Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Ysgol gynradd ddwyieithog yn Sir Conwy sy'n gwasanaethu Dwygyfylchi yw Ysgol Capelulo. Fe'i lleolir ar gwr Dwygyfylchi ar bwys y ffordd sy'n cysylltu'r pentref hwnnw â Penmaenmawr.

Pan ydy dau don o osgledau cyfartal yn teithio mewn cyfeiriadau cyferbyniol, megis tonnau ar linyn offeryn cerddoriaeth, mae'r cyfuniad yn ffurfio ton sefyll.

Crynhoa Atlas Adar Gogledd Cymru Brenchley et al gynefin y grugiar goch fel mynydd, rhostir, gorgors a glaswelltir asidig yr ucheldir. Noda mai’r adar nodweddiadol sydd yn cyd-nythu â hi ar rostir a glaswelltir asidig ucheldir y Gogledd yw’r Gylfinir, yr Ehedydd, Tinwen y Garn a chorhedydd y Waun. Adar mwy lleol neu brin yn y cynefin hwn yw’r Bod Tinwen, y Cudyll Bach, y Dylluan Glustiog, y Grugiar Ddu, Pibydd y Mawn, y Cwtiad Aur, Mwyalchen y Mynydd, Crec yr Eithin a Llinos y Mynydd.

3 Ebrill - Cyhoeddi 11.5 miliwn o bapurau cyfrinachol cwmni 'Mossack Fonseca', papurau a elwir yn "Bapurau Panama" gan nodi gwybodaeth am tua 214,000 o gwmniau hafan treth.

Afon Indus (Wrdw: سندھ Sindh; Sindhi: سنڌو Sindh; Sanscrit a Hindi: सिन्धु Sindhu; Perseg: Hinduحندو ; Pashto: Abasin ّآباسن "Tad afonydd"; Tibeteg: Sengge Chu "Afon y Llew"; Tsieineeg: 印度 Yìndù; Groeg: Ινδους Indus) yw'r afon hiraf a phwysicaf ym Mhacistan ac un o'r mwyaf ar is-gyfandir India, sydd wedi rhoi i India ei henw.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Copog goed benwyn (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: copogion coed penwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Phoeniculus bollei; yr enw Saesneg arno yw White-headed wood hoopoe. Mae'n perthyn i deulu'r Copogion coed (Lladin: Phoeniculidae) sydd yn urdd y Coraciiformes.

Mae'r gair Dindaethwy yn ei enw yn gyfeiriad at gwmwd Dindaethwy (Tindaethwy), un o ddau gwmwd cantref Rhosyr, yn ne-ddwyrain Môn. Gorweddai cwmwd Dindaethwy rhwng Afon Menai a Traeth Lafan i'r de a'r Traeth Coch ar Fôr Iwerddon i'r gogledd. Posiblrwydd arall yw mai Castell Dindaethwy a olygir wrth y "Dindaethwy" yn ei enw, a chredir mai caer ar fryn ger Plas Cadnant, Porthaethwy ar Ynys Môn ydoedd. Gellir derbyn yn bur hyderus felly mai brodor o'r rhan yma o Fôn oedd Cynan.

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 363 metr (1191 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 15 Tachwedd 2010.

Mae Arthur Christopher Orme Plummer, CC (ganed 13 Rhagfyr 1929) yn actor ffilm, theatr a theledu o Ganada. Mae ei yrfa wedi ymestyn dros bum degawd ac mae'n cynnwys rhannau sylweddol mewn ffilm, theatr a theledu. Efallai fod Plummer yn fwyaf adnabyddus am ei rôl eiconig fel Capten Georg von Trapp yn y ffilm The Sound of Music.

Yn nhridegau'r 20g, daeth J. E. Jones yn ysgrifennydd a threfnydd yn 1930, swydd a ddaliodd hyd 1962. Trefnodd ef nifer o ymgyrchoedd, yn cynnwys ymgyrch i gael Gwasanaeth Radio Cymraeg y BBC, a gafwyd yn 1935. Trefnwyd deiseb i gael achosion llys yn y Gymraeg.
Yn 2002 recordiodd Cerys y thema i'r gyfres deledu i blant, 'Sali Mali' a threulio rhan o'r flwyddyn yn Nashville Tennessee gyda'i darpar ŵr yn paratoi albwm o ganeuon gwerin a gwlad. Cyhoeddwyd yr albwm Cockahoop ar 19 Mai 2003 sy'n gymysgedd o'r gwerin, gwlad a chaneuon gwreiddiol gan Cerys heb anghofio emyn Gymraeg.

Darganfuwyd math o ffliwt 30,000 - 35,000 o flynyddoedd oed yn yr Almaen - wedi ei chreu o ysgithrau mamoth. Yn 2004 y gwnaed y darganfyddiad hwn. Yn yr un ogof darganfuwyd dwy ffliwt wedi eu gwneud allan o esgyrn alarch; mae'r rhain ymhlith yr offerynau cerdd hynaf a ddarganfuwyd ar wyneb y Ddaear.

Challoner, Memoirs of Missionary Priests, ... and of other Catholics, ... that have suffered death in England, on religious accounts, from ... 1577 to 1684 (arg. 1924), 299-306.

Mae Mynydd y Grug yn gopa mynydd a geir rhwng Castell-nedd a Chas-gwent; cyfeiriad grid ST177906. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 253 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.

Rhwydwaith dargludo trydan foltedd uchel yw'r Grid Trydan Cenedlaethol. Mae'n cysylltu gorsafoedd ynni ac is-orsafoedd trydan i'r defnyddiwr yn yr Alban, Cymru a Lloegr. Ceir cysylltiadau o dan y môr i ogledd Iwerddon (HVDC Moyle), Gweriniaeth Iwerddon (EirGrid), Ynys Manaw (Isle of Man to England Interconnector) a Ffrainc (HVDC Cross-Channel).

Fe ymddeolodd o ffotograffiaeth ar ddechrau'r 1970au, gan ddychwelyd at arlunio a pheintio. Cynhaliwyd yr arddangosfa gyntaf o'i ddarluniau yn Oriel Carlton yn Efrog Newydd ym 1975 a bu farw ar 3 Awst, 2004.

Collodd Plaid Cymru seddi yn etholiadau'r Cynulliad 2011. Cynhaliwyd ymchwiliad i mewn i'r canlyniadau a arweiniodd at ail-strwythuro'r arweinyddiaeth.

Fel pob bardd cymerai ran yn yr eisteddfodau, mawr a bach. Am gyfnod roedd Caledfryn yn athro barddol iddo. Y prif ddylanwad llenyddol arno oedd gwaith Ieuan Glan Geirionydd. Roedd ganddo gylch eang o gyfeillion llengar, yn cynnwys Dewi Arfon a Scorpion. Gyda Gethin Jones a Gwilym Cowlyd sefydlodd Arwest Glan Geirionydd. Enillodd ei awdl "Y Gloch" Gadair Taliesin yn yr arwest ar lannau'r llyn yn 1875. Cyhoeddodd ddwy gyfrol o farddoniaeth yn ystod ei oes, sef Fy Noswyl (1861) a Geninen (1869).

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Mae Glas Tulaichean - Carn Dallaig yn gopa mynydd a geir ar y daith o Pitlochry i Braemar a Blairgowrie yn Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NO017750. Y fam-fynydd yw Glas Tulaichean.

Er nad oes llawer o werth parhaol i'r cerddi eisteddfodol a gyfansoddodd mae Trebor Mai yn adnabyddus hyd heddiw am ei englynion ffraeth a synhwyrol. Bardd ei fro a'i gymdeithas ydyw ac mae ei ganu ar ei orau pan mae'n canu i gyfeillion a chymdogion ar achlysuron llawen neu drist, yn disgrifio pethau bach bob dydd neu'n ymgolli yn swyn natur Dyffryn Conwy ac Eryri.
Roedd glowyr yn y 1880au yn cael eu talu yn ôl faint o lo yr oeddynt yn cynhyrchu ac ar raddfa llithro yn seiliedig ar bris y farchnad am lo. Roedd llawer o'r glowyr yn brin o fanteision addysg a hawdd oedd i gynrychiolwyr y glofeydd eu twyllo allan o'u haeddiant. Wedi llawer i anghydfod crëwyd trefn lle bu gan y glowyr hawl i ethol cynrychiolydd i wirio eu bod yn cael eu talu yn gywir. O fewn ychydig wythnosau iddo ddychwelyd i weithio yn y pyllau ym 1887 etholwyd Williams yn brawf bwyswr glofa Lady Windsor, Ynysybwl. Ym 1888 etholwyd Williams yn gadeirydd pwyllgor y raddfa lithro.

