Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Parajubaea torallyi сембода мазы ди таза Лямбеширень Америконь пальматнень эзда фкясь. Тон ашеть куле? Аф дивандафты тевсь. Видьмонза пяк шуроста ускихть Явропу сяс мес синь пяк оцю (ускомась пяк питни). Сонь ули кода няемс аньцек Боливиеса.

Pantera - Америконь пуромкссь, коленди трэш-метал стильса, Техас статста, ушедфоль 1981-це кизоня ди шумордась эсь эряфонц 2003-це кизоня. Ульсь ине содаф васенце 90-цень пялеса .

Мордовиянь книгань издательствась МОРДКИЗ - государствань предприятия Мордовияса - Россиянь региононь издательстватнень эзда фкя инь оцюсь. Панчфоль 1932 кизонь 19-це апрельста. Эста лемоцоль - "Мордовиянь государственнай издательствакс, Мордгиз". Сон нолясь литература мокшень и эрзянь кяльса. 1963-це кизоста сявомок лемоц арась - Мордкиз. Коллективсь ноляй школатненди учебникт, художественнай, краень содамань наукань книгат, лия изданият рузонь, мокшень и эрзянь кяльса. Мордкизонь панжемстонза васенце кизонькиге нолдась 54 лемонь книга. Войнада ингольдень пинть издательствась лама тись респукбликаса кялень норматнень ладямаса. Мордовиянь писательхне эсь тяштьфсост няфнезь полафткснень, конат мольсть странаса и республикаса. 1940-це кизоня лиссь лама томонь "Мордовия АССР-ть историянц коряс докуметтне и материалхне " васенце книгась. Издательствась нолясь книгат войнань пингтьке. Мекольдень кизотнень нолдафольхть : "Мордовскяй народть устно-поэтическяй творчествац" "Мордовскяй романць" (рузонь кяльса) "Мордовскяй библиотекась" (мокшень и эрзянь кяльса) "Мордовиянь ошне и велетне" "Твой милый образ незабвенный" "Русская старина" лиссендихть книгат шачема масторть историянц колга, мокшень и эрзянь кяльса валкст, учебникт.

Карташов В.А. Применение методов теории упругости к расчету строительных конструкций и оснований сооружений. Саранош, Мордовиянь университетонь нолдамась, 1986

Марляй - велесь Мордовия республикаса, Зубунь районца. Ладяф велесь 1924 к. 1931 к. Велесь ащесь 44 кудпирьфста. Велень лемсь сась мокшень "марлю" и "ляй" валхнень эзда.

Теенза кирдеви кельме – 20 °C –шка, ди сонь ули кода касфтомс ушеса, переса минь климатсонк. Сон тага аф пяк сери (максимум 1-3 метра) ди мазы пондоц лама оцю салмоксонь мархта. Пальмать касфтомась минь климатсонк аф стака. Видьмонза озафтт озафтома вятемовал коряс, тянь лангс ваномок: пальманди аф эряви пси кода кумокань сорттненди. 20 °C-шка пси саты. Васень 3 киза пальмать касфтомс пароль касфтомс ушеса аньцек кизонда, тялонда сонь сяда пара кирдемс кудонь лямбоса. 3 кизода меле сон арай сатомшка кеме минь тялоньконь кирдемс, сяс тондейть ули кода сонь озафтомстишень вастса. Иля якшам кирди пальматнень лаца теенза эряви ведьса ди кожфса козя мода, ди сембода пара лямбеширень ёнць. Ине оцю пальмать душманокс ащи аф тялось, а вельф начка модась, тянь эзда сонь юронза наксадовихть. Палмась тёждяста кирди минус 15-20 °C. Сембода оцю якшамась сон кирдсь -28 °C
Куйгорож — мокшень айнемань эряйкссь, кудонь ванысь нармоннень ронга ди ломанень пря мархта. Машты арамс лии толкс. Куйгорожсь шаченды васенце тундань корожень алста, конань сокай-види ломанць сявозе вирьста корожень пизоста (пим песта) эли равжа саразонь алста эди кармай улема равжа, аф няевикс киндиге. Алхнень «нарвасазь» колма эли кота таргонят синць азорхне, кирдьсазь тя алхнень кавлалост.

Суряк - Сурава, Ветлугава эди Ока ляйхень эзга уендеманди мокшень оцю венешнень эзда фкясь. Сурякне тиендсть ина Казаньца, Москуса. Уендемкань тиендезь сёксеста сявомок шадоть самс. Кочксесть алгак васта, караф, куване улель кода тотмадемс тунда оцю уендемкать ведти. Оцю венчень ведти нолдама пингть ванондома пуромкшнесь марнек велесь. Венеж уендемкань тиемс ся ширеса вирьда ламоль. Тефти кярьмотькшнесть полгань полга. Синь фкя пингть ушеткшнесть мзярошка венежень тиендема. Тяфтама полгань эса покодсь 20 - 30 ломань.

Украинонь кяль (украинокс украї́нська мо́ва) - Шистямаширень славянонь кяльхнень эзда фкясь. Масторонь кяльсь Украинца. Сёрмадомась Крилань алфавитса. Валлувксть коряс сон малады шабрань полень, словаконь, беларузонь, рузонь кяльхненди.
Видьмонь «видемда» инголе эрявихть аф ламне шовсемс шовамкагодса: лангсна таватфт шта лаца вайса, конац араласы видьмоть ведьта. Тянь сюнеда видьмотне аф лисендевихть, сяс мес синь ащихть ведьфтома. Шовсемафтома синь ванфтовихть тёжянь кизот, а ведьса начкафтомада меле улихть кода учемс кафтошка киза: улема синь лисендихть. Лацкаста шовсемда меле видьмотне кафтоньгърда паймошкодыхть 24 ойда (часста) меле. Паймошкофтяряйхть, эрявихть тага синь аф ламне шовсемост. Тага паймошкофтяряйхть 24 ойда меле, эрявихть тага синь аф ламне шовсемост. Лотосонди эряви аньцек ведь… Шовамкагодса шовсемдост меле видьмотне путомат ведь мархта кядьгос. Нъльне 20 °C-шка температурса синь таргозевихть кафтоньгърда 24 ойс. Пароль ушедомс 27–28 °C температурста. Стама псиса синь лисендихть пяк курок, таргашкас. Тонь ули касыкс лопа мархта. Васенце лопа касомда меле лотость пара озафтомс шяень модас, эли ёмланя кеву модас (аквариумти кондясти лаца), марнек касыксть путомс ведьс (аквариумс, тиф эрьхконяс) аф 30 сантиметрада кържа кърхкалмас. Ёмланя кевса ащи лотость тага ули кода касфтомс аквариумса калнянь мархта. Валом-валом (лотосонь кенеремда) касыксти эрявксты сядонга лама васта. Сонь ули кода кирдемс тялонь перень эли верокскудонь эрьхконяса, и с. т., коса сон аф эйндай. Сембода пара температурсь 20–35 °C, интай 20 °C псись ся амплитудаста тейнза аф пелькс. Кизонда ули кода сонь кандомс ушу, эрьхконяс, тялонда эряви сонь сявомс куду. Ведьгаштаз лаца сонь ули кода тялос ванфтомс начка кудалксса. Сембода пара сонь касфтомс марамань шонгаркста меле сюмаса (синь улихть 60 ди 80 литра, питнесна 10 Еврошка). Касыкссь мода мархта (шяень мода эли аквариумонь ёмланя кеву мода) путт сюмас. Сюмать ведьса пяшкотькшнемадонза меле тон тисак сембода пара лотосонди. Асусь тянь эса - тя сюмать ули кода кандомс тялонь перес эли кудс (сембода пара балкон вальмя инголи), эста касыкссь ули сембода валда, лямбе кудонь вастса. Кизонда сюмать ули кода путомс балконтца лямбеширети, эли перес. Кода няеви, лотоссь ули кода касфтомс нъльне мъзярда тон эрят панелень кудсовок!

