Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
بەرشەلۆنا (بە ئینگلیزی: Barcelona، خوێندنەوەی ئیسپانی: بەرشەلۆنا، خوێندنەوەی کەتەلۆنی: بەرسەلۆنە) شارێکە لە ئیسپانیا و پایتەختی ھەرێمی کەتەلۆنیایەو هەروەها یەکێک لە گەورەترین یانە وەرزشییەکانی دنیای تێدایە بەناوی یانەی بەرشەلۆناوە.ئەم شارە دەکەوێتە دووری 160 کم لە چیاکانی برانس.بەدووەم شاری گەورەی ئیسپانیا دوای مەدرید.ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە 1.615.448 کەسە بەڵام دانیشتوانی ئەم شارە بە دەورووبەرەکەی شیوە نزیکەی 4 ملیۆن کەسە.یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ساڵی 1992ی لێ ئەنجام دراوە.

داربران (Darbran، بە فارسی: داربران) دێیەکە لە گوندستانی گەورکی نەڵێن، لە ناوچەی وەزنێی شارستانی سەردەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ئێران. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٥ کەس لە ٤٢ بنەماڵەدا بووە.

محەممەد بەدیع لەدایکبووی ٧ی ئابی ١٩٤٣ ، سیستەوانی میسری لەوەتەی ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ ڕێبەری گشتی(موڕشدی عام) کۆمەڵەی برایانی موسوڵمان (ئیخوان موسلمین) ، محەممەد بەدیع پزیشکی ڤێتێرنەی خوێندووە لە زانکۆی قاهیرە , ئەو لەوەتەی ١٩٩٣ ئەندامی مەکتەبی ئیرشادی ئیخوانە ، بەدیعی کاریگەربووی حەسەن بەننا و سەید قوتبە.

بەرهەمهێنەر سیمۆن کینبێرف هەڵسا بە پەرەپێدانی فیلمەکە کاتێ کۆمپانیای فۆکسی سەدەی ٢٠ەم پێشنیاری نۆڤلەکەی کرد بکرێتە لە فیلم لەساڵی ٢٠١٣.دریو گۆدارد هەڵسا بە نووسینەوەی چیڕۆکەکە بۆ فیلمەکە ، هەروەها وادانرا کە فیلمەکەش دەربهێنێ ، بەڵام لەوەیاندا بۆی نەکرا.ڕیدلی سکۆت بە دەرهێنەری سەرەکی فیلمەکە دانرا ، و دەیمنیش هەر لەسەرەتاوە ڕۆڵی ئەکتەری سەرەکی پێدرابوو.کاری وێنەگرتنی فیلمەکە لە نۆڤەمبەری ٢٠١٤ دەستی پێکرد و نزیکەی ٧٠ ڕۆژی خایاند.نزیکەی ٢٠ ستەیجی تایبەت لەشاری بوداپێستهەنگاریادا دروست کران ، کە یەکێک بوو لە گەورەترینەکان لەمێژووی سینەما.

خانە (بە ئینگلیزی: Cell) یەکەی پێکھاتن و فرمانی سەرەکی ھەموو لەشی زیندەوەرانانە. بچووکترین زیندەوەرە لە ژیاندا کە وەک شتێکی زیندوو ھەژمار بکرێت و زۆر کاتیش بە بەردی دروستکردنی ژیان ناسراوە. چەند گیانلەبەرێک، وەک زۆربەی بەکتریا، یەکخانەیین (تەنھا لە یەک خانە بێکھاتوون). گیانلەبەرانی دیکە، وەک مرۆڤ، فرەخانەیین. (مرۆڤ زیاتر لە ٥١ ملیارد خانەی هەییە، خانەیەکی نموونەیی گەورەیی ١٠ میکرۆمەترە µm، کێشی خانەیەکی نموونەییش ١ نانۆگرامە. گەورەترین خانەی زانراو ھێلکە‌ی پیت نەکراوی وشترمرخە (نەعامە). خانە لەلایەن ڕۆبەرت ھووکەوە دۆزرایەوە.

کەشمیر (بەکەمشمیری:كشهير) هەرێمێکە لەباشوور و ناوەڕاستی ئاسیا. کەشمیر ناوچەیەکی مێژووییە کەپێشتر تەنیا باشوور و کۆتاییەکانی ڕؤژئاوای زنجیرەچیای ھیمالایا دەگرتەوە بەڵام ئەمڕۆ کەشمیر فراوانتربووە کە جاموو و کەشمیر (بەشی هیندستان) و ئازاد کەشمیر (بەشی پاکستان) دەگرێتەوە جگە لەبەشێکی بچووکیش لە چین. دۆڵی کەشمیر دەورەدراوە بەچیاکان وە شێوازی سرووشتییە جوانەکە و ژیانی ئاسایی خەڵکەکە وێنەیەکی جوانی بە کەشمیر بەخشیوە. بەشێک لەسنووری پاکستان-هیندستان دەکەوێتە کەشمیر. ئابووری کەشمیر پشتدەبەستێت بە گەشتیاران و وەرزێڕی. زۆرینەی دانیشتوانی کەشمیر موسڵمانن.

تاکوو ٥ی شووباتی ٢٠١٧، فیلمەکە ١١٨٫٣ میلیۆن دۆلاری لە ئەمریکا و کەنەدا کۆکردۆوە و لەدەرەوەش بڕی ١٥٠ میلیۆن دۆلاری کۆکردۆتەوە کە بەکۆی جیھان گەیشتووەتە ٢٦٨٫٣ میلیۆن دۆلاری ئەمریکی. لەکاتێک خەرجی فیلمەکە ٣٠ میلیۆن دۆلاری ئەمریکی بووە
پاشان سەرکردەکانی کۆمەڵەی "ھەڵاتنی کورد" داوایان لێ کرد کە بچێتە کۆمەڵەکەیان ، بەڵام سەعید نوورسی داواکەیانی ڕەت کردەوە. لە دوای ١٥ی شوباتی ١٩١٩ چووە کۆمەڵەی "ھەڵاتنی ئیسلام" و لەگەڵ کۆمەڵەی "المدرسیین" دا مایەوە کە پێک ھاتبوون لە "مستەفا سابری ، مامۆستا محەمەد عاتف و ساففەت ئەفەندی". وە لە ساڵی ١٩١٩ دا دەستی کرد بە نووسینی کتێبی "مەسنەویەی نوورییە".

دیاردەی کارۆڕووناکی لەم ڕێگەیەدا تیشکی گاما وزەکەی بە تەواوەتی ون دەکات دەیدات بەیەکێک لەو گەردانەی بەماددەکەوە بەستراوە بەم شێوەیە ئەم تیشکە لەناو دەچێت.

ئەبو عەبدوڵڵا موحەممەد بن ئەلحەسەن بن ئەلحوسەین قورتوبی ناسراو بە ئیبن کەتتانی پزیشکی موسڵمان و شاعیر و فەیلەسووفی ئەندەلووسی خەڵکی قورتوبە. پزیشکیی لە مامی (محمد بن الحسين) وەرگرتووە، نامیلکەی زۆری نووسیووە سەبارەت بە پزیشکی، هەروا لە وێژەش کە بەناوبانگترینیان (نُقط العروس)ـە، لۆژیکیشی لە چەند زانایاەک وەرگرتووە لەوانە مەجریتی، هەروەها لە زانستەکانی فەلسەفە و ئەستێرەناسیدا، لەگەڵ ئەوەی کە شاعیر و وێژەییشە.

یەکەمین پڕۆژە بۆ پەخشی تەلەفزیۆنی لەو وڵاتە بۆ ساڵی ١٣٨٢ی کۆچی (١٩٦٢ی زاینی) دەگەڕێتەوە کاتێک مەلیک فەیسەڵ عەبدولعەزیز یەکەمین بەیاننامەی تەلەفزیۆنی خوێندەوە، لەساڵی ١٩٧٦ یەکەمین تەلەفزیۆنی ڕەنگاوڕەنگ لەو وڵاتەدا بڵاو بووەوە.

ھونەر و زانست پێشکەوت لە سەردەمی دەوڵەتی فایتمیدا, ئەمەش بە ھۆی وەرگێڕان بوو لە زمانە بیانیەکانەوە, و ھاندانی خەلیفە و سوڵتان و بەرپرسەکان بوو بۆ پیاوانی زانست و ئەدەب, شیعر پێشکەوت و زۆربەی شاعیرەکان وەسفی خەلیفەکانیان ئەکرد کە لە بەرامبەردا بەخششێک باشیان وەرئەگرت, لەگەڵ ئەمانەشدا ئەو کۆمەڵانە دەرکەوتن کە ئەیانویست ڕۆشنبیری و زانست بکەنە ھۆکارێکی بۆ مەرامی سیاسی و ئاینی خۆیان, لەوانەش ئەو گفتوگۆ و لێدوانە بوو کە بانگەوازکارە ئیسماعیلییەکان لەگەڵ زانا سونەکاندا ئەیانکرد.

ئەزھەر, کە وەک ھەر مزگەوتێکی تر دەستی پێکرد بۆ دروشمە ئاینییەکان, بەڵام لە سەردەمی عەبدول عەزیزدا بووە زانکۆیەک کە فێرخوازان زانستیان لێ وەرئەگرت. و فاتیمییەکان شوێنیان بۆ ئەو فێرخوازانە دابین کرد کە لە ھەموو لایەکی جیھانی ئیسلامییەوە ئەھاتن بۆ خوێندن, و لە ئەزھەردا کتێبخانەیەکیان کردەوە کە لە ھەموو زانستەکان کتێبی لە خۆ گرتبوو.

ڕۆبێرت نۆرمان "بۆب" ڕۆس (٢٩ ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٢ - ٤ی تەمموزی ساڵی ١٩٩٥) وێنەکێشێکی ئەمریکی بوو، فێرکاری هونەر بوو، ئەو ناسراوترین کەس بوو لە بەرهەمهێنانی وێنەی سرووشت و چێژ وەرگرتن لە وێنەکێشان، بەرنامەیەکی تەلەڤزیۆنی لەسەر پی بی ئێس لە ئەمەریکا و کەنەدا و ئەوروپا پێشکەشکرد.

جەمال نەبەز ئەڵێ وازیش وەکوو حەز لە "خواز" -ەوە ھاتووە. لە ھەنبانەبۆرینەشدا چاوگی وازتن ھەیە بە مانای خواستن. ئەم بۆچوونە لە ڕاست ئەچێ، لەبەر ئەوەی کە لەگەڵ ھەموو شێوەکانی بەکارچوونی وشەی وازدا ئەگونجێ: لەسەر واز بوون واتە گەرەک بوونی شتێ، بێواز بوون واتە نەبوونی خواست و مەیل لەسەر شتێ، واز ھێنان واتە چیدی نەخواستنی شتێ، وازوازی بوونیش واتە ھەردەم شتێکی تر داواکردن.