Datblygwyd y dull hwn o glystyru SoDdGAau rhwng 1975 a 1970, yn wreiddiol gan y Nature Conservancy Council (NCC), gan gadw at ffiniau Deddf Llywodraeth Leol 1972. Cadwyd at ffiniau siroedd Lloegr ond yng Nghymru cymhlethwyd y sefyllfa drwy ychwanegu cynghorau dosbarth at rai siroedd a rhannu eraill. Unwyd Canol a De Morgannwg, holltwyd Gwynedd a Phowys ac unwyd Llanelli gyda Gorllewin Morgannwg.

Roedd John Benn Walsh, Barwn 1af Ormathwaite (9 Rhagfyr 1798 - 3 Ebrill 1881) yn dirfeddiannwr ac yn wleidydd Ceidwadol a wasanaethodd fel Aelod Seneddol etholaeth Sir Faesyfed rhwng 1840 a 1868

Saif Bastia ar arfordir gogledd-ddwyrain Corsica, gerllaw penrhyn Cap Corse. Mae'n borthladd pwysig, ac yn enwog am y gwin a gynhyrchir yn yr ardal. Roedd y boblogaeth yn 1999 yn 39,016.

Indoneseg (Bahasa Indonesia) yw iaith swyddogol Indonesia. Mae'n ffurf o'r iaith Falaieg a safonwyd yn dilyn annibyniaeth Indonesia yn 1945.

Gwlad ac ynys yn ne-ddwyrain y Môr Caribî yw Grenada (Ffrangeg: La Grenade), sy'n cynnwys y brif ynys Grenada o chwe ynys lai. Mae'r wlad yn cynnwys ynysoedd mwyaf deheuol y Grenadines megis Carriacou, Petit Martinique ac Ynys Ronde. St. George's yw prifddinas y wlad. Fe'i lleolir yn yr Antilles Lleiaf rhwng Saint Vincent a'r Grenadines i'r gogledd a Trinidad a Tobago i'r de yn neddwyrain Môr y Caribî.

O'i gymharu â gwestai a gwely a brecwast, gall rhentu tŷ gyda chyfleusterau arlwyo arbed llawer o arian i deuluoedd neu grwpiau o bobl sy'n mynd ar wyliau gyda'i gilydd. Mae nifer o fusnesau wedi datblygu gwefannau lle y gall perchnogion tai haf hysbysebu eu heiddo a gall y cwsmeriaid chwilio am dŷ i'w rentu am gyfnod byr. Mae dyfodiad y we wedi cael effaith mawr ar y busnes twristiaeth, gan achosi i dai haf gystadlu gyda gwestai ar raddfa llawer mwy nag yn y gorffennol.

Yn yr hen Sir Fflint, dywedir fod y gaseg 'eisiau stalwyn', yr un patrwm a chyda tharw - 'eisiau tarw' ddywedir hefyd. Ceir 'mofyn march' ym Morgannwg a de-orllewin Brycheiniog, ac maent hwythau'n cadw i'r un patrwm ac a wnant gyda tharw - 'mofyn tarw' a ddywedant. Ond ceir gair anghyffredin yn ardal Aberangell, Llanbrynmair a Chaerwys ym Maldwyn: 'yn wynedd', a fersiwn o'r term hwn a ddefnyddir yn ne Ceredigion a de Penfro: 'yn wynen' neu 'yn wyner'. Mewn un lle yng Nghwm Llynfell (Gorllewin Morgannwg) ceir amrywiad arall: 'yn wynad'.
Ganwyd Boris Johnson yn Manhattan, Efrog Newydd, yn fab i'r gwleidydd Ceidwadol Stanley Johnson a chofrestwryd ef gyda phasport deuol (UDA a DU). Ar y pryd roedd ei dad yn astudio economeg ym Mhrifysgol Columbia. Roedd tad Stanley (Ali Kemal) yn newyddiadurwr o Dwrci. Roedd ei fam o waed cymysg: Saesnig, Rwsieg, Iddewig a Ffrengig.

Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: MG228. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.

Sbardunodd y nofel llawer o anghydfod yn dilyn ei chyhoeddiad yn 1988, a chredant llawer o Fwslimiaid ei bod yn cynnwys sylwadau cableddus. India oedd y wlad gyntaf i wahardd y llyfr. Datganodd yr Ayatollah Ruhollah Khomeini, Arweinyddd Goruchel Iran ac ysgolhaig Mwslimaidd Shia, ffatwa yn galw ar farwolaeth Rushdie a taw dyletswydd pob Fwslim oedd i ufuddhau, er gwaethaf os oeddent wedi darllen y llyfr.

Pentrefan ar lan Afon Menai yng nghymuned Llanfair Pwllgwyngyll, Ynys Môn, Cymru yw Pwllfanogl. Mae 127.4 milltir (205.1 km) o Gaerdydd a 208.5 milltir (335.5 km) o Lundain.

Cyfnod o lygredd aer enbyd a effeithiodd dinas Llundain ym mis Rhagfyr 1952 oedd y Mwrllwch Mawr. Wedi cyfnod o dywydd oer iawn ac eira trwm, bu cartrefi Llundain yn llosgi maint mawr o lo i gadw'n gynnes. Ni wasgarodd y mwg o'r simneiau oherwydd gwrthseiclon uwchben yr ardal, gan achosi gwrthdroad aer ac yn dal y mwg cynnes yn agos i'r tir. Bu farw 12,000 o bobl o ganlyniad i effeithiau'r mwrllwch. Pasiwyd Deddf Awyr Lân 1956 i geisio lleihau niwl trwchus yn y DU.

Ei llysenw yn Arabeg yw "as-sit", "Y Foneddiges". Gelwir hi "Y Pedwerydd Byramid", "Seren y Dwyrain" a "Duwies y Gân Arabeg" hefyd. Mae hi wedi gwerthu dros 120 miliwn o recordiau. Mae ei cherddoriaeth yn gyfarwydd i bobl o bob oedran ar draws y byd Arabaidd ac yn cyfuno elfennau clasurol a dylanwadau newydd ar y pryd.

Gwlad fynyddig yw'r Eidal. Yn y gogledd, ceir yr Alpau, sy'n ffurfio ffîn ogleddol y wlad. Y copa uchaf yw Monte Bianco (Ffrangeg: Mont Blanc), 4,807.5 medr o uchder, ar y ffîn rhwng yr Eidal a Ffrainc. Mynydd adnabyddus arall yw'r Matterhorn (Cervino mewn Eidaleg, ar y ffîn rhwng yr Eidal a'r Swistir. Ymhellach tua'r de, mae mynyddoedd yr Apenninau yn ymestyn o'r gogledd i'r de ar hyd yr orynys. Ceir y copa uchaf yn yr Apenninau Canolog, y Gran Sasso d'Italia (2,912 m). Ceir nifer o losgfynyddoedd byw yn yr Eidal: Etna, Vulcano, Stromboli a Vesuvius.

Fe brynodd gamera Leica gyda lens 50mm a oedd ganddo am flynyddoedd i ddod. Roedd y camera'n fach ac yn ysgafn o'i gymharu ag eraill o'r un cyfnod ac roedd yn gallu tynnu ffotos heb ddenu sylw. Fe ddisgrifiodd ei Leica fel 'estyniad o'm llygaid'.

