Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Llangynllo yw tre yn Powys, Kembra; (SO27SW22). Yma hi 59 mildir (94.9 km) dhiworth Kardydh ha 141.2 m (227.2 km) dhiworth Loundres. 366 o braster an poblans yn 2011, ha 28 (7.7%) a wodhya kewsel Kembrek.

An yethow Semitek a wra rann a'n gordeylu Afro-Asiatek. Yn mysk yethow Semitek yma Ebrow, Aramayek ha'n yethow Kanaanitek; Arabek ha Maltek; ha'n yethow Ethiopek (yn arbennik Amharek, Tigrinya, Ge'ez, Tigré, Silt'e, Cheha ha Soddo).

Hyns-tram esa oberys gans mergh o yn hwreydhek. trenow esa tennys yn pub tu gans mergh hag yth esa meur a loupys-passya. An hyns-horn a garyas moy ages gwaytyes, gans moy ages 58,000 tonnas ha dendyl moy aves £2,000 pub bledhen. Leow-passya keworansel veu ynstallyes yn 1831 ha'n porthvaow yn Deveryon veu ystynnys.

Quercus arizonica, an Glastan Gwynn Arisona, yw ehen a wydhen vythlas, yn genas Quercus, ow triga yn Statys Unys soth-west ha Meksiko north-west.

Y Cymer yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (ST09SW41). Yma hi 13.3 mildir (21.4 km) dhiworth Kardydh ha 141.1 m (227.1 km) dhiworth Loundres. 4605 o braster an poblans yn 2011, ha 423 (9.2%) a wodhya kewsel Kembrek.

LLangynog yw tre yn Powys, Kembra; (SJ02NE02). Yma hi 93.4 mildir (150.3 km) dhiworth Kardydh ha 166.1 m (267.2 km) dhiworth Loundres. 332 o braster an poblans yn 2011, ha 122 (36.7%) a wodhya kewsel Kembrek.

Gwenfô yw tre yn Bro Morgannwg, Kembra; (ST17SW45). Yma hi 4.4 mildir (7.1 km) dhiworth Kardydh ha 135 m (217.2 km) dhiworth Loundres. 1810 o braster an poblans yn 2011, ha 235 (13%) a wodhya kewsel Kembrek.

Beddgelert yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH54NE86). Yma hi 112.8 mildir (181.6 km) dhiworth Kardydh ha 197.6 m (317.9 km) dhiworth Loundres. 444 o braster an poblans yn 2011, ha 231 (52%) a wodhya kewsel Kembrek.

Yn 1935 Mount Wellington Ltd, skoodhyes gans British Non-ferrous Mining Corp Ltd, a brenas an reythyow dhe Valyow Unys ha Kesunyes, Hwel Clifford ha Hwel Andrew. Kevrennow yn Mount Wellington Ltd veu argemynnys war an 5ves mis Hwevrer.

An hyns-horn a ober servis menowgh dhyworth mis Meurth dhe vis Du dhyworth aga fennworsav yn Porthmadok war an Fordh Dremadok. An trennow a bon rag unn mildir (1.6 km) dhe Dhibarthva Benn-an-Mount, le may hwra an hyns-horn junya gans pennlinen an Hyns-horn Ugheldir Kembra. Pub tren a stop dhe Vargan Tir Gelert (Fferm Gelert/Gelert's Farm) war an viaj delergh dhe Borthmadok rag may hwyll an trethysi godriga gwithti ha hwelji an hyns-horn ha viajya war an hyns-horn munys 71⁄4 " (184mm) geyj.

Dugeth Kernow yw fondyans gans savla korf-laghel disputys. Herwydh kenedhlogoryon gernewek, Kernow hy honan yw Dugeth sovran (palatine state); yma an savla ma ow terivas orth unnikter Kernow yn korf-lagha an Rywvaneth Unys. Mes herwydh negesydhyon an Dugeth, nyns yw an Dugeth moy ages kowethyans kerthow synsys yn trest rag dyghtya rentow rag er kurun an Rywvaneth Unys (lemmyn Charlys, Pryns Kembra).

Dolgellau yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH71NW55). Yma hi 92.3 mildir (148.5 km) dhiworth Kardydh ha 180.8 m (290.9 km) dhiworth Loundres. 2616 o braster an poblans yn 2011, ha 1694 (64.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
An Fay Bahá'í yw kryjyans ow tyski unnsys a Dhyw hag a gryjyansow oll. An Vahá'ísi a syw preseptys Bahá'u'lláh, an profoes a fondys an kryjyans yn 1863. Ev a dhyskas bos kannasethow an brofoesi — Moyses, Kryshna, an Bouddha, Zarathushtra, Yesu, Mahomm ha'n Báb — ow tiskwedhes displegyans a hwarheans tamm ha tamm. Herwydh Bahá'ísi, Bahá'u'lláh yw an profoes an moyha diwedhes y'n linaja ma ha ev wosa ri dyskansow rag esow an bys arnowydh.

Kales o mor-viaj an Tamar ha nyns esa gorsav penn-linen hyns-horn leel yn Kernow pan an hyns-horn a ygeris, ha re gostek via drehevyans junyans gans an gorsavow yn Dewnens war an Hyns-horn Dewnens Soth ha Tavistock (South Devon and Tavistock Railway) awos y fia res dhe'n hyns-horn treusi an Dowrow Tamar ha Tavy. Byttegyns an Plymouth, Devenport and South Western Junction Railway a ygeris yn mis Metheven 1890 dres Tavistock ha Bere Alston.

Mes Ms Atherton a lever y tegóth dhe'n byskessva bós degés. Pyskessa draylya copel, le mayth yú rós vrás, serghak dhe dheu scath, draylys der an dowr, yú cablys rak mylyow a vernansow mórhoghas pup bledhen. An mayn yú usys yn chýf gans scathow estrennek. Moy ages 300 carynyas ó cefys marow war dréthow y'n vro y'n vledhen 2002 dhe 2003. An ES rak Aberfal ha Cambron neb a gaderyas kessedhek senedhek neb a nótyas yn kever mernansow mórhoghas, a leverys: "We are taking this fight to the heart of Europe.

Sowsnek yw an yeth kemmyn a-dreus an brassa rann a'n wlas. Milyonow a dus a gews Spaynek ynwedh, yn arbennik y'n Soth-West (ogas dhe or meksikan), yn sitys, hag yn Florida dheghow. An trysa taves herwydh niver a gewsoryon yw Chinek (rannyeth Kantonek dre vras) hag a gewsir yn arbennik y'n sitys ha ryb arvor an Keynvor Hebask. Frynkek a gewsir yn Louisiana ha Pow Sows Nowydh; hag y hyllir klewes Almaynek yn statys an gogledh – yma hwath rannyeth arbennik, henwys Pennsilfaanisch, yn Pennsylvani ha statys erell.

Aberhafesb yw tre yn Powys, Kembra; (SO09SE34). Yma hi 72.4 mildir (116.5 km) dhiworth Kardydh ha 154.7 m (249 km) dhiworth Loundres. 406 o braster an poblans yn 2011, ha 65 (16%) a wodhya kewsel Kembrek.

Dowr Potomac yw avon yn Statys Unys Amerika est, hag a enter yn Kammas Chesapeake orth Point Lookout, Tir Varia. Yma pennsita an Statys Unys, dinas Washington, war lan an Potomac.

Tredegar yw tre yn Blaenau Gwent, Kembra; (SO10NW87). Yma hi 20.4 mildir (32.8 km) dhiworth Kardydh ha 134.9 m (217.2 km) dhiworth Loundres. 14610 o braster an poblans yn 2011, ha 1212 (8.3%) a wodhya kewsel Kembrek.

Eyl-geyjyans an HMKE o gwrys yn 1907-1908; traffik kemmyn o goderrys rag dew jorna yn-unnik dres an treylyans. An linen nowyth dhyworth Bere Alston dhe Gelliwik rag trethysi ha gwara war an 2a mis Meurth 1908. Kynth esa'n PD&SWJR oberys gans an HLSW, an PD&SWJR a oberas an skorenn y honan, yn-dann venystrans Colonel Stephens.