تازەترین کتێبی ئیکو بەناوی "ساڵی سفر"-ە ئەو نووسەرو فەیلەسووفە ساڵانێکە بەھۆی نەخۆشی شێرپەنجەوە ئازار دەکێشێت. ئیکو، چەند کتێبێکی بۆ منداڵانیش نووسیوەو چەند کتێبێکیشی لە بواری رەخنەی ئەدەبی بڵاوکردووەتەوە. بڕوانامەی دکتۆرای لە زانکۆی تورینتۆ وەرگرتووەو لە زانکۆکانی میلان، فلۆرانس و بۆلۆنیا وانەی وتووەتەوە. ئەو نووسەرە لە کتێبێکی خۆ بە ناوی "ئیمان یا بێ ئیمانی" باسی ئاییبی مەسیحیش دەکات و روانگەی لیبراڵی ئەو زۆربەی جار لەگەڵ روانگەی فەرمی کڵێسای کاسۆلیک ناکۆک بوو.
. خشۆکان لە بنەماڵەی دووژینانن. یەکەمین گیانەوەرانی سەر وشکی بوون کە توانیان بەتەواوەتی لەگەڵ ژیانی سەر زەوی ھەڵ بکەن، پێستیان وشک و شاخینەیە . لەشیان بە پووڵەک یان پەڕەی ئێسکی داپۆشراوە. ئێسکبەندی خشۆکان یەکپارچە ئێسکە، دڵیان چوار کەلێنی ھەیە. زۆربەی ئەم گیاندارانە لە وشکی دەژین، ژمارەیەکی کەم وەک کیسەڵەکان دەتوانن بۆ ماوەیەک لە ئاودا بژین کە بە دووژینان دەناسرێن. زۆربەی خشۆکەکان گۆشتخۆرن و بڕێکیان چز و ژارێکی زۆر کوژەریان ھەیە. سەرەڕای ئەمە دەورێکی گرنگ لە ژینگە و ژیانی مرۆڤ دەبینن. ئەم گیاندارانە لە کۆنتڕۆڵی مێرووە زیانۆک و ڕاگۆزەکانی نەخۆشیی وەک مالاریا، قالۆنچەکان و مێتوولکەی لاکوتەکان ڕۆڵی گرنگ دەگێڕن.

دارفوور (بە عەرەبی: dār fūr) بە واتای "شوێنی حوکمڕانی فوور" ناوی ناوچەیەکە لە وڵات سوودان. ناوچەیەک کە بۆ ماوەی سەدان ساڵ پاشایەتی سەربەخۆی بووە تاکوو لەلایەن ھێزەکانی بەڕیتانیا-میسری لەگەڵ سوودان یەکدەخرێت. ئەم ناوچەیە بە سێ پارێزگا دابەش کراوە: دارفووری باکوور، دارفووری باشوور و دارفووری ڕۆژاوا کە ھەرسێ لە لایەن دەسەڵاتێکی چالاکی ناوچەیی حوکمڕانی دەکرێت. بە ھۆی دەستپێکردنی شەڕی دارفوور لە لایەن دەسەڵاتدارانی سوودانەوە دژ بە جەماوەری غەیری عەرەبی ناوچەکە، ئەم ناوچە لە ساڵی ٢٠٠٣وە لە لایەن نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکیەتیی ئەفریقا کۆنتڕۆل دەکرێت.

نزیکەی %١٣ پیاوان و %١١ ژنان چەپلەرن لە ئێستادا، بە بەراوارد بە ساڵی ١٩١٠ کە ڕێژەیان تەھا %٣ بوو، و شارەزایان ئەڵێن بەرزبوونەوەی ڕێژەکەی ئەتوانرێت بگەڕێنرێتەوە بۆ قبوڵکردنی ئەم سیفەتە لە کۆمەڵگەکاندا. لە سەدەی ١٨ و ١٩ دا وەک کەم ئەندامی سەیری ئەم سیفەتە ئەکرا و مامۆستاکان ھەوڵیان ئەدا بیگۆڕن لە خوێنکارەکانیاندا. لەگەڵ ئەوەی بەکارھێنەرانی دەستی چەپ کەمایەتی پێک دەھێنن لە کۆمەڵگەدا، نزیکەی %١٠ن بەڵام نزیکەی %٥٠ کەسە ناودار و سیاسییەکان پێک دەھێنن و بە زۆری ئەو تاقمەن کە لێھاتوون لە قسەکردن و ووتارداندا.

بڕیارنامەی ٨٦٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٧ی ئابی ١٩٩٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ کەمبۆدیا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٢٧٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.

سەندیباد پاڵەوانی زنجیرەکەیە کوری بازرگانێکی بەناوبانگی بەغدایەبەناوی ھەیسەم، ھاوڕێیەکی ھەیە بەناوی حەسەن کە کوڕە ھەژارێکە گۆزەی ئاو دەفرۆشێت لە بەغدا، سەندیباد لەگەڵ حەسەنی ھاوڕێی سەردەخەنە سەر کۆشکی پاشای بەغدا،کە پاڵەوانێتی سێڕکی تێدا نمایش دەکرا بەجۆرێک لەسەرانسەری جیھانەوە ھاتبوون ،دەبێتە جێگای سەرسوڕمانی سەندیباد ھەربۆیە بڕیار دەدات لەگەڵ مامە گەڕیدەکەی گەشتێک بەجیھان بکات و سەمەرەی زیاتر ببینێت، مامە گەڕیدەکەی باڵندەیەکی ھەیە کەدەتوانێت بدوێت وەکو مرۆڤ، پاشان دەبێت بە ھاوڕێی سەندیباد بەدرێژایی سەرکێشیەکانی ئەم باڵندەیە ناوی یاسەمینە بوو.

غەززە ئەکەوێتە کەرتی غەززەوە، بە گەورەترین شاری فەلەستین دادەنرێت لە ڕووی ژمارەی دانیشتوانەوە، و دووەم شاری گەورەیە لە ڕووبەردا، و بە چڕترین ناوچەی کۆبوونەوەی فەلەستینییەکان دادەنرێت، %٦٠ی دانیشتوانی کەرتی غەززە لەم شارەدان، ھەروەھا بە یەکێک لە گرنگترین شارەکانی فەلەستین دادەنرێت لەبەر ئەو گرنگییە ستراتیژی و بیناسازی و ئابووریەی ھەیەتی ھاوکات زۆرینەی بنکەکhkی دەسەڵاتی نیشتمانی فەلەستینی تێدایە.

ڕەمەزان ئۆزتورک لەدایکبووی ٥ی ئازاری ١٩٥٦ ، ڕۆژنامەنووس و وێنەگری کوردە و خەڵکی باکووری کوردستانە ،ڕەمەزان لە دوای دوو ڕۆژ لە کیمیابارانی ھەڵەبجە هاتۆتە هەڵەبجە و ڕووماڵی کیمابارانەکەی کردووە و ئەو خاوەنی وێنەی عومەری خاوەرە کە ئەم وێنەیەی ڕەمەزان ئۆزتورک بوەتە سیمبوڵی ئەو کارەساتە.
نەخشەی تۆپۆگرافی (بەئینگلیزی:Topographic map) یەکێکە لە جۆرەکانی نەخشە کە تایبەتمەندە بە پیشاندانی شێوازی ڕاستەقینەی هەر ڕووبەرێکی دیاریکراو لە زەوی لەسەر نەخشە. لە نەخشەی تۆپۆگرافیدا هەموو تایبەتمەندییەکان (سرووشتی یان درووستکراوی مرۆڤ) نەخشە و بەپێی پێوەر (Scale)ێکی دیاریکراو دەخرێتە بەرچاو. نەخشەی تۆپۆگرافی بەرزی و نزمی یان چاڵ و کۆسپەکانی سەر زەوی پیشان دەدات.

بە بۆچونی ھۆبس, حکومەت درووست ئەکرێت بۆ بەرگریکردن لە خەڵک لە خۆپەرستی و لایەنی شەیتانی خۆیان. باشترین جۆری حوکم ئەو جۆرەیە کە دەستەڵاتێکی بەھێزی رەھاو تۆقێنەری ھەبێت. ھۆبس باوەڕی بە دەستەڵاتی پاشا ھەبوو چونکە ھەستی بەوە کردبوو کە وڵات پێویستی بە دەستەڵاتێکی دیاری کراو ھەیە بۆ ئەوەی ئاڕاستەیان بکات و ڕێنیشاندەریان بێت. چونکە خەڵک تەنھا ئارەزووی لە زیادکردن و بە دیھێنانی حەزە تایبەتەکانی خۆی ھەیە. ھۆبس پێی وابوو دیموکراسی, کە ڕێ بە ھاوڵاتیان ئەدات دەنگ بدەن بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆکیان, ھەرگیز سیستەمێکی گونجاو نیە. ھۆبس دەنوسێت ( ھەموو مرۆڤایەتی بە بەردەوامی ئارەزوویەکی درێژخایەنیان ھەیە بۆ دەستەڵات, ئەم ئارەزووەش تەنھا مردن دەتوانێت ڕایبگرێت و بیوەستێنێت.) بەم شێوەیە ئەگەر دەستەڵات بدرێت بە تاکەکان بارودۆخێکی ترسناکی وای لێ دەخولقێنن کە (شەڕی مرۆڤ لە دژی مرۆڤ) دەست پێ دەکات و سەراپای ژیان پڕدەکەن لە ( تەنھایی, ھەژاری, ناڕەحەتی, دڕندەیی, و بێ ئارامی) . سەڕەڕای ئەوەی کە متمانەی بە دیموکراسی نەبوو, بەڵام ھۆبس باوەڕی وابوو بوونی کۆمەڵێک نوێنەری جیاواز کە دەڕبڕی کێشەکانی ھاوڵاتیان بن بە گشتی, بە خۆشحاڵیەوە, ڕێگر دەبێ لە پاشا ببێتە کەسێکی دیکتاتۆر و نا دادپەروەر. لە سەردەمی ژیانی ھۆبس دا بازرگانی دەورێکی کاریگەری ھەبوو لەسەر حکومەت. ئەوانەی کە دەیانتوانی ھاوبەشی بکەن لە پارەدان بە حکومەتدا پایەی گەورەیان پێ دەدرا و بەرژەوەندی بازرگانی ھێزێکی زۆر کاریگەر بوو. بۆ ئەوەی باڵانسی گەشەکردنی دەستەڵاتی بازرگانی ڕابگیرێت, ھۆبس باوەڕی وابوو دەکرێت تاکەکان لە حکومەتدا گوێیان لێبگیرێت لە ڕێگەی ئەو نوێنەرانەی کە لە شوێنی ئەوان قسەئەکەن. ھۆبس باوەڕی بە وتەی ( دەنگی خەڵک) ھەبوو, واتە دەکرێت کەسێک ھەڵبژێردرێت بۆ نوێنەرایەتی کردنی کۆمەڵە خەڵکێک کە ھەمان بیر و بۆچوونیان ھەبێت. لەگەڵ ئەوەشدا, ئەو (دەنگ)ە بە تەنھا ببیسترێت و پێویست بەوە ناکات بە گوێیان بکرێت, چونکە کۆتا بڕیار لە لای پادشایە. لە ئۆکتۆبەری ١٦٧٩ دا ھۆبس توشی نەخۆشیەکی سەخت دەبێت و لە دیسەمبەری ١٦٧٩ دا کۆچی دوایی کرد.

سۆناتای پیانۆ (بە ئینگلیزی: Piano sonata) پێکھاتووە لە سۆناتایەک کە بۆ پیانۆ نووسراوەتەوە. سۆناتای پیانۆکان زۆرجار بە چەند دانیشتنێک و لێکدانی چەند پارچە ئاوازێک تەواو دەبێت و دروست دەکرێت.

سیستەمی دروستکردنی یاری (ئینگلیزی: Game creation system) سیستەمێکە بەکاردەھێندرێت بۆ دروستکردنی یاری، جا بە کۆد بێت یان بە پرۆگرامێک داڕێژرابێت لەلایەن بەکارھێنەری پرۆگرامەکە.

