Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Sáminuorra lea sámi nuoraidorganisašuvdna Ruoŧa Sámis, mii lea bellodatpolitihkalaš ja eallinoinnolaččat neutrála. Sáminuorra lea dál stuorimus nuoraidorganisašuvdna sámi nuoraide, ja álggahuvvui 1963. Álggus lei sierra ossodat Ruoŧa Sámiid riikasearvvis, muhto 80-logus Sáminuorra iešráđalaš doaibma. Sáminuorra lágida jahkasáš čoahkkimiid juohke giđageasi. Maiddái nuoraid bláđđi Nuorat lea ovttasbargan Sáminuorain. Sáminuora iežaset neahttasiidu mielde sis lea nanu jietna sámi servodagas ja máŋga njunuš olbmot leat goas nu čohkkán searvvi stivrras.

Hinche lea Haiti arrondissemeanta Centre departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 180 803 ássi (2003), ja dan viidodat lea 1 393 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Hinche.

Ilveskorpi dahje Korvenkylä lea gilli Raahe gávpogis, ovddeš Vihanti gieldda guovllus. Dat lea sullii Vihanti girkosiidda ja Oulainena gaskamuttus; 15 kilomehtera Oulainenis ja 12 kilomehtera Vihantis. Ilveskorpis orrot sullii 400 olbmo. Gilis doaibmá vuolledássi, mánáid joavkobeaiveruoktu ja aktiivvalaš giliviessu.

NRK:as lea váldokantuvrrat Oslos Marienlystas ja Troandimis Tyholtas. Teaksta-TV álggahuvvui jagis 1983, ja NRK.no/NRK Interaktiv ásahuvvui jagis 1994. NRK šattai stadalaš aksjafitnodat jagis 1996.

Amur · Archangelsk · Astrachan · Belgorod · Brjansk · Irkutsk · Ivanovo · Jaroslavl · Kaliningrad · Kaluga · Kemerovo · Kirov · Kostroma · Kurgan · Kursk · Leningrad · Lipetsk · Magadan · Moskva · Murmansk · Nizjnij Novgorod · Novgorod · Novosibirsk · Omsk · Orenburg · Orjol · Penza · Pskov · Rostov · Rjazan · Sachalin · Samara · Saratov · Smolensk · Sverdlovsk · Tambov · Tiumen · Tjeljabinsk · Tomsk · Tula · Tver · Uljanovsk · Vladimir · Volgograd · Vologda · Voronezj

Ahola, Auvila, Haikarila, Hatsola, Hietajärvi, Hyötyy, Hännilä, Härkälä, Inkilä, Järvenpää, Kaihunmäki, Kaislajärvi, Kangas, Kaskii, Kettula, Kiiskilä, Kiiskilänniemi, Kilpola, Kirkonkylä, Nuutilanmäki, Koikkala, Kuosmala, Lauteala, Leskelä, Maarala, Maivala, Murtoinen, Mustola, Mäköis, Männynmäki, Narila, Näärinki, Ollikkala, Paatela, Pekurila, Pohjois, Poikola, Pulkkila, Purhola, Rantuu, Remojärvi, Ronkala, Soiniemi, Sopala, Summala, Suurniemi, Taipale, Teivaa, Tuhkala, Turakkala, Vehmaa, Vuorenmaa, Vuorilahti.

Sää´msooǥǥ laull (davvisámegillii Sámi soga lávlla) lea sámeálbmoga lávlla, man davvisámegielat sániid lea čállán Isak Saba Sagai Muittalægje-bláđii, nr. 7. 1906. Davviriikkalaš sámekonfereansa Åres mearridi 1986:s lávlaga sámiid álbmotlávllan. Arne Sørli lea čállán lávlaga šuoŋa, man 15. Davviriikkalaš sámekonfereansa Helssegis jagis 1992 dohkehii lávlaga melodian. Nuortalašgillii lávlla lea jorgalan Anni Feodoroff.

Hasselbrink, Gustav 1944: Vilhelminalapskans ljudlära : med särskild hänsyn till första stavelsens vokaler / Gustav Hasselbrink. Uppsala : Almqvist & Wiksell, 1944.

Oarje-Sahára dahjege Oarje-Sahárá - Oarje-Samoa - Ođđa-Kaledionia - Ođđa-Selánda dahjege Ođđa-Zealánda - Oman dahjege Omán - Ovttastuvvan arábaemiráhtat - Ovttastuvvan stáhtaid Jaskesmearasullot - Ovttastuvvan stáhtaid Nieiddahušsullot - Ovttastuvvan Stáhtat
Ruoŧademokráhtat dahje RD (ruoŧagillii: Sverigedemokraterna dahje SD) lea nationalisttalaš ja sosiálakonservatiiva politihkalaš bellodat Ruoŧas. Bellodat vuođđuduvvui 1988:s. Bellodathoavda lea 2005 rájes Jimmie Åkesson. RD lea 2010 riikkabeaiveválggaid rájes mielde Ruoŧa riikkabeivviin.

Sihke baktearain ja ealliid seallain leat ribosomat mat buvttadit proteiinnaid. Muhto baktearaid ribosomaid ráhkkanus spiehkkasa ja dan dihte mii sáhttit geavahit antibiohtaid mat aivve váikkuhit baktearaid ribosomaide. Tetrasykliinnat, aminoglykosidat ja makrolidat iešguđet ládje eastadit proteinsyntesa ribosomain.

Qeqqata, maid Qeqqata Kommunia lea ođđa gielda Kalaallit Nunaata oarjin, mii ásahuvvui ođđajagimánu 1. b. 2009. Gildii gulloba boares gielddat Maniitsoq ja Sisimiut. Gielddas ledje ođđajagimánus 2010 9 677 ássi. Dan hálddahusguovddáš lea Sisimiut.

Sealla (láhtengillii cellula, gámmáraš, sealla; antihka greikkagillii κύτος kytos, sealla) lea buot organismmaid unnimus ealli ovttadat. Lea vealla ovttaseallat ja máŋgaseallat organismmaid gaskkas. Jus dihto ealán lea ráhkaduvvon máŋga seallain, dalle sáhttet seallat ovttastuvvat ovttadahkan ja dainna lágiin ráhkadit gođđosa. Olbmo rupmašis leat máŋgačuođi iešguđetlágán sealla- ja gođustiippat. Evolušuvnna jođus leat seallat mat gullet máŋgaseallat ealánii massán iežaset máhtu eallit akto. Dat seallat leat gođđosisteaset spesialiseren sierra doaimmaide.

Grande-Rivière du Nord lea Haiti arrondissemeanta Nord departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 50 692 ássi (2003), ja dan viidodat lea 205 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Grande-Rivière du Nord.

Vaikko álgobávkkeheami málle lea kosmologiijas almmolaččat dohkkehuvvon, lea vuordimis, ahte dat gárggiidahtto boahttevuođas. Máilmmiávvosa áramus muttuin diehtit unnán. Penrose-Hawking singularitehtateoremat gáibidit, ahte kosmalaš áiggi álggus lea ferten leat singularitehta. Dáid teoremain navdojuvvo, ahte almmolaš relativitehtateoriija doallá deaivása. Almmolaš relativitehta ferte goittotge jávkat ovdal go máilmmiávus juksá Planck temperatuvrra, ja kvantagravitašuvnna rivtteslágan gieđahallan sáhttá garvit singularitehta. Máŋggat molssaevttolaš teoriijain viggetge ovttastit kvantafysihka ja almmolaš relativitehtateoriija.
Norgga Sámiid Riikkasearvi (lullisámegillii: Nøørjen Saemiej Rijhkesiebrie, julevsámegillii: Vuona sámij rijkasiebre), vai bellodaga oanádus NSR, lea dál stuorimus sámi organisašuvdna Norgga Sámis, ja dasa gullet 26 báikkálaš searvvi. NSR doaimmaha aktiivalaččat kultuvra-, servvodat ja diehtojuohkima báikkálaš serviid bokte. NSR álggahuvvui 1968:s ja lea leamaš čielga sámi jietna sámi servvodat huksemis ja kulturdoaimmaid guhka ovdal Sámedikki ásaheamis. NSR:a mihttu lea čohkket sámi álbmoga iešguđetge berošdeaddjiid gaskkas. NSR ii gula makkárge bellodahkii iige oskkoldahkii. NSR lea jođihan sámedikki ásaheami rájes 1989:as, ja sis lea leamaš Sámedikki presideantta dan rájes gitta 2007 go Egil Olli (Bb) šattai presideantan. Sii leat leamaš Guovdageaidnulaš Ole Henrik Magga (1989-1997), Divttasvuotnalaš Sven-Roald Nystø (1997-2005) ja Guovdageaidnulaš Aili Keskitalo (2005-2007). Norgga Sámiid Riikkasearvi ceggii listtu buot 7 válgabiriin Sámediggeválgii 2009. Norgga Sámiid Riikkasearvvis leat 13 áirasa Sámedikkis Sámedikki áigodaga 2009-2013.

