Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Yn 1901 an Hyns-horn Lyskerrys ha Logh veu ystynnys yn-bann an nans rag junya gans an penn-linen. An ystynnans veu ygerys war 15ves mis Me 1901. An skorr a dhrehedhas Lyskerrys dhe elin pedrek dhe'n penn-linen, ytho yth esa res drehevel kay ha byldyans arbennek rag trenow an linen Logh. Junyans gans an penn-hyns-horn veu gwrys gans an garth gwara a asas trenow gwara ha kochys gwag dhe vos kesschanjyes ynter an penn-linen ha'n skorr. Drehevys veu kist sinellow yn arbennek rag an skorr rag dyghtya trenow ow mos war tu ha Komm. Deges veu homm yn mis Meurth 1964, a-dhia nena an dhibarthva re beu dyghtyes gans dorfram.

Wosa kesunyans yntra Frynk ha Breten Vyghan yn 1532, yma myghterneth Pow Frynk ow toen an titel dugel bretonek. (Yth esa gwerin Naoned ow tynnerghi an myghtern frynkek gans an kri « Vive le Duc ».)

Llanfihangel-ar-arth yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN43NE08). Yma hi 59.8 mildir (96.2 km) dhiworth Kardydh ha 180.1 m (289.8 km) dhiworth Loundres. 2141 o braster an poblans yn 2011, ha 1221 (57%) a wodhya kewsel Kembrek.

Friuli-Venezia Giulia (yn Furlanek, Friûl-Vignesie Julie; yn Kroatek ha Slovenek, Furlanija-Julijska krajina; yn Almaynek, Friaul-Julisch Venetien) yw rannvro yn Itali.

Asturyek (asturianu) yw yeth romanek a-dhiworth Spayn wostalleth, ha kewsys y'n eur ma gans 100.000 a dus yn Asturya, León ha Portyngal. An taves ma a wra sort a gevrenn yntra Galijek/Portyngalek ha Kastilek.

Fow Glas Nihon, po Fowydh Glas Nihon, (unnplek Fowen Las Nihon, po Fowydhen Las Nihon, Nihonek inubuna ("buna ki"), po kurobuna ("buna du"), Lat. Fagus japonica) yw eghen a wydhen, yn genas Fagus, ow triga yn Nihon.

Hi a skrifas novelys ha drollow berr a-dro dhe voghosogneth ha kalester arenebedh an mengleudhyow yn Kembra North yn hy bewnans a-varr avel awtoures. Hi a dhalathas skrifa novelys ha drollow moya brysoniethel wosa hi dhe janjya chi dhe Dhinbych ha demedha. Yma nebes a dreylyansow hy gweythyow yn Sowsnek ha yethow erel, mes nyns eus treylyansow Kernowek dhe'n pols ma.

Kober yw elvenn gymyk gans an arwoedh Cu ha'n niver atomek 29. Yma hanow an metol rudhik ow talleth y'n geryow Latin aes Cyprium (metrol Kobros) ha'y wosa cuprum. Devnydh a gober yw gwrys rag furvya brons. Yn mythow hag alkymygieth, kober yw kevrennys dhe'n dhywes Gwener. Balieth kober a veu diwysyans poesik yn Kernow ha Dewnans bys an 20ves kansblydhen.

Hyns-horn kemenethek 83⁄4 mildir (14 km) a res yntra Lyskerrys ha Logh yn Kernow yw an Linen Nans Logh. Hi a bes ryb tenewen an Dowr Logh y'n Nans Logh rag lower a'n hyns. Oberys yw gans Hyns-horn Bras an West.

An Bogan Sarf yw haval dhe Bogan Yar. An Bogan Sarf yw oy kroenek po oy sarf a goras yndan Kulyek, mes an Bogan Yar yw oy Kulyek a goras yndan kroenek.

An Eglos Katholik Romanek yw unn eglos a Gristonyon a-dreus an bys ma yn komunyans leun gans an Pab (Epskop Rom) hag owth holya kryjyansow a gonsels an Eglos koth. Yma hi ow terivas kevrenn heb dorr a-dhia an Eglos fondys y'n 1sa kansblydhen gans Yesu Krist ha'n abostel Peder (deskrifys avel an kynsa Pab). Yth usi moy ages 1,200 vilyon a bobel eseli a'n Eglos ma.
Hitler a geworras an Sudetenland yn Czechoslovakia, rann meur y niver Almaynegoryon, ha daskavanedhis an Tir Rhine, erbynn kevambos Versailles. Almayn a woryskynnas Poloni yn 1939, yndella y dtallathas Nessa Bresel an Bys. Hitler a wrug kevambos gans Emperoureth Nihon ow furvya an Gallosow Axis. Sewen o Almayn bys dhe 1941, ow kemeres brassa rann a dir Europa. Hitler a erviras dalleth front nowydh yn est ow terri pact gans Stalin. Kyn trehedhsons yn uskis ogas dhe Voskva yn 1942, lu Almaynoryon a dheuth ha bos stag yn gwav hwerow Russek. An poynt-treylyans a dheuth yn kas Stalingrad 1942-3. Wosa kas hir ha gosek, nevra ny dhasgemeras Hitler an les. An luyow Keffressysi a woryskynnas trethow Normandy yn 1944. Yntra 1944 ha 1945 an Geffressysi a avonsyas war-tu hag Almayn.

Hweljiow ha sodhvaow esa desedhys dhe Dheveryon, hag yth esa Miner eylvyldyes ena yn 1869. Wosa an hyns-horn dhe vos bankskwattyes, devnydhyes o Smelter avel jynn kreun; fowt a ewnans a ledyas dhe'n trenow ow tos dhyworth an kledhrennow.

Llanbadarn Fawr yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN68SW01). Yma hi 74.3 mildir (119.5 km) dhiworth Kardydh ha 178.5 m (287.3 km) dhiworth Loundres. 3311 o braster an poblans yn 2011, ha 963 (29.1%) a wodhya kewsel Kembrek.

Ev a sewenas gans bri yn ughella gradh an apposyans settys gans an Gesva yn 1997 hag eth ha bos dyskador KDL ha Bardh Gorsedh Kernow y'n keth vlydhen.

Llai yw tre yn Wrecsam, Kembra; (SJ35NW61). Yma hi 111.8 mildir (179.9 km) dhiworth Kardydh ha 163.5 m (263.1 km) dhiworth Loundres. 4636 o braster an poblans yn 2011, ha 506 (10.9%) a wodhya kewsel Kembrek.

Yr Hôb yw tre yn Sir y Fflint, Kembra; (SJ35NW16). Yma hi 113.3 mildir (182.3 km) dhiworth Kardydh ha 165.6 m (266.5 km) dhiworth Loundres. 4095 o braster an poblans yn 2011, ha 535 (13.1%) a wodhya kewsel Kembrek.

Phan Thiết yw brassa cita Binh Thuan, Vietnam. Enep an cita yw 206 km², yn 2012, hag yma dosedh a 350.000 a drigoryon. An sita a veu fondys yn 1930.

Dowrgleudhyow a dreus avonyow, fordhow po nansow dre dhowrbonsow. An dowrbons gerys-gwella yw Dowrbons Pontcysyllte yn Kembra a dreus an Avon Dowrdiw.

An hyns-horn a ombrofyas rag ha kavos Reyth an Senedh dhe dhrehevel skorren dhe Hwel Bysi a nyns esa gorfenys. An reyth nowyth a allesogas devnydhyans a lokomotyvyow.

Anserghogeth Los Altos dhiworth Gwatemala a veu derivys yn soedhogel an 2ª a vis-Hwevrer, 1838. An governans kesunys a aswonnis Los Altos avel hweghves stat an kesunyans ha ri esedhow dhe gannasow Los Altos y'n Kuntelles Kesunys an 5es a vis-Metheven y'n vlydhen na. Baner Los Altos o varyans a huni an Kesunyans Amerika Kres, gans sel gres ow tiskwedhes loskvenydh y'n keyndir ha kwetsal (po 'quetzal', edhen leel) a-rag. An kynsa baner Amerika Kres o hemma a wrug devnydh a'n kwetsal avel arwoedh; hi re bia rann baner Gwatemala a-dhia 1871.