Yth esa an Almanyon ow kevannedhi an sita a-dhia 1940 bys 1944. Yn 1943, tanbellennans gans Lu Ayr an Statys Unys a dhistruis kresenn an sita ow ladha 1 463 person hag owth aperya 2 500 arall.
Helyk loos (unnplek Helygen loos, Lat. Salix cinerea) yw ehen a wydhen yn genas Salix, ha yn teylu Salicaceae. Trygys yw yn Europa, hag Asi howlsedhes. Helyk loos a dyv yn ta yn leow gwylgh.

Y Clas-ar-wy yw tre yn Powys, Kembra; (SO13NE58). Yma hi 39 mildir (62.8 km) dhiworth Kardydh ha 136.5 m (219.6 km) dhiworth Loundres. 967 o braster an poblans yn 2011, ha 90 (9.3%) a wodhya kewsel Kembrek.

In 1645 th'era batel vian an Bresel Civil i'n blew. Th'era lu an Mytern owth ostya i'n dre pan dheuth lu an Seneth in-dadn Syr Thomas Fairfax dhort Vosvenehy. Caslu Nathaniel Rich a-barth an Seneth a wrug fetha huny an Prens.

David Émile Durkheim (15 Mis Ebrel, 1858 - 15 Mis Du 15, 1917) o socyologydh ha filosofer Frynk. Gans Karl Marx ha Max Weber, Durkheim yw aswonnys ha tas-fondya a Socyologieth.

Trealaw yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (ST09SW04). Yma hi 14.9 mildir (24 km) dhiworth Kardydh ha 142.5 m (229.3 km) dhiworth Loundres. 3871 o braster an poblans yn 2011, ha 334 (8.6%) a wodhya kewsel Kembrek.

Pentraeth yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH57NW47). Yma hi 132.1 mildir (212.6 km) dhiworth Kardydh ha 211.6 m (340.5 km) dhiworth Loundres. 1131 o braster an poblans yn 2011, ha 633 (56%) a wodhya kewsel Kembrek.

An Kynsa Menyster (Rhodri Morgan lemmyn) ha'y venystryon a wra Governans Kuntelles Kembra. Ny yll an Kuntelles naneyl gul laghys y honan, na tolli; an nerthyow ma usi hwath gans Senedh yn Westminster. Mes herwydh y skoedhyoryon, yma'n Kuntelles moy worthybadow ages an Offis Kembrek kyns.

Yma teyr urdh arnowydh a dhiwelvennoges, Anura (kwilkynyow ha kronoges), Urodela (pedresyfes), hag Apoda (dallanaves). Yma 7,000 eghen a dhiwelvennoges aswonys hag ogas dhe 90% yw kwilkynyow. Kwilkyn a Gyni Nowydh (Paedophryne amauensis) gans hys a 7.7 mm (0.30 meusva) yw an leha diwelvennek. An kowrbedresyf Chinek yw an brassa diwelvennek bew gans hys a 1.8 m (5 tros-hys 11 meusva).

Sanskrytek yw yeth koth kewsys yn Eynda, Pakistan, hag Afghanistan nans yw moy ages diw vil vlydhen. Sanskrytek yw yeth a lies Skryptor hindouek, bouddhistek ha jaynek, ytho y pes hi hwath avel yeth kryjyans ha lyenn. Yn arbennik, an Vedas (hymnys Hindou) yw skrifys yn furv pur goth a Sanskrytek. Sanskrytek klasek a's kewsys y'n keth oes ha Latin, Grew klasek, ha Cheynek klasek. Eyndogyon lettrys a'n oes na a dhevnydhya an taves yn kettermyn ha'n rannyethow Prakrytek neb o yethow an werin. Dre vras, an tavosow Eyndek arnowydh re dhisplegyas dhiworth an re Prakrytek, hag ynsi devedhys dhiworth Sanskrytek.

Keryer o onen a'n naw keverang Kernow. Biadna o an geverang avel an ranndir gans an keth hanow neb a wre bewa dhia 1974 dhe 2009. Hi a wrug gorhery ogas ha'n keth cost mes nyns esa arvow war'n north dhedhy.

Genghis Khan, (c. 1162 - 18 Mis Est, 1227) genys Temüjin, o an kynsa khan meur an emproureth Mongol hag eth ha bos an vrassa emproureth omjunys der istori oll wosa y vernans.
An Shafta Wethered (henwys rag Oliver Wethered, onan a'n grondyoryon an bal) veu dallethys yn 1909, Bys 1919, yth esa an hwelyow ow kwaya yn tu an mor dhe'n west, ha Shafta an Trygh (henwys rag diwedh Kensa Bell an Bys) veu sedhys dhe'n north-est. An bal a stoppyas owth oberi yn 1921 ha rag 12 mis dres barras an sten yn 1930 a wrug degea lower a valyow sten erel yn Kernow. Oberyansow y'n Shafta Wethered veu stoppyes yn 1944, mes Shafta an Trygh a besyas yn devnydh.

Tamm moy es 9 milder (14 km) hir veu an hyns-horn a veu byldyes dhe eyj kledhrennow kul 4 tros-hys (1,219 mm). Mergh a dennas an kensa trenow, mes lokomotyvyow-ethen veu devnydhyes yn tiwettha. An hyns-horn a gregas war ekonomieth an balyow a'ga servyas, ev a sewenas dhe'n unn pols avel an balyow. Hag i ow nagha, an hyns-horn a naghas keffrys. Ev a wrug degea wor'tiwedh yn 1915. Ny garyas ev trethysi bythkweth.

Yth esa assay dhe eylygeri an skorrennow Feniks ha'n skorrennow Nans Arghans war Woon Koradek y'n 20ves kansvledhen a-varr, mes i a dheuth dhe dravyth.

Cilmeri yw tre yn Powys, Kembra; (SO05SW12). Yma hi 47.9 mildir (77 km) dhiworth Kardydh ha 148.8 m (239.5 km) dhiworth Loundres. 420 o braster an poblans yn 2011, ha 51 (12.1%) a wodhya kewsel Kembrek.

Pow Bask (Baskek: Euskadi po Euskal Herria; Spaynek: País vasco; Frynkek: Pays basque) yw pow hengovek le may fet an Mynydhyow Pyreneek orth an Keynvor Iwerydh. Yma'n pow diberthys lemmyn yntra dew stat-kenedhel, Pow Frynk ha Spayn. Yma seyth bro hengovek y'n pow ma:

An Teenage Mutant Ninja Turtles yw kronogow-mor ervys yn hwedhlow dhe fleghes. Y'n hwedhlow ma ytho y fydhons ow tevnydhya hynwyn lymnoryon Italek an Quattrocento.

Gwyrghes yw person heb perthyans (y'n styryans ledan), hag yn arbennik benyn heb perthyans a'n gweythres reydhel. Pallenn an gons yw pechyes menowgh ow kyjya; mes yma ken achesons pals a bechya an ballenn na, ha lies benynes yw genys hebdhi.

Trawsfynydd yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH73NW31). Yma hi 103.2 mildir (166.1 km) dhiworth Kardydh ha 187 m (300.9 km) dhiworth Loundres. 944 o braster an poblans yn 2011, ha 725 (76.8%) a wodhya kewsel Kembrek.

Nyns esa hanow an bagas ma, ytho, tus a wrug leverel yn aga hever avel "Russelites" po an "Studhyoryon an Bibel". Mes yn 1931, yn kuntellyans, i a dhewisas an hanow nowydh "Dustunyoryon Yehovah". Yth esa an hanow ma y'n Bibel, yn lyver Ysay 43:10.

Y'n 18ves kansblydhen y teuth Naoned ha bos kres poesek a'n "kenwerth trehornek" ow kevrenna Europa, Afrika ha trevesigethow an Mor Karib. Kenwerth kethow o selvenek, hag awos keryow kethow Senegal y teuth an port ha bos golusek.

Keynogow, Trachurus, yw genas a byskes mor y'n teylu Carangidae. An hanow genas yw dyworth an geryow Grew trachys ("garow") hag oura ("lost").

Mengleudh Dinorwik (Sowsnek: Dinorwic Quarry, Kembrek: Chwarel Dinorwig) o onan a'n dhew vengleudh brassa yn Kembra gans Mengleudh an Penrhyn. Yn kettermyn an dhew vengleudh-ma o brassa mengleudhyow an bys. Yma'n mengleudh war ledrow Elidir Fawr, ogas dhe Lynn Padarn ha'n wig Lannberis yn Kembra.
Yma unn ehen—Ailuropoda melanoleuca—gesys unnik; kynsistorek yw an peswar ehen erel. An panda bras a dheber bambou dre vras yn despit dhe'n klassans taxonomek yn carnivora.

