Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Saynisku waa cilmi kasta oo la xaqiijin karo, iyadoo la isticmaalayo tijaabo sayniseed. Xaqiijintiisuna kuma xirna goob, xilli, sidoo kalena sayniska iyo saynisyahanku wax xiriir ah malaha! Tusaale: haddii la doonayo in la xaqiijiyo in biyuhu samaysmeen ka dib markii labo curriye (labo atam oo haydrojiin ah iyo hal atom oo ogsajiin) ay falgaleen, sida ugu fudud ee loo xaqiijin karo waa in la soo qaataa labadii curriye, ka dibna la falgeliyaa! Maxsuulka mar walba ka soo baxaya tijaabadaas waa "biyo". Saynisku waa cilmiga ka madax bannaan dhaqanka ay bulsho leedahay iyo waxa ay aaminsan tahay

Waxay gaaraysaa miisaaniyadda ciidanka 0.9% guud ahaan dakhliga dadka, sida lagu sheegay tirakoob la sameeyay 2005, taasoo ka dhigaysa heerka boqol afartan iyo saddexaad ee aduunka qarashaka ku baxa ciidanka, mana sheegin bankiga aduunka miisaaniyadda ciidanka inta ay ka tahay dakhlid daka soomaaliyeed.

Sida ku cad kitaabka Quraanka kariimka ah ee Alle u soo waxyooday Nebi Muxamed waxaa jira tiro badan oo nabiyo iyo rasuul ah oo Ilaahay (koreeye) ku soo dejiyay kutub. Kuwaasi waxaa ugu horeeyay Nabi Ibraahim oo Alle u soo diray qoraalada Suxufi Ibraahim, waxaana ugu dambeeyay kitaabka Al-Furqaan ee Alle u soo waxyooday Nebi Muxamed. Intaasi marka laga yimaado waxaa jira tiro kale oo nebiyo iyo rasuul ah oo Rabbi u soo diray kutub, laakiin inagu aqoon uma lihin kuwaasi, waxaana tusaale inoo ah: Nebi Ismaaciil, Nebi Yacquub iyo Nebi Yoonis oo dhamaantood leh kutub aynaan cilmi u lahayn.

Jamhuuriyadda Bartamaha Afrika waa wadan Dhul Xiran oo ku yaalo Bartamaha qaarada Afrika, waxoo xuduud la leeyahay wadamada Jad, Suudaan, Jamhuuriyadda Kongo, Jamhuuriyada Dimuqaraadiga Kongo iyo Kamiruun. Wadankaan markiisa hore waxaa gumeesan jiray Faransiiska.

Maryama al-Qibtiyya (ingiriis: Maria al-Qibtiyya; carabi: ﻣﺎﺭﻳﺔ ﺍﻟﻘﺒﻄﻴﺔ, "Maariya Al-Qabdiya") ku dhalatey deegaano ka mid ah wadanka Masar sanadkii 592 C.D isla markaana dhimatey sanadkii 637 C.D, waxay ahayd qof dumar adoon ah oo ka soo jeeda wadanka Masar, taasi oo ah ooridii 10aad ee Nebi Muxamed. Maryama ama Maariya waxaa loo soo diray nebiga hadiyad ahaan, markee soo gaadhay magaalada Madiina ee xarunta u ahayd dowladii Islaamka ayadoo adoon ah ayaa Mariya waxaa arkey Nebi Muxamed (c.s.w.s) asaga oo siiyay xoriyadeeda wakhti yar ka dibna guursadey.

Gupta, S.C. etc. (2007), "Evolution of Indian launch vehicle technologies", Current Science, 93 (12): 1697-1714, Bangalore: Indian Academy of Sciences.

Waa mid kamida sadexda masjid ee Loo o golyahay in Muslimiintu ay dhankooda u qalab qaataan sida xajka oo kale waa Masjid al-Xaram iyo masjid Alaqsa.

Qorista iyo diyaarinta qaamuus waa shaqo aad u badan oo qaadata wakhti iyo maal; waxaana maanta dunida jira qaamuusyo badan oo isku fasira labo ama dhowr luuqadood. Tusaale ahaan, waxaa jira Qaamuuska Af Soomaaliga iy Ingiriiska, iyo kuwo kale oo badan.
Ibraahim bin Muxamed (ingiriis: Abraham bin Mohammed; carabi: ﺇﺑﺮﻫﻴﻢ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ, "Ibrahim bin Muxamed") ku dhalatey magaalada Madiina bishii ugu dambeeysay ee sanadkii 8aad H.K (Hijrada Ka dib) waa mid ka mid ah wiilasha Nebi Muxamed kaasi ooy dhashay xaaskii nebiga Maryama al-Qibtiyya oo marka hore adoon ahayd oo laga keenay wadanka Masar.

Cali iyo Jacfar waxay maalintaas wixii ka danbeeyay ku kala wareegeen guryaha Muxammad Bin Cabdillaahi (oo aan weli waxyiga ku soo degin) iyo Cabbaas Bin Cabdul-Mudhalib. Cali Bin Abii Dhaalib wuxuu ku soo barbaaray gurigaas jeer Rasuulka (scw) lagu soo saaro diintii hanuunka iyo xaqa wadatay. Nasiib wanaag wuxuu Cali Bin Abii Dhaalib lambarka koowaad ka galay dhalintii ugu horeysay ee gasha diinta islaamka.

Caafimaadka Wadnaha: Diraasad ay sameeyeen cilmibaarayaal u dhashay dalka Sweden waxay soo daabaceen qoraal ka hadlayo sida ay karootada uga hortagto cudurrada wadnaha iyagoo isbarbardhigay dadka joogteeyo karootada iyo dadka aanan qaadan,

Waqooyiga Soomaaliya oo ku dhawaaqan madax banaani hal dhinac ah: Somaliland taasoo ka dhigan saddex gobol sida Awdal, Woqooyi Galbeed, Togdheer iyo Qaybo ka mid ah Sool iyo Sanaag oo ay kula dagaalameen Puntland. Sidaa daraadeed Somaliland waxay gobolladii usii qaybisay: Awdal, Cayn, Gabiley, Hawd, Maroodi Jeex, Oodwayne Salal iyo Saraar.

Ururka Badaha Caalamiga (Af-Ingiriis: International Maritime Organization; Af-Carabi: المنظمة البحرية الدولية) (loo soo gaabiyo IMO) wakhtiyadii hore loo yaqaanay Ururka Talobixinta Badaha Dowladaha (Inter-Governmental Maritime Consultative Organization; IMCO) waa wakiilka khaaska Qaramada Midoobay u qaabilsan socdaalka maraakiibta iyo gooshitaanka badweynta caalamka. Sanadkii 1948 ayaa magaalada Jeniifa lagu aasaasay ururka IMO wuxuuna shaqo bilaabay toban sano ka dib, wakhtigaasi oo talaabada ugu horeeysay qaaday sanadkii 1959.

Austriaa wee xee ku jiirtaa madawaga yurob Ilaa 1995 Luqadaa Austriya lagaga hadloo waa jarmal dhulkaa austriya wuxoo garaa 83,872 Kiiloo murabaac waxaa Austriya ku nool 8,316,487 (2007) Qoof Calamadaa intara netka (at) Furahaa Telefonka (+43)

Khudaarta maalin walba dadku isticmaalaan waxaa ka mid ah: basasha, tamaandhada, barandhaha, saladhka, toonta, kaarootka, besbaaska, iyo kuwo kale oo badan.

Makaroonaha, meelaha qaar looga yaqaano Baasto gaagaab, waa cunto ka mid ah raashinka dadku isticmaalaan maalin kasta, gaar ahaan waxaa baastada la isticmaalaa cashada iyo qadada. Sidoo kale, waxaa jira noocyo badan oo baasto ah, taasi oo leh midabo kala duwan, dhadhan iyo nafaqo kala duwan. Farqiga baastada waxaa keeni kara midhaha iyo waxyaabaha laga sameeyay.

