - 9 ñiqin anta situwa killapi 1924 watapi wañusqa Lima llaqtapi) Piruw mama llaqtayuq willay kamayuq, qillqaq wan takichaq runam, kastilla simipi qillqaqmi.

Jöns Jacob von Berzelius sutiyuq runaqa (2 ñiqin aymuray killapi 1802 watapi paqarisqa Östergötland llaqtapi - 4 ñiqin ayriway killapi 1870 watapi wañusqa Stockholm llaqtapi) huk Suwidsuyu mama llaqtap Chaqllisinchi yachaq runam karqan.

Samiwa distritu (aymara simipi Samiwa jisk'a t'aqa suyu, kastilla simipi Distrito de Samegua) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Mariscal Nieto pruwinsyapi, Muqiwa suyupi, 8 ñiqin ayamarq'a killapi 1894 watapi kamasqa. Uma llaqtanqa Samiwa (Samegua) llaqtam.

Qatawi kantun icha Q'atawi kantun kastilla simipi: Cantón Catavi) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, Chuqiyapu suyupi, Antikuna pruwinsyapi, Pukarani munisipyupi. Uma llaqtanqa Qatawi (icha Q'atawi) llaqtam (82 llaqtayuq, 2001 watapi).

ECUARUNARI (Ecuador Runakunapak Rikcharimuy, Ikwadur Runakunap Rikch'arimuynin): FICI, PIRR, MIC, MIT, FECAB, FRYH, MICH, FOICH, UPCCC, UNASAY, CIOIS, UOCE, AMAB QUIJAT.

Huk hunt’asqa lluqsimuy kay 3 kaqmanta chaymanta 5 kaqman ñin crup sumaqlla. Estridor kaqwan rikhurin sasata uyarikuq, ichaqa manaña aswan signos kanchu.

Awarawi mamallaqta parki (kastilla simipi: Parque Nacional y Área Natural de Manejo Integrado Serranía del Aguaragüe) mamallaqta parkiqa, suyuqa amachasqam, kachkan, Buliwya mama llaqtapi, Tarija suyupi, Hatun Chaku pruwinsyapi, Villa Montes munisipyupi, Caraparí munisipyupi, Yacuiba munisipyupipas.

Matha Hidebrandtqa Piruwpi kastilla similla tukri simi kaytam munan, ama qhichwa simita rimachunkuchu, nispa. Chayrayku kunrisu umalliq kaspa iskay qhichwa kunrisistap - Qusqu suyumanta María Sumire, Hilaria Supa - 25 ñiqin anta situwa killapi 2006 watapi huramintuchasqata manam chaskirqanchu, qhichwa simipi rimaptinkum. Martha Hildebrandt mana qhichwata rimayta atispapas, 27 ñiqin ayriway killapi 2009 watapi Hilaria Supata allquchaspa asipayarqan, Hilaria mana allin kastilla simita rimanchu, nispa. Chayrayku huk runakuna payta rasistam ninku.

Runtuy (kastilla simipi: San Juan de Rontoy) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk llaqtam, Antonio Raymondi pruwinsyapi, Anqash suyupi, Runtuy distritup uma llaqtanmi.

Ch'illka distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Chilca) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lima suyupi , Kañiti pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Ch'illka llaqtam.

Wanaku nisqaqa Antikunapi, Buliwya suyupi huk urqum Apulupampa wallapi, Chuqiyapu suyupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.750 mitrum aswan hanaq.

46,951 Veraguas pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Veraguas), nisqaqa huk pruwinsyam Panama mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Santiagom. 11 239,3 km2.
Kay crup viral kaq utaq laringotraqueítis aguda kaqqa kay virus de la parainfluenza huchayuqrayku, aswantataq kay 1 chaymanta 2 wallpamakuna, kay 75% casospi. Wak unquykuna virus huchayuqrayku kaqkuna kanku: gripe A,B ima, sarampión, adenovirus chaymanta virus respiratorio sincicial (VRS). Kay crup espasmódico kaq kay kikin virus qutu huchayuqrayku kay laringotraqueítis aguda kaqmanta ichapas kayqa mana infección signosniyuqchu (kay hina k’aja, kunka nanay chaymanta mirayaynin kay conteo de glóbulos blancos) kaqmanta. Tratamienton chaymanta kay tratamientopaq kutichiynin kikinllataq kanku.

