Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
قطعنومه ۱۱۱۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۴ ژوئن ۱۹۹۷ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره عراق و کویت میون وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۷۸۶‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

ارمنستوِن اشکانی خاندان سقوط هاکردن په و «گتِ هایک» ِتقسیم بیّن، ایران و روم میون، اینتا منطقه به «آغوانک» (آلبانیای قفقاز) که ایران دَست دیّه بِن بورده. با قدرت بَییتن شا «واچاگان باره پاشت (با تقوا)»، سال ۴۸۷ میلادی دله، اولین ارمنی مدرسه ره، ابداع کننده ارمنی الفبا «مسروپ ماشتوتس مقدس»، «آماراس» (کلیسایی قره باغ کنونی دله) دله بساته و کلیسائون مختلفی بنا بئی‌یه.

ئوشار تام تام (انگلیسی:Tom Tom Falls) ئوشاری هسته که واشنگتن، ایالات متحده آمریکا درون واقع بَیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، ۲۵ ft (۷٫۶ m) هسته.

عربستون ِبورس که مهم‌ترین منطقه‌یی بورس بی‌یه و دوبی ِبازارون تحت تأثیر قِرار بَییتنه و سقوط هاکِردنه. عربستون ِبورس ِتدول چار درصد سقوط داشته و زیر هشت هزار و پونصد واحد جه برسی‌یه ولی دِباره رُشد هم داشته و 8 هزار و 705 واحد سَر هِرِسّائه. دوبی دله هم، شیش درصد بازار ِشاخص کم بیّه و بعد دوبی ِمالی ‌شاخص ویشته بیّه و ونه ارزش جه کم بَیّن همون سه و نیم درصد سَر کَته. ابوظبی ِسهام هم دِ درصد سقوط داشته. قطر ِبورس هم ۱.۴ درصد سقوط هاکرده. کویت ِبورس ۲.۶ درصد کاهش داشته. مسقط و بحرین هم ۲.۵ و ۰.۵ درصد کاهش داشتنه. تحلیل‌کَرون گانّه که سهامدارون ترسِنّه که این جنگ دله ایران هم حوثیون جه کایری هاکِنه.

سواحیلیجی اتا زبون هسه که آفریخا شرق دله وره گنش بونه. اینتا زبون گنش کرون ویشتر سومالی ئو جیبوتی ئو اریتره دله درنه. اینتا زبون شه چندتا شاخعه ئو لهجه دارنه. ونه گنش کرون جمعیت ۱۸ میلیون نفر هسه. اینتا زبون عربی زبون جا خله تاثیر بیته.

گت بنویشته ره بخوندین: ساری دروازه‌ئون ساری چارتا دروازه داشته که الان فقط ونه دروازه بابل معلومه که کاجه هسته. دروازه‌ئون ساری این چارتا بینه:

ابوالحسن علی بن سهل بن ربن طبری (کوتاه: ابن ربن طبری) دوکتور ، ریاضیدون اخترشیناس ، موترجم ، ادیب و از دانشمندون برجسته قرن سیُّم ه . ق در حدود سنه ۱۹۲ه . ق در تبرستون «احتمال زیاد آمل » کنار هکته. وه که استاد رازی هسته از پیشگامون بنویشتن کیتاب در زمینه طب هم بیه. کیتاب "فردوس الحکمه " که از بنویشتئون این دانشمند هسه، ابلین گت مجموعه از نوع خادش در ایسلامه که در سنه ۲۳۴ه . ق و در ۳۶۰ فصل بنویشته بیه. دکتر ذبیح ا. . . صفا بائوته: کیتاب فردوس الحکمه کیتاب جامعی هسته در طب که با روش منطقی بنویشته بیه ئو این همون روش هسته که بعدأ علی بن عباس مجوسی در کامل الصناعه و ابوعلی سینا در کیتاب قانون به کار بوردنه. ابن ربن آثار متعدد دیگری هم دانه که موهمترین اونا به این قرارنه:الدین و الدوله فی اثبات النبوه النبی و محمد «دین مسیحیت دله و حقانیت ایسلام» ، عیرفان الحیاه ، فی الترقی و . . . اینتا دانشمند عالی قدر ایحتمالأ به سنه ۲۴۷ه . ق بمرده.

آمریکا اتا قاره‌ی نوم هسه که اطلس اوقیانوس غرب‌وَر و آروم اوقیانوس شرق‌وَر جا بئیته. سه بخش جه سِوا بونه شمالی امریکا که شامل بونه: متحده ایالات و کانادا ره، مرکزی امریکا و جنوبی امریکا.

این کشور بعد اونکه بلژیک جه مستقل بیّه و کشور بگردسته، اختلافات و دله‌یی جنگ‌های زیادی بدی‌یه و دیکتاتورونی ونه حکومت سَر بمونه. پاتریس لومومبا این کشور ِملی قهرمون هسته که خاسته بلژیک جه استقلال ره بَییره اما وه ره وحشیانه بَکاشتنه.
در نقطهٔ مقابل برخی پژوهشگران نیز با در نظر گرفتن رسم دیرینهٔ دفن مردگان در بلندی‌ها و درون دخمه‌ها همراه با لوازم زینتی (جواهرات) توسط زرتشتیان و رایج بودن این عمل از دوران ساسانیان تا پیش از دوران آل بویه در این منطقه، اینگونه استدلال می‌کنند که چون رسم نامگذاری مکان‌ها به دو گروه غربی و شرقی، و سفلی و علیا امری متأخر بوده و مربوط به دوران نظام خانی و خان‌زادگی و ملوک الطوایفی است، پس نام «جئورده» نمی‌تواند به معنی ده بالا باشد، و همان گوهر و جواهر منظور بوده، و «جواهرده» نام درست این روستا می‌باشد. بر این پایه، اینان به دلیل به دست آمدن آثار قیمتی، طلا و جواهرات از این روستا آن را همان «جواهرده» می‌نامند. یک استدلال دیگر نیز این است که وجود نام «جواهردشت» در رودسر نیز خود تائیدی است بر تصادفی نبودن نام «جواهرده» بر این روستا که در رامسر واقع شده است. یعنی اگر قرار بود جئور در یک جا به اشتباه جواهر تعبیر شود، دیگر اینکه بگوییم در دو جای متفاوت، در هر دو به اشتباه به جواهر تعبیر شده، امری دور از واقع به نظر میرسد.

موریتانیا یا موریتانیِ اسلامی جمهوری اتا کشور نوم هسه که آفریقا قاره دله دره. موریتانی گتی ۱۱۷۲۴۹۳ کیلومترمترموربع هسه. اینتا کشور ۲ میلیون نفر جمعیت دارنه و ونه نیشته‌گا نوم نواکشوت هسه و وشون پیل یکا نوم اوگوئیا هسه.

وه بعد ایکه شا بیه کونفوسیوس گرایی جلو ره بیته ئو ونه اتاخله په روون ره زنده به گور هکرده. وه اتا خله کیتاب ره که وشون بنویشته ئون ره نخش دونه سه ره بسوزنیه.

اسپیجِ رنگ از قهوه ای کمرنگ تا خاکستری تیره متغیره.اگر چه وقتی خون بخرن تیره تر بوننه. اسپیجِ تیم میزبان می تن چسبنه و ونه رو رشد کنِّه و باعث کل بیِّن جانور بونه.

تانگ امپراتوری(چینی جه: 唐朝) اتا سلسله بی‌یه که چین دله دَیّه و سال ۶۱۸ تا ۹۰۷ میلادی حکومت داشته. تانگ ِمؤسس ِنوم «لی» بی‌یه که سوئی سلسله ره رِقِد بدائه.

این کشور ِدولِتی سایت دله بنویشتوئه که کرواسی-صربستون ِسامونی اختلافات وسّه هسته که اِما تومبی این کشور ره رسماً اعلان هاکنیم. هیچ کشوری لیبرلند ره اتا مستقل کشور ندونده و حتی متحد ملل سازمان دله لیبرلند عضو نی‌یه.