رابیعه‌یان دی مەشخەڵێك گڕ و قاپێ ئاوی پێ بوو! پرسیان : بۆ کوێ ئەچی؟ وتی: ئەڕۆم بەم ئاگرە بەهەشت ئەسووتێنم و بەم ئاوە جەهەننەم ئەکوژێنمه‌وه‌ ، تا خەڵك خوایان لەبەر خۆشویستنی بپەرستن ، نەك لەبەر چێژ و خۆشی لە بەهەشتا و ترسی سووتان لە جەهەننەمدا.

ڕابیعەی عەدەوییە (١٠٠ک/٧١٧ز - ١٨٠ک/٧٩٦ز) نازناوی دایکی خێر ی لێنراوە و یەکێکە لە خوداپەرست و ئەولیا و عارفێکی ئیسلامی - سونی سۆفی بەناوبانگ، لە نێو سۆفیگەریشدا بە رابەری رێبازی عەشقی ئیلاھی دادەنرێت..
کاتێک سیستەمە دیموکراسیە لیبرالیەکانی وەک سیستەمی ئەمریکا یاخود فلیپین سیستەمەکانیان ھەنگاوێک بەرەو پێش دەبەن بەرچاوڕوونی وەک ئامرازێکی لێپێچینەوە لەگەڵ بەرپرسە حکومیەکان و لەناوبردنی گەندەڵی بەکار دێنن. ھەر کاتێک کۆبوونەوە حکومیەکان بە رووی میدیا و جەماوەر کراوەبوون و، بوار بۆ ھەموو کەس فەراھەم بوو بە بودجەی حکومەت و کارنامە داراییەکانی دابچێتەەوە و، کاتێک یاسا و رێسا و بڕیارەکان جێگای گفتو گۆ لەسەرکردن ھەڵبگرن ، ئەوسا ئەو سیستەمانە بە سیستەمی شەفاف دەژمێردرێن و ھەلی کەمتر لەبەردەم حکومەت بۆ خراپی بەکارھێنانی دەسەڵات بۆ بەرژەوەندی بەرپرسەکانی دەرەخسێ. ناکرێ بەرچاوڕوونی وەک پەیوەندیەکی تاک لایەنە بوونی ھەبێ. ئەگەر میدیا و جەماوەر ھەموو ئەو شتانەیان زانی کە لەسەر ھەموو ئاستەکانی حکومەت روو دەدەن، ئەوسا زۆر پرسیار و نارازیبوون و پێشنیار لە لایەن میدیاکان و جەماوەر دێنە ئاراوە. ئەوسا خەڵکانێک کە بایەخ بە پرسێکی دیاریکراو دەدەن ھەوڵی کارلێکردن لە بڕیارەکانی تایبەت بەو پرسە دەدەن. بەرچاوروونی بەشداریکردنێکی رۆژانە لە پرۆسەی سیاسی بە ھۆی میدیاکان و جەماوەر دەخوڵقێنی. سیستەمە مۆدێرنەکانی دیموکراسی لە سەر بناغەی ئەمجۆرە بەشداربوونەی خەڵک و میدیاکان بونیات دەنرێن. و ھەر کەسێکیش حەز بکات ئەوا چەند رێگەیەک ھەن بۆ کارلێکردن لە بڕیارەکان لەسەر ھەموو ئاستەکانی دەوڵەتدا.

ھەموو گەلانی سەر ڕووی ئەم زەمینە، ئەوانەی سەربەستن یان بە شێوەیەکی فیدڕال دەژین خاوەنی ئاڵای خۆیانن، ئاڵای کوردستانیش ئاڵای کوردستانی فیدرالە و لە تەواوی ئەو ناوچانەی لە ژێر دەسەڵاتی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان دان، لە داموو دەزگا حکومییەکان و ڕێکخراوە ڕەسمییەکان شەکاوەیە.

بە پێی ئامارەکانی ساڵی ١٩٩٧ ژمارەی دانیشتووانی غەززە لەگەڵ خێوەتگەی کەناریدا گەیشتۆتە ٣٥٣١١٥ کەس، و جیادەکرێتەوە بە زۆری گەنجان بە ڕێژەی %٦٠،٨.

دوای ڕزگاربونی لەدەست پیڕە توندڕەوەکە چاوی بە کەشتیەکی تری بازرگانان دەکەوێت تا بیگەڕێننەوە بۆ بەغدا،بەڵام بەھۆی ژۆ‌انی ئاراستەی کەشتیەکەیان دەکەونە دورگەیەکی تر وە چاویان بە ڕووبارێک دەکەوێت کە پڕە لە گەوھەر و بەردی بەنرخ لەکاتی کۆکردنەوەی بەردەبەنرخەکان دووچاری مەرگ دەبنەوە کە ھەمویان لاواز دەبن بەرامبەر بە مەرگ تەنھا سەندیباد نەبێت ئامادەنابێت خۆی بەدەست مەرگەوە بدات.

ڤیلیام بردلی ناسراوبە براد پیت (ئینگلیزی: Brad Pitt) ئەکتەری ئەمەریکی لەدایک بووی ١٨ی دێسمبەری ساڵی ١٩٦٣ لە (شەون)ی (ئۆکۆلاھاما) لە دایکبووە. ناوبراو ئەکتەرێکی ناوداری بواری سینەمایە لە (ھۆلیوود)دا. بەڕەچەڵەک خەڵکی (بەریتانیا)یە. ئەو برا و خوشکەکەی (داوپیت) و (جولیپیتن) لە (شپرینگ فیلد ، میسور)ی گەورە بوون. دایکی ڕاوێژکاری خوێندنگە و باوکیشی بەڕێوبەری کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنانی ئۆتۆمبیل بووە. پیت ھەروەھا ڤیگنە.

بڕیارنامەی ٩٢٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٥ی حوزەیرانی ١٩٩٤دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ قوبرس. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٣٬٣٩٠‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.

لە «ناسۆری تەشەنا»دا ڕاکردن لە ژیانی واقیعی، لەو حەقیقەتە تاڵەی کە شاعیر تووشی بووە و نایەوێ قبووڵی بکا، بە تەواوی دیارە. ھێزی ئەوەی نیە ژیان بگۆڕێ، ڕێگای نیە خۆی دوور بخاتەوە، دەیەوێ ڕابکا و بە یارمەتی مەی ڕوو لە دنیایەکی خەیاڵی دەکا: چۆن نەبەم بۆ مەی و مەیخانە پەنا، تێگەیوم لەو وڵاتە ھەموو شت زۆرە، بەنی ئادەم کەم شەڕەبایە لە چیاکان و ھەوا تووشە دەنا وەکوو شێتان دەمەویست ڕوو لە چیای ئەستەم کەم

بانی ئەنادۆڵ کە دەکەوێتە نێوان ھەردوو زنجیرەکەوە، زنجیرەی چیاکانی (یۆرزش) لێی جیادەبێتەوە بەرەو ڕۆژھەڵات، ھەروەھا چیاکانی (ھیندکۆش) لە گرێی ئەرمینا جیادەبێتەوە.
لالش یان لالەش دەکەوێتە ناو دۆڵێک کە بە زنجیرە چیای بچووک دەورە دراوە، لالش لەلایەن پەیڕەوکارانی ئایینی ئێزیدیەوە بە شوێنێکی پیرۆز دادەنرێت، لالش ٦٠ کیلۆمەتر دوورە لە شاری موسڵ، وە ئێزییدیەکان لایان وایە هیچ نەبێت جارێک سەردانی لالش بکەن ئەمەش هاوشێوەی حەجی مووسڵمانان وایە، لەکاتی چوونە لالش سەردانی پەرستگە و گۆڕەکەی شێخ عەدی کوڕی موسافر دەکەن.

هەموو زیندەوەرێک لەوردترین بەکتریاوە تا گیانەوەرێکی گەورەی وەکوو نەهەنگ "لە خانەیەک یان زیاتر پێکدێت" دۆزینەوەی خانە کارێکی ئاسان نەبوو تا سەدەی حەڤدەهەم کە وردبین دروستکرا. لەساڵی ۱٦٦٥دا زانای [[ئینگلیزی] (ڕۆبێرت هۆک، ئینگلیزی|Robert hooke) ماوەی ژیانی (۱٦۳٥-۱۷۰۳) وردبینی بەکارهێنا بۆ بینینی توێژاڵێکی تەنک لە تەپەدۆر، ئەم دەستەواژەیەی خووارەوەی نووسی

ئۆتۆبانی کوردستان بە فارسی (بزرگراە کردستان) شاڕێگەیەکی خێرای شاری مەزنی تارانی پێتەختی ئێرانە ناوەندی تاران بە باکووریەوە دەبەستیتەوە و درێژیەکەی ٦٫٢ کیلۆمەترە. دەسپێکی لە باکوور لە ئۆتۆبانی نیایشەوەیە وبە ئاراستەی باکوور بۆ باشوورە لە دوڕیانی ئۆتۆبانی جەلالی ئال ئەحمەد کۆتایی پێدێت و ئەم گەڕەکانە دەبڕیت: یوسف آباد، ئەمیراباد، کاوێسیە و وەنەک.

گیتار (بە ئینگلیزی: Guitar) ئامێرێکی مۆسیقییە کە بەزۆری بە پەنجە کاری پێدەکرێت، ئەو کەسەی گیتار دەژەنێت پێی دەڵێن گیتارژەن، گیتار چەند جۆرێکی ھەیە لەوانە گیتاری کلاسیک، گیتاری کارەبایی، گیتاری بەیس و ھتد. لەپێشوودا گیتار زیاتر لەگەڵ گۆرانییەکانی ئەمریکای باشوور دەژەنرا، لەجیھانی مۆسیقای ئەنگلۆسەکسۆنی گیتار لە گەڵ شێوازی جاز و ڕۆک و پۆپ و بڵووز دەھاتە ژەنین.

بڕیارنامەی ٢٠٨ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٠ی ئابی ١٩٦٥دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ دادگای‌ نێونەتەوەییی داد. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ١٢٣٦‌ەم، پەسندکرا.

ئەم وتارە لەبارەی چوارچێوەی گشتیی ئاراستە و دوورییەوە نووسراوە. بۆ بۆشاییی ئەوپەڕی کەشی زەوی، بۆشاییی دەرەکی ببینە. بۆ گشت بەکارچوونەکانی تر، بۆشایی (ڕوونکردنەوە) ببینە.

ھەرشوێنێک جگە لە ماڵەوە (بە ئینگلیزی: Anywhere But Home) یەکەم ئەلبومی ڕاستەوخۆی گروپی ڕۆکی ئەمریکی ئێڤەنێسنسە کە لە ساڵی ٢٠٠٤دا بڵاو کراوەتەوە. ئەلبومەکە ھەر چوار کلیپەکەی ئەلبومی فۆڵێنی تێدایە. وە ھەروەھا ڤیدیۆی پشت کامێرای گروپەکەی تێدایە کە ماوەکەی ١ کاتژمێرە، ھەروەھا کۆنسێرتێکی تەواوی ڕاستەوخۆی پاریسی تێدایە و گۆرانییەکی نوێش کە پێکھاتبوو لە ون (Missing) ئەلبومی ھەرشوێنێک جگە لە ماڵەوە لە ٢٥ی ئایاری ساڵی ٢٠٠٤ بڵاو کراوەتەوە لە کاتی سەردان کردنی باندەکە بۆ لیزێنیس لە پاریس. ئەم ئەلبومە وەک یارمەتییەک وابوو بۆ ئەلبومی فۆڵێن. ئەم ئەلبومە ٣ گۆرانی نوێی لەخۆ گرتبوو کە پێک ھاتبوون لە ون، ھەناسە مەدە چیتر، زۆر دوور

(دەوروبەری ٣٣٧-٤٦٣ک/٩٤٨-١٠٧١ز) لە شارەکانی مەراغە و تەورێز و ئەردەبیل و ورمێ و خوی و سەلماس... ھتد، بەناوبانگترین میرەکانیان محەمەد کوڕی حوسێن ڕەوادی و ئەبو ھەیجای ڕەوادی و مەمەلانی ڕەوادی.