Kimsa chaninniyuq rak’ikuynin kay anafilaxia kaqmanta tiyan. Kay shock anafiláctico kaqqa k’askasqa kachkan kay huk vasodilatación sistémica kaqman kaytaq huk pisi yawarmanta presión kaqta qukun mayqinchus, willayninpi, aswan urapi kay 30% kaqmanta kachkan kay unqusqap línea basalninmanta manchay urapi kay standard chaninkunamanta Kay anafilaxia bifásica kaqqa huk qhipan hamuq sintomasmanta kay 1 kay 72 qhipan phanikama ukhupi mana musuq tinkunayuqchu kay alérgeno kaqman. Kay ruwakuymanta willayninkuna mana kikinchu kanku, chanta wakin yachanakunaqa ñinku kay ruwakuyqa chayan kay 20% kaqta casosmanta. Kay ruwakullaypuniqa ruwakun kay 8 phani pacha ukhupi. Kikin anafilaxia kaq hinallataq jampikun. Kay pseudoanafilaxia kaqqa manchay kay reacciones anafilactoides kaqqa huk anafilaxia kaqpata wallpaman kaytaq mana ima alérgica kutichina kaqta qukunchu, manchay kay chiqan desgranulación kay mastocitos kaqmantarayku qukun . Kay mana hark’asqa anafilaxia kaqqa kay kunan parlakuq simi kachkan kay Tukuy Pachamanta Qutu Alergia kaqrayku kaqkunapaq chanta wakin sumaq yachaqkunaqa ñirinku manaña parlakunanta kay ñawpa simita.

Phirriñaphi distritu (kastilla simipi: Distrito de Ferreñafe) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lampalliqi suyupi , Phirriñaphi pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Phirriñaphi llaqtam.

Kay mana inmunológicos mecanismos kaqkunaqa sustanciasniyuq kanku kaykunataq kay mastocitos chanta kay basófilos kaqkunamanta desgranulación kaqta qukunku. Kayqa agentes kayhina kaqkunayuq medios de contraste, opiáceos, temperatura (q’aja manchay chiri ima) chanta kharkatiykuna ima.

19 ñiqin chakra yapuy killapi p'unchawqa (19.08., 19-VIII, 19ñ awustupi) Griguryanu kalindaryupi watap 231 kaq (231ñ - wakllanwatapi 232ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 134 p'unchaw kanayuq.

Yanaqiwa distritu (kastilla simipi: Distrito de Yanaquihua) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Kuntisuyus pruwinsyapi, Ariqipa suyupi. Uma llaqtanqa Yanaqiwa llaqtam.

Jilili distritu (kastilla simipi: Distrito de Jilili) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Piwra suyupi, Ayawaka pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Jilili llaqtam.

Etén distritu (kastilla simipi: Distrito de Etén) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Chiklayu pruwinsyapi, Lampalliqi suyupi. Uma llaqtanqa Etén llaqtam.

17 ñiqin hatun puquy killapi p'unchawqa (17.02., 17-II, 17ñ phiwrirupi) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (48ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 317 p'unchaw (wakllanwatapi 318 p'unchaw) kanayuq.
1794 wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq intichawwan qallarisqa chhasku watam).

Lidia Gueiler Tejada sutiyuq warmiqa (28 ñiqin chakra yapuy killapi 1921 watapi paqarisqa Quchapampa llaqtapi - 9 ñiqin aymuray killapi 2011 watapi wañusqa Chuqiyapu llaqtapu) Buliwyapi pulitiku karqan.