Марнек масторса лувондови 600 лама калень вид. СССР-са касондсть 150-175 тя шуфтонь вид. Россияса васетькшеви сембе мастова, кда аф лувондомс Крайняй Северть.

Ганимед - грекань айнематнень коряс Троя ошса шачф цёра кона сяшкава мазыель мянь Зеус шкайсь салазе сонь Олимпу ди тиезе шкаень илатнень эса винань кайсикс.

Ушеткшневи "каляда..каляда... " валста; кучка видеса мялень - смузень усолсь пуропневи - виияфневи; аделсеви казнеть колга стамка валса - эняльксса и кода улеза сон. Морамбачк ни калядамась кувакагофневи или кирьфневи, валхне эсонза полафневихть.
Пензаста В.А. Ауновский ётафтфоль Нижняй Новгороду, тяда меле служась инспекторкс Симбирскяй гимназияса, тяка пингть сон вятсь тефт Симбирскяй статистическяй комитетса, ульсь редакторкс «Симбирскяй сборникти». Тя сборникть нолнезе статистическяй комитетсь. Тя сборникса Ауновский печатлась статья «Симбирскяй губернияса инородческяй велетне». XIX веконь 70-це кизотнень колга сёрмадомста публицистсь тяштсь, што «тянивок улихть семьят, коса эряй 20 и сяда лама ломань, эряйхть марса, фкя-фкянь мархта ладязь, фкя пирьфса синь мзярошка кудсна, сембе кулхцондыхть сире атять эса».

Мокшин Н. Ф. Мордовско-татарские этнические связи / Н. Ф. Мокшин // Гуманитарные науки и образование: проблемы и перспективы. Материалы I Сафаргалиевских науч. чтений / МГУ им. Н. П. Огарева. — Саранск, 1997. — С. 27-36.

Аэрофона - стама седямань кядьёнкснень эзда фкясь, конатнень эса гайсь лиси кожфть уфамста. Мокшень калконь тяфтама седямань кядьёнксне кайгомань коряс малат флейтати, а илятне кайгихть кларнетонь лаца.

Зайця велесь (рузкс Зайцево) - велесь Мордовия республикса Мокша масторса, Краснослободск районца. Эряйда 212 ломань ( 2001 ) Тячиень велеть эса - основной школа, медпункт, библиотека. 1869-це кизоня 63 пирьфоль. 1913 кизоня велеса 101 пирьфоль, 753 ломань.

Озял (латинокс Cygnus "локсти") пялевень тяштеналсь. Птолемейть 48 тяштеналхнень эди 88 тяни содаф тяштеналхнень эзда фкясь. Илякс содаф кода пялевень Синесь.

Ёр - марстонь лемсь мъзярошка нармонень калопненди (Phasianidae, Odontophoridae и с.т.). Ёронь сиволь эди ал моли ломанень ярхцамбяльс. Улихть тага идем ёрхне.

Духовнай училищать аделамда меле Иван Дубасов примафоль Тамбовонь духовнай семинарияв. Семинариянь эряфсь кой-конашкада стамоль жа, кода и училищаса, но тонафнихне лувондозь ни «Отечественные записки» журнапть, морафнезь Гоголень, Пушкинонь, Гончаровонь, Тургеневонь и лия писательхнень. Семинарияса тонафнемста Дубасов кармась сёрматкшнема. Тяса нолневсь «Семинарский листок» рукописнай журнал, редакторкс путфоль Иван Дубасов. Материалхнень эса азонкшневсь семинариянь аф тёждя эряфть колга, и начальствась журналть курок сёлгозе.

Фкя арьсемань корява Силезиевалсь эвондась латинонь Silingi лемста, синь, улема ульсть вандалонь (Шистяма германонь) тъналста ломатть, конат састь тяза Балтонь иневедьжиреста Эльба, Одер ди Вистула ляйге II-це сядокизоста.

Оцю полень кяль (шивалгомширень) яви Ёмла полень кяльда (лямбеширень ди лямбе-шистямаширень). Кучка ди шистяма Полень масторса корхнихть мазовиянь кяльса , Силезияса (лямбе-шистямаширень Полень масторса) корхнихть силезиянь кяльса. Мазовиянь кяль аф лама малады кашубонь кяльти.
Jeumpa (bahsa Indônèsia: Cempaka) nakeuh bungong kayém geutumèe di Aceh. Nan latèn bungong nyoe nakeuh Magnolia champaca atawa Michelia champaca. Bungong nyoe geungui cit keu tanda nanggroe Aceh.

Lawe Sekekhah nakeuh gampông di Keucamatan Badar, Kabupatèn Acèh Teunggara, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.02.05.2036.

Moharriadi Syafari (lahe di Samatiga, Aceh Barat, 10 Maret 1972), nakeuh sidroe politisi dari PKS di Aceh. Gobnyan jinoe nakeuh anggota DPR Aceh, nyang ka geujabat dua go periode dari thon 2004. La'en nibak nyan, gobnyan nakeuh waki ketua umum Dewan Pengurus Daerah Partai Keadilan Sejahtera (DPW PKS) Aceh. Sigohlom nyan gobnyan na tom jeuet Ketua DPW Partai Keadilan Aceh dan Sekretaris DPW PKS Aceh. Moharriadi nakeuh lulosan Fakultas Teknik Universitas Syiah Kuala ngon Fakultas Tarbiyah IAIN Ar-Raniry. Sigohlom geutamong donya pulitek, gobnyan nakeuh aktivis Lembaga Dakwah Kampus bak dua boh perguruan tinggi nyan. Ureueng tuha gobnyan asaigeuh dari Samatiga, saboh keucamatan di Kabupaten Aceh Barat. Moharriadi geumeukawen ngon Suriawati Hasballah dan na 5 droe aneuk, Jiyad Ahmad Khalid, Muwahhida Ghienal Jinan, Mushaddiqa Hudriy Raiyana, Hasan Ahmad Khubaib, dan Muthahhira Ainiyal Alya.

Acèh Barôh nakeuh salah saboh kabupatèn nyang na di Acèh. Kabupatèn nyoe geubri gla Banda Petro Dollar keureuna di sinoe na padum-padum boh peurusahaan rayeuk, lagee PT. Arôn, Exxon Mobil, PT. PIM, PT. KKA. Kabupaten Acèh Barôh nakeuh saboh da'irah industri nyang that rayek di luwa pulo Jawa. Nang nanggroe Acèh Barôh nakeuh phôn that na di Lhôk Seumaw‘è, dudoe geupinah teuma u banda Lhôk Sukôn meunan jeuet geupeusah Lhôk Seumaw‘è seubagoe banda otonom.

Oh lheuëh seumayang uroë raya, geusambông laju ngon khutubah uroë raya. Na duwa khutubah, khutubah phôn ngon khutubah nyang keuduwa. Khutubah nyoë sunat meunyo bak seumayang ramè-ramè. Meunyo meunan, khutubah seumayang uroë raya nyoë hana sunat bak ureuëng seumayang sidroë atawa bak jama'ah seumayang ureuëng inong, keucuali meunyo nyang ba khutubah nyan buët ureuëng agam, nyan kakeuh jeuët lagèë nyan.

Maha Singkil nakeuh gampông di Keucamatan Bukit Tusam, Kabupatèn Acèh Teunggara, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.02.09.2005.

Masa ubit droeneuhnyan neumeurunoë (beuët) al-Qur’an ngon èleumèe agama Islam lam bahsa Jawoë (Meulayu), sampoë bak masa muda neuh neupeupanyang neubeuët di Dayah Tiro nyang geusatoh lé Teungku Chik Haji Muhammad Amin Dayah Cut, sidroe ulama rayeuek di Tiro nyang barô neugisa dari neukeurija Rukôn Islam keu-limong ibadah haji di tanoh suci Mekkah, Teungku Chik Haji Muhammad Amin that rayeuk peungarôh neuh masa nyan di Acèh.