بڕیارنامەی ٦٠٠ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ دادگای‌ نێونەتەوەییی داد. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٢٬٧٥٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
غەززە بە کەش وھەواییەکی مام ناوەند و زستانێکی ھاوسەنگی ووشک جیادەکرێتەوە، ھاوین گەرمە و وەرزی بەھار لە مانگی ئازا و نیساندا دەست پێدەکان، مانگە زۆر گەرمەکانی مانگی تەمموز و ئابن، و مانگی کانوونی دووەم بە ساردترین مانگ دادەنرێت، بارانەکەی کەمە و لە نێوان مانگی تشرینی دووەم و ئازاردا ئەبارێت، ناوەندی باران بارینی ساڵانەی ئەگاتە ١١٦ملم، و با ھەڵدەکات بەسەر شارەکەدا لە باشووری ڕۆژئاواوە و بەرزترین تێکڕای خێراییەکەی لە زستاندا ئەگاتە ٦٠کم لە کاتژمێرێکدا.

خە‌لیل تورگوت ئۆزال (تورکی:Halil Turgut Özal) لە ساڵی ١٩٢٧ لە شاری مەلەتی لە دایک بووە و لە ١٩٩٣ لە ئەنقەرە بە ھۆ‌کارێکی نادیار کۆچی دوایی کردووە، یەکێکە لە سەرۆک کۆمار و سەرۆک وەزیرە ناودارە‌کانی تورکیا، باوکی لە ئەسڵدا ھی شاری "چە‌رمووک"ی سە‌ر بە مەلەتیە و دایکیشی خە‌لکی دێرسیم بوو. کوڕێکی بە ناوی "ئە‌حمە‌د ئۆزال" بووبە ئە‌ندام لە پە‌رلە‌مانی تورکیا ساڵی ١٩٩٩.

ئەندامی زاوزێ ناوی ئەندامێکی لەشی مرۆڤە کە لە پیاواندا پێی ئەوترێ کێر(چووک) (لە مناڵاندا :سیرەت) و لە ژناندا، قوز. ئەرکی ئەم ئەندامانە زاوزێ و درووست کردنی منداڵ و دەوامە دانە بە مانەوەی مرۆڤ.

جیھانی ڕۆژاوایی یان جیھانی ڕۆژاوا (ھەندێ جار تەنیا پێ دەوترێ ڕۆژاوا) زاراوەیەکە کە گرێدراوی بەستێن دەتوانێ خاوەنی چەندین واتای جیاواز بێ. بەم پێیە، پێناسەی ئەو شتەی کە ڕۆژاوا پێک دێنێ ژی دەگۆڕێ. بەریناییی جیھانی ڕۆژاوایی لەگەڵ تێپەڕینی سەردەمان و لە پێوەند لەگەڵ ھەلومەرجە مێژوویییە جۆراوجۆرەکاندا، ھەندێ جار پەرەی سەندووە و گەورەتر بووە، ھەندێ جاریش ھاتۆتە یەک و بچووکتر بووە.

ساڵحاوا (Salliḧawa، بە فارسی: صالح‌آباد) دێیەکە لە ناوچەی زێویەی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٩١ کەس لە ١٥ بنەماڵەدا بووە.

هونەرمەند بەهجەت یەحیا یەکێکە لەدیارترین هونەرمەندەکانی گەلی کورد کە خاوەنی قوتابخانەیەکی تایبەت بەخۆیەتی بەدەنگە پڕسۆزە ڕۆمانسیەکەی و بەو عەشقە گەورەیەی کە لەدڵیدایە توانیویەتی ڕێبازێکی نوێ و تایبەتمەند بێنێتە ناو گۆرانیی کوردیەوە و بەردەوام بێت لە داهێنان و کاری نوێ .

زۆربەی دانیشتووانی غەززە لەسەر ئاینی ئیسلامی سوننەن، و کاتێک غەززە سەر بە دەوڵەتی فاتیمی بوو شیعە دەستیان گرتبوو بەسەریدا، بەڵام دوای ئەوەی سەرکردە سەلاحەددینی ئەییووبی گێڕایەوە پەیڕەوی سوننە گەڕایەوە بۆی.

سزای یاریەکە لە دوو کارت پێکدێت ، دوو کارتی زەرد دەبێت بە سوور زەرد یاریکەر دەچێتە دەرەوە وە دادوەری یاریەکە لەکاتی ھەر ڕووداوێک بۆی ھەیە کارتی سوور بە جارێک بەرز بکاتەوە

کۆنیشانی ستۆکھۆڵم جۆرێکە لە کۆنیشان کە بەھۆی شۆکەوە دروست بوو، لە ساڵی ١٩٧٣ کاتێک کۆمەڵێک دز ھەڵدەکوتنە سەر بانکی کریدیتبانکێنی ستۆکھۆڵم و سەرجەم کارمەندانی بانکەکە دەستبەسەر دەکەن بۆ ماوەی ٥ ڕۆژ وەک بارمتە دەیانھێڵنە و لەو ماوەیە خەریکی ڕێککەوتن بوون لەگەڵ پۆلیس، بارمتەکان تووشی ئەم نەخۆشییە بوون لەم ماوەیەدا..

ھەڵسەنگاندنی ئاستی ژیان –دامەزراوەی مێرسێر ساڵی 2007-ئۆکلەند پێنجەمین و ولینگتۆن پلەی پانزەھەمی شارە لەبارەکانی جیھان بۆ ژیان بەسەر بردن. پێوەری ئاشتی جیھانی-پلەی 4

بەرنامەی توێژینەوەی کارایی درێژخایەنی ڕێگەکان کە بە LTPP ناسراوە لە سەرەتاکانی دەھەی ١٩٨٠دا بە ھاوکاریی لێژنەی لێکۆڵینەوەی ئازوگوێز و لێژنەی نەتەوەیی لێکۆڵینەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکان پێک ھات. بەڕێوەبەرایەتیی شاڕێگە فیدراڵەکان و ئەشتۆ بوون بە سپۆنسەری ئەم بەرنامەیە. دواتر FHWA بەتەواوەتی بەرپرسیارێتیی بەرنامەکەی لە ئەستۆ گرت.

لە ٦سێپتەمبەری ٢٠٠١، ھەموو ئەو سەگانەی ئاسەواری تەقینەوەکان ئەناسنەوە کێشرانەوە لە دوو تاوەرەکە، و پاسەوانییە توندەکان وەستێنران لەگەڵ ئەو ھەموو ئاگادار کردنەوە ئاسایشییەی دووبارە ئەکرانەوە.
سەرەتای ناسینی دۆزی کورد لەلایەن بێشکچیەوە، وەک خۆی ئەگێڕێتەوە لەو سیمینارەدا لە هەولێر بۆی ڕێکخرا، ئەگەڕێەوە بۆ کاتی سەربازی و لە ساڵی ۱۹٦۳دا کاتێک سەربازەکانی کە لەگەڵیدا ئەبن لەگەڵ پێشمەرگە کە لە کوردستانی باشورەوە هاتوون لێی ئەپرسن کە ئەگەر ئەو بیەوێت ئەمان ئەتوانن لەگەڵ پێشمەرگەکان قسە بکەن. زۆر لای سەیر ئەبێت چونکە ئەو وا فێر کرابوە کە کوردی زمانێک نیە خەڵک لە یەکدی حاڵی بن پێی و زمانێک نیە بە ناوی کوردی. هەر لە سەردەمی سەربازیدا کە لە بیتلیس و هەکاری بەسەری بردوە بە عەشرەتی عەلیکان ئاشنا ئەبێت و یەکەم تێزی گرنگی لەسەر ئەوان ئەنوسێت.

شەھید فاروق لە ساڵی ١٩٦٥ لە گەڕەکی سێتاقانی شاری ھەولێر لە دایک بوە، لە سەرەتای ساڵانی ھەشتاکانی سەده‌ی ڕابردوو پەیوەندی بە ڕێکخستنە نھێنیەکانی یەکێتی نیشتمانی کوردستانە وە کردوە، لە ساڵی ١٩٨٤ چەکی شەرەفی بەشان دادەدا و خەباتەکەی بۆ شاخ و ڕووبەڕووبونەوەی دەستە و یەخە دەگوازێتەوە، یەکێک بوە لە پێشمەرگە چاڵاک و ئازاکانی تیپی ٩١ ی سەفین و ھێزی پێشمەرگەی کوردستان و بەشداری دەیان داستان و نەبەردی قارەمانانەی شار و شاخی کردوە.

ھێڤی مێتاڵ یاخود ھەر بە سادەیی مێتاڵ لقێکە لە مۆسیقای ڕۆک کە لە کۆتاییەکانی ساڵی ١٩٦٠ دروست بووە، بەشێوەیەکی سەرەکی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و شانشینی یەکگرتوو. ئەم جۆرە مۆسیقایە لە تێکەڵکردنی مۆسیقای بلوز ڕۆک و سایکێدێلیک ڕۆکەوە دروست بووە، ئەو گروپانەی کە مۆسیقای مێتاڵیان داھێناوە ناسراون بە بەکارھێنانی بیتی خێرا و گیتاری کارەبایی و ھاوارکردن و تەپڵ و چەند ئامێرێکی تریش. گۆرانیبێژەکانی ئەم جۆرە مۆسیقایە بەگشتی نێرینەن و لەکاتی گۆرانی وتندا بەشێوەیەکی توڕە و گڕ دەیڵێن. ھەروەھا گۆرانیبێژی ئافرەتیشی ھەیە بەڵام بە ڕێژەیەکی زۆر کەم.

ھێرشەکانی ١١ی سێپتەمبەر (ئینگلیزی:٩/١١ یان Nine-Eleven)، بریتییە لە کۆمەڵێک ھێرشی تیرۆرستی دوا بە دوای یەک کە لە ڕۆژی سێ‌شەممە ڕێکەوتی ١١ی ئەیلوولی ٢٠٠١ لەلایەن رێکخراوی ئەلقاعیدە لە خاکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ڕوویاندا، ئاڕاستەی چوار فڕۆکەی مەدەنی بازرگانی گۆڕان و ئاڕاستەکران بە ئامانجی دیاریکراو کە سیانیان سەرکەوتبوو لە پێکانی ئامانجەکانیاندا، و ئامانجەکانیش تاوەری بازرگانی نێودەوڵەتی بوو لە منھاتن و بارەگای وەزارەتی بەرگری ئەمریکا (پنتاگۆن).

