Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
gobolka waqooyi bari (( North Eastern Province))waa gobol kamida wadanka Kiinya, dhamaan dadka kunoolina waa somali.laakiin kama tirsana wadanka Soomaaliya. Waa gobol kamida wadanka kiinya. gobolkan waxa uu wadanka kenya lagu daray, xiligii gumaysiga waxa jirtay in dhamaan dadka kunool gobolkaas laga qaaday cod bixin, cod bixintaas oo dhamaan ay ku raacaeen ama ay ku dooneen dhamaantood, in ay ku biiraan wadanka Soomaaliya, maadama ay yihiin somali lakin taasi madhicin, kadib markii xoog lagu qasbay wadnkaas, waxa dhacday in gumaystihii ingiriisku uu si qasaba u raaciyao dawlada kenya. Dadka kunool gobolka dhamaantood waa somali badankooduna waxay ka soo jeedan waqooyiga somaliya iyo somali galbeed tiradooduna waxa ay dhantahay.1.762370 tirada ama masaxada uu ku fadhiyo gobolka waqooyi bari waa 126.186, gobolku waxa uu ka koobanyahay deegaamo magaalooyinka ugu waawaynina waa ama waxay kala yihin

wasiirka ganacsiga waa inuu keeno qorshe eey ku shaqeeyaan wasaaradiisa hadii kale waxaa lumaya hanaanka wasaarada iyo qeybinta shaqada taski .

Mujaahid C/kariim Xaashi Cilmi waxa uu ka mid ahaa Saddexdii Sarkaal ee kala hoggaaminayey Guutadii uu Watay Lixle ee Saddexda Urur ka koobnayd ee gaashay Burco-duurray.

Cabdullahi bin Muxamed (ingiriis: Abd-Allah ibn Muhammad; carabi: ﻋﺒﺪﺍﻟﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ, "Cabdullahi bin Muxamed"; sidoo kale loo yaqaano: Tahir ibn Muhammad, "Daahir ibn Muxamed", "Daahir" macnaheedu waa "Nadiif"; sidoo kale: Dayib ibn Muhammad, "Dayib" macnaheedu waa "Fiicane") ku dhalashey magaalada Makka waa mid ka mid ah wiilasha Nebi Muxamed kaasi ooy dhashay xaaskii nebiga Khaddiija bint Khuwaylid.

Waakaalada Madbacadda xilkeeda wuxuu ahaa daabacida ama soo saarka buugaagta iyo dhamaan qoraalada loo diyaariyay hab cilmiyaysan. Wakaaladda waxay daabacday dhamaan buugaagta Af Soomaaliga ku qoran tan iyo kolkii la qoray Far Soomaaliga sanadkii 1972dii. Laga bilaabo mudadii Ol Olaha baahinta Far Soomaaliga sida qaybtii hore ee magaalooyinka laga hirgeliyay iyo ol olihii caanka noqday ee loogu magac daray Ol Olaha Horumarinta Reer Miyiga kaas oo socday mudo shan sano ah.

Isku soo wada duuboo, tiro badan oo muslimiin ah ayaa ku dhimatey dagaalkaasi Uxud ka dib markii ciidamada muslimiintu ku jabeen dagaalkaasi. Intaas waxaa dheer, Nebi Muxamed laftiisa dhaawacyo aad u halis badan ayaa soo gaadhay. Ugu dambeyntii guushu waxay raacdey reer Makka.

Aqoon sidoo kale loo yaqaano Cilmi (Ingiriis: Knowledge) waa habka ama nidaamka waxbarasho ee qof ama xayawaan lagu barayo ama fahansiinayo wax aanu aqoon u lahayn.

Soomaalida Holland waa Soomaalida ku nool Dalka Holland ee heysta dhalashada wadankaas iyo kuwa ku dhashay Holland ee asalkooda ka soo jeedo Dalka Soomaaliya.

Duxda oo Saynis ahaan loo yaqaano triglycerides waxay ka kooban tahay iskudhisyo silsilad asiid-baruur ah, alkohol iyo glycerol. Sida caadiga ah duxda waxaa laga helaa saliida, subaga iyo baruurta xoolaha iyo xayawaanka. Sidoo kale waxaa jira noocyo ka mid ah dhirta oo leh dux waloow ay tahay nooc ka duwan tan xoolaha iyo xayawaanka.
Quraan Quraanka Kariimka (carabi: ﺍﻟﻘﺮﺁﻥ; ingiriis: Koran) waa kitaabka Alle ﺍﻟﻠﻪ (s.w.t) ku soo dejiyay Nebi Maxamed (n.n.k.h), kaas oo ku qoran luuqada carabiga. Kitaabka Quraanka wuxuu saldhig u yahay diinta Islamka dhamaanteed.

Facbook waxaa la sheegay in uu ka qayb qaatay kacdoono badan oo ka dhacay wadamada carabta oo qaarkood xukun ka looga tuuray madaxdii dalalka carbeed qaarkood. soomalidu bilowgii facbook ga ma aysan isticmaali jirin balse waxii ka danbeyay 2009 ayay aad ugu soo biireen isticmaalka aalada facbook ee casriga ah.

Arinkakale oo uu kumbuyuutarka kaga duwan yahay dadka ayaa wax ay tahay in uu si dhaqsileh ku qabankaro howlaha xisaabaadka u baahan. Sida aynu ognahay xisaabta laga rabo in uu kobmuyuutarka yaqaano ayaa waxay tahay oo kaliya Iskudar iyo Kalajar. Iskudhufashada iyo Isuqaybinta waxay ka yimaadaan labada aanu horey u soo sheegnay.

Bartamihii sanadkii 2011 waxaa la waayay laba xilli raabaad ee isku xigay taasoo sababtay in ay dhacdo Abaar muddo 60 sano laga joogo. Waxaa isi soo tartay abaarta waxana ka dhashay in la waayo wax dalag ah xoolihii oo le'day sicir barar ku yimid biyaha shidaalka iyo cunada, waxay sabatay barakac wadareed ee koofur Soomaaliya taasoo keentay iska hor imaadyada hubaysan, xarumaha quudinta ee dawladaha dariska. bishii Juun ee snadkii 2011, Waxay ku dhawaaqday Qaramada Midoobay si rasmi ah in ay gaajo daran ka jirto koofurta Soomaaliya, wayna sii korortay ka dib markii ay hayireen kooxaha dagaalka waday si loo gaarsiiyo gargaar dadka halkaa ku tabaalaysan. dhanka kale, dawladda soomaaliya waxay dhistay hay'ad qaran ee gargaar, taasoo ka kooban wasiiro badan ku howlan fududayn saamaynta abaarta ay ku reebtay dadk,

Boqorkii wuxuu jaleecay wadaaddadiisii, waxayna iyagoo hadalkii u riyaaqsan yiraahdeen "run bay sheegeen -boqorow-, tolkooda ayaa naga badiya, ee iyaga dib ugu celi iyagay jirtaa waxay ka yeelayaan". Boqorkii Najaashi oo aad uga carooday hadalkii wadaaddadii ka soo yeeray ayaa ku yiri "Maya wallaahi, marnaba lagama yaabo inaan dadkaas dalkooda dib ugu musaafuriyo jeer aan u yeero oo aan waxa uga weydiiyo waxa laga sheegayo, haddii labadaas nin waxay ka sheegeen ay sax noqoto iyagaan gacanta u gelinayaa, hase ahaatee waxa laga sheegayo waxaan ahayn hadday soo baxaan waan magangalinayaa oo waan wanaajin doonaa inta ay ila joogaan".