Amur · Archangelsk · Astrachan · Belgorod · Brjansk · Irkutsk · Ivanovo · Jaroslavl · Kaliningrad · Kaluga · Kemerovo · Kirov · Kostroma · Kurgan · Kursk · Leningrad · Lipetsk · Magadan · Moskva · Murmansk · Nizjnij Novgorod · Novgorod · Novosibirsk · Omsk · Orenburg · Orjol · Penza · Pskov · Rostov · Rjazan · Sachalin · Samara · Saratov · Smolensk · Sverdlovsk · Tambov · Tiumen · Tjeljabinsk · Tomsk · Tula · Tver · Uljanovsk · Vladimir · Volgograd · Vologda · Voronezj

Jagis 2003 almmustahtton Wilkinson-mikrobárroanisotropiijasatellihta dahjege WMAP-satellihta vuosttaš bohtosat ádde dan áigge dárkilamos árvvuid dihto kosmologalaš paramehteriidda. Bohtosat maiddái njeide máŋggaid dárkilis kosmalaš inflašuvnna teoriijaid, muhto dat ledje goittotge oppalaččat sullalasat inflašuvnnain. WMAP čoaggá ain dieđu, ja ođđa Planck-satellihta lea báhččon jagis 2009. Dat mihtida duogášsuonjardeami anisotropiijaid dárkilabbot. Jođus leat maiddái moanat iskosat, maid dutkit čađahit eatnamis ja áibmospáppaid vehkiin.

Ailo Gaup riegádii Romssas ja bajásšattai doppe, Mázes Guovdageainnu suohkanis ja Álaheajus. Ailo lea girječálli Laila Stiena bárdni. 10-jahkásažžan son vuvddii guliid ja njuhttii viesuid dinen dihte ruđa vuoi nagodii oastit alcces 80ccm motocross-sihkkela. 16-jahkásažžan fárrii son Osloi gos álggii motocross-suorgái valáštallanskuvllas Norges Toppidrettsgymnas (NTG), Bærumas.

Indre Østfold lea Norgga guovlu Østfolda fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 58 581 ássi ja dan viidodat lea 2 243 km². Guvlui gullet Aremark, Askim, Eidsberg, Hobøl, Marker, Rakkestad, Rømskog, Skiptvet, Spydeberg ja Trøgstad. Stuorámus gávpot lea Askim.

Akkala, Jouhkola, Järventaus, Kantosyrjä, Kaurila (Kaurilanvaara), Kemie, Kutsu (Kutsunvaara), Niirala, Onkamo, Patsola, Peijonniemi, Petravaara, Riikola, Ristee, Saario, Tikkala, Vatala, Vepsä.

Solothurn lea Šveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 257 393 ja dan viidodat lea 790 km². Kantona lea juhkkojuvvon 122 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Solothurn.
Máŋggaid muttuid maŋŋá jagi 1945 oappát oste Hackman & Co eanadálu Heinävesi gieldda Koskijärvi gilis. Ođđajagimánus 1946 nonnát fárrejedje ođđa ruoktoseaset Palokkii.

Vanylven lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 3 318 ja viidodat lea 385 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Fiskåbygd. Vanylven rádjegielddat leat .

Anárašgiella gullá sámegiella man anáraččat hállet. Dat gullá nuortasámegielaid nannánjovkui ja dan lagamus fuolkegiella lea nuortalašgiella.

Manga bohte Amerihkká márkaniidda vehážiid mielde, álggus ovttas anime bláđiiguin ja de iehčanassii. Dakkár amerihkkálaččaide, geaid manga geasuha, manga bođii dihtosii 1970 logijagis ja 1980 logijagi álggus. Goittotge álggus anime lei álkit oažžut go manga. Máŋga olbmot, geat liikojedje manga ráidduide, ledje skuvlajahkásaš nuorra olbmot. Sin mielas lei álkit fidnet, tekstet ja ovdanbuktit anime video báttiid, go jorgalit, mielddustahttit, ja juohkit tankobon-šlája manga girjjiid. Keiji Nakazawa jorgalii vuosttaš manga Barefoot Gen eaŋgalasgillii ja márkanasttii dan Amerihkás. Dat manga lei autobiografiijalaš máinnas Hiroshima atomabombba birra, ja dan almmustahtiiga Leonard Rifas ja Educomics (1980-1982). Lasi manga jorgaluvvojedje 1980 logijagi beallemuttu ja 1990 logijagi gaskkas, nugo omd. Golgo 13 jagi 1986 , Lone Wolf and Cub govvaráiddus First Comics jagi 1987, ja Kamui, Area 88, ja Mai the Psychic Girl, maid jagi 1987 ja buot máidnasat govvaráiddus Viz Media-Eclipse Comics. Dan maŋá- almmustahttojuvvojedje vel Akira govvaráiddus Marvel Comics-Epic Comics ja Appleseed govvaráiddus Eclipse Comics jagi 1988. Maŋŋit bohte vel Iczer-1 (Antarctic Press, 1994) ja Ippongi Bang’s F-111 Bandit (Antarctic Press, 1995).

Seurujärvi doaimmai Guovddášbellodaga ovddasteaddjin riikkabeaiveáirrasin jagiin 2007-2011. Jagi 2007 válggain son fidnii 5 340 jiena. Son ii válljejuvvon ođđasit riikkabeaiveválggain giđđat 2011. Jagi 2011 válggain son oaččui 3 051 jiena.

Corail lea Haiti arrondissemeanta Grand'Anse departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 99 456 ássi (2003), ja dan viidodat lea 767 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Corail.

1949 Suoma luonddudieđálaš searvvit evttohedje stáhtaráđi vuođđudit ođđa suodjalanguovlluid. Stáhtaráđđi ásahii dán várás komitea, mii válmmaštallagođii ášši. Komitea ovdanbuktojupmi lei gárvvis 1953, ja dat sisttisdoalai evttohusa Leammi álbmotmeahci vuođđudeapmái. Álbmomeahcci vuođđuduvvui jagis 1956 ja dan sturrodat lei 385 km². Das maŋŋá álbmotmeahci leat viiddidan guktii, vuos 1971:s ja nuppes 1981:s. Suopma evttohii jagis 1998, ahte Leammi álbmotmeahcci laktojuvvolivččii Eurohpá Uniovnna Natura 2000- suodjalanguovlofierpmádahkii.

Guovvamánu 9. beaivvi 1920:s mearriduvvui Svalbárdatraktáhta vuođul ahte Bjørnøya gullá Norgii. Dát vuolláičállin dáhpáhuvai Parisas. Stáhtat mat vuolláičálle ledje, earret go Norga, USA, Ovttastuvvan gonagasriika ja Irlánda, Dánmárku, Frankriika, Itália, Japána, Nederlánda ja Ruoŧŧa. Daid riikkaid gaskkas mat maŋŋel serve šiehtadeapmái lei earret eará Sovjetlihttu (vaikko sii 1944:s ledje jurddašan eará čovdosa).
01 Ain 02 Aisne 03 Allier 04 Alpes-de-Haute-Provence 05 Hautes-Alpes 06 Alpes-Maritimes 07 Ardèche 08 Ardennes 09 Ariège 10 Aube 11 Aude 12 Aveyron 13 Bouches-du-Rhône 14 Calvados 15 Cantal 16 Charente 17 Charente-Maritime 18 Cher 19 Corrèze 2A (20A) Corse-du-Sud 2B (20B) Haute-Corse 21 Côte-d'Or 22 Côtes-d'Armor 23 Creuse 24 Dordogne 25 Doubs 26 Drôme 27 Eure 28 Eure-et-Loir 29 Finistère 30 Gard 31 Haute-Garonne 32 Gers 33 Gironde 34 Hérault 35 Ille-et-Vilaine 36 Indre 37 Indre-et-Loire 38 Isère 39 Jura 40 Landes 41 Loir-et-Cher 42 Loire 43 Haute-Loire 44 Loire-Atlantique 45 Loiret 46 Lot 47 Lot-et-Garonne 48 Lozère 49 Maine-et-Loire 50 Manche 51 Marne 52 Haute-Marne 53 Mayenne 54 Meurthe-et-Moselle 55 Meuse 56 Morbihan 57 Moselle 58 Nièvre 59 Nord 60 Oise 61 Orne 62 Pas-de-Calais 63 Puy-de-Dôme 64 Pyrénées-Atlantiques 65 Hautes-Pyrénées 66 Pyrénées-Orientales 67 Bas-Rhin 68 Haut-Rhin 69 Rhône 70 Haute-Saône 71 Saône-et-Loire 72 Sarthe 73 Savoie 74 Haute-Savoie 75 Paris 76 Seine-Maritime 77 Seine-et-Marne 78 Yvelines 79 Deux-Sèvres 80 Somme 81 Tarn 82 Tarn-et-Garonne 83 Var 84 Vaucluse 85 Vendée 86 Vienne 87 Haute-Vienne 88 Vosges 89 Yonne 90 Territoire de Belfort 91 Essonne 92 Hauts-de-Seine 93 Seine-Saint-Denis 94 Val-de-Marne 95 Val-d'Oise 971 Guadeloupe 972 Martinique 973 Guyane

