Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Люксембург кыв (Lëtzebuergesch ['lətsəbuərjəʃ]) — тайӧ герман кыв, Люксембургын (немечкӧд да франсузкӧд) каналан кыв. Люксембургӧн сёрнитӧны сідзжӧ Бельгияын да Францияын.

Гижысьӧс бура кутісны тӧдны челядьлы лӧсьӧдӧмторъяс серти. Автор серпасалӧ вӧр-ва, сиктса олӧм, сылӧн кывбуръясын ловзьӧны пудъясянкывъяс да нимтысянкывъяс. Александр Некрасовлӧн висьтъясыс кокниӧсь, наын — олӧмын лоӧмторъяс, казьтылӧмъяс.

1924 воын подӧн локтіс Сыктывкарӧ. Пырис комсомолӧ да уна во чӧж зілис том йӧзкӧд. Вӧлі Висерын ВЛКСМ-лӧн вӧлӧсьтса комитетын секретарӧн да Дереваннӧйын вӧлӧсьтса парторганизацияын секретарӧн.

Кӧмтӧм кока челядьдырӧй! Висьтъяс / Серпасаліс Е.М. Коюшева. — Сыктывкар: «Коми му» газет редакция» Коми Республикаса автономнӧй учреждение», 2012. — 240 л.б.

«Туробкӧд мӧс видзигӧн» да «Кӧч йылысь» ассьыс медводдза висьтъяссӧ йӧзӧдіс «Войвыв кодзув» журналын 1977 воын (8 №). Вӧр-ва йылысь висьтъясыс да очеркъясыс петісны торъя небӧгӧн 1980 воын. Наын петкӧдлӧма збыль лоӧмторъяс. Гижӧдъясыс корӧны пыдди пуктыны да видзны вӧр-ва, чужанін. Василий Тороповлӧн петавліс кык торъя небӧг: «Менам вӧр-ва» (1980) да «Медбӧръяысь вӧралӧм» (1990).

Егор Потапов тӧдса кыдзи поэт. Гижӧма «Чунгыр», «Чебостан» да «Аркаша» поэмаяс. Гижӧдъяссӧ мыччӧдлӧма «самиздатӧн», аслыссяма небӧгъяс лӧсьӧдӧмӧн: машинкаӧн печатайтӧма да мичмӧдӧма ас серпасъясӧн. Ас бӧрас кольӧма сюрс гӧгӧр йӧзӧдтӧм кывбур.

Административно-территориальное и муниципальное устройство Республики Коми (на 1 августа 2006 г.). Издание шестое, официальное / ГУ «ТФИ РК». — Сыктывкар, 2006. — 278 с.

Веськӧдлан шӧрин – Кудымкар. Кытшас 6 район: Гайна, Кӧс, Кӧч, Кудымкар, Юрла да Юсьва. Перымса Коми кытшын дзик ӧти кар — Кудымкар, ӧти кар овмӧдчӧмин — Пожва, 30 сикт, 66 посёлок да 590 грезд.

1931 восянь Илля Пыстин уджалӧ Москваын ЦИК-лӧн Президиум бердса СССР-са войтырлӧн Шӧр небӧг лэдзанінын Коми секцияӧн веськӧдлысьӧн. 1932 воын Главлит индӧ сійӧс политредакторӧн. Та кадӧ жӧ велӧдчис: уджысь орӧдчытӧг «Правда» нима журналистъяслӧн коммунистическӧй институтын, а 1932—1934 воясӧ — литературалӧн Гӧрд профессура институтын. 1933—1934 воясӧ — ВКП(б)-са ЦК-лӧн «Партиздат» небӧг лэдзанінса редактор.

Сы кындзи вöччылöны чиганö (паськыд юбкаа), нянь вундысьö (чарлаöн), пемöсъясö да лэбачьясö: козёлö, кӧинö, ошкö (гугöдöны пась), туриö, петукö (пасьталöны бугай – еджыд дöраысь гожся кышöд, вöчöны ныр, медым кокавны).

Край овмӧдӧм йылысь преданиеяс артмӧдӧны «сикт овмӧдӧм» да «культӧвӧй мога объект (вичко, манастыр) кыпöдӧм» мотивъяс. Наын висьтавсьӧ, кыдзи овмӧдчисны сiйӧ либӧ мӧд сиктӧ. Тшӧкыда татшӧм сюрӧса преданиеясын паныдасьӧ топонимическӧй мотив, сюжетыс гӧгӧрвоӧдӧ инним артмӧмсӧ.

«Koumekümne koume» («Комын куим») — Николай Абрамовлӧн медводдза кывбур чукӧр. Петіс 1994 воын да лои вепс кывйӧн медводдза художествоа небӧгӧн.

Рочму федерацияса тэчасног сораса республика. 2012 вося ода-кора тӧлысьын канмуӧн президентӧ лоӧма Путин Владимир, Веськӧдлан Котырӧн юралысь Медведев Дмитрий.

Административно-территориальное и муниципальное устройство Республики Коми (на 1 августа 2006 г.). Издание шестое, официальное / ГУ «ТФИ РК». — Сыктывкар, 2006. — 278 с.
Тымсер кутіс сӧвмыны 1952 восянь, кор вайисны медводдза щитӧвӧй керкаяс, кытчӧ йӧзсӧ овмӧдісны баракъясысь. Медводдза уличаяс: Вадор (Набережнӧй), Карл Маркс да Ленин уличаяс. 1953 воын ю бокӧ сувтӧдісны начальнӧй школа, кӧні велӧдчис 48 морт. Велӧдісны кыкӧн: Кек Адольф Федорович да Флеммер Антонина Иосифовна. Тымсерын та кадӧ вӧліны: медпункт, амбулатория да кага чужтанін; вӧр пӧрӧдчысьяслӧн контора, клуб, пошта; челядь сад, вузасянін; конюшня (600 вӧв вылӧ).

Илля Пыстин чужис 1907 вося сора тӧлысь 28-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняысь Усть-Сысольск уездса Мылдінын (ӧні — Мылдiн районса Мылдін сикт). Бура помаліс земскӧй училишӧ.

Сиктӧ медводдзаӧн овмӧдчӧма 1763—1782 воясӧ Изьва слӧбӧдаысь (ӧні Изьва сикт) Василий Титович Рочев. Татчӧ йӧзыс локталісны и мукӧд изьва грездысь: Гамысь, Ластаысь.

Ичӧтик тылаборда, пышкай ыджда кымын, тушаыс 18 сантиметрӧдз овлывлӧ, сьӧктаыс 23 граммӧдз. Шеныштӧм бордйыс 28 сантиметр пасьта. Ай лэбачыслӧн гӧн рӧмыс синмӧ шыбитчана. Юр вылысыс, голяыс, зобйыс да морӧсыс дзик гӧрд, мышкуыс сьӧдовгӧрд, кынӧм улыс алӧйгӧрд, бӧжыс да бордйыс рудовгӧрд. Энь пӧлыс абу сэтшӧм яръюгыд, вывтырыслӧн кызвынлатіыс сімруд, улысладорыс вижовгӧрд, бордйыс кельыд рӧма кык визя. Гознанныслӧн синмыс, нырыс да кокыс ӧткодь пемыдперкаль.

Куратовские чтения = Куратов йылысь лыддьöмторъяс / М-во культуры Коми АССР, Мемориальный музей И.А. Куратова; отв. ред. А.К. Микушев. – Сыктывкар: Коми кн. изд-во.

Усть-Куломский район в годы Великой Отечественной войны. Труженики тыла / Сост. Игнатов М.К. — Сыктывкар: ООО «Коми республиканская типография», 2015. — 264 с.

Фин-йӧгра небӧгъяслӧн регионъяскостса фестиваль дырйи (Саранск, Республика Мордовия) «Под морозный перезвон» небӧгыс вӧлі шуӧма челядь сьыланкывъяса медбур чукӧрӧн, гижысь Николай Тюрнин да шылад тэчысь Марк Новосёлов лоины «Литературная Финно-Угрия» конкурсын лауреатъясӧн.

Тайӧ шӧрпӧлӧс тушаа сюзь: кузьтаыс овлывлӧ 79 сантиметрӧдз, сьӧктаыс — 375 граммӧдз, шеныштӧм бордйыс 81 сантиметр пасьта. Энь лэбачыс кӧть и мыгӧраджык айсьыс, но сьӧктанас жебджык. Мукӧд сюзь серти юрыс тайӧ лэбачыслӧн ичӧтджык и бугыльыс абу сэтшӧм паськыд. Пель дорас сиясыс оз чурвидзны, бӧжыс кузь да тшупӧда. Гӧн рӧмыс лун сюзьлӧн варышлань мунӧ, сы вӧсна и роч йӧз варыш кодь сюзьӧн шуӧны.

«Туйвежын» трилогияö, код вылын уджыс пансис 1921 воын, пырö куим гижöд: «Полесьеса пемыд вöръясын» (1922), «Полесье шöрын» (1928), «Туйвежын» (1954). Трилогияыс революцияöдзса белорус кресьтянство да интелегенция йылысь.