Wadan Dhacay waxaa laga wadaa, wadan leheen wax xukun ah ama dowlad shaqeesa, haddii ee wax dowlad leedahay neh malahan awood ee ku maamusho dalka oo dhan. Runtii magaca "wadan dhacay" waa wax aad u foolxun, waxaana badanaa loogu yeeraa (wadamada aadka u danbeeya).Soomaaliya maanta meel kasto waxee la joogtaa magac xumo, sidaas darteed waxaa tusaalo ahaan "wadan dhacay" loogu soo qaataa dalka soomaaliya.
Muhaajiriintii saxaabada ayaa u anbabaxay dhulkii Xabasha, waxaana muhaajiriintaas qiimaha badan hoggaaminayay saxaabiga jaliilka ah ee Jacfar Bin Abii Dhaalib. Markii ay soo gaareen Xabasha ama Geeska Afrika, waxay durbadiiba magangalyo weydiisteen boqorkii Xabasha ee caddaaladda iyo wanaagga badnaa laguna magacaabayay Najaashi. Waxay markii ugu horeysay saxaabadii muhaajiriintii ahaa dareemeen ammaan iyo nabadgelyo buuxda, laga soo billaabo markay soo islaameen. Waxay billaabeen inay si xor ah u muujiyaan cibaadooyinkoodii diinniga ahaa, iyadoo aynan arrintaas kala kulmin wax dhibaato ah. Hase ahaatee, gaalladii qureysh markii ay maqleen in koox ka mid ah muslimiinta ay u qaxeen Xabasha, sidoo kalena ay magangalyo ka heleen boqorkii Xabasha ayaa waxay isku dayeen sidii ay muslimiintaas ugu soo celin lahaayeen magaalooyinkooda, dabadeedna ay u dili lahaayeen ama ay xabsiga ugu taxaabi lahaayeen.

Roomaansi ama roomaantik (Af-Carabi: الرومانسية: Af-Ingiriis: Romance ama romantic) waa erey ka soo burqaday labo wadan oo kala ahaa faransiiska iyo talyaaniga xiligii boqortooyadii roomaanka, taasoo xukumaysay labadaas wadan, waagaas yay soo baxday fikrada roomaasiga, ereyga ayaa ka soo jeeda isku darka labo magac magaalo midna talyaani tahay midna faransiis, (rooma) oo talyaani ah iyo (naansi) oo faransiis ah, saas ayaa lagu kulmiyay labadii eray waxaana ka soo baxay erayga Roomaansi

Buuloburde (Af-Ingiriis: Buloburde), (sidoo kale loo qoro Buloburti ama Bulobarde), waa magaalo ku taala badhtamaha gobolka Hiiraan ee wadanka Soomaaliya.

Suubbanaha Rasuulka (scw) si aan la tilmaami karin ayuu ugu farxay imaanshaha Jacfar, intuu laabtiisii sharafta badnayd ku soo dumay Jacfar ayaa wuxuu ku yiri “ma waxaynu ku faraxnaa furashada Khaybar mise imaanshaha Jacfar??. Farxaddaasi uu Rasuulka (scw) ka muujiyay imaanshaha Jacfar kama yareyn tan guud ahaan muslimiinta, gaar ahaan kuwii masaakiinta ahaa ay ugu farxeen imaanshaha Jacfar iyo asxaabta kale. Maxaa yeelay, Jacfar wuxuu aad u xiriirin jiray una dhaqaalayn jiray masaakiinta muslimiinta ee waxna aan haysan, waxayna taageeradiisa masaakiinta ay keentay in loogu magac-daro “aabihii masaakiinta”. Abuu Hureyra Allaha ka raalli noqdee oo arrinkan ka sheekeenaya ayaa yiri “haddaynu ahayn jamaacada masaakiinta Jacfar wuxuu noo ahaa qofka noogu roon dadka, gurigiisa ayuu intuu noo kaxeeyo ayuu na soo siin jiray waxa yaala oo cunto ah..”.

Sida caadiga ah, dhisidu waxay ka soo bilaabantaa heshiiska shirkada wax dhisaysa iyo cida maalgelinaysa. Shirkada dhismuhu waxay leedahay khubaro iyo injineero isla markaaba diyaariya shaxda dhismaha. Marka la isla afgarto shaxda iyo qaabka dhismaha ayaa waxaa bilaabanta dhisida seeska dhismaha, sidaasi ayaa marba wax loogu sii daraa ilaa dhismaha laga dhamaystirayo.

Beerka waa xubin aad muhiim ugu ah jirka biniaadanka, waxaa loo yaqaanaa kushiinka ama jikada jirka, wax kasta oo jirka qaato cunno ama daawo wixii ahaadaba, beerka ayaa kala habeeya oo sunta ka saaro, kadibne ka dhigo wax saafi ah oo jirka ka faaidaysan karo.
Shabiixa (Af-Carabi: الشبيحة) waa wadarta shabiix, oo ah qof qowlayste mooryaan iyo calooshiis u shaqayste ah, shabiixa ayaa ah erey lahjad carbeed ah oo soo ifbaxay sideetamaadkii, kooxda magacaas loo bixiyo ayaa adeegsta xoog iyo handadaad ay kula kacaan qof ay ka awood badanyihiin. kooxdan ayaa u shaqaysa qof ama maamul awood u leh inuu dhibaato y geysto wixii isaga ka horyimaada,

Faarisyiinta (dadka iiraan) ayaa u badan dadka dega dhulka loo yaqaan khuraasaan , waxaa kaloo dega qowmiyada bashtuuga, baluushiga, iyo qowmiyada turkida, islaamku inta uusan galin waxaa la aaminsanaa majuusiyada, islaamka ayay wada qaateen reer khuraasaan, dhulkaas waxaa ka talin jiray dowlado kala duwan ee muslimiinta ah, waa meesha ay ka soo aasaasantay dowladii cabaasiya, waxaa ka soo baxay culumo badan oo uu ka midyahay imaam muslim oo ah muxadiska labaad ee qoray axaadiista rasuulka scw.

Ummu Salama Waxay tiri "boqorkii Najaashi wuxuu jaleecay oo eegay Jacfar Bin Abii Dhaalib, wuxuuna ku yiri ma jiraan wax tilmaamaya wixii uu Nebigiina kala yimid xagga Allaah, wuxuuna Jacfar yiri HAA, dabadeedna wuxuu boqorkii ku dul aqriyay suuradda Maryama "kaaf-haa-yaa-cayn-saad- (Allaah ayaa og macnaha xuruufahaan), waa sheegid naxariista Rabbigaa u sheegayo addoonkiisa Zakariya, mar uu u dhawaaqayay Rabbigiisa dhawaaq qarsoodi ah, yirina Rabbiyow annigu waan tabar-yaraaday, madaxayguna wuxuu la huray cirro, mana ahayn –Rabbiyoow- baryadaada mid ku khasaara....", wuu waday jeer uu Jacfar ka dhammeeyay dhammaan suuraddii Maryama oo ka kooban 98 aayadood. Waxay markale Ummu Salama tiri "waxaa ooyay boqorkii Najaashi, ilmadii ka soo daadanaysay ayaa garkiisii oo dhan qoysay, wadaaddadiisiina way ooyeen markii ay maqleen aayadihii xaqa ahaa ee laabtoodii gilgilay, kadibna wuxuu boqorkii nagu yiri diintii lagu soo dejiyay Nebigiina iyo diinta lagu soo diray Nebi Ciise waxay ka yimaadeen hal meel, intaa dabadeed wuxuu eegay Camar iyo saaxiibkiisa wuxuuna ku yiri "iska taga, wallaahi ayaan ku dhaartaye inaanan (kuwan) gacanta idiin gelinaynin".

أهل بيت النبي عند أهل السنة هم أزواجه وبناته وصهره. وقيل: نساء النبي والرجال الذين هم آله, وآل الرجل أهله, أصلها أهل, ثم أبدلت الهاء همزة فصارت آل, فلما توالت الهمزتان أبدلوا الثانية ألفا.

Hiba Maxamed Hodoon (Af-Carabi: هبه محد هدون) ku caan ah magaca Hibo Nuura waa fanaanad weyn oo ku heesta af-Soomaaliga taasi oo leh suugaan iyo heeso aad u badan. Heesaha ay qaado fanaanadani oo u badan wadani, goobaabin, talo-siin, dhiiri-gelin iyo wanaag darteed ayaa Hibo Maxamed Hodoon loo siiyay magaca weyn ee Hooyada Fanka Soomaaliyeed. Intaasi waxaa dheer, Hibo waxaa ay leedahay naanays ay ku kasbatey kartideeda iyo hanaan-wanaageeda, waxaana lagu naanaysaa Hibo Nuura.
Baruur (Af-Ingiriis: lipid; Af-Carabi: دهنيات) waa koox iskudhisyo dabiici ah kuwaasi oo u samaysan malakuyuulo ay ka mid yihiin duxd, xaydha, fiitamiinada milma (sida Fiitamiin A, D, E, iyo K) iyo walxo kale oo badan oo si dabiici ah looga helo jidhka dadka, xayawaanka iyo in badan oo dhirta ka mid ah. Sidoo kale, noocyo badan oo baruurta ahi waa iskudhis ka mid sadexda nooc ee nafaqoda jidhka dadka, xayawaanka, dhirta iyo guud ahaan nooluhu u baahan yahay; labada kale waa borotiin iyo karbohydrate.