Lyther William Bodinar yw lyther yn Kernewek ha Sowsnek skrifys gans an Kerneweger William Bodinar an 3 mis Gortheren 1776. Ev a gews a-dro dhe studh an yeth yn y dermyn, ha fatel y's dyskas. Posek yw an lyther rag Kernewegoryon hedhyw drefen y vos an diwettha ensampel a yeth plen y'n taves hengovek.

G yw seythves lyther an lytherennek Kernewek hag a'n lytherennans romanek dre vras. Hi yw an pympes kessonenn keffrys. War-lergh A Grammar of Modern Cornish gans Wella Brown, hanow an lytherenn G a via leverys 'ge'. Warbarth gans Y ha Z, G yw onan a'n lytherennow Romanek na's teves devedhyans Etruskek a-dhevis. Y'n 3sa kansblydhen kyns OK, unn Spurius Carvilius Ruga a dhismygis an lytherenn ma, dell dybir, ow chanjya nebes an C Etruskek (gamma Greka) hag a arwoedhya an sonennow [k] ha [g] bys ena.

A-dhia an dewisyans yn 2010, Lavur yw an nessa parti y'n Senedh. Yn Kernow an Parti Livrel-Werinel yw an enebieth kreffa orth an Withadoryon.

Llan-crwys yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN64NW80). Yma hi 54.3 mildir (87.4 km) dhiworth Kardydh ha 169.4 m (272.6 km) dhiworth Loundres. 229 o braster an poblans yn 2011, ha 107 (46.7%) a wodhya kewsel Kembrek.

An Lysardh (The Lizard yn sowsnek) yw konna-tir yn Konteth Kerrier, Howlsedhes Kernow, ha'n rynn pella y'n Deghow yn Ynys Vreten Veur. Peryllus o an arvor y'n termyn usi passyes, hag yma gans an Lysardh an les-hanow "Ynkleudhva Gorholyon".

An Hyns-horn Kernow West a ygeris yn 1839 ha gallesogi essa hedhas dhe borthow war arvordiryow an north. Y'n unn vledhen, gobrenans Taylor rag an balyow a dhiwedhas.

Mes Whitley Stokes yw geryes gwell avel skoler Keltek. Ev a studhya tekstow Wordhonek, Bretonek ha Kernewek (yn Eynda hag y'n RU). Yn mysk y lies skrifenn a-dro dhe lyenn keltek yma Three Irish Glossaries (1862), Three Middle-Irish Homilies (1877), hag Old Irish Glosses at Merzburg and Carlsruhe (1887). Ev o onan a bennskriforyon Irische Texte, dyllys orth Leipzig (1880-1900); hag ev a bennskrifas ha treylya Lives of Saints dhiworth Lyver Lios Mór (1890). Warbath gans Professor A Bezzenberger y skrifas ev Urkeltischer Sprachschatz (1894).

Y'n pymes blydhen a'y vyghternedh (herwydh Jeffri ynwedh), Massen a guntellas lu lestri meur rag trygh Bro Gall. Breten Veur ev a asas yn-dann rewl Karasek. Devedhys yn Armorica, an lu a fethas an myghtern hag a ladhas milyow a drigoryon. Massen a ordenas Konan Meryasek, noy Owdav, avel myghtern an pow. Armorica a veu gelwys Breten Vyghan wosa henna.

Lower a'n kochys gans framyow prennek veu gwayes dhe St John's yn 1970/1971, mes kellys veu an re ma yn tan yn 1975. An linennow Peel, Ramsey ha Foxdale veu lyftyes yn 1975. Yntra 1975 ha 1977, ny oberas saw hanter an linen Port Erin, mes ev a wrug brassa fall. Ytho trenow a dhrehedhas dhe Douglas yn 1977.

Chi war Dreth (sowsnek: Tywardreath) yw treveglos yn Kernow, Breten Veur yntra Sen Ostell ha Fowydh ogas hag arvor an Chanel. Yma'n wig war benn bronn.
Rhuddlan yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ07NW46). Yma hi 125.8 mildir (202.5 km) dhiworth Kardydh ha 187.1 m (301.1 km) dhiworth Loundres. 3597 o braster an poblans yn 2011, ha 712 (19.8%) a wodhya kewsel Kembrek.

Pentre yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (SS99NE32). Yma hi 18.1 mildir (29.2 km) dhiworth Kardydh ha 144.8 m (233 km) dhiworth Loundres. 5035 o braster an poblans yn 2011, ha 610 (12.1%) a wodhya kewsel Kembrek.

Cas-lai yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SM82NE91). Yma hi 85.4 mildir (137.4 km) dhiworth Kardydh ha 212.7 m (342.2 km) dhiworth Loundres. 451 o braster an poblans yn 2011, ha 167 (37%) a wodhya kewsel Kembrek.

Llanfaches yw tre yn Casnewydd, Kembra; (ST49SW63). Yma hi 18.2 mildir (29.3 km) dhiworth Kardydh ha 115.8 m (186.4 km) dhiworth Loundres. 393 o braster an poblans yn 2011, ha 29 (7.4%) a wodhya kewsel Kembrek.

Yn 1920, hy herens yn Afrika Deghow a dhannvenis dhedhi arghans y prenno hi chi yn Kernow. Ytho, Hobhouse a brenas chi yn Porthia. Y ferwis hi yn 1926 yn Loundres.

Treroda (Stadtroda yn Almaynek) yw tre vyghan y'n Saale-Holzland-Kreis (Saale-Argos-Kylgh) yn Turingi, Almayn. Yma Treroda trigys war an Avon Roda, ragavon a'n Saale. Herwydh neb a bennfentynnyow yth esa Faust genys yn Treroda yn 1480.

Yn lyenn keltek hag Eyndo-Europek, yma kevrenn grev lowr yntra mergh ha myghternses.¹ Yn Táin Bó Cuailgne, Macha a ros hy hanow dhe Emain Mhacha (pennsita a Ulster koth) ow tineythi gevellow wosa gwaynya res yn erbynn kasek. Yn Pedeir Keinc y Mabinogi, Pryderi yw gevell dineythys yn marghti unn gasek gevrinek; ha Pwyll Pennsevik Dyfed a vetyas y bennseviges Rhiannon ha hi ow marghogeth yn farthus der an koes. (Ford 1977:4-11)

A-varr yn y resegva, y brederi Einstein nag o jynnweyth Newtonek galosek lowr dhe wul bos unverhes mechanek klassek ha'n laghys park tennvenek. An kudyn a'n gwre displegya y tybieth perthynekter arbennik, may kevi dredho bos possybyl dhe weytha an pennrewl berthynekter orth gravedh, hag yn 1916, y tyllos tybieth gemmyn perthynekter.

Almaynek Pennsylvani (po Deitsch, Pennsilfaanisch y'n taves y honan) yw yeth ermanek, kewsys yn Statys Unys, Kanada ha broyow erell. Yma a-dro dhe 300 000 a Bennsylvaynegoryon yn Pennsylvani, Indiana, Ontaryo, Ohio ha tylleryow erell.

Wien (Almaynek: Wien /viːn/; Slovenek: Dunaj; Kroatek ha Serbek: Beč; Romanek: Viena; Hungarek: Bécs; Chekek: Vídeň; Slovakek: Viedeň; Russek: Вена) yw pennsita Estrych.

Y Waun yw tre yn Wrecsam, Kembra; (SJ23NE86). Yma hi 100.7 mildir (162 km) dhiworth Kardydh ha 158.4 m (255 km) dhiworth Loundres. 4295 o braster an poblans yn 2011, ha 461 (10.7%) a wodhya kewsel Kembrek.

Donato di Niccolò di Betto Bardi (po Donatello) (1386 – 13 mis Kevardhu 1466) o artist Italek dres an Renaissance. Trigys o ev en Florens hag ev o pur geryes da drefen ev dhe vos onen a'n gwella gravyoryon en y dhedhyow. Ev a usys sort arbednek a dechnyk henwys 'hebasca bas', a wras y obereth apperya pur wir.