Wosa hy dyscudhyans an 1ª Genver 1801, gans Giuseppe Piazzi, tus skentyl a wrug aswon Ceres avel onan a'n planettys. Ceres a wrug kelly an studh na tabm ha tabm y'n bledhydnyow 1850. A-dhia 2006, Ceres yw aswonys yn sodhogel avel blanet còr gans an Unyans Steroniethak Keswlasak.
Wosa an viaj dhe Barkfordh Bosvenegh an tren a dhehwel dhe Vosvena Ollgemmyn kyn ev dhe dhalleth an viaj yn-nans an nessa skorren dhe Dhibarthva Boskarn. Ogas dhe'n Hyns-diwrosa Kammel yw gorsav Dibarthva Boskarn. Yma aspiryansow dhe'n hyns-horn dhe ystyn ryb tenewen an hyns-diwrosa dhe Bonsrys y'n termyn a dheu.

An dewysyans ferederek amerikanek a hwarf dhe'n De-Merth wosa an kensa De-Lun yn bledhennow dybarthhes gans deu. Yndella y kodhans y ynter an 2sa ha'n 8ves a vis Du. Eseli rag an Chi SUA yw pupprys dewysys war'n kelghheans ma.

Llanwddyn yw tre yn Powys, Kembra; (SJ01NW38). Yma hi 89.2 mildir (143.5 km) dhiworth Kardydh ha 165.6 m (266.5 km) dhiworth Loundres. 252 o braster an poblans yn 2011, ha 96 (38.1%) a wodhya kewsel Kembrek.

An rol ma a radheg touryow ebren yn Cita Evrek Nowyth selys war uhelder a’ga fynakyl, hag a syns y’ga mysk gwernow radyo hag ayrlorhow. Awos y vos possybyl prederi a dremynnow pennsernethek ha peulyow avel sojetus, yth yw gwell gans nebes diwysogyon tourow ebren an vaner ma a vusurans. Musurans uhelder pennsernethek savonek, hag a eske ayrlorhow yn uhelder drehevyans, yw synsys rag ententys komparek.

Henry VII (1457–1509) o Myghtern Pow Sows hag Arloedh Wordhon a-dhia 1485 bys termyn y vernans. Ev a veu genys yn Pennvro, Kembra; y dhevedhyans o Frynkek, Kembrek ha Sowsnek warbarth. Tas Henry o Edmond Tudur, Yurl Richmond, a verwis awos an Pla Meur kyns dineythyans y vab. Dama-wynn Henry Tudur o unn kyns myghternes Pow Sows, Katrin a Valois. Hag eev flogh, y triga Henry yn Breten Vyghan. Yn 1485, ewnter Henry, Jasper Tudur, a hembrenkyas trygh sewen yn Kembra. An myghtern y'n eur na, Hykka III, a fethsons ynsi orth Kas Bosworth, ha Henry eth ha bos myghtern.

Omar Khayyám (1048–1123; yn persek, "عمر خیام") o bardh ha kalkor genys yn Nishapur, Iran. Y hanow leun o Ghiyath al-Din Abu'l-Fath Umar ibn Ibrahim Al-Nisaburi al-Khayyami. (Yma al-Khayyami ow styrya "gwrier tyldow").

Yn 1819, an negysydh John Taylor a wobrenas an Balyow Kresennys yn kosk. Y fons bagas a bymp bal a via forsakyes yn 1811 hag esa livys. Taylor a ynstallyas dew jynn-pompya 90 meusva - brassa ensamplys a'gan eghen an bys - hag ygeri skorenn kober 1 mildir (1.6 km) hir, brassa an bys y honan. An Balyow Kresennys a wrussa mos ha bos an pennval kober yn Kernow.

Pow Ereder o kevrang yn deghow ha kres Kernow ow synsi ynno an darnow deghow a ranndiryow Karrek ha Rostorrmoel neb a wre bewa dhia 1974 dhe 2009.

Bal sten yn Kernow west yw Bal Sten Gever eus desedhys ynter an gwigow a Voskaswal Wartha ha Trewyllard yn Kernow. Ev veu oberys yntra 1911 ha 1990 hag ev a askorras yn kever 50,000 tonnas a sten du dres an spys ma. Gwithti ha kresen ertach yw ev y'n jydh hedhyw.

Hungarek yu yeth Fynnek-Ugrek kewsys yn Hungari hag yn randyryow adenewan yn Romanya, Slovakya, Ukren, Croatya, Austrya, Serbya ha Slovenya. An hanow hungarek rag an yeth yu magyar.

Bys 1974, yth esa nebes gwigow y'n north a Lannstefan, war du west an avon, ow kul rann a Dhewnans, mes rann a Gernow yns i lemmyn dhe'n brassa rann.
Croesyceiliog yw tre yn Torfaen, Kembra; (ST39NW12). Yma hi 14.3 mildir (23.1 km) dhiworth Kardydh ha 123.8 m (199.3 km) dhiworth Loundres. 5111 o braster an poblans yn 2011, ha 554 (10.8%) a wodhya kewsel Kembrek.

An Mor Cosel a veu gwelys gen Europians a-varr e'n 16ves cansvledhen, kensa gen an whithrer tiryow Vasco Núñez de Balboa a wrug tremena Ros Panama en 1513 hag y henwel Mar del Sur (Mor an Soth). Y hanow noweja a veu res gen an whithrer tiryow a Bortyngal Ferdinand Magellan dres caskerdh Spayn a wolyans a-dro dhe'n bys en 1521, a wrug cavos gwynsow ewn hag ev ow trehedhes an mor hag y elwel Mar Pacifico en Portyngalek, ow styrya "mor cosel".

Mengleudh leghen yw an Mengleudh Penrhyn (Sowsnek: Penrhyn Quarry, Kembrek: Chwarel y Penrhyn), trigys yw an mengleudh ogas dhe Bethesda y'n gledhbarth Gembra. Mengleudh leghen brassa an bys o Mengleudh an Penrhyn dhe dhiwedh an 19ves kansvledhen; ogasti 1 mildir (1.6 km) hir ha 1,200 tros-hys (370 meter) o an pennboll gans ogasti 3,000 mengleudhyor. Yn dydhyow-ma, ev re beu gorbassyes gans mengleudhyow yn an Statys Unys, Spayn ha China. Mengleudh an Penrhyn a dhur avel mengleudh leghen brassa Breten, mes yma 200 mengleudhyor dhodho yn-unnik.

Yth esa'n hyns-horn war rol a dhegeansow profyes Derivas Eyl-Shapya an Hensi-horn Breten, mes ev o gwithys awos bos hedhas gans fordhow mar dhrog.

Sen Jago, ha Lugo le pergherinses a vri goth, yw pennsita an gemmynieth. Vigo, A Coruña, ha Ferrol yw teyr sita arall a boes y'n bro (ha pub huni anedha brassa es an bennsita).

Kernowek Standard (KS) yw screfa-composter a-barth Kernowek dasserhys cres ha dywedhes. Kernowek Standard re dhysplegyas a-dhia 2006–8 der gescusulyans an bagas UdnFormScrefys ha ragbrenoryon lysten e-bost KS. Y auctours chyf o Michael Everson, Neil Kennedy ha Nicholas Williams. Entent Kernowek Standard yw doblek:

Yntra 1893 ha 1964, servyes veu an mengleudh gans an Hyns-horn Kernow North a oberi trenow karg a-dhyworth garth-keschanj a ranna gans an hyns-horn pervedhek. Ny dreusvewas an dhew hyns-horn dhe'n jydh hedhyw ha lemmyn an mengleudh a dhevnydh kertigow rag karga an legh.

Yma 2,200 mildir a dhowrgleudhow y'n Ruwvaneth Unys a ober hedhyw. An dowrgleudh hirra yn Breten Veur yw Dowrgleudh Leeds ha Lyverpoul, eus 127 mildir y hirder.

Martinik (Frynkek: Martinique) yw bagas ynysek y'n Mor Karib neb yw rannvro ha département a Bow Frynk. Martinik a furv rann a'n Unyans Europek.

Llangathen yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN52SE74). Yma hi 46.8 mildir (75.2 km) dhiworth Kardydh ha 170.2 m (273.9 km) dhiworth Loundres. 497 o braster an poblans yn 2011, ha 257 (51.7%) a wodhya kewsel Kembrek.

Naoned (hemm yw hy hanow bretonek; y's helwir Naunnt yn gallo ha Nantes yn frynkek) yw sita vretonek yn département frynkek Liger-Atlantek. Port ogas hag aber Dowr Liger yw Naoned.