Arferid meddwl am Serbo-Croateg fel iaith, a Serbeg, Croateg a Bosnieg fel tafodieithoedd, ac mae llawer o ieithyddwyr yn y gorllewin yn dal i ystyried fod hyn yn wir. Serbo-Croateg oedd iaith swyddogol Iwgoslafia. Fodd bynnag, gyda diflaniad Iwgoslafia, daethpwyd i feddwl am Bosnieg, Serbeg a Chroateg fel ieithoedd yn hytrach na thafodieithoedd.
Cofir am Samuel Holland yn bennaf fel un o arloeswyr y diwydiant llechi yn ardal Ffestiniog. Bu yn un o'r prif gymhellwyr i adeiladu Rheilffordd Ffestiniog i gysylltu'r gweithfeydd llechi yn Ffestiniog a phorthladd Porthmadog

20 Mehefin - 20 Mehefin 2016, llwyddodd Tîm pêl-droed cenedlaethol Cymru i ennill Grŵp B, a chyrraedd rownd yr 16 olaf yng nghystadleuaeth Ewro 2016 wedi iddynt guro Rwsia o dair gôl i ddim

Cyfrol ac astudiaeth Saesneg o ddemograffeg y Gymraeg gan John Aitchison a Harold Carter yw A Geography of the Welsh Language 1961-1991 a gyhoeddwyd yng Nghymru gan Gwasg Prifysgol Cymru yn 1994. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Fwltur yr Aifft (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: fwlturiaid yr Aifft) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Neophron percnopterus; yr enw Saesneg arno yw Egyptian vulture. Mae'n perthyn i deulu'r Eryr (Lladin: Accipitridae) sydd yn urdd y Falconiformes. Dyma aderyn sydd i'w gael yng ngwledydd Prydain, ond nid yng Nghymru.

Cangen o'r ieithoedd Germanaidd, rhan o'r teulu o ieithoedd Indo-Ewropeaidd yw'r 'ieithoedd Germanaidd gogleddol. Mae'r gangen yn cynnwys ieithoedd Llychlyn: Daneg, Ffaröeg, Islandeg, Norwyeg a Swedeg. Maen nhw i gyd yn tarddu'n hanesyddol oddi wrth Hen Norseg. Fe'u siaredir yn frodorol dros gwledydd y Llychlyn, Denmarc, Gwlad yr Iâ, Norwy a Sweden a hefyd gan leiafrif yn y Ffindir.

Yn ystod haf 1992 ffurfiwyd Catatonia - ar ôl i Mark Roberts gyfarfod Cerys yn canu ar y stryd yng Nghaerdydd yn ôl y chwedloniaeth. Cawsant gynnig recordio ar y label Crai a threulio'r blynyddoedd nesaf yn teithio a chwarae mewn gigs o gwmpas Cymru.

Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: BR052. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.

Gweithiodd gyda'r ffotograffwyr Robert Capa a Chim (David Seymour) ar y papur newydd comiwnyddol Ce Soir am gyfnod. Er ei fod yn gefnogol i'r Comiwnyddion, ni ymunodd Cartier-Bresson a'r Blaid ei hun.

Er fod Cyfraith Hywel yn rhoi mwy o bwyslais ar bwerau’r brenin na hen gyfraith Iwerddon, mae hyn yn parhau i fod yn gyfyngedig o’i gymharu a llawer o gyfreithiau eraill. Dywed Moore:

Yn ôl rhaglithau y llawysgrifau cyfreithiol,daeth cyfreithwyr a chlerigwyr o bob cŵr o Gymru ynghyd yn Hendy-gwyn ar Dâf i gasglu, diwygio, dileu a chreu cyfreithiau newydd. Gan na ellir dyddio unrhyw lawysgrif o’r gyfraith i amser Hywel Dda, ystyrir bod cysylltu ei enw gyda’r cyfreithiau yn rhoi awdurdod iddynt yn ystod y canol oesoedd.

Cân Rwsieg, dawns/electronig gan y band Serebro yw "Не Bремя" (Ne Vremya; Saesneg: No Time; Cymraeg: Dim Amser). Rhyddhawyd y gân ar 19 Ebrill 2010 a bydd fersiwn Saesneg y gân, teitl "Not Yo' Toy, yn cael ei rhyddhau yn y haf. Ail sengl gan Serebro i gynnwys llais aelod newydd Anastasia Karpova yw "Не Bремя" hefyd mae hi'n yr ail sengl a ysgrifennwyd gan cynhyrchydd Maxim Fadeev ac aelod band Olga Seryabkina (ar ôl "Сладко").
Yn 1916, darluniodd Tenkatsu, neu Tennenshoku Katsudō Shashin Kabushiki Gaisha ("Natural Color Moving Picture Company"), sef arbrofion efo animeiddio, gan ddefnyddio'r arluniwyr Hekoten/Oten Shimokawa. Tynnu llun gyda sialc ar fwrdd-du oedd ei arddull yr adeg honno, gan newid ychydig ar y llun ym mhob siot. Roedd "Mukuzo Imokawa" yn gymeriad a ddyfeisiodd Shimokawa yn ei fanga.

Y cynhyrchydd, Geraint Elis, oedd yn gyfrifol am y syniad ac fe ddarlledwyd y rhaglen gyntaf ar y bore Sadwrn cyn buddugoliaeth enwog Wrecsam dros Arsenal yng Nghwpan FA Lloegr. Yn ogystal â phêl-droed roedd y rhaglen yn wreiddiol yn trafod campau gwahanol gyda Dylan Llewelyn yn banelydd parhaol a chyda Bryn Tomos yn adolygu tudalenau chwaraeon y papurau newydd.

Cawn gwybodaeth wyddonol werthfawr ar fecanweithiau atyniad ac awydd rhywiol, megis argraffiad ymddygiadol, o arsylwad ymddygiad paraffilig. Arweinir astudiaeth ofalus yn ogystal at gasgliadau amhenderfynol bod gall brosesau biolegol normal weithiau cael eu hamlygu mewn ffyrdd hynodweddol mewn o leiaf rhai o'r paraffiliâu, a chysylltir yr amlygiadau anarferol hyn yn aml gyda digwyddiadau anghyffredin (ac yn enwedig trawmatig) a gysylltir â phrofiad rhywiol cynnar. Tueddir iddynt cael eu hachosi gan gyflyru clasurol lle mae symbyliad rhywiol wedi'i baru â symbyliadau a sefyllfaoedd nad yw ymateb rhywiol yn nodweddiadol yn deillio o, ac wedyn wedi'i fytholi trwy gyflyru gweithredol oherwydd yr ymateb rhywiol yw gwobr ei hunan (neu atgyfnerthiad cardarnhaol).

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Brenin gwineurudd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: brenhinoedd gwineurudd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Philentoma velatum; yr enw Saesneg arno yw Maroon-breasted monarch. Mae'n perthyn i deulu'r Brenhinoedd (Lladin: Monarchidae) sydd yn urdd y Passeriformes.

Wedi darllen gwaith yr Iseldirwr Christiaan Eijkman, a soniodd pobl a oedd yn bwyta reis brown yn llai tebygol o gael beri-beri na phobl a oedd yn bwyta reis wedi'i falu'n uwd, aeth ati i geisio darganfod pam. Llwyddodd yn 1912 i wneud hynny a gan fod y grŵp hwnnw'n cynnwys amin, galwodd y maetholion hyn yn "fitamin" (ond a ail-enwyd yn ddiweddarach yn "fitamin B3\" (niacin); credodd ef ei hun ei fod wedi darganfod thiamin (vitamin B1) gan ei ddisgrifio fel "ffactor gwrth-beri-beri". Gwnaeth y ddamcaniaeth y gellid gwella afiechydon eraill megis y llechau (rickets), pelagra, y clefyd seliag a'r clefri poeth (neu 'sgyrfi') drwy gymryd fiteminau.

22 Mawrth – Tri ffrwydriad ym Mrwsel, Gwlad Belg yn lladd 32 ac anafu dros 259. Gwladwriaeth Islamaidd Irac a'r Lefant (ISIL) yn hawlio cyfrifoldeb.