Jaan jaak rosoo (Jean-Jacques Rousseau) : 28 juun 1712 Genève (Iswisarland) - 2 luuliyo 1778 Ermenonville (Faransiiska).waxa uu rooso wax wayn kataray kacaankii faransiiska
Xubabays waxay kutaal dhimaca bari ee tuulada xariiro waana tuulo ka mid ah tuulooyinka kuyaal gobolka bari dhawaana loo aqoon san doono inay ka mid noqoto degmooyinka hoos yimaada gobolka bari iyo guud ahaan puntland tuulada "xubabays" waxaa hoos yimaada oo ay xukuntaa TUULOOYINKA KALA AH 1. ISKORSAAR 2. MAREER 3. XABAAL CAD 4. NOOBIR 5. AAGA KOBRIYAAD 6. CALEENALEY iyo kuwa kaloo badan waa tuulo ku caan baxday dhanka nabadgalyada, isdhex galka bulshada, ganacsiga, ka shaqaynta bilicda ama Town Plan waxa afka qalaad lagu dhaho . Xubabays waa meesha kaliya oo u ah udub dhexaad iskuna xirta dhamaan deeganada hoos taga Gobalka Bari waxay kaloo ku caanbaxday "XUBABAYS" dhanka daaqsimeedka iyo waraabka iyadoo dhawaan loo sameeyay Biya xireen ay kaga faa idisteen wakhtiyada roobabku ka da aan deegaankas. Bari

Ka dibna Yurub waxay noqotay sima in aan derjo lays dheerayn ,iyadoo tasi ay jirto ayaa waxa aad arkaysaa qof yara leexsan waxaad is odhanysaa wax u sheeg waxa uu kuugu jawaabayaa halkan lay skuma mashquulo oo Yurub ayaa la yidhaahdaa,kelmada waxa ay kamid tahay ereyada aan kala kulm o dadka intiisa badan.

Wadajirka Quraanka iyo Xadiisku waa sharciga saxda ah ee Alle ugu tallo galay in aadamahu isku maamulaan, waxaana loo yaqaanaa Sharciga Shariicada. Intaasi waxaa dheer, Quraanka oo lagu akhrinayo luuqada carabiga ayaa waxa la akhriyaa wakhtiga la tukanayo salaadaha. Qofka xafida 114ta Suuradood ee Quraanka waxaa loo yaqaanaa Xaafid. Jiijiidida iyo qurxinta codka marka la akhrinayo Quraanka waxaa loo yaqaanaa towjiid. Si kastaba ha ahaatee, bisha Ramadaan dadka muslimiinta ahi waxay dhamaystiraan akhrinta dhamaan Quraanka ayagoo ku tukanaya salaada tarawiixda.

Garadag waa magaalo hoostimaado gobolka Sanaag ee Somaliland. Degmadu waxay u dhowdahay degmada Xudun oo kaga beegan dhanka Woqooyi Galbeed.

Dheen weyne waa tuulo ku taalo gobolka Hiiraan,waxaa ay ku taalaa bartamaha Gobolka faca weyn ee hiiraan.Waa tuullo balaaran oo bilicsan waxaana ay ku taal deegaan muhiim ku ah dhaqashada xoolaha iyo beeraha. Dheen weyne waxaa ay gaar ahaan ku taal meel 30 km waqooyiga kaga beegan degmada Halgan,waxaana maro waadiga ka soo baxo degmada Halgan.

Dagmada #HILO BUULO waxa aay ku dhagantahay caasimada Gobalka Hiiraan b.weın waxey ujirtaa 50km Hila buulo wa meel aad ugu wanaagsan beeraha waxa aayna leedahay dhul aad isha ku wanaagsan iyo daaqsınka xoolaha dadka ku nool oo tıradooda waxaa lagu qiyasaa 400_300 cml Dagmada #Hilo buulo waxey ka mid tahay meelaha ugu bilicda wacan Hiiraan hadeysa aheyn dagmada koobaad

ties, - (ti- 'indikvorto' - fakufiiqe (magac-uyaal tilmaame))+ (-es posedanto - hanti, maal)(magac-uyaal lahaansho); "kies panon oni manĝas, ties vorton oni parolas"

Niue waa Jasiirad ismaamusho ama maamul goboleed oo ka tirsan Dawladda New Zealand, waxeena ku taalaa Badweynta Baasifik. Magaalo madaxda jasiiradaan waa Alofi.

Curiyayaasha safkan guruubka 2aad waxay soo galaan s-block sababtoo ah dhammaantood waxay leeyihiin elektaroono qolof-sare u wareega s (s-orbital).
Soomaaliya waxaa ka jira saddex nidaam qaanuun oo kala gadisan, waa: Qaanuunka madaniga, Shareecada Islaamka iyo xoogaa qawaaniin ah oo ay leeyihiin beelaha waana dhaqan soo jireen ah waxaana loo yaqaan Xeer.

Ka hor intaanay iman gumeystihii iyo degayaashii reer Yurub sanadkii 1536, waxaa deegaanka Orlaando ku dhaqnaa qabiilka Kiriik iyo reero kale oo ka mid ah dadka asal ahaan loogu tegay qaarada Ameerika ee lagu magacaabo Hindida Cas. Maadaama dadkaasi Hindida Cas wax qorkoodu yaraa, lama hayo akhbaar badan oo ku saabsan taariikhda deegaanada Orlando wixii ka horeeyay qarnigii 15aad.

Meereha Docay<re>Docay (Neptune) wuxuu leeyahay tirada afaraad ee ugu badan Bahda Qoraxdu Midaysay</ref> (Neptune) wuxuu leeyahay tirada afaraad ee ugu badan Bahda Qoraxdu Midaysay kuwaas oo dhan 14 dayax.

Dagaalkii sokeeye wuxuu sabay, kaasoo wali raadkiisu muuqdo, burbur ku yimaada wax soosaarka beeraha iyo gaarsiinta cuno koofurta Soomaaliya waana sabata ugu weyn ee ka dhalisaya dagaalka dalka taasoo meelaha xasaasiga ay tartan ugu jiraan beelaha waxaa kaloo dheeraad ah qabsashada iyo meelaha leh ilaha dhaqaale iyo daaqa. Jemes Bayshb oo ahaa safiirkii ugu dambeeyay ee Soomaaliya wuxuu ku tilmaamay xaaladdii ka taagnayd iyo dagaaladii sokeeye halkaas mid ah "biyo ku dagaalan iyo meelaha daaqsinka sidoo kale xoolaha waxaa horay la isu adeegsan jiran falaaro iyo Sayfaf hadda waxaa la isu adeegsadaa Boobe." Wuxuu sababay dagaalkii sokeeye in ay dhacdo Gaajo taasoo salfatay ku dhowaad 300,000 Soomaali taasoo ku qasabtay Golaha Amniga Qaramada Midoobay in uu soo saaro qaraar kaasoo tilmaamaya xabad joojin sanadkii 1992 iyo dirista ciidamo ammaanka ilaaliya ee heer caalami ah waxaa soomaaliya ku soo hormaray (UNOSOM I) badbaadinta xaaladda biniaadamnimo ee dalka. Waxay ahayd adeegsiga awood ciidan marka loo eego ciidmada ammaanka mid ku kooban isdifaacid naftooda ah taasoo fursad siisay beelaha dirirsanaa in ay sika sii wataan dagaaladoodii hubaysnaa.

Aragga iyo Caafimaadka Indhaha: Karootada waxaa ku jirto maaddo la dhaho "beta-carotene" oo indhaha faaido ugu jirto oo siyaadiso awoodda aragga. Markii karootada la cuno, maadadaas waxaa la geeyaa beerka, kadib beerka wuxuu u badalaa Vitamin A, kadib Vitamin A-ga waxay ishu u sii badashaa maadada muhiimka ah ee isha u baahan tahay oo loo yaqaano "rhodopsin" waana maadada u qaabilsan aragtida midabka. Maadada "beta-carotene" waxay kaloo ka hortagtaa dhaawaca sonkorta isha ay gaarsiiso iyo caadka indhaha fuulo. Karootadu waxay kaloo ka hortagtaa daawane u tahay xanuun ku dhaco indhaha loona yaqaano "Macular Degeneration", cilladaani waxay timaadaa qofka markuu duqoobo.

