Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
ལྕང་སྐྱ་རོལ་ བའི་རྡོ་རྗེ་ནི། མདོ་སྨད་ཙོང་ཁའི་བྱང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལང་གྲུ་ཞེས་པའི་འབྲོག་སྡེའི་ཧོར་གྱི་རུས་ སུ་གཏོགས་པའི་ཡབ་ཆི་གྱ་ཚངས་པ་གུ་རུ་བསྟན་འཛིན་དང་ཡུམ་བུ་སྐྱིད་གཉིས་ཀྱི་ སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་མེ་བྱི་བའི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ༡༧༡༧ལོར་སྐུ་བལྟམས། དགུང་ལོ་བཞི་བར་ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་དབང་བོས་ལྕང་སྐྱ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་གྱི་ སྤྲུལ་སྐུར་ངོས་བཟུང་། དཀའ་ཆེན་ཤེས་རབ་དར་རྒྱས་སོགས་ལས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ཆེན་རྣམས་ལ་གསན་སྦྱོང་ མཛད། དགུང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་དུས་སུ་རིག་གནས་ཀུན་ལ་མཁས་པར་སྦྱངས། རྒྱ་དང་སོག་པོ་མན་ཇུའི་སྐད་ཡིག་ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད། པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་དང་རྒྱལ་བ་སྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཀྱང་ཆོས་མང་དུ་གསན། ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་དབང་བོ་དང་། ཐུའུ་བཀྭན་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་སོགས་གསུང་གིས་བསྐྱངས་པའི་སློབ་བུ་མཁས་ཆེན་ མང་དུ་བྱོན། གསུང་ཆོས་ལ་གྲུབ་མཐའ་ཐུབ་བསྟན་ལྷུན་པོའི་མཛེས་རྒྱན་དང་དག་ཡིག་མཁས་པའི་ འབྱུང་གནས་སོགས་པོད་བདུན་བཞུགས། གོང་མ་ཡུང་ཏྲིང་དང་ཆྰན་ལུང་གི་དབུ་བླ་མཛད། རྒྱལ་པོའི་བཀའ་བཞིན་བསྟན་འགྱུར་སོག་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར། བཀའ་འགྱུར་མན་ཇུའི་སྐད་དུ་བསྒྱུར། དགུང་ལོ་བདུན་ཅུ་བ་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་མེ་རྟའི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ༡༧༨༦ལོར་ རྒྱ་ནག་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་སྐུ་གཤེགས་སོ།།

ཟི་ལིང་གི་གྲོགས་པོ་ཞིག་གིས་ང་ལ་ཀུ་རེའི་ཚུལ་དུ་ཁྱེད་ཅག་པེ་ཅིན་གྱི་བོད་པ་དག་གིས་ནི་སོ་སོ་པེ་ཅིན་ན་ཡོད་རྒྱལ་ས་ན་ཡོད་ཅེས་ཆེ་ཆེ་དྲག་དྲག་མ་བྱེད། གཞན་གྱིས་མི་ཤེས་ཀྱང་ངས་ནི་ཧ་གོ་སྟེ། ཁྱེད་རང་ཚོས་ཡིན་མདོག་དང་འཇོན་མདོག་ཅི་འདྲ་བསྟན་རུང་པེ་ཅིན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཆེན་པོའི་ཁོངས་སུ་ཁྱེད་ཚོ་ནམ་ཡང་ཚུད་མི་ཐུབ་ལ་སྤྱི་ཚོགས་དེས་ཁྱེད་ཚོ་ནམ་ཡང་ཟུར་དུ་ཕུད་བཞག་ཡོད་ཅེས་ཅོ་འདྲི་བར་བྱེད། དང་ཐོག་ཀུ་རེའི་དེས་ང་ལ་ཕོག་ཐུག་ཅི་ཡང་མ་བཟོས་ཀྱང་པེ་ཅིན་དུ་སྡོད་ཡུན་རིང་བ་དང་བསྟུན་ནས་སྐད་ཆ་དེ་ཡང་དང་བསྐྱར་དུ་ངའི་དྲན་པའི་རྩིག་ལྡེབས་སུ་བྲག་ཅར་འཁོར་ཡོང་། ཕྱིས་སུ་ངས་སྐད་ཆ་འདི་ལ་མནོ་བསམ་གཏོང་སྐབས་དེ་ནི་ཕྱེད་བདེན་ལ་ཕྱེད་རྫུན་མར་གྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངེས་རྟོགས་འཆར་བྱུང་བ་དང་། དེ་ནི་ང་ཚོ་པེ་ཅིན་གྱི་བོད་པ་དག་ནི་པེ་ཅིན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཆེན་པོར་འདྲེས་མ་ཐུབ་པར་གནས་ཡོད་པ་བདེན་ཡང་དེས་ཟུར་དུ་ཕུད་ནས་བཞག་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་ང་ཚོ་བོད་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོ་ཟུར་ལ་བཀྱེད་པའི་རྟུལ་ཞུགས་ཤིག་བཟུང་བས་རེད་སྙམ།
རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་རིན་ཆེན་རྡོ་རྗེས་བརྩམས་པའི་ཚད་མའི་གཞུང་ཞིག པཎྜི་ཏ་རབ་འབྱོར་ཞི་བ་དང་ལོ་ཙཱ་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཟང་པོས་འགྱུར།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།

དགུང་ལོ་སོ་དྲུག་པར་མན་ཇུ་གོང་མ་ཤུན་ཙིས་གདན་ཞུ་ཞུས་པ་ལྟར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། གོང་མ་ཤུན་ཙིས“ནུབ་ཀྱི་ལྷ་གནས་ཆེས་དགེ་བའི་གནས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ལུང༌། གནམ་འོག་གི་སྐྱེ་འགྲོ་ཐམས་ཅད་བསྟན་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་བ་འགྱུར་མེད་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྒྱ་མཚོའི་བླ་མ”ཞེས་གསེར་གྱི་འཇའ་ས་དང་། “ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་ཞི་བ་སངས་རྒྱས་རྒྱ་ཆེན་ཁྱོན་ལ་སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་མངའ་བདག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ”ཞེས་གསེར་གྱི་ཐམ་ག་བཅས་ཀྱི་ལག་སྐྱེས་བསྩལ། ཁོང་གིས་མན་ཇུ་གོང་མར་“འཇམ་དབྱངས་གོང་མ་ཆེན་པོ”ཞེས་པའི་གསོལ་རས་སྐྱེས་ལན་དུ་ཕུལ་བས། མཆོད་ཡོན་གྱི་དབུ་བརྙེས་ཏེ་རི་བོ་དགེ་ལུགས་པའི་བསྟན་པ་མན་ཇུའི་རྒྱལ་ཁམས་སུ་དར་འཕེལ་བྱུང་།

མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་དང་མི་རིགས་གཞན་བསྒྱུར་གླེང་སྐབས།ངེས་པར་དུ་ཤེས་དགོས་པ་ནི་མི་རིགས་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་དང་ཐ་སྙད་གཞན་གང་ཡིན་ཡང་། ཐབས་ཅད་བལྟོས་བཅས་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན།ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བཞུར་རྒྱུན་རིང་མོའི་ཁྲོད། མི་རིགས་དང་མི་རིགས་བར་ལྷག་པར་དུ་ཉེ་གནས་ཀྱི་མི་རིགས་བར་གཉེན་འབྲེལ་ལ་སོགས་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འབྲེལ་འདྲེས་དང་རྒྱུན་ལྡན་མ་ཡིན་པའི་འཐབ་རྩོད་སོགས་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་གིས།ཕན་ཚུན་འགྲོ་འོང་དང་ཚད་མི་འདྲ་བའི་འབྲེལ་འདྲེས་རྟག་ཏུ་ཡོད། དེའི་ཕྱིར། མི་རིགས་དབྱེ་བའི་སྐབས་སུ་རགས་ཞིབ་ལས་ཞིབ་དབྱེ་མི་རུང་ཞིང་།དེང་གཙོ་བ་ལས་གནའ་དུས་ཚད་གཞིར་འཛིན་མི་རུང་། མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་པས་ཀྱང་གཞུང་ལུགས་སྟེང་འཛམ་གླིང་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་གྲལ་རིམ་བཤུ་གཞོག་དང་མི་རིགས་སམ་རིགས་རྒྱུད་གཉའ་གནོན་མེད་པར་བཟོས་ནས་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སླེབས་པའི་དུས་ན། རིམ་བཞིན་མི་རིགས་བར་གྱི་ཁྱད་དང་འགལ་བ་ཞི་བར་འགྲོ་ཞིང་།མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་ཡོང་བའི་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ་བཏང་མྱོང་། ཡིན་ན་ཡང་། མཉམ་འདྲེས་འདི་ནི་མི་རིགས་མང་བོ་ཞིག་མི་རིགས་གཅིག་གི་ཁྲོད་དུ་འདྲེས་པ་མིན་ཏེ། མི་རིགས་ཡོད་དོ་ཅོག་གི་བར་དུ་ཐུན་མོང་རང་བཞིན་ཞིག་ཆགས་པའི་མཚུངས་སུ། རང་སོ་སོའི་ཁྱད་པར་ཀྱི་ཆོས་གང་ཞིག་ད་དུང་སོར་གནས་བྱས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། དཔེར་ན། རྒྱའི་སྐད་ཡིག་ལ་མཚོན་ན། རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་ཞེས་པ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་ལྔ་བཅུ་ང་ལྔའི་སྐད་ཡིག་རིམ་བཞིན་རྒྱ་མི་རིགས་ཁྲོད་དུ་མཉམ་འདྲེས་བྱེད་ཆོག་པ་ཞིག་བཏན་ནས་མིན། གཅིག་བྱས་ན་དེང་སྐབས་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་དེ་རྒྱ་མི་རིགས་དང་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་གི་བར་དུ་བསམ་བློ་བརྗེ་རེས་བྱེད་པའི་ཡོ་བྱད་ཅིག་ཏུ་སྣང་མོད། འོན་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་གཞན་དག་གི་སྐད་ཡིག་དང་ཡུལ་སྲོལ་ལ་སོགས་མེད་པར་བྱེད་མི་རུང་།རྒྱའི་སྐད་ཡིག་ལ་མཚོན་ནའང་སྤྱི་སྐད་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་དེས་མིག་སྔའི་བར་དུ་ཡུལ་སྐད་དག་མེད་པར་གཏོང་མ་ཐུབ་པས་ན། ལོ་བརྒྱ་སྟོང་མང་བོའི་རིང་ལ་ཆགས་པའི་མི་རིགས་མི་འདྲ་བའི་བར་གྱི་སྐད་ཡིག་ལ་ཅི་ཁག གནས་ལུགས་འདི་ནི་མིག་སྔར་དབྱིན་ཇུའི་སྐད་དེ་འཛམ་གླིང་གི་སྤྱི་སྐད་དུ་ཆགས་བཞིན་ཡོད་མོད། དེ་རྒྱུ་མཚན་བྱས་ནས་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་གཞན་དག་གི་སྐད་ཡིག་མེད་པར་གཏོང་མི་རུང་བ་ཇི་བཞིན་ནོ། ། མདོར་ན། མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་ཀྱི་གནད་དོན་ནི་མིག་སྔར་ད་དུང་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོ་རུ་གླེང་གཞི་ཞིག་ཏུ་བརྩི་མི་འོས་ཤིང་བརྩི་ཡང་མི་བརྩི་ལ། གལ་ཏེ་བརྩི་བའི་དབང་དུ་བཏང་ན་མཇུག་འབྲས་ཚབས་ཆེན་ཞིག་ཡོང་བ་སྨོས་མི་དགོས།ཐ་ན་འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུའང་གཞུང་ལུགས་སྨྲ་བའི་ཁྲོད་དུ་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་སྤྱི་མཚན་དང་རང་མཚན་གྱི་ངོས་ནས་མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་ཀྱི་གནད་དོན་དཔྱད་གླེང་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཙམ་མོ། ། མཆན། ཕུན་དབང་ལགས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་འདི་ནི་ཕྱིར་དྲན་དང་གསར་རྟོགས་ཞེས་པའི་དེབ་ལས་རྡོ་ལྷས་བསྒྱུར།
མེན་ཌེ་ལི་ཧྥེ་ཡི་དུས་འཁོར་རེའུ་མིག་ནི་ཕྱི་ལོ་ 1872 ལོར་འཇར་མན་གྱི་གསར་ཤོག་ནང་དུ་པར་འགྲེམས་བྱས་ཡོད། མེན་ཌེ་ལི་ཧྤེ་ཡི་རེའུ་མིག་ཡི་འཕྲེད་སྟར་གཉིས་པའི་ནང་དུ་རྩ་རྫས་འཚོ་ལྡན་དང་ཡང་ལྡན་གྱི་ཆོ་ག་བྲིས་ཡོད། འདིར་ཨིན་ཡིག་ R ནི་ཡང་རླུང་ངམ་འཚོ་རླུང་མཉམ་དུ་འདུས་པའི་རྩ་རྫས་ཀྱི་མ་རྡུལ་མཚོན་པ་ཡིན། གོང་གི་ཆོ་ག་འབྲི་སྟངས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཚེ། ཡང་ལྡན་གྱི་སོལ་རྫས་ CH4 ལྟ་བུར་མཚོན་ན། RH4 ལྟར་བྲིས་ཡོད་པ་དང། འཚོ་ལྡན་གྱི་སོལ་རྫས་ CO2 ལྟ་བུ་ནི། RO2 ལྟར་བྲིས་ཡོད།

བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོས་རྒྱ་ནག་གི་མ་དགའ་བའི་རྣམ་འགྱུར་དྲག་པོའི་འོག་ཡལ་ག་གཅིག་ལ་ཡན་ལག་གཉིས་ལྟར་དོན་ཚན་གཉིས་ལ་དམིགས་ཏེ་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་ཕེབས་ཡོད་ཅིང༌། དོན་ཚན་གཅིག་ནི་བོད་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ལུང་པའི་ཚོང་དོན་འབྲེལ་བ་སྤེལ་རྒྱུ་དང་ཆབས་ཅིག་ཏུ་བོད་རང་བཙན་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱེད་རྒྱུ་བཅས་ཡིན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ལོར་བོད་གཞུང་ནས་ཞྭ་སྒབ་པ་དང་མཁན་ཆུང་ཐུབ་བསྟན་རྒྱལ་པོ་གཉིས་རྒྱ་གར་དུ་བཏང་ཏེ་རྒྱ་ནག་དང་མཉམ་དུ་གྲོས་མོལ་ཡོང་ཐབས་བྱས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་ནས་ཉན་འཇོག་མ་བྱས་པར། ཞྭ་སྒབ་པ་རྒྱ་གར་དུ་ཡོད་སྐབས་དེ་མུར་རྒྱ་ནག་གིས་ཁམས་ཕྱོགས་ནས་བོད་བཙན་བཟུང་བྱེད་རྒྱུའི་འགོ་བཙུགས་པ་རེད། སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷ་ས་ནས་གྲོ་མོར་ཉེན་གཡོལ་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང༌།

ས་ཕྱོགས་གཞན་ན་གནས་པའི་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླ་རྣམ་པས། རང་མི་རིགས་ཀྱི་སྔོན་བྱོན་སྐྱེས་བུ་དག་གི་འོད་སྟོང་འབར་བའི་མཛད་རྗེས་དེས་རང་ཉིད་ལ་དཔའ་ངར་དང་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་སྐུལ་མ་བཏང་སྟེ། རང་ཉིད་རང་གིས་ངོས་ཟིན་པ་དང་། དཔྱོད་ཤེས་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རང་རྟོན་རང་རྩིས་བྱ་བ།འཛམ་གླིང་གི་མི་རིགས་མང་པོར་བོད་པའི་རིག་གནས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་འཇོག་དགོས་པར་མ་ཟད། མེས་རྒྱལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་། མཐུན་སྒྲིལ།སྤྱི་ཚོགས་བརྟན་འཇགས་སོགས་ལ་སྔར་བཞིན་ལག་རྗེས་འཇོག་ཅི་ཐུབ་བྱ་དགོས།

ཇོ་བོ་རྗེཨ་ཏི་ཤའི་སློབ་མའི་གཙོ་བོ་ཁུ་རྔོག་འབྲོམ་གསུམ(༡ཁུ་སྟོན་བརྩོན་འགྲུས་གཡུང་དྲུང༌། ༢རྔོག་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ། ༣འབྲོམ་སྟོན་པ་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས)གྱི་ནང་གསེས། མཚན་གཞན་དགེ་བཤེས་ཁུ་ཆེན་པོ་ཡང་ཟེར། རབ་བྱུང་དང་པོའི་གོང་གི་ལྕགས་ཕག(༡༠༡༡)ལོར་ཡར་ལུང་སྐུ་འཁྲུངས། དགེ་བཤེས་ནག་ཚོ་ལོ་ཙཱ་བ་དང་དགུང་མཉམ་ཡིན། གྲུ་མེར་ཚུལ་ཁྲིམས་འབྱུང་གནས་ཀྱི་དྲུང་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང༌། དགེ་བཤེས་གྲྭ་པ་མངོན་ཤེས་ལ་ཡང་ཆོས་འགའ་ཞིག་གསན། རྗེས་སུ་རྔོག་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ་དང༌། འབྲེ་ཤེས་རབ་འབར་གཉིས་དང་མཉམ་དུ་བར་ཁམས་ལྡན་ཀློང་ཐང་དུ་བྱོན་ནས་བླ་མ་སེ་བཙུན་གྱི་སློབ་མ་མཛད་དེ་ཆོས་མང་དུ་གསན། འབྲོམ་སྟོན་པ་ཇོ་བོ་རྗེ་ཨ་ཏི་ཤ་མཇལ་བར་མངའ་རིས་སུ་ཕེབས་པའི་ཕྱི་ལོ་དབུས་སུ་ཕེབས། ཐང་པོ་ཆེར་བཞུགས་ནས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བཤད་པ་མཛད་པས་སློབ་མ་མང་དུ་བྱུང་ཞིང༌། དྭགས་པོ་དབང་རྒྱལ་གྱིས་ཁོང ་གི་དྲུང་དུ་ཕར་ཕྱིན་གསན། ཇོ་བོ་རྗེ་ཨ་ཏི་ཤ་འབྲོམ་སྟོན་པས་དབུས་སུ་གདན་དྲངས་སྐབས་ཕེབས་བསུར་རྟ་པ་མང་པོ་དང་བཅས་ཏེ་བསུ་བ་ཞུ་མཁན་ཚང་མའི་སྔོན་ལ་ཕེབས་ནས་ཐང་པོ་ཆེར་གདན་དྲངས། རྗེས་སུ་འབྲོམ་སྟོན་པས་ཁུ་སྟོན་གྱིས་མ་མཁྱེན་པ་མཛད་དེ་ལྐོག་ཏུ་བསམ་ཡས་དང་སྙེ་ཐང་དུ་གདན་དྲངས་པས་འབྲོམ་སྟོན་པར་ཤིན་ཏུ་མ་མཉེས། དེ་ནས་འབྲོམ་སྟོན་པས་མངོན་ལྐོག་གང་སར་དགེ་བཤེས་ཁུ་སྟོན་ཆེན་པོར་བསྔགས་བརྗོད་ཡང་ཡང་མཛད་པ་གསན་ནས་ཇོ་བོ་རྗེ་དང་འབྲོམ་སྟོན་པར་དགོངས་སེལ ་ཞུ་བར་ཐང་པོ་ཆེ་ནས་བྲག་ཡེར་པ་བར་ཞབས་ཐང་གིས་ཕེབས། འབྲོམ་སྟོན་པ་དང་མཇལ་མ་ཐག་སྐུ་ཕྱག་ཕུལ་ནས་བཟོད་གསོལ་མཛད་དེ་དེ་ནས་བཟུང་འབྲོམ་སྟོན་པ་ལ་གུས་བཀུར་གཞན་དང་མི་འདྲ་བ་གནང༌། མཐར་དགུང་ལོ་རེ་ལྔ་པ་རབ་བྱུང་དང་པོའི་ཤིང་ཡོས(༡༠༧༥)ལོར་སྐུ་གཤེགས། དགེ་བཤེས་ཆེན་པོ་འདིས་མཛད་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས《ལོག་གནོན་ཆེན་མོ》ཞེས་ཁ་བྱང་དུ་འཁོད་པ་ཞིག་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་གཟིགས་མྱོང་ཚུལ《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས ་ཀྱི་མཇུག་ཏུ་གསུངས་འདུག་ན་ཡང༌། དེང་སང་དེའི་དཔེ་རྒྱུན་ད་ཕན་གཏན་ནས་མ་རྙེད། འདིར་བཀོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནི《དེབ་སྔོན》དེབ་གཟུགས་ལྕགས་དཔར་མ་སྟོད་ཆའི་ཤོག་གྲངས༡༢༢ནས༡༢༣བར་གསལ་བ་ནས་དྲངས་པ་ལགས།
སྔོན་གྱི་སུམ་པའི་ས་ནི་དེང་གི་མཚོ་སྔོན་གྱི་ལྷོ་ནུབ་དང་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་བྱང་ཕྱོགས་ཕལ་ཆེ་བ་ཡིན་པ་ཤུགས་ལས་ཤེས་ཐུབ་སྟེ། དུས་ཕྱིས་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་བཙུགས་རྗེས། བོད་ཡུལ་ཡོངས་རྫོགས་རུ་ལྔར་བགོས་པའི་ཚེ་ན་སུམ་པ་ནི་རུ་ལྔའི་ཡ་གྱལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཏུ་གྲུབ་པ་ལས་ཀྱང་སུམ་པའི་ཡུལ་རྒྱ་ཆེ་ཆུང་ཕལ་ཆེར་རྟོགས་ཐུབ་པར་མ་ཟད། སུམ་རུའི་ནང་ཚན་རྒོད་ཚང་སྟོད་སྨད་དང་། ནགས་ཤོད། ཏྲེ་སྟོད་སྨད་བཅས་དེང་སང་གི་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ནག་ཆུ་དང་ཆབ་མདོ། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་དཀར་མཛེས་ཁུལ་སོགས་ཀུན་གྱིས་བར་ཁམས་སམ་མདོ་སྟོད་དུ་འབོད་པའི་ས་གནས་འདི་རྣམས་སུམ་པའི་ཡུལ་དུ་ངོས་འཛིན་ཆོག་པ་འདུག་སྙམ། དེ་མིན་སུམ་པའི་ཡུལ་གྱི་ལྟེ་བ་རྒྱ་ཤོད་སྟག་པ་ཚལ་བྱ་བ་དེང་གི་འབྲི་རུ་རྫོང་རྒྱལ་ཆུའི་རྒྱུད་གཡང་ཤོད་ཡས་མས་དང་། སུམ་པ་གླང་གི་གྱིམ་ཤོད་ཅེས་དེང་གི་ཁྱུང་པོ་སྟེང་ཆེན་རྫོང་ཁོངས་རྩེ་དྲུག་རྒྱུད་ཡིན་པར་བཤད་པ་བཅས་ཀྱིས་ཀྱང་སུམ་པའི་ཡུལ་བར་ཁམས་ཕྱོགས་འདི་ཡིན་པ་གསལ་ལོ།།