Boallobeavdi lea apparáhtta, man funkšuvdna lea sáddet kodaid dihtorii dahje čállinmašiidnii. Boallobeavddis sáhttá leat sihke bustávat, logut ja eará symbolat. Boallobeavddi dábálaš boalut sáddet kodaid njuolga dihtorii, sin lassin leat maid funkšuvdnaboalut, maid leat vejolaš ovttastahttit dábálaš boaluiguin, ja dan bokte oažžut ođđa koda. Omd. Macintosha dihtorboallobeavddis SHIFT a boađus lea A, ja OPT e boađus sáhttá leat é.

Seallaid sturrodagat leat iešguđetlágánat. Dábálaččat čađamihttu lea 1-30 mikromehtera. Muhto elliid monneseallat leat mearkkašahtti stuorábut go eará seallat. Omd. lea struhca (Struthio camelus) monneseallaid čađamihttu badjel 70 mm. Olbmuid monneseallaid čađamihttu lea 0,15 mm. Dat lea olbmu stuorimus sealla, ja lea áidna man earuha čalmmiiguin (mikroskohpa haga).

Fribourg lea Šveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 284 668 ja dan viidodat lea 1 671 km². Kantona lea juhkkojuvvon 167 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Fribourg.

Abruzzo • Valle d'Aosta • Basilicata • Calabria • Campania • Emilia-Romagna • Friuli-Venezia Giulia • Latium • Liguria • Lombardia • Marche • Molise • Piemonte • Puglia • Sardinia • Sicilia • Toscana • Trentino-Alto Adige • Umbria • Veneto
Guovdageainnus lea unnán almmolaš johtolat, ja measta buohkain lea biila. Busset Guovdageainnu ja Álttá gaskka vudjet juohke beaivvi earret lávvordaga. Geasset Eskelisen Lapin Linjat-fitnodaga busset vudjet Suomas Guovdageainnu čađa Áltái. Dasgo Guovdageainnu lea máŋgasiin guhkes mátki skuvlii, de lea doppe skuvlabussefálaldat nu ahte oahppit sáhttet bussiin mátkkoštit mávssu vuostá. Guovdageainnus leat maiddái taxit. Sullii 10 kilomehtera márkanis davás lea nuppi máilmmisoađi áigásaš girdišillju, muhto doppe eai šat dan áigge girdde. Guovdageainnus leat geainnut Suoma beallái (Riikkageaidnu 93 ja Máttageaidnu 93), Kárášjohkii (Riikkageaidnu 93 ja Riikkageaidnu 92) ja Áltái (Riikkageaidnu 93).

Belgia dahjege Belgia gonagasriika lea oarje-eurohpálaš gonagasriika. Dan rádjeriikkat leat Frankriika, Duiska, Hollánda ja Luxemburg. Oaivegávpot lea Brüssel, gos lea mihtilmas oassi Eurohpá Uniovnna guovddášhálddahusas.

Bergsfjord bajásšaddanguovddáš (dárogillii: Bergsfjord Oppvekstsenter) lea ovttagielat dáru almmolaš vuođđoskuvla Láhpis, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat 18 oahppi golmma luohkás, ja oahppit leat 1. luohkás 10. luohkkái. Skuvllas leat buot dásit sihke mánáid- ja nuoraidskuvllas.

Mihkkal Sáphán (Mickey Mouse) Walt Disney. Siidu lea almmus muhto sisdoallu. Ovttas leat ahte sodjet. Daningo guhtta muhtun gullan. Ja ovdal logu anus golbma.

Islánddaheasttas lea vihtta mannanvuogi, dat stáđis nálli mii lea dovddus go njuovžilit sáhttá johtit rámšoeatnamis. Nálli máhttá dábálaš oahkuma, njolggi ja ruohttama/salluma lassin guokte eará mannavuogi. Vaikko stuorámus oassi heastaáššedovdiin atná ruohttama ja salluma sierra mannanvuohkin danin go julggiid lávkemis lea vehá variašuvdna, islándalaš nállemáddogirjjit atnet ruohttama ja salluma oktan mannanvuohkin. Dan dihte dábálaččat islánddaheasttas lea gul vihtta mannanvuogi.

Rääkkylä (ruoŧagillii Bräkylä) lea Suoma gielda Davvi-Gárjila eanangottis. Rääkkylä rádjegielddat leat Joensuu, Kitee, Liperi, Savonlinna ja Tohmajärvi.

Suoma sámiid guovddášsearvi (SSG) (suomagillii: Suomen saamelaisten keskusjärjestö, dárogillii: Finske Samers Sentralforbund ja eaŋgalsgillii: Saami Association of Finland) ovddasta Sámiráđis Suoma sámiid. Searvi vuođđuduvvui Anáris golggotmánu 5. beaivve jagis 1996. Searvvi vuođđudedje Ohcejoga sámesearvi Sámi siida, Eanodaga sámisearvi Johtti sápmelaččat ja Roavvenjárgga sámesearvi Mii. Searvái leat searvan maid SámiSoster, Suoma Sámi Nuoraid searvi jagis 1998, Suoma Boazosámit ja nuortalašsearvi Saa´mi Nue´tt jagis 2008.

Gávpoga vuođđudedje spánskalaččat 1700-logu álgobealde. Montevideo šattai oaivegávpot jagis 1828, man maŋŋá gávpogii fárregohte eanet ja ain eanet ássit. Dan áigge doppe orrot sullii 1 350 000 ássi, geain 88 % leat eurohpálaš máttut ja sullii juohke goalmmádis leat itálialaš máttut.

Olof Daniel Westling Bernadotte (čakčamánu 15. b. 1973) lea Ruoŧa prinsa ja Oarje-Götalándda herttot. Náitalan Ruvdnaprinseassa Victoriain Stockholmma Sankt Nikolai girkus geassemánu 21. b. 2010.
Nuppi máilmmesoađi maŋŋá ledje báhcán guokte teoriija. Nubbi lei bissovaš dili teoriija, man ledje gárgen Fred Hoyle joavku. Dan mielde máilmmiávvosa viiduma oktavuođas dan sadjái šaddá oppa áigge ođđa ávnnas ja nuba máilmmiávus lea sullii seammalágan man beare áiggi bottus. Nubbi teoriija lei Lemaître álgobávkkeheapmeteoriija, man gárgii ja bealuštii álgobávkkeheami váimmussyntesa ovdanbukti, George Gamov.

Vuojašgávpot (eaŋgalasgillii: Duckburg) lea fiktiivvalaš govvaráidofiguvrra Vulle Vuojaža ruoktogávpot. Gávpot lea USA:s fiktiivvalaš Calisota oassestáhtas. Vuojašgávpoga lea vuođđudan fiktiivvalaš olmmoš gean namma lea eŋgelasgillii Cornelius Coot.

Fredrikstad lea gielda Østfolda fylkkas. Dan olmmošlohku lea 76 932 ja viidodat lea 288 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Fredrikstad. Fredrikstad rádjegielddat leat .

Lahti (ruoŧagillii: Lahtis) lea Suoma gávpotgielda Lulli-Suoma leanas, Päijät-Häme eanangottis. Lahti gávpot gullá Lahti guovlugildii. Dan rádjegielddat leat Asikkala, Heinola, Hollola, Iitti ja Orimattila.

Kioto riikkaidgaskasaš mangamusea (japánagillii: 京都国際マンガミュージアム, Kyōto Kokusai Manga Myūjiamu) sisttisdoallá hirbmat viiddis interneahtta siidduid listtu, mii lea almmustahttojuvvon Jáhpánis.

Searvvi ulbmilin lea čátnat oktii Suoma beale sámiid sihke ovddidit ja dorvvastit sámiid vuoigatvuođaid. Searvi doaibmá Suoma sierra sámi servviid ovttasbargoorgánan.

