Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
ھومپئیڤأند ئوروٙپا ھا د نیم کورە شومالی و نئھا ھومپئیڤأند جأھوٙن آڤ دویومی ھومپئیڤأند کوچئک دونیاە. قارە ئوروٙپا و آسیا ڤایأک ھان د یئ گئل ھوٙشگی و ڤایأک موٙأن ئوٙراسیا

چوٙأ:Rtl هُلند (وه هلندی: Nederland (گوتنی: نــِیدِرلانت)، وه اینگیلیسی: The Netherlands و Holland) ولاتی هئ کؤچک د راساگه یا شائی هلند د شمال افتونشین اوروپا وا شومزه و نیم میلیون نفوس که بیشترشو مسیحی پروتستان هئن. نفوس مسلمونیا هلند نزیک وه یه میلیون نفر هئ. پاتخت ای ولات آمستردام هئ

ھولوکاست (د یوٙنانی ὁλόκαυστον)، یا «همه‌ سوزی»، د کشتار دسه جمی و نسل کشی نزیک وه یازده ملیون کس خصوصند شش ملیون جید د اساس لون ، مصو و زایاره د گات جنگ جئن جهونی دوئم وه دس آلمان نازی و د ۱۹۴۱ تا آخر ۱۹۴۵ د اردوگایا آلمان نازی، موئن. دو سیئم نفوس جیدیا اوروپا د رخ ون هولوکاست د بین رئتنه.

پارتی ڤیرا زایارە سوٙسیالیست کارئگأریا آلمان De-Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei.ogg(کوچئک بییە: ئن ئس د آ پ) (ڤئ آلمانی: Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei) کئ مأموٙلأند ڤا نوم پارتی نازی نوم دیار بییە. یئ گئل پارتی سیاسی مینجا سالیا ۱۹۱۹ تا ۱۹۴۵ بی. دئما د آلئشت بییئن پارتی زایارە یی کارئگأریا سوٙسیالیست آلمان ئی پارتی ڤا نوم پارتی کارئگأریا آلمان (ڤا نوم کوچئک: DAP) کونئشتیاری داشد کئ د سال ۱۹۲۰ نوم خوشە آلئشت دە. آخئری رأدیارکون پارتی نازی آدولف ھیتلئر، نوخوس ڤأزیر و گأپ رأدیار کون آلمان بی. ڤئ د سال ۱۹۳۳ د دأس سأرکوٙمأرە ڤولات ئوٙسئنی آلمان پاڤئل فون ھیندئنبورگ بی ڤئ نوخوس ڤأزیر آلمان. ڤیر و باڤأرکویا أصلی ئی پارتی ناخوش سأرأنجومی کومونیسم، لیبرالیسم بی. پارتی نازی ئتئقات داشد کئ بایأد یئ گئل دولأت و یئ گئل پارتی ڤوجوٙد داشتوٙە، ھأمچئنی د خالئص بییئن لون آلمانی فئرە ئتئقات داشد.

ڤولات لیبی۱٬۸۰۰٬۰۰۰ کئلومئتر چارسیک جاگأپی دارە کئ د دیجا جاگأپی چارومی ڤولات گأپ د ھومپئیڤأند آفریقا و ھئبدأئومی ڤولات گأپ دنیاە. ۱٫۷ مئلیوٙن کأس د نوفوٙس ۶٫۴ مئلیوٙنی ئی ڤولات ھان د شأر طئرابلوس. ریشە کألیمە لیبی د کألیمە یوٙنانی libyans گئرئتە بییە کئ ھومبأراڤأرە ڤا کألیمە بأربأر.

بیشتر قزاق‌ یا مسلمو و ائل سنت (حنفی مصو) هئن و انازه ۳۰ میلیون نفر نفوسشو هئ. قزاق‌ یا جز د قزاقستان هان د روسیه، ازبکستان، چین، قرقیزستان، ترکمنستان، ترکیه، فرانسه، آلمان، هلند، کانادا، امریکا و افغانستان .

أڤئلی ھیل نئڤئشت آرامی د پایە ھیل نئڤئشت فینیقی بییە. ڤا گات گوڤاردئن، ألئفبا «چارسیکی» آرامی راس بی. فئلئسطینیا دئماتئری و خألکیا ھأنی کئ د کأنعان ئیسجا بییئن ئی ألئفبا نە سی نیسأنئن ڤئ کار گئرئتئن. د گات ئیسئنی ئی ألئفبا بیشتئر ڤا نوم ألئفبا عئبری نوم دیار بییە. ئی شیڤە نیسأنئن د کئتۉیا نأظأرکئردە آرامی و نیسئسە یا ھأنی جیدیا کئ ھا د زوٙن آرامی ڤئ کار گئرئتئ بییە. شیڤە یا ھأنی نیسأنئن زوٙن آرامی کئ ڤئ دأس کومولأیأکیا مأسیی نئھاسازی بی: یئ گئل ھیل نئڤئشت مین یأک پیچئسە بی کئ ڤا داسوٙن ألئفبا سوٙری (یئ جوٙر د جوٙریا ألئفبا سوٙری، سئرتوٙ) نوم دیارە. جوٙر ھأنی ألئفبا آرامی کئ کولأند آلئشتکاری بییە، ألئفبا مئنداییە، کئ ئیسئنی ڤئ دأسئ مئندائیا ڤئ کار گئرئتئ بوٙە. ئضافە د ئی ساموٙنە یا نیسأنئنی، جوٙریا ھأنی د ألئفبا آرامی د گات دئماتئری ڤئ دأس جأرغە یا فئرە یی ڤئ کار گئرئتە بی: سی نئموٙنە نئبطیا د پئترا و ألئفبا پالمیرنین د پالمیرا. د گاتیا ئیسئنی أم تورویو بیشتئر ڤا یئ گئل د ألئفبا آلئشتکاری بییە د ألئفبا لاتین ڤئ کار گئرئتئ بوٙە.
دورونئ هێزگئرئتئنئ ئیلئ حأسأنڤأن دئ زئمونئ حوکوٙمأتئ مئرألی خونئ أمیرمونأظأمئ حأسأنڤأن(سأردار أمجأد)رئیسئ تیرأ فأروخ جونی و سأرهأنگ موٙسأ خونئ حأسأنڤأن(سأردارئ قی) رئیسئ تیرأ جأهون سولٛطونی بیأ. گات پاتئشایی هأردوک هومزئمو ڤا شاهی مئحأمأد ألی شاهئ قاجار ڤئ ایرون و ڤالٛی گأری سالارودولأ بئرارئ مئحامأد ألی شا ڤئ لٛۊرئسو٬خۊزئسو او کوردئسو بیأ.

آرلینگتون یئ گئل د شأریا ڤولاتچە ڤیرجینیا و یئ گئل د شأریا ڤولات ڤولاتچە یا یأکاگئرئتە ئمریکاە. ئی شأر دویومی کألوٙن شأر د راساگە گأپ کألوٙن شأر ڤاشینگتونە. د سال 2012 نوفوٙس ئی شأر 229،302 ھئزار کأس بییە. زئمنیا ئی راساگە مال گات 1801 بیینە د راساگە ڤیرجینیا کئ خوش مال راساگە فئدئرالی ئمریکا د ئوٙسئ بییە گئرئتە بیینە.

اوسنی که راساگه شیعه نشیننبعه وه دس فالانجیا دورگری بیه بی، چمران د یه گل کارکنشت خطردار، سوار زره پوش ارتش لبنا، خوش می رسونه وه مین راساگه چارقر گرته بیه. د مینجا را فالانژیستیا زره‌پوش نه مئ وادارن و میهان درش وا بکن که وه دسگیره درش د مین میئره و ونو فرگ می کن در وه قلف بیه و اوسنی که ونو د شیشه کؤچک د مین سیل می کن وه خوشه قام می که؛ ونو ئم د ویرشو میا که کسی دش نئ و اوسه می رئن. چمران نها سه رو مئنن د نبعه میها ؤرئرده. سی ؤرئشتن وسیله ای نبی؛ سی یه وه وا ارمنی یا تماس مئ یره؛ارمنیا د عوض گرتن پیل شیعیا نه می رسونن وه بیروه که دو بیشتر ونو د مینجا را اسیر موئن و شهید بوئن اوسه چمران وا ماشی واگرد سه نفر ارمنی، میره د راساگه فالانجیا و جاگه ایست و بازرسی فالانجیا وا وه کار گرتن گوارنامه یه آئم فرانسه ای که شیوات وه نه داشته شرو وه قسه کردن وه فرانسه ای وا ونو می که و ایجوری موئه که د چارقر گرتن ونو راحت موئه. وه گزارشتی د حال و بال وخیم شیعیا جئن زئه نبعه وه امام موسی صدر می یه. امام موسی صدر وا یه گل دوست د فرانسه تماس مئ یره و هومیاری میها؛وه هنی واسامونیار دگدریا بی مرز تماس می ئره و یه گل دسه د چار دگدر فرانسه ای واگرد سه پرستار می رئن د نبعه.چمران هنی واگرد یه گل دسه فرانسه ای میره د نبعه که د مینجا را ماشی نه ونونه می بنن د رگبار و سیلا سیلاش می کن.

یوٙھان کیریستوف فریدریش فون شیلر (ڤئ آلمانی: Johann Christoph Friedrich von Schiller) (ڤ دی ئوٙماە د ۱۰ نوڤامر ۱۷۵۹ د مارباخ آمنکا - د دونیا رتە د ۹ مئ ۱۸۰۵ د ڤایمار) بیت بن، نمائشت نومه نیس، فیلسوف و ویرگارنیس آلمانی بی.

بئرئشت گوتئن شئریاشە د سئند ۱۵ سالئ یی شوروٙ کئرد. ڤئ أڤئلی شئریا خوشە مینجا سالیا ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۷ گوت و د ڤئنوٙنە د مأجألە یا دأرتیج کاری کئرد.

سئیئد روٙح اللە موٙسأڤی موصطأفأڤی خومئینی' (ڤئ دی ئوٙماە د ۱ مالبارکئنوٙن ۱۲۸۱ - د دونیا رأتە د ۱۳ جورأش ۱۳۶۸) نوم دیار بییە د سئیئد روٙح اللە موٙسأڤی و ئمام خومئینی ، أڤئلی رأدیارکون و أڤئلی ڤألی فأقی نئظام کوٙمأرە ڤولات ئسلامی ئیران بی. ڤئ یئ گئل د مأراجئع تأقلید شیە بی کئ رأدیارکون ڤأضع آلیشت ۱۳۵۷ ئیران بی و نئھا خوش سأرأنجوم بییئن ئی ڤأضع آلیشت و نئھا گوتە دیاری نأتیجە ئنتئخاڤات دیارکاری نئظام ڤأضع آلیشت، نئظام کوٙمأرە ڤولات ئسلامی ئیران نە رأڤأندیاری کئرد و تا گات د دونیا رأتنئش رأدیارکون ئی نئظام بی.