Y frwydr enwocaf oedd Brwydr Thermopylae yn 480 CC, pan lwyddodd nifer gymharol fychan o Roegiaid dan Leonidas, brenin Sparta, i wrthsefyll byddin Bersaidd enfawr dan Xerxes am rai dyddiau. Yn y diwedd bradychwyd cyfrinach y llwybr trwy'r mynyddoedd. Gwrthododd Leonidas a rhan o'i fyddin ffoi, gan ymladd hyd y diwedd.

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Emily Huws yw 'Sgin Ti Drôns?. Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1995. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.
Magwyd Sewell ar fferm wledig yn Sweden. Pen oedd yn 13 oed, symudodd ei theulu i'r Ynysoedd Dedwydd. Mynychodd ysgol Almaenig ar yr ynys, felly dysgodd Almaeneg a Sbaeneg yn gyflym.

Rhwng 1809 a 1819, arddangoswyd gwaith y bechgyn yn yr Academi Frenhinol. Portreadau oedd y rhan fwyaf o waith Thomas ac roedd manylder ei luniau o adeiladau yn syfrdanol. Peiniodd gydag olew weithiau ond dyfrliw unlliw oedd y rhan fwyaf o'i waith.

Y gelfyddid o drin y tir i gynhyrchu bwyd neu rhyw nwyddau eraill yw amaeth neu amaethyddiaeth. Gelwir y weithred o wneud hyn yn 'amaethu' neu 'ffermio'. Dyma'r dechneg o dyfu planhigion megis llysiau neu ffrwythau, a rheoli, amddiffyn a bridio preiddiau o anifieliaid er mwyn cael cynnyrch megis cig, llaeth, gwlan neu ledr.

Mae tai haf ac ail gartrefi yn 14% o stoc tai yn Eryri, o'i gymharu â ffigwr o 1% o stoc dai Cymru gyfan. Yng Ngwynedd yn unig mae'r cyngor wedi rhoi mesurau yn eu lle i reoli'r nifer o dai haf. Ond rheoli datblygiadau newydd yn unig y maent, gan wrthod caniatâd lle bydd datblygu yn debygol o godi'r ffigwr mewn unrhyw gymuned dros 10%, nid ydynt yn atal unrhyw un rhag prynu tŷ haf.

Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw 11678-1. Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef Duyfjes.

3 Medi - UDA a Tsieina yn arwyddo Cytundeb Amgylchedd y Ddaear, Paris, sef isgytundeb a grewyd yn dilyn Cynhadledd y Cenhedloedd Unedig ar Newid Hinsawdd 2015 a gynhaliwyd ym Mharis.

Grŵp ethnig a chenedl yw'r Tyrciaid (Tyrceg: Türk ulusu neu Türkler) sy'n byw yn Nhwrci yn bennaf. Defnyddir y gair hefyd i gyfeirio at ddinasyddion Twrci yn gyffredinol, ond dydy'r Cyrdiaid yn nwyrain Twrci ddim yn ystyried eu hunain yn 'Dyrciaid' o ran cenedligrwydd. Yn ogystal, ceir nifer o Dyrciaid neu bobl o dras Dyrcaidd sydd i'w cael fel lleiafrifoedd ethnig ar hen diriogaeth Ymerodraeth yr Otomaniaid (yn bennaf yn Bwlgaria, Cyprus, Georgia, Gwlad Groeg, Irac, Kosovo, Macedonia, Rwmania a Syria). Ceir cymunedau o fewnfudwyr Tyrcaidd yn Ewrop hefyd (yn enwedig yn yr Almaen, Ffrainc, gwledydd Prydain, a'r Iseldiroedd), ac yng Ngogledd America ac Awstralia. Maent yn wreiddiol o Ganolbarth Asia ac yn siarad Tyrceg fel mamiaith.

Mahmoud Ahmadinejad (Persieg: محمود احمدی نژاد ) (neu Mahmud Ahmadinajad/ Ahmadinezhad / Ahmadi-Nejad / Ahmadi Nejad / Ahmady Nejad)(ganwyd 28 Hydref, 1956) oedd arlywydd Iran o 2005 hyd 2013. Cafodd ei eni yn Garmser, ger Tehran. Mae'n ddyn dysgedig ac fe gafodd ddoethuriaeth (PhD) ym Mhrifysgol Technoleg a Gwyddoniaeth Iran yn 1997; gradd mewn peirianneg sifil. Bu hefyd yn darlithio yno o 1989 ymlaen. Mae'n briod ac mae ganddo dau fab a merch.

Mursen yn nheulu'r Calopterygidae yw'r Mnesarete mariana. Fel llawer o fursennod (a elwir yn gyffredinol hefyd yn 'weision neidr') eu cynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd glân.

Mae Beinn a'Chroin neu Beinn a 'Chroin yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Lomond i Strathyre yn Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NN387185. Ceir craig noeth ar y copa.
Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Mae Brigitta Emma Elisabeth Duyfjes (ganwyd: 1936) yn fotanegydd nodedig a aned yn Yr Iseldiroedd. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd Jardín Botánico Nacional, Ciwba.

Bywyd a throseddau'r banditiaid yw banditiaeth. Ystyr bandit yw lleidr neu herwr, term sy'n debyg i frigand. Yn hanesyddol defnyddir y term i ddisgrifio grwpiau o herwyr ac ysbeilwyr ym mynyddoedd yr Eidal, Sisili, Sbaen, Gwlad Groeg, a Thwrci.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Pila coch y Gogledd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pilaon cochion y Gogledd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Carduelis cucullata; yr enw Saesneg arno yw Red siskin. Mae'n perthyn i deulu'r Pincod (Lladin: Fringillidae) sydd yn urdd y Passeriformes.

Afon Karun yw'r afon hwyaf yn Iran. Mae'n tarddu'n uchel ym mynyddoedd Zagros ger Zard Kuh (4548m) ac yn llifo wedyn ar gwrs de-deheuol trwy dde-orllewin Iran i aberu yn y Shatt al-Arab. Ei hyd yw 950 km (590 milltir).

Mae Morieg (Ffrangeg: Morieux) yn gymuned (Llydaweg: kumunioù; Ffrangeg: communes) yn Departamant Aodoù-an-Arvor (Ffrangeg: Département Côtes-d'Armor), Llydaw. Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Twcan torgoch (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: twcaniaid torgoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Ramphastos dicolorus; yr enw Saesneg arno yw Red-breasted toucan. Mae'n perthyn i deulu'r Twcaniaid (Lladin: Ramphastidae) sydd yn urdd y Piciformes.

Detholiad sylweddol o gerddi'r Prifardd a'r Cyn-Archdderwydd Wil Ifan, gan gynnwys y bryddest a enillodd iddo ei drydedd coron genedlaethol ym 1925, ynghyd â phortread ohono gan ei fab, Elwyn Evans.
Mae'r Europeana yn rhoi mynediad i wahanol fathau o gynnwys o wahanol fathau o sefydliadau treftadaeth. Nid yw'r gwrthrychau digidol y gall defnyddwyr ddod o hyd i mewn Europeana yn cael eu storio ar gyfrifiadur canolog, ond yn aros gyda'r sefydliad diwylliannol a gynhaliwyd ar eu rhwydweithiau. Mae'r Europeana yn casglu gwybodaeth gyd-destunol - neu metadata - am yr eitemau, gan gynnwys llun bach. Mae'r defnyddwyr yn chwilio gwybodaeth gyd-destunol. Unwaith y byddant o hyd i'r hyn maent yn chwilio amdano, os ydynt yn dymuno i gael mynediad i gynnwys llawn yr eitem, y gallant glicio ar y safle gwreiddiol sy'n dal y cynnwys. Mae yno gwahanol fathau o sefydliadau treftadaeth ddiwylliannol - llyfrgelloedd, amgueddfeydd, archifau a chasgliadau clyweledol - ac maen nhw'n catalogio eu cynnwys mewn ffyrdd gwahanol ac i safonau gwahanol. Mae dulliau hefyd yn amrywio mewn gwahanol wledydd. Er mwyn sicrhau bod y wybodaeth chwiliadwy, mae'n rhaid iddo gael eu mapio i safon gyffredin unigol, a elwir yn Elfennau Europeana Semantig. Mae'r safon metadata ar hyn o bryd yn cymryd lleiaf ymagwedd gyffredin at integreiddio gwahanol fathau o gynnwys digidol. Fodd bynnag, bydd cyflwyno safon metadata cyfoethocach, y Model Data Europeana, yn helpu i roi i ddefnyddwyr mwy o wybodaeth a gwell. Mae'r Europeana yn derbyn metadata am wrthrychau digidol, nid yw'n gwneud unrhyw benderfyniadau am digido. Mae'r penderfyniad ynghylch pa wrthrychau yn cael eu digido yn gorwedd gyda'r sefydliad sy'n dal y deunydd.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Llygadwyn torwyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: llygaidwynion torwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Zosterops grayi; yr enw Saesneg arno yw Pearl-bellied white-eye. Mae'n perthyn i deulu'r Llygadwynion (Lladin: Zosteropidae) sydd yn urdd y Passeriformes.