Marka hore diin lagam bixin oo lama wada gaaloobin, markaad aragtana haab keedba lama hayo, saba baha kelifayna waxa weeye qodob kaan kor ku soo sheegay ee ahaa dadkii cilmiga madiga iyo diniga lahaa iyo kii xigmaawiga ahaaba waa ku asqoobeen intooda badani inyar mooyaane.

tiom - isla markaaba, iyo kale, (ti- 'indikvorto' - fakufiiqe (magac-uyaal tilmaame))+ (-om kvanto - qiyaas (intee? meeqa?)) (kiom da kapoj, tiom da opinioj)
Marka la derso deegaanka iyo qaabdhismeedkiisa jiyooloji, ayaa shidaalka la qodaa, ka dib saliida qaydhiin la warshadeeyaa ayadoo kul badan la isticmaalayo. Waxaana soo baxa shidaalka gasoline (petrol), kerosene, Naafto, Gaaska faysnuska lagu shido, gaamur ilaa laga gaadho asphalt iyo kimikooyink kale oo laga sameeyo bacaha iyo sheyo kale.

Sacuudiga ama Boqortooyada Sacuudi Carabiya (Af-Carabi المملكة العربية السعودية ) waa wadan muslin ah oo ku yaala qaarada Aasiya, gaar ahaan mandiqada bariga dhexe. waxayna xad lawadagtaa, wadamada Ciraaq, Urdun, Kuweyt, Qatar, Baxrayn, Yemen iyo Imaaraatka carabta. Waxaa kale oo xad lawadaagaa Gacanka faarisiga, oo kaga beegan dhinaca Woqooyi Bari iyo Baddacas oo Galbeedah dadka sucuudiga tiradooda waxaa lagu qiyaasaa, in ka badan 27 miliyan oo qof, Boqortooyada waxaa yimaada sanadkii in la badan 2 milyan oo ruux

paĉj/o - (-aabbe) (Patro - aabbe → Paĉjo) (-ĉj, - ( Karesvorto por patro (aabbe): „Patreto! Paĉjo!“) Patro: (raaxo, naxariis, dareenbadan): Paĉjo! (Patreto!)

Hakan Çalhanoğlu (Ku dhawaaqa Af-Turki: [ˈhaːkan ˈt͡ʃaɫhanoːɫu], waa cayaaryahan u dhashay wadanka Turkiga, wuxuuna hadda u ciyaaraa kooxda Bayer04 Leverkusen ee ka dhisan dalkaasi Jarmalka oo ah dalka uu ku dhashay islamarkaana kusoo barbaaray.

Howlgabka beerka waxaa loo qeybiyaa laba nuuc: 1) Mid degdeg ah: oo qofka markuu beerka ka xanuunsado maalmo ka diba howsha uu joojin karo 2) Mid raaga: oo qofka iska wadan karo oo uu la noolyahay dhowr bilood ama sanadood.

Maalinta Madaxbanaanida Soomaaliya (Af-Ingiriis: Independence Day of Somalia) waa maalin qaran laga xuso wadanka Soomaaliya, iyo Deegaanada Somaliland. Gobolada Waqooyi Soomaaliya maanta loo yaqaano Somaliland ayaa 26 Juun 1960kii ka qaatay gumeeystihii Ingiriiska ee ka talin jirey British Somaliland. Maalmo yar ka dib, Koonfurta Soomaaliya ayaa madaxbanaanida ka qaadatey Italian Somaliland. Ugu dambeyn, 1dii Luuliyo 1960kii waxaa midoobey Goboladii Waqooyi iyo Koonfurta Soomaaliya halkaasi oo lagu aasaasay dowladii iyo maamulkii ugu horeeyay gayiga Jamhuuriyadda Soomaaliya.

Aayad Aayah Aayatu (ingiriis: Ayah, Aayah; carabi: ﺁﻳﺔ āyah, wadar ahaan: ayat ama ayaat ﺁﻳﺎﺕ āyāt) waa eray af-Carabi ah oo macnaheedu tahay cadayn ama calaamad taasi oo ku dhex jirta suuradaha Quraanka kariimka ah ee Alle (s.w.t) ku soo dejiyay Nebi Muxamed (n.n.k.h).

Beeldaaje Ismaaciil Beeldaaje Yaasiin (Beeldaaje Calbari) wuxuu ka midyahay Isimada ugu magac dheer Puntland iyo walibaSoomaaliya, wuxuu ka qayb qaatay nabadeynta beelo badan oo walaalo ah.

Hiba Nuura waxeey ka baxday Fanka 6dii February, 2015 weeyna ka toowba Keentay waxeeyna codsatay inaan la dhageeysan dhammaan heesaheedi oo idil.
Dagaalkii Uxud (ingiriis: the Battle of Uhud; carabi: ﻏﺰﻭﺓ ﺃﺣﺪ; "Ġazwat ‘Uḥud") waa dagaal dhacay Sabti, Maarso 19keedii, sanadkii 625 C.D (C.D = Ciise Dabadii) oo u dhiganta 3dii Shawwal sanadkii 3aad ee Hijrada Islaamka; dagaalkaasi oo ka dhacay buurta Uxud ee waqooyi galbeed deegaanada Carabiya. Dagaalku wuxuu ka dhex dhacay ciidamo Islaamiyiin ah ka yimid magaalada xarunta u ahayd Islaamka wakhtigaasi ee Madina kuwaas oo uu hogaaminayay Nebi Muxamed (n.n.k.h) iyo xooga ciidan ka soo duulay magaalada Makka oo uu hogaaminayay Abu Sufyaan inb Xarbi kaasi oo ahaa hogaamiyaha iyo qabab-qaabiyaha qabiilka Quraysh ee ka soo horjeeday diinta Islaamka.

Isku soo wada duuboo, tiro yar oo muslimiin ah ayaa ku dhimatey dagaalkaasi Beder, gaaladii soo duusheyna rag badan oo madax iyo hogaamiyayaal leh ayaa kaga dhintey. Dagaalkani wuxuu noqdey midka horseeday in mar labaad muslimiinta iyo ciidamada reer Makka dagaal iskugu soo noqdaan, kaasi oo ah Dagaalkii Uxud ee muslimiin badan lagu diley, isla markaana Nebi Muxamed laftiisa dhaawacyo aad u halis badan ayaa soo gaadhay, ugu dambeyntii guushu waxay raacdey reer Makka.

155 waa lambarka boqol-konton iyo shanaad ee tirada xisaabta. Lambarkan waa mid kinsi ah, waxaana ka horeeya lambar 154 lambarka ku xigana waa 156.

Soomaaliya waxay uga duwantahay dunida inteeda kale iyadoo ah mid ka mid ah dawladaha Afrika taasoo shacabkeedu ka koobanyahay hal qomiyad waana Soomaali taasoo ka dhigtay in ay ka midaysan yihiin naaxiyadda muusikada guud ahaan dalka waana waxa ka caawiyay faafinta kooxada muusikada soomaaliyeed oo ay ka mid tahay kooxda "Waabari" iyo "Horseed" meela ka baxsan Soomaaliya qaar ka mid ah ayaa sameeyay laxan heesaa soomaaliyeed sida "Maryan Mursal" iyagdoo musikadii Soomaaliyeed qaybo kale oo reer galbeed ku dhexdartay.

Molybdenum (ingiriis: Molybdenum) astaanta (Mo) waa curiye kimiko oo tirada atomkiisu tahay afartan-iyo-labo (42). Curiyaha Molybdenum waa bir ka tirsan Transitional Metalska ee guruubka 6aad ee Diwaanka Curiye. Sidoo kale, waxay ka tirsan tahay guruubka loo yaqaan d-block.

Kuliyada ITga & Koombuyuterka (Faculty of IT and Computer) ee Jaamacada Camuud waa waaxda barashada teknolojiyada, macluumaadka koombuyuterka iyo shaqada koombuyuterka ee jaamacada taasi oo ku dhex taala dhismaha weyn ee jaamacadu ku leedahay koonfurta deegaanka Camuud 5 km waqooyi bari ee magaalada Borama iyo dhismo ku yaala magaalada badhtankeeda.