چەرمی شاموا یان شامی (بە ئینگلیزی: Chamois leather) جۆرە چەرمێکە کە زۆرجار لە پێستی بزنی شاموا دروست دەکرێت، جۆرە بزنێکە کە لەسەر شاخەکانی ئەورووپا دەژیت. ئێستا ئەو جۆرە چەرمە لە پێستی مەڕیش بەرھەم دەھێندرێت. چەرمەکە بە ڕووکەشە سافەکەی ناسراوە لەگەڵ تواناکانی لە ھەڵمژین. چەند شێوازێکی بەکارھێنانی ھەیە و بۆ دروستکردنی چەند شتێک بەکاردێت:

هۆبیت : جەنگی پێنچ سوپاکە (ئینگلیزی The Hobbit: The Battle of the Five Armies) فیلمێکی ئەمەریکی خەیاڵی و سەرکێشی ساڵی ٢٠١٤ەیە لە دەرهێنانی پیتەر جاکسن و لەنووسینی فڕان والش،فیلیپا بۆینس و گولیرمۆ دێل تۆرۆیە.فیلمەکە بەشی سێیەم و کۆتایی سیانەی فیلمی هۆبیتی کە چیڕۆکەکەی لە کتێبەکەیەوە وەرگیراوە بەهەمان سەردێر ئەویش لەنووسینی جەی.ئاڕ.ئاڕ.تۆلکینە

ئاڕ ئێن ئەی نێردراو یان ئێم ئاڕ ئێن ئەی (ئینگلیزی: Messenger RNA) (کورت دەکرێتەوە بۆ: mRNA)، گەردی ئاڕ ئێن ئەی تاکە زنجیرەیییە، کە زانیارییەکانی دروستبوونی پڕۆتین ھەڵ دەگرێت.

شارەکە ئازار دەچێژێت بە دەست دەسەڵاتی ئیسڕائیلەوە کە رووبەڕووی چەندین بۆردومانی ھەڕەمەکی و گرتن بۆتەوە، و گەمارۆی تەواوی شارەکەی داوە، و نایەڵێت نە بەندەرە دەریاییەکان بەکاربھێنن و نە فڕۆکەخانە و نە ڕێگە وشکانییەکان.
کوردستان (بە واتای وڵاتی کوردان) ناوچەیەکە لە ڕۆژھەڵاتی ناوین کە زۆربەی دانیشتوانی کوردن. کوردستان دەکەوێتە خۆرھەڵاتی تورکیا (باکووری کوردستان)، باکووری عێراق (باشووری کوردستان)، باکووری خۆرئاوای ئێران (ڕۆژھەڵاتی کوردستان) و چەند پارچەیەک لە سووریا (ڕۆژاوای کوردستان) و ئازەربایجان و ئەرمەنستان. دیاریکردنی سنووری کوردستان یەکێکە لە دۆزە پڕ تەنگ و چەڵەمەکان، چونکە ئەو وڵاتانەی جڵەوی دەستەڵاتی کوردستانانیان بە دەستەوە وەک یەکەیەکی جوگرافی یان نەتەوەیی چاوی لێناکەن، بەڵکو پتر بە ناوچە کوردنشینەکان ناوی دەبەن. لە ڕوانگەی ڕامیاریەوە، باشووری کوردستان ورۆژئاوای کوردستان تەنھا بەشی کوردستانە کە بە شێوەی نێونەتەوەیی وەک پێکھاتەیەکی فیدراڵی سەربەخۆ لە عێراق وسوریا ناسراوە. کورد لە ئێراندا بە فەرمی وەک کەمایەتی ناسراون، بەڵام لە ڕووی خوێندن بە زمانی کوردی و مافەکانی دیکەی نەتەوایەتیەوە بێ بەشن.

مێژووی مەی خواردنەوە و ئاکامە خراپەکانی خواردنەوەی ئەلکھوول زۆر لە مێژە لە ناو گەلانی گۆی زەوی باوبووە و تەنیا جیاوازی لەوەدا بووە کەسانێک بە ئازادی و کەسانێکی دیکە بە دزیەوە خواردوویانەتەوە و بە پێی کولتور و ئایین و داب و نەریتی کۆمەڵگا خواردنەوەی مەی باو بووە.

سادق شەرەفکەندی (١٩٣٨ بۆکان - ١٩٩٢ بەرلین) خاوەن پلەی دوکتورا لە شیمی و خەباتکەر و سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە نێوان ساڵانی ١٩٨٩ تا ١٩٩٢ (١٣٦٨ی ھەتاوی تا ١٣٧١). شەرەفکەندی دوای تیرۆری عەبدولڕەحمان قاسملوو بوو بە سکرتێری گشتی بەڵام لە کارەساتی میکۆنوسدا ھەر وەک ئەو بوو بە قوربانی تیرۆر.

و ئەوەی کە لەبەردەستایە لەسەر کۆشکی فاتمییەکان تەنھا وتەی مێژوونووسەکانە, و لە تونس کۆشکێک ھەبوو کە زۆر بەشکۆ بووە, و لە قاھیرە دوو کۆشک ھەبووە, گرنگیەکی زۆریان دا بە بیناسازی و عوبەیدوڵڵا شاری مەھدی لە تونس بنیادنا وھەر لە سەردەمی فاتمیدا چەندین مزگەوتی نوێ بنیادنران و ڕازاێنرانەوە بە دیاردەی بیناسازی نوێ, ونەخش و نیگاری بیناسازی گەیشتە ئەوپەری جوانی لەو سەردەمەدا.

بۆ پەرەپێدانی دیوەدەری لە سیاسەتدا ھانز پیتەر مارتن و پۆڵ ڤان بویتنن (ئەوروپای بەرچاوروونی و شەفاف) و ئاشلی مۆت بڕیاریان دا ھاوکاری یەکتری بکەن و دەستەی پلاتفۆرمی بەرچاوروونی (Platform for Transparency) یان دامەزراند لە ساڵی ٢٠٠٥دا.

لە کۆتایی شەڕی کەنداودا، ھێزە یەکگرتووەکان ناوچەیەکی قەدەغەیان بۆ فڕۆکەکان دامەزراند. ئەمە بووە ھۆی ئەوەی بەشی باشووری کوردستان کە دەکەوێتەوە باکووری عێراق بتوانێ لە ساڵی ١٩٩٢دا ناوچەیەکی سەربەخۆ دامەزرێنێت کە دەسەڵاتی ناوخۆ و پاڕلەمانی ھەیە.

هێمای کیمایی (بە ئینگلیزی: Chemical Symbol) پێکهاتووە لە (١ بۆ ٢) پیت کە لە جیهاندا بە شێوەیەکی نێونەتەوەیی دانی پیا دەنرێت بۆ ناسینەوە یان ناونانی توخمە کیماییەکان.

چینییەکان پێیان وابوو لە کاتی ڕۆژگیراندا ھەژدیھایێ خۆرەکە قووت دەدا. لە زۆرێک شوێندا ڕۆژگیرانیان بە بەڵا و نەھامەتی دەزانی. ھیندییەکان لە کاتی خۆرگیراندا تا مل خۆیان نوقمی ئاو دەکرد تا بەم کارە گوایە یارمەتی خۆر بدەن لە دەست ھەژدیھا ڕزگاری بێت.

مەزرا (Mezra، بە فارسی: مزرعه) دێیەکە لە گوندستانی ئالان، لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی سەردەشت، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ئێران. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٢٨ کەس لە ١٢٢ بنەماڵەدا بووە.

وێڕای ئەوەی، درێژەی بە سیاسەتەکانی باوکیدا، لەمەڕ پەیوەندی ستراتیژی لەگەڵ ئێراندا، دژایەتی و دوشمنایەتی ئیسرائیلیشی بەمیرات لەباوکێوە بۆ مایەوە، بەڵام نەیتوانی کێشەی بەرزاییەکانی جۆلان، چارەسەر بکات و پێی وابوو، دەتوانێت وەکو کارتێکی فشار بۆ سەر ئیسرائیل، بیھێڵێتەوە.
جۆری کتوپڕی سستی جەرگ بریتیە لە بە خێرایی لە کارکەوتنی خانەکانی جەرگ لە فرمانەکانی خۆیان، بە تایبەتی توانای مەیاندن خوێن و تێکچون و تووشبونی نەخۆشیەکانی مێشک، لەو نەخۆشانەی کە پێشتر ئاگادار نەبوون نە خۆشی جەرگیان ھەیە. پشکنین بۆ ئەم جۆرە پشت ئەبەستێت بە پشکنینی فیزیای ئاسایی، پشکنین لە تاقیگە، ڕابردووی نەخۆشەکە لەگەڵ نەخۆشی بۆ زانینی گۆڕانکاریەکان.

مایکرۆسۆفت هۆڵۆلێنز (ئینگلیزی: Microsoft Hololens) ناسراو بوو بە پڕۆژەی بارابوو (بە ئینگلیزی: Project Baraboo)، وەکوو ناسنامەیەک ئەوە بەرهەمی کۆمپانیای مایکرۆسۆفتە ئەو بەرهەمە چاویلکەیکی زیرەکە. هۆڵۆلێنز بەناوبانگ بوو چونکە لە یەکەمین بەرهەمەکان بوو کە ویندۆز ١٠ بەکارهێنا وەک سیستەمی کارپێکەر.

لە ڕوانگەی یاسای نێودەوڵەتییەوە سێ چەمکی "وڵات"، "نەتەوە"، و "دەوڵەت"، پێکەوە یەکەیەکی سیاسی پێک دێنن کە بوونی یەکیان ھەبوونی ئەو دوانەی دیکەی بەدواوە دێ. کەواتە ھەرکام لەم سێ چەمکە دەکرێ لە جیاتیی ئەو دوانەی دیکە بەکار ببردرێ.

لە ڕێبەندانی ساڵی ١٣٢٤دا کە کۆماری مەھاباد دامەزرا ھێمن «ئەو ساڵ بەھارە بۆ ئێمە زستان» یا لە «رۆژی خۆشی»دا دەڵێ: گەرچی زستانە بەفر دایپۆشی ئەوڕۆ گشت وڵات خاکی پاکی ئێمە خەمڵیوە وەکوو باخی ئیرەم

خەتایی (Xetayî، بە فارسی: خطایی) دێیەکە لە ناوچەی ناوەندیی شارستانی مەھاباد. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ٣٩٨ کەس لە ٧٠ بنەماڵەدا بووە.

لاسایی کردنەوەی ئەم جۆرە چەرمە ھەیە کە لە بزنی کێوی و بەرازەوە دروست دەکرێت. ئەم بەرھەمە ڤیگن نییە چوونکە بەردەوام بەرھەمی ئاژەڵی تێدا بەکاردێت.

پیتێک کە یونیکۆد بۆ زمانی ئوردووی داناوە بە ناوی ھێی دووچاو (Heh Doachashmee) و بە ژمارەی U+06BE نزیکترین پیتە بە پیتی «ھ» لە کوردیدا. بەڵام حاڵەتی نێوان‌وشەی (Medial) ئەم یونیکۆدە بەو جۆرە کە لە ستانداردی ٥.٢ی یونیکۆد پێناسەکراوە لەگەڵ «ھ»ی کوردیدا جیاوازیی ھەیە. لەسەر ئەم کێشەیە لە ماڵپەڕی یونیکۆددا لێدوانێک کراوە. لە فۆنتێک کە بە تایبەتی بۆ کوردی دروست کراوە ئەکرێ ئەم کێشەیە چارەسەر بکەین بەڵام لەو فۆنتانە وەک تەھۆما کە بۆ ھەموو زمانێک بەکاردەبرێن، کێشەکە دەردەکەوێت و دەبێ یونیکۆد، پیتێکی جیاوازی بۆ دابین بکات. بەڵام بەو جۆرە کە لە فۆنتە ئوردووەکانەوە دەردەکەوێت حاڵەتی نێوان‌وشە بە شێوازی فۆنتەکان کەوتووە و لە بڕێک لە فۆنتەکاندا بە پێچەوانەی پێناسەکەی ستانداردی یونیکۆدە. لە فۆنتی PakType Naskh Basic کە فۆنتێکی ئازاد و پێشکەوتووی ئوردووە حاڵەتەکانی ئەم یونیکۆدە بە تەواوی وەک ئەوەیە کە لە کوردیدا دروستە. لە لێکۆڵینەوەیەک کە لە ماڵپەڕی زانکۆی ئایندھۆڤەندا ھاتووە باس لەوەدەکات کە لە ئەلفوبێی ئوردوودا حاڵەتەکانی ئەم پیتە لە ھەر جۆرەپیت و فۆنتێکدا دەتوانێت جیاواز بێت. کە ئەمە نیشان دەدات ئەو پێناسەیە کە لە ستانداردی یونیکۆدی ٥.٢ دا ھاتووە ئەوەندە گرینگ نییە و دەکرێ ئەم یونیکۆدە بۆ کوردی بەکار ببەین.