بیشتر نفوس ولات کلمبیا (۸۷٪) کاتولیک ئن. حدود ۹٪ د ون پروتستانن. ۳ ٪ د نفوس ای ولات خوشونه بی‌ دین جا زئنه. ۱٪ د ونو د دین ولات نشینی ائتقات دارن. کمتر د ۱٪ ونو ئم بودایی، مسلمو و د مورمن ائتقات دارن.
آدیامان (ڤئ تورکی: Adıyaman، ڤئ کوردی کورمانجی:Semsûr) یئ گئل د شأریا ڤولات تورکیە أ کئ ھا د آدیامان . ئی شأر ھا د ھارگە أفتونئشین ڤولات تورکیە و ئی شأر مینجاڤأن آستوٙن آدیامانە، ئی شأر یئ گئل د شأریا پور روشت د نوفوٙس و گأپ کئلوٙنکاریە جوٙری کئ د مینجا سالیا 1990 تا 2010 زایئشتی نوفوٙس ئی شأر د 100,045 کأس رأسئسە ڤئ 202,735 کأس.

میناڤە یا قأناری یئ گئل کومئلوٙس میناڤە أ کئ ھا د جأھوٙن آڤ أطلأس و نئزیک ڤولات مأراکئش و یئ گئل د ۱۷ گئل د راساگە یا خودصئلادار ئسپانیا ە. پاتأخت ئی راساگە لاس پالماس ە. ئوٙسئ ڤولات مأراکئش أم سأر ئی راساگە ڤا ڤولات ئسپانیا کأشمأکأش دارە

آئم و حیوو وا پاره ای د اندومیا لش خوشو می تونن آلشتیا دور و باشونه بفئمن و اوسه تصمیم بئرن و ای اندومیا بوئن وه تیه، پت، گوش، پوس که هر کومیاشو رسانه گوته بوئه. هر اوزاری که باعث کارگیرایی د اندومیا تیه، پت، گوش و پوست آئم یا حیوو بوئه 'اوزار رسانه' اشناخته بوئه.

سر عقاب بزرگ و پوشیده از پر است. چشمانی درشت دارد که هریک از آن‌ها در یک طرف سرش قرار دارد. از قدرت بینائی فراوان بهره‌مند می‌باشد. عقاب‌ها می‌توانند از فراز آسمانها شکار خود را ببینند واز نقاط بلند همچون صاعقه بر سر شکار نگون بخت فرود آیند. منقار نیرومند وتندی دارند. منقار عقاب طلایی به پنج سانتی متر می‌رسد. برخی از عقابها منقاری بزرگ‌تر دارند.

د نها بین شهید چمران دلبنان نقاشی شم وه، شرو آشنا بین وه وا خانم «غاده جابر»بی که د نهایت وه زن حاستن وه و زئنه لبنانیش انجومست. واسطه ای آشنائی و زن حاستن امام موسی صدر و یه گل آخوند ایرانی وه نوم سید غروی بیه.

نها گرینج گری د دونسمنیجا، انیشتین نتونس یه گل کار دونسمنیجوری بجوره پاره ای د ویرگارنیسیا موئه که سی یه که وه ویر و باوریا ضد جیدی داشته نتونسه یه گل کار خو پیدا بکه. بوئه یه گل د هوم کلاسیاش دش هومیاری کرد تا د یه گل د نویسگه یا ثبت نهاسازی د سوئیس د سال ۱۹۰۲ اسدخدام با. نها پلاگری ویر و باورمنی نسبیت خاص و ویر و باورمنی نسبیت خلکمن، انیشتین فره نوم دیار بی و د دونسمنیجایا فره ای شرو وه د درس دئن و مین جوری کرد. انیشتن تا سال ۱۹۳۲ دیووندار انستیتوی سریشت دونسمنی کایزر ویلهلم برلین آلمان و استاد یع گل د دونسمنیجایا برلین (Humboldt University of Berlin) بی . د ای سال وه اول چن ما د دونسمنیجا پرینستون بی و اوسه سی یه که نازیا د آلمان د سال 1933 زور گرتن وه تصمیم گرت نروه د آلمان. د سال ۱۹۳۳ وه د سامونگه مین جوریا پیشکرده د پرینستون مشغول بی و د حدود ۱۹۳۵ تصمیم گرت که یه گات فره ای د امریکا بمونه.

بسیار پیشتر از استقرار مادها، اقوامی با نام گوتی‌ها، لولوبی‌ها، میتانی‌ها و سپس کاسی‌ها به ترتیب از شمال به جنوب در نواحی غربی ایران می‌زیسته‌اند. این اقوام با هوریان و اکدی‌ها و سومری‌ها ارتباطاتی داشته‌اند. بنابراین لولوبی‌ها از نخستین گروه اقوامی بودند که در هزاره چهارم پیش از میلاددرفلات ایران می زیستند.

أمیر تئیموٙر گوٙرکان یا تئیموٙر لأنگ (ڤئ دی ئوٙماە د ۸۰۷-۷۷۱ مألکأنوٙن/ ۱۴۰۵-۱۳۳۶ زایئشتی. / دونیا رأتە د ۷۴۸-۷۸۳ مالکأنوٙن أفتویی) أڤئلی پاتئشا سئلسئلە گوٙرکانی و رأڤأندیار ئی سئلسئلە بی کئ مینجا سالیا ۷۷۱ تا ۸۰۷ مالکأنوٙن. (۷۴۸-۷۸۳ مالکأنوٙن أفتویی) پاتئشا بیشتئر ڤولاتیا ھومپئیڤأند آسیا . تئیموٙر د ئوزبأکی ھومبأراڤأرە ڤا کألیمە «آئن» و چأن گئل د نئھانومیا ڤئ ڤئنوٙنئن «أمیر تئیموٙر»، «تئیموٙر لأنگ»، «تئیموٙر گوٙرکانی» و «صاحاڤ قئروٙ» .
دروس کردن پایگا چریکی خودصلادار سی آموزشت دئن وه موارزا ایرانی د لبنان، د تمارزیا هنی شهید چمرانی بیه، وا هیاری امام موسی صدر، حرکه المحرومین و اوسه هنی اندوم نظامیش کهسامونیار امل بیه دروس کرده. د سال ۱۹۷۱ اومائه بی وه لبنان، کلاسیایی سی درسیا ویر و باورمن یاری اسلامی وه روشت انجمنیا اسلامی دونسمنجوریا پی نیا. د هر دهی یه گل یا دو گل د معلمیا مسلمو نه انتخاو کرد که د کل 150 گل بیین ؛ و هفته ای یه گل می اومائن وه مدرسه و نشسیا اسلامی د اوچه جا می گرت که امام موسی صدر، شیخ مهدی شمس الدین، مومه حسین فضل‌الله و پیایا هنی د اوچه گپ می زئن و نها ونو خوش گپ می زه و یه سلسله درسیا ویر و باورمنی یاری نه می گت . همی ونو بینه که اولی مئنجایا سامونیار حرکه المحرومین د هارگه لبنان نه دروس کردن، وه د بیروت ئم هنی ای کاریانه می کرد.

۱۹۸۸ - د دونیا رأتئن شان مأک بئراید سیاسأتکار مین زایارە یی، ڤأزیر دئمایی ئوموٙر خارئجە ئیرلأند و کونئشتکار حوقوٙق خألک. ڤئ سأردیڤوٙنکار أرتئش ڤیرا کوٙمأرە ئیرلأند بی و ھأمچئنی ڤئ د سال ۱۹۷۴ جاییزە آشتی کاری نوبئل نە گئرئت

چوٙأ:جعوه دونسمنیا شهر ولاتیا یک گرته امریکا میامی یه گل د گپ ترین شهریا ولاتچه فلوریدا و یه گل د شهریا پرنفوس ولات ولاتیا یک گرته امریکا ئه.

راساگه فرانسه ای زون هارگه بلجیک هئ. ای راساگه ۵۵٪ ولات بلجیک و ۳۳٪ نفوس بلجیک نه د ور می ئره. بیشتر والونی وا بروکسل، وا خلک منی فرانسه یی زون بلجیک دیوونکاری بوئه.

شیلهک این شوشیناک د سال ۱۱۶۵ دما زایشت ؛ وه شا عیلام بی و نها وه شرو کرد وه سپا جم کرده و تا راساگه دیاله نه گرت و رسس وه کرکوک و بابل نه د چار قر گرت و چیا فره ای د غنیمت گرت.

اموری ای آستون فره د کشاورزی وابسه یه. ذرت و گنم و صیفی جات محصولیا کشاورزی اصلی ای آستونن که فره خو بار میان. او هوا ای آستون فره سرد و بارونی د زمسو و فره گرم و هوشگ د توسونه. سی یه که اموری ای آستون ها د پایه کشاورزی، ولاتگردی د ای آستون فره پیشکرد ناشته و فره ضعیفه و قووین نئ. وا یه بوئه موئی ای آستون هنی ئم د ولاتگردی حال و بار گنی ناره و حال و بارش خوئه. د کل ای آستون یه گل د راساگه یا اصلی د ولات ترکیه سی کشاورزی کاریه و د ای لحاظ فره پیشکرد داشته و یه گل د آستونیا کلیتی د ترکیه د جاگه کشاورزیه.

رأڤأندیاری ڤولات ئسرائیل، روخ ڤأن سئپتامر سی و جأن شأش روٙزە ڤا ئسرائیل و دأس آخئر ناخوش سأرأنجومی د ئی جأن د روخ ڤأنیا نازار گات پاتئشایی مألأک ھوسئینئن. ڤئ ڤا موٙمە رئضاشا پألأڤی پاتئشا ئیران رابئطە فئرە خوٙیی داشد. مألأک ھوسئین د گات جأن ئیران و عأراق حامیندار صأدام بی و نیروٙیا خوشە فئرسنا سی ھومیاری د أرتئش بأعث عأراق و جأن ڤا ئیران.

ڤئ د سال ۱۹۴۲، یأنی د گاتی کئ فأقأط ۱۴ سال بی أندوم جأرغە ھاگانا بی. جأرغە ھاگانا سی ڤئ دأر کئردئن فئلئسطینیا د حاکئشوٙ کاریا فئرە یی أنجوم میدە و د کوشتئن ری ڤئ ری کاریا خوشأم تأرسی ناشت. ئی جأرغە نئھا رأڤأندیاری ڤولات ئسرائیل یئ گئل د أندومیا أصلی أرتئش ئسرائیل بی. ڤئ د گات زئشت خوش بیشتئر جأنیار بییە تا سیاسأتکار و کوشتار صأبرا و شئتیلا یئ گئل د کاریا ڤئ بییە کئ شئکل و بارت ئی آئم نە فئرە بأنوم کئردە. ڤئ د جانیا فئرە یی بییە جأنیایی چی جأن شأش روٙزە، جأن یوم کیپور و ... ڤئ د رئشنە ڤیرگار ڤیرگار مینجاأفتوزأنوٙن آموختارکار بییە. ڤئ د سال 1972 ئوٙما د کار سیاسأت و د چأن دولأت ڤأزیر بییە. ڤئ د سال 2005 زایئشتی یئ گئل پارتی تازە ڤا نوم کادیما نە رأڤأندیاری کئرد.
پارتی کارئگأریا کوردئستان تورکیە (ڤئ کوردی کورمانجی: Partiya Karkerên Kurdistanê) کئ د حال و بال جأم بییئنی ڤئ شیڤە پ‌ ک‌ ک نیسأنە بوٙە، نوم یئ گئل جأرغە ڤیراچأپ و جانیارە کئ ھا د کوردئستان تورکیە و د سال ۱۹۸۴ زایئشتی ڤا داسوٙن یئ گئل ساموٙنگە چئریکی نوم دیار بییە و ڤئ شیڤە جأنیاری ری ڤئ ری دولأت تورکیە سی خودصئلاداری کوردئستان و حوقوٙق رأزئشتی وسیاسی کوردیا د ڤولات تورکیە کونئشتیاری میکە.