4. Dr. E. Cerulli, "Gli Emiri di Harar dal secolo XVI alla conquista agiziana" ("The Mirs of Harar From the 16th Century to the Egyptian Conquest"),

Karin waxay ku bilaabatay Beero si tartiib tartiib ah ayeeyna Isugu bedeshay magaalo, Horaanta qarnigii 20-aad waxaa saldhig iyo xarun ciidan ka samaystay Faashiitihii Talyaaniga Xaruntaas oo ahayd mida Labaad ee ugu weyn ee Talyaanigu ku yeeshay Soomaaliya
Adult Film Database waa website kaa oo isku dayaysa in ay diiwaan geliyaan oo dhan movies websedyada iyo xiddigaha filimka dadka waaweyn. Tan waxaa ka mid filmographies, taariikh nololeed qayb ahaan, reviews, Stills filim qof weyn calaamadaysan oo dabaqada, iyo sidoo kale blog ah si joogto ah warshadaha ee dadka waaweyn, kuwaas oo qoreysa wararkii ugu dambeeyay ee ku saabsan ciyaaryahan dadka waaweyn, movies, agaasimayaal, iyo qalab cusub, updates web site iyo wararka dadka waaweyn cir ka soo wareegsan dunida.

Xasan Nuur Sayid waa fanaan soomaliya oo aad u caan ah waxa uu ku noolyahay wadanka Ingiriiska Waxa uu ku dhashay magaalada jigjiga ee kililka shanaad ee somaaliya waxa uu fanka ku soo biiray sanadkii 2004ta waxa uuna 2012ka ku guulaystay abaalmarinta fiidiyowga uGu wanaagsan heesaha soomalida.

Dheenweyne waxa loogu magac daray geedka ay tuulada caanka ku tahay oo loo yaqaano dheen. Tuulada waxaa ku yaalo skoolo yar-yar oo wax laku barto, waxaa ay kaloo leedahay goobo yaryar oo dhinaca caafimaadka ah. Dadka ku dhaqan oo aan la hayn qiyaas ahaan tiradooda waxaa ay u badan yihiin xoolo dhaqato iyo beeraaleey oo Soomaalidu caan ku tahay meeshana ma ka marna ganacsiga ay tuuladu leedahay.

Taariikhda miilaadiga markey ahayd Maarso 11keedii, sanadkii 625 C.D ayaa guuto ciidamo si fiican u hubeeysani ka soo baxeen magaalada Makka si eey ugu soo aar-gudaan dadkii lagaga diley Dagaalkii Beder. Ciidamada reer Makka si fiican ayay u qalabeesnaayeen oo xataa dumarka iyo caruurta horey ayay u soo kaxeeyseen si aanay marnaba u jabin. Dhinaca kale, markii warka weerarka reer Qureesheed soo gaadhay muslimiinta reer Madiina ayaguna way isa soo diyaariyeen isla markaana horey u soo qaateen wixii hub iyo qalab ay heli kareen.

rilat/i - (fal): (mi ne povas kompreni kiel via konkludo rilatas kun viaj premisoj.) (rilato - xidhiidh); (Xisaab); (rilatoj - xiriir); (relatoj - cilaaqaad); (premiso: kondiĉo, bazo)(maksimo, principo - weedhweyno)

Hijrada Ka Dib: oo ah wakhtigii nebiga iyo asxaabtu u soo kicitimeen isla markaana u soo guureen magaalada Medina, wakhtigaasi oo ka soo bilaabmaya sanadkii 622 C.D ilaa laga soo gaadho goortii nebigu geeriyooday ee sanadkii 632.

Manganiis (ingiriis: Manganese) astaanta (Mn) waa curiye kimiko oo leh lambar atom labaatan iyo shan ah. Curiyaha Manganiis waa bir ka tirsan biraha dhexe ee loo yaqaano Transitional Metalska. Birtan waxaa laga helaa oogada dhulka ayadoo kaligeed ah, midabkeeduna yahay madoow.

Tusaale kale hadaan soo qaadano, (Ilaahay wuxuu inoo sheegay boqorkii laoran-jiray Fircoon inuu ahaa nin aad ukibray, xaalad doqonimo gaaray. Dadkiisiina ay noqdeen waxma-garato, iska raacaysa boqorka kibray ee Xaqii iyo garaadkii oodhan daba maray, oon kudhiiran karin, inay dhahaan waxaad sheegayso wax larumayn karo ma aha, kadibna wuxuu uhorqaaday halaag iyo jab Aduun iyo cadaab Aakhiro.

Fannaaniinta Soomaaliyeed ee caanka ah aad bay u badan yihiin rag iyo dumarba; haddaynnu dhawr ka xusno fannaaniintii hore ee waaweynaa waxa ka mid ah:
Nebi Muxamed wuxuu dhalay 7 caruur ah, kuwaasi waxaa wiilal ka ahaa sadex: Qaasim, Cabdullahi, iyo Ibraahim, gabdhuhuna waxay ahaayeen 4 gabdhood oo kala ah: Saynab, Ruqiya, Umm Kaltuum, iyo Faatima Zahra. Dhamaantoodna waxaa dhashay Khaddiijo oo ah xaaskii kowaad ee nebiga.

Dunidan aan ku noolnahay waxa jira deegaano maska laga cuno, sida wadano badan oo ku yaala bariga fog ee qaarada Aasiya. kadib labo mas ayaa is was to wikipedia is a bitch mather fuckers bitch fuckers really big dick

Khaddiijo waxay ahayd qofkii ugu horeeyay ee rumeeysa Nebiga markii uu waxyiga diinta Islaamku ku soo degay. Dadka muslimiinta ahi waxay u yaqaanaan Khaddiija ineey tahay “Hooyada Islaamka”.

Dhanka kale wuxuu u arkay Maxamed Faarax Caydiid ciidanka nabad ilaalinda ee caalamka in uu qatar ku yahay asiga iyo ciidankiisa wuxuuna siiyay amar maleeshiyo hubaysan in la weeraro saldhigyada ciidamada Pakistan ee ka howlgala Muqdisho taasoo ay ka dhalatay dhimashada 80 qof jinsiyada kala duwan ah ee ka tirsan ciidamada nabad ilaalinta, wuuna socday dagaalka ay ka dhintaan 19 ciidan maraykan ah iyo laba kale oo Pakistan ah iyo mid kale ee Maaliisiya u dhashay oo dhammaantood ah ciidamada nabad ilaalinta sidoo kale waxaa jirtay 1,000 qof ee ka mid ah maleeshiyada Soomaalida hubaysnaa intii u dhaxaysay saddexdii iyo afratii ee bishoo Oktoobar 1993 kaasoo taariikhdu ugu magac dartay dagaalkii "Dagaalkii Muqdisho" taasoo ku qasabtay qaramada midoobay howlgal "Gaashaan mida" ciidan ka kooban Maraykanka Masar Pakistan saddexdii maarso sanadkii 1995, dabadeed Robert ogle ayaa ku dhawaaqay in aan dagaal toos ah lala gali doonin Maxamed Faarax Caydiid laakiin la baal siibi doono taasoo macnaheedu ahaa in laga horkeeno saaxiibadii ilaaa uu markii dambe lagu dilay dagaal ay iskaga horyimideen qaar ay xulufo ahaayeen 1996

Haaydarojiin (Ingiriis: Hydrogen) calaamad H waa curiye kimiko ah oo tiroda atomkiisu tahay kow. Haaydarojiintu waa curiyeha ugu fudud dhamaan curiyeyaasha, taasina waa sababta looga dhigay lambar kow liiska Diwaanka Curiye.

Guusha laga gaadhay soo saarida kubyuutarka waxay bilaabantay wixii ka danbeeyay soddomeeyadii ilaa afartameeyadii qarnigii labaatanaad, waxaana loogu soo daray astaamaha gaarka ah ee kumbuyuutarka casriga ah sida adeegsiga elektrooniga ah ee ku shaqeeya nidaamka digita ama nambarada ( waxa badankooda daahfuray kalood shanon' sannadkii 1937dii) iyo habka barnaamijaynta. kombuyuutarkii ugu horreeyay ee qabanayay shaqooyin guud waxa uu ahaa ENIAC oo lagu sameeyay maraykan kuna salaysnaa habka toban tiriska 1946