Bak watèe Nabi Muhammad ka neuba agama Islam ngon trang lam kawan ureuëng di Mekkah, Umar that na neubanci keu peuë nyang neupeugah lé nabi masa nyan, kawôm Muslim yôh nyan pih neu akô nakeuh Umar nyan sidroë musôh nyang rayeuk keu ummat Islam. Saweub Umar ka geuthèe lé ureuëng nakeuh sidroë panglima ngon teuntra nyang that hayeuë lam mandum prang nyang na rôh gobnyan. Umar pih nget that le neu elanya soë mantong nyang ka neutamong lam agama islam masa nyan.
Kawôm Yahudi teuka u Yatsrib bak abad keu-2 Masehi. Bak masa phôn Islam di Madinah, na lhèe boh kawôm Yahudi di banda nyan: Bani Qaynuqa', Bani Qurayzah ngon Bani Nadzir. La'én nibak awak Yahudi, na cit keunan bansa Arab Bani 'Aus ngon Bani Khazraj, dua kawôm nyan teuka dari Yaman ngon geumeuduëk disinan seubagoë bansa nyang tundk keu Yahudi. Menan pih dudoë peungarôh dua Bani nyan ka leubèh rayeuëk bak kuwasa nanggroë Madinah. Lam peungarôh Yahudi nyan Bani 'Aus ngon Bani Khazraj pih gabuëk ngon na jimeuprang lam peuët go tunjak prang. Lam prang keuneulheuëh Bani Aus ka talô dari Bani Khazraj, ka meusampoë ngon talô nyan Bani Khazraj ka jeuët keu peumimpin nanggroë. Meunan pih nyang gabuëk antara 'Aus ngon Khazraj nyan hana cit reuda, sidroë ureuëng nyang jeuët keu ulèe kawôm Bani Khazraj nakeuh Abdullah bin Ubay nyang lé ureuëng Yatsrib geuneuk peuduëk keu raja nanggroë. Meunan geukalon lé ureuëng Yatsrib nyan Abdullah bin Ubay hana jeuët jih bak jipeudamèe nanggroë nibak gabuëk 'Aus ngon Khazraj seureuta toë that hubôngan bin Ubay ngon awak Yahudi, jeuët keu seubabnyan padum-padum droë ureuëng peunténg Bani 'Aus ngon Khazraj ka geujak u Makkah, geujak meurumpok ngon Nabi Muhammad di 'Aqabah ngon geupeugot janji seutia disinan keu nabi ngon keu agama Islam. Lé ureuëng Yatsrib yôh nyan nakeuh that geuharap Nabi Muhammad SAW keuh nyang jeuët peudamèe lom antara dua kawôm nyang meusitrèe nyan.

Palôh Peuradi nakeuh gampông lam Keucamatan Kuta Blang, Kabupatèn Bireuen, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.11.17.2010.

Nibak nyan, na lom sukèë la'én nyang geumigrasi u Teumiëng nibak luwa wilayah Acèh lagèë sukèë Jawa. Saweb nyankeuh bak teungöh wilayah Aceh Teumiëng ladôm masyarakatjih geupeugah haba ngön bahsa Indonesia ngön lugat lagèë awak Midan.

Ban ban dum nyan nakeuh bahsa da’irah Acèh. Jadi, meunyo na kongrèh bahsa da’irah Acèh lagèë geupeugèt lé Dinah Keubudayaan Provinsi NAD thôn 2007, nyang geudiskusikan harôh babandum bahsa da’irah di Acèh, kön bahsa Acèh mantöng. Peunténg tapeugöt kongrèh nyan, kareuna bahsa meununjôkkan bangsa.

Diwan Filharmonik Petronas nakeuh saboh teumpat peyasan seni utama di Malaysia. Orkestra nyang geumeuduëk lam geudông nyoë nakeuh Orkestra Filharmonik Malaysia (MPO). Balè Seni Gamba Neugara nyang na di Ra'uëh Temerloh nakeuh pusat keuneubah reusam ngon pusaka seni nasional. Balè seni nyoë geupeugot ngon ini menerapkan unsur arsitektur Melayu lama yang dipadukan dengan unsur arsitektur modern. Galeri Petronas nyang na di pusat meubeulanja Suria KLCC nakeuh pusat seni aseuli. Galeri nyoë geupeuleumah hasé keurija seni nyang meu-ubah-ubah ban lagèe tema. Kuala Lumpur Performing Arts Centre (KLPac) di Sentul West nakeuh pusat seni peyasan (utama that teater, musik, ngon film) nyang hayeuë di Malaysia. La'én nibak pusat produksi seni lokal, KLPac na cit meudukông peyasan lokal ngon regional nyang bibeuëh.

Blang Seunöng nakeuh gampông lam Keucamatan Jeumpa, Kabupatèn Bireuen, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.11.04.2033.

Pawôh nakeuh gampông di Keucamatan Labuhan Haji, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.04.2007.
Bahsa Jeureuman nakeuh saboh bahsa lam peureudee bahsa Germanik nyang jeuet keu bahsa raseumi neugara Jeureuman, Austria, Swiss, Liechtenstein ngon Luksèmburg.

Estudios Geográficos del Estrecho de Gibraltar, Research team about the Strait of Gibraltar. Universities of Tetouan (Morocco) and Seville (Spain)

Shania Twain nakeuh sidroë ureuëng meulagu ngon ureuëng peugot lagu. Jih lahee tanggay 28 Buleuen Lapan 1965 bak Windsor, Ontario, Kanada. Album jih nyang keulhee, Come On Over, nakeuh album jih nyang paleng mantap.

Kedai Runding nakeuh gampông di Keucamatan Kluet Seulatan, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.03.2007.

Buët separatis nyan ladôm ngon curak siyasat ngon damèe. Ka na buët nyan nyang damèe di Quebec, Kanada lam lhèe plôh thôn nyoë. Buët lageè nyan saban cit watèe meupisah Chekoslowakia ngon Rusia. Singapura glah nibak Federasi Malaysia lagèe nyan cit.

Bunkyō nakeuh da'irah nyang le bukét-bukét. Teumpat nyang that miyub na di Kōraku-itchōme nyang manyangjih 3,1 m nibak bibie la'ôt. Teumpat nyang that manyang na di Ōtsuka-gochōme, nyang manyangjih 30 m nibak bibie la'ôt.

Neuduëk bumoë Kuala Lumpur meucurak leumbah rayeuek nyang geuturi sebagoë Leumbah Klang nyang meuceuë ngon Gunong-gunong Titiwangsa di timu, padum-padum boh gunong ubeut di barôh ngon tunong, ngon Seulat Malaka di barat. Kuala Lumpur paih that antara kuala Kruëng Klang ngon Gombak.

Pidië nakeuh salah saboh kabupaten nyang na di Acèh ngön nang nanggroë Sigli. Kabupatèn Pidië neuduëk ji röt blah timu panté timu Acèh cit paih bak röt uëh Banda Aceh - Medan. Kabupatèn nyoë neuduëk bak garéh astronomi 04,30o – 04,60o LU lom 95,75o – 96,20o BT. Ngön luwah nanggroë 4.160,55 Km2, Kabupatèn nyoë meuceuë ngön Acèh Rayek bak blah barat ngön Pidië Jaya bak blah timu. Jinoë Kabupatèn Pidië geumat kuwasa lé bupati Tgk. Sarjani Abdullah ngön M. Iriawan, SE. seulaku waki bupati.

Kuëk (Bubulcus ibis) nakeuh saboh jeunèh cicém nyang na lam keuluarga Ardeidae. Cicém nyoë galak that bak mita eumpeuën rab ngon keubeuë atawa leumo nyang teungoh meurot. Rupa cicém nyoë badanjih pijuët nibak badan tairiëk (Ardeola speciosa).

Ladang Barô nakeuh gampông di Keucamatan Meukek, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.05.2022.