Ӧні курорт посёлокын уджалӧны «Геч» да «Лагуна» пансионатъяс, дзӧляник отельяс да гӧсьт керкаяс, кӧні гожӧмъяснас шойччӧны да гожйӧдчӧны йӧз, ёнджыкасӧ Россияысь.

Быдтысян кадыс лун сюзьлӧн заводитчӧ косму тӧлысьын. Аслыс позсӧ тайӧ лэбачыс некор оз дасьтыв, сы вӧсна кольксӧ пуктӧ тӧрмӧм вольӧса горсйӧ, чегӧм йыла пу вылӧ, либӧ эновтӧм катшалӧн да ракалӧн позйӧ. Позтырыс абу быд во ӧткодь — этша кыйдӧса кадӧ овлывлӧ куим либӧ вит кольк, а унджык кыйдӧса дырйи пӧжӧ ӧкмыс колькйӧдз. Гӧгрӧс колькйыс лун сюзьлӧн еджыд рӧма. Лэбавны заводитӧм сюзьпиянӧс казявлывлӧмаӧсь лӧддза-номъя тӧлысьсянь.
2011 вося Йӧзӧс гижалӧм серти, Гячрыпш сикт овмӧдчӧминын 1546 олысь, на лыдын 980 морт — армянаяс (63,4 %), 215 морт — абхазъяс (13,9 %), 146 морт — рочьяс (9,4 %), 205 морт — мукӧд (13,3 %, тшӧтш и эстъяс).

1950-1990-ӧд воясся висьтъяслӧн, повесьтъяслӧн да очеркъяслӧн тематикаыс вель паськыд. «Кор дзоридзалӧ льӧм» да «Судзӧд меным ӧшкамӧшка» гижӧдъясын И. Изъюров зільӧ сетны сылӧн кадся олысьлысь портрет. 1979 воын республикаса драма театр пуктіс «Человек остался один» пьеса.

Константин Туркин чужӧма Вӧлӧгда губерняысь Усть-Сысольск уездса Лыатыын (ӧні — Емдін районса Лыаты грезд) 1902 вося лӧддза-номъя тӧлысь 14-ӧд лунӧ. Быдмӧма гӧль кресьттянин семьяын.

Старцева А. Лолыштӧм: [Кывбуръяс] / Ред. Е.Е. Афанасьева. — Сыктывкар: Коми Республикаса гижысь котыр, 2011. — 32 л.б. («Библиотека молодых» серия) (Тир. 200 экз.)

Николай Попов чужис 1901 вося ӧшым тӧлысь 6-ӧд лунӧ Усть-Сысольскын уна челядя кресьтянин семьяын. Водз коли батьтӧг. Велӧдчис вылыс начальнӧй училишӧын, велӧдысьяслӧн Усть-Сысольскса семинариаын. 1918 воын ас кӧсйӧм серти пырис Гӧрд армиаӧ. Тышкасис А.В. Колчак да Н.П. Врангельлы паныд. Гражданскӧй тыш бӧрын — красноармеечьяслӧн грамота школаын велӧдысь, Коми обласьтса военнӧй комиссариатын уджалысь. Редактируйтіс «Ордым» журнал. Уджаліс ВКП(б)-лӧн обласьтса комитетын пропаганда да агитациа юкӧнса веськӧдлысьӧн. 1934—1935 воясӧ вӧлі пролетарскӧй гижысьяслӧн Коми ассоциациаын веськӧдлысьӧн. Помаліс Журналистикалысь коммунистическӧй институт.

Коми войтырлысь история туялысь Л.Н. Жеребцов серти, Абъячой да Ношуль вӧлӧсьтса олысьяс XIX нэм шӧрын артмӧдісны Луз ю йылын «Луз» пӧчинӧк . Татчӧ лӧсьӧдісны овмӧдчанінъяс сы могысь, мый таті муніс Лальск тракт, и колӧ вӧлі Вятка—Лальск туй кузя мунысь-ветлысьяслы (купеч-вузасьысьяслы) да вӧвъяслы шойччанінъяс. Татшӧм сувтланіныс вӧлі квайт: «Тылай», «Бадья», «Ула», «Худышино», «Шабаргун» да Луздор («Верхолузье»). Тылайсянь Шабаргунӧдз туйыслӧн кузьтаыс 60 гӧгӧр км .

Аслас висьтьясын да повесьтъясын, «Чугра» (1981), «Рӧдвуж пас» (1988), «Бива» (1999) романъясын гижысь шыöдчö йöзкост олöмын меддонатор дорас, восьтö коми мортлысь аслыспöлöс мывкыдлунсö.

Дылис Н. В. Сибирская лиственница. (Материалы к систематике, географии и истории). — М.: изд-во МОИП, 1948. — Нов. сер., бот., вып. 2. — 139 с.

моз тӧлысь 18 лун — коми гижысь, Иван Куратов нима канму премиа босьтысь (1968), Коми АССР-са нимйӧза гижысь (1984) Геннадий Фёдоров (Педь Гень) (куліс 1991)

Административно-территориальное и муниципальное устройство Республики Коми (на 1 августа 2006 г.). Издание шестое, официальное / ГУ «ТФИ РК». — Сыктывкар, 2006. — 278 с.

Мича кай — ветлысь-мунысь лэбач. Лунвылысь найӧ локтӧны миянӧ водз тулыснас, овмӧдчӧны лыска пуа вӧръясӧ. Поздысьӧны му вылӧ, либӧ мусянь оз ёна вылӧ — бадь кустъяс вож костӧ, пу горсйӧ. Кышыд познысӧ тэчӧны быдмӧг коръясысь да заясысь. Пыдӧсас вольсалӧны турун тылым да вӧрса пемӧсъяслысь гылалӧм гӧнсӧ. Пӧжны пуктӧны вит-ӧ-квайт кольк. Найӧ посньыдикӧсь да гӧрд чутъяса гӧрдоввиж рӧмаӧсь. Пӧжсигас позъяс пукалӧ сӧмын энь лэбачыс кык вежон чӧж. Кайпияныс позсӧ эновтӧны чужӧмсяньыс дас вит лун мысти. Но борд йылас кыпӧдчӧм бӧрас найӧс вердӧны бать-мамныс вель дыр на.
Бöрйöны ворсысьяс пиысь куталысьöс, кодi лоö «ошкöн», мукöдыс — «вотчысьяс». Ворсны позьö ывлаын и гортын: ворсöны кö ывлаын, «ош» пырö гуранö да лажыньтчö, керкаын кö — пидзöсчанясьö, и сiйöс вевттьöны пасьöн. Ворсысьяс ветлöдлöны сы гöгöр, копрасьöны — петкöдлöны вотчöм, да сьылöны:

Гонди (Gōndi) - тайӧ Индияын (Махараштра, Мадхья-Прадеш, Чхаттисгарх, Андхра-Прадеш, Орисса штатъясын) дравид кыв. Анбур - гонди, мукӧддырйи деванагари либӧ телугу.

1922 воын пырис велӧдчыны Москва канмуса университетлӧн медицина факультетӧ. Велӧдчис Москваын ординатураын. 1932 восянь уджаліс Сыктывкарын хирургӧн, 1934 восянь — хирургия юкӧнӧн веськӧдлысь. Сійӧс шуӧны Коми муын хирургия служба панысьӧн.

1963 воын Тюменьса театрын пуктісны роч кыв вылӧ вуджӧдӧмӧн сылысь «Цветы на снегу» драма. Уналы тӧдса роч гижысь Леонид Жариков пасйис: «Истомин — поэт высокого плана, независимо от того, пишет он стихи, пьесы или прозаические произведения... Отличное знание обычаев, поверий, легенд, неповторимого песенного богатства помогло ему стать певцом народа... со своим самобытным почерком».

Нӧдкывъяс чукӧртӧмын да туялӧмын медыджыд пай Ф.В. Плесовскийлӧн. Сылӧн петавліс «Коми нöдкывъяс. Коми народные загадки» небӧг (1975).Тайӧ удж вылас мыджсьӧмӧн 2008 воын коми нӧдкывъяс чукӧр йӧзӧдiс В.М. Кудряшова: «Загадки народа коми» (2008). Бӧръя кадас коми нӧдкывъяс туялӧ С.Г. Низовцева, кодлӧн петавлiс некымын статья тайӧ тема сертиыс.

1938 вося вöльгым тöлысь 23 лунö «Ленин туйöд» колхозын бара котырлiсны чукöртчылöм, кöнi чорыда шуисны: «Мыррддьыны эскысьяслысь Петыр-Павел вичкосö да СССР-са Верховнöй Сöветö бöрйысьöмöдз восьтыны сэнi районса пионеръяслысь керка», корисны панны троцкист Чупровлы да сы коддьöмъяслы паныд уголовнöй делö. Паныд мунысьясöс эз кывзыны, вичко тупкисны, попъясöс йöршитiсны дзескыдiнö.