دئیڤید ڤیلیام دانالد کامئرون (ڤئ ئینگیلیسی: David William Donald Cameron) (ڤئ دی ئوٙماە ۹ ئوکتوڤر ۱۹۶۶) نوخوس ڤأزیر بئریتانیا و سأردیڤوٙنکار پارتی موحافئظئ کار د ڤولات بئریتانیا گأپە. کامئرون آموختارکار رئشنە فألسأفە، دوٙنئسمأنیا سیاسی و ئموٙری د دوٙنئسمأنیجا آکسفورد بییە و د ئی رئشنە یا گیرینج أڤألئ نە گئرئتە. و نئھا تأموم بییئن دأرسئش یئ گئل د أندومیا پارتی موحافئظئ کار بئرتیانیا بی و بی ڤئ یئ گئل د أندومیا ساموٙنجا آموختارکاری پارتی موحافئظئ کار و دأس آخئر بی ڤئ سأردیڤوٙنکار ئی پارتی.

آرتور استنلی ادینگتون، د سفریایی که د ما می سال ۱۹۱۹ که گات افتو گرته ای که د بریتانیا گپ بی، رئت وه سوبرال سیارا برزیل و میناوه پرینسیپ د بال دریا افتونشین افریقا، د انازه گرتن کوت بیین گرانشت عدسی نیر آستاره د گات رد بیین د نزیکی خورشیر سردیاری می کرد دس آخر فئمس که جاگه لیز گرتن آستاره د خورشیر فره دیرتره. ای حال و بال نوم وایه عدسی گرانشتی نه وه خوش گرت و حال و بال آستاره یایی که دیاری می کردن دو براور بیشتر د حال و بار د سینه گوتن سریشت دونسمنی نیوتنی بی. وا یه، ای حال و بار وا د سینه گوتن هومبراوری میدونی انیشتین(هومبراوری)یا نسبیت خلک من هومبائی بی .ادینگتون گوت که نتیجه یا که انجوم گرته بینه د سینه گوتن انیشتین انیشتین نه پشت راسگری می که و مجله تایمز د هفتم نوامر همو سال وا انتخاو سرداسون که د زیر پشت راس کنی د سینه گوتن انیشتین بی گزارشت ده که: ""وض آلیشتی که ها د دونسمنی، ویر و باورمنی تازه د باره جهون،ائتقاتیا نیوتن ده فاییده نارن."" ماکس بورن، جاییزه گر نوبل د نسبیت خلک من چی ‹‹ گپ ترین چی ای که مین دس و شاکار فرگ بشر دباره طبیعت هئ›› ویرکرد داشته و هنی ئم پل دیراک که وه ئم یه گل د جاییزه گریا تر نوبله وه نه چی یه گل د ‹‹ گپ ترین چیا مین جسته بیه دونسمنی تا او گات›› دونه. ای گوته یا و تبلیغیایی که نها وه انجوم گرت، باعث بی که وه فره نوم دیار بوئه.و دکل وه د ریتراز جهونی نومدیار بی که وه یه گل خوش سرانجومی نازار سی یه گل دونسمن د کل عالم بی.

ئی شأر ھا د مینجا أفتوزأنوٙن ڤولاتچە یا یأکاگئرئتە ئمریکا. ھومسایا ئی شأرئستان ڤئنوٙنئن: فایئرفاکس کانتی و فالاس چئرچ ھان د ھارگە أفتونئشین ئی شأرئستان، شأر ألکساندئریا ھا د ھارگە أفتوزأنوٙن ئی شأرئستان و ڤاشینگتون دی سی ھا د شومال أفتوزأنوٙن ئی شأرئستان. جاگأپی ئی آستوٙن 67.6 کئلومتئر چارسیکە کئ 0.4 دأرصأد د ڤئ ئوە یأنی ئی شأرئستان کوچئکتئرین شأرئستان د ڤولاتچە ڤیرجینیا و د کول ئمریکاە.

Kurdoev, Kanat Kalashevich (1977), Ḥālatakānī jins u bīnāy barkār la zāzādā: On gender and number in the Zaza dialect of Kurdish, Tercüme: Azīz Ibrāhīm, Chāpkhānay Kōrī Zānyārī Zaza, Baghdad 1977.
موٙأ بوٙیی کئ زوٙن بألوٙچی دۊ گئل لئزڤ أصلی دارە: أفتوزأنوٙن، یا شومال أفتوزأنوٙن، و أفتونئشین، یا ھارگە أفتونئشین، دوبیشتئر بألوٙچیا ھان د سئ تا ڤولات ئیران، پاکئستان و أفغانئستان و زئشتگە ئی خألک ھا د یئ گئل راساگە گأپ و فئرە و گأرم و پارئ یی د ڤئنوٙ ھان د ڤولاتیایی تئر چی تورکأمأنئستان و سوٙدان و تانزانیا و کول نوفوٙس بألوٙچیا دونیا 20 مئلیوٙن کأسە، کئ بیشتئر ڤئنوٙ ھان د ڤولاتیا ئیران، پاکئستان و أفغانئستان. ڤألی نأبوٙە بوٙیی کئ شومارە نوفوٙس بألوٙچیا ھئ چئنی راست بوٙە. ألڤأت پارە یی د بألوٙچیا ھان د ڤولاتیا عأرأڤی چارقئر باریک ئو فارس و ڤولاتیا چی میناڤە ئسکاندیناڤی چی سوٙئد و نورڤئج کئ ئی دأسدە د بألوٙچیا سی کاریا سیاسی و جأنیاری مال دئبار بیینە. بألوٙچیا پاکئستان بیشتئر ھان د ڤولاتچە بألوٙچئستان و بألوٙچیا پاکئستان بیشتئر ھان د ڤئلایأتیا ھئلمأند و نیمروٙز و بألوٙچیا ئیران بیشتئر ھان د آستوٙن سیستان و بألوٙچئستان، کئرمان، خوراسان ھارگە، ھورموزگان و گولئستان.

د ویرگار ۳۰ می ۲۰۱۱ ای دونسمنامه وا بیشتر د ۱۴۷٬۰۰۰ گوتار د جاگه بیس و ششم و تا ویرگار ۷ اکتور ۲۰۱۲ ای دونسمنامه وا بیشتر د ۱۹۷٬۰۰۰ گوتار د جاگه بیس و سئم ویکی‌ پدیایا بی.

ڤیرگار یئ گئل مأفوٙم ڤیرمأنە کئ دۊ گئل ھومبأراڤأر دارە: یئ گئل د ئی ھومبأراڤأریا ڤارئسی روخ ڤأنیا دئمایی و دئماتئرە و یئ گئل ھومبأراڤأر ھأنی سی ڤیرگار ڤارسی کولی روخ ڤأنیاە .

آز جومئشتیار ئلئکتئریکی، ھومبأراڤأرە ڤا کألیمە electromotive force د ئینگیلیسی و مأموٙلأند ڤا نئشوٙدیارکون ε (ئپسیلون) دیارکاری بوٙە. کالیمه آزی کئ د ئیچه ڤئ کاٛر گرته بیه ڤاٛ آز آئم فره فارخ داٛره یئکاٛ آز د اٛیچئ نیوتونه کئ سی هر ڤاٛئد آز ڤه کاٛر گرته موٙا. آز جمشتیاٛر هاٛ د یئ گل حالقه گاردئشتی و موٙا بوٙیی کئ تاقریڤان هاٛ د آخئر ئى حالقه. آز جومشتیاٛر ڤاٛ یاکاٛ نیوتون اناٛزه دیاٛری بوا. د ئى حالقه آز گاردئشت داٛره و ئى تاریف سی جاریاٛن بارقام ڤئ کاٛر گرته موٙا. ئى جور آز هاٛ د اوزاٛریاٛیی چی باٛطری اٛفتۉیی٬ باٛطریاٛ ئلکتروتئرموستاٛتیک و باٛطریاٛ هانی و جئنراٛتوریاٛ٬ تئراٛنسفورماٛتوریاٛ و حاتاٛ ڤئ هاٛ د جئنراٛتوریاٛ ڤاٛن د گئراٛف جۊری که دوٙنسمانیاٛ بارق موٙان حاتی د زئمینام آز جومشتیاٛر بارقیام هئى. چی آزیاٛیی کئ هاٛن د مینئ پوٙسه زئمین. د یئ گل نئموٙنه د یئ گل باٛطری کئ جئگاٛ د یئ گل سارچشمه شیمیاٛیی شاٛرج بوٙاٛ و ئی باٛطری دو گل قوطبئ مانفی و موثبات داٛره میتوٙنه یئ گل حالقه آز جومشتیاٛر بارقی نه دیاٛرکاٛری باکه. د ساٛل 1830 زاٛیشتی٬ ماٛیکئل فاٛراٛدئ یئ گل ئزماٛیشت کاٛری ری ئلکترودیاٛ موثبات و مانفی ری ئلکتئرولیت انجوم ده و ئی آز نه ئثباٛت کارد و نئشوٙ ده کئ ئی آز هاٛ د هامه چی.

زون کاتالان، کاتالونی چوٙأ:وه زون یه گل زون د رومی و زون جاونه ولات آندورا و یه گل د زونا جاونه ولاتچه کاتالونیا ئه که ای ولاتچه ها د شمال ولات اسپانیا. الوت ای زون د ولاتیایی چی فرانسه و ایتالیا هچایه ور داره. نزیک وه نه ملیون کس هچایه ور ای زونن.

ولی ویرگار وه دی اومائن ای کیخا د نهاتر سی یه که نویسیار کتاو «مستدرک سفینه البحار» نونسه د اوچه اومائه. الوت نویسیار وا د اشمار اوردن یه کل حضرت امام موسی بن جعفر د سال ۱۸۳ د زنو بینه تی خوش فکر کرده که ای عدد د اشتوا گوتاری پیش اومائه و ونه ده سال برد وا دماتر و د کتاو خوش ویرگار وه دی اومائن نه روز ۱ ذیقعده سال ۱۷۳ دونسه.