Sarapu (Sarapo) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk rit'i urqum, Lima suyupi, Qaqatampu pruwinsyapi, Qupa distritupi, Wanuku suyupipas, Lawriqucha pruwinsyapi, Hisus distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 6.127 mitrum aswan hanaq.

Maka, Willku, ayaq willku, ayaq chichira icha anu kara nisqaqa (Lepidium meyenii syn. Lepidium peruvianum) huk quram, chakra yuram, hampi yuram, hayaq q'aparniyuq. Saphinkunatam mikhunchik. Wakikuna Maaka niyaami.

Norbit (inlish simipi: Norbit) nisqaqa 2007 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa Brian Robbinsmi. Paramount Pictureswan ruruchinapaqmi rurasqa.

Mamacha Kandilarya Raymi (kastilla simipi: Fiesta de la Candelaria) nisqaqa Punu llaqtapi, Piruwpi, huk hatun kathuliku raymim, sapa watapi hatun puquy killapi phistasqa.

Llanqha khari-khari, Khari-khari icha Waqra mura (Rubus roseus) nisqaqa huk wayuq, kichka-kichkasapa yuram, Antikunapi (Piruw, Buliwya, Ikwadur) mama quchap hawanmanta 2000-manta 4000-kama mitru aswan hanaq wiñaq k'ita sirakam. Rurunkunatam mikhunchik.

Naranjal icha San José de Naranjal (kastilla simipi: Naranjal) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Wayas markapi, huk llaqtam, Naranjal kitip uma llaqtanmi.

Yupa huqariy nisqaqa ima tiksi yupay nisqap kikinwan mirayninmi, huqariq nisqa yupaywan kamachisqa hayk'a kuti. Chaywan tukusqa yupayqa huqarisqa (potencia) nisqam.

Mayqin jampikunallapas causa kanman kay anafilaxia kaqpaq. Aswan riqsisqakunaqa kanku kay antibióticos betalactámicos (kay penicilinakaq hina), qhipantataq kay aspirina chanta kay fármacos antiinflamatorios mana esteroideoskaq ima. Wak antibióticos kaqkunaqa aswan pisita churakunku, chanta kay reacciones kay antiinflamatorios mana esteroideos jampikunaman agentes específicos kanku, kay ñiy munan huk runa huk antiinflamatorio mana esteroideo jampiman alérgica kaptinpas atinman, jasapacha, wak hinata apaykachayta. Wak mana ancha riqsisqa causasqa kanku kay quimioterapia, kay t’uqsinas, kay protamina chanta kay qhurasmanta jampikuna ima. Wakin jampikunaqa (vancomicina, morfina, rayos X kaqninta contraste kaqkuna hina) anafilaxia kaqta qukunku chiqantapacha kacharispa kay mastocitos desgranulacionninta.

◄ | 17 ñiqin pachakwata | 18 ñiqin pachakwata | 19 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1740 watakuna | 1750 watakuna | 1760 watakuna | 1770 watakuna | 1780 watakuna | 1790 watakuna | 1800 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1770 | 1771 | 1772 | 1773 | 1774 | 1775 | 1776 | 1777 | 1778 | ► | ►►

Urqukuna: Chuquyu (Chocoyo) - Hatun Pastu - Illani (Illane) - Kimsa Esquina (Quinsaesquina) - Kunaviri - Minapunta - Qillqa - Sallicuma - San Carlos - San Luwis - Tanika - Waykira- Yanawara rit'i urqu; Wallakuna: Raya walla - Sillapaka walla

1150 watakuna nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1150 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1159 watapi puchukarqan.
1642 wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam).

Lampa distritu; (kastilla simipi: distrito de Lampa) nisqaqa huk distritum Sarasara Pawqar pruwinsyapi, Ayakuchu suyupi, Piruw mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Lampa llaqtam.