An erthygel ma yu stok yn kever un mys. Why a yl gweres Wikipedia ow junnya dhodho deryvadow a-dro dhe wharvedhyansow, de'golyow, h.e. y'n mys ma.
Tate Porth Ia yw mirva art yn Porth Ia, a dhiskwa ober gans artydhyon arnowyth a Vreten Veur. An Tate a venyster drehevyans aral yn Porth Ia, Gwithti ha Lowarth Gravyansow Barbara Hepworth a ygoras yn 1980.

Y tallathas an yethow romanek oll yn Europa, mes yma dhe Amerika Latinek an moyha niver a romanegoryon. Yn Afrika, yma milvilow a dus ow kewsel yethow romanek avel nessa yeth, yn arbennik Frynkek ha Portyngalek.

Salix yw genas a 400 ehen a wydhen ha prysken, yn teylu Salicaceae, ow triga yn tylleryow oer a hanter-kylgh gogledh an Norvys. I a gar doryow gwylgh.

Fowy o keverang yn soth-est Kernow, Breten Veur, ow synsi ynno rann howlsedhes a ranndir Karadon neb a wre bewa dhia 1974 dhe 2009 war armor an Mor Bretadnek. Wostalleth, Fowy ha Ryslegh a wre rann a gevrang Wivelshire. Yn-mysk an trevow yn Fowy, yma Lyskerrys, an tre Fowy (Langordhow), Logh, Sen Iv, Sen Kler, ha Lanndreth-Porth.

Rak governans a'n le mynnasow, Kloes a vue felsys yn 1996 y'n unytary auctorytys Konteth Flint, Wreksam keverang borgh, Konteth Dinbygh, ha rannow Konwy ha Powys. Yn 2003, an kyfythyes keverang Kloes a vue trelyes dhe gudha an remenant Kloes (py a'n jeva kens a ve gwreugh dyberth Gwynedh).

Cwm Grwyne yw tre yn Powys, Kembra; (SO22SW78). Yma hi 30 mildir (48.2 km) dhiworth Kardydh ha 130.6 m (210.1 km) dhiworth Loundres. 712 o braster an poblans yn 2011, ha 67 (9.4%) a wodhya kewsel Kembrek.

An Kenedhlow Unys yw kesunyans keswlasek, furvys wosa diwedh Nessa Bresel an Norvys yn 1945 rag avonsya kres y'n bys ma. Yma y 192 stat esel ow synsi y'ga mysk ogas ha statow an bys oll, a-dhia junnyans Montenegro yn 2006. Yma drehevyansow chyf an KU yn Evrok Nowydh.

Y Grysmwnt yw tre yn Sir Fynwy, Kembra; (SO42SW09). Yma hi 32.8 mildir (52.9 km) dhiworth Kardydh ha 120.6 m (194.1 km) dhiworth Loundres. 888 o braster an poblans yn 2011, ha 107 (12%) a wodhya kewsel Kembrek.

Rannvro Soth West yw onan a rannvroyow Pow Sows, mes yma ev ow synsi ynno Kernow, Syllan, ha (rag dewisyansow UE) Gibraltar ynwedh. Yth yw an rannvro hevel dhe gyns tiredh Rywvaneth Wessex (mes Hampshire yw a-ves an rannvro ma).

Glyn-nedd yw tre yn Castell-nedd Port Talbot, Kembra; (SN80NE63). Yma hi 26.5 mildir (42.7 km) dhiworth Kardydh ha 150.8 m (242.6 km) dhiworth Loundres. 4138 o braster an poblans yn 2011, ha 814 (19.7%) a wodhya kewsel Kembrek.

Dalla pub gwarier gans 8 tarosvan: 4 vas (dyjyn glas war keyn) ha 4 zrog (dyjyn rudh war keyn). Pottys yns an tarosvannow en 2 rewyow (2x4) war amal ar bordh. Dhe pub korn ar bordh ew kwytyans dort ar c'hastel.

Aber-porth yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN25SE22). Yma hi 73.7 mildir (118.6 km) dhiworth Kardydh ha 193.3 m (311.1 km) dhiworth Loundres. 2293 o braster an poblans yn 2011, ha 1018 (44.4%) a wodhya kewsel Kembrek.

Yn 1909, yth omdennas Jenner ha'y wreg Kitty dhe Heyl (an dre le may feu Kitty genys). Jenner o soedhek Lyverva Morrep a 1912 dhe 1927. Gorsedh Kernow a selyas ev yn 1928, hag y teuth va ha bos kynsa Bardh Meur an Orsedh. Gwas Myghal o y hanow bardhek kyn skrifas ev 'Gwas Myhal' y honan.
Geryes da o Omar Khayyam yn bywnans y honan avel kalkor ha steronydh a wrug gwellheans dhe'n lyver-dydhyow persek. An Sodon Jalal ad-Din Malekshah Saljuqi a selyas an lyver-dydhyow dasfurvyes yn soedhogel 15 mis Meurth 1079.

Dowrgleudh aral yn Kernow o an Dowrgleudh Kesunyans Lyskerrys ha Logh, ev eth a-dhyworth Lyskerrys der an Glynn Avon Logh dres 6 mildir dhe Logh. Yth esa 24 yet-dhowr war an dowrgleudh, mes y'n jydh hedhyw nyns eus saw unn yet-dhowr goth a remayn ogas dhe Logh.

Pwllheli yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH33NE50). Yma hi 110.6 mildir (178 km) dhiworth Kardydh ha 205.1 m (330 km) dhiworth Loundres. 3927 o braster an poblans yn 2011, ha 3092 (78.7%) a wodhya kewsel Kembrek.

Gallowek (galo y'n taves y honan, gallo yn Frenkek) yw yeth romanek kewsys yn Breten Vyghan Awartha (est). Onan a dhiw yeth arbennik a Vreten Vyhan yw hi (an arall yw Bretonek); i re shapyas an eyl hy ben. Frenkek, unn yeth unnwos ha yeth kenedhlek Pow Frynk, re gollenwis le Gallowek. Mes a-dhia an blydhynyow 1990 yma omsav nowydh rag dasserghi an gallo ow tevi.

Gelligaer yw tre yn Caerffili, Kembra; (ST19NW73). Yma hi 13.1 mildir (21 km) dhiworth Kardydh ha 134.5 m (216.4 km) dhiworth Loundres. 17683 o braster an poblans yn 2011, ha 2115 (12%) a wodhya kewsel Kembrek.

Karadon yw unn a'n hwegh ranndir yn Kernow arnowydh. Yma an ranndir ow synsi ynno diw dharn a'n gevrang goth Wivelshire: Est ha West. Yn gogledh an ranndir yma darn a'n ugheldir kernewek. Yma Dowr Tamer ow tinewi y'n howldrehevel hag ow kul an amal gans Aberplymm ha Dewnans.

Jamys Paynter a wrug disclerya in Plew Golom in 1715 bos Jamys Francis Edward Stuart an nessa mytern woja mernans an vyternes Ann. Woja hedna, les Lanstefan a wrug ervyra bos Paynter ancablys a draison.

Porthpyran (Sowsnek: Perranporth) yw tre yn Karrek, Kernow, Breten Veur. Pub blydhen, yma'n dre owth hostya Lowender Peran, goel kes-keltek yn enor Sen Pyran.

Scrifys o Nebbaz Gerriau dro tho Carnoack (FSS Nebes Geryow adro dhe Gernowek) gen Nicholas Boson en c. 1660-1700. Thera Nicholas Boson ow descrifa an drog desedhans o an Kernowek ydno e'n termen na.

Llanandras yw tre yn Powys, Kembra; (SO36SW28). Yma hi 55.2 mildir (88.9 km) dhiworth Kardydh ha 133.6 m (215 km) dhiworth Loundres. 2641 o braster an poblans yn 2011, ha 246 (9.3%) a wodhya kewsel Kembrek.

Fow Meksiko, po Fowydh Meksiko, (unnplek Fowen Veksiko, po Fowydhen Veksiko, Lat. Fagus mexicana) yw ehen (po isehen a Fow Amerika Gledh) a wydhen, yn genas Fagus, ow triga yn Meksiko north-est ha kresel.

Massen Wlesik (gwelowgh a-is rag henwyn erell) (c. 335–28ves a vis Gortheren, 388) o emperour a Emperoureth Romanek y'n howlsedhes a-dhia 383 bys y vernans yn 388.