توسيع بسرعة الابن. كارل، ولديه حاليا 1000 موقع في الولايات ال 13، وكذلك المكسيك و غوام و الفلبين. وتشمل الأطعمة المتطرفة تشيسبورجر لحم الخنزير المقدد الغربية مزدوجة ونصف دولار برغر، عندما دعا لأنه من الممكن أن الشيء نفسه سيكون من السطو واحد يكلف حوالي ستة دولار أمريكي في غرفة المعيشة.
خط در این زبان هم سرگذشت طولانی ندارد. عنوان شد که در قرون میانه سنگ قبری آسی با الفبای یونانی بدست آمد. پس از غلبه روس‌ها در قفقاز الفبای روسی در آنجا گسترش یافت. نخستین کتاب آسی با الفبای سیریلیک در سال ۱۷۹۸ بنام توضیح المسائل پدر روحانی گای در مسکو منتشر شد. در ابتدای قرن نوزدهم ایوان یالغوزیژه متون کهن کلیسایی را از گرجی به آسی ترجمه نمود و به خط گرجی با اندکی تغییرات به چاپ رساند. اولین نشریه آسی بنام ایرون گازت به سال۱۹۰۶ در ولادی قفقاز به چاپ رسید. در همان دوران ادبیات نوین آسی در روسیه پایه‌گذاری شد. بنیانگذار ادب آسی کاستاختاگوروف می‌باشد. تا پیش از فروپاشی اتحاد شوروی دو نشریه روزانه آسی چاپ می‌شد: ۱- راست زیناد (راستی) در شمال و ۲- خورزرین (بمعنی: خورشید زرین یا آفتاب طلایی یارنگین کمان) که در کل به داستانها و اشعار معاصر اوستی علاقه نشان می‌دهند.

ئرنئست میلئر ھئمینگڤئی د نئڤیسیاریا گأپ ئمریکا و جاییزە گئر نوبئل نیسموٙن ه. ڤئ د رأڤأندیاریا یئ گئل د کارگئراتئری جوٙریا نیسموٙنی ڤا نوم فئرە نوم دیار بییە «روخ ڤأن تاشی نیسموٙن» ە.

Asatrian, Garnik. S. / Gevorgian, N. Kh. (1988):“ Zāzā Miscellany: Notes on some religious customs and institutions.“ In: Hommage et Opera Minora (Acta Iranica). Volume XII. Leiden.

فئرای نوٙم یئ گل د آستوٙنیا ڤولات تایلأنده کئ مینجاڤأنئش شأر فرای یه. ئی آستوٙن یئ گل د آستوٙنیا شومالی ڤولٛات تایلأنده کئ آستوٙنا هومسا ئی آستوٙن ڤئنوٙنئن٬ فایاو٬ نان٬ ئوتارادیت٬ سوخوتای و لامپانگ. آستوٙن فئرای ها د دأره گئلال یوٙم. ئوسئ رئشنه کوٙیا فی پان نام د هارگه تا أفتونئشین ئی آستوٙن نه می گوڤاره و رئشنه کوٙیا فئلوئنگ ها د أفتونئشین ئی آستوٙن.

پس از انقراض عیلامیان، خایدالو بخشی از دولت آشور می‌شود و در زمان هخامنشیان، لرستان و خایدالو به اتفاق ایلام کنونی و خوزستان ایالت سوم این امپراتوری عظیم بودند. در زمان اشکانی این سرزمین یکی از ساتراپهای (ایالت)این سلسله بوده‌است و سرانجام اینکه در زمان ساسانیان برجای شهر خایدالو شاپور اول ساسانی شهر شاپورخواست را بنا می‌کن که از مهمترین شهرهای «پهله» بوده‌است.

عبدالعزیز بن عبدالرحمن بن فیصل بن ترکی بن عبدالله بن محمد بن سعود ( ڤئ دی ئوٙماە د ۱۸۷۶ یا ۱۸۸۰ د دونیا رأتە د نوڤامر ۱۹۵۳) نوم دیار بییە ڤئ مألأک عبدالعزیز و ابن سعود، أڤئلی پاتئشا و رأڤأندیار ڤولات عأرأڤئستان سوعوٙدی بی. ڤئ د سال ۱۹۰۲ زایئشتی بی ڤئ پاتئشا ریاض و د سال ۱۹۲۲ زایئشتی ھأمە راساگە نأجد (مینجا عأرأڤئستان) نە گئرئت، د سال ۱۹۲۵ حجاز نأم گئرئت و د سال ۱۹۳۲ زایئشتی یئ گئل ڤولات تازە ڤا نوم عأرأڤئستان سوعوٙدی رأڤأندیاری کئرد. ڤئ فئرە بأچە داشد و ھأمە پاتئشایا عأرأڤئستان نئھا خوش چی (مألأک سعود، مألأک فیصل، مألأک خالد، ملک فهد، مألأک عبدالله و سلمان بن عبدالعزیز) تا د ئیسئ کور ڤئ بیینە. د گات پاتئشایی ڤئ د ڤولات عأرأڤئستان نأفت دیاری کئرد و د سال ۱۹۳۸ زایئشتی د ئی ڤولات فئرە نأفت ڤئ کار گئرئتە بی.

چأن گئل مئھاسئن گاندی نە بأکوشئن کئ د آخئریشوٙ ڤا خوش سأر أنجومی توٙنئسن ڤ نە بأکوشئن. د روٙز ۹ لأرکوشوٙن ۱۳۲۶ ناتوٙرام قادسی ڤ نە د حال و بالی کئ ھأفتاد و نۊ سال سئد داشدە و ھاسئش یە بییە کئ روٙە سی پأرئستئش کاری د مینجا نوفوٙس ڤا تئفأن کوشتە. ڤئ یئ گئل ڤیرا زایارە فئرە ئفراطی بییە و ری ڤئ ری کار سأر سأخت جئگایی مینجا ھئن و پاکئستان بییە.

پارتیلیکوٙد (ڤئ ئبری: הליכוד)٬ ھومبأراڤأرە ڤا قورص بییئن٬ یئ گئل د پارتیا ڤیرا راست سئکوٙلار ە. ئی پارتی د سال ۱۹۷۳ زایئشتی ڤا دال رأڤأندیاری یئ گئل ساڤار پارلئمانی ڤا لادئراری ڤیرا راست د ری ڤئ ری پارتی کارئگأر ئسرائیل و رأسئسئن د حوکوٙمأت ڤئ دأس موناخیم بئگین رأڤأندیاری بی.
د جشن وه دی اومائن ۷۲ ساله یی انیشتین د سال ۱۹۵۱، آرتور ساسه عکس گر یو پی آی تلاش می‌کرد تا ونه راضی بکه که د ری وه ری دیربین به حنه. انیشتین ای کار نه د او رو چن گل سی عکس گر انجوم دئه بی، د عوض ای کار زونشه د دهونش دئه بی وه در. ای عسک سی یه که یه گل تضاد نه د نشو دئن یه گل دونسمن نابغه دیاری می کرد بی وه یه گل دیارون د رئزشت خلک. یاهو سیریس، یه گل فیلم راس کن استرالیایی، ای عسگ نه سی یه گل د سینه گوتن مین زایاره یی سی راس کردن فیلم مین زایاره یی انیشتین جوون وه کار گرت. ای عسگ همچنی د ولات بریتانیا وا داسون یه گل د بهرجایا آموزشتی حنیار پریشونی وه کار گرته بوئه.

د پایه افسانه یا وه دس خلکی که مال چیانگ سائن بیینه ره وندیاری بیه. خون فوا موانگ ئم روستا دان کوا نه ره وندیاری کرد و بانگ کلانگ هائو روستا دان سای نه ره وندیاری کرد، قئطی و بلابارشت باعث بی که خلک ای دهاتیا روئن د ای آستون و ای آستون ره وندیاری بوئه د سال 1907 زایشتی شا چولالونگ کورن لوئی نه دروس کرد. نشو دیارکن آستون لوئی یه گل استوپا ئه که ها د پارک زایاره یی فرا ثات سی سونگ راک که وه دس شا ماها چاک راپات د شایی آیوتتایا و شا چای چثا که شا لان خانگ بی وا داسون یه گل نشودیارکن دوسی ای دو گل شائی قوول بی

ئینگیلیسی زونئ جاڤأسته ڤئلاتچه یا یئکاگئرئته نی و دۉلأتئ فئدئرالئ ئمریکا هیچ زونئ جاڤأسته یی نئ دیاری نأکئرده‌ ڤألی ۳۰ ڤئلاتچه د ۵۰ ڤئلاتچه ڤئنه د زیرئ ئینگیلیسی ڤئ داسونئ زونئ جاڤأسته رأتئنه. د ڤئلاتیا تأحتئ حئمایأتئ بئریتانیا چی بأحرئین، بأنگئلادئش، بئرونئی، قئبرئس، مالئزی و ئماراتئ یئکاگئرئته أرأڤی ئینگیلیسی زونئ ومده ی حئساو موٙه.

حضرت فاطمه معصومه تینا هبده رو د قم زئشت داشت و نها وه د سند ۲۸ ساله یی، د حال و باری که هنی شی نکرده بی د دنیا رئت. لش ونه د جایی که د او گات وه باغ بابلان نوم دیار بی اسباردن وه حاک که ایسه ای جاگه بیه وه یه گل زیاتگا فره نازار که د حرم حضرت معصومه نوم دیار بیه. نها د وه خاک اسباردن حضرت ، موسی بن الخزرج یه گل ساگلون د حصیر و بوریا ری قور وه راس کرد و ای ساگلون تا گاتی که زینب دختر محمد بن علی جواد (امام نوئم شیعه)، ری وه یه گل گومبز راس کرد.

وا تصمیم کمیسیون ویرگارمن راساگه سیلیکون ولی، هر جور آلشتی د ای حونه واس اول وه دس ای کمیسیون واری بوئه. خوئر جابز که ایسه صاحاو ای ماله، وه ای تصمیم ائتراضی ناره. د ایسنی دا حنه استیو جابز ها د ای مال و ایچه زئشت می که.

وا شروجنگ وه ائواز رئت و ستاد نیرویا نامنظم راس کرد. د کاریا گپ هنیش هماهنی مینجا نیرویاارتش، سپاه و نیروهای داوطلو خلکی بی که د راساگه بین . مصطفی چمران د سی و یک ام خرداد ما ۱۳۶۰ د ره دهلاویه-سوسنگرد د اثر حردن ترکش خمپاره وه دما سرش شهید بی

د سال ۱۹۸۲ زایشتی، جابز یه گل آپارتمو د سن رموی نیویورک گرت. وه وا هومیاری آی. ام. پی، سی سالیا فره ای وا پیل ای شرکت تلاش می کرد که ای آپارتمو که د طوقه واروئی برج شمالی ای ساختمو بیه د نو راس بکه. ولی وا ای حال و بار وه و حونوادش هیژ گاتی نیومائن د ای آپارتمو و دس آخر وه نه بونو هچایه کن دسه یوتو فروخت.

والونیا راساگه هارگه ولات بلجیک ه* وبیشتر خلک وه د زون فرانسه ای قسه می کن . انازه ای راساگه ۵۵٪ بلجیک و ۳۳٪ نفوس ای ولاته. گرو فرانسه ای بلجیک ای راساگه نه دیوونکاری میکه.