◄ | 17 ñiqin pachakwata | 18 ñiqin pachakwata | 19 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1740 watakuna | 1750 watakuna | 1760 watakuna | 1770 watakuna | 1780 watakuna | 1790 watakuna | 1800 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1768 | 1769 | 1770 | 1771 | 1772 | 1773 | 1774 | 1775 | 1776 | ► | ►►

Parya Ukru (kastilla qillqaypi Pariauccro) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Waywash wallapi, huk rit'i urqum, Lima suyupi, Qaqatampu pruwinsyapi, Qaqatampu distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.550 mitrum aswan hanaq.

Puhili kitipiqa Pansaliyu Kichwa runakunam tiyanku. Paykunaqa Puhili kitillipi, Ankamarka kitillipi, Wankahi kitillipi, La Victoria kitillipi, Pilalu kitillipi, Tinku kitillipi, Sumpawa kitillipipas kawsanku.

Atalaya pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Purus) nisqaqa Piruw mama llaqtap Ukayali suyupi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Atalaya llaqtam.

Rioja pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Rioja) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, San Martin suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Rioja llaqtam.

Vicente Pío Marcelino Cirilo Aleixandre y Merlo sutiyuq runaqa (* 26 ñiqin ayriway killapi 1898 watapi paqarisqa Madrid llaqtapi - † 13 ñiqin qhapaq raymi killapi 1984 watapi wañusqa Madrid llaqtapi) huk Ispaña mama llaqtayuq qillqaq runam, kastilla simipi qillqaqmi.

Wila Quta (aymara simi wila puka icha yawar, quta qucha "puka qucha" icha "yawar qucha", kastilla qillqaypi Vilacota) icha Janq'u Quta (aymara simi janq'u yuraq, "yuraq qucha", kastilla qillqaypi Ancocota) Piruw mama llaqtapi huk qucham, Taqna suyupi, Tarata pruwinsyapi, Susapaya distritupi.

Hayaq yaku (hinallataq kastilla simipi aguardiente, inlish simipi firewater), Kañasu icha Tragu nisqaqa kañasqa, distilasqa winum huk waqtupas, ancha ethanulsapam, kimsa ch'iqtamanta aswan alkulniyuq, ancha hayaq q'aparniyuq. Kañasuta upyaspaqa ancha utqayllam machanchik.

◄ | 5 ñiqin pachakwata | 6 ñiqin pachakwata | 7 ñiqin pachakwata | ►◄ | 560 watakuna | 570 watakuna | 580 watakuna | 590 watakuna | 600 watakuna | 610 watakuna | 620 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 587 | 588 | 589 | 590 | 591 | 592 | 593 | 594 | 595 | ► | ►►

San Rafael distritu (kastilla simipi: Distrito de San Rafael) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Wanuku suyupi, Ampu pruwinsyapi. Uma llaqtanqa San Rafael llaqtam.

Kay anafilaxia kaqpata diagnosticonqa ruwakun kay criterios clínicos umachasqa kaqkunaman hina. Anafilaxia kaqwan kankuman ñikun sichus kay qhipan kimsa sintomasmanta mayqinllawanpas kanku chay kay qhipan chininikuna/phanikuna thaskiynin ukhupi kay alérgeno rikuchikuyninman chayqa:

Inuhu (Foeniculum vulgare) nisqaqa huk quram. Rurunkunataqa hampinapaqmi llamk'achinchik, lliw qurantintam q'apachanapaq, yuyu hinatapas llamk'achinchik.
Ashkamanya ( many sides, english) ( Atskallimla, Ankash qichwa) ( polígono, Kastilla simipi) huk patma panpa ashka manyayuq. Huk suti, ashkak'uchu. P'allta tupuynin kan, huk rikcha yupa m chu'saq atiq ( m > 0).

Marcabal distritu (kastilla simipi: Distrito de Marcabal) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Qispi kay suyupi , Wamachuku pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Marcabal llaqtam.

Kastilla Kamachiy pachapi kathuliku misyunaryukuna Awya Yala runakunata kristiyanuchaspa chay umukunataqa mana allin ruraqkuna, dañuq, bruja, brujo nispa suticharqan.