Oaivegávpoga regiuvdna (dánskkagillii: Region Hovedstaden) lea okta Dánmárkku viđa hálddahuslaš guovllus. Regiuvnna oaivegávpot lea Hillerød. Dan olmmošlohku lea 1 680 271 ássi ja viidodat 2 561 km².

Vågå lea gielda Opplándda fylkkas. Dan olmmošlohku lea 3 720 ja viidodat lea 1 330 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Vågåmo. Vågå rádjegielddat leat .

Willoch leai bellodatpolitihkkárin Olgežis beakkán jođiheaddji, ja hui čielga ovddasteaddji olgešbellodatbárus mii bođii johtui 1970-logu loahpas. Jienasteaddjit doarjugohte konservatiivalaš ja márkanliberalisttálaš politihka, dagahii ahte Olgeš, Willocha jođihemiin, stuorui riikka nubbin stuorámus bellodahkan. Nuba jagis 1981 son šattai stádaministtarin dan vuosttaš čielga Olgeš-ráđđehusas, jagi 1928 Ivar Lykke ráđđehusa rájes. Ráđđehus viiddiduvvui jagis 1983:as vel guvttiin bellodagain, Guovddášbellodagain ja Risttalaš Álbmotbellodagain, nuba leai čielga eanetlohku su duogábeale Stuorradikkis. Jagi 1985 stuorradikkeválggain maŋŋá šattai Willoch ráđđehus unnitloguráđđehussan. Guokte dehálaš reforbma rievdadusa dán ráđđehusáiggis ledje earret eará unnidit almmolašvuođa vejolašvuođa seaguhit áššiide. Dainnavugiin galggai servodat dahkkon eanet rabasin mas lea unnit almmolaš detáljastivrema ja ráddjema. Numo omd. giddenlága ovdii bođii rahpanáigeláhka, juoga mii divttii ealáhusdoalliid (gávppiid) leat rabasin maŋŋá diibmu 17.00 maddái. Lagasradiot leai lohpi ásahit ja NRK sáddenmonopola nogai. Maiddái dearvvašvuođabálvalusaid monopola nogai go šattai lohpi ásahit priváhta medisiinnálaš klinihkaid.
Qeqertarsuaq (dánskkagillii: Diskoøen, dahje dušše Disko) lea stuorra suolu Baffinluovttas sullii 100 km Kalaallit Nunaata oarjjás. Suolu lea Kalaallit Nunaata nubbi stuorimus, go dan viidodat lea 8578 km². Dan lássin Qeqertarsuaq lea okta máilmmi 100 stuorimus sulluin. Ruonáeatnangielat namma Qeqertarsuaq dárkkuha Stuorra sullo (qeqertaq = suolu).

Helle Thorning-Schmidt (riegádan juovlamánu 14. b. 1966 Rødovres) lea dánmárkulaš politihkkár (Soc). Son lea leamaš Dánmárkku stáhtaministtar golggotmánu 3. beaivvi 2011 rájes. Son lea maid Socialdemokraterne-bellodaga bellodatjođiheaddji ja Folketinget miellahttu jagi 2005 rájes. Son lea Dánmárkku vuosttaš nissonstáhtaministtarin. Su ovddideaddji stáhtaministtarin lei Lars Løkke Rasmussen.

Alaska (IPA: /əˈlæskə/, ruoššagillii: Аляска) lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid 49. oassestáhta. Viidodaga ektui Alaska lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid stuorimus oassestáhta. Dan oaivegávpot lea Juneau.

1990-logu loahpa rájes álgobávkkeheami kosmologiija lea ovdánan guhkes lávkkiin go teleskohpat leat ovdánan teknihkalaččat ja satellihtat, dego COBE, Hubble ja WMAP, leat buktán olu lasi áiccastatmateriála. Kosmologain lea oalle čielga áddejupmi das, mo álgobávkkeheapmi lea ovdánan, muhto vuordemeahttun áiccastat máilmmiávvosa viiduma vejolaš jođálmuvvamis sáhttá rievdadit dili.

Ban Ki-moon (hangeul: 반기문, hanja: 潘基文, r. geassemánu 13. beaivvi 1944) lea Ovttastuvvan Našuvnnaid 8. váldočálli. Son álggahii virggis álgojagis 2007. Máttakorealaš Ban lea leamaš diplomáhtan ja Mátta-Korea dásseválddi olgoriikkaministtarin 2004–2006. Jagis 2012 Ban Ki-moon oaččui Seoul ráfibálkkašumi.

ON: Riikkaidgaskasaš nissonbeaivi (International Women's Day / United Nations Day for Women's Rights and International Peace). Ávvujuvvon jagi 1975 rájes, mii lei maid Riikkaidgaskasaš nissoniid jahki.

Isak Saba jámii Várggáide geassemánu 1. beaivve 1921:s. Son ii šaddan go 46 jagi boarisin. Sus lei garra raddedávda nu mo ieš lea muitalan. Son hávdáduvvui Unjárgga girkogárdái. Unjárgga Bargiidbellodat lea ceggen muitogeađggi su hávddi ala. Sámi bláđđi Nuortanástte čálii geassemánu 30. b. 1921:s e.e. su muitosádnái: ”Lea lossat go min ovddeš oahpaheaddji galggai nu nuorran min guođđit. Muhto mis lea dat jurdda ahte son ii leat duššasii eallán iežas álbmoga, sámiid, ovddas. Sámit leat massán dehálaš ovddasteaddji.

Norgga ráđđehus lea riikka doaimmaheaddji váldi. Lea stáhtaministtar gii jođiha ráđđehusa ja sus leat stáhtaráđit maid gonagas nammada. Dan rájes go parlamentarisma ásahuvvui 1884:s, lea ráđđehus leamaš Stuoradikki luohttámuša duohken. Dálá ráđđehus lea Jens Stoltenberga nubbi ráđđehus ja das leat mielde Bargiidbellodat (Bb), Sosialisttalaš Gurutbellodat (SG) ja Guovddášbellodat (Bb).
Čakčat 1966 gárvvásmuvai boares gárdima láhkosii kloastara ássanhuksehus, man máŋggat sierra olbmot ja servošat ledje ovttasbarggus ruhtten ja huksen. Lintula kloastara girku, man guhká ledje vuordán ja sávvan, gárvvásmuvai čakčat 1973. Girku plánii arkiteakta Vilho Suonmaa. Girku basuhuvvui Basse Golmmaoktasašvuhtii, dego earáge Lintula girkut. Petros Sasaki lea málen girku áltárikona Ipmilaeatni Einnosmearkka nappo orantti-ikona. Dat lea Suoma stuorámus dakkár ikona.

võrogillii: Kõik inemiseq sünnüseq avvo ja õiguisi poolõst ütesugumaidsis. Näile om annõt mudsu ja süämetunnistus ja nä piät ütstõõsõga vele muudu läbi käümä.

Hasselbrink, Gustav 1981-1985: Südlappisches Wörterbuch = Oårj'elsaamien baaguog'ärjaa / ausgearbeitet von Gustav Hasselbrink. Skrifter / utgivna genom Dialekt- och folkminnesarkivet i Uppsala Ser. C, Lapskt språk och lapsk kultur ; 4 Uppsala : Lundequistska bokhandeln, 1981-1985. 3 bind.

Su áhčči lei gávpealmmái, Látnjárggas, Unjárgga gielddas. Son lei maiddái šibitdoalli ja guolásteaddji. Bearaš ásai nana hirsavisttis Reahpenis. Dan áigge várjjatsámit ásse eanáš lavdnjegođiin, muhto gávpealbmás lei buoret várri go earáin lei. Dát visti lea divuduvvon ja lea dál oassin Várjjat Sámi Musea čájáhusas.

Halden lea Norgga guovlu Østfolda fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 29 661 ássi ja dan viidodat lea 642 km². Guvlui gullá dušše Halden gielda.

Máŋgga riikkas mánát leat geatnegahtton vázzit skuvlla muhtun jagi bajásšattadettiin. Skuvlageatnegasvuohta álgá dábálaččat guđa- (omd. Norggas) dahje čiežajahkásažžan (omd. Suomas ja Ruoŧas) ja nohká sullii 16 jagi agis. Nie lea maiddái Davviriikkain, gos diekkár bákkolaš skuvla gohčoduvvo vuođđoskuvlan.

Kaohtalaš inflašuvnna málle, mas universála inflašuvdna nohká báikkálaččat máŋggain sajiin. Juohke nohkanbáikkis šaddá buljarasunivearsa, mii viidu iežas álgobávkkeheami rájes.