Pedn an Wlas yw penn tir ha trev vyhan y'n west a Gernow. An tyller an moyha dhe'n howlsedhes yn Kernow ha Breten Veur yw. Yma war an konna tir Pennwydh, a-dro dhe 8 mildir (13 km) west-sothwest a Bennsans. Dhyworth an alsyow a goodh y'n Keynvor Atlantek y hwelir an Golowji Longships ha Syllan neb 28 mildir (45 km) yn pellder. Herwydh an henhwedhel, yma tiredh kellys Ker Is yn-dann an mor yntra Pedn an Wlas ha Syllan.
Lydn Baikal yw lydn bras en Siberya, radnvro a Russi. Lydn Baikal yw an brassa kreun a dhowr fresk e'n bys. Yma'n lydn ogas dhe Irkutsk. Yth yw a-dro dhe 636 km en hirder, ynter 20 km ha 80 km en lester, hag orth y boynt downna yth yw 1,700 meter en downder. Gans an downder-ma, an lydn downna war'n Nor yw.

Kensa recordyans Alan a dheudh yn 1960 ("Musique gaelique", Ilow godhalek), hens a veu sewyes gans an LP Telenn Geltiek (Telyn Geltek) in 1964. Yth esa recordyes ganso canoryon telyn rag an gilva yn 1959 gans Breiz ma bro ("Breten Vian ow pow") hag EP Mouez Breiz ("Lev Breten Vian") gans an ganores Andrea Ar Gouilh. "Stivell" yw y hanow gwary, ow styrya "fenten" yn Bretonek. Yma an hanow-ma ow tuchya war an dasserhyans bretonek keffres ha'y hanow teylu "Cochevelou" (chanj dhyworth kozh stivelloù, "coth fentynyow").

Árstíðir yw band rokk a Reykjavík, Island. Eseli "Árstíðir" yw Hallgrímur Jónas, Karl Aldinsteinn, Gunnar Már, Ragnar Ólafsson, Daníel Auðunsson hag Jón Elísson.

Lyon yw pennsita an rannvro Rhône-Alpes yn Pow Frynk yn le metyans an avenow Ros ha Saône. Yn termyn an Romanyon, an sita ma (henwys Lugdunum) o pennsita an broyow gallek. Kres an Katholik eglos yn Frynk yw hi ynwedh. Tus Lyon a omladhas erbynn an Domhwelans Frynkek y'n 18ves kansblydhen, hag erbynn an Nazis y'n 20ves.

Alberta yw pow yn Kanada west. Hi yw onan a'n ryccha powyow y'n wlaskor drefenn an olew kevys ena. Edmonton ha Calgary yw an sitys chyf, ha'n dhiw anedha ow tevi yn snell. Hwath pella, Alberta yw pow ammethek a boes.

Yma nebes 6 milvil a Vahá'ísi a-dreus 247 gwlasow ha powyow y'n norvys. Chyf skryptor an Fay yw Kitáb-i-Aqdas, po "an Sanssa Lyver", mes Bahá'ísi a enor skryptors a bub fydh. Yma seyth "chi gordhyans", po tempel bahá'í, a-dreus an bys y'n eur ma. Kres menystrans an Fay Bahá'í usi yn Hefa, Ysrael.

Rannow an hyns-horn a ygeris dhyworth 1824, mes nyns o saw yn 1826 bos an linen prederys yger. Yn 1827 ystynnansow veu bylydyes hag ygerys; dyhworth Dibarthva Hwel Buller dhe Resrudh y honan ow servya an bal Penn-an-Dre ha'n drev hy honan, ha mildir aral dhyworth Deveryon dhe Gay Penn.

Breanek (yn Sowsnek, St Agnes) yw tre war arvor gogledh Kernow. Yn termyn eus passys yth esa kyrghenn Vreanek geryes da rag hy balyow sten. Yn dydhyow ma y pes hwath lies remenant an oes na, rag ensampel magoryow a dhrehevyansow rag gwitha an jynnyow.

Persekutyans Yedhowon re dhallathsa a-varra. Y'n nosweyth 7-8 a vis Du 1938, wosa bos Yedhowon keblys rag hwarvedhyans; ynnys o SA ha dinasydhyon erel dhe omsettya war negysyow ha kerth Yedhowek. Henwys o Kristallnacht ("Nos Wrys", awos bos oll a-dro gweder terrys fenestri gwerthjiow ha negysyow distruys).

Porthynys o onan a'n diwettha trevow yn le Kernewek hengovek o kewsys avel mammyeth. Yth esa Dolly Pentreath ow triga omma, ha John Keigwin o Kernewegor geryes da arall a Borthynys.
Megi hag eva yn krev a wrug Mao. Borr o hag yth esa klevesow an kolon ha'n skevens dhodho ynwedh y'n diwettha radn a'y vewnans. Yma derivasow heb fydhyans mayth esa dhodho kleves Parkinson ha kleves Lou Gehrig. Gwelys diwettha veu 27ves mis Me 1976 hag ev ow metya Pennmenyster Pakistan, Zulfikar Ali Bhutto. Dew shora kolon a godhas warnodho mis Meurth ha mis Gortheren. Wosa tressa, ev a verwis 9ves mis Gwydngala 1976, 82 y vloodh.

A-ban 1992 an Linen Nans Logh re beu onan a'n hensi-horn yw argemynnys gans an Keskowethyans Kledhrennow Dewnens ha Kernow. Yma bagas a vodhogyon a weres truedha an hyns-horn henwys Kothmans an Linen Nans Logh (Friends of the Looe Valley Line).

An klas Mammalia a gomprehend nebes 5500 eghenn rennys yn 152 deylu ha bys 46 urdh, mes an niver ma a vydh dihaval herwydh an dowlenn a glasyans devnydhys.

W yw an tressa lytherenn war'n ugens y'n lytherennek romanek dre vras hag yn re lytherennansow Kernewek (mes an nessa war'n ugens yn Kernewek Kemmyn, hag yn Kernewek Unys mar ny niverir I). Hi yw an etegves kessonenn keffrys (seytegves yn Kernewek Kemmyn). Yn Kernewek Nowyjya, W yw nepprys bogalenn gans an sonenn [u]. War-lergh A Grammar of Modern Cornish gans Wella Brown, hanow an lytherenn V a via leverys 'we'. Yma dhe'n lytherenn ma an keth devedhyans Semitek hag F, U, ha Y. Y tallathas W avel kesunyans a uu po vv y'n Oesow Kres (kehaval dhe æ, arwoedh ow kesunya a gans e).

Jenner a dhiskwedhas Keynskrif an Chartour orth an Gwithti Predennik yn 1877. Y hwrug ev lies kevrenn gans omsav bretonek keltek y'n blydhynyow 1890 ha 1900. Yn 1903, y hwrug ev pregoth yn Kernewek orth Lesneven, Breten Vyghan. Y'n keth vlydhen, Jenner eth ha bos bardh a Orsedh Breten Vyghan, hag a fondyas an Cowethas Kelto-Kernuak. Gras dhodho y teuth Kernow ha bos esel leun a'n Kuntelles Keltek yn 1904 ynwedh. Ev a skrifas Handbook of the Cornish Language yn 1904, an lyver a dhyskas Robert Morton Nance an yeth dhiworto.

An Edenva yw bedhas konsevys gans Tim Smit rag drehevel ha mentena bywgromm-do kyrghynnedhel yn mengleudh pri gwynn kyns, tu hag 8 km alemma a Sen Ostell yn Kernow. An bedhas re dheu ha bos unn tennvos godrigoryon an moyha godrigys y'n Rywvaneth Unys. Yma dew hanter-kyrgh bras boll owth hevelebi kyrghynnedh naturel tesek, an eyl glyb ha'y gila segh. Unn mynnas an bedhas yw studhya displegyans an kyrghynnedhow a-dreus amser.

An mengleudh a bes estenna kresek a 120 tonnas a legh pub dydh dre dhevnydhya methodys balweyth arnowyth ha gweythoryon skentel. Yma heskennow gwiver adamant dhe'n kompani a dregh stockys 600 tonnas a-dhyworth enep an mengleudh yn le ow tardha. Hemm a styr na wra kemmys a atal avel yn termyn eus passyes.

System Howlek yw system gwrys a'n Howl (steren y honan), y eth planet, keffrys ha planetys korr, planetigow ha sterennow lostek, may res a-dro dhodho.