Dhul Udug waa dhulkii ee degenaan jireen masaaridii hore. iyo afrikaan isku jiro Ilaa hadda lama oga meesha saxda ah oo ku yaalo dhulkaas.Inkastoo la ogyahay in oo dhulkaas jiro, waxaana lagu qiyaasaa dhulka u dhaxeeyo gacanka cadmeed iyo badda cas.waxaay xariir ganacsi la lahaayeen masar iyo yemen waxaa lagu yaqiinay ineey dhoofiyaan dahab iyo xanjada udgoon ama luubaan African blackwood, ebony, ivory, waxaay kaloo dhoofin jireen dadka la adoonsado iyo xayawaanka duur joogto oo lagu yaqiinay gobolkan ee masaaridii hore aqoonayahano badan ayaa waxeey xaqiijiyeen in gobolkaas eey lahaayeen dadka la yiraahdo boon waqtigii dhulkii boonta waxaa lagu macneeyn jiray wadankii udgoonaa ama wadankii ilaaheey meesha saxdaa uu ku yiilay dhulkii boonta waa lagu muransanyahay aqoonyahanada badanaa maanta waxeey rumeeysanyahiin boon ineey ku tiilay koofur bari ee masar in badan ayaa rumeeysan ineey ku tiilay dhul xeebeedka maanta loo yaqaano waqooyiga somalia Djbuti Eritrea waqooyiga ithiopia iyo xeebta bada cas ee sudan si kastaba ahaatee aqoonyahano kale ayaa tilmaamay ineey boon ku tiilay gacanka carabta waxaa sidoo kale suurto gal ah ineey xaduudihii dhulkaas dabooleen afrika iyo carabta koofureed a

Samaale (Af-Ingiriis: Samale; Af-Carabi: سأملي) sidoo kale loo qoro: Samaal, Samaali, waa beelo dhowr ah oo ka tirsan dadka Soomaalida, kuwaasi oo deegaan ku ah wadanka Soomaaliya, Kiinya iyo Itoobiya. Samaale waxaa la aaminsan yahay inuu yahay meesha uu ka yimid magaca Soomaali.

Waxay diiradda saareen burcad badeeda soomaalida xeebaha Soomaaliya taasoo ka dhalatay burburka iyo maqnaashaha dawlad dhexe Kadib dagaalkii sokeeye, Dhibaatadaan waxay ka soo if baxday dekadaha ku yaal xeebaha Soomaaliya. Waxayna ka dhalatay ka dhiidhin ay ka dhiidhiyeen kalluumaysatada soomaaliyeed ee ka kalluumaysta xeebaha sida: Ayl, Kismaayo, Xarardheere, Mareeg iyagoo weerar ku qaaday maraakiibta ajnabiga ah ee ka kalluumaysata badda soomaaliya khayraadka kalluunka ee biyo goboleedka markii uu burburay taliskii dhexe ee Soomaaliya, Taasoo ay waayeen kalluumaysato badan waxa ay heli jireen. Sidoo kale, waxay tilmaameen qayb ka mid ah masuuliyiinta soomaalida howlaha burcad badeedka waxaa sii kiciyay Dhul Gariirkii Badweynata Hindiya taariikhdu marka ay ahayd 26 Diseembar ee sanadkii 2004, kaasoo sababay mowjadi Tsunami weyn burburisay in badan oo tuulooyinka ku yaal xeebaha iyo doomankoodii. Qaar ka mid ah waxay leeyihiin howlaha burcad badeednimada Soomaaliya waa "howlo dhaqaale ee la maalgashado" ee dalka, waana "mid kaabta" dhaqaalaha Puntland.
magaalada Camaaro ayaa ah magaalo aad u qaboow cimilo ahaan waxaana ka baxo noocyada kala duwan ee khudaarta waana magaalo dhismo ahaan aad u ballaaran.

Dad badan oo aan muslim aheyn oo taariikhaha dunida wax ka baadha waxey isku raaceen inuu Nabi Maxamed NNKH uu ahaa qofkii dunida uguu wanaagsanaa. Markey taariikhdu ahayd sanadkii 570kii C.D ayaa Nebigu ku dhashay magaalada Makkah ee deegaanka Xijaas ee dhulka Carabiya. Nebi Muxamed wuxuu ka dhashay beesha reer Haashim ee ka tirsan qabiilka Quraysh. Waalidkii waxay dhinteen asaga oo aad u yar, waxaana soo koriyay awoowgii oo wakhti yar ka dib dhintey. Markaasi masuuliyada nebiga waxaa la wareegay adeerkiis Abu Daalib oo gurigiisa uu ku soo barbaaray Muxamed.

Rasuulka (scw) wuxuu Cabbaas ku yiri hadalladan "adeer, walaalkaa Abaa Dhaalib waa caruur badan yahay, dadkiina waxaa isugu darsamay waxaad aragtid oo abaar daran ah iyo xanuunka gaajada, ee ina-kaxeey oo aynu aadno Abuu Dhaalib si aynu uga qaadno qaar ka mid ah caruurtiisa, annigu waxaan qaadanayaa mid ka mid ah wiil ka mid wiilashiisa, adiguna waxaad qaadanaysaa wiil kale sidaas ayaan uga kaafinaynaa."

Ciidanka Soomaaliya waxaa u suurta gashay usbuucii ugu horeeyay ee dagaalka in ay isku fidiyaan bartamaha iyo koofurta gobolka, dagaalka intii uu socday ciidamada Soomaaliya waxay gaareen guulo waaweyn kana adkaadeen ciidmada Itoobiya wixii ciidamada Itoobiya ka haray waxay isku uruursadeed deegaanka Sidaamo. Sibteembar sanadii 1977 Soomaaliya waxaa u suuragashay qabsashada 90% ee gobolka waxaa kaloo u suurtoowday qabsashada magaalooyin istiraatiiji muhiim ah, sida magaalada Jigjiga sidoo kale wuxuu go'doomiyay magaalada Diridhabe Kaasoo hakiyay isu socodkii tariinada ka imaanayay Jabuuti. Kadib go'doomintii magaalada Harar wuxuu Midowga Sofiyet usoo jeestay taageero malatari taasoo la xiriirrta arrinta ka soo cusboonaatay geeska afrika, waxaa la diyaariyay 18,000 ciidamo ka imaanaya Kuubaan 2,000 iyo Yementa Koofureed iyadoo lagu daray 1,500 khubaro ka imanaysa Midowga Sofiyet haystana diyaarado iyo taangiyo Sofiyet ah. Hor istaagaas awoodaas ballaaran ciidanka Soomaaliya waxaa lagu qasbay dib u gurasho iyo in uu codsi u dirsado Maraykanka. Iyadoo uu nidaamkii Jimmy Carter isu diyaariyay garab siinta Soomaaliya dagaalka intii uu socday Sofiyetku si degdeg ah bay u caawiyeen Itoobiya waxaana laga baqay in uu sii xumaado xiriirka. sidaa daraadeed Maraykanka faraha ayuu ka qaaday in uu Soomaaliya caawiyo waxaa dibudhac ku yimid isbahaysigii uu ku lahaa maraykanku Bariga Dhexe iyo Asia.

Waxay ku amaaneen gudigii doorashada Puntland 2016 sidii uu soo xulay ergada ka koobnayd 51 qaybtaas oo beesha u kasoo jeedo aad ugu qanceen cadaaladda uu kamaray gudigii heer Puntland iyo waliba dowladda federalka somalia.

Quraansho waa xayawaan yar oo caqli badan oo aduunkooda ku nool. quraanshada sideedaba waa maskiin, ma ku qaniineeso ma ku dhibeeso, banaanka ee guri ka sameesataa. laakiin waxaa jiro kuwo oo maskiin aheen sida

redakt/i - (qorid) ( gazeto - wargeys) (redakti artikolon, raporton, cirkuleron, leteron) (avizo, komunikaĵo; mesaĝo - dhambaal)(leter / o - dhambaal, warqad) (cirkulero - wareegto); (raporto - warar);
Kumbuyuutarka oo gebigiisaba ku salaysan farsamada elektarooniga ah ayaa waxa uu yaqaanaa oo kaliya tirada 0 iyo 1 kuwaas oo luqada Ingriiska ahi lagu yiraahdo bits. Sababta uusan kombuyuutarka u aqoonin wax aanan ahayn 0 iyo 1 waxaa ugu wacan ku tiirsanaanta uu ku tiirsanyahay korontoda. Si ay qaybaha kala duwan ee kombuyuutarka u wada xiriiraan, ayaa waxa ay isku fahmi karaan oo kaliya koronto waa joogtaa ama koronto ma’joogto. 1 wuxuu u dhigmaa korontaa joogto meesha 0 uu u dhigmo koronto ma’joogto. Sidaasi darteed ayaa xisaabaadka uu xisaabo kumbuyuutarka loogu magacaaba binary-math.