Aslla yawar ñit'iyraykum kay tawna sirk'a pirqankunaqa tawna sirk'apmanta aswan ñañullam, manam sinchi aychayuqchu. Ch'illa sirk'aqa sirk'a llapllayuqmi, yawar mana hawan kutimunanpaq, sunqullaman purinanpaq.

Piluta hayt'aq: 1. Gianluigi Buffon - 2. Cristian Zaccardo - 3. Fabio Grosso - 4. Daniele De Rossi - 5. Fabio Cannavaro - 6. Andrea Barzagli - 7. Alessandro Del Piero - 8. Gennaro Gattuso - 9. Luca Toni - 10. Francesco Totti - 11. Alberto Gilardino - 12. Dida - 13. Alessandro Nesta - 14. Marco Amelia - 15. Vincenzo Iaquinta - 16. Mauro Camoranesi - 17. Simone Barone - 18. Filippo Inzaghi - 19. Gianluca Zambrotta - 20. Simone Perrotta - 21. Andrea Pirlo - 22. Massimo Oddo - 23. Marco Materazzi

Edward Victor Luckhoo sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin aymuray killapi 1912 watapi paqarisqa Musuq Ámsterdam llaqtapi - 2 ñiqin pawqar waray killapi 1998 watapi wañusqa Yorkshire llaqtapi) huk Wayana mama llaqta awqaq pusaq wan pulitiku karqan.

Quwiriyalli distritu (kastilla simipi: Distrito de Coviriali) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Hunin suyupi , Satipu pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Quwiriyalli llaqtam.

Lukanaman kutimurqaspa wiyulinta waqachiyta qallarirqan, sapa wata raymikunapi waqachispa. Severo Díaz wiyulin yachachiq kaptinsi ancha allin wiyulin waqachiq tukurqan, tihiras tusuytapas takispa.

◄ | 17 ñiqin pachakwata | 18 ñiqin pachakwata | 19 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1720 watakuna | 1730 watakuna | 1740 watakuna | 1750 watakuna | 1760 watakuna | 1770 watakuna | 1780 watakuna | ►1750 | 1751 | 1752 | 1753 | 1754 | 1755 | 1756 | 1757 | 1758 | 1759

Kunkawaki nisqakunaqa yaqa wichq'asqa simiwan, qalluwan, kiruwan, wirp'awan, sankawan, utukullawan rimasqa kunkallakunam. Qhichwa simipiqa kunkawakikuna manam uma kunkallayuqchu.

Hicham El Guerrouj sutiyuq runaqa (* 14 ñiqin tarpuy killapi 1974 watapi paqarisqa Berkane llaqtapi - ), huk Maruku mamallaqtapas kallpanakuyuq, kaq purinakunapim (1500m, 5000 m).

En Sudamérica se calcula que viven alrededor de 14 millones de personas que hablan el idioma quechua. Desgraciadamente, estas personas en su mayoría pertenecen a los sectores más pobres de la población y, por lo tanto, pocas tienen acceso a Internet.

Parirun (kastilla simipi: Paredon) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk juch'uy llaqtam, Wak'as munisipyupi, Jarani pruwinsyapi, Quchapampa suyupi.

Markara distritu; (kastilla simipi: Distrito de Marcará) nisqaqa Piruw suyupi huk distritum, Qarwa pruwinsyapi, Anqash suyupi. Uma llaqtanqa Markara llaqtam.
Wak sintomakunaqa kanman fiebre, rinitis aguda (aswan riqsisqa síntomas kay resfriado común)kaqmanta, chaymanta k’uykuchaykuy kay pared del tórax kaqpi. El babeo utaq kay unqusqa hina rikukuq, huk willay wak hina unquykunamanta.