Beeldaaje ismaaciil Beeldaaje Yaasiin wuxuu ka midyahay 130 isin ee Soomaaliya laga ictiraafsanyahay, wuxuu ka qaybqaatay shirar badan oo lagu wanaajinayay siyaasadda dalka laguna heshiisiinayay beelo badan oo walaalo ah ee uu xufaaltaan iyo dirir dhex martay, halkaan waxaan kusoo koobaynaa qaybo ka mida dadaaladiisii nabadeeyn iyo dib u wanaajin ee uu ka gaystay dalkiisa Soomaaliya iyo waliba deegaanka uu ka soo jeedo ee Puntland
Android waa operating system laga sameeyey (Linux) kernel oo la shaqeeya smartphoneska iyo (computers tablet computers)ka. Android waxay keli ah la shaqeeya [smartphones]ka ay shirkadaha contract la saxeexay (Google) oo ka mid ah shirkadaha (Samsung), (Ericsson Sony Ericsson), (Motorola), (LG), iyo dhawr kale. Waxaa soo alifay (Handset Alliance Open Handset Alliance) shirkad la shaqeeso Google, iyo shirkado kale. Marka uu sanadku ahaa 2005, shirkadda Google waxay iibsatay shirkadda marka hore soo wadday samaynta Android OSka oo la yiraahda Android Inc., iibsashadaasi ay dunida aad uga fajcisay. Sannadka marka ay gaadhay 2007, waxaa la asaasay majmuuc ka kooban 86 shirkado hardwareka, softwareka iyo telecommunicationska, intaasi oo shirkado ay aad u jecel in la sameeya

Injir (Af-Carabi: قمل, Af-Ingiriis: Louse) waa nooc ka mida cayayaanka ku dul nool noole kale, oon kaligeed taagnaan karin, waxay ku badantahay dadka maxaabiista ah ardada kuleejyada iyo qof walba oo nadaafada jirkiisu yartahay,

Cunto kariska Soomaalida wuu kala gadisanyahay meel walbo meesha kale sidaa daraadeed inuu ka mid yahay waxyaabaha muhimka u ah soomaalida in laga heli karo meel kasta ee dalka ka mid ah cunto Xalaal ah sida ay qabto diinta islaamka sida in aysan dhici karin wax ay ku jiraan xedha doofaarkaama Hilib Doofaar sidoo kale ma laga yaabo in laguu keeno Cabitaan alkolo ah nuucyadii kala duwan, sidoo kale lagama cuno bakhtiga, ama dhiiga la fariisiyay. Soomaaliya waxaa laga qadeeyaa kowda wixii ka dambeeya duhurka dabadii laakiin inta lagu guda jiro bisha Ramadaan waxaa la cunayaa Marka ay dhamaato salaadda taraawiixdataasoo xitaa gaadhi karta kow iyo tobanka fiidnimo. waxaa la cunaa "Cambuulada" oo ugu badan bisha Soomaaliya taasoo laga cuno dhammaan dalka, waxaa la kariyaa marka hore cambuulada, taasoo meelaha qaar looga yaqaan digir (Af-Soomaali: digir), muddo gaarsiisan shan saacadood oo xidhiidh ah dab yar oo khafiif ah si ay u noqoto mid bisil. Waxaa kale oo jirta Muufo taasoo ka samaysan Ganleey la shiiday kadibna la cajiimay laguna dubay Tinaar, waxaa qaabkaas oo kale loo sameeyaa Sabaayad waxay kaga duwantahay dubista.

إن الحمد لله نحمده ونستعينه ونستغفره ونعوذ بالله من شرور أنفسنا وسيئات أعمالنا من يهده الله فلا مضل له ومن يضلل فلا هادي له وأشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له وأشهد ان محمداً عبده ورسوله.

Hijrada Ka Hor: wakhtigani waa ka soo biloow dhalashaddii Nebi Muxamed sanadkii 570 C.D ilaa sanadkii 622 ee uu magaalada Madiina u guurey. Wakhtigan Hijrada Ka Hor nebigu wuxuu ku noolaa magaalada Makka. Iyo

Deyn Hilato, Arey ama Ido Tiris (Af-Carabi: حميراء Af-Ingiriis: common redstart), magaca sayniska: Phoenicurus phoenicurus waa shimbir ka mida bahada cayayaanka dabata, Bahada (Muscicapidae) ,waxayna leedahay noocyo badan oo kala midab ah, waxaa au ku nooshahay qaaradaha afrika aasiya, iyo yurub.

Dhamaan raggaa aynu kor ku soo xusnay iyo qaar kale oo halkan lagu soo koobi Karin, ka maqnaashahoodu waa guul daro u soo hooyatay Jaamacada Camuud oo dhaxalsiisay inay camuud noqoto mid wayda oo tamar daran.
Xisbiga Midowga Dhalinyarada Soomaaliyeed (loo soo gaabiyo: SYL) wakhtiyadii hore loo yaqaaay Kooxda Dhalinyarada Soomaaliyeed (Somali Youth Club) (SYC), waxay ahaayeen xisbi siyaasadeed ka shaqayn jirey wadanka Soomaaliya. Xisbigani wuxuu ku bilaabmey urur dhalinyaro ah, markii dambe isku bedelay xisbigii dhaqdhaqaaqa ugu horeeyey ee Madaxbanaanida wadanka Soomaaliya sanadihii u dhexeeyay 1950kii ilaa 1960kii.

Linuks (Linux) Waa barnaamijyo isku-duub ah oo loogu talo galay in lagu maamulo kombuyuutarada. Linuks wuxuu ka soo farcamay Unix waxaana aasaasay Linus Torvalds sannadku markuu ahaa 1991. Linuks waxaa u sal ah Linux Kernel oo ay isku duba ridaan guddi uu ka mid yahay Linus Torvalds oo loo yaqaano The Linux Foundation linux waxa lagu isticmaali karaa waxa alaala waxaad u baahato isda haakiin garaynta websaytyada, iimaylada iyo wixii la mid ah linux waa uu ka faa'iido badan yahay waxa kale oo dhan oo faa'iidooyinkiisa waxa ka mid ah in aanuu koombuyuutarka fayras kaa galin sidoo kale waxa muhiimadiisa ka mid ah in aad ku isticmaalil kartid waxaad doonayso inaad dowloadgaraysato kaas oo fayras leh se aanuu waxba ka qaadayn fayrasku.

Si kastaba ha ahaatee, xoogaga ciidamada laba dhinac waxay fooda isku dareen banaanka dhinaca buurta Uxud halkaasi oo dagaalka qeybtiisa hore guushu ku raacdey ciidamdii muslimiinta. Ayagoo moodaya ineey guuleysteen ayaa in badan oo ciidanka muslimiinta ah ayaa daba ordeen dagaal-yahanadii reer Makka, taasi waxay fursad siisay guuto dagaal-yahano fardoleey reer Makkah ah, kuwaasi oo dhabarjebin ku sameeyay ciidamadii muslimiinta.

Suurad Suurah Suuratu (ingiriis: sura, surah, surat; carabi: ﺳﻮﺭﺓ; ama wadar ahaan: ﺳﻮﺭ suwar, sidoo kale sūrah) waa maqaro bog ama bogag aayado ka mid ah Quraanka kariimka ah ee Alle (s.w.t) ku soo dejiyay Nebi Muxamed (n.n.k.h). Kitaabka Quraanka kariimka ah wuxuu ka kooban yahay boqol toban iyo afar Suuradood oo u sii kala baxa tiro badan oo aayado ah.

اتَّبِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَلاَ تَتَّبِعُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ قَلِيلاً مَا تَذَكَّرُونَ Suuradda al-Acraaf (3)

Kani waa maqaal ku saabsan magacyada Alle (s.w). Bogag kale fiiri Alle, Allah iyo Ilaahay. Boga 99ka Magac ee Ilaahay halkan ayaa laga soo toosiyay.

Sawirqaado waa aalad qabata muuqaalka (sawir) kaasi oo la kedin karo ama loo sii xawili karo meelo kale. Aaladani waxay ka kooban tahay mid qaada hal sawir kali ah markiiba ama duubta muuqaalka socda taasi oo loo yaqaano Sawirsocde (video). Sida ku xusan taariikhda, sawirkii ugu horeeyay waxaa qaadey nin Faransiis ahaa oo la odhan jirey Joseph Nicéphore Niépce sanadkii 1826.