Reyth an PD&SWJR a gomprehendyas powers dhe brena an Hyns-horn Moon Kernow Est. An re ma a wrug mos ha bos ambos yn mis Est 1884. "Perhenegys" o an hyns-horn war galan mis Metheven 1891, kyn nyns esa'n prenas gorfenys bys an 4a mis Genver 1894.
Lower a valyow ha hwelyow koth dhe'n north veu eylygerys avel an Balyow Feniks Unys po Stowes ha meur a voon kober veu trovyes yn nebes anedha. Mes nyns esa pub assay sewena. An skorrennow dhe Vre Garn Est ha West o an sewenna.

Unyans Gwerinel Breten Vian (Bretonek: Unvaniezh Demokratel Breizh; Frynkek: Union démocratique bretonne) yw parti politek ranndiryel yn Breten Vian. Yma dhedha 3 esel a Senedh Ranndiryel Breten Vian.

Tre yn Konteth Karvyrdhin, Kembra, Breten Veur yw Karvyrdhin (Kembrek: Caerfyrddin, Sowsnek: Carmarthen). Poblans an tre yn 2001 o 14,648 a drigoryon. An cita romanek, henwys Moridunum, a veu selyes omma.

Llandrillo-yn-Rhos yw tre yn Conwy, Kembra; (SH88SW81). Yma hi 128.6 mildir (206.9 km) dhiworth Kardydh ha 196.6 m (316.4 km) dhiworth Loundres. 7422 o braster an poblans yn 2011, ha 1366 (18.4%) a wodhya kewsel Kembrek.

Bronnviles yw eseli a Mammalia, unn klas a enyvales ow triga a-dreus an bys. Aga gnasow a rowedh yw: tethow (ha'n re a vronnviles benow ow kul leth rag bronna aga askorr); blew; ha goes toemm. An ympynnyon a rewl kylghya an goes der unn golonn a peswar chambour.

Hyns-horn kledhrennow kul 1' 111⁄2 " (597 mm) geyj yn Porthmadok, Kembra yw an Hyns-horn Ertach Ugheldir Kembra (Kembrek: Rheilffordd Ucheldir Cymru, Sowsnek: Welsh Highland Heritage Railway). Ponir an hyns-horn dhyworth gorsav ogas dhe worsav an Linen Cambria dhe Dhibarthva Benn-an-Mount (Cyffordd Pen-y-Mount/ Pen-y-Mount Junction) war weli-kledhrennow koth an hyns-amal Bedhgelert.

D yw peswera lyther an lytherennek Kernewek hag a'n lytherennans romanek dre vras. Hi yw an tressa kessonenn keffrys. War-lergh A Grammar of Modern Cornish gans Wella Brown, hanow an lytherenn D a via leverys 'de'. An lytherenn ma a via menowgh lowr yn Kernewek Kemmyn herwydh unn studhyans servadow.[1]

Rosa Luxemburg (Polonek: Róża Luksemburg; 5ves a vis Meurth 1870 po 1871 – 15ves a vis Genver 1919) o gwlasegoryes almaynek sosialistek. Yedhow a Boloni o hi wostalleth. Yth hembrenkyas hi an movyans almaynek rag domhwelans marksydh (an Spartakusbund) a eth ha bos Parti Kemmynegorek Almayn. Hi ha lies kans a dus erell o ledhys yn mysk omsav kemmynegorek yn Berlin yn 1919.

Lien screfys in Zoulou a wrug omdhysqwedhes i'n 19ves cansbledhen gans treylyans an Beybel in 1883. John Dube ha Reginald Dhlomo o screforyon bosek in Zoulou i'n kensa hanter an 20ves cansbledhen. I'n eur ma, Zoulou yw ûsyes dre radyo, pellgowser, ha fylm. Yesterday (2004) o an kensa fylm a hireth plen i'n tavas. Jacob Zuma, an peswara lewyth a repoblek Africa Dhehow, a wor clappya Zoulou avell y gensa tavas.

Mighal Josep an Gov o hembrenkyas an Gernowyon a geskerdhas dhe Loundres yn 1497. Serrys awos an myghtern dhe vynnes kavoes toll rag omsettya erbynn Alban, Mighal an Gov, trigys yn Lannaghevren, a erviras mos dhe Loundres rag protestya. Lies den eth ganso, ha’n lu na eth ha bos brassa war an fordh, yn arbennik pan omjunyas gansa Tomas Flamank, den an lagha yn Bosvenegh.
Charlys Jamys Stuart o myghtern Alban (a-dhia 1567 yn-dann an hanow Jamys VI), Pow Sows hag Wordhon (a-dhia 1603 yn-dann an hanow Jamys I) bys eur y vernans yn 1625. Ev yw an kynsa myghtern a Ji Stuart yn Pow Sows, hag ev ow sywya an diwettha sovran Tudur, Elisabeth I neb a verwis heb fleghes.

Yuri Vladimirovich Andropov (Russek: Ю́рий Влади́мирович Андро́пов, tr. Yuriy Vladimirovich Andropov; leverys: [ˈjʉrʲɪj vlɐˈdʲimʲɪrəvʲɪtɕ ɐnˈdropəf]; 15 mis Metheven [G.K. 2 mis Metheven] 1914 – 9 mis Hwevrer 1984) o politeger Sovyetek neb o hembronkyas Unyans Sovyetek pymthek mis a 1982 bys yn y vernans yn 1984.

Aberhonddu yw tre yn Powys, Kembra; (SO02NW96). Yma hi 33.4 mildir (53.8 km) dhiworth Kardydh ha 142.8 m (229.8 km) dhiworth Loundres. 7979 o braster an poblans yn 2011, ha 1013 (12.7%) a wodhya kewsel Kembrek.

Llanystumdwy yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH43NE46). Yma hi 109.8 mildir (176.7 km) dhiworth Kardydh ha 200.7 m (323 km) dhiworth Loundres. 2017 o braster an poblans yn 2011, ha 1553 (77%) a wodhya kewsel Kembrek.

Conteth Evrek (Sowsnek: Yorkshire) yw conteth hengovek yn Pow Sows cledh. In 1974, Conteth Evrek a veu dyberthys in pajar conteth noweth: Conteth Evrek North, Soth, ha West, ha Humberside (warbarth gen radn a gonteth Lincoln). Ma udn ranvro sowsnek arnoweth, Conteth Evrek ha Dowr Humbyr, ûsya hanow an conteth ha senjy eta an pajar conteth na. A-dhia 1996, Conteth Evrek yw dyberthys in try conteth ha pemp awtorita udnyk.

Langstone yw tre yn Casnewydd, Kembra; (ST38NE39). Yma hi 14.2 mildir (22.8 km) dhiworth Kardydh ha 119.7 m (192.7 km) dhiworth Loundres. 3202 o braster an poblans yn 2011, ha 356 (11.1%) a wodhya kewsel Kembrek.

Hellys (Bal Walter Trout) - Yth yw ragwelys yth eyl-ygerir an hyns-horn dhe dyller servadow awos bos tyller gorsav Hellys gwreydhek war dir privedh.

Y Rhigos yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (SN90NW42). Yma hi 24.5 mildir (39.4 km) dhiworth Kardydh ha 148.1 m (238.4 km) dhiworth Loundres. 869 o braster an poblans yn 2011, ha 135 (15.5%) a wodhya kewsel Kembrek.

Jynnji nowyth veu byldyes dre benn an shafta Pennsevik Kembra yn 1907, a via sedhys dhe dhownder a 1200 tros-hys (365 meter). An jynnji o chi dhe jynn-prenn pompya 80" - an onan finek dhe vos byldyes gans an Vreder Holman a vri a Gammbron.

Yma treusva vyghan dhe Dhibarthva Komm, le may chanj trenow aga thu rag may hyllons pesya aga viaj dhe Logh. Nyns yw saw dew dren pub dydh a res dhe worsav Dhibarthva Komm usi kwartron mildir (0.4 km) dhe-ves a'n dhibarthva y honan. An linen a bes dres an pons dhe Dhibarthva Komm dhe Dhowr an Woon, ow passya yn-dann an Ponsfordh Dowr an Woon. Nyns yw an linen dhe Dhowr an Woon devnydhyes namoy y'n pols ma.

Y hyllir kavoes sel a gryjyans muslimek y'n shahādatan ("dew dherivas"): lā ilāhā illā-llāhu; muḥammadur-rasūlu-llāhi — "Nyns eus dyw saw Dyw; Mahomm yw kannas Dyw."