◄ | 10 ñiqin pachakwata | 11 ñiqin pachakwata | 12 ñiqin pachakwata | ►◄ | 980 watakuna | 990 watakuna | 1000 watakuna | 1010 watakuna | 1020 watakuna | 1030 watakuna | 1040 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1010 | 1011 | 1012 | 1013 | 1014 | 1015 | 1016 | 1017 | 1018 | ► | ►►

Chupuru distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Chupuro) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Hunin suyupi , Wankayu pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Chupuru (Chupuro) llaqtam.

Chapari pruwinsya (aymara simipi: Chapari jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Chapare) nisqaqa Buliwya suyupi, Quchapampa suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Sakawa llaqtam.

Indu iwrupiyu rimaykuna nisqaqa Tiksimuyuntinpi lliwmanta aswan hatun rimaykunap ayllunmi. Ñawpaqta Asyapi Iwrupapipas rimasqa karqaspa, kunantaq Iwrupa mamallaqtakunap kulunyan kasqa suyukunapi tukuy allpa pachakunapim rimanku. K'umukuq rimaykunam.

Phallcha (genus Gentiana) nisqakunaqa llimphisapa tuktuyuq t'ika yurakunam, tawa pachakmanta aswan rikch'aqmi, phallcha yura rikch'aq aylluman kapuq, tukuy Tiksimuyuntinpi mana nisyu q'uñi puystukunapi wiñaq.

◄ | 3 ñiqin pachakwata kñ | 2 ñiqin pachakwata kñ | 1 ñiqin pachakwata kñ | ►◄ | 140 watakuna kñ | 130 watakuna kñ | 120 watakuna kñ | 110 watakuna kñ | 100 watakuna kñ | ►◄◄ | ◄ | 132 kñ | 131 kñ | 130 kñ | 129 kñ | 128 kñ | 127 kñ | 126 kñ | ► | ►►

Nieto Vélez S.J., Armando: La Iglesia Católica en el Perú. Incluido en: “Historia del Perú”, Tomo XI. “Procesos e Instituciones”. Lima, Editorial Juan Mejía Baca, 1980.

◄ | 17 ñiqin pachakwata | 18 ñiqin pachakwata | 19 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1750 watakuna | 1760 watakuna | 1770 watakuna | 1780 watakuna | 1790 watakuna | 1800 watakuna | 1810 watakuna | ►1780 | 1781 | 1782 | 1783 | 1784 | 1785 | 1786 | 1787 | 1788 | 1789

Wawakuna kay crup kaqniyuq aswan atikusqa ñañiq kananku tiyan. Aswantaqa kay esteroides kaqta qunku ,chaymanta kay sinchi unqusqakunapiqa epinefrinakaqta. Kay saturación de oxígeno kaqniyuq wawakunapaqqa urapi kay 92% kaqmanta oxigenota qukunan tiyan, chaymanta hospitalpi qhipakunkuman qhawaypi kay unqusqakuna kay sinchi crup kaqniyuq. Sichus oxigenota munakun chayqa aswan allin kanqa kamachiy conductosninta (huk oxigeno quqta hap’ispa wawap uyan qayllapi) imaraykuchus aswan pisi ansaqiyta quchikun kay máscarakaqmantaqa. Tratamientowanqa, aswan pisi kay 0.2% runakunamanta munan kay intubación endotraqueal kaqta.

◄ | 15 ñiqin pachakwata | 16 ñiqin pachakwata | 17 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1540 watakuna | 1550 watakuna | 1560 watakuna | 1570 watakuna | 1580 watakuna | 1590 watakuna | 1600 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1567 | 1568 | 1569 | 1570 | 1571 | 1572 | 1573 | 1574 | 1575 | ► | ►►

Huk hunt’asqa lluqsimuy kay ≥ 12 kaqmanta ñin insuficiencia respiratoria ruwakunanta. Kay perruna ch’ujuqa chaymanta kay estridor ima ichapas mana ancha chaninniyuq kanmanchu kay pachapi.
Ruriqucha icha Yanarahu (kastilla qillqaypi: Nevado Yanarrajo, Contrahierbas icha Contrayerba, Ruricocha) nisqaqa Piruwpi, huk rit'i urqum, Yuraq Wallapi, Anqash suyupi, Asunsyun pruwinsyapi, Chakas distritupi, Qarwa pruwinsyapi, Shilla distritupi, Yunkay pruwinsyapi, Yanama distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.954 m / 6.036 mitrum aswan hanaq.