Гижысь вуджӧдӧ вепс кывйӧ ставмирса да роч литература. Вуджӧдіс Омар Хайямлысь, Рабиндранат Тагорлысь, Уильям Шекспирлысь, Поль Верленлысь, Александр Пушкинлысь, Лев Толстойлысь, Сергей Есенинлысь, Николай Клюевлысь, Борис Пастернаклысь, Николай Рубцовлысь, Евгений Евтушенколысь, Владимир Высоцкийлысь да мукӧдлысь гижӧдъяссӧ. Чужан кыв вылас вуджӧдіс «Калевипоэг» эст йӧзкостса эпосысь юкӧнъяс, коми мойдъяс, Россияса фин-йӧгра гижысьлысь проза да поэзия. Николай Абрамов вепс кыв вылӧ вуджӧдіс мирын ставныслы тӧдса «Yesterday» (The Beatles) да «We Are The Champions» (Queen) рок-хитъяс, кодъясӧс сьылӧны Анна Васильева (Юсне) да «Кантеле» сьылан-йӧктан Карелияса национальнӧй ансамбль.

Сатурн - тайӧ Шонді ылдӧсын планет. Сылӧн радиус - 60 268 км. Сылӧн эм ыджыд югыд кольчаяс да спутникъяс (Титан, Рея, Япет, Диона, Тефия, Энцелад, Мимас, Гиперион, Феба да уна ичӧт спутникъясӧс).

Лэбачыслöн нимыс абу зэв важся. Миян моз кеняöн шуöны нöшта сöмын перымса комияс. Мукöд финн-йӧгра войтыр тайö кывсö оз тöдны и быдöн на пиысь нимтö ас ногыс: удмуртъяслöн – пекшал, марилöн – купшульö, мордвалöн – пиже чевача.
Латин кыв (lingua latīna [laˈtiːna]) — тайӧ итал котырса бырӧм кыв (олӧма XII-XV нэмӧдз), роман кывъяслӧн "пӧль", Римувса Империяын, Ватиканын да католик вичкоын официал кыв.

Криптон, лат. Krypton (Kr) тайӧ 36-ӧд химия элемент, дыш ру. Топыдлун - (0 °C, 101,325 кПа) 3,749 г/л, (−153 °C) 2,155 г/см³. Сылан температура - 115,79 K либӧ -157,36 °C. Пуö 119,93 K либӧ -153,22 °C температура дырйи.

Александр Рекемчук чужӧма 1927 вося ӧшым тӧлысь 25 лунӧ Одессаын. 1952 воын помалӧма Литературнӧй институт. Медводдза курс бӧрас ас кӧсйӧм серти мунӧма Сыктывкарӧ. Тані 1947 восянь 1959 воӧдз сійӧ журналисталӧма «За новый Север» газет редакцияын (сёрӧнджык кутіс шусьыны «Красное знамя»). Сэсся корреспонденталӧма «Красное знамя» газетын Укваын. 1948 восянь веськӧдлӧма Укваса литература котырӧн. Медым кольччыны Коми АССР-ын, гижысь вуджӧма Литературнӧй институтлӧн заочнӧй юкӧнӧ.

1942-ӧд вося йирым тӧлысь 8-ӧд лунӧ Нёбдінса Витторлӧн пукалан кадыс помасьӧма, но сійӧ олӧма Адакын. Коми гижысь Г.И. Торлопов серти, лагерӧн юрнуӧдысьяс юасьӧмаӧсь Коми АССР-са НКВД-ын веськӧдлысьясӧс, мый вӧчны водзӧ. В.А. Савинӧс чужанінас абу корӧмаӧсь. 1943-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 3-ӧд лунӧ сійӧс мӧдӧдӧмаӧсь Кожва лагпунктӧ, кӧні олӧма урасьӧм тӧлысь 13-ӧд лунсянь рака тӧлысь 6-ӧд лунӧдз, а сэсся мӧдӧдӧмаӧсь Сибырӧ. косму тӧлысь 9-ӧд лунӧ В.А. Савин воӧма Прикулька лагпунктӧ (Томсксянь 50 км сайын). Туйын висьмӧм бӧрын Савинӧс йӧртӧмаӧсь лагерса лазаретӧ. сора тӧлысь 1-ӧд лунӧ В.А. Савин гижӧма гортас письмӧ, юӧртӧма, мый ёнмыштӧма, кӧсйӧ пырны уджавны, корӧма сёян-юан мӧдӧдны.

Петыр-Павел вичкосянь рытыв-войвывланьын вöлi Николай Чудотвореч вичко, а сыкöд орччöн – пу кöлöкöльня. Став вичкосö 1902 воын кытшалöма кöрт потшöс, кодi нюжалöма матö 170 сажень. Лунвывладорын вöлöма кирпичысь неыджыд стöрöжка. Вежа стрöйбаяс гöгöрын быдмисны кыдз да сус пуяс. Петыр-Павел вичко бокын öнiöдз на эм öти кыдз пу, код улö, кыдзи висьталöны важ йöз, дзеблöмаöсь кутшöмкö ыджыд чина мортлысь кагасö. Вичко потшöс сайын, öнiя Берегдор улича вылын, вöлöма шойна.

1678 — Грезд гижӧма кыдзи «Лихачёвская». Нимыс артмӧ грездӧ овмӧдчысь выль йӧзлӧн ов серти — Дмитрий Григорьевич Лихачёв, Михаил да Акинфей Андронович Лихачёвъяс да мукӧд.

Зулӧб пукалӧ Висер юлӧн веськыд берегас Зулӧб ю вомын. Грездсянь Ыджыдвидз шӧрсиктӧдз 6 км, Кӧрткерӧс шӧрсиктӧдз — 81 км, Сыктывкар юркарӧдз — 129 км.

Сӧветӧ 2012 воын вӧлі бӧрйӧма 7 депутат: Лобанов Сергей Алексеевич, Мууева Екатерина Сергеевна, Нестерова Галина Алексеевна, Панюкова Альбина Юрьевна, Панюкова Валентина Ивановна, Панюкова Людмила Сергеевна, Панюкова Нина Николаевна.

Сьӧкыд висьтавны, тӧдӧны оз лэбачсӧ перымса комияс, сы вӧсна мый асланыс кывкудъясын татшӧм вежӧртаса нимъяссӧ найӧ оз вайӧдны. А удмуртъяслы тӧдса, найӧ нимтӧны лун сюзьтӧ лек кучыранӧн, мый лоӧ, комиӧдны кӧ, лёк сюзь.

Административно-территориальное и муниципальное устройство Республики Коми (на 1 августа 2006 г.). Издание шестое, официальное / ГУ «ТФИ РК». — Сыктывкар, 2006. — 278 с.
1994 воын уджаліс Коми Республикаса Велӧдан министерствоын шӧр да содтӧд тӧдӧмлун сӧвмӧдан юкӧдын главнӧй специалистӧн, 1994—1995 — министрӧс медводдза вежысьӧн. 1995—2003 воясӧ директораліс Коми Республикаса Юралысь бердын искусствояс гимназияын. 2003—2005 воясӧ — Коми Республикаса культура да войтырсикас политика министр.

1935 воын посёлок кутіс шусьыны «Тимшерӧн». 1937 воын посёлокын да матысса вӧр участокъясын вӧліны лагеръяс, кӧні видзисны 12 сюрс ыстӧм мортӧс. Лагер пунктъяс вӧліны: 3-ӧд участокын (посёлоксянь 7 км сайын), Тымсер ю вомсянь неылын туй бокын, 2-ӧд участокын (Мыс сиктлань туй вылын, посёлоксянь 10 км сайын); 100 да 102-ӧд участокъясын (посёлоксянь асыв-войвылын 15 км сайын). Тымсер посёлок лои лагеръяс шӧрын — веськӧдлан шӧринӧн. Сійӧс вӧлі кытшалӧ керъясысь джуджыд потшӧс да вышкаяс, кодъясӧс вӧлі сувтӧдӧма ӧта-мӧдсьыс неылын видзӧдӧм могысь. Лагер пытшкас вӧліны олысьяслӧн баракъяс, ӧти керкаын сёянін да клуб, вузасянін, нянь пӧжаланін, гараж. Пукалысьяс вӧр чинталісны. 1941 воын лагерсӧ бырӧдісны. Айму вӧсна Ыджыд тыш дырйи Тымсер посёлокӧ овмӧдісны спецпереселенечьясӧс. Найӧс вайисны Рытыв Украинаысь, Карелияысь, Поволжьеысь. Найӧ спецзаказ серти волі пӧрӧдӧны вӧр оружйӧ, самолёт да пыж заводъяслы, армияса лызь вӧчӧм могысь и с.в. Дасьтісны пес кӧрт туйяслы да каръяслы.

Зинаида Прошева гижӧма кывбуръяс, висьтъяс. Гижӧдъяссӧ йӧзӧдлӧма «Войвыв кодзув», «Арт», «Би кинь» журналъясын да «Коми му» газетын, ӧтувъя сборникъясын. Торъя небӧгӧн петавлӧма челядьлы «Вемӧса пемӧсъяс» кывбур чукӧр. «Сӧдз кыа улын» повесьтыс петавлӧма 2008 воын «Войвыв кодзув» журналын.