مَر (که بعضی جائون مهر ونگ بزه وونه)، (به فارسی: مار) اتا حیوون نوم هسه که خزندگون رج دله جا گیرنه. ونه خراک ویشتر گل هسه. هم ونه زهردار تی (بامشی مر واری)، هم ونه بی‌زهر تی دره (ئو مر واری).

تارومیزو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِکاگوشیما استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۸٬۰۷۸ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۶۲٫۰۱ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱۱۲ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۸-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.

بلژیک ۶۰٪ ِمناطق دله هلندی ره فلاندری ِگِنِش (=گویش) جه گپ زَنّه. فرانسوی ره هم ۴۰٪ ِمناطق که ویشته جنوب دَرنه، والونی واری، گِنِش کانّه و بروکسل (نیشتنگا) دله هر دِتا زوون دولتی نهادون دله استفاده وانه. حدوداً ۱٪ هم بلژیک دله آلمانی‌زوون جه گپ زنّه و شرقی شهرون دله زندگی کانّه.

اسم پایگاه نظامی اشرف، به یاد اشرف رجوی، همسر اول مسعود رجوی، رهبر کنونی این سازمان و سیاسی زندانیون دوران حکومت پهلوی اسم بَیی‌ته بیّه که سال ۱۳۵۷ به همراه آخرین دسته سیاسی زندانیون اوین زندون جه آزاد بینه و تاریخ ۱۹بهمن ۱۳۶۰ به همراه موسی خیابونی دومین نفر مجاهدون شرایطی که وشون محل سکونت زعفرانیه دله، تهران توسط نیروئون سپاه پاسدارون مورد حمله قرار بَیته، بکوشته بینه.

فرژو اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ ور (بخش) دله دره. اینتا شهر پروانس آلپ-کوت دازور ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۵۱٬۵۳۷ نفر جمعیت داشته.
قطعنومه ۱۰۰۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۳۱ جولای ۱۹۹۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره هائیتی هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۵۵۹‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

وه ره روز سه شنبه ۱۳۹۱/۱۰/۱۵، مجلس دله ۱۹۲ رأی موافق جه وزارت رفاه، کار و امور اجتماعی جا استیضاح هاکردنه. ونه استیضاح دلیل نصب سعید مرتضوی تامین اجتماعی صندوق ِمسئول و ونه پافشاری به عدم کناربییشتن مرتضوی این سمت جا بی‌یه، چون سعید مرتضوی مکرراً متهم بَیبی‌یه.

تاکیکاوا اتا شهر نوم هسته که جاپون ِهوکایدو استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۴۴٬۸۹۵ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۱۵٫۸۲ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۳۸۸ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۵۸-۰۷-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.

«موسی کاغانکاتواتی» en:movses kaghankatvatsi و «داویت گاندزاکتسی» en:kirakos ofgandzak (قرن ۱۲ میلادی) آرتساخ اندیشمندون قرون وسطی دله بینه.

قطعنومه ۸۳۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۱ ژوئن ۱۹۹۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره آنگولا هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۲۲۶‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

این موفقیت اولیه، جاپونی فرماندهون ره مجبور کارده پیروزی وسّه کامی‌کازه‌ئون حملات ره ویشتر هاکنن. همینسه خله از خلبون‌ها کامی‌کازه بیّن وسّه انتخاب بیینه. چن ماه سَره، ۲۰۰۰ بالون این کار وسّه آماده بیی‌یه. وقتی جاپونی‌ها بدینه که وشون بالون‌ها دره تموم وونه، کم کیفیت‌تر بالون‌ئون ره این کار وسّه، ساتنه. بعضی از این بالون‌ها ره (مثل ناکاجیما کی-۱۱۵ تسروگی) ویشته چو و قدیمی موتورون جه بساته بینه. «فرود هندِل» ره کامی‌کازه‌ئون بِلِن بیّن بئی په، بالون دله جه دِمدانه بنه، چون دیگه نخاسنه فرود بیّن و بنشسّه دِباره اتا بالون ِدیگه سه اونتا ره کار بزوئن.

ونه پیر و مار هم موزیک کار کاردنه. ونه برار استیو آوانسیان بنیامین بهادری ارکستر دله درامز زنده و ونه خواخر رایسا آوانسیان هم ملانی واری خوننده هسته.

میلادی بیستوم قرن دله هم اولی گت بنویشت کر نوم جک لندن بیه. بعد وه بنویشت کرونی مثل ویلیام فالکن»،ارسکین کالدول،ارنست همینگوی و جان اشتاین بک موتحده ایالات ادبیات ره خله گت هکردنه. باخی گت بنویشت کرون نوم هم یوجین اونیل،سیدنی هاوارد و تنسی ویلیامز بینه.

۱۹۴۸ رد بئی په، کمونیست رهبر ماتیاس راکوزی اتا استالینی حکومت ره کشور دله بنه بشته. وه اشتراکی و برنامه‌ریزی بئی اقتصاد ره تحمیل هاکرده. این مسئله مجارستون ۱۹۵۶ انقلاب ره منجر بیه. مجارستون ورشوی پیمون جا کنار بکشی‌یه. اما شوروی ۱۵۰۰۰۰ تا سرباز و ۲۵۰۰ تا تانک راهی هاکرده. نزدیک ۲۵۰۰۰۰ نفر کشور ره اتا کتا دوره دله که سامون‌ئون تا ۱۹۵۶ باز بینه ترک هاکردنه. جانوس کادار کمونیست حزب رهبر بیه. ۱۹۹۱ دله شوروی نظامی حضور مجارستون دله توم بیه و گذار بازاری اقتصاد دیم شروع بیه.

قطعنومه ۱۹۷۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۳ مارس ۲۰۱۱ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سازمان ملل عملیات لیبریا دله هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶٬۴۹۳‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
امروز آب آشامیدنی منطقه نیز از چشمه‌های متعددی چون «سلیمان»، «برشی» و «کوه کین» تأمین می‌شود که در گذشته افراد خیرخواه، آب چشمه‌ها را تا نزدیکی ده هدایت کرده‌اند. «جواهرده» ۱۲ محله قدیمی دارد که «جولاخیل» بزرگ‌ترین محله ده و بعد از آن «اوشیان سر»، «سید محله»، «برشی محله»، «آموسی خیل»، «صیقل محله»، «چاک دشت»، «سراب یا کربلا بنه»، «رمک محله»، «تنگدره»، «فتوک محله»، «کهنه تنگدره» و «شل محله» از دیگر بخش‌های این ده به شمار می‌روند. در داخل گورهای باستانی جواهرده حفاری‌های غیر مجاز زیادی انجام می‌شود.

قطعنومه ۱۵۱۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۸ اکتبر ۲۰۰۳ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره غربی صحرای وضعیت خوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۸۵۰‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

وه ره گیلکی (=گیلانی) دله چرخ ریسک گانّه و فارسی منابع دله هم این نوم جه استفاده وانه. انگلیسی دله ونه نوم Tit هسته و هرجور پس پلیک اتا سیوا نوم دانّه.

اشرف‌الدین‌ گیلانی مطالب‌ روزنومه‌ ره به‌ ایسمای موختلف‌ امضا کارده. از جومله‌ هوپ‌ هوپ‌ (که‌ یادبیار تأثیرپذیری‌ وه از میرزا علی‌اکبر صابر هسته)، فقیر، خرابعلی‌ میرزا، لات‌ولوت‌، یتیم‌جوجه‌، میرزاقشون‌علی‌، محروم‌الحقوق‌، آکل‌الوقفیات‌، و چندین ایسم دیگه. خله از شعرون و مطالب نسیم شومال، ترجومه یا اقتباسی از اشعار و مطالب نشریه ملانصرالدین بی‌یه که تفلیس دله به تورکی مونتشر بی‌یه. نسیم شومال با انتشار ترجومه‌ئون این شعرون خواننده فارسی زبون ره با مضمون‌ئون مطالب ملانصرالدین هم آشنا کارده.