Karmin kantun (kastilla simipi: Cantón Villa El Carmen) nisqaqa huk kantunmi Buliwyapi, P'utuqsi suyupi, Cornelio Saavedra pruwinsyapi, Betanzos munisipyupi. Uma llaqtanqa Karmin llaqtam.

Musuq Rikina distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Nueva Requena) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Coronel Portillo pruwinsyapi, Ukayali suyupi. Uma llaqtanqa Pukallpa llaqtam.

Kay anafilaxia chimpachikuqpacha unqusqakunaman ñikun huk “alergiaspaq ruwana umachayniyuq” kanankuta, chanta ñikun tatakunata yachaywasikunaman willanankuta kay wawasninkuqpata alergiasninmanta chanta imatachus ruwakunan huk emergencia anafiláctica casopi Kay ruwanapaq umachayqa kanqapuni kay autoinyectores epinefrinamanta kaqkunawan, willay apanapaqpuni huk alerta médica pulsera kaqta, chanta huk yachachiy imaynatachus kay causasmanta hark’akunapaq. Kay Inmunoterapia wakin causaspaq tiyan, jamuq anafilaxia casosmanta hark’akunapaq. Huk desensibilización subcutánea jampikuyqa kay achkha wata thaskiypi kusa karqa kay wach’iq insectospaq, kay desensibilización oral kaqtaq kusa achkha mikhunakunapaq.

[[Archivo:Allergy skin testing.JPG|thumb| Ruway huk Ch’iklluriy alergias kaqkunamanta paña makipi]] Kay Ch’iklluriy alergias kaqkunamanta kaqkunaqa yanapankuman yachanapaq imachus causanta. Kanku Ch’iklluriy cutánea alergias kaqkunamanta (kay cutáneas ch’iklluriy) kaq hina wakin mikhunakunapaq chanta wakin miyukunapaq ima. Kay IgE específica analisisqa allin kanman kay willaliman, runtuman, maníman, ch’aki puquykunaman chanta challwaman ima alergiasta yachanapaq. Kanku cutáneas ch’iklluriykuna kay penicilina kaqman alergiaspaq, ichaqa mana wak jampikunapaqqa. Kay mana hark’asqa anafilaxia ruwaykunaqa yachakunkuman kay historial kaqraykulla manchay kay alérgeno parlakuq tinkuyninraykulla, ichaqa mana kay cutáneas ch’iklluriyraykuchu manchay mana kay yawar análisisraykuchu ima.

Chuqurwus distritu (kastilla simipi: Distrito de Santiago de Chocorvos) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Waytara pruwinsyapi, Wankawillka suyupi. Uma llaqtanqa Chuqurwus llaqtam.

E, e nisqaqa latin siq'i llumpapi pichqa kaq sanampam, hanllallipaq. Qhichwa simipitaq wamaq rimaykunamanta simikunallapim. QSHKS runakunataq qillqankum, "qhichwa simipi pichqantin hanllallim" nispa, chay e-taq u kunkapaq q-wan rimasqa huk rimay hinalla kaptinpas, ahinataq:

1772 wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq intichawwan qallarisqa wakllanwatam).

Ronaldinho (Ronaldo de Assís Moreira) sutiyuq runaqa; (* 21 ñiqin pawqar waray killapi 1980 watapi paqarisqa Porto Alegre llaqtapi - ) huk Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
◄ | 8 ñiqin pachakwata | 9 ñiqin pachakwata | 10 ñiqin pachakwata | ►◄ | 790 watakuna | 800 watakuna | 810 watakuna | 820 watakuna | 830 watakuna | 840 watakuna | 850 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 816 | 817 | 818 | 819 | 820 | 821 | 822 | 823 | 824 | ► | ►►

◄ | 17 ñiqin pachakwata | 18 ñiqin pachakwata | 19 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1710 watakuna | 1720 watakuna | 1730 watakuna | 1740 watakuna | 1750 watakuna | 1760 watakuna | 1770 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1742 | 1743 | 1744 | 1745 | 1746 | 1747 | 1748 | 1749 | 1750 | ► | ►►

1806 wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq killachawwan qallarisqa chhasku watam).