Surat Ar-Rahman (bahsa Arab: الرّحْمن‎) nakeuh surat keu-55 lam Al-Quran nyang jeumeulah ayat surat nyoe 78 ayat. Surat Ar-Rahman neupeutrön di Makkiyah. Asoe surat nyoe lé neupeutrang bhah sifeut Allah nyang geumaséh. "Ar-Rahman" nakeuh saboh nan nibak 99 boh Asmaul Husna.
Surat Al-'Ankabut (bahsa Arab: العنكبوت‎, Al-'Ankabut , Rambideuen) nakeuh surat keu-29 lam Al-Qur'an nyang jeumeulah ayat lam surat nyoe nakeuh 69 boh ayat, rôh lam kawan surat Makkiyah. Geupeunan ngön Surat Al-'Ankabut saweub geucok nibak kalimat rambideuen nyang na lam ayat keu-41. Bak surat nyoe, Allah neubri umpama keu ureueng nyang seumah patông saban lagèe rambideuen nyang jipatéh meunyo rumohjih jeut jipeulindông rambideuen nyan nibak jipôt lé angèn. Lagèe nyan keuh ureueng musyrék nyang patéh meunyo patông nyang jiseumah nyan jeut jipeulindông ureueng nyan. Padahai patông nyan han jeut jibri manfa'at keu ureueng nyang seumah nyan, lagèe nyang jipeubuet lé kawôm Nabi Nuh, kawôm Nabi Ibrahim, kawôm Nabi Luth, kawôm Nabi Syu'aib, ngön kawôm nabi-nabi nyang la'én.

Abdullah, Teuku Imran. 2008. Hikayat Prang Sabi: Satu Bentuk Karya Sastra Perlawanan. Pidato Pengukuhan Jabatan Guru Besar pada Fakultas Ilmu Budaya Universitas Gadjah Mada. Yogyakarta

Surat Ad-Dukhan (bahsa Arab: الدخان‎, Ad-Dukhān, "Sagôp") nakeuh surat nyang keu-44 lam Al-Qur'an. Jeumeulah ayat surat nyoe nakeuh 59 ayat nyang rôh lam kawan Surat Makkiyah. Narit Ad-Dukhan geucok nibak ayat keu-10 lam surat nyoe.

Molôd (bahsa Arab: مولد النبي‎, maulidun nabi) nakeuh saboh uroë nyang geupeuingat lé ureuëng Iseulam ban saboh dônya seubagoë uroë lahé Nabi Muhammad saw.

Babah Jurông nakeuh gampông lam Keucamatan Kuta Blang, Kabupatèn Bireuen, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.11.17.2022.

Separatis atawa Separatisme politik nakeuh saboh buët keu meurumpok dèëlat nanggroë ngon peumeuklèh saboh wilayah atawa kawan manusia (bisajih buët nyan meukawan ngon niët nasionalisme nyang kong) dari saboh ngon wilayah la'én. Istilah separatis nyan payah that jiteurimong le ureuëng nyang jeuët keu anggèta meuhat dari saboh-saboh kawan peuneudong separatis nyan, le ureuëng nyang ngui niët separatis istilahnyan gasa. Bagi ureuëng separatis istilah peuteuntèe nasib droë leubèh adé lam peukara.

Seumayang uroë raya nyan na duwa raka'at, atôran seumayangjih saban lagèë seumayang nyang la'én. Teuma nyang na bida bacut nakeuh seumayang nyoë na meutamah takeubi (teukeubi) 'oh lheuëh dô'a iftitah, yôh goh lom ta baca ta'awwudz (kheun a'uzubillah) ngon Surat Al-Fatihah. Bak raka'at phôn tujôh go, sila'én takbiratul ihram (teukeubi phôn tamong seumayang). Bak raka'at nyang keu duwa limong go, sila'én takeubi beudoh keu raka'at keuduwa nyan.

Ureueng kaphé han jipatéh meunyoe uroe kiamat nyan geuneuk teuka, nyang meunurôt ureueng-ureueng nyan uroe kiamat nyan nakeuh saboh peukara nyang han mungkén trôk.

Ceuë neuduek nanggroë röt barôh ngön Acèh Timu, Kuta Langsa, ngön seulat Malaka, blah timu ngön provinsi Sumatra Barôh, blah teunong ngön gayo Lues, lom blah barat ngön Acèh Timu ngön Acèh Teunggara.

Geudông Tampu nakeuh gampông lam Keucamatan Jeumpa, Kabupatèn Bireuen, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.11.04.2042.

Pulo Tuangku nakeuh saboh pulo nyang na di Acèh. Pulo Tuangku tamöng lam wilayah Acèh Singkil. Na lhèë boh gampông di pulo paléng rayek di Acèh Singkil nyoë, nakeuh Ujung Sialit, Asan Tola, ngon Haloban.
Swèdia (bahsa Swèdia: Sverige) nakeuh saboh neugara nyang na di kawasan Iërupa Barôh ngoen luah lam 450,295 kilometer persegi. Swedia termasuk salah saboh nanggroe anggota Uni Iërupa ngoen populasi 9.5 juta penduduk. Sekitar 85% penduduk tinggai di daerah kuta, paleng le nakeuh di ibukota Swedia, Stockholm.

Di Kuala Lumpur, meumacam bagoe reusam meujampu lawok disinan, lagèe Meulayu, China, India, Serani, aneuk-aneuk bansa Kadazan, Iban ngon aneuk bansa aseuli la'én dari Malaysia Timu ngon Barat. Hayeuë that ka banda Kuala Lumpur lawét nyoë, sampoë jeuët keu jiteuka keunan meumacam bansa aséng jijak mita raseuki disinan. Ureuëng luwa nanggroë nyang jak meukeurija disinan lagèe teuka dari Indônèsia, Nepal, Burma, Thailand, Bangladesh, Pakistan, India, Sri Lanka, dan Viètnam.

Surat nyoe neupeutrang bhah kaum Tsamud nyang neupeuancô lé Allah saweub hana seumatéh. Allah neupeugah meunyoe buet nyan hana sôsah bak Droeneuh, lagèe neupeujeut alam, uroe ngön malam. Allah neubri keu manusia duwa boh röt ueh: takwa atawa kaphé, nyang manusia nyan jeuet jipiléh salah saboh nibak duwa röt ueh nyan.

Sisék anoe (nan Latèn: Thunnus maccoyii) nakeuh saboh jeunèh eungkôt nyang na di la’ôt Acèh. Lam bahsa Indônèsia eungkôt nyoë geupeunan eungkôt tuna sirip biru selatan. Eungkôt nyoe kayém geudrop lé ureueng meula'ôt biasa geupubloe u Jeupun. Di Jeupun yum saboh eungkôt nyang geuhon 70-80 kg trôk 3,2 milyar.

Simpang Lhèe nakeuh gampông di Keucamatan Kluet Utara, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.02.2016.

Simpang Tiga nakeuh gampông di Keucamatan Kluet Utara, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.02.2015.

Tanjông Bungong nakeuh gampông lam Keucamatan Gandapura, Kabupatèn Bireuen, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.11.07.2036.

Ta ikôt bak tarèh riwayat, Suriyah tom cit geukuwasa wilayah Libanon, Israel, Binèh Barat, Seumenanjông Gaza ngon beunagi wilayah Jordan, la'én nibak ranto Jazirah ditimu la'ôt Suriyah moderen. Lam areuti riwayat tarèh, da'irah nyoë geuturi keu Suriyah Rayeuek atawa Bilad asy-Syam bak nan Arab (بلاد الشام). Keurajeuën Suriyah nyoe ka geupeulheuëh droe nibak neulakèe lom wilayah İskenderun, nyang jinoë jeuet keu wilayah Hatay di Turki. Da'irah nyoe tom jeuet keu saboh bagi nibak Suriyah, meunan pih pihak Damsyik geu akô raseumi da'irah nyan jeuet keu wilayah Turki lam meujanji damèe bak siplôh thôn nyang ka lheuëh. Lam Prang Nam Uroë thôn 1967, Israel jireubot Tanoh Manyang Golan dari jaroe Suriyah.