Russek yw yeth slavek kewsys yn Russi ha lies gwlas kentrevek. An yeth a waynyas rowedh meur a-dreus Europa Howldrehevel yn termyn an Unyans a Repoblegow Sosialistek Sovietel. Yma hi ow pesya bos an brassa esel a'n teylu slavek a bell.
Bro Sen Briek (Frenkek: Pays de Saint-Brieuc, Bretonek: Bro-Sant-Brieg) yw onen a naw bro po epscobeth hengovek Breten Vian. Ma 131 kemmynieth (kumun po commune) i'n bro owth hedha a-dreus 2 558 km². Sen Briek o penncita hengovek an bro. An poblans in termyn nyveryans 1999 o 271 513 a dus. Th'era tus Pentever (an vroassa radn a'n bro – Penthièvre po Pentevr) ow clappya Gallowek, bès Bretonek yw tavas bro Goëllo i'n gorlewen.

An Derivas Howden veu dyllys yn 1949, a gomendyas degeans an linen Ramsey esa ow fyllel arghans ha degeans a dheu an linen Peel esa ow terri kompes dhe'n pols na. Mes ev a gomendyas gwith an linen Port Erin esa lesek dhe'n pols na, mes y fia res dhe'n kompani eylworra daffar an hyns-horn a nyns o erbysek. An diw linen a wrug degea y'n gwavow yn-unnik yn 1961, mes ny vynnas an dyghtyer ollgemmyn degea an linen Ramsey.

Allt-yr-ynn yw tre yn Casnewydd, Kembra; (ST38NW07). Yma hi 10.5 mildir (16.9 km) dhiworth Kardydh ha 123.8 m (199.3 km) dhiworth Loundres. 8476 o braster an poblans yn 2011, ha 828 (9.8%) a wodhya kewsel Kembrek.

Melldrosogyon yw divellkeynoges y'n fylum Arthropoda. Yma a-dro dhe 1,230,000 ehen dheskrifys y'n bagas, ow komprehendya hwesker, ethgarrogyon ha krestenogyon. Yma garrow mellek ha korf eskern a-ves dhedha ha rynnys yw aga horfow yn trehow.

Ynys-hir yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (ST09SW45). Yma hi 14.2 mildir (22.8 km) dhiworth Kardydh ha 141.2 m (227.2 km) dhiworth Loundres. 3185 o braster an poblans yn 2011, ha 361 (11.3%) a wodhya kewsel Kembrek.

Ben Tre yw brassa cita Ben Tre, Vietnam. Enep an cita yw 67 km², yn 2012, hag yma dosedh a 116.000 a drigoryon. An sita a veu fondys yn 1950.

Genys veu Kate Roberts yn krowji hy theylu Cae'r Gors (Gwel an Hal) yn Rhosgadfan war runyow Mool Trevan. Mengleudhyer o hy thas. Hy bewnans yn Cae'r Gors ha'n wig o pur bosek yn hy gweythyow liennek a-varr. Hy auto-vewskrif Y Lôn Wen yw deskrifans a berth kov a's bewnans y'n arenebedh dhe'n pols na. An krowji Cae'r Gors re beu eylvyldyes avel gwithti a'n awtoures.

Cefn yw tre yn Wrecsam, Kembra; (SJ24SE66). Yma hi 103.7 mildir (166.9 km) dhiworth Kardydh ha 160.8 m (258.8 km) dhiworth Loundres. 6719 o braster an poblans yn 2011, ha 757 (11.3%) a wodhya kewsel Kembrek.

Yn 1966, Mao a ordenas Domhwelans Gonisogethel Gwerinek Meur, rag may tilea elevennegow gorth-domhwelans yn China. An domhwelans Gonisogethel a besya deg bledhen ha dres henna, meur a daklow ertach istorek a veu distruys. Mao y honan o kres a gult-gnas. Yn 1972, Mao a dhynerghis Lewydh Statys Unys, Richard Nixon, may tallathas polici Chinek moy igor, hag a veu displegys yn pella gans Deng Xiaoping.

Rysoghen (Sowsnek: Oxford) yw sita ha ranndir yn Konteth Rysoghen, Pow Sows, gans poblans a 134 248 yn niverans 2001. Y'n sita ma yma Pennskol Rysoghen, an kottha pennskol y'n bys a sowsnegoryon. Yth esa managhti sowsnek omma y'n 8ves kansblydhen. Ena y kwaynya an dre rowedh avel dinas war an amal ynter Wessex ha Mercia. Y fondys an bennskol y'n 12ves kansblydhen. Yma gweythji y'n dre gentrevek Cowley ow kwruthyl kerri a-dhia dermyn hir.
Llansanffraid yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN56NW24). Yma hi 70.2 mildir (113 km) dhiworth Kardydh ha 181 m (291.2 km) dhiworth Loundres. 1176 o braster an poblans yn 2011, ha 628 (53.4%) a wodhya kewsel Kembrek.

An Bogan Yar yw haval dhe Bogan Sarf. An Bogan Yar yw oy Kulyek a goras yndan kroenek, mes an Bogan Sarf yw oy kroenek po oy sarf a goras yndan Kulyek.

An tavosow romanek yw teylu a yethow eyndo-europek ow talleth y'n furvow war Latin kewsys y'n Emperoureth Romanek diwedhes. Spaynek yw an esel moyha kewsys a'n teylu ma, yn arbennik yn Amerika Latinek; mes yma gans Frynkek, Portyngalek, hag Italek moy ages 50 milvil a gewsoryon ynwedh.

Mis Gortheren 1966 A. Lowry Porter a brofyas hyns-horn berra dhe bonya dhyworth hwelji an mengleudh dhe Gilfach Ddu ogas dhe Lannberis dhe Bennlynn, a-hys gweli kledhrennow mogha est an Hyns-horn Padarn. An mengleudh veu degeys Mis Gortheren 1969 ha hweljiow an mengeludh veu prenys gans Konsel Konteth Gwynedd gans an mynnas a vyldya park gwlasek.

An kaskyrgh rag digresennans yn Kernow a dhallathas yn 2000 orth fondyans a Guntellyans Selreth Kernow, kowethas dreus-barti ha treus-rann a gaskyrgh rag digresennans dhe Gernow. Yn 2001 y tanvonas an Guntellyans 50,000 diskleryans sinys gans an bobel ow kelwel rag senedh dhe 10 Downing Street, dres assay governans an termyn dhe gomendya kuntellesow ranndiryel, byttegyns yth eth an galow heb gorthyp. Selyes veu an gwrians a dreylya Konsel Konteth Kernow dhe awtorita unnik yn 2009 war dybyans may rosa dhe Gernow lev kreffa ha may fo "men kerdhes" dhe senedh rag Kernow, hag yth esa reken "Governans Kernow" komendys dhe Senedh an Ruvaneth Unys an keth bledhen gans an ES a Gernow, mes ny sewenas.

Yn lyenn Kernewek, ev yw turant ha pagan a bersekutya an sens kristyon a'n oes na. Rag ensampel, yn Bywnans Meryasek, y lys usi yn Menek, ha chassya Meryasek a-dhiworth Kernow a wra ev. Tormentorys pals yw arvethesigyon Tewdar y'n hwedhel ma, ha Mahomm ev a wordh. Yn Bywnans Ke, Tewdar a appos fydh Ke ow skornya dyskas an Trynses ha'n dineythyans gwyrgh.

Turki yw repoblek yn Asi west hag Europa soth-est. A-dro dhedhi yma Syri, Irak, Iran, Aserbayjan, Armeni, Pow Grousi, Bulgari ha Pow Grek. Kyproes usi ogas a-dreus rann a'n mor.

Taywan (Chinek: 台灣 po 臺灣, Táiwān), yn sodhogel Repoblek China (中華民國, Zhōnghuá Mínguó), yw gwlas yn Asi Est. Desedhys yw ogas dhe arvor China soth-est, yntra Nihon (Japan) dhe'n north-est ha'n Filipinys dhe'n soth. Rewlys yw nebes enesow byhan avel Penghu, Kinmen ha Matsu gans an repoblek keffrys hag enys Taywan hy honan.

An Bom Bras yw hanow dybieth a-dro dhe dhalleth an Univers. Yn arbennik, an dybieth a dhispleg fatell omlesas an univers a boynt dosedh didhiwedh dh'y studh a-lemmyn.