انفال عملیات، عملیاتی بی‌یه که سال ۱۹۸۸ تا ۱۹۸۹ دمباله داشته و ونه سَره بعث حزب ِنیروئون که به مستقیماً صدام حسین جه فرمون گیتنه، بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ کورد ره قتل عام هاکردنه.

قطعنومه ۱۰۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۰ ژوئن ۱۹۵۴ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره گواتمالای ِسوال هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۶۷۵‌ام دله ۱۱تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

قطعنومه ۵۱۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۰۴ اوت ۱۹۸۲ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره اسرائیل-لبنان هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۳۸۹‌ام دله ۱۴تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۱تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

نانیو اتا شهر نوم هسته که جاپون ِیاماگاتا استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۳۴٬۵۴۲ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۱۶۰٫۷۰ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۲۱۵ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۶۷-۰۴-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.

شهر ، طی دهه‌ئون اخیر، از سوی گت مردمون جوغرافی، جامیئه شیناسی، ایقتیصاد، جمئیت شیناسی ئو برخی علوم دیگه، تعاریف موتعددی از شهر ارائه بیّه ئو جامعه شیناسون از جومله انگلس ئو مارکس، شهر ره محل تمرکوز جمئیت، ابزار تولید سرمایه، نیازئون ئو احتیاجات ئو... دوننه که تقسیم کار ایجتیمائی، در اونجه صورت گنّه.

اقتصاد یا ایقتصاد دانشی هسه که با توجه به کمبود کالا و ابزار تولید و نیازون نامحدود بشری به تخصیص بهینه کالاها و تولیدات ‌پردازنه. پرسش بنیادین برای دانش اقتصاد مسئله حداکثر بين رضایت و مطلوبیت انساناهه. اینتا دانش به دو بخش اصلی اقتصاد خرد و کلان تقسیم بونه.

فارسی-عربی الفبای قواعد همونتایی هسسه که اسا مدارس دله آموجش داده بونه و فارسی زوون ِرسانه ئون ونه جا استفاده کننه، فقط نوکاتی وجود داینه که ونه رعایت بووه:

قطعنومه ۱۰۱۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۲ سپتامبر ۱۹۹۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره غربی صحرا هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۵۸۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
سقانفار سقانپار یا سقاتالار آلونکای یا اتاقک‌ئونی هستنه که مازرون دله بساته وانه. سقانفارون که ویشته در کینار حسینیه‌ئون، مساجد یا اطراف گورستونا بساته وانه معمولاً وقف ابوالفضل هستنه که ثروتمندا از وه برای شرکت توی مراسم عزاداری استفاده کاردنه. قسمت بالای این مکون محل قرارگیری نوحه‌خوون بی‌یه و قسمت پایین مردم ره چایی دانه. به این وسیله متولی مراسم عزاداری سعی کارده به این وسیله شرایط دی‌ین مردم بیرون مسجد و حضور وشون برای برگوزاری مراسم ره به نوعی فراهم بسازه . طبقه پایین بعضی وختا دوسته و بعضی وختا هم بساته از چو پایه‌ئون کلفته. سقانفارون با مواد و مصالح چویی بساته وانه و عمده کارکرد این بنائون که به یاد ابوالفضل بساته بینه. ایام ماه محرم و عزاداریای مربوط به این ماه شنه. سقانفارا که معمولاً دِ طبقونه، پلکانای چویی جه از پایین به بالا راه دارنه. طبقه اول اون مکونی هسته که معمولاً زنان محلی ونه دله جمع وانه و عزاداری کانه. و طبقه دوم دله هم مردا طول شوئون عزا و دهه اول محرم عزاداری کانده. گونه‎ئی از این بنا که ساده و بدون تزئینات هسته، کشتزارا دله بساته وانه و محل نگهبونی از محصولات هسته. این نوع خاص به «ساق‌نفار» معروف هسته و نگهبون که «شوپه» ایسم دانه، ونه سر نیشنه و انده ونگ دنه تا خی و دیگه حیوونای مضر دور دکفن.

این سال سیاست بیرون هاکردن خارجی‌ئون، حذف مسیحیت و ممنوعیت سفر به خارج (با مجازات مرگ) اجرا بیّه. در نتیجه این سیاست، حدود نیم میلیون نفر از سامورایی‌ئون که به‌عنوان جنگجو در حال کار زمین‌ئون زمیندارون فئودال دله بینه بیکار بَینه، و برخی از وشون طبقه محروم رانین (浪人) ره بساتنه.

ژان نهم (انگلیسی جه: Order of Saint Benedict Papa IOANNES Nonus) رم کاتولیک کلیسای پاپ بی‌یه. وه ایتالیا دله دنیا بموئه وژانویه ۸۹۸ تا ژانویه ۹۰۰ گادِر، اتا پاپ مِقوم ره داشته.

تروفا (پرتغالی جه: Trofa) اتا شهر نوم هسته که پرتغال دله دره. اینتا شهر تروفا مونیسیپالیتی ِشهرستون دله قرار بَییته. اینتا شهر سال ۲ ژوئیه ۱۹۹۳ اتا شهر حیساب بَیی‌یه و ونه جمعیت سال ۲۰۰۴ گادِر، ۲۲٬۰۰۰ نفر بی‌یه.

اول، اسود بن عبدالاسد اتا ئو‌انبار پَلی که مسلمونا بساته بینه بورده و حمزه بن عبدالمطلب وه ره بکاشته. سپس عتبة پیش بموئه و جنگ تن‌به‌تن وسّه موبارز طلب‌هاکرده؛ پس میون عتبة و شیبة (عتبة ِبرار) و ولید(عتبة ِریکا) قریش جه، و عبیدة بن الحریث و حمزه بن عبدالمطلب و علی مسلمونا جه، جنگی سه‌به‌سه درهایته و زمونی که شیبة بدست حمزه، و ولید بدست علی بکوشته بَینه، عتبة، عبیدة ره زخمی هاکرده و اون‌گادر حمزه پیش بورده و عتبة ره بکاشته و به کومک علی، عبیدة ره به لشگرگاه بردگاردنی‌یه و وه چن روز بعد بمرده. کمی بعد از سوی سپاه مکه چنتا کال تیر کپّل بَیی‌یه و دِ مسلمون ره بکوشته، و اون‌گادِر گت ِجنگ شروع بیّه. مسلمونا با قدرت حمله هاکردنه و صفوف مکیون ره بشکنینه، و خله زود شکست لشکر قریش دله دکته و اکثرشون حین جنگ رَم‌هاکردنه و قریب به ۷۰نفر وشون جه بمردنه و تقریباً به همین تعداد اسیر بَینه، و خله از گت‌گتون ِقریش مثل ابوجهل (توسط معوِذ بن عفرا) و امیه بن خلف بکوشته بَینه. از جانب مسلمونا، فقط ۱۵تن (۶ نفر مهاجرین و ۸نفر انصار جه) جنگ ِمیون یا پس از اون بکاشته بَینه.
خله کامی‌کازه‌ئون جا شه به عنوان داوطلب ماموریت وسّه شینه عملیات دله. وشون معمولا خله جوون بینه، بین ۱۸ و ۲۴ ساله بینه. وشون باورون دله بمردن موقابل امپراتور ِدشمنون یَتـّا گت ِکار بی‌یه. که این اتا سامورایی‌ئون جا هسته. این ایده‌گیری ره «الزام» گاتنه و ات بخش دیگه جاپونی بورون جا که وه ره بوشیدو نومستنه، این بی‌یه که ونه اون چی وسّه که علاقه دارنه شه جان ره هادن. خلبون توکوتای، بائوته: خلبون‌ها، شه چـِش ره دَوندین. همینسه کامی‌کازه‌ئون شه چش ره وندستنه و لحظۀ آخر ونگ زونه «هیساتسو» که ات‌تی کلمه هسته که گانه مِن تومبه.

میرزا نصرالله که چماقلو نوم جه تخلص داشته، اتا بابلی (=بارفروشی) شاعر بی‌یه. وه همیشه شه کول سَر اتا چماق یِشته و شهر دله چرخ زوئه و درویش‌مسلک بی‌یه.