«میرزا موٙمه تقی خوٙ فأراھانی» (ڤئ دی ئوٙماە د : ۱۱۸۶، د دنیا رأتە د:۲۰ ئنە زأنوٙن۱۲۳۰) نوم دیار بییە ڤئ أمیرکبیر، یئ گئل د نوخوس ڤأزیریا ئیران د گات ناصرالدین‌ شا قاجار بی. ساموٙن آلئشتکاریا أمیرکأبیر گوری نئھا د نوخوس ڤأزیر بییئنئش شوٙروٙ بی و تا گات د دونیا رأتئن ڤئ نئھا داشت.
انیشتین د مین جوریاش دباره ویر و باورمنی نسبیت خلک من وه حال و باری فره خوئی گوشه گر بی و د کسونا تر خوشه جگا کرد و کوششتیا وه دس آخر بی سرانجوم من. انیشتین د نهاگری یکاگری نیرویا اساسی، کاملند کنشتکاریا انجوم بیه د جامئه سریشت دونسمنی نه ور تیه خوش نیاورد (و ری وه ریش)؛ خصوصند دیارکنون آز اتمی قووین و آز اتمی ناقووین که تا سال ۱۹۷۰ زایشتی؛ ئنی ۱۵ سال نها مردن انیشتین وه شکل خودصلاداری دیار نکرده بی. هدف انیشتین د یکاگری قانونیا سریشیت دونسمنی که زیر بیرق یه گل نمونه یکاگری بیه که هنی ئم سی یکاگری آزیا د سر جا خوش منه.

استیو جابز دس آخر نها دوسال و نیم خذمت د اپل، در ورلد اکسپو سال ۲۰۰۰، کلیمه «موقت» نه د داسون وه پاکساگری کرد و رئیس دایمی دیوونداریا بی. د رخ ونیا نازار نها ای مساله د اپل ری گشو د آی‌ پاد د سال ۲۰۰۱، ری گشو د آی‌ تیونزاستور د سال ۲۰۰۳، ری گشو د آی‌ فون د سال ۲۰۰۷ و آی‌ پد د سال ۲۰۱۰ بیه.

بچه اول جابز «لیزا برنان جابز» بی، دا لیزا، «کریس ان برنان»، اولی دوس نازار استیو جابز بی. لیزا د حال و باری د سال ۱۹۷۸ زایشتی اوما وه دی که ونو هنی زئنه و میره نبین. جابز سی گات فره درازی می گوت مه بوئه لیزا نیئم، ار چی وه ای قسه نه د نهاتر قوول کرد.

ئو ھأڤا شأر آداپازاری شأرجی و نأمدارە، تۉسوٙنیا ئی شأر فئرە گأرم و فئرە نأمدارە و زئمئسوٙنیا ئی شأر أم حوٙنئک و نازارە و مینجا مایا دئسمار و مارس د گات دۊ ھأفتە فئرە بأرف د ئیچئ میا.

ھوٙشی مین (ڤئ ڤییئتنامی: Hồ Chí Minh) (ڤئ دی ئوٙماە د ۱۸۹۰ - د دونیا رأتە د ۱۹۶۹) یئ گئل ڤأضع آلیشت کار ڤییئتنامی بئ سأردیڤوٙنکار کومونیست و سأرکوٙمأرە ڤولات کوٙمأرە ڤولات مأردوم کیخا ڤییئتنام مینجا سالیا ۱۹۴۵ تا ۱۹۶۹ بی.

د گاتی وه پنج ساله بی، بوئه ش وش یه گل لادیارکن ده و وه فمئست که د جاگه حالی یه گل چی وه ری سیزن کارگرایی داره و اوسه وه د نهاتر ای رخ وننه یه گل د رخ ونیا خو د زئنیش دونه.

آرخانگلسک یه گل د آستونیا فدارتیو روسیه ئه که ها د شمال افتونشین ای ولات و مینجاونش شهر آرخانگلسک ه. ای آستون ها د راساگه شمال افتونشین ولات روسیه و ای آستون د باریک او انگا تا چی میناوه یوکرسکی نها داره. ای آستون د ور گرته راساگه خودصلادار ننتس د افتوزنونش و چن گله میناوه چی میناوه یا سالاوتسکی، نوایازملیا و سرزمین فرانتس یوزفه. تپه کم بلنگی ای میناوه که نومشو یوخرفتیه واگرد دره یا ای آستون پوششت گیائی توندرا دارن. و د هارگه ای آستون لریا تایگا هیئن که داریا کاج و صممبر بیشتر داریا ای لرن و آستون آرخانگلسک د ای زمینه یه گل آستون وه دریار چو چیا لریاریه. مینجاون ای آستون یئنی شهر آرخانگلسک د سال 2010 زایشتی 348 هزار کس نفوس داشته دوئمین شهر گپ ای آستون ها نزیک بال او سورودوینسک که مینجاون زیردریایی سازی نیرو دریایی روسیه د ای راساگه ئه. شهریا هنی ای آستون یئنی خولموگوری، کارگوپول و سولویچیکدوسک نفوسشو بیشتر مسیئی ارتدوکسن و چن گله صومعه و کله سیا ها د ای شهریا که یه قریشو فره دمادارن. ایسگا موشک ونون پلستسک که ها د ای آستون اولی جاگه موشک ونون ورگه نوردی د ولات روسیه ئه.
آزتک‌ یا، یه گل شهرآویشته یی نصمه امرکایی د مکزیک بینه. ڤئنوٙ ڤئ زوٙن ناهوڤاتئل قئسه می کئردن د مینجا سأده یا چاردأوم تا شومزأئوم زایشتی د بأرجا گأپی د ئمریکا مینجایی حوٙکوٙمأت می کئردنه. د زوٙن ناهوڤاتئل ڤئ خوشوٙ می گوتئنه آزتئکها٬ کئ هومبأراڤأرئ لۊریش بوٙأ خألکی کئ د ڤولات آزتلان میان ئى گوته د یئ گل أفسانه د زوٙن و رأزئشت ناهوڤاتئل میا و د گات نئهاتر د خألک ڤولات مئکزیک أم می گوتئن آزتئک. گات ڤأختی ئى کألیمه د ڤأر گرته ئیسجایا دو گل ڤولات شأر یأکاگرته نازار تئنوچ تیتلان ڤا نوم آکولهاڤس تئکسکوکو و تئپانئس تئلاکوٙپان بیئن کئ ڤئنوٙ خوشوٙ ڤاگئرد شأر ڤولات مئکسیکا یأکاگئریجا سئ کوٙنه آزتئک نه ره ڤأندیاری میکئردئن د کل ڤئنوٙ سأر یأک ئمپراتوٙری آزتئک نه ره ڤأندیاری می کئردئن. چئنی کئ د نئهاجوٙریا ڤیرگارمأن میا زوٙن ناهوڤاتئل زوٙن هومبأر بیه مینجا ایسجایا ئمپراتوٙری آزتئک بیه٬ د سأده سینزه زایئشتی دأره مئکزیک مینجاڤأن شأرآڤیشتئ یی آزتک بی٬ ئوسئ ئیچه پاتأخت یأکاگئری سئ کوٙنه آرتکیا بی و شأر تئنوچ تیتلان د ڤارو دأریاچه تئکسکوکو ره ڤأندیاری بی. د ئی گات ڤئ نئها بی کئ شأرآڤیشتئ یی آزتئک د زئمینه مئماری٬ هونأر و شأرآڤیشته کاری فره پیشکئرد داشت ڤا یأنوٙ آداڤ مأصأڤی د ئى شأرآڤیشتئ یی فره پیچئسته ڤئ یأک بی. د سال 1521 زایئشتی هئرناندو کورتئس ڤا هومیاری شومار فره یی د هأچایه ڤأریا ناهوڤاتئل شأر ڤولات تئنوچ تیتلان نه گئرئت و دأس آخئر یأکاگئری سئ کوٙنه شأر ڤولاتیا آزتئک ڤا سأردیوٙنکاری هئلوی تئلاتوانی موٙک تئزوٙما سئیوم نه بورد زیر نأخیز خوش نئها گرتن پاتأخت ئمپراتوٙری آزتک ئسپانیاییا یئ گل شأر تازه د نئزیکی خئراڤه یا پاتأخت د بئین رأته ره ڤأندیاری کردن و خلک آزتک د ئوچئ ئیسجا بیئن.

کأمال قیلیچ دار ئوٙغلوٙ (ڤئ تورکی: Kemal Kılıçdaroğlu) سیاسأتکار، ئموٙری دوٙنئسمأن زازاە. ڤئ د ئیسئ سأردیڤوٙنکار پارتی کوٙمأرە ڤولاتحا خألک، أصلی تئری پارتی ری ڤئ ری کار د ڤولات تورکیە و گأپتئری پارتی لائیک ئی ڤولاتە، ھأمنچئنی ڤئ شأرڤادار شأر ئستامبول د مأجلئس تورکیە أ. ڤئ د ما مئ ۲۰۱۰ د لا کونگئرە پارتی بی ڤئ سأردیڤوٙنکار پارتی ڤئ ھأفتومی سرأردیڤوٙنکار دئمادارتئری پارتی تورکیە أ ھأمچئنی ڤئ جانئشین دئنیز بایکال ئم ھی.

دئماتئری ئیسجا بییئن بأشأر د کوٙمأرە ڤولات آذأربایئجان می رئسە ڤئ ھئزار ھئزار سال دئماتئر. نئھاجوٙریا غار آزیخ د زیربأرجا فوٙضوٙلی چئنی دیاری میکە کئ آرئنگیایی د زئشت بأشأر ڤا دئماتئری ۳۵۰ تا ۴۰۰ ھئزار سال دئماتئر د ئی راساگە بییە. بأرد کأنە یا کئشیاریا قأبوٙستان أم ھان مال ۱۲ ھئزار سال دئماتئر. د سأدە نوئوم دئما زایئشت سئکایا د ئی راساگە کئ ئیسئنی ڤا نوم کوٙمأرە ڤولات آذأربایئجان نوم دیار بییە ئیسجا بییئن. ڤا دئما ڤئنو مادیا و ئوٙسئ نئھاتئر د مادیا، ھأخامأنئشتیا ڤا سأردیڤوٙنکاری کوٙروش ئی راساگە نە گئرئتئن. د گات سولوٙکیا گوماشتە یا سولوٙکی د ئیچئ پاتئشایی می کئردئن.

راتچابوری نوم یه گل د آستونیا ولات تایلند ه که مینجاونش شهر راتچابوری یه. ای آستون ها د هشتاد کلومتری بانکونک پاتخت ولات تایلند و ای آستون وا ولات برمه هوم مرزه. مینجاون ای آستون شهر راتچابوریه و هومبراور لوری ای کلیمه بوئه وه ولات پاتشا ای آستون فره قشنه و فره د خوش لر و گلال داره و ولاتگردی د ای آستون فره رواج داره و سی آستون یه گل سرچشمه درآمده.