Seurukan nakeuh saboh jeunèh eungkôt ie tabeue anggèeta sukèe Cyprinidae. Eungkôt herbivora nyoe udép di Asia Teunggara nyakni di Myanmar, Tonkin, Siam, Malaya, Singapura, Sumatra, Pulo Bangka, Kalimantan, ngön Jawa. Eungkôt nyoe lam basa Indonesia geuturi ngön nan nilem.
Bahsa Acèh nakeuh saboh dari sekian bahsa di Acèh. Bahsa Acèh geupakèk lé ladôm ureuëng nyang na di Acèh. Di sampéng bahsa Acèh, na cit bahsa la'én di Acèh. Bahsa la'én nyan nakeuh bahsa Gayo, bahsa Alah, bahsa Teumiëng, bahsa Devayan, bahsa Sigulai, bahsa Haloban, bahsa Boang, bahsa Jamèë atawa bahsa Aneuk Jamèë ngön bahsa Kluët. Na cit bahsa Niëh nyang geungui bak gampông Ujung Sialit di pulo Banyak.Ban ban dum nyan geupeunan deungön bahsa da'irah Acèh.

Tangiro (nan Latèn: Scomberomorus commerson) nakeuh saboh jeunèh eungkôt nyang na di la’ôt Acèh. Eungkôt nyoe kayém geudrop lé ureueng keumawé keu geupeubloe.

Agama nakeuh geucök nibak bahsa Latén, a ngön gama. A areutijih h'an, gama areutijih kacho atawa karu, meunyö meunan agama meukeusudjih hana kacho atawa takheun meuatôran.

Umar seugolom Islam nyan geuturi cit seubagoë sidroë ureuëng nyang galak that mabôk, na padum-padum boh seunurat nyang na bak masa seugolom Islam (Jahiliyah), Umar that galak neujéb arak. Lheuëh neutamong Islam, gobnyan ka hana neupeurab lé ië mabôk nyan meubacut pih, bahthat pih bak watèe nyan golom na neutham keu bhaih hanjeuët jép arak lom lam agama Islam.

Meuhat nyang kon teumpat beulanja curak diateuëh bunoë, padum-padum boh sagoë banda Kuala Lumpur ka geupeuteutap jeuët keu da'irah meuneukat barang aseuli disinan lagèe dabeuëh ija (tekstil) ngon peuneugot jaroë. Banda neuduëk ureuëng China di Kuala Lumpur, atawa leubèh geuturi ngon Ra'uëh Petaling, seureuta Peukan Seni nakeuh teumpat meubloë barang-barang aseuli Kuala Lumpur ngon Malaysia.

Teungku Chik Panté Kulu neumeuseureuta sabé lam jihad nyan ngon Teungku Chik di Tiro lam mandum mideuën prang, sampoë bak masa Teungku Chik Muhammad Pante Kulu neugisa u rahmatullah di Lam Leu'ot, Indrapuri, Acèh Rayek ngon geukubu disinan.

Bhaih pariwisata that utama cit lam bideuëng ekonomi Kuala Lumpur. La'èn kajeuët keu meutamah lapangan keurija, bhaih nyan jeuët keu peuluwah peuluweuëng ôseuha usaha. Meumacam hotel jipeudong di banda nyoë. Kuala Lumpur ka meukeumang cit seubagoë bak geutuju beulanja internasional. Meumacam pusat beulanja ngon mall ka teudong disinoë. Pariwisata konferensi ka meukeumang cit bak thôn-thôn akhé lawét nyoë ngon jeuët keu wasé utama nyang that peunténg bak industri pariwisata.

Jati Sara nakeuh gampông di Keucamatan Ketambe, Kabupatèn Acèh Teunggara, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.02.12.2019.

Hepatitis E nakeuh peunyakét nyang keunöng bak haté (liver) keureuna keunöng virus hepatitis E (HEV), saboh virus RNA. Virus nyoë ji'ék dari ië jép atawa makanan nyang ka keunöng virus. Uléh keureuna nyan, virus peunyakét nyoë mudah that keunöng bak ureuëng nyang tinggai bak teumpat nyang kureuëng gléh.

Bahsa Acèh nyoë na cit geumeututô lam beuntuk sya'é, pantôn, Hikayat atawa calitra. Hadih Maja nakeuh saboh beuntuk pantôn nasihat, asoëjih teuntang peukara-peukara haba peuingat nyang meunyangkôt hay siuroë-uroë.

Gunung Kerambil nakeuh gampông di Keucamatan Tapaktuan, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.08.2010.
Toilet no Kamisama (Uroe 5 Buleuen Sa 2011, Mainichi Broadcasting System, geucok dari jangeun Kana Uemura "Toilet no Kamisama") seubagoe Kana Uemura (aneuk miet).

Pardomuan I nakeuh gampông di Keucamatan Babul Makmur, Kabupatèn Acèh Teunggara, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.02.06.2004.

Propinsi Afyonkarahisar atawa biasa geukheun Afyon nakeuh saboh propinsi blah barat Turuki. Nang nanggroë propinsi nyoë nakeuh banda Afyonkarahisar.

Johan Harmen Rudolf Köhler lahé di Groningen 3 juli 1818, mate di Kutaraja (jinoë Banda Acèh) 14 uroe Buleuën Peuët 1873 nakeuh sidroë jeundran Beulanda nyang jipimpin teuntra Koninklijk Nederlands-Indische Leger) (KNIL) lam Prang Acèh I nibak thôn 1873.

Bintang Hu nakeuh gampông di Keucamatan Lhôksukôn, Kabupatèn Acèh Barôh, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.08.04.2003.

Lam keurija nyan lé PT Arôn ka jipeudong 6 boh train ngon peucayé gaih alam di kilang LNG Arôn.Train nyan jipeugot lam padum go tunjak, nakeuh:

Haji nakeuh salah saboh nibak ibadah nyang geupeu wajéb lé Allah ta'ala ateuëh ureuëng nyang ka mampu. Haji rôh lam salah saboh rukôn Islam. Meunan meunurôt lam padum-padum boh hadih nabi SAW.

Bak masa away 'oh lheueh meurdehka nyang phôn, Mongolia keunong peungarôh Rusia ngon Uni Soviet, bak thôn 1924 Rèpublik Rakyat Mongolia geupeumaklumat, ngon siyasat bak nanggroë Mongolia laju geuseutot Uni Soviet bak watèë nyan. 'Oh lheueh komunis rhöt bak thôn 1989 di Ierupa Timu, Mongolia geupeudong Revolusi Demokrasi bak thôn 1990, nyang geupeujeuët cara le peureutèë , konstitusi geupeubarô bak 1992, ngon pinah u sistem èkonomi peukan.

La'én-la'én: asai phôn manusia nakeuh sidroe, peuji'ôh buet-buet jahiliyah lam meubuet ngön ureueng inöng, reusam-reusam lam rumoh tangga, hak sidroe ureueng deungön pue-pue nyang wajéb ateuh gobnyan, hukôm lam peumeurèntah, meukeumah-meukeumah watèe trok musôh, buet-buet ureueng munafèk lam prang, meuprang lam ra'uh Allah nakeuh wajèb ateuh ureueng Islam, reusam lam meuprang, pakriban talawan ureueng munafèk, ngön deurajat ureueng-ureueng nyang jak meujihad.

Keuluarga Bounaparté saboh keuluarga ulèë balang nyang teuka dari Italia, nyang geuwèh u Korsika bak abad keu-16/ Ayahjih, Nobile Carlo Bounaparté, sidroë peungacara, tom jeuët keu waki Korsika watèë Louis XVI meukuasa bak thôn 1777. Majih nan Maria Letizia Ramolino. Jih na sidroë aduën, Joseph; ngon 5 adoë, nakeuh Lucien, Elisa, Louis, Pauline, Caroline, ngön Jérôme. Napolèon ji baptis seubagai katolik padum-padum uroë seugolom meuulang thôn nyang keudua, pah that bak uroë 21 buleuën Tujôh thôn 1771 di Katèdral Ajaccio.