ویکی‌پدیای کارورون، «List_of_communes_in_France_with_over_20,000_inhabitants_(2006_census)»، انگلیسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه، دله. (هارشی‌یه بَیی ۲۵ آگوست ۲۰۱۲).

تاریخچه یاکوزا به قرن ۱۷ برگردنه. پس از تموم بیّن جنگ داخلی و اتحاد جاپون توسط شوگان تاکوگاوالیاسو (徳川家康) سال ۱۶۹۳ برنامه‌ئون وه باعث بساته بیّن این گروه بَیی‌یه.

قطعنومه ۱۶۴۳ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۵ دسامبر ۲۰۰۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره ساحل عاج وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۵٬۳۲۷‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

ونک ورزشی مجموعه تهرون دله اتا ترنه فرهنگی–ورزشی مجموعه هسته که تیرماه ۱۳۷۴ دله با دتا سِوا فرهنگی و ورزشی بخش و همینتی رستوران و چای‌باغ افتتاح بیّه.

آژاکسیو اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ جنوبی کرس دله دره. اینتا شهر کرس جزیره ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۶۳٬۷۲۳ نفر جمعیت داشته.

متحده ایالات آمریکا — آمریکای ِگپ‌کَرون (=سخنگوها) بائوتنه که این کشور این دله‌دَکِتِن (=مداخله) جه استقبال کانده و عربستون ره لجستیکی کومِک کانده و وه ره اطلاعات دِنه ولی مستقیماً شه نیرو نَرِسِنِندهاوباما بائوته که عربستون جه این عملیات سَره مشورت هاکرده و وشون ره اطلاعاتی کومِک هاکردنه.

بعضی تحلیل‌کَرون هم حدس بَزونه که شاید «جنگ قدرت» باعث بَیی‌یه ملک سلمان ِریکا (محمد بن سلمان) این کارها ره هاکنه که اینتی محمد بن نایف (ولیعهد) ِموقعیت ره خِراب هاکنه و وه ره بی‌کفایت سِراق هاده.

قطعنومه ۶۱۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۹ جولای ۱۹۸۸ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره اسرائیل-لبنان هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۲٬۸۲۲‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

کانادا - روز ۲۷ مارس، کانادای ِخارجی امور ِوزیر هم عربستون ِپِشتی ره هاکرده و بائوته که حوثیون منطقه ره ناامن کانّه و عربستون ونه شه سامون ِامنیت و منصور هادی ِکومِک وسّه، این جنگ دله شه کار ره دمباله هاده.

سبزه میدان، نقاره خانه، اوصانلو محله، امامزاده یحیی، بلوچی محله، کردمحله، بلوچی خیل، اصفهانی محله، افغون محله، چاله باغ، شپش کشان، کهنه باغشاه، قلیچ لی محله، میرسرروضه، میرمشهدمحله، بیرامتر (بهرام اُتُر)، در مسجد، پای چنار، شیشه‌گر محله، نعل بندان، بهارآباد، شاهزاده حسین، امامزاده عباس(آزادگله)

اینتا روستا دهستان اسفیورد شوراب دله قرار دارنه و براساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۸۵ صورت بیته، جمعیت اون ۴۸۴ نفر (۱۲۳خانوار) بیه.
ونه شرق دله آپالاش کوهون و ونه غرب دله راکی کوهون (روشوز) و آند کوهون بدی بونه.پنج تا دریاچه ئون که وشون او شیرین هسه و همدیگه ره وصل هسنه ونه دله درنه که وشون نوم : سوپریور، میشیگان، اریه، هورن و انتاریو) هسه. اینتا قاره ره نو خشکی گنه اینتا سر که تا۱۰۰۴ مازرونی سال وه پیدا بئی نیه و اینتا سال دله کریستوف کولومب اتا ایتالیایی دریانورد وره پیدا هکرده. کریستوف کولومب خیال کرده که وه همون هند هسه ولی اتا ایتالیایی جوغرافی دون که ونه نوم آمریکو وسپوس بیه بفهمسه که وه شه وسر اتا قاره هسه. همینتا سر ونه نوم ره اینتا قاره رو بشتنه.

قطعنومه ۲۴۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۸ مارس ۱۹۶۸ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره مسئله ملل ِ سازمان ره صلح ِحافظون ِنیروئون ِخوری که قبرس ِدله درنّه هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱۳۹۸‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

قطعنومه ۳۱۵ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۵ ژوئن ۱۹۷۲ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبرس ِمسئله هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱٬۶۴۶‌ام دله ۱۴تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۱تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

قطعنومه ۵۷ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۸ سپتامبر ۱۹۴۸ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره فلسطین ِمسئله هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳۵۸‌ام دله ۱۱تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

بلژیک دله هَنتا سیاسی نظام سلطنتی هسته و مجلس ِراه جه دموکراسی وجود اِنه. وشون پارلمونی سیستم دارنه که اتا سِنا و اتا ملی مجلس ِشؤرا جه تشکیل وانه. رأی هِدائِن بلژیک دله زوری و اجباری‌ئه و همینسه وشون ِرای‌دهنده‌ئون ِآمار همیشه بالائه.

سیمین خلیلی که وه ره سیمین بـِهْبَهانی نوم جه اِشناسینه (بزائه ۲۸ تیر ۱۳۰۶ تهران - بمرده ۲۸ مرداد ۱۳۹۳ تهران) ایرانی نویسنده و غزل‌سرا بی‌یه. ونه غزلیات، که فارسی بینه، وزن‌های جدید دله دَیینه و همینسه وه ره «نیمای غزل» لقب هِدا بینه.

جمعیت این شهر با توجه به آمار ۱۳۸۷ و روشد وه تا الان به ویشته از نیم میلیون نفر برسی‌یه و جمعیت این شهر طبق آخرین آمار ویزارت کشور بعد از شومارش آرای ریاست‌جوموری دهم به حدود ۲۸۵٫۳۲۰ نفر برسی‌یه. مهاجرین تورک ، ترکمون، شهمیرزادی، کورد، ارمنی، گورجی، اصفهانی، عرب، بلوچی، افخانی و... هم ساری دله درنه.

اوسترالیا ادبیات میلادی نوزدهومی قرن دله اینگلیس ادبیات په رووی جا پا بیته. اون دوره شرگوئون مثل جوپتین جورج،بارون فیلد و لینوبل میشل همه شون اینگلیسی شرگوئون جا په رووی کردنه. اوسترالیا سیوا ادیبات تشارلزهاربور دست پا بیته و ونه اتا ت شرگو بیه که ونه شرون طبیعت درباره بیه.بعد هم تشارلز کنجزلی اوسترالیایی محلی داستان ئون ره بنویشته. اوسترالیا ملی شرگو با ونه ملی بنویشت کر پاترسون و مارکوس کلارک بینه. اوسترالیا ادبیات اوج دوره میلادی بیستوم قرن بیه که اینتا دوره گت‌ترین ادیبون کاترین سوزانا برشارد و هنری هاندل ریچارد سون بینه. اینتا دروه باخی شرگوئون و بنویشت کرون جا بونه س.چ.بونان ،هیورمک.ری و آلن مارشال جا نوم بوردن که اینتا آخری با ایکه هردتا لینگ جا فلج بیه ولی اتا گت روحیه داشته و خله گت ادیب بیه.

توریده اتا شهر نوم هسته که جاپون ِایباراکی استان دله دره. ونه جمعیت ره سال ۲۰۰۸ گادِر ۱۰۹٬۹۵۳ نفر اعلام هاکاردنه. این شهر گتی (مساحت) هم ۶۹٫۹۶ کیلومترمربع هسته و ونه جمعیت ِانبسی (تراکم) ۱٬۵۷۲ نفر هر کیلومترمربع دله وانه. ۱۹۷۰-۱۰-۰۱ تاسا اینجه اتا شهر هسته.
کوهن‌ترین نومی که از فارس دریامونا وجود دارنه نامَرتوهسه که کتیبه‌ئون آشوری دله جا بمونسته. فلاویوس آریانوس سدهٔ دوم میلادی دله شِه آثار دله فارس دریامونا ره پرسیکون کاای تاس که فارس ِدریا معنا دنه استفاده هكرده. تا پیش از دهه ۶۰ قرن بیستم میلادی، عربی کشورون از عبارت فارس دریامونا شِه مکاتبات رسمی دله استفاده كاردنه.