ཞོགས་པའི་མཛད་རིམ་རྨི་ལམ་ཇི་བཞིན་བསྡུས༎ ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་ཟ་ཁང་ནང་དུ་ཟོས༎ ངལ་གསོ་མེད་པའི་མཛད་རིམ་དོགས་པོའི་སྣེར༎ རིག་པ་ཆོས་ཚོགས་ཁང་དུ་སླར་ཡང་བཅར༎
ཕག་གྲུའི་གདན་རབས་ནི། ས་སྐྱས་ཕག་གྲུ་ཁྲི་དཔོན་ལ་ཁྲིམས་འཁྱོག་བྱས་རྐྱེན་ཕག་གྲུས་གྱེན་ལོག་གིས་སྤྱི་ལོ་(༡༣༤༩)ལོར་གྲ་ཕྱི་དང་གོངདཀར་སོགས་ལ་དཔུང་འཇུག་གིས་ས་སྐྱའི་དམག་རྣམས་བསད་བཟུང་ཅི་རིགས་ཀྱིས་རེ་ཞིག་གཙང་གི་ཇོ་མོ་མཁར་རེག་བར་བླངས། སྤྱི་ལོ་(༡༣༥༤)ལོར་ཕག་གྲུའི་དམག་གིས་ས་སྐྱའི་དགོན་པ་མཐའ་བཞིར་སྐོར་ནས་དཔོན་ཆེན་དབང་ཕྱུག་བརྩོན་འགྲུས་གསོན་པོར་བཟུང༌། ས་སྐྱའི་བླ་དཔོན་མི་ཆེན་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ལ་ཉེས་པ་ཕབ། དེ་ནས་བཟུང་ས་སྐྱའི་སྲིད་དབང་ཕག་གྲུའི་ལག་ཏུ་ཤོར། ལྷ་ཆོས་དགེ་བ་བཅུ་དང་མི་ཆོས་གཙང་མ་བཅུ་དྲུག་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་ཁྲིམས་ཡིག་ཞལ་ལྕེ་བཅོ་ལྔ་གཏན་ལ་ཕབ། ཧོར་ཆས་སོགས་ཡ་མ་ཟུང་གི་ཞྭ་གོས་གྱོན་མི་ཆོག་པར་སྔར་གྱི་བཙན་པོ་རྣམ་པའི་སྐབས་ཀྱི་ཆས་གོས་རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆ་གྱོན་སྲོལ་མཐུད། ཕག་གྲུའི་སྲིད་འཛིན་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ནང་ཁུལ་མི་མཐུན་པའི་འཁྲུག་རྩོད་མང་དུ་བྱུང༌། དེ་ནས་ཕྱི་ཚུལ་ཙམ་ལས་དོན་དུ་ཕག་གྲུའི་སྲིད་དབང་རིན་སྤུངས་པའི་ལག་ཏུ་ཤོར་ཞེས་གྲགས། །ཏུའི་སི་ཏུ་བས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པ་ནས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་སྡེ་སྲིད་ཕག་གྲུ་བས་བཟུང་ཞིང་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་འདི་ལ་ཕག་གྲུའི་གདན་རབས་ཟེར། ཕག་གྲུའི་སྲིད་འཛིན་རིམ་བྱོན་ནི། ཏཱའི་སི་ཏུ་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན། ༡༣༤༩-༡༣༦༤ ཏཱ་སི་ཏུ་འཇམ་དབྱངས་ཤུཀྱ་རྒྱལ་མཚན། ༡༣༦༤-༡༣༧༢ སྤྱན་སྔ་གྲགས་པ་བྱང་ཆུབ། ༡༣༧༣-༡༣༨༡ ཆོས་རྗེ་བསོད་ནམས་གྲགས་པ། ༡༣༨༡-༡༣༨༥ མི་དབང་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན། ༡༣༨༥-༡༤༣༢ ཝང་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས། ༡༤༣༢-༡༤༤༤ ཀུན་དགའ་ལེགས། ༡༤༤༤-༡༤༥༤ ཆོས་རྗེ་ངག་གི་དབང་པོ། ༡༤༥༤-༡༤༨༤ སྤྱན་སྔ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ། ༡༤༨༤-༡༤༩༣ རིན་སྤུངས་པ་མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེ། ༡༤༩༣-༡༤༩༩ ངག་དབང་བཀྲིས་གྲགས་པ་བཅས་སོ། ། ༡༤༩༩-༡༥༠༤ སྡེ་པ་ཆོས་གྲགས་པའི་སྐབས་ནས་མིང་ཙམ་མ་གཏོགས་གཙང་ཁུལ་གྱི་ཕག་གྲུའི་མངའ་ཐང་ཡོངས་རྫོགས་ཧ་ལམ་རིན་སྤུངས་པས་མཇུག་བསྡུས་ཟིན་པ་ཡིན།

རུ་ནི་བརྡ་རྙིང་པ་ལ་དམག་གི་མིང་ཡིན་ཅིང་། དམག་དཔོན་ལ་རུ་དཔོན་དང་མདུང་ལ་རུ་མཚོན་སོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ནི་ད་ལྟའི་བར་དུ་ཡོད། གཞན་ཡང་རྭ་ཅོ་དང་ཨ་ལོང་ངམ་ཡུ་བའི་མིང་ལའང་འཇུག་གོ །དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།

བོད་པའི་རིག་གནས་ཀྱི་རིན་ཐང་ལྟ་ཚུལ་ནི། ཆོག་ཤེས་པ་དང་། སེམས་པ་བཟང་བ། རང་བཞིན་དྲང་ཞིང་གཡོ་སྒྱུ་མེད་པ། བཟོད་བསྲན་ཆེ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་སྲུང་བ། དམན་པར་སྦྱིན་གཏོང་དང་བྱམས་ཀྱིས་སྐྱོང་བ། ཕྱིའི་རྣམ་པའི་མཐུན་རྐྱེན་ལས་ནང་བསམ་པའི་དཔལ་ཡོན་གཙིགས་སུ་འཛིན་པ་དང་། རིག་གནས་དེ་ཡི་ཉིང་དགོས་སམ་༼སྙིང་སྟོབས༽ནི་བྱམས་དང་སྙིང་རྗེ།ཚོགས་གསོག་སྒྲིབ་སྦྱོང་། ལས་ལ་བརྩོན་ཞིང་དཔའ་ངར་ལྡན་པ་བཅས་ཡིན། བོད་པའི་རིག་གནས་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་རིག་གནས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། མིའི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ལ་རྣམ་པར་བཀྲ་བའི་བཀྲག་མདངས་ཤིག་སྦྱིན་ཡོད། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིག་གནས་ལས་བསྐྱེད་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་དང་། གོང་བུ་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་བའི་དད་པ། འབྱོར་ཕྱུག་ལྡན་པའི་ཕུན་ཚོགས། མཛེས་ཤིང་ལྟ་ན་སྡུག་པའི་གཞིས་ཁྱིམ་སྟེ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་མི་རབས་ནས་མི་རབས་སུ་འཚོ་གནས་སུ་གྱུར་ཡོད་པ་དང་། གོང་བུ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་ནས་སྟོབས་འབྱོར་མངའ་ཐང་དར་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་རྟེན་སའང་ཡིན། མི་གྲངས་ཀྱི་ཆ་ནས་བོད་མི་རིགས་ནི་ཀྲུང་གོ་བའི་༠·༠༤%དང་འཛམ་གླིང་གི་༠·༠༠༨%ཙམ་ལས་ཟིན་མེད་ཀྱང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་འཛམ་གླིང་གི་མི་རིགས་མང་པོས་འགྲམ་ཆུ་ལྡང་བའང་དེ་བས་ཡིན་ནོ།།

ཆོས་གོས་བསྣམས་ཏེ་ཆོས་མིན་བྱེད་པ་དང་།། ཁྲིམས་འཛིན་ཡིན་སྐད་རྒྱལ་ཁྲིམས་བཤིག་པ་སོགས།། ཚུལ་མིན་བྱ་བཞག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཤིག། ཁྲ་ཆུང་མིག་གི་ལམ་དུ་རྒྱུ་བའི་ཚེ།། ཡི་ཆད་ཁོང་འཁྲུགས་བཞིན་ཚུགས་ཁད་ཀྱིས་འགྱུར།། སྟབས་གཅིག་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ངང་གིས་སྐྱེ།།
དེང་སང་ཚན་རིག་པས་སྲོག་ཆགས་འདི་ནི་ཆེས་གདོད་མའི་སྲོག་ཆགས་དཀོན་གྲས་ཤིག་སྟེ་གླིང་ཆེན་ཨེ་ཤ་ཡའི་མངའ་ཁོངས་མ་གཏོགས་མེད་པར་བཤད།འོན་ཀྱང་ཏུང་ཧོང་ཡིག་ཆ་སོགས་བྱུང་རབས་རྙིང་པ་རྣམས་སུ་གླ་རྩི་སྨན་དུ་བཀོལ་བ་གསལ་བ་དང༌། བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་ལི་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་རི་དྭགས་འདི་ཉིད་སྤོས་ཀྱི་གླང་པོ་ཞེས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་ལི་བོད་བར་གྱི་ལེགས་སྐྱེས་སུ་ཕུལ་བ་གསལ་ཏེ་སྦ་བཞེད་༧༦ལས། གླ་བ་གཅིག་ལྕགས་ཀྱི་དྲ་བར་བཅུག་ནས་འདི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་སྤོས་ཀྱི་གླང་པོ་ཡིན་པས་འདི་བཞེས་ལ། ལི་སྤྱོད་པའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པ་བཟོ་བོ་མཁས་པ་ཞིག་ཡོད་ཟེར་བ་དེ་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་ཐུགས་དམ་གྱི་ལྷ་ཁང་གི་བཟོ་བྱེད་པ་ལ་གནང་བ་ཞུ་བྱ་བ་དང༌། དེ་མ་གནང་ན་བཙན་པོའི་ཐུགས་ཁྲོས་ནས་དམག་འདྲེན་ནོ་བྱ་བའི་སྒྲོམ་བུ་བསྐུར་ནས་ཕོ་ཉ་བཏང༌། ཕོ་ཉ་བས་དེ་ལི་རྗེ་ལ་ཕུལ་བས། ལི་རྗེས་བཀའ་སྒྲོམ་གཟིགས་ནས། སྤོས་ཀྱི་གླང་པོའི་ཆུ་དང་རིལ་མ་ཚུན་ཆད་སྤོས་སུ་བྱུང་བས་ཞུ་རྟེན་ལའང་མཉེས། བཙན་པོའི་བཀའ་མ་ཉན་ན་དམག་ལའང་འཇིགས་ནས། བཀའ་སྒྲོམ་ནས་བྱུང་བ་ལྟར་རྫོང་བར་ཆད་ནས། ཞེས་གསལ་བ་ལྟར་བོད་བཙན་པོའི་དུས་སུ་ཕྱི་ཕྱོགས་འབྲེལ་བ་འཛུགས་པའི་ཆེད་དུ་རི་དྭགས་འདི་དག་ལེགས་སྐྱེས་སུ་འབུལ་བའི་སྲོལ་ཡོད་པ་ལས་གང་བྱུང་གསོད་བཟུང་བྱེད་གི་མེད་པར་ངེས། ཡང་དཔོན་དང་བླ་མ་འགའ་ཞིག་གིས་གླེའུ་ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ་བདག་ཉར་བྱས་ཡོད་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་ནི་མགྲོན་པོ་གསར་པ་ལྟར་བུ་འབྱོར་སྐབས་གྲིབ་འདྲ་བ་ཞིག་གིས་ཤི་འགྲོ་བར་བཤད། རེ་གཉིས་གསོན་པོར་གནས་པའང་ཡོད་འདུག ང་རང་གཡག་ལུག་གི་རྫི་བོ་འགྲོ་ཐུབ་ཙམ་གྱི་སྐབས་སུ་རི་ནས་འགྲོ་སྐབས་གླ་བ་ཁ་འཐབ་དང༌། གླ་བ་ཕོ་མོ་མང་པོ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་ཅིང༌། བྲག་ཕུག་ནས་གླ་བ་ཉྭ་བཟུང་བྱས་ཏེ་དབུགས་བཀག་ནས་བསད་པ་མིག་གིས་མཐོང་མྱོང༌། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་གླ་རྩི་གོང་ཚད་ཆེ་རུ་སོང་བས་ཡུལ་གང་ཞིག་ཏུ་གླ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ཐོས་ན་དེར་ཉལ་ཆས་ཁུར་ནས་བསྒུགས་སྡོད་བྱེད་ཅིང་མེ་མདའ་དང་རྒྱ་རྙི་སོགས་ཀྱི་འོག་ནས་གཅིག་ཀྱང་ཐར་བ་མངག་གི་མི་འདུག་པས་ཕལ་ཆེར་རྩ་སྟོང་དུ་བཏང་ཚར་བའི་ཚོད་ཡིན།