Jach'a Paquni (kastilla qillqaypi: Jacha Pacuni) nisqaqa Antikunapi, huk urqum Buliwya suyupi, Kimsa Krus wallapi (Saywa: Inkisiwi pruwinsya / José Ramón Loayza pruwinsya), Chuqiyapu suyupi, Kampanani urqup chinchayninpi. Pikchunqa mama quchamanta 5.560 mitrum aswan hanaq.

◄ | 4 ñiqin pachakwata | 5 ñiqin pachakwata | 6 ñiqin pachakwata | ►◄ | 370 watakuna | 380 watakuna | 390 watakuna | 400 watakuna | 410 watakuna | 420 watakuna | 430 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 403 | 404 | 405 | 406 | 407 | 408 | 409 | 410 | 411 | ► | ►►

Cevallos kiti nisqaqa (kastilla simipi: Cantón Cevallos, Pedro Fermín Cevallosmanta sutichasqa ) Ikwadur mama llaqtapi, Tunkurawra markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa Cevallos llaqtam.

Josef Musil sutiyuq runaqa (* 3 ñiqin anta situwa killapi 1932 watapi paqarisqa Kostelní Lhota llaqtapi - 26 ñiqin chakra yapuy killapi 2017 watapi wañusqa Praha llaqtapi) huk Chiksuyu mama llaqtayuq makiyasiqmi.

◄ | 10 ñiqin pachakwata | 11 ñiqin pachakwata | 12 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1010 watakuna | 1020 watakuna | 1030 watakuna | 1040 watakuna | 1050 watakuna | 1060 watakuna | 1070 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1039 | 1040 | 1041 | 1042 | 1043 | 1044 | 1045 | 1046 | 1047 | ► | ►►

Olga Guillot sutiyuq warmiqa (* 9 ñiqin kantaray killapi 1922 watapi paqarisqa Santiago de Cuba llaqtapi - † 12 ñiqin anta situwa killapi 2010 watapi wañusqa Miami llaqtapi) Kuba mama llaqtayuq kastilla simillapim takiqmi qarqan.

Wiña kantun nisqaqa (kastilla simipi: La Viña) Buliwya suyupi huk kantunmi , Quchapampa suyupi, T'arata pruwinsyapi, Ansaltu munisipyupi. Uma llaqtanqa Wiña llaqtam.

Kay anafilaxia kaqqa huk sinchi alérgica kutichina utqhay qukuymanta achkha sistemas orgánicos kaqkunamantaq hap’in. Kaytaq qukun kay mediadores inflamatorios kaqrayku chanta kay citoquinas kaqrayku ima kay mastocitos kaqmanta chanta kay basófilokuna kaqmanta ima, kay qukun kay huk reacción inmunológica kaqrayku ichaqa wakin kuti huk mana inmunológico mecanismorayku.

◄ | 13 ñiqin pachakwata | 14 ñiqin pachakwata | 15 ñiqin pachakwata | 16 ñiqin pachakwata | 17 ñiqin pachakwata | ►1400 watakuna | 1410 watakuna | 1420 watakuna | 1430 watakuna | 1440 watakuna | 1450 watakuna | 1460 watakuna | 1470 watakuna | 1480 watakuna | 1490 watakuna

Chhukruna, Chhuru, Chhutu, Tupsa, Tapsa, T'apsana icha Ch'ikana nisqaqa pisqukunap siminmi, waqra imayaymantam, k'aki tullumantam sanka tullumantapas ch'antasqa.