Pulo Paya nakeuh gampông di Keucamatan Trumon Teungöh, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.18.2005.

Krueng Kumbang nakeuh gampông lam Keucamatan Kuta Blang, Kabupatèn Bireuen, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.11.17.2004.
Leumbah Klang geumeukeusud keu saboh da'irah nyang na di da'irah nyan Kruëng Kelang ngon aluë-aluë kruëng nyan. Nyan nakeuh palôh kruëng nyang utama di Malaysia meusaban ngon Leumbah Kinta. Leumbah Klang nakeuh da'irah nyang meujaya that ngon ma'mu di Malaysia nyang jeuët keu da'irah that peunténg keu neugara nyan.

Pulo Iturup (Bahsa Rusia: Итуру́п Bahsa Ainu: エトゥオロプシリ, Etuworop-sir; Bahsa Jeupang: 択捉島, Etorofu-tō) nakeuh pulo nyang paleng rayek nibak Pulo-pulo Kuril Tunong.

Snouck fasèh lam meubahsa Arab, bahsa Meulayu, bahsa Acèh ngon bahsa Jawa. Keubit meuphôm cit jih keu agama Islam sampoë ngon jipeugah droejih Islam, bak saboh watee jih dijak meulakèe tamong u Mekkah bak gubernur Keurajeuën Turki Utsmani di Jeddah, meukeusud Snouck nyan teuma geuparéksa le ulama dari Mekkah bak thôn 1884, ngon lheuëh nibak nyan deungon izin nibak ulama Mekkah laju jeuet jitamong u Mekkah bak thôn 1885. Lam peukara nyan Snouck nakeuh sidroe ureuëng cah rot jitamong sarjana barat u Mekkah, meunan keuh meuhat kri nyang jipeulaku le Snouck bah jeuet jitamong u tanoh suci nyan ngon jipeugah droe jih ka Islam ngon jipeuleumah gairah nyang rayeuek lam buet jih ban lagèe Snouck nyan keubit-keubit Islam.

Air Sialang Hulu nakeuh gampông di Keucamatan Samadua, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.06.2025.

Lamdaya na keuh saboh gampong di Mukim Lamjampok di keucamatan Ingin Jaya, Kabupaten Acèh Rayek, provinsi Acèh. Lamdaya gampong nyang damai, aman tentram. Geunap malam Kamis di Lamdaya na geupuduk seumeubeut kitab oh leuh seumayang insya.

Meunan trôh u Acèh hana trép lanja, keuluwarga Keurajeuën Johor laju geupeubibeuëh lé sultan Acèh. Mandum ureuëng nyan geuwoë lom keudéh u Johor, ngon geuintat lé aseuka Acèh lom geubantu pèng lé sultan Acèh bah geupeugot lom banda Batu Sawar nyang hancô lam prang. Meunan pih Tun Sri Lanang ngon padum-padum droë ureuëng nyang la'én han geutém woë, geupiléh tinggai di Acéh. Ateuëh peuniléh nyan lé sultan Acèh geu hadiah keuh saboh nanggroë lam neugara Acèh di Samalanga, bak thôn nyan laju gobnyan geumat pangkat Ulèe Balang Samalanga, pangkat nyan geumat sampoë gobnyan meuninggai bak thôn 1659.

Lubnan nakeuh saboh nanggroë nyang na di wilayah Asia Barat. Nanggroë nyoë meuceuë ngön Suriah di utara ngon timu seureuta meuceuë ngön Isra'él di seulatan. Nang nanggroe Lubnan nakeuh Bairut.

Madrasah Thawalib di Padang Panjang, nibak tingkat neubeuët tsanawiyah (teungoh tingkat phôn) meunan cit tingkat ‘aliyah (teungoh tingkat ateueh).

Nibak padum droe ahli tareh, kata Aljazair meuaway di kata Ldzayir, meuhareutoe wilayah Aljazair lam bahsa Arab Maghreb deungon Barbar nyang kadang meuhubong deungon masa Keurajeun Ziriyun diyub kuwasa Raja Ziri bin Manad, nyang phon geupeudong banda Al-Jazair.

Penanggalan Barat nakeuh gampông di Penanggalan, Kabupatèn Subulussalam, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.14.07.2010.
Cicém nyoë meuseunipat seudang (21 cm), iku panyang wareuna itam ngon kunèng kunyèt, leubèh le nyang meuwareuna keulabèë seupôt nibak itam, bulèë keunèng paneuk putéh ngon tunggéng mirah gratan. Cicém inong leubèh suklat ngon hana bulèë keunèng putéh. Cicém muda leubèh suklat meubinték-binték kunèng mirah gratan. Iris suklat, babah ngon gaki itam.

Cangguëk nakeuh saboh meunatang nyang galak duek bak duwa teumpat, jeuet di meu udép lam ië atawa ateueh darat, cangguëk nakeuh meunatang nyang ji meugrak deungon cara ji meulumpat, kayém jai di meunatang nyan na lam paya, ureuëng Acèh kayém geunguy cangguëk keu eumpeuen keumawé lam paya. Cangguëk saboh meunatang nyang ji meu udép nobak boh cangguëk jeut keu aneuk abiëk,lheuëh nyan teuma jeuet keu cangguëk dara, dudoë jeuet keu cangguëk chi'.

Ureuëng meuagama Islam nakeuh paléng ramèe di Kuala Lumpur ngon jumeulah nyang meuagama Islam na bak 46,4% (2010). Agama nyoë jeuët keu agama nyang geuyakin lé ureuëng Meulayu ngon ladôm ureuëng India. Agama-agama la'én di Kuala Lumpur nakeuh agama Hindu (utama that lam kawôm India), Buddha (utama lam kawôm ureuëng China), ngon Kristen.

Bak ureuëng Islam nyang jeuët keu ummat Nabi Muhammad SAW puasa buleuën Ramadhan nakeuh saboh nibak limong rukôn Islam. Puasa bagi ummat Islam nakeuh saboh keuwajéban nyang hanjeuët han geupeubuët lé ureuëng Islam inong agam nyang ka mukallaf.

Sukèë Hani(Bahsa Hani：Haqniq; haraih China geupeupaneuk: 哈尼族; haraih china aseuli: 哈尼族; pinyin: Hānízú) nakeuh saboh nibak 56 boh sukèë nyang geupeusah lé kuwasa Rèpublik Rakyat China. Sukèë nyoë meubileuëng 17.535 droë bak peusipé akhé nyang geupeugèt bak thôn 1999, sukèë nyoë udép bak Propinsi Yunnan.

Subulussalam Utara nakeuh gampông di Simpang Kiri, Kabupatèn Subulussalam, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.08.08.2032.

Taman Tasik Perdana, taman nyang luwah jih na 92 hektar nyang neuduëk toë ngon Parlemen Malaysia, seugohlom nyan dilèe nakeuh teumpat tinggay sidroë keurani rayeuek Britania. Lam taman nyoë na meupadum boh taman khusuih lagèe Taman Bambang, Taman Rusa, Taman Anggrek, Taman Bungong Raya, ngon Taman Cicém Kuala Lumpur (taman cicém nyang paléng rayeuek di Asia Teunggara). Taman-taman la'én di Kuala Lumpur nakeuh Taman ASEAN, Taman KLCC, Taman Tasik Titiwangsa, Taman Tasik Metropolitan di Kepong, Institut Meurunoë Uteuën Malaysia, Taman Tasik Permaisuri, Taman Botani, Taman Ekuestrian, ngon Taman Leumbah Barat Bukit Kiara, Taman Tun Dr. Ismail, ngon Taman Internasional Bukét Jalil.