An mellkeyn yw rann a'n korfeskern aksial. Mellkeynoges yw enyvales gans mellkeyn. Gwrys a eskern henwys mellennow yw an mellkeyn. An mellennow a gerghynn ha gwitha kanel an mellkeyn ha'n lovan vellkeyn.

Llanilar yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN67NW40). Yma hi 70.5 mildir (113.5 km) dhiworth Kardydh ha 176.1 m (283.3 km) dhiworth Loundres. 1053 o braster an poblans yn 2011, ha 625 (59.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Lannwedhenek yw penn tornysi daromrys y'n arvor a-gledhbarth Kernow, Breten Veur, nebes 22 km dhe'n est a Dewynn Pleustri war aber Avon Kammel. An keginer Rick Stein a biw niver a voestiow hag ostelyow y'n dre.

Mebyon Kernow (MK) yw parti politek ranndiryel yn Kernow. Y'n dewisyans dhe Westminster yn 2001, y kavsons 3 199 raglev, po 1.3% a'n sommenn. MK re gollas aga konseler Kernow unnik y'n dewisyans na. Lywydh an parti a-lemmyn yw Konseler Ranndir Dick Cole. Yma gans an parti nebes kevrennow gans Plaid Cymru yn Kembra hag an Parti Kenedhlek Albanek y'n Alban.

Yma dew euryador elvennek dhe'n hyns-horn y'n jydh hedhyw; an peswar tren pub tu pub tydh hengovek rag lower a'n seson ha gonis hwegh tren y'n penn-seson. Yma trenow gorthugherow Yow yn misyow Gwynngala hag Est ha gonisyow oberoryon dres spys an resegow TT.

Bryn yw tre yn Castell-nedd Port Talbot, Kembra; (SS89SW24). Yma hi 24.9 mildir (40.1 km) dhiworth Kardydh ha 154.2 m (248.1 km) dhiworth Loundres. 885 o braster an poblans yn 2011, ha 110 (12.4%) a wodhya kewsel Kembrek.

An balweyth a vonow y'n arenebedh Kelliwik ha Dowrgonna a dhrehedhas y dopp yn kres an 19ves kansvledhen. Mes yth esa problemys ow karya an askorrasow dhe varghas; y fions kemerys gan mergh dhe Galstok, ple'th esa kay war an Dowr Tamar mortidek rag gorhelyans. Penn-voon o kober, mes yth esa temmik a sten hag arsenik ha glow ha timber veu karyes yn-bann dhe'n balyow. Kynth esa'n Tamar mortidek dhe Galstok, kales o an tremen dhe'n mor.

Y'n vlydhen 1930 yth o Smith dyskador yn Tiverton le may tyski ev Kernewek dhe'n vebyon y'n skol. Pur sewen o an klassow ha rakhenna Smith a dhellos dornlyver an taves Kernewek, Lessons in Spoken Cornish y hanow. Yn 1933 yth eth dhe driga yn Kernow le may tallathas dyski an yeth yn klassow gorthugherweyth. Ev a oberi gans Nance rag askorra an English-Cornish Dictionary (Gerlyver Sowsnek-Kernewek) yn 1934.

Dowr Tamer yw avon fest yn soth-west Breten Veur. An Tamer a wra an amal yntra Kernow ha Pow Sows. Pennfenten an avon yw 6 km dhiworth arvor kledh Kernow war Vor Havren, mes yma hi ow tinewi dhe'n deghow hag ow junya an Chanel yn Kammas Aberplymm.

Wosa Hyns-horn an West Bras dhe dhos, brassa prener finek Balyow Basset a skwychyas dhe HWB. Y'n 6 mis a holyas, an hyns-horn a garyas 6,500 tonnas a waras yn le an 22,000 y'n vledhen gens.

An Mor Bretannek yw rann a'n Keynvor Iwerydh ow kevrenna an Mor Keltek ha'n Mor Kledh. War an arvor gogledh yma Pow Sows ha Kernow; war an arvor deghow yma Pow Frynk ow synsi ynno Vreten Vyghan ha Pow Normanek. Yma kowfordh karrhyns ha hyns-horn owth ystynna a Folkestone yn Kint dhe Boulogne yn Pas-de-Calais. War boynt kulha an mor, nyns yw moy na 34 km; mes war y boynt efanha 240 km usi. Yma an Mor Bretannek ow tiberth Ynys Breten Veur a dir meur Europa.
Sandercock yw person a boes yn Dasserghyans Kernewek y'n eur ma. Ev yw awtour a skrifennow pals y'n taves Kernewek, y'ga mysk lyvrow gramasek (r.e. Holyewgh an Lergh 1999 ha Kernewek Mar Plek 1998, warbarth gans Crysten Fudge), treylyans a dhew lyver an Bibel (Eksodus 2000, An Lyther dhe'n Ebrowyon 1999) , hwedhlow berr (r.e. "An Wedhwes" 1994), ha dyllansow a dekstow hengovek (Passio Christi, Resurrexio Domini, ha "Silvester ha'n Dhragon" dhiworth Vywnans Meryasek: y'n skrifennow ma, Sandercock a dreylys yn Kernewek Kemmyn an vershyons gwrys yn Kernewek Unys gans Mordon).

Isgenas Alnus: Gwydh gans skyll garrek, kathik gorow ha benow yw gwrys yn kynyav mes gortons deges dres gwav, yma ponnegyans yn gwav helergh po gwenton a-varr, yma a-dro dhe 15–25 ehen:

Yn 1967 tardrans arbrevek a dhalathas dhe Val Mena Wellington wosa kompani a Ganada a brenas an tyller yn 1963. Yn 1969 ober dhe sedhi shafta nowyth, Shafta Wellington Niver 1, veu dallethys. An Bal Mena Wellington a dhalathas y askorrans yn 1974 avel an tressa bal sten nowyth yn Kernow yn teyr bledhen. Ev veu rewlyes gans an Korforeth Gernewek Balweyth ha Sten (Cornwall Tin and Mining Corporation).

Llanelli yw tre yn Sir Fynwy, Kembra; (SO21SW69). Yma hi 24 mildir (38.7 km) dhiworth Kardydh ha 129.8 m (209 km) dhiworth Loundres. 3818 o braster an poblans yn 2011, ha 337 (8.8%) a wodhya kewsel Kembrek.

Enyvales po miles yw eseli an wlaskor vywoniethek Animalia. Y fywons i y'n mor ha'n nor; lies eghenn a yll nija y'n ayr ynwedh. Lies kell a'n jeves, ha galloes gwaya ha gorthybi dhe'n kyrghynnedh. I a dyber kreatoryon byw erell (enyvales, plansow, korrbryves, h.e.). War-lergh savonow bywonieth, tus a wra rann a'n wlaskor Animalia (h.y. y'n urdh Primates a'n Mammalia, po bronnviles).

Nelson yw tre yn Caerffili, Kembra; (ST19NW20). Yma hi 12.6 mildir (20.3 km) dhiworth Kardydh ha 135.8 m (218.5 km) dhiworth Loundres. 4502 o braster an poblans yn 2011, ha 553 (12.3%) a wodhya kewsel Kembrek.

An omsettyansow a veu towlenhes gans Al Qaida ha'y hembronkyer, Osama Bin Laden. Wosa an omsettyansow, lywydh Statys Unys, George Bush a dhallathas an Bresel orth Browagh; goryskynnans Afganistan yn 2001 ha Irak yn 2003. Bin Laden a veu ledhys yn oberyans yn 2011 yn Pakistan.

30587 - HLSW Klas 0298 2-4-0TF "Beattie Well Tank" (tank fenten). Byldyes yn 1874, onan a'n lokomotyvyow koth o usys war an skorren moon dhyworth Dibarthva Boskarn ha Pons Reswynn.

Porthynys (Porth Enys yn Kernewek Unys, Mousehole yn Sowsnek) yw gwig pyskessa ogas ha Lulynn yn Howlsedhes Pennwydh, Kernow. Yma dhe'n porth gerda avel onan a'n tekka y'n Rywvaneth Unys.

Fairwater yw tre yn Torfaen, Kembra; (ST29SE58). Yma hi 12.6 mildir (20.2 km) dhiworth Kardydh ha 125.7 m (202.3 km) dhiworth Loundres. 11196 o braster an poblans yn 2011, ha 1139 (10.2%) a wodhya kewsel Kembrek.