کۆنیشان بریتییە لە کۆمەڵێک نیشانە و ھێما کە نیشاندەری نەخۆشییەکی تایبەتە؛ کۆنیشان لە خۆگری، نیشانەکانی نەخۆشی (کە نەخۆش بۆ خۆی دەردەبڕێ)، ھێماکانی پزیشکی (کە پزیشک پەی پێ دەبا) و دیاردە و دانستەگەلێ کە پێکەوە سەرھەڵدەدەن. بۆ وێنە: کۆنیشانی ڕیخۆڵەی ھەڵزرنگاو یا ئای بی ئێس (IBS) و کۆنیشانی داون (Down syndrome) و کۆنیشانی ژیلبێرت (Gilbert's syndrome) . ئەم ھەستە لە ڕاستیدا شتێکی نامۆ و نەگونجاوە کە مرۆڤ بەرەو ڕۆشنایییەکی ترسناک دەبات وای لێدەکات کە یاری بە سروشی خۆی بکات .
دە نموونە لە سێ‌خشتییەکانی ئەم کۆمەڵە هۆنراوەیەی بەڕێزیانم هەڵبژاردووە و مانا سۆرانییەکەیانم لە پێش نووسیوە و هەوڵم داوە زۆر لە ئەسڵەکە دوور نەکەومەوە. ئاشکرایە کە تەنیا مەبەستم تێگەیاندنی خوێنەران بووە لە قسەی دڵی شاعیر، نەک وەرگێڕانی شێعر.

ئەگەر خولگەی ھەڵسووڕانی زەوی لە دەور خۆر و مانگ بە دەور زەوی لە یەک ئاراستەدا بوایێ، ئەوە مانگێ جارێ ڕۆژگیران ڕووی دەدا، بەلام لادانی ٥ پلەکی دوو ئاراستەکە لە یەک، دەبێتە ھۆی تێپەڕینی مانگ بە سەر یا خواری خۆردا و لە زۆربەی مانگەکاندا ئەم دیاردەیە ڕوو نادات.

لە تەمەنی ١٠ ساڵیدا، دەستی بە بەکارهێنانی کۆمپیوتەری جۆری Commodore VIC-20 کرد. خۆی فێری بەرنامەسازی کۆمپیوتەر کرد و لە ١٢ ساڵیدا کۆدی یاریەکی ڤیدیۆیی ،کە بە زمانی بەرنامەسازی BASIC درووستی کردبوو، فرۆشتە گۆڤارێکی تەکنەلۆژی بە نزیکەی ٥٠٠$. یارییەکە ناوی بلاستەر بوو و وەشانێکی وێبی یارییەکە ئێستا بەردەستە.

لەساڵانی ٢٠٠٢-٢٠٠٤ لەسەر داوای رێکخراوی یەکێتیی نێودەوڵەتیی پەیوەندییەکان (ITU) و وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندنی حکومەتی ھەرێم و بەڕەزامەندی ڕێکخراوی ھابیتات، وەکو ئەندازیار و سەرپەرشتیار پڕۆژەی بینای تەلەفۆنات لە سلێمانی و شاخی سارا لەکۆیە و بازیانی جێبەجێکردووە. لەکۆتایی پڕۆژەکەدا سوپاس و پێزانینی وەرگرتووە و بەمەش ھێڵی پەیوەندی نێوان سلێمانی و ھەولێر پێکەوە بەسترا.

ئیلۆن ڕیڤ مەسک (بە ئینگلیزی: Elon Musk) ئەندازیار، داهێنەر وە سەرمایەگوزارێکی ئەمەریکی-کەنەدییە کە لە ٢٨ حوزەیرانی ١٩٧١ لە ئەفریقای باشوور لەدایک بووە. بەڕێوبەری گشتی و تەکنەلۆژی تێسلا مۆتۆرز، سەرۆکی سۆلار سیتی و هاوسەرۆکی ئۆپن ئەی ئایە.

مەریخییەکە (واتا کەسێکی دانیشتووی مەریخ) (بە ئینگلیزی: The Martian) فیلمێکی ئەمەریکی زانستی و سەرکێشیە. دەرهێنراوە لەلایەن ڕیدلی سکۆت و لەنواندنی مات دەیمنە. چیڕۆکی فیلمەکە لە کتێبەکەیەوە وەرگیراوە بەهەمان سەردێر کە ساڵی ٢٠١١ لەلایەن دریو گۆداردەوە نووسرابوو. لە فیلمەکە دەیمن ڕۆڵی ئاسمانەوانێکی ناسا دەبینێ کە وادەندرێ لەسەر هەسارە مەریخدا مردوو، بەڵام زیندوو دەمێنێتەوە و داوای یارمەتی لە حکومەتی ئەمەریکی دەکات. هەروەها فیلمەکە چەندان ئەکتەری تری گەورەی وەک جێسیکا چاستاین، کریستن ویگ، جێف دانیێل، مایکڵ پێنا، کەیت مارا، شۆن بێن، سباستیان ستان و چیتوێل ئێجیۆفۆری تیایە.

لە بوونەروەرانی سەرەتایی (protists)، کارگەکان و زۆرێک لە ڕووەکەکان، لەوانە برایۆفیتەکان، سەرەخسەکان، و دانەڕووتەکان، دا ھێلکۆکە لە نێو ئارچێگۆنیەم (archegonium) دا بەرھەم دێت. بە ھۆی ئەوەی کە ئارچێگۆنیەم پێکھاتەیەکی ھاپلۆیدە، خانەکانی ھێلکۆکە لە ڕێگەی دابەشاندنی میتۆسیسەوە دروست دەبن. ئارچێگۆنیەمی ئاسایی برایۆفیت پێکھاتووە لە ملێکی درێژ لەگەڵ بناغەیەکی پانتر کە خانەی ھێلکۆکەی تێدایە. لەکاتی پێگەیشتن دا ئەم ملە درێژە دەکرێتەوە بۆ ئەوە بە خانەکانی سپێرم ڕێگە بدات بە مەلەکردن بچن بۆ نێو ئارچێگۆنیەم وە ھێلکۆکە بەبەر بکەن. ئەو زیگۆتەی کە لە ئاکامی ئەم بەبەربوونە دروست دەبێت پاشان گەشە دەکات وە دەبێت بە ئاوڵەمە، کە بە شێوەی سپۆرۆفیتی (sporophyte) تازە لە ئارچێگۆنیەم دێتە دەرەوە.

بەو وشانە کە بەتەواوی -نەک بەشێکی- لە شیعردا دووبارە دەبنەوە، ڕەدیف دەگوترێ، وەک وشەی "بێ تۆ" لە کۆتایی ھەردوو باڵی ئەم بەیتە شیعرەی نالی: «نەمردم من ئەگەر ئەمجارە بێ تۆ/ نەچم شەرت بێ ھەتا ئەم خوارە بێ تۆ»
٣٧٣-٤٨٩ک/٩٨٣-١٠٩٦ز لە کوردستانی ناوەڕاست و باکوور لە دیاربەکر شارەکانی میاخارتین و ماردین و ئامەد و خەڵات و بەدلیس و ناوچەی دیکە فەرمانڕەواییان کردووە. دامەزرێنەری میرنشینەکە میر باد کوڕی دۆستەکی کوردیە ھەروەھا میر مومەھەد ئەلدەولە و میر نەسرولدەولە و ئەحمەد کوڕی مەروانی کوردی کە بەناوبانگترین میری کوردیە، زیاتر لەپەنجا ساڵ میرایەتی کردووە و دەسەڵاتەکەی وەک دەوڵەت ناسراوە لەلایەن دەوڵەتانی عەباسی و بوەیھی و فاتمی و بیزێنتی و سەلجوقیەکان دانی پێدانراوە. زۆر کاری گرینگ لە ئاوەدانی و بووژانەوەی ژیانی کۆمەڵایەتی و ئابووری لەو ناوچەیەی کوردستاندا ئەنجامدراوە. لە زۆربەی شارەکاندا دراوی میرنشینیەکە لێدراوە.

شەکراو لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی شاناخسێ و لە باشوور لەگەڵ گوندی دارەبەن (ڕوونکردنەوە) و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی سیرێی بابەشێخ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی قۆخان.

بڕیارنامەی ٢٤٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٧دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ پەژراندنی ئەندامانی نوێی ڕێکخراوەی نەتەوە یەکگرتووەکان: یەمەن باشوور. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ١٣٨٤‌ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.

گێڕانەوەی فەڕمی؛ فڕۆکەی بوینگ ٧٥٧ لە گەشتی ژمارە ٧٧ خۆی کێشا بە پنتاگۆندا، ٣٣٠ پلە بە خێرایی ٥٣٠ میل لە سەعاتێکدا سوڕایەوە و لە ھەمان کاتا ٧٠٠٠ پێ دابەزی، ئەمەش لە ماوەی دوو خولەک ونیودا ڕوویدا تا بتوانێت ناو پنتاگۆن وێران بکات.

یەکێتیی تۆپی پێی کرواتیا (بە کرواتی: Hrvatski nogometni savez) لە ٢٣ی حوەیرانی ١٩١٢ دامەزراوە و دەزگای فەرمی تۆپی پێیە لەوڵاتی کرواتیا. لە ٣ی تەممووی ١٩٩٢ بووە بە ئەندام لە فیفا، لە ١٦ی حوەیرانی ١٩٩٣ بووە بە ئەندام لە یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا.

ئیسەر ڕێنای دین ناسراوبە ئیستەر دین، بە(ئینگلیزی: Ester Dean) لەدایکبووی (١٥ی ئەپڕێلی ١٩٨٢)ەی گۆرانیبێژ، گۆرانی نووسێکی ئەمریکیە. یەکەم بەرهەمی لەساڵی ٢٠٠٩ بووە بەناوی Drop It Low بووە و یەکێک لە گرنگرتین گۆرانیەکانی، گۆرانی بابی چێنین (پیرۆزبایی لە جیهان) - Let It Grow (Celebrate the World)ە کە بۆ فیلمی لۆراکس تەرخانکراووە.

ڕۆبن ھوود (بە ئینگلیزی:Robin Hood) فیلمێکی ئەنیمەشن و سەرکەشییە، لە ساڵی 1973 لەلایەن کۆمپانیای والت دیزنی بەرھەم ھێنراوە. لە 8 تشرینی دووەمی ١٩٧٣ لە وڵاتە یەکگرتووکان نمایشکرا. دەرھێنەری فیلمەکە وۆلفگانگ ڕایترمانە و ھەروەھا ئەستێرەکانی فیلمەکە براین بدفورد، مونیکا ئیڤانز، پیتەر ئوستینۆڤن.

هێلکاری پەستان - قەبارە P/v Diagram بریتیە لە هێلکاری گۆڕان لە پەستان و لە قەبارەی سیستەمێکی گازی لەسەر روتەختی پۆوتان ، کە تەوەرەی Y بریتیە لە گۆڕان لە پەستان وە تەوەرەی x بریتیە لە گۆران لە قەبارە.ئەم هێکاریە سوودی هەیە بۆ دۆزینەوەی ئەو ئیشەی کە سیستەمەکە ئەنجامی ئەدات..