Войвылас кытшыскӧд орччӧн куйлӧ коми йӧзыслӧн мӧд чужан му — Коми Республика, рытыввылас — Киров обласьтлӧн Камакатыд да Зюзьдін районъяс, лунвылын — Перым муысь Сива, Карагай да Ильинскӧй районъяс, асыввылын — Перым муысь Добрянка, Усоллё, Совкар да Чердiн районъяс.

2011 вося рака тӧлысь 1 лунӧ Коми Республикаса Юралысь В.М.Гайзер индіс академияса выль ректорӧн Нина Александровна Нестероваӧс да пуктіс академия водзӧ выль могъяс: бурджыка дасьтыны канмуса да муниципальнӧй служащӧйясӧс да кыпӧдны налысь квалификациясӧ, а сідзжӧ кыпӧдны тӧдчанлунсӧ административнӧй реформа олӧмӧ пӧртӧмлысь да «электроннӧй веськӧдлан котыр» проектлысь, кодъяс, кыв шутӧг, лоӧны збыльмӧдӧмаӧсь.

ССРС киссьӧм бӧрын 1991 во помын Рочмуӧс шуисны ССРС-са инӧд вежысь канмуӧн да Рочму пырис ӦВК-са Безопасносьт Сӧветӧ. Та кындзи, Рочму пырӧ мукӧд войтыркостса котырӧ: ӦВК, АКЛ, ЕврАзЭС, ЦАС, ОДКБ, ШОС, АТЭС и с. в.

Gretil: Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages, a cumulative register of the numerous download sites for electronic texts in Indian languages

Тайӧ лэбачыс кальсыяскӧд ӧти котырысь, но на серти тӧдчымӧн мыгӧраджык. Сьӧктаыс овлывлӧ 60 граммӧдз, тушаыслӧн кузьтаыс — 23 сантиметрӧдз. Айыслӧн гӧн рӧмыс гӧрд сэтӧрлӧн кодь, кынӧм улыс рудов, голяыс еджгов. Бордъяс тӧдчӧ вомӧна кык еджыд визь. Нырыс лӧзов, синмыс пемыдперкаль, кокыс пемыдруд. Ныр вылысыслӧн йылыс увлань крукыля. Энь лэбачыс абу гӧрд, а вежов рӧма, юрыс рудовкольквиж.
Уна во чӧж веськӧдлӧ Сыктывкарын Кулӧмдінса землячествобердса «Медбур кад» котырӧн. 2015 вося косму тӧлысьсянь восьтӧма челядьлы йӧзкостса сьылан школа-студия.

сора тӧлысь 15 лун — ВЦИК-са Президиум Шуӧм серти Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтын лӧсьӧдӧма 9 район: Кулӧмдін,Сыктывдін, Сыктыв, Луздор, Емдін, Удора, Изьва, Чилимдін.

1948, тӧвшӧр тӧлысь 27 лун — чужис Коми АССР-лӧн Кулӧмдін районса Керчомья сиктын. Быдмис батьтӧг, водз велаліс кресьтянин уджӧ. Мамыс уджаліс колкозын, а сэсся совхозын кладовщикӧн.

2) “Кедве – 200 лет” казьтылан пас: меститчанін: сиктса клуб водзын. Сувтӧдісны 1965 вося лӧддза-номъя тӧлысьын. Авторъяс да вӧчысьяс: Горлачев Василий Иванович, Семяшкин Николай Тимофеевич. Заказчик: Кедвавомса сиктсӧветлӧн исполком. Казьтылан пас – кирпичысь да цементысь вӧчӧм неыджыд обелиск. Обелиск подулас – ӧткодь пельӧсъяса пятиугольник. Ыдждаыс: пасьтаыс – 100 см., джудждаыс – 200 см. Памятник вылын гижӧд: “Кедве 200 лет 1765 – 1965г.г.”

Берл Лазар, сідзжӧ Шломо Дов-Бер Пи́нхос Лазар (иврит שלמה דובער פנחס לאזאר) — тайӧ Рочмулӧн медшӧр раввин (Рочмуса Еврей Котыръяс Федерацияысь). Сійӧ 2005 восянь сідзжӧ Рочму Федерация Общественнӧй Палатаса. Чужис 5724 вося сіван 8 лунӧ (1964 вося ода кора 19 лунӧ) Милан карын (Италия).

Грезд артмис 1747 во бӧрын. Медводдзаысь казьтыштӧма 1784 воын «Экономические примечания к Генеральному межеванию» уджын: «Карвуженская» грезд, 16 овмӧс, 95 морт.

Айхенвальд А.Ю., Петрухин В.Я., Хелимский Е.А. К реконструкции мифологических представлений финно-угорских народов // Балто-славянские исследования. — 1981. — М.,1982. — С.162-192.

1965 восянь уджалӧма «Югыд туй» (öнi – «Коми му») газетын корреспондентöн, редакторöн, веськöдлысьсö вежысьöн. 1994 восянь – Коми небöг лэдзанiнын веськöдлысьӧс вежысь да шöр редактор, 1997 восянь — Коми небöг лэдзанiнын директор. Вӧлӧма «Йöлӧга» газетын отделса редакторöн. 2011 воын петӧма пенсия вылӧ.

Том йöз чукöртчывлöны войпукъяс вылö, кöнi гажöдчöны – сьылöны, йöктöны, ворсöны. Емва вожса сиктъясын войпук дырйи ворсöны «Приятель» да «Старик» ворсöмъясöн.

Оланподув серти, Рочмуӧ пырӧ 83 субъект: на пиын 46 обласьт, 21 — республика, 9 — дінму (край), 2 — федеральнӧй тӧдчанлуна кар, 4 — асвеськӧдлан кытш да ӧти — асвеськӧдлан обласьт.

Виртуальный тур по Марсу — 3d тур по Марсу от сайта PanoVision.com.ua. Фото предоставлено NASA марсоходами PathFinder и Opportunity в 1997 и 2001 гг.

Штип кыв (gjuha shqipe, /ˈɟuha ˈʃcipɛ), сідзжӧ албан кыв — тайӧ палеобалкан кыв, каналан Албанияын да Косовоын, официал Черногориялӧн да Македониялӧн регионъясын. Анбур — латин, важӧн эллин, араб, кирилл, эльбасан, бутакукъе.

1871-ӧд воын — Сметанин Яков Васильевич бӧрся воис сылӧн рӧдня Пётр Хозяинов пияныскӧд, но эз лӧсяв Сметанинкӧд, та вӧсна муніс водзӧ Уса ю кузя вылӧ, и овмӧдчис кӧр видзысь яранъяслӧн вись пыдди ваянінӧ, сиктыс кутіс шусьыны Болван, а ӧнія ногӧн — Петрунь.
1944 вося моз тӧлысьын лейтенант Георгий Тимушев командуйтӧма 5-ӧд инженерно-сапёрнӧй бригадаса 106-ӧд №-а инженерно-сапёрнӧй батальонлӧн взводӧн, мый пырӧ 2-ӧд Украинаса фронтлӧн 6-ӧд танкӧвӧй армияӧ. Асьсӧ бура петкӧдлӧма Румыния дорйигӧн. 1944 вося моз тӧлысь 25-ӧд лунӧ Тимушевлӧн взводыс мырддьӧма вӧрӧглысь Сирет ю вомӧн кӧрттуй да шоссе посъяс (Текуч кар дорын) да видзӧма найӧс, кытчӧдз эз воны медшӧр вынъясыс.

Медводдза кывбурсӧ йӧзӧдіс 1969 воын рочӧн «Вперёд» газетын. Сылӧн петавлісны «Шондібан» (1987), «Себе я — царь и господин» (1991), «Ловъя кодзулӧй менам» (1995) небӧгъяс да «Как стать великим» автобиографическӧй роман (1993). Комиӧдіс Сергей Есенинлысь кывбуръяссӧ да 2005 воын йӧзӧдіс «Лымъялысь льӧм» небӧг.

Нывъяс пуксьöны лым вылö вольсалöм ыж либö кукань ку вылö, гижтöны ас гöгöрыс сэра помöн либö беддьöн кытш, медым чöртъясыс эз вермыны на дорö пырны, вевттьысьöны чышъянöн либö пызан дöраöн да кутчысьöны кинаныс. Пукалысьяс чöла кывзöны, кысянь шыыс и мый кылö.

1999 вося öшым тöлысьсянь 2003 вося öшым тöлысьöдз вöлi Россия Федерацияса Федеральнöй Собраниелöн III бöрйöм Каналан Думаса депутатöн: «Народный депутат» чукӧрӧ пырысь, Войвыв да Ыліса Лунвыв мытшӧдъяс кузя комитетӧ пырысь. Депутатӧн вӧлі бӧрйӧма 17 №-а ӧти манада кытшсянь.

Рочева С.Н. Попова Юстина Аверкиевна // Литература Коми: словарь школьника / Сост. В.Н. Головина, В.А. Лимерова. — Сыктывкар, 2007. — С. 204-206.

Adamgana woso kambe katambo ye daraja-a hakkiwa-ason kalkalye. Hankal-a nazaru-asoro kəzəpkə ye suro hal nəmharamiben kamazasoga letaiyin ye.