Na cit pulo-pulo di Acèh Rayek nyang rôh lam wilayah pulo Acèh lagèë pulo Peunasoë ngon pulo Breuëh. Kruëng nyang paléng rayek nakeuh Kruëng Acèh, gunong nyang na nakeuh gunong Seulawah Agam (meuapuy), Seulawah Inong, Paroë, Kulu ngon Batèë Meucica. Uteuën nyang paléng luwah nakeuh Uteuën Ulu Masén nyang meusambông ngön Acèh Jaya ngön Pidie. Haba ureuëng tuha, bak uteuën nyoëkeuh mantöng na Sukèë Bante Seumileuk.
Bak masa Prang Dônya II, Kuala Lumpur jikuwasa lé teuntra Jepang dari uroë 11 buleuën sa thôn 1942 sampoë uroë 15 buleuën 10 thôn 1945. Bak thôn 1957, Federasi Malaya meuhasé jicok meurdèka dari Britania Raya, ngon Kuala Lumpur geupiléh jeuët keu nang nanggroë. Lheuëh puga Malaysia bak uroë 16 buleuën sikureuëng thn 1963, banda nyoe sah jeuët keu nang nanggroë neugara.

Uröe Akhirat (bahsa Arab: يوم الآخرة‎) atawa uröe Kiamat (bahsa Arab: يوم القيامة‎) nakeuh uröe akhé nibak uröe donya. Bak watè nyan hancô bandum peu nyang na di bumöe ngön di langèt. Bak watè nyan maté bandum makhluk.

Tanjông Raya nakeuh gampông lam Keucamatan Gandapura, Kabupatèn Bireuen, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.11.07.2033.

Yui Aragaki (新垣 結衣, Aragaki Yui, lahé di Naha, Prefektur Okinawa, 11 uroe Buleuën Nam 1988; umu 29 thôn) nakeuh sidroe aktris ngön sidroe ureueng meujangeun Jeupang. Nan la'én Yui nakeuh Gakky (ガッキー, Gakkī) atawa Yuibo (ゆいぼ). Yui galak bak meugamba ngön meujangeun.

Pulo nyoë geupeunan deungon nan ureuëng jeulajah Cossack, Danila Antsiferov, nyang phon that geupeuthèë rupa pulo nyoë deungon Pulo-pulo Kuril baroh la'én bak abad 18.

Ureueng-ureueng kaphé jimeuiman mantöng-mantöng bak watèe geubri bala atawa azeueb. Meunyoe bala nyan ka gadöh, ureueng nyan jimeukaphé keulayi.

Ngön talô di Rusia habéh keuh karier jih seubagoë Kaisar Peurancih lheuëh nyan na jiwèh u pulo Elba ngön jigisa u Peurancih 100 uroë, lheuëh nyan talô lom lam prang Waterloo watèë meurumpok ngon pasukan Inggréh nyang jipimpin lé Jenderal Blucher. Talô disinan Napolèon nyang ka meunyeurah jiboh keudéh u pulo Saint Helena sampoë maté jih.

Mo (Bixa orellana), sijeunèh bak kayèë ubit ngön manyang 2-8 m nyang meunè di Amirika tropis. Dat wareuna mirah/kunèng nyang na bak kulét aneukjih geungui keu wareuna bak mantega, kèju, dabeuëh manyeum, cèt gukèë, ngön gincu. Sila'én nibak nyan kulét bak kayèë nyoë jeuët geungui keu taloë. Aneuk mo nakeuh salah saboh dabeuëh nyang geungui lam aweuëh peuët plôh peuët.

Nyang la'én: Allah Neuyue keu Nabi Muhammad mangat geulakèe tamah 'èleumèe adak pih kajeut keu sidroe rasul; Allah hana Neubri azeub keu saboh bansa sigohlom trôk sidroe rasul keu bansa nyan; han geubri peulalèe droe ngön udép lam dônya.

Tanoh Subukh nakeuh gampông di Keucamatan Babul Rahmah, Kabupatèn Acèh Teunggara, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.02.11.2025.

Ujong Pulo Rayeuk nakeuh gampông di Keucamatan Bakôngan Timue, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.15.2003.

Silolo nakeuh gampông di Keucamatan Pasi Raja, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.10.2003.

Lawe Sigala II nakeuh gampông di Keucamatan Lawe Sigala-Gala, Kabupatèn Acèh Teunggara, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.02.02.2005.

Di Acèh ka jeuët keu adat tiëp-tiëp thôn geupeugot khanduri geupeuingat uroë lahé Nabi Muhammad bak uroë buleuën 12 Rabi'ul Awal, deungon geupeugot dakwah Islam, mangat umat Islam bèk tuwo geuseumayang limong watèë siuroë simalam, seureuta geumeuseulaweuët ubak janjôngan nabi keuneulheuëh bak akhé masa.
Meunyoë gata keuneuk peusiëp sipeuë-peuë, leubèh gèt gata peusiëp droë keu maté, Saweuëb meuhan gata peusiëp laju bak awai kon, gata keuneuk seungsara, rugoë ngon that na teulah 'oh akhé dudoë.

Seumayang nyoë tapubuët bak watèë beungoh uroë raya 'oh lheuëh jiteubiët mata uroë sampoë jitamong watèë seumayang luhô. Teuma sunat tapubuët bak watèë kira-kira ka manyang mata uroë 'oh situmbak (poh-poh 8 atawa leubèh). Meunyo bak seumayang uroë raya puasa sunat beu teulat bacut, mangat luwah watèë keu bôh jakeuët fitrah. Bak seumayang uroë raya haji sunat beu away lom bacut supaya luwah watèë untôk sië kureubeuën ngon tabagi siëjih.

Ladang Teungöh nakeuh gampông di Keucamatan Pasi Raja, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.10.2001.

Seuneubôk Punti nakeuh gampông lam Keucamatan Peulimbang, Kabupatèn Bireuen, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.11.12.2007.

Surat Al-Fil (bahsa Arab: الْفِيلِ‎, "Gajah") nakeuh surat keu-105 lam Al-Qur'an. Jeumeulah ayat surat nyoe nakeuh 5 ayat. Surat nyoe geupeutrön di Meukah, geupeutamöng lam kawan Surat Makkiyah. Narit Al-Fil geucok nibak ayat nyang phôn lam surat nyoe nyang hareutoejih nakeuh gajah. Surat nyoe geuriwayat bhaih sidroe raja Yaman, Abrahah, ngön teuntrageuh nyang geuneuk peuancô ka'bah. Gobnyan ngön teuntrageuh geujak u Meukah ngön 13 boh gajah (atawa 9 boh gajah lam riwayat la'én). Thôn nyoe geupeunan cit ngön Thôn Gajah.

Hubei nakeuh saboh propinsi di Cina. Propinsi Hubei meuceuë deungon propinsi Shaanxi, Henan, Anhui, Jiangxi, Hunan, ngon banda rayeuk Chongqing. Nang nanggroë di Hubei nakeuh banda Wuhan.

Tun Muhammad bin Tun Ahmad, leubéh geuturi seubagoë Tun Sri Lanang, nakeuh beundahara atawa wazir chik dari Keurajeuën Johor. Keurajeuën Acèh Darussalam geupeutalô Keurajeuën Johor bak prang Batu Sawar thôn 1613 M yôh nyan keuh Tun Sri Lanang geutheun lé aseuka Acèh, geuba gobnyan u Keurajeuën Acèh seubagoë tawanan prang.

Meuseujid Jamik Tokyo nakeuh saboh meuseujid di wilayah Shibuya, Tokyo, Jeupun. Meuseujid nyoë geupeudong ngon beunantu di Sultan Khilafah Utsmaniyah (Tureuki Utsmani).