گور کشف بهی یه کنگلوی قلعه ی پلی . اینتا گور لاشه سنگ و تیل ملات جا بسات بهی یه . جسد ره با چگون نزدیک به دیهون و جمع بئی زانوئون ، غرب ور اینتا گور دله دفن هاکردنه . اینتا دفن روش قبل تاریخ گدر شه و مازرون دله تا اوائل اسلام رائج بی یه.

سوئیس اروپای اتحادیه دله دَنی‌یه ولی اروپای ِآزاد ِتجارت ِانجمن (EFTA) دله عضو هسته. سال ۱۹۹۹ میلادی سوییس اروپای اتحادیه جه قرارداد دَوِسته و EFTA ِعضو بیّه تا راحت‌ته همدیگه جه تجارت هاکِنِن. بانکداری، بیمه‌یی شرکتون و توریسم سوییس ِاقتصاد دله خله تأثیر دارنه. ژنو و زوریخ سوییس ِتوریسم‌کَرترین شهرون جه هَستنه و سوییس ِکوهی مناطق دله ورفی ورزش‌ها خله انجام وانه.

قطعنومه ۳۲۱ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۲۳ اکتبر ۱۹۷۲ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره سنگال ِشکایت ِخوری هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱٬۶۶۹‌ام دله ۱۲تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۳تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

اسپارتاکوس همراه با بیش از ۶۰۰۰ نفر به صلیب بکشی‌یه بیّه و قیامش تموم بیّه، این در حالی بی‌یه که هیچکادوم از ونه همراهون حاضر به معرفی وه به رومیون نَینه. با این حال ۵۰۰۰ برده هم از دستگیری فرار هاکردنه. اگر چه اسپارتاکوس بمرده ولی درنهایت زمونی برسی‌یه که روم ِدیوارون رِقد بورده و این کار به دست غلامون و سرفون و کشاورزون و اقوام وحشی، که با وشون بینه، صورت بَیته.

پس از مدت کتاهی بنیاد مستضعفان از باشگاه ‌داری انصراف هدا و تربیت بدنی اتتا بار دیگه امتیاز پرسپولیس ره در دست بیته. در روز ۲۷ بهمن ۱۳۷۰، نام باشگاه با جلب موافقت بازیکنان، رسماً به «پیروزی» تغییر هکرده. با این حال هنوز هم بیشتر مردم ایران این تیم ره با نوم پرسپولیس صدا کاننه. اما سال 90 دله رسمأ نوم این تیم دواره به نوم پرسپولیس تغییر هکرده.

با پسوند در ئیران: آکام‌شهر، بهشهر، گلشهر، زیباشهر، ایران‌شهر، آرین‌شهر (سده پیشین در خراسان)، نوشهر، خمینی‌شهر، شیلاشهر، سیمین‌شهر، نگین‌شهر، مینوشهر، خسروشهر و...

قطعنومه ۱۰۰۹ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۰ اوت ۱۹۹۵ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره کرواسی هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۳٬۵۶۳‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.
The Hard Way (in francese: La Manière forte, corsu: "A manera forte") hè un filmu cumedia americanu di u 1991 cù Michael J. Fox è James Woods.

Hà una superficia di 385 248 km² è una pupulazioni di 5 051 518 abitanti fendu ni u sicondu paesi menu dinsamenti pupulatu d'Auropa. Cunfina à livanti incù a Svezia, à nordu-livanti incù a Finlandia è a Russia, à sudu u Skagerrak a sipara da a Danimarca. A stesa costa nurvigesa, chì s'affaccia annantu à l'Uceanu Atlanticu è annantu à u Mari di Barents, hè incisa da fiordi famusissimi in tuttu u mondu. È una munarchia custituziunali incù capitali Oslu è hè un di i pochi paesi auropei à ùn fà micca parti di l'Unioni aurupea.

Sinu à oghje, a Wikipedia in lingua corsa tene 5 515 artìculi. U nùmeru d'utilizatori registrati attuale hè di 13 084. Ma hè moltu diffìciule d'indicà u nùmeru d'utilizatori (o participanti) chi ponu cuntribuì cum'è autori d'artìculi rispettivamente chi pàrlanu corsu daveru, perchì assai chi cuntribuìscenu cum'è autori ùn sò micca registrati o ùn indichèghjanu micca e so cunniscenze di corsu nant'à e so pàgine d'utilizatore. Attualmente (26 di decembre 2017) ci sò 25 utilizatori chi indichèghjanu ch'elli ponu cuntribuì in lingua corsa, di i quali 14 incun un nivellu elementare, 7 cù nivellu mezu è 1 cù nivellu avanzatu; 3 antri participanti indichèghjanu ch'elli hanu u corsu cum'è lingua materna.

U primu ducumentu cuntenente tracce di lingua italiana hè l'Induvinellu veronese, rinvenutu da Schjapparelli in a Biblioteca Capitol di Verona: hè un testu vergatu à manu da un amanuense annant' u burdu di un codice di urighjne spagnula trà a fine di l'VIII - iniziu IX seculu d. C.

Daniel Istria, Puteri è furtificazione in u nordu di a Corsica : da u seculu XI à u seculu XIV, 2005, Edizione Alain Piazzola, Aiacciu (in francese)

Danti a ricorda in a Divina cummedia (Infernu XII, 13; Purgatoriu XXVI, 41-42 è 86-87). Pasifae hè ancu u sughjettu di un dipintu di Jackson Poddock, Pasiphaë (1943 circa).

A' a fine di u 2005, a Croazia hà apertu e neguziazzione per l'adesione à l'Unioni Auropea è dipoi u lugliu di 2013 hè membru di l'Unioni Auropea.

U tarritoriu, guasgi spupulatu finu à tutta a prima mità di XXu seculu, hà vistu nascia in lu 1962 par manu di u principi ismailita Karim Aga Khan, u cunsorziu Costa Smeralda, dendu cusì una gren'spinta à l'industria turistica di a Sardigna, trasfurmendu quistu locu in un'impurtanti è rinumata zona di vacanza. Prisenta numarosi insinaturi, longhi piaghji rinosi, muntagnoli, numarosi isuli è pussedi lussuosi alberghi.

A cundizione suciale di l'artisti, chì migliurò nutevulamente in u corsu di u Rinascimentu, cuntribuì à siparà li da i scentifichi è da l'artigiani.
In a Grecia Antica infatti a storia era cunsidarata innanzi tuttu com'è magistra vitae è avia dunqua un fini pedagogicu è solu sicundariamenti scentificu. U fini di a narrazioni erudutea, com'eddu hè pussibuli deducia da a dichjarazioni in u priambulu, era quiddu di racuntà "gesti di l'eroi", ancu s'è dopu tali premissa sarà solu parzialamenti mantinuta. L'ottica incù a quali Erodutu cunsidareghja l'avvinimenti, i valori di a storia è l'azzioni umani hè analoga è paragunevuli à quidda duminanti in u mondu di l'epos (epica), in u quali l'omini agiscini spinti da u desideriu di gloria in l'intentu di lascià un ricordu imperiscibili di sè. Bench'è a ricerca storiugrafica tendi à a raziunalisazioni di u prisenti in a ricerca di una dinamica causi-cunsiquenzi, a cumpusizioni erudutea ùn pò micca fà à menu di ammetta l'esistenza di un'entità divina, terribuli è scunvuglienti a quali, in ultima istanza, erani ripurtati i rinversci di u distinu.

U monti Limbara hè una muntagna di a Sardigna è rapprisenta u cunfinu miridiunali tra u rughjonu storicu è giugraficu di a Gaddura è u Locudoru. A cima più alta, punta Balistreri, si pesa par 1362 metri annant'à u liveddu di u mari. U sò tarritoriu è cumpresu in li cumuni di Tempiu, Caragnani, Oschiri e Berchidda, in provincia di Pruvincia di Tarranoa è Tempiu.