Латино сине флексионе (Latino sine flexione — латин кыв вежлӧгасьӧмтӧг), сёрӧнджык интерлингва (онӧ сорлалӧй сійӧс IALA интерлингвакӧд) — лӧсьӧдӧм войтыркостса кыв латин кыв панас вылын, код вӧлі лӧсьӧдӧма 1903 воӧ Италияса математикӧн Джузеппе Пеаноӧн.

Цирконий, лат. Zirconium (Zr) тайӧ 40-ӧд химия элемент. Кӧртулов, еджыд рӧма. Топыдлун - 6,506 г/см³. Сылан температура - 2125 K либӧ 1855 °C. Пуӧ 4650 K либӧ 4409 °C температура дырйи.

Административно-территориальное и муниципальное устройство Республики Коми (на 1 августа 2006 г.). Издание шестое, официальное / ГУ «ТФИ РК». — Сыктывкар, 2006. — 278 с.

Унаторйын водзмӧстчӧма: фотографияяс снимайтӧма, шылада гижӧдъяс лӧсьӧдӧма, ворсӧма гармошкаӧн, ноксьӧма радиоӧн. Серпасасьӧма. Миян кадӧдз воӧма кык серпас (ӧтиыс — Вок да кык чойлӧн портрет, 1950-60-ӧд вояс). Чукӧртӧма минералъяс да важ монетаяс, мый сэсся сетӧма Кӧрткерӧс музейӧ.

Административно-территориальное и муниципальное устройство Республики Коми (на 1 августа 2006 г.). Издание шестое, официальное / ГУ «ТФИ РК». — Сыктывкар, 2006. — 278 с.

Самарий, лат. Samarium (Sm) тайӧ 62-ӧд химия элемент. Кӧртулов, эзысь-еджыд рӧма. Топыдлун - 7,520 г/см³. Сылан температура - 1345 K либӧ 1072 °C. Пуӧ 2067 K либӧ 1794 °C температура дырйи.

Раротонга кыв (Māori Kūki 'Āirani, Te reo Ipukarea), сідзжӧ кук кыв, Куклӧн діяслӧн маори — тайӧ Куклӧн діяс вылын (Выль Зеландия) малай-полинезия кыв, англичанкӧд официал кыв. Анбур — латин.
Ньывкайяслӧн олӧм-вылӧмыс топыда йитчӧма ньыв пуяскӧд, сы вӧсна и сетӧмаӧсь налы коми йӧз татшӧм нимсӧ. Удмуртъяслӧн кывкудъясын эмӧсь жӧ тайӧ лэбачыслӧн нимъясыс, но абу миян кодьӧсь, а асланыс: тэль юбер да горд юбер. Комиӧдны кӧ лоӧ, «вӧрса ябыр» да «гӧрд ябыр».

Чужанінӧй менам — Эжва дорса сикт: сб. песен и частушек на коми яз. А. Некрасова / МУ «Усть-Вымская МЦБС», Гамская библиотека-филиал; Сост. Е.А. Измайлова. — Айкино, 2007. — 16 л.б.

Уджалӧма велӧдысьӧн школаын, Коми туялан институтын, педучилишӧын да пединститутын. 1946—1950 воясӧ аспиранталӧма СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиалын. 1950 восянь 1968 воӧдз (пенсия вылӧ петтӧдз) туясьӧма кыв да литература юкӧдын.

Перым Коми кытш рочӧн шусьӧ Коми-Пермяцкий округ Пермского края. Татӧн олысь войтырыс ассьыс кытшсӧ шуӧны Коми округ. Тайö регионсö медводз вöлi шуӧны Коми (пермяцкӧй) национальнӧй округ, 1937 во бӧрын – Коми-Пермяцкӧй национальнӧй округ, 1977 восянь – Роч муын выль Оланподув (Конституция) лэдзӧм бӧрын, кытшыслӧн нимыс лоис Коми-Пермяцкӧй автономнӧй округ (комиӧн — Перымса Коми асшӧр кытш). Торъя регионлысь асшӧрлун воштӧм бӧрын кытшыслӧн тыр нимыс лоӧ Перым Коми кытш.

Карманова А.А. бӧрын директорӧн индісны Шучалина Екатерина Григорьевнаӧс. Том нылӧн веськаліс Ужгаӧ Данилова Лина Михайловна. Челядьлы зэв ёна кажитчис мелі ань. Окотапырысь велӧдісны став предметсӧ.

Нёбдiнса Виттор (збыльвывса ним Ӧльӧш Виттор, рочӧн Савин Виктор Алексеевич, 1888—1943) — нималана коми гижысь, поэт, драматург, коми литератураса классик.

Sine jekh thagar, isi-de odolke thagares trin raklje thaj trin raklja. Alo vakti te merel. Prokletija mukljas pe čhavenge: ko ka mangel e phenjen, te den len, te na poerinen. Pelo o thagar mulo. O trin phrala phende: "Hati ikalas pe jekhe grastes, tha t’ikljovas ovi ame, gurbečelekjeste". O cikno phral phengjas: "Te prandenas amare phenjen, tha togaj t’ikljovas". Alo e phuredere phenjake jekh ruv. O phureder phral phengjas: "Me na dav la!" O streno phral phengjas: "Me-da na dav la!" O cikneder phral phengjas: "Phralalen-be, mo dad prokletija mukljas, me naj erinav la." O cikneder dinjas pe phenja.

Нӧдкыв (роч кыв: Загадка) – афоризм нога фольклор жанр. Нӧдкыв лоӧ финн-йӧгра фольклор традицияын медваж жанръяс пиысь ӧтиӧн. Сiйӧ вӧлi культӧвӧй обряд юкӧнӧн да вежа (сакральнӧй) тӧдӧмлунъяс сетысьӧн. Ӧнія кадӧ нӧдкывйӧн ёнджыка вӧдитчӧны челядьлысь сюсьлун да поэтическӧй видзӧдлас сӧвмӧдӧм могысь.

Осмий, лат. Osmium (Os) тайӧ 76-ӧд химия элемент. Дорӧга кӧртулов, руд-лӧз рӧма. Топыдлун - 22,587 г/см³. Сылан температура - 3306 K либӧ 3033 °C. Пуӧ 5285 K либӧ 5012 °C температура дырйи.

Хииака — тайӧ Хаумеалӧн спутник. Сылӧн радиус — 155 км. Хаумеаӧдз шӧр кост 49880 км. Хииака восьтісны Америкаса астрономъяс Майк Браун, Чедвик Трухильо да Дэвид Рабиновиц 2005 воын.

Пӧткӧдчӧ сійӧ сӧмын яя сёянӧн — куталӧ вӧрса шыръясӧс. Быдмӧгъясӧс йирысь шыръясӧс бырӧдӧмнас тайӧ сюзьыс чинтӧ налысь юр лыдсӧ да татшӧм ногӧн отсалӧ вӧр-валы.

Чисталёв В.Т. Во гӧгӧр кытшовтӧм: кывбуръяс, висьтъяс / Лӧсьӧдiс С.С. Раевский; серпасалiс С.А. Холопов. — Сыктывкар: Коми кн.изд-во, 1978. — 47 л.б.
Иван Истомин чужис 1917 вося урасьӧм тӧлысь 7-ӧд лунӧ Тобольск губерняса Мыжыын (ӧні Тюмень обласьтысь Ямал-Яран асвеськӧдлан кытшса Мыжы сикт) чери кыйысь коми семьяын.

2014ʼ вося арнас Рохир Блокланд вежис Ларс-Гуннар Ларссонӧс Уппсаласа университетын, кӧні босьтчис юравны Ӧнія йӧз кывъяс институтса финн-йӧгра кафедраын.

Шензьӧданаӧн да кузь нэмаӧн коми культураын лоины В.Савинлӧн пьесаясыс: «Шондi петiгӧн дзоридз косьмис», «Райын», «Инасьтӧм лов», «Кулӧмдiнса бунт». Ставнас гижӧма 30 гӧгӧр пьеса.

Лудыкова В.М. Атрибутивные прилагательные в коми языках: функционально-семантический аспект: Монография. — М.: ВНТИ, № 50200601081, 2006. — 153 с.

1924-ӧд воын кувсис сиктлӧн подувпуктысьыс. Ловъя дырйиыс на сійӧ шуліс, мед гуаласны сійӧс кыдзи енлы эскысьӧс Петрунь сиктӧ, сэні эм вичко.

Йӧзӧдіс коми школаса ичӧт классъяслы учебникъяс. Медтӧдчана на пиын вӧліны куим небӧг медся ичӧт велӧдчысьяслы: «Шонді югӧр» (1969), «Асъя кыа» (1970), «Чужан му» (1971). Тайӧ уджсьыс С.С. Раевскийлы вӧлі сетӧма И.А. Куратов нима Коми АССР-са канму премиа (1974).