Mana phôn deuh bak filem ABC Short Movie 2 nyang geupeudiyeueng lé Asahi Broadcasting Corporation. Lheuh nyan, Mana ho trép ho jithèe watèe jimeu'èn filem seri Mother. Bak filem Sayonara Bokutachi no Youchien, Mana nakeuh aneuk miet nyang paléng ubeut nyang meu'èn filem nyan. Jih cit aneuk miet nyang paléng ubeut nyang meu'èn lam filem Marumo no Okite nyang jiputa bak musém seu'um bak thôn 2011. Mana nyoe na cit deuh bak filem Confessions ngön filem Usagi Drop.
Pangkai phôn VOC nakeuh jipuga banda Batavia (jinoë Jakarta), jipuga banda nyan jeuet keu pusat meuniaga awaknyan. Niaga nyang jimeukeusud lé awaknyan nakeuh Monopoli dagang reumpah-reumpah lagèe pala, bungong pala, lawang, kayèe manèh. Lé VOC nyan jipeuturi keunoe tanaman nyang la'én, teunaman nyang hantom na lom disinoe lagèe kupi, teh, coklat, bakong, rambông, saka ngon candu, mandum teunaman nyan that jipeureulèe lé bansa Eropa ngon hanjeuet jipula di sidéh. Mandum keurija nyan jijaga ngon get that lé VOC ngon cara jiprang keuh wilayah-wilayah la'én di seulingka nyan. Ngon le that karu lam wilayah seureuta brat that jicuë hareuta maseukapè lé ureuëng keurija (korupsi), maseukapè sabé lam rugoë sampoë dudoë nyan dudoe bangkrôt bak thôn 1799. Ngon seubab nyan mandum wilayah nyang ji peugah atra VOC nyan jialéh teuma keu Beulanda, mandum atra nyang jipeugah nyan nakeuh wilayah-wilayah nyang ka jikuwasa di ban sigom Pulo Jawa, Maluku. Jipeugah lom atra awak nyan nakeuh banda la'ôt di Makassar, Manado ngon Kupang mandum teuninggai maseukapè nyan bak thôn 1800 mandum jeuet keu atra Republik Beulanda nyang jirasi nan Hindia Beulanda.

Surat Al-Ahzab (bahsa Arab: الْأحزاب‎, Al-Ahzab, Peureuté nyang Meuseukutu) nakeuh surat nyang keu-33 lam Al-Qur'an. Jeumeulah ayat surat nyoe nakeuh 73 ayat, geupeutamöng lam kawan surat Madaniyah. Geupeunan ngön Al-Ahzab nyang hareutoejih peureuté nyang meuseukutu saweub lam ayat 9 sampoe ayat 27 geupeutrang bhah Prang Ahzab, nyang prang nyan jipeuphôn lé ureueng Yahudi nyang meukawan ngön ureueng munafèk ngön musyrék.

Geulanggang Labu nakeuh gampông di Peusangan Seulatan, Kabupatèn Bireuen, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.11.16.2005.

Sidwell, Paul. "Dating the separation of Acehnese and Chamic by etymological analysis of the Aceh-Chamic lexicon." (Archive, Alternate, Archive)

Sarajevo nakeuh nang nanggroë Bosnia Hèrzègovina. Banda nyoë nakeuh saboh banda nyang peunoh seujarah. Bak thôn 1914 banda di banda nyoë maté sidroë pangiran Austria nyang peukara nyan jeuët keu gabuëk Iërupa ngon Prang Dônya I. Bak thôn 1992 banda Sarajevo ka jeuët keu seuëh prang raya antara 3 boh bansa nyang na di Yugoslavia, harô-hara prang rayeuk di Iërupa bak akhé abad keu 20 nyan nakeuh antara bansa Bosnia, Kroasia ngon Sèrbia.

Paya Peulumat nakeuh gampông di Keucamatan Labuhan Haji Timue, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.11.2002.

Awai nibak nyan na maseukapè minyeuk Socony nyang tom cit ji ôseuha minyeuk di Sumatra ka lheuëh jiteumee langgeuëm keu kandôngan gaih nyang that na le disinan. Ngon seubab nyan lé Mobil Oil pih ka jimeuhabéh bak cara mita nyan ngon Pertamina nyang jimeuduëk teumpat mita nyan di gampông Arôn. Nyan keuh jeuët maseukapè nyan dudoë jipeunan Arun, saboh narit nyang lé ureuëng Acèh geukheun Arôn.
Neuduëk banda Madinah nyan pih get that meusaneut bak mandum bideuëng, na kira-kira 190 km dari panté La'ôt Mirah ngon tanoh nyang that leuhu meubandéng ngon wilayah la'én di Jazirah Arabia, banda nyan jilingka lé gunong ngon bukét-bukét nyang manyang. Bak tarèh banda nyan nakeuh saboh kuta banda nyang meulingka, jikeuliléng ngon bintéh nyang that kong ngon teubai 30 sampoë 40 gaki (9,1-12 m) ngon manyang, banda nyan geupeudong bak abad keu-12, ngon jiapét lé meunara. Pintô tamöng banda nyan na peuët ho, salah saboh jih na pintô Babussalam atawa pintô Mesir nyang that na ceudah. di luwa bintéh banda, barat ngon tunong nakeuh binéh banda nyang na disinan rumoh-rumoh meuyub ngon lampôh peunula. Bak binéh banda nyan na cit bintéh ngon meupintô. Rab mandum banda meuseujarah nyan ka geupeuancô bak masa Keurajeuën Saudi. Banda nyoë jipuga lom lam masa nyan ngon pusat banda nakeuh di Meuseujid Nabawi.

Bukét Teukueh nakeuh gampông lam Keucamatan Kota Juang, Kabupatèn Bireuen, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.11.13.2017.

Bak masa Raja Malik Sa'ud bin Abdul Aziz. Rumoh Habib Bugak nyan keunong ngon proyek peuluwah Masjidil Haram ngon geugantoë keuh yum tanoh nyan lé peumeurèntah Arab Saudi.

Hasé bumoe di Acèh Barôh nakeuh hasé tambang gaih alam cayé, ngon meubagoe hasé bumoe dari sektor perkebunan lagee sawét, geutah rambong ngon kakao. Hasé bumoe di Acèh Barôh mantong geupeubloe u Midan, bah pih di Krueng Geukueh na saboh bandar peulabohan la'ot nyang rayeuk.

Avril Ramona Lavigne atawa di hei Avril Lavigne nakeuh sidroë ureuëng meujangeun ngon ureueng karang jangeun asai Kanada. Avril lahe di saboh banda ubit, Napanee, Ontario. Avril diteupue jeuet meujangeun watee umujih mantong 2 thon. Watee nyan, jih diba le makjih meujangeun bak geurija. Bak thon 2006, Avril geubi peuringkat 7 le Majalah Bisnis Kanada sibagoe ureueng inong asai Kanada nyang paleng get bak Hollywood. Trok jinoe, Avril ka jipeuteubiet 5 boh album, nyakni Let Go thon 2002, Under My Skin thon 2007, ngon The Best Damn Thing thon 2007, goodbye lullaby thon 2011, avril lavigne thon 2013

Phôn nibak thôn 1990, banda nyoë jeuët keu po rumoh padum-padum boh keurija grak tubôh, siyasat ngon teumadôn dônya, lagèe Commonwealth Games 1998 ngon Formula Sa. La'én nibak nyan, di Kuala Lumpur teudong keuh saboh peuneudong meunara keumbeuë nyang paléng manyang di dônya, nakeuh Meunara Keumbeuë Petronas.

Meuseujid Raya Dongguan (Bahsa Cina: 东关清真寺 Dōngguān Qīngzhēnsì) nakeuh saboh meuseujid di banda Xining, Propinsi Qinghai, China. Meuseujid nyoe away geupeudong bak abad 13.

Geurapèe rimueng (nan Latèn: Epinephelus radiatus) nakeuh saboh jeunèh eungkôt kareueng lam kawan geurapèe nyang na di la'ôt Acèh. Eungkôt nyoe kayém geudrop lé ureueng meula'ôt keu geupeubloe.

Na 20 boh sifeuët nyang wajéb taturi lé geutanyoë ureuëng mukmin, nakeuh 20 boh sifeuët nyang wajéb, 20 boh sifeuët nyang môseutahé, saboh sifeuët nyang harôih/jaiz.