Malgradu i prublemi d'appruvvisiunamentu, a siconda volta di l'edifiziu hè ultimata u 16 nuvembre di u 1584 è a torra hè guasi compia u 10 dicembre. U ***surintendant Don Tagliacarne manda l'avvisu di fine di travagli à u guvernadore à a fine dicembre di u 1584. Hà spesu tandu 9311 lire per a custruzzione, somma chì li hè rimbursata, in seguitu à a so assignazione di l'agenti di u Tisoru u 6 frivaghju di u 1585. U prilevamentu d'un drittu d'armeghju deve permette di ***recouvrer 'ssi soldi.

lu talianu era spartu prubabilmente ancora attualmente pure in e ex-culonie italiane in Africa: Libia, Eritrea, Etiopia Somalia (in quest'ultimu Paese hè stata lingua ufficiale finu à u 1963 è usata in l'insegnamentu universitariu finu u 1991, à u scoppiu di a guerra civile), ma ha sperimentatu un custante calu ghjà da a fine di a Secunda guerra mondiale attualmente solu in alcune aree di a Somalia in a capitale di l'Eritrea, Asmara, viene parlatu cume secunda lingua prevalentemente da fasce di pupolazione di età avanzata. In altre nazioni, causa di a furte prulungata emigrazione italiana in u mondu, esistenu impurtanti cumunità italiane, principalmente In l'Stati Uniti, in Brasile, Arghjintina, Uruguay, Australia, Canada, Francia, Ghjermania, Svizzera , Belgica, Perù, Cile, Austria Regnu Unitu.

L'insettu hè un'animale invertebratu chjucu incù sei ciampe, aspessu alatu, cume per esempiu a furmicula, a mosca, a farfallula, l'abba, u scarabeu, ecc.
Nirvana hè statu un gruppu di rock (rispittivamente di grunge) americanu, da u 1987 à u 1994, fundatu da Kurt Donald Cobain (in quellu tempu attorna à a batteria) è Krist Anthony Novoselic (à a chitarra). Assai à mumenti, hanu cambiatu i so strumenti: Cobain hà cantatu è hà sunatu di chitarra (eletrica è d'acustica), Novoselic hà sunatu di bassu (eletricu è d'acusticu). U gruppu hà avutu durente a so carriera molti batteristi (Aaron Burckhard, Dale Crover, Chad Channing per esempiu), ma hè diventatu celebre in tuttu u mondu per via di l'albumu Nevermind di u 1991, cù David Eric Grohl à a batteria.

U Californiu (simbulu Cf) hè u 98imu elementu chimicu. A so massa atomica hè 251,0796 g/mol è o so densità hè 15,1 g/cm3 . U Californiu hè statu scupertu in u 1950 da Seaborg.

In u 1349 vultò in patria, ma subitu dopu si ricò in Mali. Firmeti setti mesa à Timbuctu è, in u viaghju di ritornu, vissi incù i Tuareg di u Sahara, finu à riintrà, in u 1354, à u Maroccu, vicinu à Sigilmassa. Sicondu fonti arabi trascorsi l'ultimi anni di a so vita rindendu sirviziu com'è ghjudici in i cuntorri di Fez. Impiigò dui anni par scriva i so mimorii di viaghju, incù l'aiutu di u pueta andalusu Ibn Juzayy.

Ogni puligunu hà un perimetru è un'aria, ciascunu di i so lati una lunghezza, è dui lati aghjacenti ditarmineghjani un angulu. Tutti sti grandezzi sò strittamenti currilati. Sò dunqua utuli quiddi formuli chì parmettini di ditarminà u perimetru o l'aria di u puligunu à parta da l'altri grandezzi.

Simonu di San Ghjorghju (Simon' Paulu Poli), natu u 5 ghjunghju 1885 in Grussetu hè statu un scrivanu è pueta in lingua corsa. Hè mortu in 1973 in Pitretu è Bicchisgià.

Opera di u Vocabolariu Italianu: pubblica in rete u Tesoru di a Lingua Italiana di e urighjni (TLIO), chì hè a parte antica di u vocabolariu storicu italianu (oghje u TLIO hè cunsultabile in un prupriu situ).

I frutti trovanu assai usu in u duminiu culinariu induve sò usati per a produzzione di sciroppi, cunfitture, frutta candita è licori. Sò moltu ricchi di vitamine C è B.
A storia di a Còrsica hè assai antica. Perfinu Omeru indu l'Udissea parla di a Còrsica : prova chì i Greci cunnoscevanu l'esistenza di l'isula. Si tratta per Umeru di u paese Lestrìgune : "Durante sei ghjorni, marighjamu senza richetu. U settimu ghjornu raghjunghjimu, ind'ù paese Lestrìgune, sottu u borgu di Lamos, l'alta Telèpila, duva omu vede u pastore chjamà u pastore : quandu l'unu accasa, un altru esce per risponde. Un omu scarangliatu guadagnarìa duie salari, l'unu pasculendu i boi,l'altru incù e pecure bianche ghjacchì i violi di u ghjornu custighjanu i violi di a notte. Entramu in u portu assai cunnusciutu di i marinari : una doppia tippale scuscesa è senza un ritagliu si eleva à l'attonzu, è duie capi lungarini l'unu di faccia à l'altru dinanzu à l'imboccu strangulanu a so bocca. A mo flotta penetra e si reca finu a u fondu, stumacati à rasu di stumacati, pà amarrassi l'unu accantu à l'altru. Micca u mareghju in quellu bofulu, micca u borru, micca una grinza, ignilocu a calma bianca. Eu solu mi fermu fora, incù u mo vascellu neru. Sottu u capu dell'imboccu mi affuna à a rocca : omu ùn vedeva micca a presenza di gregie ò di umani. Un ci era micca inlà un fumu chì si alzava da a tarra... "

John Michael Peter Mac Erlean, " U Riame anglo-corsu (1794-1796) : Contra-rivoluzione o cuntinuità ? ", Annale storiche di a Rivoluzione francese, 1985, n° 260 : Quistione di storia di a Corsica (fine XVIIIe seculu - Rivoluzione francese), pp. 215-235.

Erodutu (o Erodotu) (in grecu anticu ‘Ηρόδοτος, traslittaratu in Heròdotos; Alicarnasso, 484 à.C. - Thurii, 425 à.C.) hè statu un storicu grecu anticu, famosu par avè discrittu paesi è parsoni ch'eddu aia cunnisciuti in numarosi viaghji. In particulari hà scrittu riguardu à l'invasioni pirsiana in Grecia in l'opara Storii (ἱστορίαι, Historiai).

Aiacciu (o Aghjacciu) hè una cumuna di u dipartimentu di a Corsica suttana. A cità di u curallu hè u capilocu amministrativu di a Corsica sana, è ancu di a Corsica suttana. Ci sò 52 880 abitanti (1999) ingrentu à a cità stessa, ma si sò sviluppate dinò e cumune in lu circondu : Afà, Alata, Bastilicaccia, Appiettu par u più. D'altronde hè addunita Aiacciu cù parechje altre cumune di u rughjone par fundà a "CAPA" (Cumunità d'Agglumerazione di u Paese Aiaccinu). Si face chì circa 65 000 parsone si ne stanu in lu rughjone, è cusì hè u rughjone più pupulatu di Corsica cù quellu di Bastia. Si ci trova a "Cullittività Tarrituriale di Corsica" (CTC), induv'elli seghjanu l'aletti tarrituriali.

U maistrali dinò soffia da u punenti in Corsica, ma u maistrali inghjenna una calata di i temperaturi è spanna u celi. Inveci u libecciu porta un tempu dolci.