Bratislava (duiskkagillii: Pressburg, Málle:G-hu) lea Slovakia oaivegávpot, ja dan 430 000 ássiin maiddái riikka stuorámus gávpot. Gávpot lea áibbas riikka oarjegeažis, Nuortariikka ja Ungára ráji lahka. Bratislava viidodat lea 367,9 km² ja dan juohká guovtti oassái Donau-johka.

Máret Ánne Sara lei čállán romána Ilmmiid gaskkas, mas son govvida eahpáračča dego unna šovkes álás mánáža rukses čalmmiiguin. Eahpáraččas lea liidni čeabet birra, danin go váhnemat buviheigga su. Eahpáraš gáibida gástta ja dat lea dárbbaš lohkat Áhčči min-rohkosa jorggu ládje.

Sámi Dáiddárráđđi lea sámi dáiddárorganisašuvnnaid oktasašorgána oktavuođaiguin sihke davviriikkalaš ja eurohpalaš dáiddárráđiide. Ráđđi ásahuvvui 1987.

Bjørnøya lea Norgga suolu mii lea 178 km² Barentsábis, veaháš lulábealde Spitsbergena. Suolu lea oassi Svalbárddas. Hollánddalaš Willem Barents lei son gii fuomášii dan sullo 1596:s. Go ledje gáddái jođus, su olbmot deive ovtta jiekŋaguovžža mii lei vuodjame, ja danne adde sullui dán nama (hollánddagillii Beeren Eiland).
Sámi prográmmaráđđi lea ráđđi, man ulbmil lea árvvoštállat ja evalueret NRK Sámi prográmmafálaldaga. Ráđđi sáhttá maid gieđahallat váidalusaid guldaleddjiin prográmmaid dahje prográmmafálaldagaid birra. Sámi prográmmaráđi jođiheaddji lea maid Kringkastingsrådet:a (NRK:a prográmmaráđi) miellahttu.

Troandin dahje Troanddin (dárogillii: Trondheim, lullisámegillii: Tråante) lea gávpotgielda Lulli-Trøndelágas, ja lea Norgga goalmmát stuorámus gávpot olmmošlogu ektui. Gávpot lea maiddái fylkka hálddahusguovddáš.

Oktiibuot 47 olbmo fertejedje vuolgit kloastaris eváhkkui ovdal dálvesoađi. Stuorámus oassi váccii golggotmánus kloastaris Terijokii ja doppe mátkkoštii togain Joroinen gieldda Maavesi gillái. Eváhkut gádde vuolgit eret dušše veháš áigái, muhto nuppe láhkai geavai. Buot sin dávviriin seaillui dušše Jerusalema Ipmilaeatni ikona, man okta nonná lei maŋimuš bottus ožžon fárrui. Dán ikonamálles šattai das maŋŋel Helssega ortodoksalaš girku nammaikona, man skeŋkejit omd. buohkaide, geat leat vihahuvvon náitosii searvegottis.

Logijagi 1980 rájes 1990 logijagi beallemuttu rádjái jáhpánlaš animašuvnnat, dego Akira, Dragon Ball, Neon Genesis Evangelion, ja Pokemon, geasuhedje eambbo olbmuid ja dain lei ainge stuorát váikkuhus márkaniin manga ektui. Dilli nuppástuvai dalle, go jorgaleaddji-fitnodatolmmoš Toren Smith vuođđudii Studio Proteus jagi 1986. Smith ja Studio Proteus doibme ageantan ja jorgaleaddjin máŋgga jáhpánlaš manga- bláđiin, nugo omd. Masamune Shirow Appleseed ja Kosuke Fujishima Oh my Goddess! Dark Horse ja Eros Comix varas. Seammás dat sihko eret dárbbu dakkár goasttadeddjiide, geat ohcet ieža oktavuođaid Jáhpánas. Seamma áiggi jáhpánlaš goasttideaddji Shogakukan rabai amerihkálaš priváhta fitnodaga nieidafitnodagain Viz, nu ahte Viz oaččui geavahit Shogakukan katalogaid ja jorgaleaddji návccaid ávkin.

Buot dáid áiccastagaid lea vejolaš čilget kosmologiija ΛCDM-málliin. Dat lea álgobávkkeheami matematihkalaš málle, mas leat guhtta friija paramehtera. Vuosttaš 10−11 sekundii ii leat gávdnomis dohkálaš fysikála teoriija. Álggu singularitehta fysikála čoavdimii dárbbašuvvo kvantagravitašuvdna. Dán álgomuttu ádden lea okta fysihka stuorámus čoavdemeahttun gažaldagain.

Saloinen (ovddeš Salo, ruoŧagillii Salois) lei gielda Davvi-Pohjanmaa eanangoddis ja Oulu leanas, Suomas. Jagi 1973 álggus dat ovttastuvvui Raahe. Salo Vuođđudanjahki lea sullii 1320, dat lei Davvi-Pohjanmaa eanangotti boarráseamos gielda. Dáláš Bassi Olav girku lea huksejuvvon jagis 1932. Boaris girku lei huksejuvvon sullii jagis 1495. Saloinen rádjegielddat leaba Raahe ja Pattijoki davvin, Vihanti nuortin ja Pyhäjoki lullin.

Ruošša beale sámiin dušše sullii 40% máhttet sámegiela. Ruoššas lea hui unnán doarjja sámegielaide. Virgeolbmuin ii gáibiduvvo sámegielmáhttu iige geaidnogalbbain dihtto sámegiella. Gielddasámegiella oahpahuvvo veháš skuvllain vieris giellan. Áhkkilsámegiella lea jo jáddan juovlamánus 2003, go maŋimuš eatnigielahálli Marija Sergina jámii. Darjjesámegiella lea hui áitatvuloš ja dan hállá eatnigiellan vuollel 10 olbmo, geain nuoramus lea riegádan jagis 1937.
Ala-Porasa, Arrakoski, Hirtniemi, Ilmoila, Jokioisen Saksala, Kaila, Kaurate, Keskusta, Koiravuori, Laivaranta, Mainiemi, Neroskulma, Palsa, Porasa, Purola, Savikko, Seitniemi, Romo, Tarus, Taulu, Vähäsalo

Manga lea váikkuhan Eurohpá animašuvdnii ja ráidogovaide eará láhkái go Amerihkás. Anime sáddagat Itálias ja Fránskkas rahpe eurohpálaš márkaniid manga varas jagi 1970. Fránskka dáidda lea luoikkahan Jáhpanis 1800 jagičuođi rájes (Japonisme) ja Fránskkas lea iežas bures gárggiiduvvon árbevierru bande dessinee animašuvnnas. Fránskkas, eatnamii buktojuvvon manga lea álki ovttastahttojuvvon alla dáidaga árbevirrui. Ovdamearkka dihte Yu Aida Gunslinger Girl bihtáid 6 ja 7 vuodju kyborga niidii, gii ovdal lea leamaš baleahtta dánsejeaddji gohččon Petruchka. Asuka prentosa bihttá 7 doallá sisttis essea baleahtas Petruchka, man lea komponeren Igor Stravinsky ja lea vuosttaš geardde čájehuvvon Pariissas jagi 1911. Goittotge, Francophone manga lohkkit eai leat ráddjejuvvon dáiddalaš elihtii. Dan sajis, logijagi 1990 beallemuttu rájes manga lea leamaš hui bivnnut iešguđetlágán lohkkiid gaskkas, nu ahte lea rehkenastojuvvon, ahte goalmmát oassi ráidogovain lea jagi 2004 rájes vuovdejuvvon Fránskkas. Japan External Organization mielde, manga buvttadeapmi dušše Fánskkas ja Duiskkas lei $212.6 miljovnna. Eurohpálaš goasttadeaddjit leat jorgalan earret eará Glenat, Asuka, Casterman, Kana, ja Pika Edition fránskkagillii. Eurohpalaš goasttadeaddjit maiddái jorgaledje manga duiskka, itália, hollánda ja eará gielaide. Manga buvttadussii Englánddas gullet Gollancz ja Titan books. Amerihkálaš manga goasttadeddjiin lea dehálaš sadji Englánddas manga márkaniin: ovdamearkka dihte Tanoshimi Random House ráiddus.