بنیاد ویکی‌مدیا یه گل ساموٙنگە سودمبره، که ها د سان فرانسیسکو کالیفرنیا که وه ئم ها د ولاتیا یک گرته امریکا و وه اساس قانونیا آستون فلوریدا دیوونداری بوئه. راس بیئن ای بنیاد وه دس جیمی ولز د ۳۰ خرداد ۱۳۸۲ (۲۰ جوئن ۲۰۰۳ زایشتی) وه شلک جاونه ای گوته بی.
کار راس کو چوٙأ:وه زون، آئمیە یە کئ ڤا ڤئ کار گئرئتئن گات و آز حاستئنی ، سأرچئشمە یا، آز کار، مأڤات أڤألیە و دارایی یا هأنی نە هوم دأنگ می کە جوٙری کئ أرزایئشت ڤئنوٙ یا مأسوٙلیا دوروس بیە د ڤئنوٙ نئسبأت ڤئ حال و بال أڤئلیە خوشوٙ بیتأر یا ڤاروتأر بوٙە.

بونیوم لوریستانیکوم چوٙأ:علمی نومِ گونەیی اَ گیایَلِ گُلدار و اَ بَیلەی چَتریَلِ که کارل هاینز رشنیگر رِکوردِش کِرد. ای گیا ما٘لی کاربُردَل چی دارویی، زینتی و اموری دارە و مِن ایالتَلِ ریارومیِ هند، افغانستان، پاکستان و ایران ایوابویە بوینِنِش.مِن دانشنامەی کاتالوگ زِندَیَل، هیچ زیرگونەیی سی ای گونه رِکورد نَوابیدە.

عاقبت چه ،نیتری خته گول دی که خوری نی یا بی خیالی ، نه زمونه کار خشه ایکنه تو هم اگه دس وه کار وانبی دلت خینه، سینت ایپکه ،په ورسیت تا وه نو فرهنگمونه بسازیم و نه لیم خرابش کنن.

د زئشت نومه ناصلادار «د نو اومائن استیو جابز»، نیسنه ای کتاو «آلن دویستچ‌من» دباره رئتن تی یک دل رئتیا جابز وا جون بائِز می نیسه. دویستچ‌من یه گل گوته که د الیزابت هولمز میاره مینیسه: «مه ائتقاتم یه بیه که جابز سی یه دلرئته جون بائز بیه که وه یه گاتی معشوقه باب دیلن بیه.» د کتاو«اسطوره: استیو جابز» نیسسه وه دس «جِفری اس. یانگ»و «ویلیام اِل. سیمون»، نیسنه یا د ای جریان موئن که شایت جابز بائز نه گرته بوئه ولی سند وه د او گات سی بچه دار بیین فره زیاد بیه و ونو نمی تونستن بچه دار بوئن.

ویکی‌ پدیا آذربایجانی د نظر پی یا دونسمنامه (انازه ویرایشت د گوتاریا)، که د نشونیا خوو بیئن نسقه یا ویکی پدیایائه، وا داشتن انازه دیار 22 د جاگه هاریه.

۱۹۵۴ - روٙز ڤئ دی ئوٙمائن رأجأڤ طأیئب ئوردوٙغان، سیاسأتکار تورک؛ بست و ھأفتومی نوخوس ڤأزیر تورکیە و رأدیارکون پارتی عأدالأت گأپ کألوٙن کاری ئی ڤولات.

گوٙیئش midland، د قأرنئ چاردأهئم، یأنی گاتی کئ راساگه یا هئچایه ڤأرئ ئی گوٙیئش، ڤئ مأراکأزئ توسئه دونئسمئنیجا، پیشرأفتئ پئیدأسداری و زنئنئی دولأمأنی د ئینگیلیس بی، جا خوشئ ڤئ داسونئ ومده تئرین گوٙیئش دی دورو، ڤا کئرد و میدلأندئ أفتاوزئنو گوٙیئشئ زئلئ شأرئ لأندأن بی. یأکی د چیایی کئ بائثئ زئل بیئنئ ئی گوٙیئش بی؛ جوٙری کئ ئینگیلیسی ئیسئ، تأقریبأن شئلگئ کامئل بیه میدلأندئ أفتاوزئنون ه، روشتئ ئی گوٙیئش ڤئ دأسگایا حوکوٙمأتی و موکاتئبه‌یا دۉلأتی ه.

لري لكي يكي د لشكيا زونہ لريه،كہ د لرسو،پشتكۈ لرسو،ولات كرموشا، كشور عراق قسه موئه،اي زون مينجا زونہ لوري و كرديه،ولي بيشتر بوئه بويي كہ لكي بيشتر د لوري د لحاظ رهزيشتي و فرهنگي نزيكه لكيا د حدود 2 مليون نفر بوئن وبيشترشو هان د ولات لرسو،

داگلاس مورتون دانلپ اعتقاد دارد که نام های بلغار و باشقیر همریشه هستند و معنی باشقیر را از بش قور یا بش گور یعنی پنج طایفه اوگریایی می داند.
دئما رأسئسئن ئیسجایا ئوروٙپایی د جورجیا ڤارو سورپوٙسیا کئریک و چئروٙکی ئیسجا ئی راساگە بییئن و حوٙنە یا روٙستایی کئریکی د ئی راساگە پابأرجا بییئن و بیشتئر نئزیک گئلال چاتاهوٙچی ئیسجا بییئن. جوٙری کئ جاگە ئیسجایی نئزیکتئری جا ڤئ شأر آتلانتا ئیسئنی بییە. د پایە مال د بار کئردئن ڤولات نئشینیا راساگە جورجیا ڤارو د سال 1802 تا 1825 زایئشتی ئیسجایا کئریک د سال 1821 زایئشتی د ئی راساگە مال د بار بییئن و ئیسجایا ئیسبی پوٙس د سال نئها ئی سال ئوٙمائن د جاشوٙ. د سال 1836 زایئشتی لیر هومفئکری خألک مأن جورجیا رأی دأن ڤئ رأڤأندیاری سئچە قئطار أفتونئشین و آتلانتیک کئ بأندأر ساڤانا و مئدڤئست نە ڤأصلی می کئرد ڤئ یأک. أڤئلی لایی کئ سی ئی دال رأڤأندیاری بی لا هارگە چاتانوٙگا نە ڤأصل می کئرد د لا أفتوزأنوٙن گئلال چاتاهوٙچی. د کول بوٙە بوٙیی کئ ئی راساگە د أڤأل زئشتگە سورپوٙسیا بییە و نئها ڤئنوٙ ئسبی پوٙسیا ڤا زوٙر تئفأن ئوٙمانە ئوٙچئ. د گات جأن مینجاڤولاتی ئمریکا راساگە جورجیا ڤارو یئ گئل د جایا نازار و خوٙ د ئی جأن بییە و د ئی جأن کولأن د بئین رأتە و نئها ئی جأن د سال 1865 زایئشتی د نۊ رأڤأندیاری بییە. د سأدە بیستوٙم زایئشتی شأر آتلانتا یئ گئل د جایا کئسمدار و ئوموٙری کاری نازار د ئمریکا و دونیا بی و د سال 1996 زایئشتی بازیا مین زایارە یی ئولأمپیک توئسوٙنی د شأر آتلانتا ڤأرگوزار بی. ئی شأر موٙزە یا و تیارتیا فئرە نازاری دارە کئ هرسالە ڤولات گأردیا فئرە یی د سأرتاسأر دونیا میارە تئ خوش.

د اساس گوته دگدر امری (یه گل کارشناس سلطان لوزالمعده که ها د مدرسه دگدری هاروارد و اوچه کار می که) انتخاو درمونیا جانشین چی رجیم غذایی ویجه، وه دس خود جابز باعث بی که وه فره زیتر د دنیا روئه.

الفبا زون فرانسه یی د پایه الفبا لاتین ه و بیس و شش حرف ساده داره. اضاف د حرفیا ساده، حرف شیوسه «œ» و حرفیا ری نشودار «à â è é ê ë î ï ô û» ئم هان د ای هیل نوشت لاتین وار.

«لشک قضایی:» د دهه ۱۹۹۰، د لشک قضایی کلمبیا کاری خووی انجوم گرت و د ایسنی آلشت دئن د سامونه بازجوئی حایی د یه گل سامونه دشمن دیار ه. د بهرجایایی د راساگه یا کلمبیا که د اوچه قئوه کشت موئه و همچنی د شهر بوگوتا که سامونه دشمن حایی نه وه کار میئره و راساگه یا هنی د ای ولات د ویرگار اول جانویه ۲۰۰۶ که هاستن ای قانون انجومگر با. د سرون سامونه قضایی ولات کلمبیا دادگاه عالی عدالته و اندومیاش وه دس سرکومره و کنگره دیارکاری موئن.

کلیله گت : نجاری بی بوزینه ی هم داشت و چنو که دونی کار ممینه تقلیده هر کاری که نجار می کرد بوزینه هم می حواست اُ کارن تقلید بکه یه روز نجار کُتل گپی نیائی وِ جلو خوش وا دو میخ گپ آهنی و یه چکش. میخ اول که کُفت کُتل ترک ورداشت میخ دومن کفت اولین درآورد هی تکرار کرد تا کُتله بکه دو نصم کاری پیش اُما دَس د کار کشی و رت بوزینه نشس و جا نجار اما چوورشه میخ دومن هنی نکُفتی میخ اولن هم درآورد ترک کُتَل اُما وا یک دمش بستس هر دو خایه ویله بوزینه گیر کردن دِ وسط ترک داد و هوار بوزینه رسس و فلک نجار وا جیغ و دادش رسس وضعیتن که دی وا دو دس بِمی هم زه دِ کپو بوزینه اُ گُت (( نجاری کار بوزینه نی)) . دِ ای فکریا کچ حذر کو سر آسوده ی داریم خرُش نکو .

آرتوٙر لوٙئیس د کاستریس، سأنت لوٙسیا ئوٙما ڤئ دی. ڤئ بأچە چاروم ئیدا و جورج لوٙئیس بی، بوٙأش جورج د گات ھأف سالئ ئیش د دونیا رأت و ڤئ نئھا د دونیا رأتئن بوٙأش ڤئ گأپ بی و دأر حأن و ڤئ فئرە آموختارکار بی و د سئند 15 سالئ یی گات دأبیرئستانئ نە خئلاص کئرد. نئھا گات دأبیرئتسان ڤئ بی ڤئ یئ گئل مونشی د یئ گئل شئرکأت.
نیسموٙن زوٙن زازاکی د قأرن ۱۹ ڤا نیسأنئن کئتۉ ڤئ دی ئوٙمائن پئیغامبأر شوروٙ بی. نئڤیسیار زازا أحمأد خاسی ئی کئتۉ نە نیسأنە. د لا تئر د قأرن ۲۰ و د سال ۱۹۰۳ زایئشتی یئ گئل نئڤیسیار ھأنی زازا ڤا نوم عوثمان أفأندی کئتۉ بییاییش پیغامبری (ڤئ دی ئوٙمائن پئیغامبأر) نە نیسأن و ئی کئتۉ نە د دأمئشق دأرتیچ کاری کئرد. نئھا سال۱۹۷۰ ، نیسموٙن زوٙن زازاکی فئرە پیشکئرد داشد. سی یە کئ زازایایی کئ ھان د ھومپئیڤأند ئوروٙپا، روٙزنامە ڤئ زازاکی دأرتیچ میکأن و کئ ڤا نومیا: پییا، آیرا، ڤارە، تیشا سودیری، زازا پئرئس،زازاکی کوٙسموٙس، پیر، راشتیە، ڤاتە و ... دأرتیچ بوٙأن. کانالیا تیلیڤیزیوٙنی ؤل تیوی، سؤ توی، گون تیوی و کانال حکماتی تئرئته ۶ گئل کانال تیلیڤیزیوٙنی ڤئ زوٙن زازاکی ھین.