Pencarreg yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN54NW70). Yma hi 58.6 mildir (94.4 km) dhiworth Kardydh ha 175.9 m (283.1 km) dhiworth Loundres. 1110 o braster an poblans yn 2011, ha 673 (60.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Ev a veu etholys Pennmenyster Pow Spayn yn etholansow 2004 ha 2008. An 2a mis Ebrel 2011 ev a dheklerys na vynn ev ombrofya arta yn etholans 2012.

Yeth minorita usi kowsys yn Almayn yw Northfrisek (Frasch/Fresk/Freesk/Friisk). Kowsys yw gans 30,000 person yn Frisi Kledh. Keskelmys yw an yeth dhe'n dhew yeth Frisek aral, Saterfrisek usi kowsys yn Is-Saksoni ha Westfrisek usi kowsys y'n Iseldiryow.

Kanada yw rywvaneth werinel keffrysyes yn Amerika Gledh. Yma'n Keffrysyans ow tydhya a-dhia 1867 hag ynno 10 pow ha 3 tiredh y'n eur ma. Trevesigethow frynkek ha predennek o niver a'n powyow ma.

Vanessa Beeman o Bardh Meur a'n Orsedh Kernow a 2006 bys 2009. Y teuth ha bos bardh der apposyans y'n yeth;[1] Kernewegoryes freth yw hi.[2] Gwenenen yw hy hanow bardhek. Genys veu yn Kenya dhe gerens kernewek ha megys veu yn Tansania. Yn Kernow y trig hi a-dhia 1986.[3] Hi yw an sekond benyn kurunys avel Bardh Meur.

Llandysul yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN44SW31). Yma hi 62.1 mildir (99.9 km) dhiworth Kardydh ha 182.5 m (293.6 km) dhiworth Loundres. 2665 o braster an poblans yn 2011, ha 1530 (57.4%) a wodhya kewsel Kembrek.

Llanasa yw tre yn Sir y Fflint, Kembra; (SJ18SW12). Yma hi 127.4 mildir (205.1 km) dhiworth Kardydh ha 184.6 m (297 km) dhiworth Loundres. 4214 o braster an poblans yn 2011, ha 879 (20.9%) a wodhya kewsel Kembrek.

Hy hanow yw מרים Maryām yn Aramek, Μαριαμ po Μαρια yn Grew, Maria yn Latin ha مريم Maryam yn Arabek. Y'n tekstow Kernewek hengovek, Maria yw gelwys an "wyrghes ker Maria", "Maria myghternes Nev", h.e.

A-dhyworth diwedh Nessa Bell an Bys bys y'n 1960ow a-varr, yth esa fowt a dus val a sleyneth. Ytho an balyow Gever ha Crofty Soth a wrug arveth tus bal polonek hag italek. An plit a wrug mos ha bos gwell y'n 1960ow hag yth esa 270 a dus bal dhe'n hwel dhe'n pols ma. An bal a ystynnas dhe hen hwelyow Bal Levant a eth yn-dann an mor, mes res o dhedha ebilya toll yn gweli an mor rag may hyllsons draynya an shaftys.

Senedh Statys Unys (Sowsnek, United States Senate) yw chi ughella reythyansel an Statys Unys. Yn drehevyans Capitol yn Washington DC a omguntel.

Herwydh an oes, y helwys pennsevigyon a Vreten Vyghan "dugys", a-wosa "myghternedh Breten Vyghan", "yurlys", hag ynwedh wor'tiwedh dugys Breten Vyghan ha gwahalyethow Frynk.

Dres 2007 ha 2008, yth esa rann geworansel vyghan a linen devnydhyes yntra Penn-an-Mount ha Kelgh Treth Meur. Homma a dhegeas yn 2008, pan an Hyns-horn Ugheldir Kembra dhyworth Karnarvon a junyas an Hyns-horn Ffestiniog.

Skaw dowr (unnplek skawen dhowr, Lat. Viburnum opulus) yw ehen a blans bleujek yn genas Viburnum, hag yn teylu Adoxaceae. Trygys yw yn Europa, Afrika kledh, hag Asi kresel.

Alban Nowydh yw pow yn Kanada. An pow a gomprehend diw rann boesek: konna-tir Alban Nowydh hag Ynys an Pennrynn Bretonek. Hemma yw tiredh koth an dus Míkmaq – neb a drig ena hwath – hag o an drevesigeth frynkek Akadi (Acadie) wosa henna. An gurun bredennik a gemmeras an pow yn 1713 ha ri dhodho an hanow arnowydh, Alban Nowydh (Nova Scotia).
Yn mis Metheven 1980 askorrans dhe Hwel Jenna a eyl-dhalathas, wosa an bal dhe vos prenys gans Carnon Consolidated yn 1979, ha nebes moon a dheuth a-dhyworth Mena Wellington. An kompani Thyssens a wobrenas an tyller dhe Wellington a-dhyworth Billiton Minerals Ltd, an kompani a brenas nebes byldyansow ha tiryow an tyller yn 1979 ynwedh.

Gonisyow trethysi a dhallathas an 11ves mis Medi 1879, mes nyns o an gorsav yn Dowr an Woon gwiw drefen nag esa va ogas dhe'n drev yn Lyskerrys po an Hyns-horn Kernow. Mis Me 1901, linen-junya a ygoras yntra Dibarthva Komm, war an linen Logh, ha Lyskerrys, war an Hyns-horn Kernow, rann a Hyns-horn an West Bras bys an spys ma. Wosa an linen-junya dhe ygeri, an linen yntra Dibarthva Komm ha Dowr an Woon a wrug degea rag trethysi.

14ves mis Est 2005. Tren esa tennys gans Niver 13 (Kissack) a dheuth dhyworth an kledhrennow hag ev owth entra loup Castletown. Nagonan veu shyndys ha gonisyow veu eylworrys gans kyttrinow rag remenant an jydh.

Talyllychau yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN63SW75). Yma hi 48.7 mildir (78.4 km) dhiworth Kardydh ha 168.2 m (270.7 km) dhiworth Loundres. 486 o braster an poblans yn 2011, ha 207 (42.6%) a wodhya kewsel Kembrek.

Thabo Mvuyelwa Mbeki (1942– ) o lywydh Afrika Deghow a-dhia 1997 bys 2008. Ev o nessa lywydh an Repoblek wosa diwedh apartheid, ow sywya Nelson Mandela. Geryes da o ev rag promovya an tybyans a "Dhasserghyans Afrika" yn arbennik der an Unyans Afrikek ha NEPAD; hag awos negesa kres yn Rwanda, Burundi ha Kongo.

Essa (Sowsnek: Saltash) yw tre yn Kernow, Breten Veur, a-dreus Dowr Tamer a Aberplymm (yn Dewnans). Yma chi Koesheyl yn kyrghynn an dre. Yn ranndir Karadon yw an dre. Yma dhedhi boblans a nebes 15,000 a drigoryon (po 14,124 war-lergh niveryans 2001).

Yth esa'n balweyth kober ow teklinya y'n arenebedh yn 1860ow. Ev a wrug mos ha bos iselweyth yn 1870, pan an Balyow Kesunyes Clifford a wrug degea. Wosa an gwav poos a 1876-1877, an Odyt Konteth Bras, a wrussa kodha dhe dhasewnans ha mos ha bos lettyes, a dardhas ha kawsya an porth yn Deveryon dhe leunhe gans leys, ow kul gorhelyow dhe dhiskarga dres tender.

Yn Nessa Bresel an Norvys, an ayrlu almaynek a dhistruis klavji (merkys yn tiblans a growsow rudh), ha tus pals ledhys ynni. Dew gamp-kethneth an Almanyon a selyas ena.

Tonna yw tre yn Castell-nedd Port Talbot, Kembra; (SS79NE58). Yma hi 29 mildir (46.6 km) dhiworth Kardydh ha 156.8 m (252.3 km) dhiworth Loundres. 2445 o braster an poblans yn 2011, ha 292 (11.9%) a wodhya kewsel Kembrek.

Mahunyes (sowsnek: Menheniot) yw gwig ogas ha Lyskerrys yn Kevrang Est (ranndir Karadon), Kernow, Breten Veur. Yma gorsav war an hyns-horn yntra Paddington ha Pennsans y'n dre. Poblans an plyw yn 1998 o 1,665 a drigoryon, herwydh Konsel Kernow.