Bu nifer o lifogydd ym Mhrydain ac Iwerddon ar draws 2012. Cafwyd llifogydd yng Nghymru ym mis Mehefin, ac ar draws Cymru a Lloegr yn Nhachwedd.

Awgrymodd Einstein rhai arbrofion a fyddai'n dangos cwanteiddiad egni sef y ffotonau yma. Yr arbrawf symlaf sy'n profi'r theori yw'r Effaith ffotodrydanol.

Dyma restr o adeiliadau rhestredig Gradd I yn Sir Fynwy. Gradd I yw'r radd uchaf ar gyfer adeiladau hanesyddol yng Nghymru a Lloegr; ystyrir yr adeiladau hyn i fod o ddiddordeb arbennig.

Wedi methiant yr ymgyrch yma, ni cheisiodd y brenin ymgyrchu yn erbyn Cymru eto. Yn 1167, cafodd Owain gymorth Rhys ap Gruffudd i gipio castell Rhuddlan.

Castell ar ymyl tref Rhuddlan yn Sir Ddinbych yw Castell Rhuddlan. Castell Cymreig oedd Castell Rhuddlan yn wreiddiol ond fe wnaeth y Normaniaid ei adnewyddu a'i atgyweirio a daeth i feddiant coron Lloegr ar ôl hynny.

Mae Launceston yn ddinas yn nhalaith Tasmania, Awstralia, gyda phoblogaeth o tua 103,325 o bobl. Fe’i lleolir yng ngogledd-ddwyrain yr ynys, 198 cilometr i'r gogledd o brifddinas Tasmania, Hobart.
Hywel Dda fab Cadell, trwy ras Duw Brenin Cymru oll, a welodd y Cymry yn camarfer cyfreithiau a defodau, ac am hynny fe ddyfynnodd ato, o bob cwmwd o’i deyrnas, chwech o wyr a oedd yn ymwneuthur ag awdurdod ac ynadaeth, a holl eglwyswyr y deyrnas a oedd yn ymarfer a theilyngdiod baglau, megis Archesgob Mynyw, ac esgobion, ac abadau, a phrioriaid, i’r lle a elwir y Ty Gwyn ar Daf yn Nyfed. … Ac o’r gynulleidfa honno, pan derfynodd y Grawys, fe ddewisodd y brenin y deuddeg lleygwr doethaf o’i wyr, a’r un ysgolhaig doethaf oll, a elwid yr Athro Blegywryd, i ddosbarthu a dehongli iddo ef ac i’w deyrnas gyfreithiau ac arferion yn berffaith, ac yn nesaf y gellid at wirionedd ac iawnder.

Cantores yw Cerys Elizabeth Matthews (ganwyd 11 Ebrill 1969). Cafodd ei geni yng Nghaerdydd ond yr oedd cysylltiad cryf â Sir Benfro gan y teulu. Hi oedd prif leisydd y band Catatonia nes i'r grŵp wahanu ym mis Medi 2001. Yn dilyn hyn, symudodd i Nashville, Tennessee yn haf 2002 lle cyfarfu â Bucky Baxter, a gweithiodd gyda Matthews ar ei halbwm Cockahoop.

Bardd o Forgannwg oedd Ieuan Du'r Bilwg (bl. ail hanner y 15g). Ychydig a wyddom amdano ar wahân i dystiolaeth ei gerddi a chanu ei gyd-feirdd.

Mae rhan Cymru a Lloegr o'r grid yn cael ei rheoli gan Ganolfan Rheoli'r Grid Cenedlaethol yn 'St Catherine's Lodge', Sindlesham, Wokingham yn Berkshire.

Dinas yn nhalaith Indiana, Unol Daleithiau America, sy'n ddinas sirol Swydd Allen, yw Fort Wayne. Mae gan Fort Wayne boblogaeth o 253,691. ac mae ei harwynebedd yn 287.0 km². Cafodd ei sefydlu (neu ei ymgorffori) yn y flwyddyn 1794.

Cymeriad ffuglennol yw James "Jim" Robinson yn yr opera sebon Awstraliaidd Neighbours. Actiwyd y cymeriad gan Alan Dale. Ymddangosodd yn rhaglen gyntaf yr opera sebon ym 1985 a bu yno tan farwolaeth ei gymeriad ym 1993.

Fe'i ganwyd yn Chanteloup-en-Brie, Seine-et-Marne, Ffrainc, yr hynaf o bump o blant. Roedd ei dad yn berchennog cwmni edau Cartier-Bresson a theulu ei fam yn wneuthurwyr cotwm a pherchnogion tir yn Normandi. Fe'i magwyd mewn ardal bourgeois o Paris, roedd ei rieni'n gallu fforddio cymorth ariannol iddo ddatblygu ei ddiddordeb mewn ffotograffiaeth a oedd pryd hynny'n rhy ddrud i lawer o bobl gyffredin. Ym 1927 yn 20 oed fe aeth i ysgol gelf breifat ble roedd ei athro André Lhote yn Giwbydd ac dylanwadwyd arno gan gelfyddyd y mudiadau celf avant garde y cyfnod, yn arbennig Swrealaeth. O 1928 i 1929 fe fynychodd Brifysgol Caergrawnt ble astudiodd gelf a llenyddiaeth ac yno y daeth yn rhugl yn Saesneg. Ym 1930 bu raid iddo ddychwelyd i Ffrainc i wneud ei wasanaeth milwrol gorfodol.

Ffurfir calon y pentref gan ddwy stryd gyfochrog, Tan y Bwlch a Llwybr Main, a adeiladwyd ar gyfer chwarelwyr yn ystod y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Mae llain hir o dir yn gysylltiedig â phob tŷ ar y ddwy stryd.

Mae Sychdyn wedi ei amgylchynu gan dir fferm a choedwigoedd. Mae'n gartref i nifer o cymudwyr sy'n gweithio gerllaw yng Ngaer, Lerpwl neu Wrecsam. Mae tafarn y 'Cross Keys', siop SPAR, swyddfa bost, capel, ysgol marchogaeth, ac ysgol gynradd yn y pentref.
Mae gan yr afon sawl enw Maori: Te Awakairangi, Te Wai o Orutu a Heretaunga. Daeth enw Saesneg a Chymraeg yr afon o'r enw Syr William Hutt, Cadeirydd Cwmni Seland Newydd, cwmni coloneiddio Seland Newydd.

Ym 1899 bu Williams, William Brace a Mabon yng nghynhadledd flynyddol Undeb Glowyr Prydain Fawr i wneud cais am i Ffederasiwn Glowyr De Cymru cael dod yn rhan o'r undeb.

Bardd Saesneg oedd George Gordon Byron, yn ddiweddarach Noel, 6ed Barwn Byron (22 Ionawr 1788 – 19 Ebrill 1824). Ystyrir ef yn un o ffigyrau pwysicaf Rhamantiaeth. Ymhlith ei gerddi enwocaf mae Childe Harold's Pilgrimage a Don Juan.