استیو جابز نها د ریگشونه آی تیونز استور و جئن وا ؤرچنایی دنگیا گوت: د اولین روزیایی که اپل بییم فئمسم که پئشکردی داریمو که موئه وه ویرائتقات. ار خلک نرم افزار ایمانه ری ورداشته می کردن یا می دوزین ایما بیکار بیم.ار پر و پیمش نمی کردیم سی راس کردن نرم افزاریا هنی یا کشیاری چیا تازه ویر ره دیارکنی ناشتیم . ار پر و پیم کردن واجگون بوئه، شرکتیا سازنه واجگون بوئن یا اصلا شرو وه کار نمی کن ولی دلیل ساده تریم بی :دوزی کردن اشتوائه،هم خلک هنی نه و هم وه خوتونه آزرده.

جئیمز کوٙک (ڤئ ئینگیلیسی: James Cook) یئ گئل دأریا گأرد و دیارجوٙر بئریتانیایی بی. ڤئ سئ گئل سأفأر نازار نە فأرموٙنیاری کئرد کئ د ڤئنوٙ بیشتئر میناڤە یا أصلی جأھوٙن آڤ بی دأنگ – چی ئوستارالیا، نیوٙزیلأند و ھاڤایی- دیارجوٙری و نأشقە ڤئرداری بییئن. ڤئ یئ گئل آئم زألە دار بییە. دوٙنئسمأنیجا جئیمز کوٙک سی شانازی ڤئ د شأر تانزڤیل ئوستارالیا رأڤأندیاری بییە.

ای آستون ها د شمال افتونشین شهر بانکوک و ای آستون ها د بال گلال چائو فرایا و ای آستون یه گل د بهرجایا راساگه جا بانکوک متروپولتینه. کشاورزی د ای آستون فره نازاره سی یه که زمینیا ای آستون فره حاصلخیزن و دشو چیا خوئی بار میا. نشودیارکن ای آستون د یه گل بهرجا و قلا ویرگارمن گرته بیه.

برزیل یه گل راساگه جاگرته ئه که ها مینجا امریکا هارگه و جهون آو اطلس، وه افتوزنون تری ولات هوم پیوند امریکائه وا ولاتیا اروگوئه، آرجانتین، پاراگوئه، بولیوی، پرو، کلمبیا، ونزوئلا، گویان، سورینام و گویان فرانسه هوم مرزه.

سیاسأتیا و رأنئموٙنیا ڤیکیپئدیا ڤئ دأس کومولأیأکی ڤیکیپئدیا سی گوتە کاری بیتئری رأڤئشتیا، روٙشناکاری ئوصوٙل، د بئین رأتئنئ جیاڤازیا و د چیا ھأنی ڤا دال پیشکئرد ڤیکیپئدیا ڤئ لا یئ گئل دوٙنئسمأنامە آزاد و موتأڤأر گأپ کئلوٙنکاری بیینە. ئتیاج نی کئ سی شوروٙ د ڤیرایئشتکاری رأنئموٙن یا سیاسأتی نە بوحوٙنیت. پأنج ساموٙنگە یئ گئل چئکئسە فئرە حامیندار د زئمینە چیا أصلیە. ڤا یە کئ ڤیکیپئدیا قانوٙنیا سأخت و ھۊشگی نە نارە، ڤألی سیاسأتیا و رأنئموٙنیا ڤیکیپئدیا دیارکار ئوصوٙل و نازارتئری رأڤئشتیا ڤئنوٙنئن. سیاسأتیا ئوستانداردیایی نە کئ ھأمە کاریاریا بایأد سی ھأمە گاتیا ڤئ کار بئیرئن دیاری میکأن و گوتە کاری میکأن، ڤألی رأنئموٙنیا ڤا دال یأکئ یئ گئل چی دیار نازار سی رأڤئشتیا أنجوم دأئن کار دئبارە ھأموٙ ئوستانداردیا راس بیینە.
شابا عیلامی د سال ۲۲۲۵ تا ۶۴۰ دما زایشت ؛وه ولات عیلام(راساگه ای ولاتی د افتونشین دجله، د لا افتونشین پارس و کرمان، د لا شمال همدان، و د لا هارگه بوشهر بی)حکومت می کردنه. ار چی اولین آرنگیا وه دس اومائه د شهرآویشته یی عیلامی مروط وه ۵۰۰۰ سال نها د زایشته ولی سی نبیئن مدرک نبوئه دباره حکومتیا و شایا عیلامی دما د سال 2225 چی یی بوئی. بیشتر ای شایا وا شایا بابل، سومر و اکد د جئن بیئنه.د سال ۶۴۰ دما زایشت. آشور بانیپال شا قووین آشور عیلام نه گرت. خلک عیلام قلت عام بیئن و دولت عیلام واجگون بی، ار چی پوشگر حکومت عیلام تا کرمان و سیستان بیه و پاره ای د حکومتیا ولات نشین عیلامی همچنو تا دمون یکاگری وا آریایی‌ یا و هخامنشیا باقی منن (و د نهایت حکومت آشور وه دس مادیا و بابلیا واجگون بی ، و بابل هنی اوسه وه دس هخامنشیا گرته بی ).

چوٙأ:Rtl شهرسان دری شر یکی د شهرسانیا آستونایلام هئ که مینجاونش شر دری شر بوئه. ای شهرسان د افتوزنون شرق آستون واق بیه و وه جز شهرسان ایوان وا شهرسانیا هنی ای آستو هوم مرز هئ. شهرسان دری شهر د افتوزنون وه آستون لرسوراس من بیه و گویشت خلک وه بیشتر لری مینجایی و لری لکی هئ. شهر ویرگارمن ماداکتو د نزیکی دری شر جاگئر بیه. چوٙأ:Rtl

د ری یه سری د گوته یا انیشتین یه گل دونسمن دیار ضعیف بیه و د یاد گرته فره سختی کشیه، یا یه که یه گل مات حایی (چید خود منه یی، یا نشونیا آسپرگر)، حنن پریشی، و یا نارسایی بیترکنشتکاری بی توجه د خوش داره. د پایه زئشت نومه انیشتین وه قلم پیس، ای گوته یا دروئن. پاره یی د پی جوریاریا گات وختی چی هنی گوتنه، ولی دوبیشتر ویرگار نیسیا و دگدریا موئن که چنی کنشتکاریا و ائتقاتیا پزشگی د اوسه دباره بیشتر کنشتکاری بیین مزگ انیشتین درست نئ سی یه که وارسی مزگ انیشتین نها مردن وه هیچ چی یی نه که نشو بیئه وه چنی مرضیایی داشته دیاری نمی که.

ئو ھأڤا ئی شأر کولأند گأرم و میوٙنە أ و باروٙنیا خوٙیی د ئی شأر میا و ھأڤا د ئیچئ نأمدارە. د ئی شأر فئرە بار میا جوٙری کئ ھأر سالە د ئی راساگە لئفۉ دوروس بوٙە. د ئی راساگە فئرە با گأن میا چئنی کئ ساختئموٙنیا و حوٙنە یا فئرە د کارگئرایی طیفوٙ و گأرت و حاکئش د بیئن رأتئنە ڤئ گأن بایا ئی راساگە موٙأن تورنادو، جوٙری کئ یئ گئل د کارگئرایی ئی گأن با دۊ کأس د دونیا رأتئن و بیس و دۊ کأس زأخمدار بییئن و گاتی کئ ئی گأن با د شأر می گوڤارە ھأمە چی نە خئراڤ میکە و د بئین مورە و گأنتئری گأن بایایی د ئی راساگە مال سالیا 1954، 1958، 1960، 1990، 1991 بیینە د کول ئی راساگە فئرە گأن با خیزە.

اف‌ بی‌ آی جانیایی ۱۴۲۷ بلگه ای د باره کنشتکاریا انیشتین داشت و می گوت که وا سیلکرد د قانون اخراج بیگانه یا د اومائن وه د امریکا نهاگری با، ای نویسگه انیشتین نه متئم کرد وه «ائتقات وه یه گل اصل ویجه و دماگرتن و تبلیغ و درس دئن وه که د دی قانون، و ائتقات دادگایا باعث راس بیین هرج‌ و مرج حایی و دروس بیین دولتی بی که فقط نومن دولته'»«دیار می کرد. ونو همچنی انیشتین نه متئم د »«اندوم بیین، حامین داری پیلی، یا وابسته یی د سی و چار چپهکمونیست د مینجا سالیا۱۹۳۷ و ۱۹۵۴»«و»«هنی دیوونداری شانازونه سه گل سامونگه کمونیستی»" کردن. بیشتر جانیایا ای درینده بیشترونه وه دس دسه یا سیاسی دئه بی وه اف بی آی، و خود اف بی آی ای چیانه جم نکره بی.