ད་ལྟའི་མིའི་རིགས་ཀྱིས་ཤེས་ཡོན་ལ་བརྟེན་ནས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་སུ་བསྐྱོད་པར་མ་ཟད། ཚན་རིག་ལག་རྩལ་ཀྱང་ཉིན་རེ་ནས་ཉིན་རེར་གསར་རྟོགས་དང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པ་འདིར་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་རྒྱལ་ཁབ་མི་འདྲ་བ་དང་། མི་རིགས་མི་འདྲ་བ། རུས་རྒྱུད་མི་འདྲ་མང་བོས་དགའ་བསུ་དང་ཞིབ་འཇུག་གིས་དོ་སྣང་བྱ་དོན། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་འདི་ཡིས་མིའི་རིགས་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་ཁ་ཕྱོགས་སྟོན་ཐུབ་པ་དང་ཕྱོགས་སྟོན་མཁན་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པས་ཡིན།

བོད་རྗེ་བཅུ་གཅིག་པ་དེ་ཤོ་ལེགས་ནི། སྤྱི་ལོ་སྔོན་དུས་རབས་གཉིས་པའི་ནང་ཡབ་ཨེ་ཤོ་ལེགས་དང་། ཡུམ་དམུ་ལྕམ་བྲ་མ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་ལས། སྐུ་གཤེན་མི་མོ་ཆུང་གིས་མཛད་ཅིང༌། །གསས་ཁང་ཁོ་མ་ཡང་རྩེ་བཞེངས། ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར། གསས་མཁར་རྒོད་རྩེ་བཞེངས། སྐུ་གཤེན་ཅོ་སྟག་ཀླུ་སྲས་ཀྱིས་མཛད། བཙུན་མོ་ཀླུ་ལྕམ་མེར་མ་ོཁབ་ཏུ་བསུས། རིགས་སྲས་ཐི་ཤོ་ལེགས་འཁྲུངས། བང་སོ་ས་ལ་བཏབ་ཅིང་ས་ཡི་ལེགས་གཉིས་པ་གྲག

ཐོག་མར་དགེ་བ་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུའི་མཚན་དཔེའི་པདྨོ་གདུལ་བྱའི་དཔལ་དུ་བཞད་ནས། འཇིགས་བྲལ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཐབས་ལ་མངའ་གསོལ་ཏེ། ཡོངས་འཛིན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལས། མདོ་སྔགས་ཆོས་ཚུལ་རིག་གནས་དང་བཅས་པ་གསན་བསམ་ཇི་ལྟར་གནང་བ་དང་འབྲེལ། བཤད་སྒྲུབ་ལས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་རང་གཞན་དོན་གཉིས་ཀྱི་མཛད་པ་ཡུལ་དུས་ཐུན་མོང་དང་འབྲེལ་ཚུལ་གྱི་སྐབས་ལ།
སྡེ་ཚན་འདི་ནས་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་མཁས་དབང་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སྨན་སྦྱོར་ཉམས་ཡིག་ཚད་ལྡན་ཕྱོགས་སྡེབ་ཁག་གཞིར་བཞག་སྟེང་དེང་རབས་ཚན་རིག་གི་སྨན་དཔྱད་རིག་པའི་སྦྱོར་བཟོའི་ལག་རྩལ་གྱི་ཐབས་ལམ་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་དེང་དུས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་དགོས་མཁོའི་རིགས་ལུས་ཀྱི་དཔལ་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་བྱུག་རྫས་སྣ་ཚོགས་དང་། འདུ་བ་སྙོམས་བྱེད་ཀྱི་སྨན་ཇ། གཞན་ཡང་ཁོང་དུ་བསྟེན་པའི་སྨན་མར་སོགས་བཟོ་བསྐྲུན་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་སྨན་རྫས་ཀྱི་སྤུས་ཚད་བརྟག་ཞིབ་དང་ལེགས་སྒྲུག་བྱེད་པ། སྦྱོར་བཟོའི་གོ་རིམ་རྣམས་ཚུལ་མཐུན་ངང་དེང་དུས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོང་རའི་གནས་བབ་དང་བསྟུན་ཏེ་གསར་བཟོ་བཅས་བྱེད་བཞིན་པ་མ་ཟད། འགྲེམས་སྤེལ་མ་ཞུས་པའི་སྔོན་དུ་ཕན་ཡོན་བརྟག་དཔྱད་ལ་གནའ་དེང་གི་བརྟག་དཔྱད་རིག་པས་ཞིབ་མནན་བྱེད་སྲོལ་ཡོད་པ་བཞིན་ལག་ཏུ་བསྟར་བ་དང་། མཐར་བོད་སྨན་གྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྔར་སྲོལ་འགྲོ་ལུགས་བཞིན་སྨན་སྒྲུབ་ཀྱི་བྱིན་རླབས་འཇུག་ཐབས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཡང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་དོ། །

དགུང་ལོ་བཅུ་བར་དབེན་གནས་དམ་པར་སྒེའུ་སྟེང་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཕེལ་གླིང་གི་སྒྲུབ་གྲྭར་ཞུགས། རྗེ་ཞྭ་དམར་པཎྚཾ་ཏ་དགེ་འདུན་བསྟན་འཛུན་རྒྱ་མཚོ་དང་གྲུབ་དབང་འཇིག་མེད་བསམ་གཏན་སོགས་བླ་མ་མང་པོ་ལས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་མཁས་བར་བྱ་བའི་གནས་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མཛད། དགུང་ལོ་ཉེར་བཞི་བར་སྡི་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་སྡིངས་སུ་ཕེབས། དགུང་ལོ་སོ་ལྔ་བ་ནས་སྟག་རྡོ་དང་སྐ་སར། ཀ་རིང༌། རྫོང་དཀར་སོགས་སུ་བཞུགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྩལ། དགུང་ལོ་ཞེ་བདུན་པར་ཤར་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཡོངས་འཛིན་མཛད།

འཛམ་གླིང་འཁྲུག་ཆེན་དང་པོའི་སྐམ་སའི་གཡུལ་འཁྲུག་གཙོ་བོ་ཤར་ནུབ་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་བརྒྱབ་པ་རེད། མནའ་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྲན་ཟླ་གཙོ་བོ་ནི་ཧྥ་རན་སི་ཡིན་པ་དང་། ཤར་ཕྱོགས་ནི་ཨུ་རུ་སུ་རེད། མཚོ་སྟེང་དུ་གཙོ་བོ་ཨིན་ཇི་དང་འཇར་མན་བར་དུ་གཡུལ་བཀྱེས། ༡༩༡༦ལོར། མནའ་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་ཙམ་བྱུང་། ༡༩༡༧ལོར། ཨ་མེ་རི་ཁ་གཡུལ་འཁྲུག་ནང་དུ་ཞུགས་པ་དང་ཨུ་རུ་སུའི་ཟླ་བཅུ་བའི་གསར་བརྗེ་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པས། གཡུལ་འཁྲུག་གི་གནས་ཚུལ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་ནས་མཇུག་མཐར་མནའ་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཕམ།

ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གསང་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་གཞུང་ལས། རྒྱལ་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གསུངས་པ་སྟེ། ༡ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ཡན་ལག༢་ཁ་སྦྱོར་གྱི་ཡན་ལག ༣བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡན་ལག ༤རང་བཞིན་མེད་པའི་ཡན་ལག ༥རྒྱུན་མི་ཆད་པའི་ཡན་ལག ༦་སྙིང་རྗེས་ཡོངས་སུ་གང་བའི་ཡན་ལག ༧འགོག་པ་མེད་པའི་ཡན་ལག་བཅས་ཡིན། དེ་རྣམས་ཀྱི་གོ་དོན་མདོར་བསྡུས་ཙམ་ནི། དང་པོ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ཡན་ལག་ནི་མཚན་དཔེས་རྫོགས་པར་སྤྲས་པ། གཉིས་པ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་ཡན་ལག་ནི་རང་སྣང་གི་རིག་མ་དང་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ། གསུམ་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡན་ལག་ནི་རླུང་དབུ་མར་ཞུགས་གནས་ཐིམ་གསུམ་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ། བཞི་པ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཡན་ལག་ནི་ཐུགས་ཟག་མེད་ཀྱི་བདེ་བའི་ངོ་བོར་གནས་པ་དེས་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པ། ལྔ་པ་རྒྱུན་མི་ཆད་པའི་ཡན་ལག་ནི་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་བར་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་བཞུགས་པ། དྲུག་པ་སྙིང་རྗེས་ཡོངས་སུ་གང་བའི་ཡན་ལག་ནི་དམིགས་མེད་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་ལ་གཡེལ་བ་མེད་པ། བདུན་པ་འགོག་པ་མེད་པའི་ཡན་ལག་ནི་མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་དུས་ནམ་ཡང་འགོག་རྐྱེན་མེད་པར་འཇུག་པ་བཅས་ཡིན། ཞིབ་པར་གསང་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་རྫོགས་རིམ་རྣམ་བཤད་རྒྱས་པ་རྣམས་ལས་གསལ།
ཚུལ་འདིའི་དོན་གནད་གཙོ་བོ་ནི་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་དབང་ཆ་མཐར་ཐུག་སུས་འཛིན་གྱི་ཆབ་སྲིད་འཐབ་རྩོད་ཁྱོད་ཤི་ང་གསོན་ཞིག་ཡིན་འདུག་པས་ངོ་གདོང་གི་གྲོས་ཆོད་སྟོང་བ་ཙམ་གྱིས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་མི་ཐུབ་པར་བརྟེན་ཕྱིས་སུ་རང་ཚུལ་ངོ་མ་མངོན་འགྱུར་བྱུང་སྟེ་མཐར་རང་གཞན་ཐམས་ཅད་བརླག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ཏོ།། ཡང་ཚུལ་འདི་རྒྱལ་དབང་དྲུག་པར་མཚོན་ན་རང་གིས་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་བཞེས་དགོས་ངེས་དང་བཞེས་བཞེད་ཡོད་པ་ཙམ་ལས། ཆབ་སྲིད་སྡེ་སྲིད་དང་དམག་ཤུགས་ལྷ་བཟང་ཧན་གྱི་ལག་ཏུ་ཡོད་པས་རང་ཉིད་ལ་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་དབང་གི་མཚན་ཙམ་ལས་མེད་ཁར། རང་གི་མཛད་པའང་རྒྱལ་དབང་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ་ལས་བརྒལ་བ་རབ་བྱུང་གི་རྟེན་དང་བྲལ་ཐོག་མཛད་པ་མཐུན་མིན་གནང་བས་རྒྱབ་རྟེན་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཆེས་ཉུང་ཟད་སྐུ་འཁོར་ཙམ་ལས་མེས་སྟབས་རང་ཕྱོགས་རྒྱལ་དཀའ་ལ། ཡང་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོར་མཚོན་ན་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་ཐམས་ཅད་རང་གི་ལག་ཏུ་ཡོད་ནའང་གཅིག་ན་རང་ལ་དཔུང་ཤུགས་མེད་པས་ལྷ་བཟང་ཧན་གྱི་ངོ་ཡ་མི་ཕོད་པ་དང་གཉིས་སུ་རང་གིས་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཏེ་སྐྱེད་བསྲིང་གནང་བའི་ཡང་སྲིད་དེའང་ཐུགས་བཞེད་ལྟར་མ་བྱུང་ཁར། ནང་འགལ་ལྟ་བུས་རང་གི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་མ་གྱུར་པས་ཆོས་སྒོའི་ཐད་རྒྱབ་རྟེན་མེད་པར་མ་ཟད། སེ་འབྲས་ཀྱི་བླ་གྲྭ་ཁག་རྣམས་ཀྱང་རང་ཕྱོགས་ཁོ་ན་མ་ཡིན་སྟབས་སོག་རྒྱལ་ལ་ངོ་ཡ་མངོན་འབུད་བྱེད་མི་ནུས་པས་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་མི་ཞུ་ཀ་མེད་བྱུང་ལ། ཡང་ལྷ་བཟང་ཧན་ལ་མཚོན་ན་རྒྱལ་པོའི་མཚན་གནས་ཙམ་ལས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་ལ་བཀོད་ཁྱབ་སྤུ་ཙམ་མ་ཟད། བོད་གཞུང་དང་ཁད་ཐག་རིང་བའི་མདོ་སྨད་མཚོ་སྔོན་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་དགོས་བྱུང་བ་དེ་ཡབ་མེས་གང་གི་རིང་བྱུང་མ་མྱོང་བས་མི་ཚད། རང་ལ་དམག་ཤུགས་ཀྱི་རྒྱབ་རྩ་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་གྲོས་དོན་དེ་ལྟ་བུ་དོན་ཐོག་ནས་ཁས་ལེན་བྱེད་མི་སྲིད་ཐོག སེ་འབྲས་བཅས་སུའང་རང་ཕྱོགས་ཀྱི་བླ་གྲྭ་ཅུང་ཙམ་ཡོད་པ་པས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་དེ་ཅིས་ཀྱང་བློས་གཏོང་མི་འདོད་པའང་རང་གཤིས་སུ་སོང་སྟབས་མཐར་རྒྱལ་ཕམ་དངོས་སུ་མི་རྩོད་རང་རྩོད་དུ་གྱུར་ཏོ།།