Islam yw kryjyans an pur vrassa niver a dus; yn effeyth, Pakistan veu fondys avel stat-kenedhel rag an Vuslimyon a Eynda. Bangladesh a furvya rann a'n stat na bys 1973, pan vreselyas Bangladeshis hag Eyndogyon rag anserghogeth an stat na.
An hyns-horn re beu yn fylmow, rag ensampel: y'n kevres fylmow Harry Potter avel tyller rag an Hogwarts Express, y'n fylm dogvennek prydydhyek A Line for All Seasons (1970) gans Eddie McConnell hag y'n fylm Trainspotting (1996) gans Danny Boyle.

Maw skiensek o Edward, mes klav yn fenowgh. Y halla ev kewsel Sowsnek, Latin, Frynkek ha Greka. Y fu ev marow hag ev 15 bloedh. Wosa henna, yth esa an gurun dh'y hwoer gatholik Maria.

Savla hyns-horn byghan o Gorsav Golnans a servyas an wig gans an unn hanow. Kay sempel war lann an dowr o ev dhe soth an wig. Yth esa treusva a ros hedhas dhe hyns-slynkya. Deges veu an gorsav yn 1965.

Llanhari yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (ST08SW10). Yma hi 11.3 mildir (18.1 km) dhiworth Kardydh ha 142.1 m (228.6 km) dhiworth Loundres. 3460 o braster an poblans yn 2011, ha 482 (13.9%) a wodhya kewsel Kembrek.

Aberfala (gwelewgh a-is rag henwyn erel) yw porth orth an arvor soth a Gernow ryb dhowr Fala. Meur y vry yw ystory morek an dre; porth Aberfala yw an downa in Europa west. Negys morek re dhyfegas ha tornyaseth yw moy dhe les hedhyw. An Gwithty Morek Kenedhlek a egoras yn Aberfala in mis Whevrel 2003. In 2004, th'era 18 300 a drigoryon yn Aberfala-Penryn. Lehe a wre poblans; war-lergh an nyveryans in 2001, th'era poblans a 22 658 dhe Aberfala.

Myddfai yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN73SE40). Yma hi 42 mildir (67.6 km) dhiworth Kardydh ha 159.6 m (256.9 km) dhiworth Loundres. 394 o braster an poblans yn 2011, ha 196 (49.7%) a wodhya kewsel Kembrek.

Llangwyryfon yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN57SE91). Yma hi 68.8 mildir (110.8 km) dhiworth Kardydh ha 176.5 m (284 km) dhiworth Loundres. 577 o braster an poblans yn 2011, ha 342 (59.3%) a wodhya kewsel Kembrek.

Oll an hensi-horn kledhrenn kul yn Kernow y'n jydh hedhyw yw hensi-horn havyasek. An Hyns-horn Ethen Lannstefan a dhyworth Lannstefan dhe Velinnowyth war hyns koth an hyns-horn Kernow North. Ev a dhevnydh kledhrennow 1 tros-hys 11 1/2 meusva (597 mm). An Hyns-Horn Ethen Glynn Lappa a dhyworth Benny Halt dhe'n bal, Hwel Rosen Est (East Wheal Rose), war gledhrennow 15 meusva (kledhrennow ispoyntel).

Y Gaer yw tre yn Casnewydd, Kembra; (ST28NE83). Yma hi 9.4 mildir (15.2 km) dhiworth Kardydh ha 124.3 m (200 km) dhiworth Loundres. 8371 o braster an poblans yn 2011, ha 681 (8.1%) a wodhya kewsel Kembrek.

An lytherennek moyha devnydhys y'n bys ma yw huni romanek, displegys rag skrifa Latin mes usys y'n dydhyow ma rag skrifa moyha yethow Europa (saw yethow Howldrevel Europa, y'ga mysk Russek ha Greka), Turkek, Vietnamek, ha'n vrassa niver a yethow kewsys yn Amerika hag Afrika a-is an Sahara. Y'n lytherennek ma y skrifir Kernewek sertan.

Nancwnlle yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN55NE57). Yma hi 63.4 mildir (102 km) dhiworth Kardydh ha 175.6 m (282.5 km) dhiworth Loundres. 780 o braster an poblans yn 2011, ha 352 (45.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Gwayana (yn Sowsnek ha Spaynek, Guyana) yw gwlas yn Amerika Dhehow. Yma'n brassa rann a'n poblans ow triga ryb an Keynvor Iwerydh, ytho yma kevrennow krev yntra Gwayana ha tiryow an Mor Karib. Bys yn 1966 yth o hi trevesigeth predennek, henwys British Guiana. Yn termyn an drevesigeth, y teuth kethow dhyworth Afrika ha gwesyon dhyworth Eynda rag ober yn bargenyow-tir sugra. Henedh an dhiw genedhel ma a wra hwath an moyha bagasow a boblans an repoblek. Y'n eur ma, Gwayana a wra rann a Caricom (Kemmynieth ha Marhas Gemmyn an Mor Karib); Georgetown yw penncita an kuntelles na.

Ev re beu nebes assays dhe eylgomendya gonis trethysi war an hyns-horn, mes y fia res dhe'n kompani eyldhrehevel an gorsav yn Fowydh hag ughradha an kledhrennow kyn hemma dhe wallos hwarvos.

Rhaeadr Gwy yw tre yn Powys, Kembra; (SN96NE46). Yma hi 58.5 mildir (94.1 km) dhiworth Kardydh ha 154.3 m (248.3 km) dhiworth Loundres. 2012 o braster an poblans yn 2011, ha 238 (11.8%) a wodhya kewsel Kembrek.

Ynys Clipperton (FSS: Enys Clipperton; Frynkek: Île de Clipperton) yw ynys y'n Keynvor Hebask. Nyns eus poblans mann war Clipperton, mes hy ferghennogeth yw an acheson rag Bow Frynk dhe avoes reythow ekonomik a-barth 435 612 km² a'n Keynvor Hebask a-dro dhedhi. Meksiko re jallenjyas an studh frynkek a'n ynys ma.

Meur ras a omglemyans an gemeneth leel ha kowethyansow leel avel Konsel Kernow hag Ertach Kemeneth Boskaswal Wartha, an le re wortas hedhasow dhe'n poblek. Bal Sten Gever yw gwithti ha Kresen Ertach y'n jydh hedhyw war arenebedh a 67 erow (270,000 m2) a wra dhodho bos an brassa bal sten gwithys yn Breten Veur. Rann bosek an Dirwedh Balweyth Kernow ha Dewnens West yw ev hag ev o aswonnys gans UNESCO yn 2006. Ev re gavas £3.8 milyon a skoodhyans arghansek rag gwellheansow dhyworth an Gwari Dall Ertach, Objective One, Konsel Kernow ha Konsel Ranndir Pennwydh.

Dante Alighieri, po Dante (14 mis Me / 13 mis Metheven, 1265 – 14 mis Gwynngala, 1321), o prydydh italek a Florens. Divina Commedia (Komedi Duwek) yw an oberen gans Dante moyha godhvedhys yn ta. Henwys "Tas a Italek" yw Dante.

Bal deges y'n Ranndir Balweyth Bre Garn yn Kernow Est yw an Bal Bre Garn Soth (Sowsnek: South Caradon Mine). Trigys yw an bal war amalow soth Bre Garn a-dro dhe hanter mildir (804 meter) dhe-ves a dopp an vrenn. Yth esa va brassa bal y'n ranndir hag ev o onan a'n penn-balyow kober yn Kernow gans eskorrans a 217,820 tonnas a voon kober.

Willow Kereve (Sowsnek: William Rowe; Kernewek Kemmyn: Wella Kerew po Wella Rowe) o tiek ha Kerneweger y vammyeth neb a driga yn Eglossankres. Genys yn 1660 yn Eglosveryan, y skrifa va treylyansow Kernewek a teyr rann an Bibel ha'n Deg Gorhemmyn, warbarth gans gerva Kernewek-Sowsnek (homma yw kellys; yth o mammskrif a 354 folenn, gwelys yn tiwetha yn Boston yn 1830). Ny glappya ev nevra Kernewek dh'y fleghes. A-dro dhe 1700 y ferwis ev.
Hyns-horn ertach yn Bosvenegh, Kernow yw an Hyns-horn Bosvenegh ha Reswynn (Sowsnek: Bodmin and Wenford Railway). An hyns-horn a gonsyst a dhew skorren tamm moy ages 3 mildir (4.8 km) hir a bon dhyworth penn-worsav an linen Bosvena Ollgemmyn; onan dhe Dhibarthva Boskarn hag onan dhe Worsav Fordh Bosvena. An hyns-horn a gevrenn gans an Penn-hyns-horn Kernow dhe Worsav Fordh Bosvena.