Waxa aad arkaysaa hadii aad la soo qaado in reerkasi wanaag ku dhaqmo wakhtiyada isbedlay ayaa wata casrigan miyaanay nusqaan ahayn oon la raacin camalka ninka iyo gabdha kiristanka ah dhaqan koodii taasi waa waadax

Guud ahaan ururka IAEA waxaa xaruntasare ku leeyahay magaalada Fiyeena ee wadanka Austriya. Sidoo kale wuxuu labo xafiis oo khaas ah ky leeyahay magaalada Toronto, Kanada, iyo Tokyo, Jabaan. Ururkani wuxuu kormeera isla markaana ilaaliyaa isticmaalka awood nukliyeer oo looga faa'iideysto si aan waxyeelo u lahayn dadka iyo deegaanka.
laga bilaabo 1989 ilaa 1998, Holland waxa ay aheyd wadanka labaad oo ay soomaalida qaxootidoonka ahi ay beegsadaan. inkastoo somalida inta badan iskaga guuraan wadanka holland inta la xasuusanyahay waxaa ka guuray wadanka holland,,,qoysas gaaraya 30 qoys..oo badankood u guuray wadanka ingiriska...

Soomaaliya Warqadda aqoonsiga waxaa la dhihi jiray Tessera municipio taas oo ah eray Talyaani ah, Laakiin 2009 kabacdi ayaa waxaa Dowladda somalia soo saartay eID ah Warqadda aqoonsiga oo loo adeegsan karo habka elektroonka ah isla markaana kaydinaysa macluumaadka qofka, Sida: Magaca, Meesha uu ku dhashay, Nuuca, Xaalkiisa (Haddii uu yahay xaasle), Iyo sawirka qfka iyo macluumaad dheeraad ah. Waxa ay shaqaynaysaa muddop 5 sanadood ah.

Dhanka qaadashada Mustawaqe) ama aqoonsiga mawaadinka ayaa ah mid aad ugu adag mawaadiniinta Gobolka u dhashay qofkii doonaya inuu qaato mustawaqaha) waxay ku qaadanaysaa muddo dheer sida loo wareejinaayo arrintaas oo aan ka turjumayn hormarka iyo caddaalada waana dib u gurasho kale oo ku socota gobolka haddii aan wax laga qabaan..

Sanadkii 1554kii, Amiir Nuur wuxuu ku dhawaaqay Jihaad ka dhan ah Boqortooyada Ethiopia, wuxuuna qabsaday gobolada Charchar, Arusi, iyo Hadeya. Sanadkii 1559kii, Amiir Nuur wuxuu markiisii ugu horaysay weerar lixaad leh ku qaaday Gobolka la oran jiray Fatajar halkaasna waxay isaga hor yimaadeen ciidamadii Boqor Galawdewos oo horay uga war helay in Amiir Nuur weerar ku soo yahay. Dagaalkaas waxaa lagu jabiyey ciidamadii Boqor Galawdewos. Markii gacanta lagu soo dhigay Boqor Galawdewos waa la toogtay.

Waxaa sidaas oo kale Puntland samaysay Gobollo iyadoo kaga dayatay Somaliland Kuwaas oo kala ah: Bari, Gardafuuy, Haylan, Karkaar, Mudug iyo Nugaal. Ka sokoow in ay samaysay Puntland hadana waxay aqoonsantahay Dastuurka Soomaaliya kaasoo dhigaya Soomaaliya in ay tahay 18 Gobol kaasoo waxba kama jiraan ka dhigaya gobollada ay magacaawday.

Sidaa ayaa la sameeyey, ka dibna waxaa la guda galay dhisitaankii masaajidka. Habka loo dhisayna waxa u ahaa sidan: derbiyaalkiisa waxaa laga dhigay dhoobo iyo dhagax labin ah, saqafkiisana waxaa lagu daday timirta caleenteeda, tiirarkiisa dhexda ahna waxaa laga dhigay geed timireedka jiridiisa, qibladiisa waxaa loo jeediyey dhinaca woqooyi ee Baytu Maqdis hase yeeshee 18 bilood ka dib, markay soo degeen aayadaha Suuratu Baqara ku jira, ayaa qiblaadii dhinaca Makka loo wareejiyey, halkaas oo ay baaqi ku ahaan doonto ilaa qiyaamaha.

Madaxwaynaha Soomaaliya ayaa ah Hogaamiyaha Sare ee Ciidanka Qalabkasida ee wadanka. Sidoo kale, Wasiirka Gaashaandhiga wuxuu masuul ka yahay isku dibu ridka iyo diyaarinta siyaasada ciidanka, isla markaana soo diyaarinta kheyraadka iyo maamulka dhaqaalaha ku baxa ciidanka.

qandala waxaa hoos yimaada tulooyin badan waxaana ka mid ah Karin,Bashaashin,Unuun,Gurur, dhamaan tulooyinkaan waxay ku yihiin xoolodhaqasho iyo weliba sarcashada geedka dhulkaas ilahay ku beeray ee beeyada iyo maydiga
Dowlad Ku Meel Gaadh ah (Af-Ingiriis: transitional government, ama provisional government; Af-Carabi: حكومة مؤقتة) waa dowlad xukunka wadan ula wareegta si degdeg ah taasi oo hadafkeedu yahay in si ku-meel-gaadh ah u hayso xilka dalkaas isla markaana dhisto dowlad iyo maamul tayo leh oo ayada bedela. Sida badan dowlad ku meel gaadh ah waxay timaadaa marka wadan ku jiro xaalad kala guur ah, sida colaado, af-gembi, weerar dal shisheeye iyo wixii la mid ah. Sidoo kale, dowladani waa mid la soo magacaabo dhamaan xubnaha xilka ka haya.

Linuks waa bilaash(lacag la'aan) qofkii rabaa isticmaali kara, wax ka bedeli kara siina fidin kara wuxuuna ku saleysan yahay xeer loo yaqaano GNU General Public License. Waxaa jira barnaamijyo badan oo Linux ah oo ay si wada jir ah isugu soo duba-rideen farsamo-yaqaanno badan waxaana ka mid ah Ubuntu, Fedora, Redhat, Debian, OpenSUSE iyo qaar kale oo badan. Linux waa ka fiican yahyay obaratarada kale oo dhan, waanaa bilaash

Kumbuyuutar waa aalad lagu isticmaalo meelo aad u tiro badan oo ka mid ah nolosha bulashada. Nolosha casriga ah oo aan hada ku jirno waxaa aad u adag in la'helo xirfad lagu shaqeeyo oo aanan la’isticmaalin aaladan kumbuyuutarka ah. Qoraalkan gaaban waxaan rabaa in aan si sahlan ugu sharxo sida uu kumbuyuutarka u shaqeeyo. Waxaana hubaal ah in intiina badan oo qoraalkan akhrisanayso, in ay isticmaaleen aalada lo yaqaano kombuyuutarka. Arrin aasaasi ah oo u baahan in uu fahmo qofwalba oo raba in uu waxka fahmo teknolojiyada casriga ah ayaa waxay tahay: In kumbuyuutarku uusan qabankarin wax uu san biniaadanka qabankarin ama ku fekerikarin. Waxaa hubaal ah in uusan aduunka jirin kumbuyuutar uu sameeyay wax aan beniaadam ahayn. Sababaha ugu wacan in ay kumbuyuutarada ku soo bataan goobaha wax soo saarka sida warshadaha, isbitaalada IWM (Iyo Wixii la'Mid ah), waa sida ay u qabankaraan howlaha soo noqnoqda asaga oo aanan daalin uun qaladkiisuna aad u yaryahay haddii loo feeriyo mida uu qofka beniaadamka ah qabto.

Dhamaan maadooyinka dugsiyada hoose ilaa sare ayay daabacday wakaalada. Waxaa jira ciwaano ay ka mid yihiin Af Soomaali, Suugaan, Taariikh, Juquraafi, Saynis, Fisigis, Kimistari,Bayoolaji, Xisaab, iyo buugaag bareyaal sare sida Shire Jaamac Axmed Naxwaha Af Soomaaliga, 1976 iyo Maxamed Xaaji Xuseen Raabi Codaynta af Soomaaliga iyo Habka qoraalka oo labadaba la daabacay 1977.

Waxaanu u aragnaa Imaamyada Mujtahidiinta ah gaar ahaan afarta Imaam sida: Abuu Xaniifa, Maalik, ash-Shaafici iyo Axmed –Eebbe ha ka raali ahaadee- waxay agteena ka yihiin Culimo waaweyn waxaan u aragnaa Imaamyadeenna oo tusaale wanaagsan noo ah waxaa kale oo ay noo yihiin Salafkeenii-saalixa ahaa, haddana waxaanu samaynaynaa wuxuu Eebbe Kor ahaaye na faray inaan weyneyno Kitaabkiisa iyo Sunnada Rasuulkiisa a.n.k. oo meeshaan ku aragno Xaqqa aynu qaadanno.