ئڤادیا یوٙسوف چوٙأ:ڤئ عئبری (ڤئ عأرأڤی: عبدالله یوسف) (ڤئ دی ئوٙماە د ۲۳ سئپتامر ۱۹۲۰ د بأصرە، عأراق. د دونیا رأتە د ۷ ئوکتوبر ۲۰۱۳ د ئوٙرشألیم، ئسرائیل) خاخام، دوٙنئسمأن مأصأڤی جید و یئ گئل د گیرینج داریا أصلی ھئلاخا بی.
د گاتی کئ دیار بییە زوٙن باسکی ڤا زوٙنا ھئن و ئوروٙپایی ھیچ نئزیکی نارە خألک باسک چئنی فئرگ می کأن کئ خألک ئوروٙپا ئی راساگە نە گئرئتئنە. یئ گئل ڤارئسی فئرە نازار نئشوٙ میە کئ دئما زیر نأخیز رأتئن راساگە باسک نئشین ڤئ دأس ئوروٙپاییا خألک باسک ئیچئ ئیسجا بیینە و یئ گئل چوٙأ فئرە نازار دارئن کئ مال گات ڤأضع آلیشت نۊبأردینە و دئماتئری ئیسجا بییئن ڤئنوٙ د چی میناڤە ئیبئری ھین 7000 سال دئماتئر د زایئشتە. چئنی دیاری میکە کئ باسکیا ئیسجایا أڤألیە ئوروٙپا أفتونئشینئن خوصوٙصأند د پایە گوتە یا ئستئرابو و پئلینی کئ گوتئنە ئیسجایا أصلی راساگە فئرانکو کانتابئریأن بیینە. د سأدە یا مینجایی د راساگە مینجا گئلالیا ئیبرو و گارون می گوتئن دوٙک نئشی گاسکونی. ئی راساگە د سأدە یا مینجایی د دۊ لا زیر فئشار بی د یە لا پاتئشایی ڤیزیگوٙت و د لا تئر موسألموٙنیا کئ د ھارگە ئسپانیا بییئن. ڤألی موسألموٙنیا د فئرانکیا کئ ھا شومال ئسپانیا و باسک شئکئس حأردئن و د ئی گات د ڤولات باسک ساموٙنە دولأتی فئودالی و ڤولات شأری بییە. ئوٙسئ راساگە ڤاسکوٙنیا نیا ئی جأریان بی ڤئ چأن گئل راساگە فئودالی کوچئکتئر چی کاستیلئ، پامپولونا و چأن گئل راساگە کوساری د کۊیا پیرنە چی آراگون، سوبراربئ و چأن گئل راساگە ھأنی. ألڤأت فئرە د خألک ئسپانیا د سأدە یا 9 و 10 زایئشتی مالکأنوٙن کئردئن سی راساگە یا باسک نئشی دئمایی. د گات پاتئشایی پامپولونا، پاتئشایی راساگە مینجایی باسک کئ د نئھاتئر ڤا نوم نابارا نوم دیار بی، بی ڤئ یئ گئل دولأت فئودالی و د ئی گات فئرە د راساگە یا پاتئشایی کاستیل و آراگون و ھومسایا فأرانسئ یی خوش کارگئرایی داشدە. د ئی گات بی کئ کاستیل راساگە بال ئویی ئی ڤولات نە سی خوش گئرئت. د گات ڤأضع آلیشت فأرانسە د سال 1970 زایئشتی ھأمچئنی جأن کارلیستیا و گات پاتئشایی شارل سئیوم و جانئشینیا ڤئ ڤولات باسک(راساگە باسک ئوٙسئنی) فئرە خودصئلاداری داشدە. د گات رأگوڤاری قانوٙن پاتئشایی مأشروٙطە د ئسپانیا د سال 1970 زایئشتی ڤئ نیا ڤولات باسک سی خوش یئ گئل ڤولات خودصئلادار بییە کئ مأجلئس و ساڤارگە یا آموختارکاری د حوکوٙمأت پاتئشایی ئسپانیا دارە.

زونئ ئینگیلیسی یئ گئله د زونیا هئن و ئوروٙپاییە ک د تألئجئرمئنی ه. جئرمئنی خوش ڤئ دۊ کوتئ أفتاوزئنون و أفتاونئشین بأر موٙه و ئینگیلیسی هینئ جئرمئنی أفتاونئشین ه. ئی زو د ئینگیلیس و هارگه أفتاوزئنونئ ئسکوتلأن کامئل بیه. د زونیا هأنی تألئ جئرمئنی موٙه ڤئ آلمانی، هولئنی، دانمارکی، سوئدی و نورڤئژی ئشاره کئرد. ایسئنیا نئزیکئ ڤئ لأتی د گئرئ کألیمیا و دأستوٙرئ زونئ ئینگیلیسی د موٙأ جئرمئنی گئرئته بیه و لأتی هأنی نئ کألیمە یا قأرض گئرئتە دۊرئس میکه. بیشتئر ئی ڤامڤاژه‌یا د زونئ لاتین، فأرانسأڤی، کوتی هأنی د یوٙنانی و زونیا هأنی منیئ انگلیسی ومانه. زونئ ئینگیلیسی دئماتئر فئره چی زوٙنئ آلمانی بیه. سی یه کئ ئینگیلیسی زئڤونیا بیشتئر د قومیا جئرمئنی بینه کئ د آلمان ومانه بریتانیا و زونئ آلمانی نئ موٙه دا زونئ ئینگیلیسی دونئس.

کوٙمأرە ڤولات آذأربایئجان د ڤأرگئرئتە ۵۹ زیربأرجا، ۱۱ شأر و ۱ کوٙمأرە ڤولات خودصئلادارە. کوٙمأرە ڤولات خودصئلادار نأخجأڤان ۷ گئل زیربأرجا دارە و د کول ئی ڤولات ۶۶ گئل زیربأرجا دارە. ئضافە د یە ڤولات آذأربایئجان ۱۰ گئل راساگە ئموری دارە. ھأر راساگە ئموری د ڤأر گئرئتە چأنتا زیربأرجاە. رساگە یا ئموری کوٙمأرە ڤولات آذأربایئجان ڤئنوٙنئن:

ولی وه د ۲۲ جوئن، ۱۹۴۷، دفاکاری د ای سامونجا نه ول کرد و وا وه کار گرتن نوم وه د ای سامونجا مخالفت کرد. ای دونسمنیجا د سال ۱۹۴۸ زایشتی وا نوم دونسمنیجا برندیس ریگشو بی.

سریشت دونسمنی نظری یه گل د لشکیا سریشت دونسمنیه که وا وه کار گرتن مدلیا اشمار دونسمنی چیا و ویرمن کردنشو، میها طبیعت نه نهابینی و جادیاری بکه.
سوٙرین یئ گل د آستوٙنیا شومال أفتونئشین ڤولات تایلأنده٬ آستوٙنیا هومسا ئی آستوٙن ڤئنوٙنئن: بوٙریام٬ ماها ساراخام٬ روٙی ئیت و سی ساکئتئن. آستوٙن ئودار مینچای کئ یئ گل د آستوٙنیا ڤولات کامبوٙجه ها د هارگه ئی آستوٙن. جاگأپی آستوٙن سوٙرین 8,124 کئلومتر چارگوٙشه کئ د گئلال موٙن د شومال شوٙروٙ موٙأ و تا کوسار دانگ رئک نئها داره٬ مینجاڤأن ئی آستوٙن شأر سوٙرینه کئ ها د مینجا هارگه أفتونئشین ڤولات تایلأند و 434 کئلومتر د بانکوک دیره. راساگه سوٙرین د دیجا ئیسجا بیئن آئم نئهاتری فره ڤیرگارمأنی داره چئنی کئ موٙأن نئهاتری ئیسجا بیئن آئم د ئیچئ می رسه د گات دئما ڤیرگار. د دیجا ڤیرگارمأنی ئی راساگه زیرنأخیز ئمپراتوٙریا و شایا فره قۉینی چی آنگ کوٙریان خئمئر٬ شایا لاو ڤا نوم لان خانگ و سئلسئله پاتئشایی تایلأندی آیوتئتایا بیه. بئرچ کاری ئی ڤیرگار د مینجا ڤولات نئشنیا تایلأندیا ڤا نوم ئیسان خوش دیار کار ئی جوٙر ڤاجوٙری رأزئشتیه و ئی آستوٙن د دیجا قومیأتی فره جوٙر ڤاجوٙره. زوٙن أصلی د ئی آستوٙن ئیسان لاو أ. آستوٙنیا أفتونئشین ڤولات تایلأند د دیجا رأزئشتی و سئریشتی د باقی جایا ڤولات تایلأند جئگا بینه و آستوٙن سوٙرین نأم د ئی لحاظ جئگا د باقی آستوٙنیا ئی راساگه نی. بیشتئر خألک ئی آستوٙن ژار و دئهاتیئن د کول یه گل صأنأت کار ری برنج د آستوٙن هی کئ فره ژاره. کارگأریا برنج کاری سی دأرآمد بیشتئر مأژبوٙرئن کئ کاریا هأنی چی کارگر ساختئموٙ سازی یا کارگر ئوریشأم بافی أنجوم دأن. ئشگار و آموختارکاری فیل یئ گل د صأنأتیا نازار د ئی آستوٙنه جوٙری کئ نئزیک ڤئ 25 دأرصأد د فیلیا پاتئشایی د آستوٙن پأرڤأرده کاری بوٙئن کئ چئنی کاری یأم کار قوٙم کوٙی أنجوٙم کاری بوٙأ.

أھأمیأت ئموٙری: سی یە کئ ئی مائی د ڤولات ئیران یئ گئل مائی غئیر ڤولاتیە د کارگئرایی ئی چی و سی یە کئ ڤئ فئرە کوچئکە نأبوٙە بئگئریش یا بوحوریش.

د سال ۱۹۸۵ سرکومره رونالد ریگان، مدال زایاره یی سازیاری و نهادیاری نه د وه استیو جابز و استیو وزنیاک سی یه که ونو انجومیار شخصی نه ریگشو و گپ کلون کاری کرده بیین. (د مینجا اولی آئمیا خوش سرانجومی که تونسن ای نشو نه بیئرن) د سال ۲۰۰۷ زایشتی، جابز وه دس مجله فورچون د یه گل نومگه بیس پنج کسه وا داسون یه گل د قووین تری آئمیا د ای نومگه و واروتر د کسونایی چی بیل گیتس، روپرت مرداک و اریک اشمیت د تجارت ری دیاری کرد و جیمز کالینز (نویسیار و هچائه گو د زمینه تجارت) ونه بیترین «بتهوون تجارت» دونس. د دسامر ۲۰۰۷، آرنولد شوارزنگر فرماندار اوسنی کالیفرنیا و کیخا اول ماریا شرایور،شانازی اومائن وه «تالار نوم دیاریا کالیفرنیا» که ها د موزه ویرگار و زئنیا وهنر کالفرنیا نه، دئن وه استیو جابز.

دئماتئر دئ صئید مئتی خو کورئوش مئهرألی خونئ أمیر مونأظئم ریاسأت دئ دأسئش بی، ألٛڤأتأ دئ ئی گا تیرأ جأهون سولٛطونی و قئری دئ طایفأیا ئیلٛئ حأسأنڤأند چی ئسکأندأر و بأسطام و قألٛأنأدأرحأبأشی و طایفأیا ألٛئ هونام و سأرابتألٛخ ڤئ سأردأسئی سأرهأنگ موٙسا خون ئدارأ موٙیأ، ئی دورون ڤا مئرافأ‌ مینئ سأرهأنگ موٙساخون و مئهر ألی خونئ أمیر مونأظئمئ گوذأشت و سی ئی خاطئر چأنگئلٛ قی سأختی مینئشو دأرگئرئت کئ یأکی دئشو جأنگئ نومدیارئ کۊ هونام بیأ کئ مئهرألی خون ڤا مأهتئ غولٛامرئضاخون ڤالٛی پوشتکۊ ڤئ طایفأیا جأهون سولٛطونی ئریشت کئرد کئ دئماخئر ڤا دئفا سأرهأنگ مأجبور ڤئ دئمارأتئ بی.

میناوه یا ماریانا کلن ۱۰۰۷ کلومتر چارگوش جاگپی داره. ای میناوه یا د دو گل واحد سامونکاری، گوآم و میناوه یا ماریانای شمالی (چی میناوه یا سایپان، تینیان و روتا) ره وندیاری بیه.