Sidaas daraadeed waxaa lagu tiriyaa shikadaha xawilaadda qaybaha ugu badan ganacsiga ee hadda jira, kuwaas oo sameeya ku shubista in ku dhow 2 Bilyan doollar sanadkiiba dalka gudihiisa iyagoo soo mariya xawilaadaha dibadda ee soomaalida dibadda waxaana lagu tiriyaa shirkadaha aadka ugu dhaqdhaqaa badan qaybtaan shirkadahaan ma sameeyaan qaadista lacagta si xawilladaha khaashka ah waxaa ku xiran shirkaadaas shirkadda "Dahabshiil" oo xarunteedu tahay Hargaysa kuwaasoo ay ka shaqeeyaan in ka badan 1,000 soomaali waxay leedahay 40 laanmo dhamaan caalamka waxaa ka mid ah laanta Dubay iyo London.

Wakhti laga joogo 10,500 oo sano, ayaa lo'da lagu dhaqan jirey koonfurbari dalka Turkiga. Intaas oo qarni oo ka dambeeysay lo'du waxay ku faafeysay dunida. In ka badan 1.3 bilyan oo lo' ah ayaa maanta ku nool daafaha dunida.

Qarniyo badan Soomaalidu waxay adeegsan jireen nidaam sharci ama qaanuun kaasoo ku tiirsan dhaqanka iyo xeerarka jufooyinka sharciyadaasa ama qaanuunkaasa waxay Soomaalidu u taqiinay magaca "Xeer"; waa waxa sida dastuurka oo kale ah ama wax u dhow cahdi kala gadisan qaanuun ahaan mana jirto wakaalad ama hay'ad ama jiho ka msul ah taasoo cadaynaysa waxa uu yahay qaynuunka la raacayo marka uu jiro xukun maxkamadeed, taasoo mar kasta loolala laabanayo maxkamadda xeer beegtida ama golaha jufada si loo xadido xukunka ku haboon iyo sidii loo fulin lahaa.

Sidaa darteed, Jacfar Bin Abii Dhaalib wuxuu Rasuulka (scw) ka fasax qaatay isaga iyo xaaskiisa iyo qaar ka mid ah asxaabta inay u qaxaan dhulka Xabasha oo maanta loo yaqaano Geeska Afrika. Rasuulka (scw) wuxuu asxaabta u fasaxay hijradaas isagoo ka murugaysan. Waxaa culeys weyn ku ahayd oo dhibaysay in asxaabtaas qiimaha badan ee mu’miniinta ah lagu qasbo inay diintooda darteed loogu qaxiyo dhul aad u fog, iyagoo aanan gelin wax denbi ah, keliya waxa loogu dhibaateenayo ay tahay inay yiraahdeen "Allaah ayaa Rabbigeena ah". Ma aynan haysan muslimiinta maalintaas awood ay isaga caabbiyaan hagardaamada iyo dhibaatooyinka kaga imaanayay gaalladii qureysh.

Erayga carabiga ah ee شبح ayaa micno ahaa waxa uu udhigmaa reer aakhiraad halkaas ayayna ka imaatay kalimadaan Shabiixa, oo halka qofna waa Shabiix. waxaa kaloo la sheegaa inuu ereyga kasoo jeedo shabiix oo la macno ah in qof lagu xiro labo dhakowyo dhexdood, si loo ciqaabo,
Suldaankii cismaaniyiinta ugu horeeyay waxa uu ku dhashay magaalada (Sogüt) oo ah meel laga maamulo magaalada wayn ee (bin shahiir)sanadkii 1258 kadib markii uu dhintay suldaankii halkaas xukumayay ayaa suldaan cismaan loo dooratay in uu noqdo hogaamiye.taasina waxa ay horseeday in ay bilaabanto dawladii cusmaaniyiinta.waxa uu suldaan cismaan samaystay dawlad adag iyo ciidan aad u awood badan.waxa uu baabi'iyay oo uu gacanta ku dhigay.dawladii giriiga.kadib dawladiisi waxa ay gaadhay dhul aad u balaadhan.oo ay kamid tahay soomaaliya.cismaaniyiintu waxa ay islaamka gaadhsiiyeenn.badhtamaha yurub.

Asxaabtiisii waxay sheegeen inuu ahaa nin caan ku ahaa geesinimo, karti iyo indheer-garadnimo. Wuxuu kale oo caan ku ahaa dhisidda darbiga adag oo gaashaan uga noqday cid kasta oo ku soo duushay iyo difaaca diinta iyo badbaadada ummadiisa.

Degmada Dharkeenleey waxay ka mid tahay degmooyinka magaalada Muqdisho waxay xigtaa dhanka koofur galbeed. Waxaa waayadii danbe ku noolaa dad fara badan oo qaarkii ka soo qaxay Magaalada inteeda kale. Degmadu waxay ka kooban tahay xaafado badan oo buurka
Tuusula (ruoŧagillii: Tusby) lea gielda Lulli-Suoma leanas Helssega eanangottis. Dan rádjegielddat leat Hyvinkää, Mäntsälä, Järvenpää, Sipoo, Kerava, Vantaa ja Nurmijärvi.

Baja Verapaz lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 270 521 ássi (2011), ja dan viidodat lea 3 124 km². Departemeantta oaivegávpot lea Salamá.

Juminen, Korpinen, Kärsämäki, Lukkarila, Pitkälänmäki, Sutela, Korpijärvi, Petäys-Paloinen, Karsanlahti, Syvärinpää, Jonsa, Urimolahti, Lukkarila

Cerebrospinalgolggus sámegillii "vuoiŋŋaš-čielgegolggus", eŋgelasgillii cerebrospinal fluid (CSF) lea ivnnehis golggus mii deavdá vuoiŋŋašventriklaid ja golgá vuoigŋašiid ja čielgeađđama birra. CSF gávdno daid guovtte siskkildas vuoiŋŋašcuocca gaskkas. CSFa funkšuvnnat leat máŋgaláganat. CSF váiduda nordademiid oaivái ja suodjala vuoigŋašiid traumaid vuostá. Dat čoaskkuda vuoigŋašiid ja maiddái fievrrida sihke biebmoávdnasiid ja bázahusávdnasiid.

Leningrad oblast lea guovlu (oblast) Ruoššas. Dan olmmošlohku lea 1 716 868 (2010) ja dan viidodat lea 84 500 km². Guovllus ii leat hálddahusguovddáš.

Lempäälä (ruoŧagillii: Lembois) lea Suoma gielda Pirkanmaa eanangottis. Dan rádjegielddat leat Akaa, Kangasala, Pirkkala, Tampere, Valkeakoski ja Vesilahti.

Moatti vuosttamus beaivvi áigge máilmmiávvosa temperatuvra lei dievaslaččat dássedeattus, goas fotonat emiterejedje ja absorberejedje jámma, man boađusin suonjardeapmi oaččui čáhppes stuhka spektra. Go máilmmiávus viiddui, temperatuvra njiejai dássái, mas fotonat eai šat jámma šaddan ja duššan. Dan sadjái friija elektronat speadjalaste daid Thomson botkkisteapmin gohčoduvvon albmoneamis, danin go temperatuvra reahkkái vel sirret elektronaid ja váibmosiid. Danin go dát botkkisteapmi joatkašuvai, máilmmiávus ii lean vel čađa čuovgi čuvgii.

Eanas baktearain, nuppe ládje go ealliid seallain, lea seallaseaidni. Antibiohtat mat billistit seallaseainni dahje eastadit huksema leat dábáleamus antibiohtat. Daid stuorámus joavku lea betalaktamat ja dat joavku sisttisdoallá penisilliinnaid, cefalosporiinnaid ja karbapenemaid.