بڕیارنامەی ١٢٦ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٥ی ئەیلوولی 1957دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ کێشەی ھیند-پاکستان. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی 808‌ەم، بە 10 دەنگی لەگەڵ، ۰ی دژ و 1ی بێ‌لایەن پەسندکرا.
خزمگەریەتی تۆمەتێکی باوە لە ناوەندی سیاسیدا کاتێک کە خزمی کەسێکی خاوەن کاریگەری پلەوپایەکی دەسەڵات وەردەگرێت بەبێ ئەوەی لێھاتوویی گونجاوی ھەبێت بۆ ئەو شوێنە. بۆ نمونە کاتێک کە سیناتۆری ئەمەریکی فرانک مارکوفسکی وەک فەرمانڕەوای ویلایەتی الاسکا کچی لیزا مارکۆفسکی وەک نوێنەری ویلایەتەکە دامەزران بۆ ئەوەی لە ئەو پێگەیە بەڕێوەببات لە ماوە ئەو دوو ساڵەی کە مبووی وەک فەرمانڕەواە ویلایەتەکە و لەوکاتەشدا بە خزمگەریەتی تۆمەتبارکرا. ( و کچەکەی لیزا سەرکەوتنی بەدەستھێنا لە دووبارە ھەڵبژاردنەوەیدا لەو کاتەی لەساڵی ٢٠٠٤ خۆی پاڵاوت بۆ ئەم پۆستە). جۆن کەنەدیش لەلایەن ژمارەیەک لە رکابەرەکانیەوە بە خزمگەریەتی تاوانبارکرا کاتێک براکەی رۆبرت کینیدی وەک بەڕێوەبەری گشتی دامەزراند. لە ھموو شوێنێک خاناوەدا ھەن کە دەستیان بەسەر سیاسەتی وڵاتەکانیاندا گرتووە وەک خاناوادەی تون عبدالرزاقی دووەم وەک سەرۆک وەزیرانی مالیزیاو کوڕەکەی نەجیب تون عبدالرزاق کە جێگری ئێستای سەرۆک وەزیرانی مالیزیا و مینتور لی کوان یەکەم سەرۆک وەزیرانی سەنگافورە و کوڕەکەی لی ھین لونگ کە بەم دواییە جێگای گوە تونگ ی گرتەوە وەک سەرۆک وەزیری سەنگافورە. و زۆر لە وڵاتانی ئاسیا بەلای فەرمانڕەواییکردنی خانەوادە فەرمانڕەواکاندان. لە ھندستان تا ئێستا خانەوادەی نەھرۆ--- و خانەوادەی غاندی فەرمانڕەوا فەرمانڕەوایی ھندستان دەکەن لە زۆرینەی ماوەی دوای سەربەخۆیی لە کاتێکدا خەڵکانی تریش لە ویلایەتە ھندیەکانیش لەسەر پێشخستنی خزم و ناساویەکانیان بەردەوامن.

لەبەغدای کۆن لەکەنار ڕووبار دیجلە چیرۆکەکەی سەندیباد دەست پێدەکات بەسەردانی کردنی ئاھەنگەکەی کۆشکی پاشالەگەڵ حەسەنی ھاوڕێی بۆسەیرکردنی سێرک و کارە پاڵەوانیەکان کە لەسەرانسەری جیھانەوە ھاتبوون، لێرەوە سەندیباد بڕیاری دەست پێکردنی گەشتەکانی دەردەکات لەگەڵ مامە گەڕیدەکەی و باڵندە گوفتارەکەی.

گردەزبێر لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی گۆڕانکە و لە باشوور لەگەڵ گوندی وەڕاز و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی دێگەڵ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی کونجرین.

ڕاوتەر (بە ئینگلیزی: Router) دەزگایەکە بۆ ناردنی پاکەتەکانی داتا لە تۆڕێکەوە بەرەو تۆڕێکی تر. ھەموو ڕاوتەرێک دەبەسترێتەوە بە دوو یان چەند ھێڵی داتاوە کە ھەرکامەیان لە تۆڕێکی جیاوازەوە دێن. کاتێ پاکەتێکی داتا دێتە ناو یەکێک لە ھێڵەکانەوە، ڕاوتەر بۆ ئەوەی بتوانێ بنەجێی ئەو پاکەتە (ئەو شوێنەی مەبەستیەتی بڕوا) دەستنیشان بکا، ناونیشانی ناو پاکەتە دەخوێنێتەوە. ئەو کات، بە بەکارھێنانی زانیارییەکانی ناو خشتەی ڕاوتینگەکەی یان سیاسەتی ڕاوتینگەکەی، پاکەتەکە بەرەو تۆڕی دواتر ڕەوانە دەکا. لە ئینتەرنێتدا ڕاوتەرەکان ئەرکی «ڕێبەریی ھاتوچۆ»یان لە ئەستۆیە. پاکەتەکانی داتا ئەوەندە لە ڕاوتەرێکەوە بەرەو ڕاوتەرێکی تر دەرباز دەکرێن تا ئەوەی کە بگەن بە تۆڕی مەبەستیان.
ئەم ڕووداوە ئاشکراتر دەردەکەوێت ھەر کاتێک وزەی فۆتۆنەکانی تیشکی گاما زیاتر بێت: ئەگەری بەرھەمھێمانی جووتێک = جێگیری EX ئەم ئەگەرییە زیاد دەکات بەزیادبوونی ژمارەی گەردی ماددەی ھەڵمژەرەکە و توانای فۆتۆن کە لە کەمترین ئاست (١.٠٢ m ev) زیاتر بێت، ئــەم گۆڕانە تایبەتە جووتەکێک لە ئەلکترۆن و پۆزترۆن لە ڕووتەختی کارەبایی ناوکدا دروست دەکات و ھەروەھا لە ڕووتەختی خولگەیی ئەلکترۆنیشدا ئەم ئەگەرییە زیاد دەکات بەزیادبوونی ژمارەی گەردی، لــەوەی پێشەوە تێبینی دەکەین کە ھەردوو ڕووداوە یەکەمینەکەی دیاردەی کۆمپتن کەم دەکەن بەزیادبوونی وزەی تیشکی گاما لە کاتێکدا دیاردەی سێیەم زیاد دەکات بەزیادبوونی وزەی تیشکی گاما، لەمەوە ڕوون دەبێتەوە کە بەرھەمھێنانی جووتە ئەلکترۆن یان پۆزترۆن لە باری وزە بەرزەکانی تیشکی گامادا ڕوودەدات کە وزەکەی لە (٥ م ev)، ھەروەھا ئەو تەنە مژەرانەی کە ژمارەی گەردی گەورەیان ھەیە، ئەوەی شایانی باسە ئەم سێ کردارە سەرەکییە ھەموویان یان ھەندێکییان بۆ گشت وزەکانی تیشکی کارۆموگناتیسی دەست دەدەن لەوانەش تیشکی ئێکس.

ئەو کتێبە باس لە چاوپێکەوتنی شازادە بچکۆڵەکە دەکات لەگەڵ یەکێک لە کەسە گەورەکان و ئەو ھەڵسوکەوتە نامۆیانەی کە کەسە گەورەکەن ئەیکەن کە چەندەھا ئاماژە و مانا لەخۆ ئەگرن.

لە ماوەی هەفتەی یەکەمی لەو ماوەیە توانی ٥ وێنەی زەوی و ٦ وێنەی مانگ بگرێ، کە تێیدا وێنەی جەمسەری باشووری مانگی گرت و توانی وێنایەکی زانیاری کەم بداتە مرۆڤایەتی، ئەوەس سەرەتسیەک بوو لۆ کێشانی نەخشەی مانگ وە بەرەو پێشچوونی تۆری رووداوەکانی مانگ.

کەشتی ئاسمانی مێرنێر١٠ لە ٥ شووباتی سالی ١٩٧٤ نزیکترین خالی خۆی لە هەسارەی ڤینوس بە نزیکەی ٥٧٦٨ کیلۆمەتر بە لێزەری سەروو وەنەوشەی وێنەی هەسارەی زوهرەی گرت و لێکۆلینەوەی لەسەر پشتێنەی کەش و هەواکەی ڤینوسی کرد

ھێمن کە یەکێک بوو لە گەورەترین شاعێران و نووسەرانی کورد لە سەدەی بیستەمدا، لە باری پاراستن و بووژاندنەوەی فەرھەنگ و ئەدەب، گەو‌رەترین ھەقی خستۆتە سەر نەتەوەکەی، چونکە لە تاریک وروونی بەیانی ژیانی‌دا، بۆ خڕ کردنەوەی کۆماکانی ئەدەبی کوردەواری و ورد بوونەوە لە وشەکانی، بە کەو کردن و ھەڵاواردنی غەوارەکانی و سوورکردنی خرمانی زمانی کوردی، کەوتە کار و تەنانەت گوڵ ھەڵگرتنەوە و پاشەرۆکیشی بۆ خەڵکی دیکە نەھێشتەوە.

کانی جەژنی (Kanîcejnî، بە فارسی: کانی‌جشنی) دێیهکه له ناوچهی ناوهندیی شارستانی سەقز. ژمارەی دانیشتووانی لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٦دا ١٦٩ کەس لە ٣٤ بنەماڵەدا بووە.

جافی یەکێک لە شێوەزارەکانی کوردیی ناوەندییە کە لە پاوە، جوانڕۆ، و سەلاسی باوەجانی و کرماشان و چەند شاری تر لە کوردستانی ڕۆژھەڵات و باشوور قسەی پێ دەکرێ. دەتوانرێ جافی بە ئامێتە کردنی سۆرانی و کەلوڕی هەژمار بکرێ. لە جافیدا چاند پیتی دیکەمان هەیە کە لە ئەلف و بێی کوردی دا نیەن. لە جافیدا پیتێکمان هەیە کە لە ئامێتە کردنی "ن" و "گ" دروست دەبێت و بە شێوازی یەک پیت دەخوێنرێتەوە وەکوو لە وشەی "دەنگ"دا کە لە جافیدا تەنها ٣ پیتی تێدایە، هەروەها پیتێکی تر کە لە ئامێتە کردنی "گ" و "ی" دروست دەبێت و جارجار بە جێگەی "گ"، "د"، "و" بەکار ئەهێنرێت وەکوو لە وشەی "سەگ"دا بە جێگەی "گ" یان لە وشەی "ددان"دا بە جێی "د"ی دووەم بە کار ئەهێنرێت. هەروەها جافی جیاوازیەکی تری لەگەڵ سۆرانیدا هەیە و ئەمیش ئەمەیە کە وەکوو کەلوڕی لە هێندێک وشە دا پیتی "و" بە جێی "ب" بە کەر ئەهێنرێ وەکوو "بە" کە لە جافیدا "وە" تەلەفوز ئەکرێت.
لە ساڵی 1649دا دەریاوان "ئابڵ جانسۆن تاسمان" یەکەم ئەوروپی بو کە پێی نایە کەنارەکانی نیوزلاند.بە ھۆی کۆژرانی چەندین مەلەوانی پاپۆرەکەی جانسۆن بە دەستی مائوریەکان بۆ ماوەیەکی زۆر چیدی ئەوروپیەکان بەم دورگەدا نەھاتنەوە 120 ساڵ پاش ھاتنی دەریاوان جانسۆن لە ساڵی1769 دەریاوانی بەریتانی "جەیمز کۆک" رێی کەوتە ئەم دورگەیە و لەم رێکەوتە بەدواوە پێوەندی ئەوروپی و مائوریەکان دەستی پێکرد. لە سەدەی نۆزدە کۆچکردنی‌ ئەوروپیەکان بۆ نیوزلاند دەستی پێکرد.ئەمانە زۆرتر گروپ گەلێکی ئاینی بون کە لە سکۆتلاند و بەریتانیاوە ھاتبون.بە پێی رێکەوتنی حکومەتی بەریتانیا و مائوریەکان لە ساڵی 1840 ئەم وڵاتە بوە بەشێک لە ئیمپراتوَریەتی بەریتانیا.لە ساڵی 1856 یەکەم حکومەتی ئۆتۆنۆم لەم وڵاتەدا پێکھات و لە ساڵی 1876 دەسەڵاتی ناوەندی دەستی بە سەرانسەری ئەم وڵاتەداگرت. نیوزلاند لە ساڵی 1907 سەربەخۆیی راگەیاند بەڵام پۆستی رەمزی سەرۆکی حکومەتی بۆ شاژنی بەریتانیا ھێشتەوە. جێگری شاژن لەو وڵاتە سەرفەرمانداری گشتییە کە بە پێشنیاری سەرۆک وەزیر و بە دەنگی پەرلەمان ھەڵدەبژێردرێ.