སྤྱིར་ན་དབུལ་ཕྱུག་ལེགས་ཉེས་བདེ་སྡུག་ཀུན།། བསོད་ནམས་བསོད་ནམས་མིན་ལས་འབྱུང་བས་ན།། སྡུག་ཡུས་འདྲེན་པའི་ཡུལ་གཞན་མི་འཚོལ་བར།། འཁྲུགས་པ་མེད་པར་དང་དུ་ལེན་པར་མཛོད།།

༡༤༽ ༡༥༽ ༡༦༽ ཡབ་རྗེ་བླ་མ་ཤར་གདོང་བློ་བཟང་བཤད་སྒྲུབ་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་འབུམ་དུ་བསྒྲིགས་པ << བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོའི་བཤད་ཁྲིད་ཟིན་བྲིས་བློ་བཟང་རྒྱལ་བའི་དགོངས་རྒྱན་སྙན་བརྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ།>> པོད་ཆེན་གསུམ་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་དཔར། པོད་དང་པོར་ཤོག་གྲངས་༧༨༢ དང། པོད་གཉིས་པར། ཤོག་གྲངས་༣༣༥ དང། ཞི་ལྷག་གི་ཟིན་བྲིས་ལ་ཤོག་གྲངས་༦༢༧ བཞུགས། བླ་མ་ལྔ་བཅུ་པའི་བཤད་ཁྲིད་ཟིན་བྲིས་དངོས་གྲུབ་རིན་ཆེན་བྱེ་བའི་འབྱུང་གནས་སོགས་ཤོག་གྲངས་༢༠༠ བཞུགས་པ་སོགས། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་དཔར་བ་བཅས། དཔེ་དེབ་དང་། བོད་ཕྱི་ནང་དུ་གྲགས་ཁྱབ་ཆེ་བའི་དུས་དེབ་མང་པོའི་ནང་སྙན་རྩོམ་དང་། རྟོགས་བརྗོད། དཔྱད་རྩོམ། འགྲེལ་བ། ཆེད་གཏམ་སོགས་མང་དུ་སྤེལ་བ་རྣམས་གསུང་རྩོམ་པོད་བདུན་དུ་བསྒྲིགས་ཏེ་རྒྱ་གར་རྡ་ས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གིས་དཔར་སྐྲུན་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ད་དུང་གཞུང་ཆེན་ཁག་གི་དོགས་གཅོད་དང། ཡིག་འཇོག་སོགས་དཔར་སྐྲུན་མ་བྱས་པ་འགའ་ཞིག་དཔར་སྐྲུན་བྱེད་འཆར་ཡོད་འདུག

དེ་ཡང་རབ་བྱུང་ལ་མི་རུང་བའི་ཚོན་བརྒྱད་དེ། ༡.ལི་ཁྲི་དམར་སེར། ༢.མཐིང་ཞུན་སྔོ་ནག་འོད་ཅན། ༣.རྒྱ་སྐྱེགས་ཚོས་དམར་སྨུག། ༤.མཚལ་དམར་ཆེན། ༥.གུར་གུམ་སེར་སྨུག། ༦.བཙོད་གཙང་ཆོས། ༧.སྨན་ཤིང་དམར་ནག། ༨.ལེ་བརྒན་ཙི་དམར་སེར་འོད་ཅན་བཅས་སོ། །༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།
སྲིད་ཞིའི་ཕན་བདེའི་འདོད་རྒུ་འབྱུང་བའི་གཏེར། །ཐུབ་བསྟན་བསམ་འཕེལ་ནོར་བུའི་འོད་སྣང་འབར། །བསྟན་འགྲོའི་ནོར་འཛིན་རྒྱ་ཆེར་སྐྱོང་བའི་མགོན། །འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རོལ་མཚོ་རྒྱས། །རྡོ་རྗེའི་ཁམས་སུ་བརྟན་པས་ཕྱོགས་ཀུན་བྱམས་བརྩེས་སྐྱོང། །གནམ་བསྐོས་དགའ་བ་བརྒྱ་ལྡན་དབུ་འཕང་དགུང་ལ་རེག །ཕུན་ཚོགས་སྡེ་བཞིའི་མངའ་ཐང་རྒྱས། །བོད་ལྗོངས་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ཁྱོན་ལ་བདེ་སྐྱིད་རྫོགས་ལྡན་གསར་པས་ཁྱབ། །ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་དར། །ཐུབ་བསྟན་ཕྱོགས་བཅུར་རྒྱས་པས་འཛམ་གླིང་ཡངས་པའི་སྐྱེ་རྒུ་ཞི་བདེའི་དཔལ་ལ་སྦྱོར། །བོད་ལྗོངས་བསྟན་འགྲོའི་དགེ་མཚན་ཉི་འོད་ཀྱིས། །བཀྲ་ཤིས་འོད་སྣང་འབུམ་དུ་འཕྲོ་བའི་གཟིས། །ནག་ཕྱོགས་མུན་པའི་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག །

གང་ཡིན་ཡང་དགའ་བ་སྒོམས་ཤིག་ཨང་།།ཞེས་པ་ས་སྐྱར་དགེ་བཤེས་གཅིག་གིས་ནད་ལ་སོགས་པ་བྱུང་ན་ཇི་ལྟར་བྱེད་དྲིས་པའི་ལན་དུ། ནད་ལ་སོགས་པ་ལམ་དུ་འཁྱེར་ བའི་ཚུལ་འདི། ཆོས་སྨྲ་བའི་བཙུན་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་བཀོད་པའོ།། །།

འཆད་ཀ་དགོན་ནི། བྲག་ལོག་ཟམ་པ་ནས་སྤྱིར་བཏང་འཁོར་ལམ་བརྒྱུད་སྤྱི་ལེ་ལྔ་ཙམ་སོང་ན་ཁྲིད་ལྷ་གྲོང་གི་ལྟག་ཏུ་དགོན་དེ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དགོན་དེ་ནི་བཀའ་གདམས་པའི་དགེ་བཤེས་འཆད་ཀ་བས་ཕྱག་བཏབ་གནང་མཛད། དགེ་བཤེས་འཆད་ཀ་བ་ནི། བླ་མ་ལྔ་བཅུ་པའི་ནང་གི་དགེ་བཤེས་ཨང་གཉིས་པ་དེ་ཡིན། སྔོན་དགོན་དེ་གསང་ཕུ་བླ་བཅུའི་ཁོངས་རྣམ་རྒྱལ་སེར་ཁང་གི་ཁོངས་ཡིན། ད་ལྟ་དགེ་ལྡན་ཕྱག་བཞེད་གནང་བ་རེད། སྔོན་དགེ་འདུན་བདུན་བཅུ་སྐོར་ཡོད། ད་ལྟ་སྔོན་གྱི་འདུ་ཁང་ཀ་བ་གཉིས་ལྡན་གྱི་གྱང་གོག་སྟེང་གསར་བཞེངས་གནང་བའི་ནང་དགེ་བཤེས་འཆད་ཀ་བའི་འཇིམ་གྱི་གདུང་རྟེན་གསར་བཞེངས་གནང་བ་སོགས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། ཡང་དགོན་དེའི་མདུན་རིར་བྲག་ལ་ཁུང་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི། རིན་ཆེན་གླིང་གི་སྲུང་མ་མལ་གྲོ་བློན་བཙན་གྱིས་དགོན་དེར་སེར་བ་ཕབ་ནས་ཆུས་ཁྱེར་ལ་ཉེ་བར་དགོན་དེའི་སྲུང་མ་མགར་ནག་ཅེས་པས་ཁྱུང་ལ་སྤྲུལ་ནས་མདའ་རྒྱབ་པས་དགོན་དེའི་ཤར་ལྷོའི་མཚམས་ཀྱི་བྲག་ལ་ཁུང་ཕུག་པའི་རྗེས་ཤུལ་དང་གཤོག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཆུ་བཀག་སྟེ་དགོན་དེ་སྐྱབས་པའི་རྗེས་ཤུལ་རྒྱབ་རིར་གསལ་བ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།

བོད་རྗེ་གསུམ་པ་དིང་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི། སྤྱི་ལོ་སྔོན་དུས་རབས་གསུམ་པའི་ནང་ཡབ་མུ་ཁྲི་བཙན་པོ་དང་། ཡུམ་ས་དིང་དིང་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་བལྟམས། གསས་མཁར་ཁོ་མ་ཡོང་རྩེ་བཞེངས། ཞང་ཞུང་ནས་སྐུ་གཤེན་ཅོའུ་སྨིན་དཀར་གདན་དྲངས། བཙུན་མོ་སོ་ཐམ་ཐམ་ཁབ་ཏུ་བསུས། རིགས་སྲས་སོ་ཁྲི་བཙན་པོ་འཁྲུངས། བང་སོ་གནམ་ལ་བཏབ་ཅིང་གནམ་གྱི་ཁྲི་གཉིས་པ་གྲག