Azmari lea etiopialaš lávlu-čuojaheaddji, gii lea eurohpálaš bárda veardásaš. Azmarin veadjá doaibmat sihke albmat ja nissonat. Sii lávllodit ex tempore strofaid seammás go čuojahit ovttasuotnanaš masenqo dahje lyraide gullevaš krara. Azmarit dávjá lávllodit ja čuojahit tejbeitis dahjege báiki mis etiopialaččaid njálgga t'ej-miehteviidni lea fállun.

Riska- ja rašesvuođaguorahallamiin (RJR-guorahallamiin) kártejit man jáhkehahtti lea ahte dihto guovllus bohciidit dáhpáhusat, maid eat sávaše dáhpáhuvvat, ja makkár čuovvumušat dain livčče. Sáhttá leat sáhka ovdamearkka dihte dulvvis dahje rávdnjeboatkkas.

Ailo Gaup birra álge 2008:s ráhkadit dokumentárafilmma man namma lea "Stemperidderen". Dán filbmema leat NRK, Norgga Filbmainstituhtta, Nordnorsk Filmsenter, Seastinbáŋkku NN Fonda ja Sámediggi máksán. Filmma mávssii sullii 1,2 miljovnna ruvnno ráhkadit. Rešissevra lea Trond Brede Andersen ja buvttadeaddji Mona Steffensen/Orginal Film.
1905:s náitalii son Marie Gunneva Holmmain, gii lei čalbmeatni. Soai oaččuiga golbma máná; Tormod, Egil ja Dagmar. Oppa bearaš fárrii Várggáide, ja 1916 ođđajagimánus gitta geassemánnui 1921 lei son oahpaheaddjin Várggáin. Son beroštii arkeologalaš bargguin, ja son čohkkiige boares hávddiid dávviriid ja dávttiid. Dát gávdnojit dál Tromssa Museas. Jagi 1897 son čohkkegođii muitalusaid ja máidnasiid sámi guovlluin. Son vieččai daid sihke Várjjat sámiin ja Mátta-Várjjat nuortalaččain. Just Quigstad dárkkistii ja čálii daid iežas stuorra girjjiide ”Lappiske eventyr og sagn”. Oktiibuot čohkkii čuođi muitalusa ja máidnasa. Isak Saba almmuhii moadde Siskkit-Várjjatguovllu álbmotlávlaga oktan nuohtaiguin. Dát leat prentejuvvon Jens Otterbecha ”Kulturværdier hos Norske Finner” nammasaš girjái. Son lei áŋgiris čálli ”Ságai Muitalæggji” nammasaš sámi aviisii, ja buvttii dávjá ovdan sáhkavuoruid sáme- áššiin ja sámepolitihkalaš jurdagiin. Dán aviissas lei su oahpaheaddjeskuvlaskihpár Anders Larsen doaimmaheaddjin. Dán aviissas maid almmuhuvvui vuosttas háve Isak Saba ”Sámi Sogalávlla” cuoŋománus 1906:s. Dán lávlaga gohčodat odne sámi sogalávllan.

Kostroma oblast lea guovlu (oblast) Ruoššas. Dan olmmošlohku lea 667 562 (2010) ja dan viidodat lea 60 100 km². Guovllu hálddahusguovddáš lea Kostroma.

Rüütel lea leamaš Estteeatnama Álbmotlihtu (Eestimaa Rahvaliit) bellodaga ságadoalli ja seamma bellodaga gutneságadoalli. Álbmotlihtu kongreassas miessemánus 2010 son lei vuosta dan, ahte Álbmotlihttus ja Estlándda sosiáldemokrátalaš bellodagas sahttái leat okta bellodat.

Gieldda gilit leat: Palo, Piehinki, Saloinen, Savolahti, Arkkukari, Haapajoki, Honganpalo, Hurnasperä, Aunolanperä, Ketunperä, Koskenkorva, Kultalanperä, Leinoperä, Mattilanperä, Ollinsaari, Peltomaanperä, Romuperä, Satamakangas, Siniluoto, Tarpio, Tokolanperä, Ylipää ja Äyrinmäki. Boarráseamos gilit leat Salo gilli(Girkogilli, Saloinen), Savolahti ja Piehinki, dat leat vuođđut sullii jagis 1200-1300.

Uiguragiella lea durkalaš giella man hupmet uigurat. Dan hupmet sullii 8,5 miljovnna olbmo Kiinnás ja 300 000 Kasakstanis ja dasa lassin máŋggain eará riikkain. Váldooassi Kiinná uigurain orrot Xinjiang autonomalaš regiovnnas, gos uiguragiella lea virggálaš giella ovttas kiinnágielain.

Veaddemuorji dahjege lávžžámuorji (Rubus saxatilis) lea váđotmurjjiid čerdii gullevaš šaddu. Veaddemuorjjit šaddet nu vuvddiin go geađgemehciinge.

Sullo gávnnai vuolleeatnanlaš Willem Barents jagi 1596, gii attii sullui nama Čohkkavárit/Spitsbergen. Dan nama addii son, dasgo sullos ledje dievva bastilis várrečohkat. Namma Čohkkavárit/Spitsbergen mearkkašii ovdal olles Svalbárdda suolojoavkku. Čohkkavárit leat sullii 450 km guhku ja gaskal 40 ja 225 km govdu. Dasgo Čohkkavárit leat guhkkin poláragierddu siste, doppe lea gaskaija beaivváš cuoŋománu loahpa rájes gitta borgemánu loahpa rádjái. Sullii golggotmánu 26. beaivvi rájes gitta sullii guovvamánu 15. beaivvi rádjái lea skábma.

Saint-Louis du Nord lea Haiti arrondissemeanta Nor-Ouest departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 86 152 ássi (2003), ja dan viidodat lea 188 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Saint-Louis du Nord.
Hyrkäs, Korivaara, Kurkiperä, Laaji, Laukka, Leppiniemi, Montta, Muhosperä, Mökkikylä, Petäikkö, Perukka, Ponkila, Päivärinne, Pälli, Rautionkylä, Rova, Sanginjoki, Soso, Suokylä, Tuppu, Tuuru, Lehtoselkä.

Ankeriasjärvi, Etelä-Keljo, Haapaniemi, Halssila, Hämeenlahti, Hanhiperä, Harju, Haukkamäki, Heikkilä, Hiekkapohja, Hirvimäki-Puolakka, Huhtasuo, Hupeli, Ikolanmäki, Iloniemi, Jylhänperä, Jyskä, Kanavuori, Kangasvuori, Kaunisharju, Keljo, Keljonkangas, Keltinmäki, Kemppaisenmäki, Keskusta, Kinkovuori, Kirkonmäki, Kirri, Korpiaho-Heinosniemi, Kortepohja, Kotamäki, Kuikka, Kukkumäki, Kuohu, Kuokkala, Kuokkalanpelto, Kuukanpää, Kypärämäki, Laajaranta, Lehtisaari, Leppälahti, Lohikoski, Lutakko, Mäki-Matti, Mannila, Mannisenmäki, Matinmäki, Mattilanpelto, Mehtovuori, Muuratsalo, Nenäinniemi, Nisula, Nyrölä, Oravasaari, Palokka, Pappilanvuori, Pitkäjärvi, Pohjola, Puistola, Puuppola, Rippalanmäki, Ristikivi, Ristonmaa, Ruoke, Sääksvuori, Saarenmaa, Savela, Säynätsalo, Seppälänkangas, Sulunperä, Tähtiniemi, Taka-Keljo, Taulumäki, Tikkakoski, Tikkala, Tikkamannila, Tölskä, Tourula, Tyyppälä, Vaajakoski, Väinölä, Valkeamäki, Varsalanperä, Vertaala, Vesanka, Vespuoli

Hirvenlahti, Hirvensalmi, Hurrila, Hämeenmäki, Kekkola, Kilkki, Kissakoski,Kotkatvesi, Kuitula, Lahnaniemi, Lelkola, Malvaniemi, Merrasmäki, Monikkala, Noitti, Parkkola, Puukonsaari, Pyörnilä, Pääskynsaari, Pöyry, Ripatti, Suonsalmi, Syväsmäki, Tuukkala, Vahvamäki, Vahvaselkä, Väisälä

Alitnásti, (Hepatica nobilis) lea oalle uhca giđđat lieđđu šaddu mas leat alit, násttelágán lieđđelasttat. Dát gullá fiskesrássišattuide (Ranunculaceae).