Aqoonyahano rag iyo dumar iskugu jira ayaa ka qayb qaatay baarista, ururinta, dejinta, curinta, farshaxameynta buugaag tiro balaaran leh oo ilaa maanta laga faa'iidaysto.
Waxa jirtay in la hido socon jiray balse ahda cidii la arkaba waa la guursanayaa qofku hayb buu lahan jiray , reerahaa isbaran jiray balse maanta lama yaqaan labada qof ee isguursaday intooda badani in ay is fasilaan waxyaabaha xitaa yaraynjirya in furniin yimaado ayaa kamid ahaa dariiqooyinkaa balse maanta yaa laysu raacyaa, waxa dhacday oo dhaqan kan guuray keenay in gabdha iyo wiilka isguurs anayaa ay 95% isku guursadaan dhaqankan doorsoomay.

Af-Tigrinya waa laquad ee ku hadlaan Dadka Tigriga oo dego dhaxbartanka dalka Ereteriya iyo gobolka Tigray ee dalka Itoobiya. Luqad kale oo waxaa jirto ladhoho Af-Tigre oo ah lahjo ka mid ah Af-Tigrinya, waxaana looga hadlaa meelaha oo luqada tigrinyiga looga hadlo ee dalka eriteriya iyo itoobiya.

Caisha, Caasha, Caisha, Caayisha (ingiriis: Aisha, ‘Ā’ishah bint Abī Bakr, "Caaisha"; carabi: ﻋﺎﺋﺸﺔ, Ayesha, Caayisha, A'isha, Ca'isha, Aishat, Caisha, Aishah, Caishah, ama Aisha, Caisha) loo yaqaano hooyada Mu'miniinta [ﺃﻡ ﺍﻟﻤﺆﻣﻨﻴﻦ] waa mid ka mid ah xaasaskii Nebi Muxamed (n.n.k,h). Ca'isha waxaa dhalay nebiga saaxiibkiis iyo asxaabi Khaliif ar-Raashid Abu Baker al-sadiiq.

Butidu waa xayawaan ku nool dhulka cimilada qaboow leh ee jooga sareeya sida buuraha. Waxayna u badan tahay qaaradaha Koonfur Ameerika, Waqooyiga Ameerika, Yurub, Aasiya iyo labada cidhif ee dhulka.

Dadka Marka jooga badanaa weey tacliin badanyahiin waxeeyna ka shaqeeystaan badda una dhoofaan wadamada Carabta sida Yemen si eey usoo iibiyaan badeecaadkooda kana soo iibsadaan kuwa kale. Badanaa waxeey yihiin Injineeryo iyo Macalimiin. Sidoo kale waxaa dadka Marka badanaa ka yimaado lagu yaqaan Qaalli iyo Ganacsada yaal. Dugsi tacliin iyo Quraan labado weey ku badanyihiin magaalada Marka waxaana caruurta lagu dheerri geliyaa inay tacliin tooda ka fikiraan si eey u caawiso mustaqbalkooda inkastoo uu hadda dowlad la'aanta eey ka tanbadisay waalidiinta meesha dagan ku waasoo dhib eey ku tahay in eey bixiyaan lacagta dugsiga ama jaamacadda.

Hadaba Markii ugu horaysay ee la arkay midhihii ay soo saartay Jaamacadda Camuud waxa uu ahaa sanadkii 2002 oo dufcadii ugu horaysay ay dhamaysteen Waxbarashadii Jaamacada, Halkaa marka ay marayso Jaamacadu oo la arkay wax soo saarkii iyo hiigsigii bulshada reer Awdal oo midho dhalay, ayaa waxa u soo hanqal taagay wax la qabashadeeda intii ka maqnayd aasaaskeegii ee riyada u haysatay iyo waliba ha’adihii oo iyaguna sidoo kale u soo jeestay inay wax la qabtaan Jaamacada Camuud.

in qofka fekerka keensadey la siiyo waqti uu kor ugu qaado dhaqaalihiisa asigana uu uhelo dhiiragelin ka imaata wasaarada iyo ganacsigiisa .
Salaan Maxamed Maxamuud (Carrabey) waxa uu guursadey dhowr haween ah oo ay ugu mdunaayeen labada afo ee inta badan tixihiisa ku xusnaa, sida; Cawo Dhooble oo ahayd minweyntiisii u dhashay carruurtiisa waaweyneyd intooda badan iyo Dekeeya oo iyana sida gabayadiisa ku cad ahayd, minyaradiisii ugu dambeysey, oo sida Salaan ku muujinayo tixdiisa Dekeeya aan ubad u dhalin. Salaan wuxuu dhalay carruur badan oo wiilal iyo gabdhaba isugu jira, ayna ka mid ahaayeen Cali Salaan iyo Seed Salaan labaduba ku xusnaayeen tixda Silsilad. Salaan Maxamed Maxamuud Xirsi (Salaan-carrabey) wuxuu geeriyoodey badhtamihii qarnigii galbaday, wakhti lagu qiyaasay dhowr iyo afartankii. Wuxuuna ahaa halyey maansoyahan ah oo tixihiisu ay ku dhegen yihiin maanka iyo laabaha inta hammuunta u leh maansada iyo murtida Soomaalida, gaar ahaanna inta aan carrabkoodu dhigin halqabsiyada iyo hal-ku-dhigyada ku jira tixihiisa, ee caanka noqday. Ilaahay naxariistii janno ha ka waraabiyee, Salaan-carrabey wuxuu ka tegey taariikh iyo murti lama ilaawaan ah oo in badan lagu xusi doono laguna xasuusan doono. Waa mid bulshaddiisu uga aayi doonto murtida iyo mahadhooyinka uu uga tegey.

Asigoo socda dagaalkii sokeeye Soomaaliya waxaa u suuro gashay dhisidda dhaqaale soo koraya sanadihii u dambeeyay kuna tiirsan xoolha nool shirakada xawilaada lacagta iyo shirkadaha isgaarsiinta; daraasad uu ku sameeyay Bankiga Aduunka sanadkii 2003 dhaqaalaha Soomaaliya waxay muujinaysaa koritaanka qaybaha gaarka ah qaab la arki karo gaar ahaan Ganacsiga iyo Xawilaadaha lacagta iyo adeega aasaasiga ah sidaa daraadeed waxay gaartay in ay ku hormarto qaybaha muhimka ah sida xoolaha beeraha iyo kalluumaysiga, sida ay muujisay daraasadda ay soo saartay qaramada midoobay sanadkii 2007 koritaanka qaybaha adeegyada aqoonyahanka Anthroboloji Spencer Heath McCallum ku saleeyay shuruucda beelaha soomaaliyeed "Xeer" asaas ahaan kaasoo suura galiyay beeyad ku wanaagsan dhaqaalaha si looga wada faaiideysto una wanaagsanaato danaha mashaariic dhaqaale.

Iyadoo ay jirtay haysashada Talyaaniga Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya kana haysata ogolaasho qaramada midoobay, laakiin xilligaas wasaayada waxay siisay soomaalida khibaradihii loo baahnaa iyo bisayl siyaasadeed iyo awood isxukun waana tusaale aya waayeen reer woqooyiga kuwaas oo markii dambe la midoobay koofurta. Iyadoo ay isku dayeen masuuliyiinta mustacmaradaha Ingiriiska bartamihii soddomeeyadii qarnigii tagay wax ka qabashada xaaladda horumarin la'aneed ee ka jirtay mustacmaradaha Ingiriiska ee Afrika, masuuliyiinta Ingriiska dhammaan isku dayadaas waxay ku dhamaatay fashil waxay sii ahaadeen mustacmaradaha Ingiriiska guud ahaan qaybta woqooyi ee Soomaaliya gaar ahaan kuwo isku mid ah marka laga hadlayo Siyaasadda Dhaqaalaha Bulshada taasoo noqon kartay mid saamayn jirta ku leh in badan oo caqabado ah taasoo soo if baxday markii la gaaray isku darka dalka oo hal maamul leh.