སྒྲུབ་མི་འོས་པ་ནི། ང་ཚོའི་སྤུན་ཟླ་དག་ལས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་དང་བསམ་པ་ཡར་སྐུལ་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་མེད་པའི་མི་འགའ་ཤས་དང་། གཞན་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་སྙིགས་རོ་ལས་ལྷག་པའི་བྱ་སྤྱོད་དང་བསམ་བློ་དག་འཁྱེར་ནས་ཁང་གླ་དུས་ལྟར་མི་སྤྲོད་པ། གླ་གཏོང་དང་ཟ་མ་ལ་རིན་མི་སྤྲོད་པ། སྤྱི་གཞུང་ཁོར་ཡུག་ནས་གང་འདོད་ཀྱིས་གླུ་ལེན་གར་རྩེད་དང་ཆང་འཐུང་དུ་འཐེན་གྱིས་འུར་རྒྱག་པ་དང་གཅེས་སྤྲས་མི་བྱ་བ།ཚོང་ཟོག་རྫུན་མ་དང་གཞན་གྱི་མི་ངན་ནག་ཚོགས་ཀྱི་གཡོ་སྒྱུའི་འོག་ནས་ཇག་རྐུན་ཁྲམ་པ་སོགས་ཀྱི་ལས་བྱེད་པ། གྲྭ་ཆས་གྱོན་ནས་བཙུན་པའི་ལས་མི་བྱེད་པར་བག་ཆགས་ངན་པ་འཇོག་པ་སོགས་ཀྱིས་བོད་མི་ནི་བླུན་པོ་དང་ཁྲམ་པ། རྫུན་རྐྱལ། གནས་ལུགས་མི་བརྩི་བ། ཀུན་སྤྱོད་མི་ལེགས་པ། དམུ་རྒོད་ཀླ་ཀློ་ཤ་སྟག་ཡིན་པའི་ལྟ་སྟངས་ཀྱིས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་མཚན་སྙན་ལ་རྨ་འབྱིན་པའི་མི་འདི་དག་ནི་མི་རིགས་ཀྱི་ཞབས་འདྲེན་ཁོ་ཐག་ཡིན་པས་ཁྱིམ་ཚང་དང་སྡེ་བ། དགོན་པ་དང་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་སོགས་སུ་དང་གང་ཡིན་རུང་གཏན་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ཉེས་འགེབ་ཀྱིས་རྒྱ་ཡན་དུ་མི་གཏོང་བར་སྤྱི་ཚོགས་དང་དཔལ་འབྱོར་སོགས་ལས་ལེ་བདའ་དང་ཆད་པ་ནན་མོ་བཅད་ནས་དཀར་ཐུག་ནང་དུ་ཁྲག་ཐིག་འཕེན་དུ་འཇུག་མི་ཉན།
སྤྲེའུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཇོ་མོ་ཁྲོ་གཉེར་མ་ལས་བྱུང་བའི་ངག་རྒྱུན་དུས་སྐབས་ལ། ལོ་ངོ་ས་ཡ་བྱེ་བར་ཁུངས་གཏུགས་རྒྱུ་ཡོད་པར་མ་ཟད། རྡོ་ཆས་དང་རྫ་ཆས། རུས་ཆས། ཤིང་ཆས། གསེར་དངུལ་ཟངས་ལྕགས་ཀྱི་མཁོ་ཆས་བཀོལ་བའི་དུས་སྐབས་ཀྱང་ལོ་ངོ་དྲུག་སྟོང་ཡས་མས་ལ་དེད་ཆོག བོད་མི་རིགས་ཀྱིས་རང་གི་སྐད་ཡིག་ལས་བརྩམས་ཡོད་པའི་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལོན་པའི་གསུང་རབ་བརྩམས་ཆོས་འབོར་ཆེན་དེ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་གཞན་དག་ལས་དང་པོ་ཡིན་པར་མ་ཟད། མི་གྲངས་ཀྱི་ཆ་ནས་བགོས་ན་འཛམ་གླིང་གི་དང་པོར་ཆགས་ཡོད། སྔོན་དུས་རབས་བདུན་པ་ནས་བཟུང་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ཕྱི་འབྲེལ་སློབ་མ་དང་ཤེས་ཡོན་མིང་བཏགས། ཡོན་ཚད་དང་ཐོབ་ཐང་སོགས་དོ་དམ་རང་བཞིན་གྱི་སྒྲིག་གཞི་ལེགས་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད།དགོན་པ་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཆོ་ག་དང་། མི་སྣ་གསོ་སྐྱོང་། ཤེས་ཡོན་རྒྱུན་འཛིན། གསུང་རབས་ཉར་ཚགས་སོགས་མདོར་ན་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སློབ་གསོའི་རྒྱུད་འཛིན་དང་དར་སྤེལ་གྱི་འབྱུང་རྩའམ་གཏེར་གནས་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། སྡོམ་རྩིས་བྱས་པ་ལྟར་ན་དུས་རབས་སྔ་མའི་ལོ་རབས་ལྔ་བཅུ་བའི་མཚམས་སུ་དགོན་པ་ཆེ་ཆུང་ལྔ་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་དང་། དེ་ལས་གྲྭ་བཙུན་གྱིས་བརྒྱ་ཆའི་ཉེར་ལྔ་ཟིན་ཡོད། ད་དུང་ཁྱིམ་པ་བའི་མཁས་པའང་མང་བོ་ཡོད་དོ།། ཡང་གཅིག་བཤད་ན་བོད་མི་རིགས་ནི་འཛམ་གླིང་མིའི་རིགས་ལས་རིག་གནས་སློབ་གསོ་ཡི་ཐོན་ཁུངས་ཕྱུག་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། མི་གྲངས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན་ཆེས་ཤེས་ཡོན་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན།

མཚན་མོ་ཆ་གསུམ་དུ་བགོས་པའི་ཆ་དང་པོ་ནི། ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དམ་ནམ་སྟོད་དམ་ནམ་གྱི་སྲོད་ཆ། ཆ་གཉིས་པ་ནི་ནམ་གུང་ངམ་ནམ་གྱི་བར་ཆ། ཆ་གསུམ་པ་ནི་ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་དམ་ནམ་སྨད།

དེ་ཡང་རྗེ་ཐུའུ་བཀན་པས། སྟོན་པ་ཚད་མ་རྒྱལ་བ་ཙོང་ཁ་པའི། །བསྟན་པ་ཚད་མ་དགེ་ལྡན་གྲུབ་མཐའི་སྲོལ། །བསྟན་འཛིན་ཚད་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱས་མཛད་པའི། །ལོ་རྒྱུས་ཚད་མ་མདོ་ཙམ་གླེང་བར་བྱ། །གསུངས་པ་ལྟར། ཁྱད་པར་འཕགས་ཆོས་མང་བོས་བརྒྱན་པའི་དཔལ་རི་བོ་དགེ་ལྡན་པའམ་དགེ་ལུགས་པའི་གྲུབ་མཐའི་ཁྱད་ཆོས་མདོ་ཙམ་གླེང་བ་ལ། དགེ་ལུགས་པ་ཞེས་པའི་མིང་གི་རྒྱུ་མཚན། གྲུབ་མཐའི་སྲོལ་འབྱེད་བླ་མའི་ཆེ་བ། བསྟན་པའི་ཁྱད་ཆོས། བསྟན་འཛིན་དམ་པས་སྐྱོང་ཚུལ། ཕྱོགས་གཞན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་བརྗོད་བྱེད་ཚུལ་བཅས་དོན་ཚན་ལྔར་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་ན།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་བོད་རང་དབང་སྒེར་ལངས་བྱུང་བའི་རྗེས་ྋ་གོང་ས་མཆོག་དང་རྗེས་འཇུག་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་ནས། བཙན་འབྱོལ་བོད་གཞུང་གསར་འཛུགས་གནང་རྗེས་ཞྭ་སྒབ་པས་གཞུང་ཞབསགནང་བ་དང༌། ཁོང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་ཏུ་བསྐོ་བཞག་གིས་རྒྱ་གར་དང༌། འབྲུག སི་ཀིམ་བཅས་ལ་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་བརྒྱད་ཁྲི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་འཚོ་བ་བསྐྱར་གསོ་དང་བདེ་སྡུག་ལ་གཟིགས་སྐྱོང་གནང་རྒྱུའི་ལས་འགན་བསྐོ་བཞག་བྱས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ལོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་ནང་ Ireland དང་ Malaya གཉིས་ནས་གྲོས་འཆར་བཏོན་པའི་བོད་དོན་གྲོས་ཆོད་ཐོག་བགྲོ་གླེང་གནང་སྐབས་ཞྭ་སྒཔ་དང་སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་གཉིས་ཚོགས་ཞུགས་བྱས། ཚོགས་འདུ་དེའི་རྐྱེན་པས་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་ཐོག་གྲོས་ཆོད་སྔ་རྗེས་ཐེངས་གསུམ་བཞག་ཡོད།
བོད་རྗེ་བཞི་བཅུ་པ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ནམ་སད་ན་ལེགས་ནི། ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་དང༌། ཡུམ་ཚེ་སྤོང་བཟའ་མེ་ཏོག་སྒྲོན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་ཤིང་འབྲུག་ལོ་སྟེ་(སྤྱི་ལོ་༧༦༤)ལོར་སྐུ་འཁྲུངས། འདི་ཉིད་ཁྲི་སྲོང་གི་བུ་བཞི་པ་དེ་ཡིན། འདིས་བཙུན་མོ་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མོ་ལེགས་དང༌། མཆིམས་རྒྱལ་བཟའ་ལེགས་མོ་བཙན། ཅོག་རོ་བཟའ་བཙན་རྒྱལ་གསུམ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཏེ་རིགས་སྲས་ལྔ་ཙམ་འཁྲུངས། རྗེ་འདིའི་མཛད་གཙོ་ཁག་སྙིང་པོར་དྲིལ་ན། དང་པོ། རྒྱ་བོད་ཀྱི་སོ་མཚམས་ཡབ་མེས་སྐབས་བཞིན་བརྟན་སྲུང་མཛད་ཅིང་ཡབ་མེས་ཀྱི་དམག་ཟིལ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱས་ཚུར་གནོད་ཤུགས་ཆེར་མ་བྱུང་བས་རྒྱ་བོད་དབར་འདུམ་ཞིང་མཐུན་པར་བྱུང་། གཉིས་པ། སོག་ལྷ་ཁང་དགོན་སྡེ་དུ་མ་སྐར་ཆུང་གཙུག་ལག་ཁང་དང་། དབུ་སྟོད་ཞྭ་ལྷ་ཁང་སོགས་གསར་བཞེངས་དང་ཞིག་གསོ་ཅི་རིགས་གནང་། དེ་དང་ཆབས་གཅིག་གནས་དེ་དང་དེར་ཡི་གེ་བཀོད་པའི་རྡོ་རིང་བསླངས་པས་དུས་ཕྱིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱི་རྨང་གཞི་འཛིན་ས་བརྟན་པོར་བྱས། གསུམ་པ། དམ་པའི་ཆོས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་བརྡ་དང་ཐ་སྙད་ཀྱི་དཀར་ཆག་བཀས་བཅད་གཏན་འབེབས་བྱས་ཚུལ་ནི། དེ་ཡང་བསྒྱུར་ཡིག་གཏན་ལ་དབབ་པའི་རྩ་འཛིན་བྱེད་ས་དང་པོ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎའི་གཞུང་ལུགས་དང་མཐུན་པ། གཉིས་ན་གང་ཞིག་བསྒྱུར་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་དེའི་རྩ་བའི་བརྗོད་དོན་དང་མི་འགལ་བ། གསུམ་ན་བོད་སྤྱིའི་སྐད་སྲོལ་དང་མཐུན་ཞིང་གོ་བདེ་བ་བཅས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྒྱུར་དགོས་པ་དང་། དེ་ལ་ཡང་རྒྱ་རིམ་པ་བདུན་ལ་སོགས་པའི་བཀའ་གཙིགས་ཞིབ་ཆར་གནང་། སྔོན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཚོས་གོ་དཀའ་བར་བསྒྱུར་བའི་བརྡ་རྙིང་རྣམས་སྐད་གསར་བཅད་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དང་། དེ་དག་གི་གཞི་འཛིན་བྱེད་ས་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་གསར་རྩོམ་བྱེད་བཅུག་པ་སོགས་ད་ལྟའི་བར་དུ་བོད་གངས་ཅན་པའི་དམ་པའི་ཆོས་དང་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་གཟི་འོད་ཤར་ནུབ་ཀྱི་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་པོའི་ཁྱོན་ཀུན་མཐར་ཆགས་སུ་བརྡལ་བཞིན་པ་འདིའི་རྨང་གཞི་བརྟན་ཚུགས་གནང༌། རང་རེའི་ལོ་རྒྱུས་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་དང་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཟུར་ནོར་ནས། གསུང་རབ་སྐད་གསར་བཅད་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་མཁན་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་ནམ་རལ་པ་ཅན་དུ་བཤད་པ་ནི། ཡབ་མེས་ཀྱིས་སྐད་གསར་བཅད་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དེ་ཉིད་རྒྱུན་འཛིན་དང་དར་སྤེལ་ཆེས་ཆེར་གནང་བ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ན་མ་གཏོགས། ལོ་རྒྱུས་དངོས་དང་མཐུན་པ་ཞིག་མིན་ཏེ་ཐུགས་ཡིད་མི་ཆེས་ན། སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་བོད་རྒྱལ་སུའི་རིང་ལ་བརྩམས་པ་དང་དེའི་བརྗོད་དོན་གང་ཡིན་ལ་ལྟོས་ཤིག །ད་དུང་ཆོས་འབྱུང་བསྟན་པའི་པད་ཚལ་རྒྱས་པའི་ཉིན་བྱེད་དང་། ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ་སོགས་ལ་གཟིགས་ན་གསལ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། དེ་ལྟར་བཙན་པོ་འདིས་བསྟན་སྲིད་གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་གངས་ཅན་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་འཕྲིན་ལས་རླབས་ཆེན་མཛད་མཐར་དགུང་ལོ་ང་གཉིས་པ་ཤིང་མོ་ལུག་ལོར་(སྤྱི་ལོ་༨༡༥) སྒྲགས་ཀྱི་ཕུར་སྐུ་གཤེགས་པའི་བང་སོ་འཕྲུལ་གྱི་སྤྱི་མདུན་དུ་བཙུགས་ཤིང་། མིང་ལ་རྒྱལ་ཆེན་འཕྲུལ་གྱི་རི་བོ་བཏགས། དེའི་མདུན་དུ་རྡོ་རིང་བསླངས་པའི་ངོས་ལ་བཙན་པོ་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་བཀོད།