Ailo Gaup lea vuoitán buot norggameašttirvuođagilvvuid FMX-suorggis, ja šattai maid norggameašttirin motocross-speedcross gilvvuin 2004:s, máŋga jagi maŋŋel go lei heaitán árbevirolaš motocrossain. Son lei okta dain vuosttažin máilmmis gii válddii salto maŋošguvlui mohtorsihkkeliin jagi 2003:s, ja vuosttaš eurohpalaš vuoddji gii válddii backflipa. Son lei maid dat vuosttaš gii guhkidii gaskka dan backflipas superkickas guhkes distánssas. Jagi 2004:is ráhkadii Gaup Underflip-goansta mii lea ain dál okta dan váddáseamos goansttain FMX:s. Underflip-goansta čađahuvvo dal maid BMXas ja gávdno máŋggalágan TV-spealuin.

Kloasttar oaččui boađuid ja ealáhusa álggus eanandoalus ja muhtin veardde turismmas. Borramuša ektui ledje eanaš iešbirgejeaddjit álo gitta 1970-logu álgomuttu rádjái.

X-games gilvvuin roasmmohuvai Ailo go jorribiegga dohppii Aillo sihkkela dan bále go ieš lei vulosoaivvalis. Su sáddejedje čuohpaheapmái hoahpuin, ja Nike juolgelađđas- spesialisttat balle ahte son massá iežas juolggi. 8 mánu maŋŋel searvvai Gaup máilmmimeašttirvuođagilvvuide fas ja vuittii gollii 2007 čavčča.
Álava | Albacete | Alicante | Almería | Asturia | Ávila | Badajoz | Baleárat | Barcelona | Burgos | Cáceres | Cádiz | Castellón | Ciudad Real | Córdoba | A Coruña | Cuenca | Girona | Granada | Guadalajara | Guipúzcoa | Huelva | Huesca | Jaén | Kantabria | León | Lleida | Lugo | Madrid | Málaga | Murcia | Navarra | Ourense | Palencia | Las Palmas | Pontevedra | La Rioja | Salamanca | Santa Cruz de Tenerife | Segovia | Sevilla | Soria | Tarragona | Teruel | Toledo | Valencia | Valladolid | Vizcaya | Zamora | Zaragoza

Bahama dahjege Bahámá - Bahrain - Bangladeš - Barbados - Barbuda - Bassi stuollu - Beaivvedási Guinea - Belau - Belgia - Belize - Benin - Bermuda dahjege Bermudá - Bhutan dahjege Bhutána - Bissau - Bolivia - Bosnia ja Hercegovina - Bophutthatswana dahjege Bophutthatswáná - Botswana dahjege Botswána - Bouvetsuolu - Brasilia - Brihttalaš Antárktis - Brihttalaš Indiaábi eatnamat - Brihttalaš Nieiddahušsullot - Brunei - Bulgária - Burkina Faso - Burma dahjege Burmá - Burundi

Ravggon lea vuohčulaš álbmotrock-joavku, mii ráhkada sámegiel musihkka. Joavkkus leaba mielde Somby-joavkku miellahtut oappáguovttos Milla Pulska (lávlu) ja Unna-Maari Pulska (keyboard). Ravggon-joavkku vuođđudeigga Milla Pulska ja Matti Naakka (gitára) 2012 loahpageahčen. Joavkku vuosttaš konsearta lei Sajosis 2013 juovlamánus. Vuosttaš single "In dárbbat appelsiinnaid ilmmai njukčamánus 2015. Dasa ráhkaduvvui maiddái musihkavideo. 2015 Ravggon serve Sámi Grand Prix-lávlungilvui Guovdageainnus mas sii šadde goalmmádin. Sii almmustahte vuosttaš skearru Ráji ravddas 2016 geasset.

Soahtanroggi, muhtimin viehkanhávdi, vuohčinroggi, báhčinroggi dahje báhčinhávdi lea eatnamii roggojuvvon goivvohat mii lea geavahuvvon soađis. Roggi addá soalddáhiidda suoji mas lea álki bázestit.

Irlánda (iirragillii: 'Éire') dahjege Irlándda dásseváldi (iirragillii: 'Poblacht na hÉireann') lea riika Eurohpás. Dan oaivegávpot lea Dublin. Irlándda rádjeriika lea Davvi-Irlánda.

Kuivaniemi lea ovddeš Suoma gielda, mii vuođđuduvvui jagis 1867. Ii gielda ja Kuivaniemi ovttastuvvojedje ođđajagimánu 1. 2007. Gieldaovttastupmi namuhuvui Ii gieldan.

Várri lea oarjebeal Riehppovuonjoga ja davvebeal Suoidneleavšši. Dan allodat lea birrasiid 500 mehtera. Vári oarjebealde lea Áisarjávri, ja Áisarjohka ges lulábealde. Riehppovuonjoga gorčči, mii lea vári vuolde lea Áisargorži. Fálesnuori suopmanii vári namma lea Áisaraive.

Norgga Gonagas lea Norgga formála stádaoaivámuš ja doaimmaheaddjiválddi bajimus jođiheaddji. Duohtavuođas lea Ráđđehus geas lea dát váldi. Sis lea leamašan dát váldi dan rájes go uniovdna Ruoŧain botkejuvvui geassemánu 7. beaivvi 1905:s. Go gonagas lea formála stádaoaivámuš, de ferte son čállit vuollái buot Ráđđehusa almmolaš mearrádusaid, maiddai gohčoduvvon gonagaslaš resolušuvnnat, ja dohkkehit lágaid maid Stuoradiggi lea meannudan. Dát dáhpahuvvá dábálaččat bearjadagaid fásta čoahkkimin, nammalassi Gonagas stádaráđis.

Bjelovar-Bilogora guovlu (kroatiagillii: Bjelovarsko-bilogorska županija) lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 2 652 km² ja olmmošlohku 119 743 (2011). Guovllu hálddahusguovddáš lea Bjelovar.
Sermersooq , maid Kommuneqarfik Sermersooq lea ođđa gielda Kalaallit Nunaata nuortalullin, mii ásahuvvui ođđajagimánu 1. b. 2009. Gildii gullojit boares gielddat Ammassalik, Ittoqqortoormiit, Ivittuut, Nuuk ja Paamiut. Gielddas lea Kalaallit Nunaata stuorámus olmmošlohku; ođđajagimánus 2010 doppe ledje 21nbsp;232 ássi. Sermersooqii gullá maid Kalaallit Nunaata oaivegávpot, Nuuk.

Min Áigi lei sámegiel áviisa. Min Áigi vuođđuduvvui oasussearvin 1993:s ja ulbmilin lei almmuhit friddja ja sorjjasmeahttun aviissa sámi álbmogii. Aviissa váldogiella lei davvisámegiella. Vuosttaš nummar bođii olggos miessemánu 22. 1993 ja dan máŋŋil aviisa bođii olggos dábálaččat guovtte geardde vahkus.

Máilmmiávvosa áramus muttuid teoriija lea vel oalle láhkai spekulerema dásis. Málliin stuorámus oasis buotvuohta lei ollásit homogenalaš ja isotrohpalaš. Das lei hui alla energiijadeahtisvuohta ja issoras temperatuvra ja deatta, ja dat viiddui ja čoaskkui hui johtilit. Árvaluvvon 10−35 sekundda viiduma maŋŋá dáhpáhuvvan fásanuppástusa boađusin lei kosmalaš inflašuvdna, man áigge máilmmiávus viiddui eksponentialalaččat. Inflašuvnna maŋŋá máilmmiávvosa sturrodat lei 1028 geardde stuorát go ovdal inflašuvnna álgima. Go inflašuvdna bisánii, máilmmiávus čohkiidii kvárkagluonaplasmas (QGP) ja eará álgopartihkkaliin. Temperatuvra lei nu allin, ahte partihkkaliid soaittáhatlihkadusa leaktu lei relativistalaš ja iešguđetlágan partihkkal-antipartihkkalbárat šadde ja dušše oktiibeaškkehemiin jámma. Man nu muttus dovdameahttun dáhpáhus, mii lea namuhuvvon baryonagenesan (eaŋg. baryogenesis), rihkui baryonalogu seailunlága ja boađusin kvárkkat ja leptonat šadde badjelmearálaš olu antimateriija ektui. Ovtta kvárkka guovdu dušše 30 miljon antikvárkka. Dan boađusin dálá máilmmiávvosis materiija lea eanet go antimateriija.