Muhtun servodatdiehttit leat ovttaoaivilis ahte 1997 válga ja Kjell Magne Bondevika vuosttaš ráđđehus lea dat stuorámus mii lea dáhpahuvvan RaB historjjás.[1] Bellodat leai bivnnut ja jagis 1998 oaččui bellodat olles 19.7 % jienain oaiviliskkadeamis maid Norsk Gallup dagai.[7]

Gaup čuohpahii iežas oalggi ođđajagimánus 2008:s, mii billistii veaháš su ovdii dan jagaš gilvvuin. Vuosttaš vuoruide FMX-máilmmimeašttirgilvvuin son ii oba searvan ge. Son vuoruhii baicca dearvvašnuvvat iežas doaluide Ailo Invitational mat ledje Bislett Stadionas 14. beaivvi geassemánus 2008:s.

HTML hutkkaiga Tim Berners-Lee og Robert Caillau, ja vuosttaš veršuvdna, HTML 1.0 almmuhuvvui jagis 1991. Dan maŋŋel leat boahtán ollu ođđa veršuvnnat, main HTML5 ja XHTML5 leat ođđasepmosat.

Gjøvik lea gielda Opplándda fylkkas. Dan olmmošlohku lea 29 389 ja viidodat lea 672 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Gjøvik. Gjøvik rádjegielddat leat .
Sápmelaččain ja eará álgoálbmogiin leat rikkis árbevierut atnit bohccobierggu biepmun. Ollusiidda lea bohccobiergu dehaleamoš proteiidnagáldu. Vuoi biegu galgá sáhttit borrat birra jagi de sáltet, goikadit ja suovastit sáhtta. Olles gorut geavahuvva biepmun. Siskkalsušat nugo váibmu ja vuoivvas atnojuvvojit dávjá, ja mális mas leat biergu, áđđamat ja dávjá lasihit márffiid ja gumpposiid. Visot dat leat hui dábalaš njálgga biepmut sámi gievkkanis. Goikebiergu lea bivnnut borrat ja ollusat liikojit dasa. Dovdduseamos sámi biepmu lea Biđus, mii lea vuššon cahppojuvvon biergu, veahaš buđet ja rušpi ja jáfut vuoi njárbu. Maiddái Finnbiff lea bivnnuhis biepmu mii lea vel unnibut cahppojuvvon go Biđusbiergu.

Dattetge lea vel eahpečielggas, man dárkilit nástejoavkkuid agit leat mihtiduvvon, muhto juohke dáhpáhusas lea čielggas, ahte dat leat oassi máilmmiávvosa buot boarrasamos čuozáhagain.

Brundtland riegádii Bærumas Gudmund Harlema nieidan. Son logai doavttirin 1963:as Oslo Universitehtas ja Master of Public Health oahpu Harvard-universitehtas USA:s 1965:as. Son barggai Dearvvašvuođadirektoráhtas 1966:as, ja lei veahkke váldodoavttirin Oslo Dearvvašvuođaráđis (Oslo Helseråd) áigodagas 1968–1974.

Lotta Willborg Stoor riegádii Djurgårdenii, Stockholbmii, Ruŧŧii 1967. Son lea vázzán skuvlla Stockholmmas, ja ráves olmmožin son lea váldán oahpu Anáris, Johkamohkis, Uppsalas ja maiddái Stockholmmas. Son lea ovttas Ville Söderbaumiin čállán girjji "Köttjuven - i lávvo på Djurgården" (2008).

Ávnnas mii bohciidahtá allergiija gohčoduvvo allergenan. Allergenat leat máŋggaláganat, muhto eatnasat leat proteiinnat. Dábálaš allergiijat leat niehtteallergiija ja lieđđegavjaallergiija. Niehtteallergiija lea biebmoallergiija ja lieđđegavjjat fas levvet biekka mielde.

Stuora-Británnia parlameanttas leat guokte oasi, “House of Commons” ja “House of Lords”. Dát guokte oasi ovddastit oktasaš álbmoga ja alitgearddi álbmoga. Ovddasteaddjit “House of Commons” leat álbmotválljejuvvon, dan botta go ovddasteaddjit “House of Lords” leat válljejuvvon juogo danin go leat árben ámmátnama dahje go leat válljejuvvon alimusduopmárin dahje árkabisman.

Suorsá gielda (ruoŧagillii): Sorsele kommun) lea gielda Davvi-Ruoŧas Västerbottena leanas. Suorsá lea suohkana hálddáhusguovddáš, ja 2005 ledje čoahkkebáikkis 1 353 ássi ja suohkana sturrodat lei 1.83 km².

Osterøy lea gielda Hordalándda fylkkas. Dan olmmošlohku lea 7 680 ja viidodat lea 255 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Lonevåg. Osterøy rádjegielddat leat .

Hauhia, Hurttala, Kaitai, Kylmälä, Laisniemi, Lapjärvi, Muurikkala, Muurola, Pitkäkoski, Purho, Saivikkala (kirkonkylä), Salo-Miehikkälä, Suur-Miehikkälä.

Tibet lea provinsa Kiinnás. Dan álbmot hálidivčči ahte Tibet livččii iehčanas riika, muhto ii leat vel oktage riika dovddastan dan. Tibeta guovddáš gávpot lea Lhasa

2006 Albert-prisen (su bargu bistevaš ovdáneamis. Juohkán bálkkašumi Royal Society for the Encouragement of Arts, Manufactures and Commerce (RSA), London)

Pietarsaari (ruoŧagillii: Jakobstad) lea Suoma gávpot Pohjanmaa eanangottis. Dan rádjegielddat leat Luoto, Pedersöre ja Uusikaarlepyy, lähellä sijaitsee myös Kokkola.
Ibsen-jagi oktavuođas 2006:s ráhkaduvvojedje máŋga filmma Henrik Ibsena teáhterbihtáid vuođul. Dát ráidu gohčoduvvui “Ekko av Ibsen”. Ailo nevttii Ryszard “Dobbel salto”-filmmas mii lei Ibsena “Byggmester Solness” bihttá. Jagi 2008:s nevttii son norgga filmmas “Jernanger”, maid Pål Jackman rešisserii.

Juuka (ruoŧagillii Juga) lea Suoma gielda Davvi-Gárjila eanangottis. Juuka rádjegielddat leat Kuopio, Kaavi, Kontiolahti, Lieksa, Nurmes, Polvijärvi ja Rautavaara.

Gran lea gielda Opplándda fylkkas. Dan olmmošlohku lea 13 568 ja viidodat lea 757 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Jaren. Gran rádjegielddat leat .

01 Ain 02 Aisne 03 Allier 04 Alpes-de-Haute-Provence 05 Hautes-Alpes 06 Alpes-Maritimes 07 Ardèche 08 Ardennes 09 Ariège 10 Aube 11 Aude 12 Aveyron 13 Bouches-du-Rhône 14 Calvados 15 Cantal 16 Charente 17 Charente-Maritime 18 Cher 19 Corrèze 2A (20A) Corse-du-Sud 2B (20B) Haute-Corse 21 Côte-d'Or 22 Côtes-d'Armor 23 Creuse 24 Dordogne 25 Doubs 26 Drôme 27 Eure 28 Eure-et-Loir 29 Finistère 30 Gard 31 Haute-Garonne 32 Gers 33 Gironde 34 Hérault 35 Ille-et-Vilaine 36 Indre 37 Indre-et-Loire 38 Isère 39 Jura 40 Landes 41 Loir-et-Cher 42 Loire 43 Haute-Loire 44 Loire-Atlantique 45 Loiret 46 Lot 47 Lot-et-Garonne 48 Lozère 49 Maine-et-Loire 50 Manche 51 Marne 52 Haute-Marne 53 Mayenne 54 Meurthe-et-Moselle 55 Meuse 56 Morbihan 57 Moselle 58 Nièvre 59 Nord 60 Oise 61 Orne 62 Pas-de-Calais 63 Puy-de-Dôme 64 Pyrénées-Atlantiques 65 Hautes-Pyrénées 66 Pyrénées-Orientales 67 Bas-Rhin 68 Haut-Rhin 69 Rhône 70 Haute-Saône 71 Saône-et-Loire 72 Sarthe 73 Savoie 74 Haute-Savoie 75 Paris 76 Seine-Maritime 77 Seine-et-Marne 78 Yvelines 79 Deux-Sèvres 80 Somme 81 Tarn 82 Tarn-et-Garonne 83 Var 84 Vaucluse 85 Vendée 86 Vienne 87 Haute-Vienne 88 Vosges 89 Yonne 90 Territoire de Belfort 91 Essonne 92 Hauts-de-Seine 93 Seine-Saint-Denis 94 Val-de-Marne 95 Val-d'Oise 971 Guadeloupe 972 Martinique 973 Guyane

Dan dihte lágiduvvo oaffarseremoniija, go šerpa galgá várrái goargŋut. Dat gohčoduvvo Puja-seremoniijan. Šerpat jáhkket ahte Pujat leat dárbbašlaččat eastadan dihte roasuid. Maiddái olgoriikka mátkkaččat lávejit servat seremoniijai.