Nofel iasoer am griw o bobl ifanc yn dioddef profiadau brawychus o ganlyniad i gyfnod tywyll iawn yn eu gorffennol pan oeddent yn ymhél â gêm fwrdd sinistr a gipiodd eu diniweidrwydd, yn seiliedig ar gyfres ddrama deledu ar S4C.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Rhagddodiad safonol wedi'i dderbyn gan system enwi rhyngwladol o'r enw System Rhyngwladol o Unedau (Ffrangeg: Le Système international d'unités; Saesneg: International System of Units) ydy rhagddodiaid SI, sydd wedi eu seilio ar saith prif uned o fesur ac ar hwylustod y rhif deg (10):

Pysgodyn sy'n byw yn y môr ac sy'n perthyn i deulu'r Molidae ydy'r Pysgodyn Haul Main sy'n enw gwrywaidd; lluosog: pysgod haul main/meinion (Lladin: Ranzania laevis; Saesneg: Slender sunfish).

Mae Sant-Albin-al-Lann (Ffrangeg: Saint-Aubin-des-Landes) yn gymuned yn department Il-ha-Gwilen (Ffrangeg: d'Ille-et-Vilaine), Llydaw. Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.

Mae Maes y plwyf, Cae'r Rhedyn wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 24 Chwefror 2011 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 1.29 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Rhwng 1763–1974 disodlwyd y Ffrancwyr gan Saeson, a rhoddwyd stamp ar hynny yng Nghytundeb Paris yn 1763. Ailfeddianwyd yr ynys gan y Ffrancwyr yn ystod Rhyfel Annibyniaeth America, gyda'r Ffrancwr Comte d'Estaing yn llwyddo ar y tir a'r 'Frwydr y Llynges Dros Grenada' yng Ngorffennaf 1779. Fodd bynnag, dychwelwyd yr ynys i Brydain yng Nghytundeb Versailles, 1783.

Ceir nifer o gymeriadau chwedlonol yn y traddodiad Cymreig. Cedwir eu henwau a chwedlau amdanynt yn llenyddiaeth Gymraeg yr Oesoedd Canol fel y Mabinogi a gwaith y Cynfeirdd ac mewn chwedlau llên gwerin. Weithiau mae'r cymeriadau hyn yn ffrwyth y dychymyg yn unig, fel yn achos rhai o arwyr Culhwch ac Olwen, ond credir fod nifer ohonyn nhw naill ai'n dduwiau a duwiesau Celtaidd yn wreiddiol neu gymeriadau hanesyddol neu led-hanesyddol a drowyd yn ffigurau chwedlonol (e.e. Taliesin, Myrddin, Maelgwn Gwynedd ac Arthur). Mae eraill yn fodau goruwchnaturiol neu gewri ac yn perthyn i fyd llên gwerin.
Bu farw Syr Edmund yn Ysbyty Auckland ar 11 Ionawr 2008. Bu'n dioddef o pneumonia ers peth amser. Gan ei fod yn cael ei ystyried yn arwr cenedlaethol yn Seland Newydd, gorchymynodd y llywodraeth ostwng baner y wlad ar adeiladau cyhoeddus er parch iddo.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn L. lagopus scotica, sef enw'r rhywogaeth. Daw'r gair Lagopus o'r Hen Roeg lagos (λαγος), sef "ysgyfarnog", + pous (πους), "troed". gan gyfeirio at draed pluog y genws hwn, a scoticus sef "o'r Alban".

Saif Carnedd y Filiast ar ben gogleddol y grib sy'n arwain o'r Garn tua'r gogledd dros Foel Goch a Mynydd Perfedd. I'r de-orllewin o'r copa mae cronfa ddŵr Marchlyn Mawr, ac i'r dwyrain mae Cwm Graianog yn arwain i lawr i Nant Ffrancon. Ar lechweddau ei gopa gogleddol, Y Fronllwyd, mae Chwarel y Penrhyn.

Roedd presenoldeb Celtaidd cynnar yn yr ardal a elwir heddiw'n Hessen. Mae tystiolaeth o hyn ar ffurff claddiadau o arddull La Tène sy'n dyddio o ganol y 5 CC a ddarganfuwyd yn Glauberg. Anheddwyd y rhanbarth yn ddiweddarach gan lwyth Germanaidd yn Chatti tua'r ganrif 1af CC, ac mae'r enw Hessen yn barhad o enw'r llwyth. Yn y Canol Oesoedd cynnar, roedd gau Ffrancaidd yn cynnwys ardal o amgylch Fritzlar a Cassel ac un Sacsonaidd arall i'r gogledd a adnabuwyd fel Hessengau. Yn ystod y 9g daeth Hessengau Sacsonaidd hefyd o dan reolaeth y Franconiaid, cyn cael ei drosglwyddo i Thüringen yn y 12g.

Yn 1910 roedd y gwyddonydd Umetaro Suzuki o Japan wedi llwyddo i elldynnu hylif llawn maetholion allan o uwd reis gan ei alw'n "asid aberig", ond ni soniwyd fod ei ddarganfyddiad yn newydd sbon pan gyfieithwyd ei waith i'r Almaeneg. Yn 1935 sylweddolwyd mai'r fitamin Thiamin oedd ei ddarganfyddiad mewn gwirionedd.

Wrth ddychwelyd i Ffrainc fe'i ysbrydolwyd wrth weld ffotograff gan Martin Munkacsi yn dangos tri bachgen Affricanaidd ar draeth yn rhedeg i'r tonnau. I Cartier-Bresson roedd Three Boys at Lake Tanganyika yn cyfleu rhyddid, gras a llawenydd bywyd. Fe ddywedodd:

Dinas a chymuned (commune) yn ne-orllewin Ffrainc yw Saint-Jean-de-Luz. Fe'i lleolir yn département Pyrénées-Atlantiques ar arfordir Cefnfor Iwerydd, hanner ffordd rhwng Bayonne i'r gogledd-ddwyrain a'r ffin rhwng Ffrainc a Sbaen i'r de-orllewin. Mae'n un o ddinasoedd talaith draddodiadol Lapurdi yn rhan Ffrengig Gwlad y Basg. Llifa Afon Nivelle trwy'r ddinas.

Mae'r blodau'n gymesur ac yn ddeuryw. Nodwedd arbennig y planhigyn hwn yw bod y sepalau'n lliwgar ac yn edrych yn debyg iawn i betalau. Ceir ychydig lleia erioed o wenwyn o fewn y planhigyn: protoanemonin,sy'n wenwyn i anifail a dyn, alcaloidau neu glycodidau. Mae'n perthyn yn agor i flodyn menyn.

Mae'r ffigwr yn Ffrainc yn weddol uchel hefyd, gyda 10% o'r holl stoc tai yn dai haf ac ail gartrefi, ond mae'r rhan fwyaf yn eiddo i'r Ffrancod eu hunain. Dim ond tua 300,000 o dai, neu 1% o'r holl stoc tai, sy'n eiddo i dramorwyr. O'r canran hwn mae 28% yn eiddo i Brydeinwyr, 14% i Eidalwyr, 10% i Felgiaid, 8% i Iseldirwyr, 3% i Sbaenwyr a 3% i Americanwyr.
Fel ymateb i angen dysgwyr i fwynhau darllen, mae sawl cyhoeddwr yn creu nofelau dysgwyr ers y chwedegau, sy'n defnyddio iaith symlach nag arfer, neu'n rhoi geirfa yng nghefn y llyfr neu ar waelod pob tudalen. Ceir sawl genre - nofelau ffuglen (e.e. Pwy sy'n cofio Siôn), nofelau ffuglen hanesol (e.e. Ifor Bach), nofelau ffugwyddynol (e.e. Deltanet), ac ati. Maen nhw'n rhoi cyfle i ddysgwyr ddysgu geirfa newydd, adeiladu ar ei iaith a mwynhau darllen a hynny ar gyfer pob math o ddysgwyr: o lefel mynediad (e.e. E-Ffrindiau) i lefel uchaf ac mae'n bosib i bobl sy'n rhugl yn iaith lafar wella eu darllen hefyd trwy ddefnyddio'r math hwn o lyfrau.