Struve meridiánadávgi lea golmmačiegagat ráidu, man lullimus čuokkis lea Ukraina Izmailis Čáhppesmeara lahka ja davimus čuokkis Hámmárfeastta Fuglenesas davvin. Ráidu ráhkaduvvui jagiin 1816–1855 ja dan guhkkodat lea sullii 2,820 km. Suoidnemánu 15. b. 2005 Struve meridiánadávgi dohkkehuvvui UNESCO máilmmiárbbi listui.

Meksiko (spánskagillii México) lea riika Davvi-Amerihkás. Dan olmmošlohku lea 114 000 000 (2011) ássi, ja dan viidodat lea 1 959 248 km². Riikka oaivegávpot ja stuorámus gávpot lea Meksiko gávpot.

KDE sahtta instalerejuvvot GNU/Linuxa ja Unix-lágan operatiivavuogádagain. KDE gávdnot sámegillii, sáhtát instalerejuvvot ja válljet sámegillii Kubuntu GNU/Linuxa distribušuvnna.

Guovdageainnus lea giđđalodden leamaš árbevirolaš bivdu dáloniid gaskkas. Norgga lága mielde ii leat lohpi giđđat lottiid bivdit, muhto Guovdageainnus lea leamaš sierra lohpi (geahččalanortnet) juo máŋgga jagi. Jagi 2011 lea plána mielde maŋimuš háve geahččalanortnetdoaibma ovdalgo galgá šaddat bistevaš lodden. Ollusat ohcet juohke jagi lobi ohcat, ja bivdu bistá moadde vahku. Dábálaččat olbmot loddejit eahkediid ja ijaid, go dalle lea álkimus bivdit. Lottit maid lea lohpi báhčit leat vuoktafiehta, duoršu ja vuoktagoalsi.
Lávla lea maid jorgaluvvon eará sámegielaide. Nuortalašgillii dan namma lea Sää´msooǥǥ laull, julevsámegillii Sámemátto lávlla ja lullisámegillii Saemie eatnemen vuelie.

Heisenberg eahpedárkilvuođa prinsihppa einnosta, ahte inflatora muttu áigge livččii lean kvantafluktuašuvdna, mii livččii beavttalmuvvan maŋŋelabbos kosmalaš skálai. Máinnašuvvon fluktuašuvnnat livčče lean vuođđun buot dálá máilmmiávvosa ráhkadussii. Jus inflašuvdna dáhpáhuvai, eksponentiala viidun livččii hoigan stuorra gomuvuođa osiid nu guhkás horisonttas, ahte daid ii sáhte áicat.

Salo lea Suoma gávpot Varsinais-Suoma eanangottis. Dan rádjegielddat leat Koski Tl, Lohja, Kemiönsaari, Marttila, Paimio, Raasepori, Sauvo ja Somero.

Suopmelaš-ugralaš gielaide gullojit omd. nuortamearasuopmelaš gielat suomagiella, esttegiella ja gárjilgiella. Lassin leat ee. sámegielat, ungáragiella, ja Ruoššas hallojuvvon mari-, komi-, hanti- ja mansigiella. Dušše suoma-, estte-, ja ungáragielat álbmogiin leat iežaset riikkat (Suopma, Estteeana ja Ungára.

Jyväskylä guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Gaska-Suoma eanangottis. Dasa gullá ovcci gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 131.

Hasselbrink, Gustav 1965: Alternative analyses of the phonemic system in Central South-Lappish. Indiana University publications. Uralic and Altaic series ; 49. Bloomington : Indiana University, 1965.

Gaup searvvai mielde guoimmuhanprográmmii “Mesternes Mester” mii čájehuvvui NRK:s. Das son gilvvohalai logi eará valáštalliiguin suohtas dihte. Son ollii gitta finálii Finn Christian Jaggein ja Trine Haltvikain, muhto vuoittahalai sudno vuostá. Son vuittii oktiibuot vihta oasi dán ráiddus, mas ledje ovcci oasi. Doppe son maid bártidii geahppáiguin ja sáddejuvvui buohccivissui.

Jagis 2008 Min Áigi ja Áššu čáskojuvvojedje oktii ja das šattai ođđa áviisa, Ávvir. Sámi álbmotbeaivve seamma jagis Ávvira vuosttaš nummar bođii olggos.
01 Ain 02 Aisne 03 Allier 04 Alpes-de-Haute-Provence 05 Hautes-Alpes 06 Alpes-Maritimes 07 Ardèche 08 Ardennes 09 Ariège 10 Aube 11 Aude 12 Aveyron 13 Bouches-du-Rhône 14 Calvados 15 Cantal 16 Charente 17 Charente-Maritime 18 Cher 19 Corrèze 2A (20A) Corse-du-Sud 2B (20B) Haute-Corse 21 Côte-d'Or 22 Côtes-d'Armor 23 Creuse 24 Dordogne 25 Doubs 26 Drôme 27 Eure 28 Eure-et-Loir 29 Finistère 30 Gard 31 Haute-Garonne 32 Gers 33 Gironde 34 Hérault 35 Ille-et-Vilaine 36 Indre 37 Indre-et-Loire 38 Isère 39 Jura 40 Landes 41 Loir-et-Cher 42 Loire 43 Haute-Loire 44 Loire-Atlantique 45 Loiret 46 Lot 47 Lot-et-Garonne 48 Lozère 49 Maine-et-Loire 50 Manche 51 Marne 52 Haute-Marne 53 Mayenne 54 Meurthe-et-Moselle 55 Meuse 56 Morbihan 57 Moselle 58 Nièvre 59 Nord 60 Oise 61 Orne 62 Pas-de-Calais 63 Puy-de-Dôme 64 Pyrénées-Atlantiques 65 Hautes-Pyrénées 66 Pyrénées-Orientales 67 Bas-Rhin 68 Haut-Rhin 69 Rhône 70 Haute-Saône 71 Saône-et-Loire 72 Sarthe 73 Savoie 74 Haute-Savoie 75 Paris 76 Seine-Maritime 77 Seine-et-Marne 78 Yvelines 79 Deux-Sèvres 80 Somme 81 Tarn 82 Tarn-et-Garonne 83 Var 84 Vaucluse 85 Vendée 86 Vienne 87 Haute-Vienne 88 Vosges 89 Yonne 90 Territoire de Belfort 91 Essonne 92 Hauts-de-Seine 93 Seine-Saint-Denis 94 Val-de-Marne 95 Val-d'Oise 971 Guadeloupe 972 Martinique 973 Guyane

Almu'tasimu Billahi Muhibbuddin Tuanku Alhaj Abdul Halim Mu'adzam Shah Ibni Almarhum Sultan Badlishah (riegádan skábmamánu 28. b. 1927 Alor Setar, Kedah, Malaysia) lea jagi 1957 rájes leamaš Kedah 27. sultána ja jagi 2011 rájes leamaš Malaysia 14. gonagas, «Yang di-Pertuan Agong». Son lei maiddái Yang di-Pertuan Agong áigodagas 1970–1975, ja lea nu áidna gii lea leamaš Malaysia gonagas guokte háve. Abdul Halim lea maiddái boarráseamos gii lea válljejuvvon dan virgái.

Gávdnan dihtii kvadráhta viidodaga galgá geardut ovtta siiddu guhkkodaga 4:iin ja molsut centimehteriid njealjehascentimehterin. Ovdamearkka dihte jus okta siidu lea 2 cm de lea kvadráhta viidodat 8 cm².

KAIRA (Kilpisjärvi Atmospheric Imaging Receiver Array) lea Oulu universitehta vuloš Soađegili geofysihkka observatoria dieđalaš mihttoapparáhta, mii lea Eanodagas Gilbbesjávrris Suoma bealde. Dat lea máŋggadávjodat rádiovuostáváldi, mii geavahuvvo áibmogearddi, Eatnama lagasgomuvuođa ja nástediehtaga dutkamis.

Olgešbellodaga stuoradiggejoavkkus leat 30 áirasa stuoradiggeválggaid maŋŋel mat ledje 2009:s. Bellodatjođiheaddji Erna Solberg lea maiddái parlamenttalaš jođiheaddji stuoradiggejoavkkus, gos Jan Tore Sanner lea nubbinjođiheaddji. Olgešbellodat lea 3. stuorámus bellodat Stuoradikkis, Bargiidbellodaga ja Ovddádusbellodaga maŋis. Olgešbellodagas leat golbma aktiivvalaš oalgeorganisašuvnna (Unge Høyres Landsforbund, Høyres Studentforbund ja Senior Høyres Landsforbund). Dát organisašuvnnat leat dehálaš oasit Olgešbellodagas, ja sis leat sierra, riikaviidosaš organisašuvdnafierpmit.