Кор пансис Войвывса поход, Китайын Гоминьданлӧн веськӧдлан котырса медыджыд военнӧй сӧветник Василий Блюхер индӧ В.Н. Панюковӧс 26-ӧд корпусса командир генерал Бай Чун-си дорӧ сӧветникӧн. 1927 воын тышъясын бура петкӧдчӧмысь («за умелое и смелое руководство операциями в Чже-Цзяне и Цзян-су и личное участие в боях под Шанхаем») маршал Блюхерлӧн индӧмӧн Панюковлы сетӧма Гӧрд дӧрапас орден.

1866–öд воын "Вологодские губернские ведомости" газетын вӧлі йöзöдӧма "Зырянские песни" статья. Чайтӧны, мый статьясӧ дасьтіс Иван Куратов. Уджас пыртӧма ассьыс вит кывбур, но кипассö абу пуктӧма.

Оланіныс артмис 1942 воын кыдзи спецпереселенечьяслöн посёлок. 1949 воын тані вöлі 510 ыстöм морт: 188 немеч, 78 рытыввывса украинеч, 29 "кулак", 215 "власовец".

Тулу (, തുളു ബാസെ, ತುಳು ಬಾಸೆ, Tuḷu bāse, [ˈt̪uɭu ˈbɒːsæ]) - тайӧ Индияын (Карнатака да Керала штатъясын) дравид кыв. Анбур - каннада, важӧн - тулу.

1943 вося моз тӧлысь 11-ӧд лунӧ кулӧма дзескыдiнын Ылi Сибирын: Томск кöрттуйлöн Ититка станциясянь неылын — Прикулька лагпунктлöн лазаретын. Дзебаніныс стöча абу тöдса.

Академияыс талун — дзик ӧти татшӧм велӧдчанін. Бур тӧдӧмлунъяс тані босьтӧны лицензионнӧй корӧмъяс серти лӧсьӧдӧм библиотека тшӧт весьтӧ. Студентъяслы тані позьӧ босьтны тӧдӧмлунъяс компьютернӧй классъясын, кытчӧ сувтӧдӧма ӧнія техника да став колана уджтас продуктсӧ, кӧні позьӧ пырӧдчыны электроннӧй библиотечнӧй системаясӧ да юӧр базаясӧ.

От Бытия к Исходу : отражение библейских сюжетов в славянской и еврейской народной культуре : сб. ст. / Центр Сэфер. Академическая серия ; Отв. редактор В.Я. Петрухин. - М., 1998. - Вып. 2.

Вӧзь — вель ыджыд утка, пӧшти кык пӧв мыгӧраджык жыдачысь – сьӧктаыс овлывлӧ кило джынсянь ӧкмыссё граммӧдз, тушаыслӧн кузьтаыс – 57 сантиметрӧдз.

2013 воын Тымсерын эм: «Монди СЛПК вӧр компания» Кулӧмдінса филиалысь Тымсер участок, Панюкова А.М. да Крючков А.А.-лӧн вӧр пӧрӧдан асшӧр котыръяс, РЭС ЮЭС-лӧн Тымсер участок.

Туясян нырвизьяс: фольклор, йӧзкостса оласног, абу мойдана прозалӧн поэтика да жанръяслӧн аслыспӧлӧслун, фольклор да литература костын йитӧдъяс да мытшӧдъяс, демонология, коми войтырлӧн религиозносьт.
Административно-территориальное и муниципальное устройство Республики Коми (на 1 августа 2006 г.). Издание шестое, официальное / ГУ «ТФИ РК». — Сыктывкар, 2006. — 278 с.

Сылӧн «Батьлӧн ордым» повесьт (1969) сідзжӧ вӧлі сиӧма тундраса йӧзлы. Повесьт вӧлі вуджӧдӧма роч кыв вылӧ «Добрая тундра» ним улын. Ыджыдджык нималӧм лои «Лӧз тундра» дилогия петӧм бӧрын.

Ж. Ф. Родионова, Ю. А. Илюхина. «Новая карта рельефа Марса» («Земля и Вселенная» № 2/2005) — гипсометрическая карта полушарий Марса, таблицы латинских и русских терминов и названий форм рельефа Марса.

Маддяръяс (маддяр: Magyarok; роч: венгры) — Европаын олысь финн-йӧгра войтыр, кодлӧн эм аслас канму — Венгрия. Уна маддяр олӧ сідзжӧ Румынияын (Трансильвания), Сербияын (Воеводина войвылын), Словакияын, Украинаын, Россияын, Германияын, Ыджыд Британияын, Австрияын, АӦШ-ын, Чилиын да Канадаын.

Хинди (हिन्दी либӧ हिंदी, Hindī, [ˈɦɪndi]), стӧчджыка मानक हिन्दी Mānak Hindī — тайӧ Индияын (Уттар-Прадеш, Мадхья-Прадеш, Харьяна, Бихар, Раджастхан, Дели штатъясын), Пакистанын да Фиджи діяс вылын инд-арий кыв, матіса урдулань. Хинди — Индияын федерал каналан кыв (англичанкӧд). Анбур — деванагари (देवनागरी लिपि devanāgarī lipi).

Сиктса библиотекаын эм абонемент да лыддьысян жыръяс, ичӧтик музей, кодӧс котыртiс библиотекарь Ольга Михайловна Мельник. Экспонатъяссӧ чукӧртiс да корсис сиктысь.

Синдхи (سنڌي, सिन्धी, ਸਿੰਧੀ, sindhī) — тайӧ Пакистанын (Синд провинцияын) да Индияын (Раджастхан, Гуджарат, Махараштра штатъясын) инд-арий кыв. Анбуръяс — Индияын деванагари, Пакистанын — араб (насталик), мукӧддырйи гурмухи либӧ гуджарати, важӧн — лахнда (кхудавади, кходжики).

Коми пармаын паныдасьлӧ лунвыв юкӧнъяссяньыс да вӧра тундраӧдз. Абу волысь-мунлысь тылаборда, Комиын поздысьӧны да быдтысьӧны пыр ӧтилаын. Сӧмын тӧвнас, медся сьӧкыд кадас, недыр кежлӧ вешйывлӧны лунвывланьӧджык. Рӧдмӧдчыны пондӧны ода-кора тӧлысь пуксьӧм бӧрын. Позсӧ лӧсьӧдӧны вӧр дорӧссянь оз ылӧ, но тшӧкыд да пемыд местаӧ. Тэчӧны сiйӧс ньӧръясысь джуджыд пу йылӧ, пучербердса кыз увъяс вылӧ. Поз пытшкӧсыс 70 сантиметр пасьта, пыдӧсас вольсалӧны коз да ньыв лыс, содтӧд ассьыныс гылалӧм гӧнсӧ. Корсюрӧ босьтлывлӧны и мукӧд гырысь лэбачлысь важ позсӧ. Пӧжны пуктӧны 2 либӧ 4 кольк, найӧ вижовруд рӧмаӧсь да кольквиж чутъясаӧсь. Пӧжсигас позъяс пукалӧны гознан варышыс ӧта-мӧдсӧ вежлалӧмӧн вит вежонӧдз. Пӧжсигас сёянсӧ корсьӧны да ваялӧны, кодныс оз пукавны позъяс. Сора тӧлысьын варышпияныс заводитӧны лэбавны да эновтӧны чужан позсӧ. Та кадӧ став тылабордаыс позтырнас быдтысянінсьыс петӧны дорӧджык — посньыдджык вöра да эрда местаясӧ. На бӧрся лэбӧны-вӧтчӧны тшӧтш и дозмӧр варышъяс.

Административно-территориальное и муниципальное устройство Республики Коми (на 1 августа 2006 г.). Издание шестое, официальное / ГУ «ТФИ РК». — Сыктывкар, 2006. — 278 с.

Астероидлӧн эм кык спутник — Ромул (сылӧн ыджда — 18 ± 4 км, спутник восьтісны америкаса астрономъяс Майкл Браун да Жан-Люк Марго, Кек телескоп вылын (Гавай діяс) 2001 воӧ) да Рем (сылӧн ыджда — 7 ± 2 км, спутник восьтісны америкаса да францияса астрономъяс Франк Марши, Паскаль Декамп, Даниэль Хештроффер да Жером Бертье, Йепун телескоп вылын (Чили) 2004 воӧ).
Полоний, лат. Polonium (Po) тайӧ 84-ӧд химия элемент. Радиоактив поликӧртулов, эзысь-еджыд рӧма. Топыдлун - 9,32 г/см³. Сылан температура - 527 K либӧ 254 °C. Пуӧ 1235 K либӧ 962 °C температура дырйи.

Партян кыв (parsīk, pahlavīk, pahlawānīg) либӧ парфян кыв, сідзжӧ Аршакид пахлави — тайӧ бырӧм иран кыв, кутшӧмӧн сёрнитісны V—XIII нэмъясӧдз Иранын да Шӧр Азияын.

Стрелитция котыр (латин Strelitziaceae) — имбирь чукöрса быдмӧг котыр. Стрелитцияяс 3 увтыр да 7 сикас. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Африкаын, Мадагаскарын да Лунвыв Америкаын.