Un o départements Ffrainc, yn rhanbarth Île-de-France yng ngogledd y wlad, yw Val-de-Marne. Canolfan weinyddol y département, sydd i bob pwrpas yn rhan o ddinas Paris, yw Créteil. Llifa Afon Marne, un o ledneintiau Afon Seine, trwy'r département gan roi iddo ei enw. Mae'n gorwedd ger canol dinas Paris ar lannau afonydd Seine a Marne, gan ffinio â départements Essonne, Hauts-de-Seine, Paris, Seine-Saint-Denis, a Seine-et-Marne.

Cyhoeddwyd albwm cyntaf Catatonia, Way Beyond Blue yn 1996 gan roi cyfle ehangach i bobl glywed y rîffs gitâr popaidd a'i llais swynol ac unigryw. Ei llwyddiant mawr cyntaf oedd y sengl 'You've Got a Lot to Answer For'.

Yn draddodiadol, fe ddosberthir yr ieithoedd Germanaidd gogleddol yn ddau grŵp: y grŵp gorllewinol, yn cynnwys Islandeg, Ffaröeg a Norwyeg, a'r grŵp dwyreiniol, Daneg a Swedeg. Mae'r dosbarthad hwnnw yn adlewyrchu ffactorau hanesyddol, gan fod yr Islandeg a'r Ffaröeg wedi datblygu allan o dafodieithoedd Hen Norseg a siaradwyd yn Norwy. Heddiw tueddir hefyd i ddefnyddio dosbarthiad yn Scandinafeg Ynysig (Islandeg a Ffaröeg) a Scandinafeg Gyfandirol (Daneg, Swedeg a Norwyeg). Mae'r ail ddosbarthiad yn rhoi blaenoriaeth i ffactorau synchronig, yn enwedig, debygrwydd yr ieithoedd heddiw, gan gynnwys gradd cyd-ddealtwriaeth rhyngddynt.

Mae'n llysieuyn lluosflwydd ac mae fwy neu lai'n fytholwyrdd. Lleolir y dail gyferbyn ei gilydd neu wrth y bonyn. Mae'r blodau, sy'n ddeuryw yn glwstwr taclus ar y prif fonyn. Ceir 5 petal, briger a sepal ar bob blodyn.

Ym 2001 sefydlwyd Ysgogoloriaeth Pensaernïaeth yr Eisteddfod Gelf a Chreft. Amcan yr ysgoloriaeth yw hyrwyddo pensaernïaeth greadigol a dylunio yng Nghymru.

Dyma restr o ganeuon a recordiwyd gan Plethyn. Nid yw'r rhestr yn orffenedig, ac mae'r ffeiliau yn dameidiau i aros pryd, sef y 30 eiliad cyntaf o'r traciau a recordiwyd ar label/i Cwmni Recordiau Sain.

Cododd Hessen-Cassel i statws Etholaeth ym 1803, ond ni chafodd hyn unrhyw effaith gan y diddymwyd yr Ymerodraeth Lân Rufeinig ym 1806. Mae'r diriogaeth yn atodiad gan y Deyrnas Westphalia yn 1806, ond hadfer i'r etholwr ym 1813. Er Etholwyr eraill wedi ennill o deitlau eraill, gan ddod yn naill ai brenhinoedd neu Grand-Dukes, cadw etholwr o Hessen-Cassel yn unig y mae anachronistig urddas. Mae'r enw goroesi yn y tymor Kurhessen, sy'n dynodi ardal o amgylch Kassel. Yn 1866 roedd yn atodiad gan Brwsia, ynghyd â Dinas am ddim o Frankfurt, Hessen-Hombwrg a Dugiaeth o Nassau, a sefydlodd y dalaith Hessen-Nassau.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Conwra Santa Marta (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: conwraod Santa Marta) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Pyrrhura viridicata; yr enw Saesneg arno yw Santa Marta conure. Mae'n perthyn i deulu'r Parotiaid (Lladin: Psittacidae) sydd yn urdd y Psittaciformes.

Bu ymgyrch Llosgi Tai Haf yng Nghymru yn ystod yr 1980au, ac bu ychydig o achosion llys. Roedd y gwrthwynebiad ar y pryd yn canolbwyntio ar y nifer o fewnfudwyr Seisnig a'r effaith negyddol ar y gymuned. Digwyddodd rhywbeth tebyg yn Llydaw yn 2007, pan losgwyd nifer o dai a oedd yn gartrefi i bobl dramor, yn arbennig Prydeinwyr.

Ystafell warchod yn Fort William yn Calcutta, India, oedd Twll Du Calcutta lle daliwyd carcharorion rhyfel Prydeinig gan luoedd Nawab Bengal, Siraj ud-Daulah, yn dilyn cipio'r gaer ar 19 Mehefin 1756.

Clwp pêl droed oedd Clwb Pêl-droed Castell Nedd (Saesneg: Neath Athletic Football Club). Ffurfwyd y clwb yn 2005 yn dilyn uniad C.P.D BP Llandarcy a Skewen Athletic.

Seiclwr trac a ffordd o Loegr ydy Kristian House (6 Hydref 1979, Caergaint, Caint, Lloegr). Mae wedi cynyrchioli Prydain sawl gwaith ar y ffordd ac yn rasus Cwpan y Byd ar y trac. Er iddo gael ei eni yng Nghaint, yn Texas, Unol Daleithiau gafodd Kristian House ei fagu. Bu'n byw yng ngwlad Belg yn 2005 on erbyn hyn mae'n byw ac ymarfer yn Awstralia.

Gorsaf radio ar gyfer Cernyw ac Ynysoedd Scilly yw BBC Radio Cornwall. Mae'n darlledu o'i stiwdios yn Truro ar 95.2, 96.0 a 103.9 FM, ynghyd ag ar DAB. Cafodd y gwasanaeth ei lawnsio ar 17 Ionawr, 1983. Darlledir bwletin byr o newyddion bob wythnos ar y Sul; yr unig ddeunydd o'r iaith Gernyweg ar y radio a'r teledu ar hyn o bryd.

Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonynh nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod y Rhufeiniaid; er enghraifft Dinorben yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng 200 CC ac OC 43.

Cyfarwyddwr, cynhyrchydd, technegydd a phypedwr Americanaidd ydy Brian Henson (ganed 30 Tachwedd, 1962 yn Ninas Efrog Newydd). Mae ef wedi ennill Gwobr yr Academi am ei waith. Ynghyd â'i chwaer Lisa, ef yw cyd-gadeirydd The Jim Henson Company.

Actores Gymreig yw Llinor Wyn ap Gwynedd (ganed 20 Mehefin 1974), sydd fwyaf adnabyddus am chwarae rhan Gwyneth Jones yn opera sebon S4C Pobol y Cwm. Mae hefyd wedi ymddangos yn y rhaglen radio gysylltiedig, Eileen.

Grŵp art rock yw Bosnian Rainbows. Sefydlwyd y band yn El Paso yn 2012. Mae Bosnian Rainbows wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Sargent House.

Ysgol gynradd ym Moelfre, Môn, yw Ysgol Gymuned Moelfre. Mae yn nhalgylch Ysgol Syr Thomas Jones, sy'n ysgol uwchradd ar gyrion Amlwch, ar Ynys Môn.

Fe'i hadeiladwyd yn ystod teyrnasiad Justinian fel ymerawdwr yr Ymerodraeth Fysantaidd, ac ystyrir yr adeilad fel un o gampweithiau pensaernïaeth Fysantaidd. Y penseiri oedd dau Roegwr, Antemios o Tralles ac Isidoros o Miletus. Defnyddiwyd yr adeilad fel eglwys am 916 mlynedd, hyd nes i'r Ymerodraeth Ottomanaidd gipio Caergystennin yn 1453. O hynny hyd 1935 bu'n gweithredu fel mosg, ond yn y flwyddyn honno cafodd yr adeilad ei droi yn amgueddfa.
Planhigyn cigysol, blodeuol yw Chwysigenddail mawr sy'n enw lluosog. Mae'n perthyn i'r teulu Lentibulariaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Utricularia vulgaris a'r enw Saesneg yw Greater bladderwort. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Swigenddail Mwyaf, Chwysigenddail Mwyaf, Chwysigenwraidd Mwyaf.