རྒྱ་སྐད་ཏུ（穴道）ཟེར། མིའི་ལུས་ཀྱི་ཕྱི་ངོས་སུ་མེ་བཙའ་དང་དངུལ་ཁབ་སོགས་ཀྱིས་དཔྱད་བཅོས་བྱེད་པའི་དོན་སྣོད་ཀྱི་ཁམས་དང་རྩ་སོགས་ཀྱི་གནས་འདུས་པའི་གནས་སོ།

༡༩༩༠ལོའི་ཟླ་༣པའི་ཚེས་༡༡ལ་ལེ་སུ་འན་ན་ལ་ཡང་བསྐྱར་དུ་རང་བཙན་ཐོབ་ནས་སུའུ་ལེན་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ལས་ཕྱིར་བུད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཐོག་དང་པོར་གྱུར། ད་ལྟ་ལེ་སུ་འན་ན་ནི་ཡོ་རོབ་སྤྱི་མཐུན་ལས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་ཆེས་མགྱོགས་པའི་རྒྱབ་ཁབ་དུ་གྱུར་ནས་༢༠༠༧ལོའི་ཟླ་༡༡པའི་ཚེས་༢༡ལ་ཟླ་སེ་བེ་རྒུན་གྲོས་ཆོད་ཀྱི་འཐུས་ཚབ་དངོས་སུ་གྱུར། ཕྱི་ལོ་༢༠༠༩ལོར་ལེ་སུ་འན་ནིའི་རང་ཉིད་མིང་སྟེང་ནས་སྟོང་ལོ་སྐྱེས་སྟོན་བཤམས་རྒྱུ་རེད།

༡ བློ་མ་ཕམ།གསར་སྐྱེས་ཀྱི་གཞོན་ནུ།རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་ཁ་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱན་ཡོད་པ་བདེན་དུ་ཆུག་ཀྱང་། ཞལ་ལྕེ་དགའ་གསུམ་དང་འདར་གསུམ་ཡོད་པས། ཁྱེད་ཀྱི་བློ་ཅི་ལ་ཕམ། ---དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ།
ལྟེ་ཁྲག་ས་ལ་འཕོས་སའི་བྱང་བརྒྱུད་ན།། ངུ་འབོད་གནམ་ས་དབྲལ་བའི་མནར་གཅོད་ལ།། བདེན་པའི་རྒྱབ་ལངས་འདི་ཡི་མཐའ་མཇུག་ཏུ།། རྒྱལ་ཁའི་གྲུབ་འབྲས་ལྡན་པའི་སེམས་གསོ་གནང༌།།

བོད་རྗེ་བཅུ་གཉིས་པ་ཐི་ཤོ་ལེགས་ནི། སྤྱི་ལོ་སྔོན་དུས་རབས་གཉིས་པའི་ནང་ཡབ་དེ་ཤོ་ལེགས་དང་། ཡུམ་ཀླུ་ལྕམ་མེར་མ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། གསས་མཁར་རྩེ་མ་ཁྱུང་རྒྱལ་བཞེངས། སྐུ་གཤེན་དབོན་སྲས་ཕུ་ལུ་གྲུ་འཛིན་གྱིས་མཛད། བཙུན་མོ་ས་སྨན་མཚོ་མོ་ཁབ་ཏུ་བསུས། རིགས་སྲས་ཨེ་ཤོ་ལེགས་སམ་གུ་རུ་ལེགས་འཁྲུངས། བང་སོ་གཡའ་སྤང་གི་མཚམས་སུ་བཏབ་ཅིང་ལེགས་གསུམ་པ་གྲགས། བོད་རྗེ་བཅུ་གསུམ་པ་ཨེ་ཤོ་ལེགས་སམ་གུ་རུ་ལེགས་ནི། སྤྱི་ལོ་སྔོན་དུས་རབས་གཉིས་པའི་ནང་ཡབ་ཐི་ཤོ་ལེགས་དང་། ཡུམ་མཚོ་སྨན་འབྲོང་མ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། དབོན་གསལ་འབེ་ཤོ་ཀྲམ་བསྟེན་ཞིང་ལྷ་བོན་ཅོ་ཕན་གྲགས་ཀྱིས་མཛད། གསས་ཁང་ས་ལེ་བང་དང་སྐུ་མཁར་ཡང་རྩེ་བཞེངས། བཙུན་མོ་གུར་སྨན་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཏེ་རིགས་སྲས་འབྲོང་ཞི་ལེགས་སྐུ་འཁྲུངས། བང་སོ་གཡའ་སྤང་མཚམས་སུ་བཏབ། ས་ཡི་ལེགས་དྲུག་ནང་གི་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །

དེང་སང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དིང་རི་རྫོང་ཁོངས་རོང་ཤར་ཆུས་ཆུ་དབར་དགོན་པ་ཡོད་ས་སྟེ། སྔར་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པ་སྐུ་ཚེའི་རིང་རྒྱུན་རིང་བཞུགས་ཤིང་མཐར་གནས་དེར་སྐུ་གཤེགས་པ་ཡིན། དེའི་ཉེ་འདབས་སུ་ལ་ཕྱི་གངས་རའམ། གངས་རྒྱལ་མོ་མཐོན་མཐིང་ཞེས（ཡོངས་གྲགས་སུ་ཇོ་མོ་གླང་མར་གྲགས）པའི་གངས་རི་ཆེན་པོ་དེ་ཡོད་པར་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་ལས་གསུངས།

བོད་རྗེ་བཅུ་བཞི་པ་འབྲོང་ཞི་ལེགས་ནི། སྤྱི་ལོ་སྔོན་དུས་རབས་དང་པོའི་ནང་ཡབ་གུ་རུ་ལེགས་དང་། ཡུམ་གུར་སྨན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། དབོན་གསས་གུ་རུབ་བཙན་དོ་མི་སེར་བསྟེན་ཞིང་ལྷ་བོན་ཅོ་སྙན་རིང་གིས་མཛད། གསས་ཁང་རིན་ཆེན་ཟུར་མང་དང་སྐུ་མཁར་ཁྲི་རྩེ་བཞེངས། བཙུན་མོ་མཚོ་སྨན་འབྲོང་མོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཏེ་རིགས་སྲས་ཐི་ཤོ་ལེགས་སྐུ་འཁྲུངས། བང་སོ་གཡའ་སྤང་མཚམས་སུ་བཏབ། འདི་ཉིད་ས་ཡི་ལེགས་དྲུག་ནང་གི་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །

གཤམ་གྱི་རེའུ་མིག་ནང་དུ་རྩ་རྫས་གསུམ་རེ་བྱས་པའི་རྩ་རྫས་ཀྱི་རིགས་ཁ་ཤས་ཤིག་བྲིས་ཡོད་ལ། རྩ་རྫས་དེ་དག་ནི་རེའུ་མིག་གི་གཞུང་དུ་མ་རྡུལ་གྱི་གདོས་ཚད་ཆུང་བ་ནས་ཆེ་བའི་བར་བསྒྲིགས་ཡོད། རྩ་རྫས་ཀྱི་རིགས་དེ་དག་ནས་ཌོ་བྷེ་རེའི་ནེར་གྱི་སུམ་ཚན་གང་དག་ཡིན་པ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཐུབ་བམ།

བོད་རྗེ་ཉེར་བདུན་པ་ཁྲི་ཐོག་རྗེ་བཙན་ནི། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་གསུམ་པའི་དུས་མགོ་ཙམ་དུ་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྒྲ་དཔུང་བཙན་དང༌། ཡུམ་སྨན་བཟའ་གླུ་སྟེངས་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། འདི་ལ་གཅུང་པོ་རྒུང་མཐའ་དང༌། སྣུབས་མཐའ། འབྲིང་སྙ། སྙ་འབྲིང་བཅས་བཞི་ཡོད་ཀྱང་ཚང་མ་ཐང་མཚམས་སུ་ཕབ། ཐང་མཚམས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་ལས་དམའ་བ་དང༌། འབངས་ལས་མཐོ་བ་ཞིག་གི་ཐོབ་ཐང་ཡིན། སྐུ་བོན་ནི་ཞང་ཞུང་མུ་ཧ་ལ་རྒྱལ་ཡིན་ཞིང་འདིས་མུ་མཐུད་གདུང་རབས་གསུམ་གྱི་སྐུ་བོན་བྱས། བཙུན་མོ་རུ་ཡོང་བཟའ་སྟོང་རྒྱལ་མཚོ་་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཏེ་རིགས་སྲས་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་སྐུ་འཁྲུངས། གཤེགས་རྗེས་བང་སོ་གངས་དཀར་རྩེ་ལ་བཏབ། འདི་ཡན་གདུང་རབས་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་དུ། ཆབ་སྲིད་སྒྲུངདང་ལྡེའུ་བོན་གྱིས་བསྐྱངས་ཞེས་གྲགས། རྒྱལ་པོ་འདི་ཉིད་བཙན་ལྔ་ལས་བཙན་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་པོ་འདི་དག་གི་རིང་དུའང་ཞང་ཞུང་གི་བོན་སྟོན་རེ་བཀུར་ཏེ་སྲིད་ཀྱི་སྟངས་འཛིན་སྒྲུང་སྡེའུ་བོན་གསུམ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་བའི་ཐབས་ཇུས་ཀྱང་སྒྲུང་ལྡེའུ་བོན་གྱིས་མཛད་པ་སོགས་ནི་རྒྱལ་རབས་གོང་མ་རྣམས་དང་མཚུངས་ཤིང་བོན་གྱི་བསྟན་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བྱས།
༡༩༠༣ལོར་ཨ་མེ་རི་ཁ་པས་གནམ་གྲུ་དང་པོ་གསར་སྐྲུན་བྱས་པ་ནས་བཟུང་། འཛམ་གླིང་འཁྲུག་ཆེན་དང་པོ་ལངས་པའི་བར་དུ། རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་གནམ་གྲུའི་སྡོམ་གྲངས་༡༠༠༠ལས་མི་འདའ། གཡུལ་འཁྲུག་གིས་གནམ་གྲུའི་གྲངས་ཀ་ཇེ་མང་དུ་འཕར་དུ་བཅུག་སྟེ། གཡུལ་འཁྲུག་གི་དུས་མཇུག་ཏུ་བསླེབས་དུས། དམག་སྤྱོད་གནམ་གྲུ་སོ་སོའི་བསྡོམས་གྲངས་ཁྲི་༡ལྷག་ལ་བུད་ཡོད། གཡུལ་འགྱེད་ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་གནམ་གྲུ་བེད་སྤྱད་དེ་བར་སྣང་ཁ་ལོ་སྒྱུར་དབང་བརྩད་ནས། ས་ངོས་དང་མཚོ་སྟེང་གི་གཡུལ་འཁྲུག་ལ་རམ་འདེགས་བྱས། འགྲོ་བ་མིའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྙིང་བཅུད་ལྟ་བུའི་གནམ་གྲུ་དེ་དག་ནི་གཡུལ་འཁྲུག་ཁྲོད་དུ། འགྲོ་བ་མི་རང་ཉིད་ལ་གནོད་པ་སྐྱེལ་བྱེད་དང་རང་ཉིད་རྩ་མེད་དུ་གཏོང་བའི་མཚོན་ཆ་གཙོ་བོ་རུ་གྱུར།