Россияса сборнӧй петкӧдліс тайӧ ворсӧмъясас став Паралимпиада пытшкас медбур результат: босьтіс 36 зарни, 38 эзысь да 28 ыргӧн медаль (торйӧн и командаӧн). Зарни медальяслӧн лыд серти Россия мунӧ мӧдӧн Китай бӧрын.

Йöзыс эскöны, мый лёк вынъяс вермöны пырны картаö да тшыкöдны мöстö, кодлöн сэсся вошö йöлыс. Медым видзчысьны лёкторйысь, кöзяйка пернапасалö керка-карта öдзöсъяс, лыддьö молитва.

Чиган кыв (Romani chib [романи́ чиб]) - тайӧ инд-арий кыв, кутшӧмӧн сёрнитӧны чиганъяс, кызвын Румынияын, Болгарияын, Турцияын, Венгрияын, Францияын да мӧд канмуясын. Анбуръяс - латин, кирилл, корсюрӧ деванагари.

136472 Макемаке - тайӧ Шонді ылдӧсын карлик планет. Сылӧн радиус - 739 км. Сылӧн эм спутник — S/2015 (136472) 1. Макемаке восьтісны Америкаса астрономъяс Майкл Браун, Чедвик Трухильо да Дэвид Рабиновиц 2005 воын.

Перымса Коми кытш артмӧма 1925 вося урасьӧм 26 лунӧ. Медводз вӧлі пырӧ Урал (Свердловск) обласьтӧ, а 1938 во бӧрын – Перым (Молотов) обласьтӧ.

1999—2003 воясӧ — Коми Республикаса каналан сӧветын II созывса депутат. 2005 восянь пырӧ «Мирлӧн Россияса фонд» Коми Республикаса юкӧнлӧн веськӧдланінӧ, Коми войтыр ӧтмунӧмлӧн Президиумӧ, Коми Республикаса нывбабаяслӧн Котырса Президиумӧ, «Россияса челядь фонд» республикаса юкӧнлӧн веськӧдланінӧ.

1958 вося ӧшым тӧлысьӧ вуджӧ овны Тюменьӧ да уджалӧ Тюмень небӧг лэдзанінын медшӧр редакторӧс вежысьӧн (уджыслӧн нырвизь — национальнӧй литератураяс). 1965 восянь — гижан уджын.

Шуанног — [s] кузь гора шыяс да дифтонгъяс бӧрын, дженьыд гора шыяс бӧрын гижӧны ss. Швейцарияын да Лихтенштейнын шыпас оз вӧдитчыны, пыр гижӧны ss.

Грездсӧ лӧсьӧдӧма XVI нэм помын Визысь озыр кресьтянин Иван Опарин, а медводдза олысьӧн вӧлӧма половник Савелий Фёдорович (половник — кресьтянин, коді уджалӧ мӧдлӧн му вылын да мынтӧ сылы джын урожайсӧ).

Комын воысь дырджык Николай Алексеевич уджаліс коми печатьын: «Югыд туй» (ӧні — «Коми му») газетын, дас сизим во — «Би кинь» журналын; корреспонденталіс Коми радио да телевидениеын.

Гг (важ слав. глаголи) — кирилл анбурлӧн шыпас. Шуанног — [ɡ], [k], [ɣ], [ɦ], [x] либӧ [ʁ]; роч кывйывъясын -ого, -его да сегодня кывйын — [v]. Лыд пасйӧм — 3.

Челядь фольклор – фольклорлӧн асшӧр юкӧн, кытчӧ пырӧны уна сикас темаа да функцияа текстъяс. Жанр артмӧм серти, челядь фольклор ӧтувтӧ произведениеяс, кодъясӧс верстьӧяс сьылӧны челядьлы; произведениеяс, кодъяс вуджисны верстьӧяссянь челядьлы; и зон-посни костын артмӧм текстъяс. Челядь фольклор сӧвмис йӧзкостса педагогикакӧд йитӧдын, сӧвмӧдіс кагалысь вежӧрсӧ да мыгӧрсӧ, сылысь олӧм вылӧ видзӧдласъяссӧ.
Куратов Иван Алексеевич (1839-1875): опись док. материалов фонда личного происхождения: крайние даты 1856-1966 / Центральный государственный архив Коми АССР; [сост. Е.Г. Гуляев; Ред. И. А. Тихонов]. – Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 1968. – 62 с.

В.А. Савин чужӧма 1888 вося вӧльгым тӧлысь 21-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губернялӧн Усть–Сысольск уездса Нёбдін сикт улӧ пырысь Трӧшсикт грездын (ӧнi Коми Республикаса Кӧрткерӧс район). Велöдчӧма Нёбдiнса земскӧй начальнӧй училишӧын, помалӧма Дереваннӧйса мӧдӧд тшупӧда школа. Та бӧрын писаралӧма да письмӧ новлӧдлӧма, пес кералӧма. Сизим во уджалӧма Украинаса рудникъяс контораын.

Редакция бердын дыр уджалӧ районса гижысь войтырлӧн «Эжва» котыр, кӧні веськӧдлӧ нималана гижысь В.Г. Лодыгин. Котыр ӧтувтӧ ветымынысь унджык авторӧс. Виктор Напалков, Василий Лодыгин, Александр Ульянов, Александр Лужиков, Вячеслав Бабин, Алёна Ельцова лоины Россияса Гижысь котырӧ пырысьясӧн. Унаӧн дасьтысьӧны на пырны сэтчӧ.

1938—1947 воясӧ велӧдчӧма Эжолтыса начальнӧй школаын, сэсся Туискерӧсса сизим класса школаын. 1947—1951 воясӧ велӧдчӧма Емдінса педагогика училишӧын. Куим во уджалӧма роч кыв, литература да история велӧдысьӧн Сыктывдін районса Пычимысь сизим класса школаын. 1960—1961 воясӧ велӧдӧма роч кыв да литература Черноярын 8 класса школаын.

Кеняяс – вöрса лэбачьяс, эрдъяс вылö да кушинъясö пöшти оз петавлыны. Нэм чöжыс олöны пыр öтилаын, медсясö ньыв пуа-козъяинъясын. Сöмын ыджыд кеняяслöн кутшöмкö юкöн тöвнас вешйывлö рытыв-лунвывланьö.

Гозйӧдчыны пондӧны ода-кора тӧлысьын. Позсӧ тэчӧны вӧсньыдик ньӧръясысь да лапъясысь пучер бердӧ, куим-ӧ-нёль метр вылнаӧ. Ортсысяньыс тупкалӧны нитшкӧн да ройӧн, пыдӧсас вольсалӧны турун тылымъяс. Пӧжны пуктӧны вит колькйӧдз, найӧ абу еджыдӧсь, а кельыдлӧз рӧмаӧсь, рудов да гӧрдов чутъясаӧсь.

Нинӧмсянь заводитӧмӧн вит во чӧжӧн Шӧринса уджалысьяс вӧчисны вывті уна. Тайӧ уджыс сетіс позянлун республиканскӧй да муниципальнӧй власьт органъясын экономика да инӧд юкӧнын быдтыны выль сикас веськӧдлысьясӧс, кодъясӧс бура дасьтӧма делӧвӧй общение психология юкӧнын, кодъяс кужӧны сувтӧдны ас водзас могсӧ да аддзыны сійӧс олӧмӧ пӧртӧмын петан туй. Республикалысь кадръяс быдтан водзӧ воськолӧн лоис кадрӧвӧй шӧрин выль ног вӧчӧм. Сійӧ лоис ӧніяыслы лӧсялана материально-техническӧй подула велӧдан тэчасӧн, кӧні кутісны дасьтыны уна сикас уджсикас да удж серти специалистъясӧс. Тайӧ сетіс позянлун Коми Республикаса Юралысьлӧн 1996.04.18 лунся 107 №-а Индӧд серти вӧчны сійӧс Коми Республикаса Юралысь бердын Канму службаӧ да веськӧдлыны велӧдан Коми республикаса академияӧн.

Паршуков Владимир Александрович (1946—2001) — вольнӧй ляскасьӧмын СССР-са, Европаса да Ставмирса чемпион, СССР-са спортын заслуженнӧй мастер.

Nostr Patr, qui es in cieli. Que votr nom es sanctificat, que votr regnia veni. Que votr voluntat es facit quale in ciel tale anque su terr. Dona nos hodie nostr pan quotidian, e pardona nos nostr debti quale anque noi pardona nostr debenti e non induca nos in tentasion ma librifica nos da it mal.

Γγ (важ эл. γάμμα [ɡám̚ma], эл. γάμα [ɣáma]) — эллин анбурлӧн коймӧд шыпас. Шуанног — важӧн [ɡ], ӧні [ɣ] либӧ [ʝ]; γ, κ, ξ, χ водзын — [ŋ]. Лыд пасйӧм — 3.
Калипсо — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн ыджда — 30,2 × 23 × 14 км. Сатурнӧдз шӧр кост 294 619 км. Калипсо восьтісны Америкаса астрономъяс Дэн Паскью, Кеннет Зейделманн, Уильям Баум да Дуглас Карри 1980 воын.