Bodorgan yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH37SE70). Yma hi 130.1 mildir (209.4 km) dhiworth Kardydh ha 215.6 m (347 km) dhiworth Loundres. 904 o braster an poblans yn 2011, ha 578 (63.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
An rol ma a dhrehevyansow an uhella yn Cita Ebron Nowyth a wradheg tourow ebren y’n cita S.U. a Cita Ebron Nowyth, Ebron Nowyth der uhelder. Drehevyans an uhella yn Cita Ebron Nowyth yw Drehevyans Stat Emproreth a 102 leur, hag a omsav 1250 ts (381 m) ha 1472 ts (449 m) der uhelder y bynykal, yn Kres an Dre Manhattan hag a veu kowlwrys yn 1931.

Y'n Qur'án, Maria ha Yesu yw an dus unnik gelwys ayat Allah ("arwoedhyow Dyw"); "gwesyon enorys" a Dhyw ens i warbarth. Hi yw pur ha sans, dell yw yn derivadow kristyon; hag yma unn lyver (soura) an Qur'án henwys yn hy henor. Hanow hy theylu unnweyth yw dihaval y'n Qur'án (hy thas yw Imran yn le Yoakim), hag yma dhedhi breur henwys Haroun (Aron).

Martin Chuzzlewit, po The Life and Adventures of Martin Chuzzlewit, yw an hweghves romans gans Charles Dickens. Dyllys veu an lyver ma yn 1844 kynsa.

An hyns-horn a dhevnydh tri jynn-ethen (mirowgh orth "Jynnow" a-is) dhyworth an Mengleudh Dinorwik. Yma nebes jynnow-disel war an hyns-horn hwath, devnydhyes yns i rag hweldrenow ha pan nyns eus an jynnow-ethen kavadow.

Sewena gaskyrgh Falkland, diberthans yn Parti Lavur ha gwelheans erbisek, faktorow oll yn hy sewena yn etholans kemmyn 1983, may kressyas Thatcher hy braster yn Chi Gemmynoryon bys dhe 144 esedh.

Yma Avon Kammel yn gogledh Kernow, Breten Veur, ow sevel yn-dann Goen Hendraburnick hag owth omdhinewi yn Mor Havren orth kammas Lannwedhenek.

Gorth-semitegieth Hitler ha'y barti a sewyas yn persekutyans Yedhowon ha re dhallathsa kyns Nessa Bresel an Bys. Wosa kuntel Yedhowon dhyworth Almayn ha Gwlasow fethys erel yn kampow keskreunyans yn bledhenyow a-varr an vresel, y tallathas an Nazis towlen (henwys yn Almayn Nazi avel an 'Digolm Final a'n Govyn Yedhowek') dhe dhiwreydhyans yn tien Yedhowow Europa. Moy ages hwegh milvil yedhow a veu ledhys y'n Loskaberth, kyns diwedh an vresel. Kynth o yedhowon an brassa rann ledhys, bagasow erel a veu ledhys ynwedh.

Aval (unnplek Avalen, Lat. Malus domestica), po avalwydh, yw ehen a wydhen vyhan yn teylu Rosaceae (genas Malus). Aval henwys yw an frooth aval ynwedh.

Nyns yw usadow an gis lytherennans a eus dhodho, a-ban yw gwell ganso dhiskwedhes hys bogalennow der gesunyans a lytherenn holyes gans y — rag ensompel, tayl, breys, ponfoys yn le "tal", "brys", ha "poenvoes" (yn lytherennans KK arnowydh). Rag henna y tisputyas George bos Beunans Meriasek an fondyans rag Kernewek Kemmyn.

Menydh Everest yw menydh yn Asi, yntra Nepal ha Tibet yn China. Esel an menydhyow Himalayas yw ev, ha'n ughella menydh y'n bys yw ev (8,848 meter).

Zoulou yw ’eth bantou kewsys in Africa Dhehow, le mayth yw hy udn tavas sodhogel ha’n tavas moyha kemmyn oll. Yma moy ages 50% a boblans an wlas na ow convedhes an tavas; cowsoryon Xhosa, an tavas Nguni ûsyes yn arbednyk in pow Codna-Tir an Est, a yll onderstondya Zoulou. In statow KwaZulu-Natal, Gauteng ha Mpumalanga yma'n brassa nyverow a Zoulouegoryon. Avell davosow erel in dehowbarth Africa, yma in Zoulou lies son 'clyck': c ([ǀ], gwrÿs gans an dens), q ([ǃ], gwrÿs a-dhelergh an dens), ha x ([ǁ], gwrÿs gans tuyow an tavas).
Manow po Ynys Manow (FSS: Manow po Enys Vanow; Manowek: Mannin po Ellan Vannin; Sowsnek: Mann po Isle of Man) yw ynys yn Mor Wordhon gensi omrewl. Manowek yw yeth keltek kenedhlek an ynys. Poblans an ynys o 84,497 yn niveryans 2011.

An linen 15.3 mildir (24.6 km) yntra Douglas ha Port Erin yw remenant finek an Kompani Hyns-horn Enys Vanow (HEV) kens, a veu grondyes yn 1870. Y gensa linen, yntra Douglas ha Peel, veu ygerys war galan mis Gwynngala 1873, holyes gans an linen Port Erin war galan mis Est 1874.

Yma'n Mengleudh Gonamena war amal dhe soth an vre eus leunhes gans dowr. Da yw gans an pobol leel an mengleudh ma rag kerdhes yndho. Y hyllir gweles remenantow avel jynn-wynsya ethen koth, chaynys ha skeul gwreydhek yn-dann an dowr (mis Metheven 2016). Down yw an dowr y'n mengleudh hag yma alsyow ughel dhodho keffrys, dell kemerer with hag owth y wodriga. Yn bledhynnyow a-dhiwedhes meyn koth re beu kemerys dhyworth atalvaow an mengleudh gans y berghennow, Lantoom Quarries.

Hanow bardhek yw hanow synsys gans benyn po den pan a ha bos esel an Orsedh. Yma lies eghenn a hanow bardhek, yw ervirys gans an bardh y honan. Nebes ensamplow yw - Mordon, Caradar, Abransek, Karer Lowarthow, Bryallen, Myrgh Kembra, Arlodhes Ywerdhon.

Gweythyow mengleudh re beu war dyller an mengleudh a-lemmyn a-ban 1787. Mes ny efanas ev kyns drehevyans an hyns-tram dhe Borth Dinorwik yn 1842. Dh'y dop y'n 19ves kansbledhen, an mengleudh a wrug arveth moy es 3,000 a dus hag yth o nessa brassa askorrer a legh y'n wlas. Erbynn 1930, niver a'n arvethesigyon a dhroppyas dhe 2,000. An mengleudh a veu degys heb gwarnyans yn 1969.

Y kasas lies triger an wig rag Amerika y'n blydhynyow 1860. An poblans a-lemmyn yw nebes 3 000 a dus. An kyns triger geryes gwell yw Daphne Du Maurier.

Llanfairfechan yw tre yn Conwy, Kembra; (SH67NE60). Yma hi 127.3 mildir (204.9 km) dhiworth Kardydh ha 202.3 m (325.5 km) dhiworth Loundres. 3523 o braster an poblans yn 2011, ha 1646 (46.7%) a wodhya kewsel Kembrek.

Thatcher a waynya hy thressa etholyans yn 1987, kyn feu hy braster lehes. Hi a dhasfurvyas tollow governans leel, yn unn gommendya Kost an Gemeneth (aswonnys avel Toll Penn, po Poll Tax yn Sowsnek). Y feu kommendys yn Alban yn kynsa le, hag yn RU gesys wosa bledhen. Ny pleg an toll ma dhe dus, hag yth esa protestyans bras yn Loundres, may 70,000-200,000 a dus a guntella yn Pedrek Trafalgar.

Bethesda yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH66NW43). Yma hi 123.2 mildir (198.2 km) dhiworth Kardydh ha 202.2 m (325.4 km) dhiworth Loundres. 4519 o braster an poblans yn 2011, ha 3501 (77.5%) a wodhya kewsel Kembrek.

An Dugeth a veu fondys yn 1337 gans Edward III a Bow Sows a-barth y vab, Edward, an Pryns Du. Nyns yw keth offisyow Pryns Kembra ha Dug Kernow, a-ban yw res gwruthyl Pryns Kembra pub gweyth, mes eritir an dugeth yn sempel.