Lappeenranta guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Lulli-Suoma leanas. Dasa gullá guokte gávpotgieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 091.

Sámemátto lávlla (davvisámegillii Sámi soga lávlla) lea sámeálbmoga lávlla, man davvisámegielat sániid lea čállán Isak Saba Sagai Muittalægje-bláđii, nr. 7. 1906. Davviriikkalaš sámekonfereansa Åres mearridi 1986:s lávlaga sámiid álbmotlávllan. Arne Sørli lea čállán lávlaga šuoŋa, man 15. Davviriikkalaš sámekonfereansa Helssegis jagis 1992 dohkehii lávlaga melodian. Julevsámegillii lávlla lea jorgalan Sigga Tuolja-Sandström.

Eurovision 1956 lávllagilvvohallan lei vuosttaš Eurovision lávllagilvvohallan. Dat ordnejuvvui Luganos, Šveiccas. Gilvvohallama vuittii Šveicca Lys Assia Refrain.

Gielddas leat golbma stuorra nuori ja guokte vuona: Várgonuorri, Fálesnuorri ja Sámmolnuorri (dárogillii Vargsundet, Kvalsundet ja Samuelsundet); Riehppovuonna ja Jáhkovuonna (dárogillii Repparfjorden ja Revsbotn).
Loimaa guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas, Varsinais-Suoma eanangottis. Dasa gullá logi gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 025.

01 Ain 02 Aisne 03 Allier 04 Alpes-de-Haute-Provence 05 Hautes-Alpes 06 Alpes-Maritimes 07 Ardèche 08 Ardennes 09 Ariège 10 Aube 11 Aude 12 Aveyron 13 Bouches-du-Rhône 14 Calvados 15 Cantal 16 Charente 17 Charente-Maritime 18 Cher 19 Corrèze 2A (20A) Corse-du-Sud 2B (20B) Haute-Corse 21 Côte-d'Or 22 Côtes-d'Armor 23 Creuse 24 Dordogne 25 Doubs 26 Drôme 27 Eure 28 Eure-et-Loir 29 Finistère 30 Gard 31 Haute-Garonne 32 Gers 33 Gironde 34 Hérault 35 Ille-et-Vilaine 36 Indre 37 Indre-et-Loire 38 Isère 39 Jura 40 Landes 41 Loir-et-Cher 42 Loire 43 Haute-Loire 44 Loire-Atlantique 45 Loiret 46 Lot 47 Lot-et-Garonne 48 Lozère 49 Maine-et-Loire 50 Manche 51 Marne 52 Haute-Marne 53 Mayenne 54 Meurthe-et-Moselle 55 Meuse 56 Morbihan 57 Moselle 58 Nièvre 59 Nord 60 Oise 61 Orne 62 Pas-de-Calais 63 Puy-de-Dôme 64 Pyrénées-Atlantiques 65 Hautes-Pyrénées 66 Pyrénées-Orientales 67 Bas-Rhin 68 Haut-Rhin 69 Rhône 70 Haute-Saône 71 Saône-et-Loire 72 Sarthe 73 Savoie 74 Haute-Savoie 75 Paris 76 Seine-Maritime 77 Seine-et-Marne 78 Yvelines 79 Deux-Sèvres 80 Somme 81 Tarn 82 Tarn-et-Garonne 83 Var 84 Vaucluse 85 Vendée 86 Vienne 87 Haute-Vienne 88 Vosges 89 Yonne 90 Territoire de Belfort 91 Essonne 92 Hauts-de-Seine 93 Seine-Saint-Denis 94 Val-de-Marne 95 Val-d'Oise 971 Guadeloupe 972 Martinique 973 Guyane

Davvi-Amerihká Sámi Searvi lea sámi organisašuvdna vai siida Davvi-Amerihkás (Kanáda ja Amerihká ovttastuvvan stáhtat). Boaris namma lea Davvi-Amerihká Sámi Siida.

Ulbmilat leat ovddidit ja oainnusin dahkat sámegiel ja sámi girjjálašvuođa, ásahit stipeanddaid, foanddaid ja eará ekonomalaš ortnegiid sámi girječálliide, fuolahit ahte sámegiel girjjálašvuođa ilbmadeapmi šattašii seamma buorre go Davviriikkain muđui oččodit stáhta garantiijabálkkáid sámi girječállide, ásahit bissovaš oastinortnega sámegiel girjjiide ja oččodit šiehtadallanvuoigatvuođa kopiija- ja bibliotehkabuhtadusaide Suomas ja Ruoŧas, oččodit stipeanddaid Suoma ja Ruoŧa Sámedikkiin ovttasbargat eará álgoálbmot girječálliiguin.

Guovdageainnus leat golbma «dábálaš» rámbuvrra, Rema 1000 ja Coop Marked leat márkanis, ja Oves Varesenter -rámbuvra lea Máze gilis. Coop Byggmix oktavuođas leat maiddái apotehka ja Vinmonopolet. Márkanbáikkis lea Thon Hotel -hotealla, Kautokeino Villmarksenter, ja Kautokeino Camping. Čoahkkebáikkis leat maid Esso ja Statoil bensinstašuvdnnat, ja Gilišilljus lea duodjegávpi Maritex Gávpi. Guovdageainnus lea dasa lassin Pitstop-restauráŋŋa ja gáffestohpu Kafé Risku. Doppe leat maid leamaš Alfred's Kro -restauráŋŋa, mii heaittihuvvui 2011 dahje 2012, ja Boddu-restauráŋŋa mii heaittihuvvui jagi 2013.
Sámis leat eahpáraš-máidnasat mat muitalit dan ahte luovosmánát geat leat čihkkojuvvon meahccái šadde jámehin. Dološ áigin jus náitalkeahtes nissonolbmot šadde áhpeheamit, sii balle ráŋggáštuvvomis ja guđđe sin mánáid, geat jápme gástta haga. Daddjo ahte eahpáraččat gillájedje ja geahččaledje mávssahit olbmuide gillámušaideaset ovddas. Eahpáračča vástagat eará davviriikkalaččain leat dážaid utburd, ruoŧŧelaččaid myling ja suopmelaččaid ihtiriekko.

Jaskesábi viidodat lea measta 180 000 000 km²; goalmmádasoassi eatnama viidodagas. Jaskesábi guhkkodat lea davvin lulás 15 500 kilomehtera ja oarjin nuortás 19 800 kilomehtera. Eatnanspáppa ábiid čiekŋaleamos sadji, Mariánaid hávdi (10 911 mehtera vuollel meara) lea Jaskesábis.

Sápmi báikenamat sáhttá lea earalágán, jos vuođđuduvvo ahte guovllus lea eará sámegielat. Dat dáhpáhuvvo rádjeguovlluin. Lea ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dušše davvisámegiella čáhkada dán listái Skánit gildii.

Kronobergga leatna (ruoŧagillii: Kronobergs län) lea Ruoŧa leatna. Dan viidodat lea 8 458 km² ja olmmošlohku 185 594 (2012). Leana hálddahusguovddáš lea Växjö.

Bađverásit dahjege vuolpput (Alchemilla) leat ruvsušattuide (Rosaceae) gullevaš šaddosohka. Sámis bađverásiin šaddet alášbađverássi dahjege sáigovuolpu ja moninvuolpu.

Irkutsk oblast lea guovlu (oblast) Ruoššas. Dan olmmošlohku lea 2 428 750 (2010) ja dan viidodat lea 767 900 km². Guovllu hálddahusguovddáš lea Irkutsk.

Angesselkä, Etu-Ikola, Hankaa, Havumäki, Joutsa, Kivisuo, Kälä, Laitjärvi, Lapinkylä, Leivonmäki, Marjotaipale, Martinkylä, Mieskonmäki, Niemistenkylä, Pajumäki, Pappinen, Pylsy, Pärnämäki, Ruokoranta, Ruorasmäki, Rutalahti, Savenaho, Selänpohja, Taka-Ikola, Tammilahti, Tolvasniemi, Uimaniemi, Vallaspelto, Vähä-Joutsa, Vehmaa

NRK lea ruhtaduvvon sáddendivvagiid vuođul, nu gohčoduvvon «TV-liseansa». NRK liseansadienas leai jagis 2005 badjelaš golbma miljárdda norgga ruvnnu, sullii seamma olu go olles Norgga kulturbušeahtta.

San José lea departemeanta Uruguays. Departemeantta olmmošlohku lea 108 309 ja viidodat lea 4 992 km². Dan hálddahusguovddáš lea San José de Mayo.