Sung Jae-ki(Koreek: 성재기; Hanja:成在基, 11ves a vis Gwyngala 1967 - 26ves a vis Gortheren 2013)yw human rights activists and civic activist, philosophers yn Korea Dhyhow.

An Geltyon goth a skrifa yn lytherennek arbennik gelwys Ogam. Y kavsons i an tybyans dhe skrifa yndellma, dell grys skoloryon, a-dhia niverennow Romanek; mes nebes unnik yw an furv ha patron a Ogam.

An hyns yntra Bosvena Ollgemmyn ha Fordh Bosvena yw 3.5 mildir (5.6 km) hag yntra Bosvena Ollgemmyn ha Dibarthva Boskarn yw 3 mildir (4.8 km).

Ev a askorras an kynsa lyver-termyn yn Kernewek yn tien, Kernow y hanow, mes an dyllans ma a worfennis pan dhehwelis Smith dhe Sussex yn 1936. Ev a besyas gans y studhyansow hag yn 1939 y tellos ev Cornish Simplified (Kernewek Sempelhes), lyver aswonnys yn ta. Dyllansow erell a vri yw Nebes Whethlow Ber, The Story of the Cornish Language (Hwedhel an Yeth Kernewek), How to learn Cornish (Fatell dhyskir Kernewek), Whethlow an Seyth Den Fur A Rom hag ev re worfennsa an brassa rann a dreylyans a'n hwedhel Trystan hag Ysolt: an hirra hwel gwers y'n yeth Kernewek, pan verwis ev yn 1950. Dyllys veu an gwers na yn 1951, unn vlydhen wosa y vernans. Ynkleudhys yw yn korflann eglos Amberley yn Sussex.

Cwmllynfell yw tre yn Castell-nedd Port Talbot, Kembra; (SN71SW95). Yma hi 35.3 mildir (56.9 km) dhiworth Kardydh ha 159.5 m (256.6 km) dhiworth Loundres. 1137 o braster an poblans yn 2011, ha 669 (58.8%) a wodhya kewsel Kembrek.

Nag ujy KS ow ûsya hw, kw na iw vith drefen aga defowt in Kernowek tradycyonal; wh, qw ha yw yns y in KS. Yn parth aral, ma va ow ûsya au hag ai in geryow certen (auctour, traitour).

Fytt an "Goes y'n Dowr" (yn Hungarek Melbourne-i vérfürdő, "Ladhva" yn Melbourne) o fytt polo dowr ynter Hungari ha'n URSS y'n gwariow Olympek y'n vlydhen 1956. Y hyllir profya y vos an fytt an moyha a vri yn istori polo dowr. Gwariys veu an fytt a-dherag keyndir a'n sordyans hungarek yn 1956, ha Hungari a fethas an URSS 4-0. Dismygys veu an hanow gans an wask wosa gwarier hungarek Ervin Zador dhe dhos dhiworth an poll, diwedhes y'n gwari, ha goes ow tivera dhiworth trogh yn-dann y lagas dyghow.

Hyns-horn Lynn Padarn (Kembrek: Rheilffordd Llyn Padarn, Sowsnek: Llanberis Lake Railway) yw hyns-horn kledhrennow kul war lergh 1'11½" (597 mm) a bon dres 2.5 mildir (4 km) a-hys glann est Lynn Padarn yn Eryri, Gwynedd.

An HEV a brenas dew karr-kledhren disel arnowydh, wosa an Hensi-horn Konteth Donegal dhe dhegea yn 1960, esa devnydhyes war an linen Peel y'n hav ha pub gonis y'n gwav wosa 1962. An rosweyth oll a wrug degea yn 1965, mes ev veu eylygerys yn 1967. An linennow Peel a Ramsey a wrug degea wosa an seson 1968 ha gonisyow gwara a stoppyas yntra Peel ha Milntown yn 1969. An Linen Soth (Douglas - Port Erin) veu deges wosa diwedh gorbenas an hyns-horn yn 1971.
Pow Frynk yw repoblek yn howlsedhes Europa. Yma rannow a Bow Frynk yn Mor Karib, yn Amerika Dheghow, hag yn ynys afrikanek y'n Keynvor Eyndek ynwedh. Stat esel a'n Unyans Europek ha'n Kenedhlow Unys yw hi. Frynkek yw an yeth soedhogel unnik. François Hollande yw Lywydh an Repoblek. An mona kemmyn yw an euro. Yn 2014, yth esa poblans a 63,929,000 a drigoryon y'n gwlas (66,616,416 ow komprehendya an ranndiryow tramor).

Yth esa bresel vyghan yn Guildford, Pow Sows, mes sewen lowr o an Gernowyon. Byttegyns fethys vons gans lu bras an myghtern yn Rosdhu (Blackheath) yn Loundres. Ledhys veu lies Kernow, ha Mighal an Gov a veu kregys, tennys ha kwartronys.

An Parti Lavur (Sowsnek: Labour Party) yw parti politek kres-kledh y'n Rywvaneth Unys. Jeremy Corbyn yw lewydh an parti a-dhia 2015. Kesunyansow lavur a furvyas an parti yn 1900.

Ceres (henwys ‘1 Ceres’ ynwedh) yw planet còr yn system howlak ny. Hy yw an byhatna planet còr y'n system howlak ha'n huny udnyk y'n chyf bagas a asteroydys yntra Muerth ha Yow. Hy hanow hy a vue gemerys dhyworth huny an dewes Romanak Ceres, neb a wra governya plansow, an drevas, ha'n sesons.

Orth dalleth y reyn, hwath o Nihon onan a'n gallosow meur. Hirohito o penn an stat dre'n Korf- Lagha Emperoureth Nihon, yn termyn omlesans, kasorekheans, ha radn yn Nessa Bresel an Bys

Bontnewydd yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH46SE60). Yma hi 122.1 mildir (196.4 km) dhiworth Kardydh ha 207.1 m (333.3 km) dhiworth Loundres. 1125 o braster an poblans yn 2011, ha 929 (82.6%) a wodhya kewsel Kembrek.

Yn mysk y skrifennow Kernewek yma: dyllans a Bascon Agan Arluth (1862); an kynsa dyllans a Veunans Meriasek (1872); gwellheansow dhe'n treylyans a Geynskrif an Chartour gwrys gans Henry Jenner (c.1877); dyllans a'n mater Kernewek y'n Boke of the Introduction of Knowledge gans Andrew Borde; ha dyllans a'n delivransow yn Aweylys Bosvenegh (yn Revue Celtique yth omdhiskwedhas an tri skrif ma).

Cerrigydrudion yw tre yn Conwy, Kembra; (SH94NE07). Yma hi 107.8 mildir (173.5 km) dhiworth Kardydh ha 179 m (288 km) dhiworth Loundres. 711 o braster an poblans yn 2011, ha 549 (77.2%) a wodhya kewsel Kembrek.

Penntorr (po Stert yn Kernewek Unyes, Torpoint yn sowsnek) yw tre yn Soth-Est pow Kernow, Breten Veur, a-dreus dowr Tamer a Aberplymm. Yma Penntorr yn deghow a Essa, pur ogas. Yma neb 11 000 a drigoryon (8,633 war-lergh niveryans 2001). Yn plyw Trevanta esa an dre wostalleth.

Brasil yw repoblek yn Amerika Dheghow. Homma yw an voyha tir yn Amerika Latin, hag ystynna a'n Andes bys an Iwerydh a wra. Nans an Amason a ystynn a-dreus gogledh an wlas. An vrassa sitys usi desedhys y'n soth hag est, y'ga mysk São Paulo ha Rio de Janeiro.

Fow Nihon, po Fowydh Nihon, (unnplek Fowen Nihon, po Fowydhen Nihon, Nihonek buna, Lat. Fagus crenata) yw eghen a wydhen, yn genas Fagus, ow triga yn Nihon, dhyworth Konna Tir Oshima yn enys Hokkaidō dhe'n Konna Tir Ōsumi yn enys Kyūshū.