Carli hè una casata corsa. Hè dirivata da u nomu Càrulu. A casata veni da u fattu chì s'usava à dì "i Càruli" quandu si trattava di i figlioli di un certu Càrulu. A casata "Carli" hè a trascrizzioni in ghjinuvesu di "Càruli".
In a parti intruduttiva Draconziu afferma di vulè fonda tutti i mutivi tipichi di u mitu di Medea; u faci invuchendu a Musa Melpomeni è a Musa Caddiopi. Medea è Ghjasonu appariscini tutti mossi da u distinu è da a vulintà di i dii, liati com'è sò à i scontri trà Veneri è Diana. Infatti a dea di a caccia sintendu si tradita par u matrimoniu di a so sacirdutessa scaglia una malidizioni contr'è edda, da a quali si snudarà a morti di u maritu è di i figli. À l'iniziu Medea hè discritta com'hè una "virgo cruenta", ma veni difinita com'è maga solu à u versu 343. Carattaristica di quistu racontu hè chì hè a donna à arrubà u veli d'oru dunendu lu dopu à Ghjasonu, chì apparisci duranti tutta a narrazioni com'è una figura passiva. Ancu quandu entra in scena Glauci l'eroi hè semplici ughjettu di u desideriu, chì a ghjovana uttinarà ancu à costu di rompa u liamu matrimuniali chì u vincola. Tremindù donni trasgridiscini cusì i normi murali: da un latu Medea tradisci a dea Diana, da l'altru Glauci porta à u tradimentu Ghjasonu. Duranti i nozzi l'attinzioni si cuncentra nantu à u coppiu mentri Medea pripara a vindetta: sarà edda à dunà à Glauci a curona da a quali pigliarà focu l'intreiu palazzu. Ma u puntu culminanti di a tragedia hè u sacrifiziu chì Medea offri à Diana: i so figloli, postu chì l'infanticidiu ùn hè più cundottu par vindetta, ma com'è richiesta di pardonu. In a scena finali l'autori riprendi l'episodiu di u carru, ma sta volta u bulu di a donna hà valori semanticu è micca narrativu: Medea si riunisci à Diana è ritorna a "virgo cruenta" di l'iniziu di a narrazioni, lascendu à terra tuttu ciò chì era sempri liatu à Ghjasonu.

Molti ughjetti è tiuremi di a giumitria piana sò parò trattevuli senza l'aiutu di cuurdinati. Frà quissi, i cuncetti di triangulu è puligunu, è i rilazioni di parallelisimu è urtugunalità frà retti o sigmenti. Ancu i sizioni conichi com'è a circumfarenza o a parabula si poni trattà (incù calchì difficultà) senza cuurdinati, ma quiddi principiani à divintà impurtanti in u studiu di curvi più cumplicati.

Ustica è Pantillaria, in u mar' Tirrenu è in u canali di Sicilia, formani dui cumuni distinti di i pruvinci di Palermu è Trapani. I centri storichi di Siracusa è Augusta, in u siracusanu, sò situati annantu à dui isuli culligati à a terraferma.

A botanica (o butanica) chi provene etimologicamente di u grecu βοτάνη (chi significa «erba, pianta»), hè a scienza consacrata à u studiu di e piante.

A parola Nilu (in arabu: 'nīl) pruveni da a parola greca Neilos (Νειλος), chì significheghja vaddi di u fiumu. In a lingua egiziana antica, u Nilu hè chjamatu iteru, chì significheghja grandi fiumu, rapprisintatu da i ieruglifi mustrati à manca (littiralamenti itrw). In coptu, i paroli piaro o phiaro chì significheghjani u fiumu (lett. p(H).iar-o u.canali-grandi) pruvenini da u stessu nomu anticu.
Da u 1188 incù u so patri Oberto s'impatrunisci di u Regnu di Cagliari è ni spussessa u so ziu maternu par allianza Pietro Torchitorio III di Lacon-Gunale. Dopu à a morti di u so patri Oberto di ghjinnaghju di u 1190 si pruclama Ghjudici sottu à u nomu di " Guglielmu Ier Salusio V ". Cuntinuighja i so cunquisti incù a presa di cuntrollu in u 1194 di u Regnu di Torres, dirighjitu à l'ebbica da Custantinu II di Torres, accupa u casteddu di u Goceano induv'iddu imprighjunighja Prusininda, a cunsorti catalana di u Ghjudici è chì malgradu i prissioni di u papa Celestinu III chì intarcidia par a so libarazioni, mori di fami in cattività l'annu dopu in Sant' Igia (1195). Ni cunserva u cuntrollu di u Regnu dendu una di i so ziteddi Agnesi, com'è cunsorti à u futuru Marianu II di Torres.

E penne Rosse sò unu locu pussibile di sporti d'alta muntagna in tutti i generi (girandulata, trekking, schì di girandulata, è cetera) in un ambiente prisirvatu incù una friquenza guasi nulla.

Dati di u 2000 pubblicati in u l'indaghjne Italianu 2000, prumossa da u ministeru di l Affari esteri diretta da u linguista Tulliu De Mauru di l'Università "A Sapienza" di Roma, evidenzianu cume u talianu sia a quinta lingua stranghjera più studiata in u mondo.

Da Santa Maria è Sichè, si piglia u stradonu (D83) par andà in a dirizzioni di Zicavu, ma ci voli à piglià à dritta a cansa d'Ampaza (D26). À quandu ghjuntu in Ampaza, si viaghja à dritta in dirizzioni di Zigliara. Un kilomitru prima di ghjunghja in Zigliara, ci hè un cataru à manca ind'edda hè mintuvata a cappedda. Si franca dopu 'ssu cataru à pedi è si fala dopu in una stretta. Si fala drittu è ci voli à cuddà appena par ghjunghja à a cappedda, in deci minuti.

Creà un disegnu si referisce à l'attu di traccià marche annantu à una superficia (per esempiu un fogliu di carta) incù una pressione o per via di u dispiazzamentu di un urdignu annantu à issa superficia.

l'assenza di a linizioni di -t- è -c-, ("andatu" ), ("locu") com'è in corsu meridiunali, à u cuntrariu di u sardu è di u corsu cismuntincu ("andadu", "logu").

A stantara di Castaldu hè una stantara di Corsica. Si trova annantu à a cumuna di Ciamannaccia, accantu à u Taravu, trà u ponti di u Pinu è u ponti di u Virgaghju. A stantara di u Castaldu hè stata discritta in 1981 da G. Peretti. Ùn ferma più oghji ca u bustu di a stantara. Hè suventi cunsidarata com'è una stantara feminiccia, ma ci voli à essa prudenti incù issa intarpritazioni. Si vedi dinò una spada annantu à a stantara.

U patellu hè cumunu in Corsica. Hè ancu chjamatu u luppatellu. A radica di u patellu hè tossica è era usata in i tempi per a pesca in fiume: a radica era pistata è u vilenu era lampatu in i fiumicelli o i pozzi per piscà e trutte. U patellu era ancu adupratu per avvilinà i topi è i volpi. Per tumbà i topi, si facia prima una tisana incù a radica di u patellu. S'aghjustava dopu una manata di farina castagnina è i topi chì manghjavanu quella farina muriani. E fronde di u patellu eranu usate dinù per alluntanà e mosche è disinfittà.
U massicciu si situeghja annantu à u percorsu di a travirsata trà Corscia è i Castiglioni o ancu trà Corscia è Ascu è cuntene l'anziana surghjente termale di Vetta di Muru, à a punta di u vallu di u Locuniellu, in l'erpali à punente di u monte Traunatu, à circa 1730 metri d'altitudine.

In u 1780 - Etienne-Louis Boullée: Chì hè l'Architittura? Forsi l'aghju da difiniscia, incù Vitruvio, com'è l'arti di custruiscia? Certamenti micca.

Cunsiste simpliciamente in una piccula piastra d'acciaghju timperatu, incù una superficia raspiosa, annantu à a quale era battuta a petra fucaia per ricavà ne e scintille incù e quale si pudia accende l'esca (per esempiu cutone imprignatu di nitratu di potassiu). Da a fiamma chì si pruducia si pudia accende un pizzatellu di legnu seccu è incun ellu accende dopu u focu in u camminu o u tabaccu in a pipa. A forma hè in generale allungata, à spessu à forma di fusu o di sbarretta, incù decurazione diverse sicondu u periodu storicu d'appartinenza.