Kalaallit Nunaat juhkojuvvo njealjje gildii: Kujalleq, Qaasuitsup, Qeqqata ja Sermersooq. Stuorra Davvenuorta-Kalaallit Nunaata Álbmotmeahcci ii gula makkár ge gildii. Dása lassin amerihkálaš girdinšillju Thule Air Base (Pituffik), mii lea enklávan Qaasuitsup-gielddas, ii maiddái ge makkár ge gildii.

Go eanandoallu heaittihuvvui kloasttar galggai ohcat turismma lassin ođđa ealáhusaid bajásdoallu dorvvasteami várás. Jagi 1967 ortodoksalaš girkoráđđehus evttohii, ahte Lintulai vuođđudivčče gintalfábrihka, mii ráhkadivččii buot girkoduovvasiid olles girkogoddái. Lintula dohkkehii evttohusa. Máŋggaid muttuid maŋŋá leat beassan dasa, ahte duovvasiid dahkan ii gáibit olu bargiid ja giehtaduoji, go mašiinnat barget stuorámus oassi bargguin. Duovvasiid dahkamis olles girkogoddi dárbbuide boahtá dálá áigge sullii bealli kloastara bušeahtas.
Pattijoki lea ovddeš Suoma gielda Davvi-Pohjanmaa eanangoddis ja Oulu leanas. Jagi 2003 álggus dat ovttastuvvui Raahe. Girku lea huksejuvvon jagis 1912.

Oarje-Saimaa guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Lulli-Suoma leanas. Dasa gullá guhtta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 092.

Rune Fjellheim (r. 17.11. 1964) lea Norgga Sámedikki direktevra. Son lea studeren Oslo universitehtas, ja bargan Jaruma-konsuleanttafitnodagas ja Sámiráđis.

Jus guokte siiddu leat parallella lea njealječiegat trapesa, ja jus guokte ja guokte siiddu leat parallella de lea njealječiegat parallellográmma. Jus buot siiddut leat lihka guhkit gohčoduvvo njealječiegahas namain rombe/neljäkäs. Njealječiegat mas buot čiegat leat 90° gohčoduvvo rektáŋgelin ja jus buot siiddut leat dasa lassin seamma guhkit lea dat njuolggaduslaš njealječiegat dahjege kvadráhta.

Boarráseamos uiguragiel teavsttat leat 700-logus. Dat leat čállojuvvon persialaš sogdianalalfabehtain mii maŋŋelaš rievdaduvvui ja šattai dološ uiguralfabehtan. Boarráseamos uiguragiel girjjálašvuohta lea dávjjimus lági mielde buddhalaš.

Sámi álbmotbeaivvi lávejit ávvudit Báktehárjjis, ja doppe ortnejuvvojit doalut 6.2. Vuođđoskuvlla šilljus lea unna ávvudeamaš gos levget Sámi leavggain ja lávlut Sámi soga lávlaga.

Härmänmaa guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Lulli-Pohjanmaa eanangottis. Dasa gullá golbma gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 145.

Saint Christopher ja Nevis - Saint Helena - Saint Lucia - Saint-Pierre ja Miquelon - Saint Vincent ja Grenadiinnat - Salomonsullot - Samoa dahjege Sámoa - San Marino - São Tomé ja Príncipe - Saudi-Arábia - Senegal dahjege Senegála - Serbia - Seychellsullot dahjege Seychella - Sierra Leone - Singapore - Slovákia - Slovenia - Somália - Spánia - Sri Lanka - Saint Lucia - Saint Vincente ja Grenadin - Stuorra Británnia - Stuorra-Británnia ja Davvi-Irlánda - Sudan dahjege Sudán - Suopma - Suriname - Svalbárda ja Jan Mayen - Svazieana - Syria

Israel Ruonga eatnigiella lei bihtánsámegiella. Su váhnemat leigga katekehtat ja oruiga Harrokas. Su váhnemat ja máŋga oappá ja vielja basttáhalle spánska golgodávdii (spanskesyken) mii bođii Árjeluktii 1920:s. Ruonga bajásšaddama birra Harrokas muitaluvvo vuđolaččat čállosis “Harrok – ett samiskt nybygge i Pite Lappmark” maid Kultur på karrig jord: festskrift til Asbjørn Nesheim almmuhii. Son čađahii oahpaheaddjioahpu Lulejus, ja barggai oahpaheaddjin Jukkasjärvis Nomadskolenis. 1943:s Ruong gárvii doavtterbarggu čállosiin Lappische Verbalableitung dargestellt auf Grundlage des Pitelappischen. Gaskkal 1947-1967 barggai son johtaleaddjiskuvlabearráigeahččin. Ruong barggai iešguđetlágan oainnuiguin sámegiela dáfus, erenoamážit morfologiijain.

Gustav Hasselbrink (riegádan 1900:s, jápmán 1982:s) lei ruoŧŧelaš báhppa ja gielladutki. Son lea ovddemusat dovddus iežas stuora lullisámi sátnegirjji dihte.
Son lea okta dain beakkáneamos sámi lyrihkkáriin earret Áillohaš. Su vuosttaš girji, Jieŋat vulget, almmustuvai jagis 1980, main divttain čielgasit boahtá ovdán nissonoaidnu. Jagis 1987 nammaduvvui son sámi evttohassan Davviriikkaid ráđi girjjálašvuođa bálkkašupmái girjjiinis Losses beaivegirji (1987). Jagis 1995 almmustuvai su girji Čalbmmihttu, mas fáddán dás leat biktasat, ja girji lea maid suomagillii. Dat lea maid čájáhusčállosin sámi gáktečájáhusas Sámi leanamuseas Roavvenjárggas Suomas.

Bossegohpi skuvla (dárogillii: Bossekop skole) lea ovttagielat dáru almmolaš vuođđoskuvla Álttás, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat 412 oahppi 34 luohkás, ja oahppit leat 1. luohkás 7. luohkkái. Skuvllas leat buot dásit mánáidskuvllas.

Sund lea gielda Hordalándda fylkkas. Dan olmmošlohku lea 6 579 ja viidodat lea 100 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Skogsvåg. Sund rádjegielddat leat .

Montevideo lea Uruguay stuorimus gávpot ja oaivegávpot ja dasa lassin Montevideo departemeantta hálddahusguovddáš. Gávpot lea riikka lullirittus Río de la Plata gáttis. Uruguay álbmogis sullii 44 % ásset gávpogis.

01 Ain 02 Aisne 03 Allier 04 Alpes-de-Haute-Provence 05 Hautes-Alpes 06 Alpes-Maritimes 07 Ardèche 08 Ardennes 09 Ariège 10 Aube 11 Aude 12 Aveyron 13 Bouches-du-Rhône 14 Calvados 15 Cantal 16 Charente 17 Charente-Maritime 18 Cher 19 Corrèze 2A (20A) Corse-du-Sud 2B (20B) Haute-Corse 21 Côte-d'Or 22 Côtes-d'Armor 23 Creuse 24 Dordogne 25 Doubs 26 Drôme 27 Eure 28 Eure-et-Loir 29 Finistère 30 Gard 31 Haute-Garonne 32 Gers 33 Gironde 34 Hérault 35 Ille-et-Vilaine 36 Indre 37 Indre-et-Loire 38 Isère 39 Jura 40 Landes 41 Loir-et-Cher 42 Loire 43 Haute-Loire 44 Loire-Atlantique 45 Loiret 46 Lot 47 Lot-et-Garonne 48 Lozère 49 Maine-et-Loire 50 Manche 51 Marne 52 Haute-Marne 53 Mayenne 54 Meurthe-et-Moselle 55 Meuse 56 Morbihan 57 Moselle 58 Nièvre 59 Nord 60 Oise 61 Orne 62 Pas-de-Calais 63 Puy-de-Dôme 64 Pyrénées-Atlantiques 65 Hautes-Pyrénées 66 Pyrénées-Orientales 67 Bas-Rhin 68 Haut-Rhin 69 Rhône 70 Haute-Saône 71 Saône-et-Loire 72 Sarthe 73 Savoie 74 Haute-Savoie 75 Paris 76 Seine-Maritime 77 Seine-et-Marne 78 Yvelines 79 Deux-Sèvres 80 Somme 81 Tarn 82 Tarn-et-Garonne 83 Var 84 Vaucluse 85 Vendée 86 Vienne 87 Haute-Vienne 88 Vosges 89 Yonne 90 Territoire de Belfort 91 Essonne 92 Hauts-de-Seine 93 Seine-Saint-Denis 94 Val-de-Marne 95 Val-d'Oise 971 Guadeloupe 972 Martinique 973 Guyane