ئیبن کەتتانی خزمەتی (المنصور بن أبی عامر) و کوڕەکەی (عبدالملك المظفر بالله) کردووە، لە سەردەمی فیتنەی ئەندەلوس چووەتە سەرەگۆسا، چەند کتێبێکی نووسیوە بەناوبانگترینیان (محمد وسعدى) و (كتاب التشبيهات من أشعار أهل الأندلس) و (معالجة الأمراض الخطرة البادية على البدن من الخارج) ئەوەی کۆتایی لە کتێبخانەی نێودەوڵەتی بۆ زانستی پزیشکی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان هەڵگیراوە، ئیبن وافیدیش مەدحی کردووە: بیروهۆشی ورد بوو، (تێگەیشتوو، زیرەک، یەکتاپەرست و یادکەرەوە، هەروەها دەوڵەمەند) لە ساڵی ٤٢٠ـی کۆچی وەفاتی کردووە.

واتنی بە زیرەکی خۆی لە ڕووەکسازیدا، هەڵدەستێ بە درووستکرنی باخچەیەکی تایبەت بە ڕووەک چاندن کە تیایدا ژمارەیەکی زۆری پەتاتە دەچێنێ لەوێدا، بەڵام واتنی هێشتا پێویستە بە برە ئاوێکی زۆر دەبێ. بۆیە هەڵدەستێ بە دروستکرنی ئاوێکی زۆر لەڕێگای هایدرۆجینو ئۆکسجینەوە. دواتر بۆی دەردەکەوێ کە بەمشێوەیە تاکو سێ ساڵی تر دەتوانێ لەژیاندا بمێنێتەوە و بگات بە شوێنی ئەرکی ئارێس ٤، کە دوای ١٤٨٠ ڕۆژ ئەم ئەرکەکە ئەنجام دەدرێ لەلایەن هەمان تاقمەکەی خۆیەوە. واتنی ڕۆژانە ڤیدیۆی یادگاری تۆمار دەکات و باسی حاڵی خۆی دەکات بۆ کامێراکە. لەلایەکی تر لەسەر زەوی ناسا ئەوە ڕادەگەیەنێ کە ئەرکی ئارێس ٣ شکستی هێنا بەهۆی گەردەلوولێکەوە و ئاسمەوانەوان مارک واتنی مردووە.

شوباتی ١٩٨٠ (ڕەشەمێی ١٣٥٨) لە کۆنگرەی چوارەمی حیزبدا بە ئەندامی کومیتەی ناوەندی ھەڵبژێردرا و بەرپرسایەتی کومیتەی حیزب لە تارانی پێ سپێردرا. سەرەتای ھاوینی ساڵـی ١٩٨٠ لە لایەن رێبەرایەتی حیزبەوە بۆ کاری تەواو وەخت بانگ کرایەوە کوردستان. لە پلینومی کومیتەی ناوەندی لە ھاوینی ١٩٨٠دا بە ئەندامی دەفتەری سیاسی ھەڵبژێردرا. لە کۆنگرەکانی پێنجەم، شەشەم، حەوتەم، ھەشتەم و نۆھەمی حیزبدا ھەموو جارێ بە ئەندامی کومیتەی ناوەندی و لە کومیتەی ناوەندیشدا ھەموو جارێ بە ئەندامی دەفتەری سیاسی ھەڵبژێردراوەتەوە.

ژاک لۆران (بە فەڕەنسی: Jacques Laurent-Cely, dit Jacques Laurent ou Cécil Saint-Laurent ) ڕۆماننووس و ڕۆژنامەوانی سەدەی بیستەمی خەڵکی فەڕەنسایە.

شاری گدانسک (بە ئینگلیزی: Gdańsk) شارێکی پۆڵەندییە لەسەر کەناری دەریای بەلتیک. دانیشتوانی ئەم شارە بە دەورووبەرییەوە دەگاتە ٧٥٠.٠٠٠ کەس و دانیشتوانی ئەم شارە دەگاتە ٤٥٥.٧٣٠ کەس.

سێ پارچەی بچوک دۆزرایەوە وا مامەڵەی لەگەڵ کرا کە پارچەی فڕۆکەکە بێت، بەڵام ھیچ کام لەو پارچانە یەکییان نەئەگرتەوە لەگەڵ پێکھاتووەکانی فڕۆکەی بوینگ ٧٥٧ref>ڕاپۆرتێکی ھەواڵی</ref>
دەسەڵاتی ئیسرائیلی ھەستاوە بە گەمارۆدانی کەرتی غەززە بەمەش شاری غەززە لە ژێر گەمارۆدایە و ڕێگەی گرتووە لەوەی کەلوپەلی بینا و سووتەمەنییەکان و پێداویستییەکانیان پێ بگات بە ھەموو جۆرێک، کە ئمەش گورزێکی کوشندەی داوە لە ئابووری غەززە، و لە سەرەتاکانی ساڵی ٢٠٠٩ بە تەواوی لە کەرتی غەززەی دا، و ئیسرائیل ئەڵێت بزوتنەوەی حمماس ھەڕەشە لە ئاسایشی ئەکات، بەڵام خەڵکی غەززە لە بەرامبەر ئەمەدا تونێلیان لێداوە لە سنووری خاکەکانی میسرەوە و ئەمەش یارمەتی ئەوەی داوە کە پێویستییەکانیان پێ بگات، و ساڵێک دوای ھێرشەکانی ئیسرائیل ڕێکەوتنێک بەسترا کە بوو بە ھۆی ھێورکردنەوەی بارودۆخەکە، و کردنەوەی ڕێڕەوی غەززە ڕێگەی دا بە ھاتوچۆی خەڵک بۆ دەرەوە و ناوەوە. ھەروەھا شارەکە گیرۆدەی پچڕانی تەزووی کارەبایە بە بیانووی نەبوونی سوتەمەنی.

شیعری ئازاد (بە ئینگلیزی: free verse) بریتییە لە چەشنە شیعرێک کە هەوڵدەدات خۆی لە هەندێ کە کۆتەکانی شیعر رزگار بکات، بە تایبەتی سەروا، هەندێ جار خۆی بە کێش و سەروا نابەستێتەوە، بەڵام هەر لە ناو سنوورەکانی شیعردا دەمێنێتەوە و ڕیز لە تایبەتمەندییەکانی شیعر دەگریت، پتر بایەخ بە ڕیتم دەدات و خۆی لە پەخشان جیا دەکاتەوە. شیعری ئازاد گوزارشتێک بوو بۆ خۆدەرباز کردن لە شیعری کلاسیکی.

بڕیارنامەی ٨١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ٢٤ی ئازاری 1950دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ شێوازی کاری ئەنجومەن. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی 472‌ەم، بە 10 دەنگی لەگەڵ، ۰ی دژ و ۰ی بێ‌لایەن پەسندکرا.

لە کانوونی دووەمی ١٥٩٥، کێپلەر بە باڕباڕا مولەر ناسێندرا، کە بێوەژنێکی تەمەن ٢٣ ساڵی بوو و کچێکی هەبوو بەناوی ڕێجینا لۆرێنز. مولەر ماڵ و سامانی دوو مێردەکەی پێشووتری بە میرات بۆمابووەوە، وە هەروەها کچی خاوەن ئاشێکی دەوڵەمەندیش بوو بە ناوی یۆبست. باوکی یەکەمجار هاوسەرگیرییەکەی ڕەت کردەوە سەرەڕای خانەدانیی کێپلەر؛ هەرچەندە کێپلەر خانەدانی باپیری بۆ مابووەوە، بەڵام هەژار بوو. دوای تەواوبوونی یەکەم بەرهەمی کێپلەر، میستریەم، یۆبست دڵی نەرم بوو، بەڵام دەزگیرانییەکەی ئەوەندەی نەمابوو تێکبچێت کاتێک کێپلەر لەوێ نەبوو و خەریکی ڕاپەڕاندنی کارەکانی بڵاوکردنەوەی بەرهەمەکەی بوو. باڕباڕا و یۆهانسن لە ٢٧ی نیسانی ١٥٩٧ هاوسەرگیرییان کرد.

تەپەڕێزینە لە باکورەوە هاوسنورە لەگەڵ گوندی گوڵەخانە و لە باشورەوە لەگەڵ گوندی گردی گۆ و لەڕۆژهەڵاتەوە لەگەڵ گوندی گردی قازی و لەڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی تەپەسەرقوڵە .

ھارد ڕۆک (ئینگلیزی: Hard rock) چەشنێکی ناسراوی مۆسیقای ڕۆکە کە لەساڵی ١٩٦٠ەکاندا ھاتە بوون، لەگەڵ گەراژ، سایکیدێلێک و بلووز ڕۆکدا. ئەم چەشنی مۆسیقایە ناسراوە بە بەکارھێنانی دەنگی (گۆرانیبێژیی) سەخت، گیتاری کارەبایی شێواو، گیتاری بەیس، تەپڵ و زۆربەیجاریش ھاوڕێیەتی دەکرێت بە پیانۆ و کیبۆرد.

کێڤین رۆشێ (بە ئینگلیسی: Kevin Roche)، لەدایکبووی ١٤ی حوزەیرانی ١٩٢٢، تەلارسازی ئیرلەندی-ئەمریکایی سەدەی بیستەم، ھەڵگری خەڵاتی تەلارسازی بۆ کارە خولقێنەرەکانی بە شووشە. کێڤین رۆشێ ساڵی ١٩٨٢ توانی خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر مسۆگەڕ بکات.

کاتێک عەباسیەکان دەوڵەتەکەیان دامەزراند لەسەر ڕوخانی دەوڵەتی ئەمەوی, وئامانجیان بە دوو کەوتنی ئەمەویەکان بوو لەگەڵ دەست بگرن بەسەر ئەندامانی خێزانی ئەمەوی, بەرپرسەکان ومناڵەکانیان کوشتن تەنانەت حەفیدەکانیشیان کوشتن, وھەموو ئەوانەی کە گومانیان پێ ئەبردن کە ئەھلی میرنشینی بن لە ترسی ھەوڵیان لە شامدا کوشتنیان, وھەموو ھەوڵێکیان خستە گەڕ بۆ بەدیھێنانی ئەو ئامانجە.