L'isula è occupata per circa i dui terzi di a so superficia da a Republica di Cipru, chì dapoi u 1a maghju di u 2004 face parte di l'Unione europea. A so capitale hè Nicosia. U restu di u territoriu, in a zona settentriunale di l'isula, è occupatu da a Republica Turca di Cipru Nordu (TRNC) chì hè stata autoproclamata dopu à l'interventu militare turcu di u 1974.

Sicondu a tradizioni pupulari, l'acqua linda chì scorri staghjunalamenti in u Fossu di u Diavuli (sittori norduccidentali di l'isula) procuraria a morti micca immediata di quiddu chì a bii.

L'acula marina manghja picculi pesci, piulaconi d'acelli è cadaveri. Hè cacciadore è piscadore. Purtroppu, 'ssu acellu hè statu capace di cambià u so modu di nutrisce si, andendu ancu à circà u so cibu in i rumenzuli. Si cunsidereghja ch'ellu hè 'ssu cambiamentu chì hà incausatu a crescita recente di a populazione d'acule marine.

In principiu era una naiadi, figlia di Puseidonu è Gea, dedita à i rapini è famosa par a so vuracità. Un ghjornu arrubò à Erculu i boi di Gerione è ni manghjò parechji. Tandu Zeus a fulminò fendu la cascà in mari, induva a mutò in un ghjigantescu mostru simili à una lampreda, chì furmava un vortici marinu incù a so immensa bocca, capaci d'inghjotta i navi di passaghju.

A stantara di u Frati hè una stantara di Corsica. Si trova annantu à a cumuna di Sartè. Faci partita d'un paghju di stantari: u Frati è a Sora.
Lu ricorsu sempri più assidu à lu mandatu dittatoriali incominciatu cù Gaiu Mariu stravolgi la portata custituziunali di la magistratura dittatoriali, prevista da l'ordinamentu repubblicano, finu all'esitu di la dittatura sillana, intesa cumi mandatu à restaurà lu Statu rumani in sensu cunservatore-oligarchicu (a favori di l' optimates) è ùn parvenuta à un esitu monarchicu par l'esclusiva volontà di Silla. La dittatura cesariana (46-44 a.C.) riprendi in pienu lu modellu sillano, seppur partendu da un campu politicu oppostu (quellu di li populares, li oligarchi più propensi à usà la demagogia annant'à popolino, lu vulgus, par assumeri lu putere) è furmalizza lu rifiutu di un esitu monarchicu naturali adducendu la raghjoni di lu rifiutu culturali di la rumanità par l'istitutu monarchicu ufficiale.

Gallura: brevi cenni intorno ad alcune sue particolarità culturali viste nel contesto sardo con una proposta ortografica per il gallurese. Attivita' Culturale-Dialettale Arzachena. 1997

Arrigu di la Rocca hè u fiddolu di Guglielmu (mortu in u 1354) fiddolu d'Arrigucciu, u fiddolu maiò di Sinuceddu di la Rocca. Arrigu di la Rocca s'uppunì à a duminazioni ghjinuvesa in Corsica. Si rifughjò in Aragona, po vultò in l'isula incù una piccula armata aragunesa. Si cunsidaraia com'è u tinenti di u "rè d'Aragona di Corsica è di Sardegna" è si feci pruclamà Conti di Corsica in u 1376, dopu à essa si ralligatu i Signori di Cinarca. Fù numinatu da u Rè d'Aragona Tienti generali di l'armati di Corsica è di Sardegna.

U gricali hè unu di i venti maestri di u Mari Tirrenu. Soffia da u nord'estu, à spessu di vaghjimu è di branu. Porta l'acqua annantu à a facciata uriintali di a Corsica.

U Bahr el Ghazal è u Sobat sò i dui principali affluenti di u Nilu Biancu, in tarmini di bacinu idrugraficu è purtata d'acqua. U bacinu idrugraficu di u Bahr el Ghazal hè u più vastu frà tutti i sub-bacini di u Nilu, è misura 520.000 chilomitri quatrati. U fiumu Sobat, chì entri à fà parti di u Nilu pocu distanti da u Lavu No, pussedi un bacinu idrugraficu grandi a mità, circa 225.000 km², ma cuntribuisci midiamenti incù 412 metri cubi di acqua à a siconda.

A Stazzona di a Funtanaccia hè una stazzona di Corsica. Si trova annantu à a cumuna di Sartè, in u situ archiulogicu di Cauria. Hè ancu chjamata a stazzona di u Diavuli.
Incantatu da u banditismu, ghjè un guidu di Spada in lu 1924-1925, chi u feriscie à a bocca d'un colpu di fucile. Sociu cù J-B Torre, cumencia a parcittà è diventa un briacò. In lu 1930, drent'un'usterìa in paomia, tomba u mere di Rennu, chi avìa 10 figlioli. Di veranu 1931, manda una lettera à un ghjurnale nant'à chenne insulta Spada, mà un si passarà nula. In Aostu, mette a parcittori l'usteriaghji di Guagnu i Bagni. Dopu vannu, ellu, Torre è unu di i sò nipoti, à parcittà u stabilimente termale mà u direttore rifiuta di pagà è caviglioli à da mette a paùra generale tirendu nant'à facciata di u palazzu è à tombatu un aiaccinu. L'affare di Guagnu, assai parlata in a stampa, forza a direzzione di statu a fà qualcosa contra Caviglioli. U 2 di nuvembre 1931, caviglioli è i sò amichi si ritrovanu in Balogna è facenu festaccia. I giandarmi collanu è ghjunghjendu in Balogna, una fucilata cumencia, 2 giandarmi morenu, 3 sò feriti mà u banditu hè murendu.

À meziornu si spustava chì a cuddazioni era pronta. Tuttugnunu si trimbava in fantasia, a roba era bona. Tianu di carri vaccina, pasta asciutta. I vindimiadori ùn erani presi in risa. È a vindemia di zi Simonu era corsa.

U nomu grecu Ἀμαζών (amazòn) hè di dubbia etimulugia. A maiò parti di l'autori classichi cunsidareghjani a Ά iniziali com'è un'alfa privativa chì rendi nullu u nomu succissivu μαζός, virsioni ionica di μαστός, chì vol dì "senu": u risultatu saristi dunqua "senza senu". L'etimulugia hè rifiribuli à u custumu tradiziunali attistatu da i fonti mitugrafichi sicondu i quali l'Amazoni si mutilavani a mammedda dritta à u scopu di tenda megliu l'arcu. Da tutti l'autori fù evidinziata a rilazioni frà a mutilazioni di l'attributi feminicci è u migliuramentu di l'abilità guerreschi riputati, qualità chjaramenti maschili.

Calcutta, ufficialamenti Kolkata (da u bingalesu কলকাতা Kolkata), hè una cità di l'India di 4.580.544 abitanti, capilocu di u distrittu di Calcutta, in u statu fidaratu di u Bengala Uccidintali di u quali hè capitali. Cunsidarendu u numaru di abitanti a cità rientra in a classa I (più di 100.000 abitanti).

Stu tiurema custituisci a quinta prupusizioni di u Libru I di l'Elementi di Euclide è hè cunnisciutu com'è Pons asinorum, u "ponti di l'asini".

A Sarpi cumuna (o sarpe cumuna) (Hierophis viridiflavus) hè una sarpi chì faci parti di a famiglia di i Colubridae. Hè cumuna in Italia, in Sardegna, in l'Isula d'Elba, in Corsica, in u meziornu di a Francia, in Malta, in Svìzzara, in Cruazia è in Sluvenia.

Numerosu u lessicu chì pruviene da parole arabe, trà cui vegetali (arancia, limone, spinaci, zucchero), termini commerciali è amministrativi (dogana, fondaco, magazzino, tariffa, sultano, califfo, sceicco, ammiraglio), scientifici (alchimia, alambicco, elisir), matematici (algebra, algoritmo, cifra, zero) è recentemente termini cume burqa è intifada.