Бура паныдалӧма Октябрса революцию. 1918 вося рака тӧлысьӧ пырӧма уджавны От вӧлӧсьтса военкоматӧ. Гражданскӧй война дырйи тышкасьӧма М. Торлоповлӧн партизан котырын. Вӧрӧгӧс вермӧм бӧрын уджалӧма Отса военкоматын.

Ученые Института языка, литературы и истории Коми научного центра УрО РАН: Биографический справочник / Сост. И.Л. Жеребцов. — Сыктывкар, 2000. — 212 с.

Лун сюзь — абу ветлысь-мунысь лэбач, чужӧмсяньыс олӧ пыр ӧтилаын: вӧрсялан сотчӧминъясын, важ керасъясын, нюръяс бердын. Паськыд да дженьыд бордйыс, кузь бӧжыс сетӧны бур позянлун лун сюзьлы пелька лэбавны пуяс костӧд да перйыны кынӧмпӧтсӧ.

1933 воын Коми облисполкомса веськöдлысь Ильчукова мöдöдалiс письмöяс, медым вичкояс тупкалiсны став Коми му пасьта. И тайö индöдсö босьтчисны пöртны олöмö. 1937 вося йирым тöлысь 17 лунö Н.И. Мишаринлöн веськöдлöм улын Макар Öльöш да Карö сиктъясса олысьяс, ставыс 111 морт, гöлöсуйтiсны вичко сиптöм вöсна. Сiйö жö лунас «Буденный» колхоз нуöдiс собрание, кöнi П.А. Чаланов ышöдiс вичко керкаын восьтны клуб. Иван Липин тöдчöдiс: «Вичкосьыс тöлк абу, сы местаö бурджык восьтны культура керка». К. Мишарин содтiс: «Вичкояссö быд сиктын кисьтöны, колö бырöдны и миянын».

Мишук побывал в раю: Рассказы, сказки: [Для мл. шк. возраста] / Художник Г.Н. Шарипков. — Сыктывкар: Коми книжнӧй издательство, 1998. — 63 с.

Лимерова В.А. Юшков Геннадий Анатольевич // Литература Коми: словарь школьника / Сост. В.Н. Головина, В.А. Лимерова. – Сыктывкар, 2007. – С. 336–338.

Медматыс оланін, Пӧлянин грезд, пукалӧ Сісьтыдінсянь кывтыд 1,5 верст ылнаын. Овмӧдчӧмин сиктӧдз, Пыисдінӧдз колӧ мунны автотуй кузя 13 верст войвылӧ. Сісьтыдіныс - Пыисдін овмӧдчӧминса медся лунвывса грезд.

19-ӧд нэмын Пожӧг сиктын кыптiс пуысь вӧчӧм вичко. Сиктын олысьяс, странаӧн веськӧдлысь отсӧгӧн (канму казнаысь вӧлi сетӧма деньга кирпичысь вичко вӧчӧм вылӧ) италияысь воӧм архитектор отсӧгӧн 1850-ӧд воын Эжва берег вылын заводитiсны вӧчны ыджыд вичко. Вӧчисны эз ӧдйӧ, 40 во чӧж. Пожӧг сиктын джуджыд берег йылын кыптiс ыджыдсьыс-ыджыд храм. Стенъяссӧ серпасалiсны нималана живописецъяс. Быд воскресеньӧ матысса грездъясын олысьяс волісны вичкоӧ.

Литератураӧ Иливапыс локтіс 1920-ӧд вояс помын Геннадий Фёдоров, Митрук Як, Иван Изъюровкӧд тшӧтш. Медводдза висьтъясыс: «Пӧжар» (1928), «Вын» (1928), «Зук Ёгор» (1929). Аслас висьтъясын Илля Пыстин серпасалӧ коми сиктын классӧвӧй тыш, медся тшӧкыда — Гражданскӧй тыш кадӧ («Семук», «Кырнышъяс», «Мылдінса кулакъяслӧн кыпӧдчӧм» да мукӧд). Сёрӧнджык гижысь босьтчӧ гижны Коми обласьтын социалистическӧй олӧм лӧсьӧдӧм — вӧр пӧрӧдӧм да колкоз артмӧдӧм йылысь («Вермам», «Ӧтка пи», «Карманов», «Да-а-а-а» да мукӧд).

Потапов Егор Васильевич (1937—1982 гг.): биобиблиографический указатель / Сост. Г.Р. Изъюрова. — Кӧрткерӧс: Центр. б-ка им. М.Н. Лебедева, 2007. — 7 с.
1975 воын помаліс «археология» специальносьт серти аспирантура да дорйис Мӧскуаса канму университетын история наукаясса кандидат ним вылӧ диссертация, нимыс — «Погребальный культ языческой Скандинавии».

Араб кыв (араб اللغة العربية, al-luġa al-ʿarabiyya) тайӧ семит кыв, Алжирын, Бахрейнын, Джибутиын, Египетын, Рытыввыв Сахараын, Израильын, Иорданияын, Иракын, Йеменын, Катарын, Комор діясын, Кувейтын, Ливанын, Ливияын, Мавританияын, Мароккоын, ӦАЭ-ын, Оманын, Палестинаын, Саудса Аравияын, Сирияын, Суданын, Тунисын, Чадын да Эритреяын официал кыв.

Рочму 18 канмукӧд орчча (муын медыджыд петкӧдлас), сы лыдын пыдди пуктытӧм: косӧд Норвегиякӧд, Суоми Мукӧд, Эстмукӧд, Латвиякӧд, Литвакӧд, Польшакӧд, Беларуськӧд, Украинакӧд, Абхазиякӧд, Грузиякӧд, Лунвыв Осетиякӧд, Азербайджанкӧд, Казахстанкӧд, КВР-кӧд, Монголиякӧд, КВДР-кӧд; саридзӧд Япониякӧд да АӦШ-кӧд.

Административно-территориальное и муниципальное устройство Республики Коми (на 1 августа 2006 г.). Издание шестое, официальное / ГУ «ТФИ РК». — Сыктывкар, 2006. — 278 с.

Дӧзмӧр варышъяс нэм чӧжныс олӧны гозйӧн-гозйӧн да оз вежлавны ассьыныс пӧвнысӧ. Но кыйсьӧны век ӧткӧн-ӧткӧн, и мый шедӧ, быдӧн ачыс сёйо. Сӧмын быдтысян кадас ӧтув пӧткӧдчӧны. Став лэбачыс, посньыдыс и гырысьыс, весьӧпӧрлӧны, казяласны кӧ варышыслысь енэжын шлывъялӧмсӧ, да зiльӧны дзебсьыны сыысь — сук понӧляинӧ, му горсйӧ, а сиктъяс бердын кӧ, весиг керкаад лэбыштасны. Но варышъясыс уськӧдчӧны кыйдӧсыс вылӧ оз сӧмын восьсӧн, но тшӧкыда и гусьӧн кыйӧдчанiнсянь.

Íí — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ важ скандинав, исландса, фарер, окситан, испан, каталан, галис, португал, ирландса, маддяр, чех, словак, тотара, въет, навахо кывъясын.

Коми гор: художественнöй гижöд чукöр / Ред. Ю.Г. Рочев; водзкывсö да примеч. гижис В. И. Мартынов; серпасалiс В.Б. Осипов. – Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 1989. – 439 л.б.

Канму службаӧ да веськӧдлыны велӧдан Коми Республикаса академия (рочӧн Академия государственной службы и управления Республики Коми) — Коми Республикаын вылыс тшупӧда велӧдчанін.

Иджирак — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 6 км. Сатурнӧдз шӧр кост 11 124 000 км. Иджирак восьтісны Брэтт Глэдмэн, Джон Кавелаарс да мӧд астрономъяс 2000 воын.

2010: Vene mõju eesti keeles. Keele rajad. Pühendusteos professor Helle Metslangi 60. sünnipäevaks, hrsg. von Ilona Tragel. Tartu. 35–54 (Ӧтлаын Петер Кехаёвкӧд)

Корея кыв (Войвыв Кореяын 조선말 «чосонмаль», Лунвыв Кореяын 한국말 «хангукмаль», 한국어 «хангуго», кыкнан муын 국어«куго» — «каналан кыв», 우리말 «урималь» — «миян кыв») — тайӧ КВДРлӧн да Лунвыв Кореялӧн каналан кыв. Анбур — слога анбур хангыль, важӧн — ханчча (китайса иероглифъяс).

1949 восянь 1977 воӧдз, кор петіс пенсия вылӧ, З И. Рогова веськӧдліс изба-читальняӧн да клубӧн, уджаліс киносетьын кассирӧн, фотоательеын, буфетчицаӧн, бурдӧдчанінын санитаркаӧн, Сыктывкарын — страхӧвӧй агентӧн.

Университет помалӧм бӧрын сійӧс кольӧдісны сэтчӧ: медводз социология кафедраӧ, а 1925 вося косму тӧлысьсянь — Рытыввыв да Асыввыв литература да кыв институтлӧн (ИЛЯЗВ) асыввыв подсекцияса научнӧй сотрудникӧн. 1926 вося рака тӧлысьсянь 1929 вося кӧч тӧлысьӧдз — Рытыввыв да Асыввыв литература да кыв институтын аспирант.