Buohkat sáhttet bivdit beassat oaidnit daid hálddašanorgánaid áššebáhpáriid, maidda almmolašvuođaláhka guoská. Geavat Almmolaš elektrovnnalaš poastajournála (AEP) , mainna bivddát lobi oaidnit stáhta doaimmaid reivviid ja dokumeanttaid.
Large Hadron Collider dahjege LHC (sámegillii stuorra hadronbeaškkehahtti) lea máilmmi stuorámus partihkkalakseleráhtor ja hadroniid beaškkehahtti CERN:s Šveicca ja Frankriikka rádjeguovlluin. Ulbmilin LHC:in lea dutkat materia struktuvrii guoskevaš vuođđogažaldagaid nugomat dan, mii lea materia álgovuođđu ja mo univearsa lea šaddan. Okta konkrehta ulbmil lea gávdnat duođaštusa hypotehtalaš Higgsa bosona eksistensii dahje dan vuostá.

Sámiid gárvvut leat máinnašuvvon vuosttas geardde Tacitusa čállán Germania-girjjis jagi 98 mKr. Dutkit árvalit, ahte dálágávtti vuođđominstarat bohtet dorkka ja beaska málles. Beaskaminsttar lea váikkuhan sihke dievdo- ja nissongávtti mállii, ja almmáiolbmogávtti árvalit sajáiduvvan dakkárin go mii dan dovdat juo 1700-logus. Nissonolbmuid gávttis leat eambbo lonen Skandinávia čuvlla hámi, go dievdduid málles. Buot eanemusat gárvvus lea rievdan gahpira hápmi. Vuosttas gávttit ledje gorrojuvvon náhkis, ja maŋimustá 1300-logus álge sámit dievasmahttit ieš buvttaduvvon materiálaid maiddái eará bivttasmateriálaiguin. Gávtti vuođđu, náhkki, meroštallá maiddái gávtti diŋgga vadjama. Álggos oastogálvvut geavahuvvojedje dušše fiidnámus gárvvuide. 1800-logu báhpa Jacob Fellmana dieđu mielde Ohcejoga sámiin lei dálvet anus beaska ja gákkesgákti.

William H. Pritchard ja Stanley Burnshaw: Frost's Life and Career: Oxford University Press / University of Illinois at Urbana-Champaign. Čujuhuvvon suoidnemánu 19. 2007. (eaŋgalsgillii)

Lulli-Suoma leatna lea okta Suoma leanain. Dan rádjeleanat leat Oarje-Suoma leatna ja Nuorta-Suoma leatna. Leanain lea maid eanarádji Ruoššain. Lullin leana rádjána Suomaluktii.

Vai baryonagenesa dáhpáhuvašii, dat gáibida Saharov eavttuid ollašuvvama. Dat gáibidit, ahte baryonalohku ii seaillo, C-symmetriija ja CP-symmetriija rihkkašuvvet ja máilmmiávus ribahivččii termodynama dássedeattus eret. Buot dát eavttut ollašuvvet standardamálles, muhto dat ii leat albmoneapmin doarvái fámolaš čilget dálá baryonaeahpesymmetriija.

Afganistána - Albánia - Algeria dahjege Algeriija - Amerihká ovttastuvvan stáhtat - Amerihká Samoa - Andorra dahjege Andorrá - Angola dahjege Angolá - Anguilla - Antárktis - Antigua ja Barbuda - Arábaemiráhtaid lihttu dahjege Arábaemiráhtat - Argentina dahjege Argentiinná - Armenia - Aruba - Austrália - Azerbaižán

Aftenposten lea Norgga stuorámus aviisa, vuođđuduvvon 1860:s, ja das boahtá ođđa nummir juohke beaivvi. Dat lea maiddái riikka stuorámus diŋgonaviisa, ja almmuhuvvo Oslos. Aviisa šattai stuorámus go VG lohkkiid mearri njiejai ollu.

Geasseáigi lea dat áigodat jagis go diibmu lea sirdon ovtta diimmu ovddosguvlui normála áiggis. Dát dahkko vai atnit buoremus lági mielde daid osiid jándoris goas beaivi báitá.

Elektrolyhtta lea láđđi mii sisttisdoallá friddja ionaid ja sáhttá dán dihte doalahit elektrihkalaš láddá. Dávjá elektrolyhttat sisttisdollet ionaid mat leat luvvaduvvon čáhcái, dákkár elektrolyhtta gohčoduvvo ionalaš luvvadus.
SGS lea ovttas eará dáiddaservviiguin ásahan sierra hálddáhusa, Sámi Dáiddárráđi, sámi dáiddáriidda. SGS lea ožžon šiehtadallanvuoigatvuođa Norgga stáhtain bibliotehka- ja kopijjabuhtadusaide, ja maiddái ožžon sierra stipeanddaid sámi dáiddáriidda Norgga Sámedikkis. Lea maid ásahan Sámikopiija ja ásahan Sámi Dáiddáriid ja Girčálliid Buhtadusfoandda (SDGB). Maiddái šiehtadallan dáiddáršiehtadusa Norgga Sámedikkiin ja ásahan Sámi Girjeriemuid.

Vuosttas erenoamáš mannanvuohki lea njealjetávttat laterála dásseoahkun, man gohččodit namain tölt. Dat lea dovddus dan bávkkanaslágan jođálmahttimis ja fárttas; dat lea maiddái vuogas riidet ja ovdána johtilit. Töltis lea stuorra variašuvdna iešguđetlágan stiillaid gaskkas ja danin tölta lávejit veardidit eará seammalágan laterála mannanvugiin dego amerihkáriidenheastta rack, Paso Fino -heasttaid largo ja Tennesseewalkera ruohtti oahkun. Dego buot laterála dásseoahkumat juolgelávkenortnet lea seamma go oahkumis (gurut maŋŋejuolgi, gurut ovdajuolgi, olgeš maŋŋejuolgi, olgeš ovdajuolgi), muhto dat sierrana oahkumis dakko, ahte heasta sáhttá töltet máŋggalágan fárttain, johtilis oahkuma fárttas dábálaš ruohttama fártii. Muhtin islánddaheasttat liikojit eanemustá töltet, nuppit fas njolggástit. Rivtteslágan oahpahus sáhttá eastadit heajos mannanvugiid, muhto tölt lea lunddolaš mannanvuohki, man heasta máhttá juo riegádeami rájes. Töltis leat guokte variašuvnna, maid šaddadeaddjit atnet boasttoláganin. Vuosttas lea eahpedássidis mannanvuohki, man gohččodit spiidnepássan (eaŋ. Pig's Pace dahje Piggy-pace, su. possupassi) ja mii lea eanet guoktetávttat lávken go njealjetávttat dásseoahkun. Nuppi gohččodit Vallhoppin ja dat lea tölta ja ruohttama kombinašuvdna. Dan oaidná eandalii skuvlekeahtes nuorra heasttain dahje heasttain, mat seaguhit iežaset mannanvugiid. Goappáge variašuvnnas lea unohas riidet.

Sámi eatnandieđalaš namma Giehtavuonas (knr 1911) guoská báikenamat Giehtavuona gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.

Gleann Dail (eaŋgalasgillii: Glendale) lea gilli An t-Eilean Sgitheanach sullos Skotlánddas. Gilli lea sullo oarjjimus njárggas Diùirinisis. Gilis lea unna gávpi ja muhtin restauráŋŋat, muhto restauráŋŋat leat rabas dušše turistasesoŋŋa áigge. Sullii 10 kilomehtera geahčen leahkki Dùn Bheagain lea lagamus gilli, gos gávdno eanet bálvalusaid. Gilis lea árggaid busseoktavuohta Dùn Bheagain bokte suolu stuorimus čoahkkebáikái Port Rìgh.

Isojoki (Málle:K-sv) lea Suoma gielda Lulli-Pohjanmaa eanangottis. Dan rádjegielddat leat Honkajoki, Karijoki, Kauhajoki, Kristiinankaupunki, Merikarvia ja Siikainen.