Yn termyn an Dasserghyans, John Page a dhyllas dielvennans gramasek a'n hwedhel ("Jowan Chy an Horth Examined", 1982). Jowann Richards a skrifas dyllans nowydh a'n hwedhel ma gans tekst an vammskrif ha 'treylyans' yn lytherennans Kernewek Kemmyn ("Yowann Chi an Hordh", 1987).
Sel an Keskowethyans yw yn Pennskol Aberplymm hag yw skoodhyes gans Konsel Konteth Dewnens, Konsel Kernow ha Konsel Cita Aberplymm. Skoodhyans gans an diwysyans hyns-horn a dheuth a-dhyworth Trenow Wesseks wortalleth, mes gans Hyns-horn Bras an West wosa an kens dhe dhenagha y franchis yn 2006.

An Repoblek Dhominikanek (yn Spaynek, República Dominicana) yw repoblek yn Mor Karib. Hi a wra kevrenna an ynys 'Spaynek (Hispaniola)' gans Hayti.

Helyk (unnplek Helygen, Lat. Salix caprea) yw ehen a wydhen yn genas Salix, ha yn teylu Salicaceae. Trygys yw yn Europa, hag Asi howlsedhes ha kresel. Helyk a dyv yn ta yn leow gwylgh.

Ysceifiog yw tre yn Sir y Fflint, Kembra; (SJ17SE03). Yma hi 121.2 mildir (195.1 km) dhiworth Kardydh ha 178.3 m (287 km) dhiworth Loundres. 1258 o braster an poblans yn 2011, ha 267 (21.2%) a wodhya kewsel Kembrek.

A-dhia Nessa Bresel an Norvys, y tallathas statow Europa dos keffrys. Unyans erbysiethek ha gwlasek yw an Unyans Europek, gans 27 a statow eseli a-dhia vis-Me 2004. Mes yma statow europek oll (moy po le) yn keskusulyans lowsa, Konsel Europa.

An erthygel ma yu stok yn kever un mys. Why a yl gweres Wikipedia ow junnya dhodho deryvadow a-dro dhe wharvedhyansow, de'golyow, h.e. y'n mys ma.

Kamera lusida (camera lucida yn Latin hag a styr stevell enowys) yw devis optykel hag yw devnydhys avel gweres delinyans gans lymnoryon. Patentys veu y'n vlydhen 1806 gans William Hyde Wollaston. Yma dustuni, dell hevel, ow tiskwedhes nag o an kamera lusida travyth moy yn gwiryonedh ages dastysmygyans a dhevis hag o desskrifys yn kler 200 blydhen a-varra gans Johannes Kepler yn y Dioptrice (1611). Erbynn an 19ves kansblydhen desskrifyans Kepler galsa dhe goll yn tien, ha rakhenna denvydh ny jallenjas kwarel Wollaston. An hanow 'kamera lusida' a veu dismygys gans Wollaston (g. Edmund Hoppe, Geschichte der Optik, Leipzig 1926).

Hensi-horn kledhrennow kul yw devnydhyes lower gweyth dhe oberi yn diwysyansyow, rag ensampel: balyow, mengleudhyow, gweythvaow, h.e., ple'ma res dhe vraster tren pur vyghan.

In 2007-8, na veu Kernowek Standard dewysys avell an Form Screfys Standard (FSS) rag Kernowek in ûsadow sodhogel, mès onen a dhew bednventen a'n FSS o va warbarth gen Kernowek Kebmyn.

Sowsnek yw yeth ermanek kewsys gans 400 milvil a dus yn lies pow an Norvys. Yma an yeth ow talleth yn Pow Sows, Breten Veur; mes yma an niver brassa a sowsnegoryon ow triga yn Statys Unys Amerika y'n termyn ma. Nyns yw sowsnek yeth europek namoy, mes yeth treusvysek.

An hanow 'Eksodus' diworth treylyans Grew Septuagint a styr 'mos yn-mes'. Yth yw hwedhel dasprenans ha delivrans an pobel Ysrael diworth kethneth yn Ejyp.

Ranndir balweyth y'n ranndir koth a Garadon war amal soth-est Goon Brenn yw an Ranndir Balweyth Bre Garn. Aswonnys veu an ranndir rag y valyow kober ha mengleudhyow growan, mes balyes veu sten ha tungston yn mynsow byghanna keffrys. An arenebedh a oberas yntra 1840 ha 1890 ha hi yw ensampel da a dirwedh balweyth kober kernewek 'bumm dhe vust'. An Ranndir Balweyth Bre Garn yw rann an Dirwedh Balweyth Kernow ha Dewnens West.
Ynys veur yn Europa yw Breten Veur. Yma ynni peswar a bymp pow an Ruwvaneth Unys: Alban, Kembra, ha Pow Sows. Pow an Ruwvaneth Unys yw Kledhbarth Wordhon ynwedh, mes rann a Ynys Wordhon yw. Konna-tir yn soth-west an ynys yw Kernow; y prederir nep-prys mayth yw Kernow an peswara pow a Vreten Veur.

Portyngalek yw yeth romanek kewsis yn Portyngal, Amerika Latinek, hag Afrika. An yeth skrifys yw pur haval dhe Spaynek, mes y kewsir Portyngalek gans sonyow dihaval lowr.

Kyn an hyns-horn dhe ygeri, y feu an bargennow tir ha treveglosow y'n arenebedh servyes gans an Dowrgleudh Kesunyans Lyskerrys ha Logh. An Hyns-horn Lyskerrys ha Logh veu ygerys war 27ves mis Kepardhu 1860 rag karya gwara yntra Lyskerrys ha Logh ha'n dowrgleudh veu devnydhyes lyha ha lyha. Trenow trethysi a dhallathas war 11ves mis Gwynngala 1879, mes nyns o bys dhe'n 25ves mis Hwevrer 1902 yth ygerys an gorta ogas ha Sen Keyn y'n Nans Logh, wosa an hyns-horn dhe junya gans an penn-linen dhe worsav Lyskerrys.

Y hwyllir devnydhya dowrgleudhyow dhe junya korfow a dhowr kepar ha loghow, moryow po avonyow. Unn ensampel a hemma yw an Dowrgleudh Panama a wra junya an Keynvor Hebask ha'n Keynvor Atlantek.

Isgenas Alnobetula. Prysk gans skyll heb garr, kathik gorow ha benow yw gwrys yn gwenton helergh, yma ponnegyans yn gwenton helergh ynwedh, yma onan dhe peswar ehen:

Yn Porthia, nyns esa ombrofyer awos kesunynas MK ha'n Parti Gwyrdh. Y kwaynyas MK 1.7% a'n raglevow y'n peswar esedh a jallenjsons i; an kesunyans MK/Gwyrdh warbarth a waynyas 2.0% a'n raglevow dres Kernow.

Y hedh ogas ha pub tren dhe Sen Keyn orth govyn - hemm a styr bos res dhe drethysi leverel dhe'n gwithyas-tren y fynnons diyskynna omma; yma res dhe'n re a vynn junya an tren gul sinell kler dhe'n lewyer ha'n tren ow trehedhes. Nyns usi trenow war dhydhyow Sul y'n gwav yntra mis Du ha mis Me.

Bryn-crug yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH60SW16). Yma hi 86.5 mildir (139.2 km) dhiworth Kardydh ha 183.4 m (295.1 km) dhiworth Loundres. 603 o braster an poblans yn 2011, ha 316 (52.4%) a wodhya kewsel Kembrek.

Ossety Dhehow yw repoblek i'n menydhyow Caucasus. Radn a Bow Grouzy yw hy war-lergh governans an wlas-ma ha'n brassa radn a'n re erel i'n bës ma. Bytegens, Ossety Dhehow yw anserhek de facto a-dhia 1991; Russy a wrug ajon an anserhogeth-ma an 26 Est 2008.

Yma dre-dreusow dhe bub penn an kayys war an penn-linen a allesog trenow dhe worthtreylya dhe Lyskerrys ha dhe junya gans an linen dhe Logh.

Quercus pungens, an Glastan Delgarow, yw ehen a bryskyn bras po gwydhen vyhan bythlas po isbythlas, yn genas Quercus, ow triga yn Amerika Gledh kresel soth.

Yn 1620 y feu drehevys an kottha rann a'n chi a rowan; mes tan yn 1881 a dhistruyas an brassa darn. An perghenn, an 7ves Isyurl Clifden, a ros an chi dhe'n Fydhyans Kenedhlek yn 1953 gans 162 ha a diryow.