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Peter Cumming (teitl gwreiddiol Saesneg: A Horse Called Farmer) wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan Eirlys Jones yw Ceffyl yr Ynys. Gwasg Cambria a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1987. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

Yn ôl y rheol, mae rhaid cyfrif un awr ar gyfer pob tair milltir o daith (wastad) ar y fap, ac wedyn adio hanner awr ar gyfer pob mil troedfedd o ddringad (un munud ar gyfer pob deg medr). Anwybyddir y disgyniad yn y cyfrif; yn gyffredinol, mae disgyniadiau serth yn ychwanegu amser ac mae dysgyniadau graddol yn arbed amser, felly mae effaith gwbl y disgyniadau mewn taith arferol yn fechan.

Yr afon fwyaf ar yr ynys yw Afon Shannon, sy'n 259 km (161 millir) o hyd, gydag aber sy'n 113 km (70 milltir) arall o hyd. Mae'n llifo i Fôr Iwerydd ychydig i'r de o ddinas Limerick. Ceir hefyd nifer o lynnoedd sylweddol o faint; Lough Neagh yn y gogledd yw'r mwyaf; Loch Coiribe yn y gorllewin yw'r ail o ran maint, a llyn mwyaf Gweriniaeth Iwerddon. Trydydd llyn Iwerddon o ran maint yw Loch Deirgeirt (Lough Derg) ar Afon Shannon.

500au 500 501 502 503 504 505 506 507 508 509510au 510 511 512 513 514 515 516 517 518 519520au 520 521 522 523 524 525 526 527 528 529530au 530 531 532 533 534 535 536 537 538 539540au 540 541 542 543 544 545 546 547 548 549550au 550 551 552 553 554 555 556 557 558 559560au 560 561 562 563 564 565 566 567 568 569570au 570 571 572 573 574 575 576 577 578 579580au 580 581 582 583 584 585 586 587 588 589590au 590 591 592 593 594 595 596 597 598 599600au 600

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Aderyn morgrug cefn smotiog y Dwyrain (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar morgrug cefn smotiog y Dwyrain) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Hylophylax punctulata; yr enw Saesneg arno yw Dot-backed antbird. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Morgrug (Lladin: Formicariidae) sydd yn urdd y Passeriformes.

Mae'r mwyafrif o'r tua 10,000 o Somaliaid yng Nghymru (8,000 ohonynt yn byw yng Nghaerdydd) yn tarddu o Somaliland ac mae cysylltiadau rhwng Cynulliad Cenedlaethol Cymru a llywodraeth Somaliland.

Ar ddechrau y rhan fwyaf o'r llawysgrifau Cymreig, ceir disgrifiad o sut y lluniwyd y cyfreithiau gan Hywel Dda. Fersiwn Llyfr Blegywryd yw:

Mae Hallglen (Gaeleg: ? ) yn gymuned yn Falkirk, yn yr Alban. Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 3,488 gyda 91.11% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 5.62% wedi’u geni yn Lloegr.

Mae gwasanaeth bws o'r pentref i Fethesda a Bangor, y trefi agosaf. Pentref cyfagos eraill yw Tregarth (i'r gogledd-ddwyrain) a Dinorwig (yr ochr draw i'r Waun a'r Bwlch i'r gorllewin). Lleolir yr ysgol gynradd lleol, Ysgol Bodfeurig, yn Sling rhwng Mynydd Llandygái a Thregarth.
Fel ail iaith y mae'r rhan fwyaf o drigolion Indonesia yn ei siarad, gydag un o'r ieithoedd lleol fel iaith gyntaf. Tua 7% o'r boblogaeth, y rhan fwyaf o gwmpas y brifddinas Jakarta, sy'n ei siarad fel iaith gyntaf.

Mae'r planhigyn hwn yn byw mewn gwlyptiroedd, rhostir, glannau llynnoedd a mannau tebyg. Gall ddal a threulio pryfaid bychan yn ei dentaclau gludiog. Cant eu dennu yno gan arogl siwgwr a gaiff ei greu mewn chwarennau pwrpasol. Mae ganddo flodau bychan pinc. Tyf i uchder o 3–16 cm ac mae ganddo flodau pinc, weithiau rhai gwyn sydd oddeutu 15 mm, o siap twmffat.

Cafodd Clwb Hwylio Pwllheli ei sefydlu yn 1958 ac yn glwb hwylio ym Mhwllheli, Gwynedd. Dros y blynyddoedd mae'r clwb wedi symud y lleoliad ei chlwb sawl gwaith, ac mae wedi dod hefyd i fod yn drefnydd cenedlaethol a rhyngwladol hwylio a digwyddiadau hwylio dingi.

Mae'n tarddu ar lwyfandir Tibet ger Llyn Mansarovar, ac yn rhedeg i gyfeiriad y de trwy ardaloedd Ladakh a Kashmir yn yr Himalaya a gogledd a chanolbarth Pacistan, i aberu ym Môr Arabia ger dinas Karachi, prif borthladd Pacistan. Hyd yr afon yw 3200 km (2000 milltir). Mae hi'n dal dŵr o ardal o tua 1,165,000 km sgwar (450,000 milltir sgwar). Gyda'r afonydd mawr Chenab, Ravi, Sutlej, Jhelum, Beas a'r Afon Sarasvati ddarfodedig, mae afon Indus yn ffurfio'r delta Sapta Sindhu ("Saith Afon") yn nhalaith Sindh ym Mhacistan. Mae ugain o afonydd yn llifo iddi.

O dan y Llychlynwyr (Vikings yn Saesneg) unwyd y wlad erbyn yr 11g. Ym 1387 bu farw brenin olaf y llinell Norwyaidd, a daeth y wlad o dan reolaeth Denmarc. Gelwid yr adeg yma yn 'noson 400 mlynedd' gan y Norwywyr, gan fod Norwy yn bartner gwan yn yr undeb. Ym 1814, ar ôl i Ddenmarc gefnogi Napoleon yn y rhyfeloedd Ewropeaidd, daeth Sweden i reoli Norwy. Blinodd y Norwywyr ar reolaeth Sweden, ac ym 1905 daeth Norwy yn annibynnol wrth i'r llywodraeth gynnig brenhiniaeth y wlad i Dywysog Carl o Ddenmarc, a ddaeth yn frenin y wlad newydd, gan gymeryd yr enw Haakon VII.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Graham, a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.

Perthnasau agos iddo yw'r Iris, ffrisia, Blodyn-y-cleddyf a saffrm. Mae ei ddail yn debyg i laswellt, gyda phlyg fertig drwy'r canol. Oherwydd y bỳlb, mae'n medru goddef tân a thymheredd isel.

"Soughton Hall" yw'r plas gwledig mwyaf[angen ffynhonnell] i gael ei droi'n westy, a lleolir ar gyrion gogleddol y pentref. Mae gwesteion o nod yn cynnwys Luciano Pavarotti, Michael Jackson a Juan Carlos I, Brenin Sbaen. Safai "Lower Soughton Hall" tua milltir i'r de o "Soughton Hall", ac mae'n gartref i'r chwarawr pêl-droed, Michael Owen.

Mae'n adnabyddus am Gôr Meibion Cwmbach, a sefydlwyd yn 1921. Y côr yma oedd y cyntaf i ganu ym Mharc yr Arfau, Caerdydd, cyn gêm rygbi'r undeb ryngwladol. Dros y blynyddoedd, maent wedi canu gydag artistiaid megis Paul Robeson, Syr Geraint Evans, Stuart Burrows, Gwyneth Jones, Constance Shacklock, Patricia Kern a'r gitarydd John Williams.