Haddaba xaaladdaasi abaaraha iyo cunto yarida ka sii dareysa ayaa, golaha wasiirada ee Kenya waxay shir ay magaalada Nairobi ku yeesheen waxay kaga dhawaaqeen talaabooyin degdeg oo wax looga qabanayo xaaladan intaaney faraha ka bixin.
Jacfar Bin Abii Dhaalib iyo xaaskiisii qiimaha badnayd ee Asmaa Bintu Cumeys inay soo islaamaan waxaa sababteeda lahaa Abuubakar Assiddiiq Allaha ka raalli noqdee, waxayna ku beegnayd kahor intuusan Rasuulka (scw) gelin daartii Arqam Bin Arqam ee uu dadka diinta ku bari jiray.

Sideey doontaba ha ahaatee, Nebi Muxamed wuxuu bilaabay inuu dadka reer Makka wacdiyo una sheego in “Ilaah jirin ilaa Allah mooyee, Muxamedna yahay nebigii iyo rasuulkiisa”, in salaada la tukado, ineey ka tagaan xumaanta, ineey sameeyaan ooy fidiyaan wanaaga iyo ay xisaab sugayso dadka markey aakhiro tagaan. Qofkii ugu horeeysay ee aaminta mar ahaantaana rumeysa wacdiga iyo waxsheega nebiga waxay ahayd xaaskiisa Khaddiijo, waxaa ku xigay oo asna rumeeyay ina adeerkiis Cali bin Abi Daalib oo wakhtigaasi 10 jir ahaa. Qofka sadexaad ee raga ugu horeeyay wuxuu noqday asxaabiga wayn ee ka midka ah khulafo Ar-Raashidiinta oo ahaa Abu Baker al Sadiiq.

Ummu Salama Waxay tiri "boqorkii Najaashi wuxuu jaleecay oo eegay Jacfar Bin Abii Dhaalib, wuxuuna ku yiri ma jiraan wax tilmaamaya wixii uu Nebigiina kala yimid xagga Allaah, wuxuuna Jacfar yiri HAA, dabadeedna wuxuu boqorkii ku dul aqriyay suuradda Maryama "kaaf-haa-yaa-cayn-saad- (Allaah ayaa og macnaha xuruufahaan), waa sheegid naxariista Rabbigaa u sheegayo addoonkiisa Zakariya, mar uu u dhawaaqayay Rabbigiisa dhawaaq qarsoodi ah, yirina Rabbiyow annigu waan tabar-yaraaday, madaxayguna wuxuu la huray cirro, mana ahayn �Rabbiyoow- baryadaada mid ku khasaara....", wuu waday jeer uu Jacfar ka dhammeeyay dhammaan suuraddii Maryama oo ka kooban 98 aayadood.

Karootadu waxay ka mid tahay cunnooyinka ay soomaalidu taqaano, lagana helo dhulkooda, karootadu waxay leedahay faa'idooyin badan oo aan ahayn kaliya in aragga ay wax u tarto, waxaan halkaan ku soo koobayaa dhowr cudur oo karootada ka hortag ahaan loogu qaato:

tio - kaa, midkaa; (ti- 'indikvorto' - fakufiiqe (magac-uyaal tilmaame))+ (-o nedifinita aĵo - wax,arrin (meelahaas)); tio estas tre facila;

Ummu Salama Allaha ka raalli noqdee oo markaas la socotay muhaajiriintii muslimiinta ayaan sheekadaan inteeda badan ku soo qaadanaynaa waxyaabihii ay la kulmeen muhaajiriintii Xabasha u hijrooday, iyadoo ka sheekeenaysana waxay tiri "markaan nimid dhulka Xabasha waxaan la kulannay dad lala jaaro kuwii ugu kheyrka badnaa, diinteennii ayay nagu nabad geliyeen, iyadoo wax dhibaato ah aanan la kulmin ayaan Rabbigeen si wacan u caabudnay. Qureysh markay maqleen wararka la xiriira sidii na loo soo dhoweeyay waxay billaabeen inay nagu amar-taagleeyaan, waxay boqorkii Najaashiga u soo direen labo nin oo xoog badan, waxayna kala ahaayeen Camar Bin Al-Caas iyo Cabdullaahi Binu Abii Rabiica, waxayna labadaas nin wadeen haddiyado fara badan oo loogu talagalay boqorka Najaashi iyo wadaaddada kale ee isaga ka ag dhow. Waxay qureysh labadaas nin u soo dardaarantay inay haddiyooyinkaas ay siiyaan wadaaddada kaniisadda kahor intaynan ka hadlin boqorka Najaashi".
Aamina Maxamed Jibriil (Af-Carabi: امينة محمد جبريل) (d. 5 Oktoobar 1961) waa qareen Kenyan ah, diblomaasi iyo siyaasi. Waxay horey u ahaan Guddoomiyaha Ururka Caalamiga ah ee Socdaalka iyo Ganacsiga Ururka Adduunka ee Golaha Guud, iyo sidoo kale Kaaliyaha Xoghayaha Guud iyo Ku-xigeenka Agaasimaha Fulinta ee Barnaamijka Deegaanka ee Qaramada Midoobay. Sida ka mid ah 20 May 2013, iyadu waa wasiirka arrimaha dibadda ee Kiinya.

Maxamed Maxamuud Xirsi oo (Salaan-Carrabey) ku magac dheeraa, waxoo ku dhintay gobolka Togdheer 1943 , isaga oo da’ ah. Salaan-carrabey wuxuu ahaa hormuudka maansooleyda qarnigii labaatannaad. Wuxuu ahaa horkacayaashii hoggaanka u hayey silsiladdii Guba ee badhtamaha qarnigii galbaday ka curatay degaanno ka mid ah dhulalka Soomaalidu degto. Salaan-carrabey wuxuu safka hore kaga jiray suugaanyahankii tixdoodu mudh-baxday, kuwii ugu murtida iyo xigmadda badnaa, wuxuuna ahaa haldoor tixdiisa si ba’an looga jeclaa degaamada soomaalidu degto oo dhan, aadna loo danayn jirey, laguna dhegey dheegag ka mid ah tixdiisa, oo ay mid yihiin, “nin dhirbaaxo quudheed dugsadey dhaqayadeed maalye, dhashaaday sugtaa xaajadaad dhowrataa abide, dhadhan malaha aadmigu wuxuu kugu dhaliilaaye” iyo “xubin rag isku waajahay hadday xayga ka caddaato, afku wuxuu la xoog yahay magliga xawda kaa jara”. Salaan-carrabey wuxu tiriyey suugaan badan o ku saabsan dhex dhexaadin, nabaddayn, baanis iyo difaacid iyo weerar, intaba isugu jirta. Abwaanku wuxuu ahaa suugaanyahankii ugu horreeyey ee laba col oo is hor fadhiya tix nabaddayn ah ku kala dareeeriyey.

Adhiga kiisa lab waxaa loo yaqaanaa orgi, halka mida dhedig lagu magacaabo ri'. Adhigu markuu yaryahay labka waxaa loo yaqaanaa neyl, mida dhedigna waa waxar.

Fanadhiyaam (ingiriis: Vanadium) astaanta (V) waa curiye kimiko oo tirada atomkiisu tahay labaatan-iyo-sadex (23). Curiyaha Fanadhiyaam waa bir ka tirsan Transitional Metalska ee guruubka 5aad ee Diwaanka Curiye.

Aqaladu waxay ka kooban yihiin qolal badan, kuwaasi waxaa ka mid ah: Qolka jiifka, Qolka fadhiga, Qolka cuntada (Qolka qadada), Musqul (Suuli iyo Kaniif), Qolka qubeyska, Madbakh (Jiko), Qolka martida, Qolka waxbarashada (Maktabad), Qolka dhaqista (Qolka qasaalada), Qolka keydka iyo kuwo kale. Sida badan qolku waa mid ka mid ah unugyasa dhisme ee aqal ama dhisme guri ka kooban yahay. Tusaale ahaan, qolka fadhiga, qolka cuntada, qolka jiifka, qolka martida iyo wixii la mid ah. Sidoo kale waxaa dhacda hal qol mararka qaar kaligiis la diso kaasi oo ah aqal hal qol ah.

Domco waa magaalo taariikhi ah oo ku taal dawlad deegaanka soomaalida itoobiya kuna dhaw xuduuda somalia waxay 60 km wuqooyi ka jirtaa degmada bookh sidoo kale 90km ayay koonfur kaga beegantahay magaalada laascaanood