Penrhyndeudraeth yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH63NW27). Yma hi 107 mildir (172.2 km) dhiworth Kardydh ha 193.5 m (311.3 km) dhiworth Loundres. 2071 o braster an poblans yn 2011, ha 1568 (75.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Hyns-horn dhe’n Enesow (treylyans a'n Albanek: Rathas Iarainn nan Eilean, Sowsnek: West Highland Line) yw hyns-horn a jun an perthi yn Mallaig hag Oban y’n Ugheldiryow Alban gans Glasgow yn kres Alban. Servisyow an hyns-horn yw oberys gans First ScotRail. Dres seson an hav yma servis dedhyek eus oberys gans jynnow-ethen yntra Fort William ha Mallaig henwys “The Jacobite”. Oberys yw an trenow-ma gans West Coast Railways. An hyns-horn mogha west yn Breten Veur yw an Hyns-horn dhe’n Enesow.

Llan-gan yw tre yn Bro Morgannwg, Kembra; (SS97NE15). Yma hi 14 mildir (22.6 km) dhiworth Kardydh ha 145.1 m (233.5 km) dhiworth Loundres. 688 o braster an poblans yn 2011, ha 93 (13.5%) a wodhya kewsel Kembrek.

Y'n termyn eus passyes yth o an vre a-vri rag hy balyow kober mes deges yns i lemmyn. An Bal Kober Karadon Soth eus 1 km dhe soth west a'n dreuskorrel o brassa bal kober an arenebedh yn y dhydh, nans yw 150 bledhen. Balyow kober ha sten erel yw skattrys a-dro dhe venn an vre. Mengleudhyes veu gorwan war Vre Garn keffrys.

Llangeitho yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN65NW39). Yma hi 62.6 mildir (100.7 km) dhiworth Kardydh ha 173.4 m (279.1 km) dhiworth Loundres. 796 o braster an poblans yn 2011, ha 430 (54%) a wodhya kewsel Kembrek.

Saunders Lewis (John Saunders Lewis) (Hedra 15, 1893 - Gwynngala 1, 1985) o bardh, skrifer gwariow, istorior ha breusyas lyenn Kembra. Fondyer Plaid Cymru o ev ynwedh.

Llansannan yw tre yn Conwy, Kembra; (SH96NW61). Yma hi 118.7 mildir (191 km) dhiworth Kardydh ha 186.4 m (300 km) dhiworth Loundres. 1299 o braster an poblans yn 2011, ha 831 (64%) a wodhya kewsel Kembrek.

Steronieth yw skians pur goth, y'n istori mab-den. Movyans an planettys erbynn an ster "stag", o studhys gans tus Babylon, ha hen sivilisasyonow erell.

Thatcher a vynna lehe gallos kesunyansow lavur, dell breder aga vos re gallosek. Astel Tus Bal o an gwella gorthenebans yntra Thatcher ha’n kesunyansow. Yn unn brotestya orth degeans 20 a’n 174 bal a vynna degea Kesva Low Kenedhlek, Arthur Scargill a erghis askel yn mis Meurth 1984. Y nagha Thatcher aga gorholethow, ha’n askel a hedhis heb unverheans yn mis Meurth 1985. Sewyans degeans wortiwedh 150 bal glow o koll moy ages 10,000 sodh, ha kemenethow a veu shyndys yn kales.

Phylologyl yu studhyans testennow ha yethow coth. An hanow a styryas y'n dallethvos kerensa (Grekek philo-) a skentoleth, lyen ha geryow (Grekek -logia). Phylologyl o onen a'n kensa assay scyensek y'n 19ves cansvledhen dhe studhya yeth denus, mes ev a omros dhe'n scyens arnoweth yethydhyeth y'n 20ves cansvledhen avar yndan an scodhyans a Ferdinand de Saussure neb a argyas fatel goth an yeth kewsys cafos an kensa plas.

Linen hyns-horn 3 tros-hys (1,067 mm) o an Hyns-horn Moon Kernow Est a ygeris yn 1872 dhe junya an mengleudhyow ha balyow y'n arenebedhow Kelliwik ha Dowrgonna yn Kernow Est gans an porthow war an Dowr Tamar yn Kalstok. Rann a'n linen o leven-goleder esa oberys gans lovanow a dhiyskynnas dhe'n kayys yn Kalstok.
Hi a dheuth ha bos pennmenyster wosa bos sewen yn etholans 3 mis Me, 1979; yn unn waynya braster a 44 esedh. An etholans a veu gwrys wosa Thatcher a gelwis hag a waynyas (gans unn raglev) raglev kyfyans-vyth governans minoryta Lavur a James Callaghan.

Dean Keates yw bos an club pel-droes eno ynweth. Ynwedh yma gans an club skoodhyans hel - Partisans CPD Wrecsam yw a hanow. I a vynnes kavos Kembra Rydh.

Yn 2016, y feu res kummyas-tewlel rag ystynn an kledhrennow ha drehevel kay nowyth ha lerhow-gwitha dhe Brospidnick, ha dhe eyl-vyldya an gorta dhe Druthall.

James Harold Wilson, Baron Wilson of Rievaulx, KG, OBE, FRS, FSS, PC (11 mis Meurth 1916 – 24 mis Me 1995) o politiger Parti Lavur Predennek, a sodha avel Pennmenyster Ruwvaneth Unys diwweyth; a 1964-70 ha 1974-76.

Tavistock yw tre varghas yn Dewnens. Yn chi marghas vras yma 'marghas kowell'. Y hyllir prena meur a draow dhe-les ena. Yn kres an dre yma magor managhti a-rag an eglos.

Gorsav deges war an Linen Arvordiryow Atlantek yw Gorsav Lanndreth a servyas an treveglosyow a Lanndreth ha Ty war Dreth. Ygerys veu an gorsav yn 1876 pan dhallathas an Hyns-horn Monow Kernow owth oberi servis dhyorth Fowydh dhe Dewynblustri. Yn hwreydhek, y henwys an gorsav Porth, mes chanjyes veu dhe Lanndreth (St Blazey) yn 1879 wosa an gorsav Hyns-horn Kernow gans an keth hanow dhe ygeri. Y tegeas an gorsav dhe drethysi yn 1925 ha dhe dus-hwel yn 1934.

Mor Havren yw bras an Keynvor Iwerydh yntra Kembra ha Pow Sows yn Ynys Breten Veur. Yma Dowr Havren owth efanhe y heyl yn Mor Havren ogas ha Bristol – ottomma an acheson rag an hanow Sowsnek war an mor ma, Bristol Channel. Yma Pons Havren owth ystynna yntra Glamour ha Konteth Gloucester Soth.

Abercarn yw tre yn Caerffili, Kembra; (ST29SW39). Yma hi 11.6 mildir (18.7 km) dhiworth Kardydh ha 129.4 m (208.3 km) dhiworth Loundres. 5139 o braster an poblans yn 2011, ha 600 (11.7%) a wodhya kewsel Kembrek.

Cegidfa yw tre yn Powys, Kembra; (SJ21SW33). Yma hi 84 mildir (135.2 km) dhiworth Kardydh ha 152.5 m (245.4 km) dhiworth Loundres. 1680 o braster an poblans yn 2011, ha 264 (15.7%) a wodhya kewsel Kembrek.

Hyns-horn kledhrennow kul yw hyns-horn gans kledhrennow nes ages an 4 tros-hys 8 1⁄2 meusva (1,435 mm) a hensi-horn kledhrennow savonek. An les yntra'n gledhrennow war voya hensi-horn yw ynter 1 tros-hys 11 5/8 meusva (600 mm) ha 3 tros-hys 6 meusva (1,067 mm).

Truru yw an dre an voyha poesek a Gonteth Karrek, ha gensi penneglos Eglos Pow Sows hag esedhva Konsel Kernow. Yn Pennrynn yma kres an Pennskolyow Kesunys yn Kernow. Yth esa 89 000 a dus ow triga yn Konteth Karrek yn 2002.

Asleys veu an kledhrennow koth gans kledhrennow penn-tarow 50 peuns pub lath, owth eyldhevnydhya'n stockys men gwreydhek. Dew lokomotyv-ethen veu prenys dhyworth Nielson & Co; yth esens henwys Miner (Den Bal) ha Smelter (Smeltyor). Jynnow 0-4-0 diberdank esens i esa delivrys yn mis Du 1854. Kertys brassa nowyth veu prenys keffrys. Pris an jynnow ha kertys o £5,565.

Yn 1957, Mao a lonchyas kaskergh, aswonys avel Lamm Bras Yn-rag, dresto may trelyas ekonomieth China dhyworth ammeth dhe dhiwysyans. An kaskerdh ma a wrug an euthekka divotter yn istori.