དེ་ཡང༌། ༵༵ ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ ཀཀ ལས། བོད་ཡུལ་མི་ཡི་འགྲོ་བར། དེ་ཚེ་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་བཅུ་གཉིས་དང༌། མཐའ་མར་རྒྱལ་ཕྲན་བཞི་བཅུས་དབང་བྱས་སྐད་ཅེས་གསུངས། དེ་ཡང་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་བཅུ་གཉིས་ནི། ༡ མཆིམས་ཡུལ་གྲུ་ཤུལ་ན་མཆིམས་རྗེ་ནི་གུ་ཡོང༌། བློན་པོ་སྣང་དང་དིང༌། ༢ ཞང་ཞུང་ཡུལ་ན་ནི། རྒྱལ་ལིག་སྙ་ཤུར། རྨ་དང་ར་སངས་བློན། ༣ དེ་བཞིན་དུ་མྱང་རོ་ཕྱོད་དཀར་ན་གཙང་རྗེ་ཐོད་དཀར་བློན་པོ་གནང༌། ༤ གནུབས་ཡུལ་གླིང་དགུ་ན་སྣུབས་རྗེ་དམིགས་པ་བློན་པོ་རྨེའུ་དང་འབྲོ། ༥ ཉང་རོ་ཤམ་པོར་ལོ་རྔམ་རྗེ་བློན་པོ་ཤེ་སུག་གཉིས། ༦ ཀྱི་རི་ལྗོན་སྔོན་ན་ཀྱི་རྗེ་རྨང་པོ་བློན་པོ་ངམ་དང་འབྲོ། ༧ ངམ་ཤོང་ཁྲ་སྣར་ཟིངས་རྗེ་ཁྲི་འཕྲང་བློན་མགར་དང་གཉན། ༨ འོལ་ཕུ་སྤང་མཁར་དུ་ཟིང་རྗེ་གོང་ནམ་བློན་པོ་རྔོག་དང་སྦས། ༩ ཀྲིཎཥ་རོལ་མོ་གོང་དུ་བྲང་རྗེ་གོང་ནམ་བློན་སྤྲད་དང་ཞུགས། ༡༠ ཀོང་ཡུལ་བྲེ་སྣ་ན་ཀོང་རྗེ་དཀར་པོ་ཏུག་དང་མཁར་བ་བློན། ༡༡ དྭགས་ཡུལ་རྣམ་གསུམ་ན་ཉང་བཙུན་གླང་རྒྱལ་བློན་པོ་བུག་དང་ངོ་རྗེ། ༡༢ དྭགས་ཡུལ་གྲུ་བཞི་ན་དྭགས་རྗེ་མང་པོ་རྒྱལ་བློན་པོ་རླངས་སྐམ་གཉིས་སོ།།

རྒྱ་བོད་གཉིས་གནའ་སྔ་མོ་ནས་བཟུང་ཟམ་མ་ཆད་པར་འབྲེལ་བ་ཟབ་མོ་བྱུང་ཡོད། བོད་མི་རིགས་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་རྒྱ་རིགས་སྤུན་ཟླ་རྣམས་བོད་ཁུལ་ནས་འཚོང་གཉེར་དང་ལས་གཉེར་གསར་སྐྲུན། གནས་སྡོད་དང་ཡུལ་སྐོར་ལྗོངས་རྒྱུ་སོགས་གང་བྱས་ཀྱང་དགའ་བསུ་དང་མཐུན་རྐྱེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྦྱར་དང་སྦྱོར་བཞིན་ཡོད། རྒྱ་རིགས་སྤུན་ཟླ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཞིག་བོད་ཡུལ་ན་བདེ་ཞིང་སྐྱིད་པའི་ངང་གཞིས་ཁྱིམ་བཟུང་ཡོད་པ་དང་། བོད་ཁུལ་གྱི་ཏང་དང་སྲིད་གཞུང་། དམག་སྒར། ཞིབ་འཇུག སློབ་གསོ་སོགས་སྡེ་ཁག་སོ་སོའི་འགོ་གཙོ་དང་ལས་གཉེར་རྐང་འཛིན་པ་གྱུར་ཡོད་པ་མ་ཟད་དེ་དག་ལ་བརྩི་བཀུར་དང་དགའ་བསུ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

ཕྱི་ལོ་ 1791 ལོར་མན་ཇུ་གོང་མ་ཆན་ལུང་གིས་རྒྱ་དམག་ཕོན་ཆེ་བཏང་སྟེ་དམག་རོགས་བྱུང་བས། བོད་ཕྱོགས་ཀྱིས་དཔའ་ངར་ཆེན་པོས་ཕར་རྒོལ་བྱས་ཏེ་གོར་དམག་རྣམས་ཕྱིར་འབུད་བཏང་སྟེ་རྒྱལ་ས་ཀ་ཐ་མན་གྲུ་མ་ཐུག་བར་སླེབས་སྐབས། གོར་ཥ་རྣམས་སྐྲག་སྟེ་བོད་པའི་མི་གཏེར་དང༌། གདན་ས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་སོགས་ནས་བརྐུ་འཕྲོག་བྱས་པའི་དངོས་རྟེན་ཁག་ཅིག་བཅས་ཕྱིར་སློག་ཞུས་ཏེ་ཞི་ཆིངས་ཡོང་བར་རེ་འབོད་ཞུས་པར་བརྟེན། གོར་བོད་དབར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་སྟེ། དེ་སྔའི་ཆིངས་དོན་ལ་གནས་ཏེ་གོར་བོད་གཉིས་ཕན་ཚུན་དུས་གཏན་དུ་ཞི་མཐུན་མཉམ་གནས་བྱ་རྒྱུར་མོས་མཐུན་བྱུང།
དེ་ནས་ཁོང་ཨ་ཁུ་གུང་ཐང་བློ་གྲོས་ཚང་ལ་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་ཞིབ་པར་ཞུས་ཤིང་རང་ཉིད་སྐྱ་སར་བབས་ནས་ཕུ་བོའི་དགྲ་ཤ་ལེན་རྒྱུ་ཞེས་ཞུས་པ་ན། བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཞིག་ལ་ཁོང་ཨ་ཁུ་རིན་པོ་ཆེས་ཀྱང་དེ་འགྲིག་གི་གསུངས། འོན་ཀྱང་དགེ་རྩ་སྔོན་ལ་བསྒྲུབས་རྗེས་དགྲ་ཤ་ལེན་དུ་སོངས། བསྒྲུབ་རྒྱུའི་དགེ་རྩར་ལམ་རིམ་ཆེན་མོའི་སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུའི་ཆོས་སྐོར་དེ་བློ་ལ་བྱང་བར་ཟུངས་གསུངས།

དེ་མཚུངས་ཐའི་ལན་ཌ་ (Thailand-Siam)ལ་རྒྱ་ནག་ནས་ཡང་ཡང་བསུན་གཙེར་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཐའི་ལན་ ཌའི་རྒྱལ་པོ་ཀོ་ལོ་ཕིང་ (Kolo Feng) ཞེས་པས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་སྐྱབས་བཅོལ་ཞུས་ནས། བོད་དང་ཐའི་ལན་ཌ་དབར་དྲག་པོའི་མཐུན་ཕྱོགས་བཟོས་རྗེས་སླར་ཡང་རྒྱ་མིས་བཙན་ འཛུལ་བྱས་པར་ཚ་བ་རོང་ཡུལ་ཆུའི་བརྒྱུད་བོད་དམག་བཏང་སྟེ་རྒྱ་དམག་རྣམས་མཐར་ སྐྲོད་བཏང༌། དེ་རྗེས་ཐའི་ལན་ཌའི་རྒྱལ་པོ་ཀོ་ལོ་ཕིང་གི་རྗེས་འཛིན་ཨེ་མོ་ཤུན་( Imo Shun) གྱི་སྐབས་བོད་རྒྱལ་ལ་དམག་རོགས་གནང་དགོས་ཞུས་དོན་ཐའི་ལན་ཌ་དང༌། བོད་དམག་མཉམ་སྦྲེལ་གྱིས་ཕར་རྒོལ་བྱས། བོད་དམག་རྣམས་ཐའི་ལན་ཌར་ལོ་བརྒྱད་བསྡད་དེ་མཐར་རྒྱ་ནག་དང་ཐའི་ལན་ཌ་དབར་ཞི་བའི་མཐུན་འགྲིག་བྱུང་བ་དང་བོད་དམག་རྣམས་ཕྱིར་ལོག་བྱས་འདུག།

རྒྱལ་རབས་སོ་དྲུག་པ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྟན་ནམ་མེས་ཨག་ཚོམ་གྱི་སྲས་འཇང་ཚ་ལྷ་དབོན་ལའང་སྤྱི་ལོ་ 712 ལོར་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་པོའི་སྲས་མོ་ཀེམ་ཤིང་ཀོང་ཇོ་སློང་བར་བཏང་བ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་དབང་ཤུགས་ལ་མ་བཟོད་པར་མི་འདོད་བཞིན་དུ་སྲས་མོ་སྟེར་དགོས་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་སྲས་འཇང་ཚ་ལྷ་དབོན་གློ་བུར་དུ་གཤེགས་པས་ཀོང་ཇོ་ཡབ་ཀྱིས་ཁབ་ཏུ་བཞེས། ནམ་ཞིག་བཙུན་མོ་ནང་ཁུལ་མ་མཐུན་པར་བརྟེན་ཀོང་ཇོ་ཡང་ཡང་བྲོས་གྲབས་བྱས་པར་རྒྱ་རྒྱལ་གྱིས་མཁྱེན་ཏེ། གལ་སྲིད་བུ་མོ་བྲོས་ཡོང་བ་ཡིན་ན་རྒྱ་བོད་དབར་དམག་འཁྲུག་ཡོང་ངེས་སྙམ་པའི་བློ་འཚབ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ངང་ནས་བོད་དུ་དམིགས་བསལ་བང་ཆེན་བཏང་སྟེ། ང་དང༌། ངའི་ལུང་པའི་དོན་དུ་བུ་མོ་ཁྱོད་བོད་ལ་སྡོད་རོགས་ཞེས་ཕྱག་བྲིས་ནན་པོ་བཏང་དགོས་བྱུང་འདུག། སྤྱི་ལོ་755པ་ཤིང་ལུག་ལོར་ཡར་འབྲོག་སྦྲ་ཚལ་དུ་བློན་པོ་འབལ་ལྡོང་ཙབ་དང་ལང་མྱེས་གཟིགས་གཉིས་ཀྱིས་ལྐོག་ཏུ་བཀྲོངས་ཞེས་གྲགས།

བོད་ཀྱི་ཚོན་བཟོ་ནི་ས་གནས་ཀྱི་ཡུལ་ཐོན་ལག་རྩལ་ཡིན་ཞིང་དེ་ཡང་སྤྱི་ལོའི་གོང་གི་ལོ་ཉིས་བརྒྱའི་སྔོན་ནས་བྱུང་ཡོད་པ་ནི་བོད་ཀྱི་ལྷ་བྲིས་ལོ་རྒྱུས་ནས་མཐོང་ཐུབ་ཅིང། བོད་ས་གནས་རང་དུ་ཚོན་སྣ་ལྔའི་ཐོན་ཁུངས་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད་པས་མིང་ལ་བོད་ཚོན་ཟེར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དེ་ཡིན། གཞན་ཡང་སྤྱི་ལོའི་གོང་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཐོན་ཚོན་སྣ་ལྔ་བེད་སྤྱད་ནས་བལ་ཚོན་སྐུད་པ་སྣ་ལྔ་བཟོ་ཤེས་པ་དང་། བོན་པོའི་ཆོ་ག་བྱེད་མཁན་ཚོས་བལ་ཚོན་སྣ་ལྔའི་སྐུད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མདོས་གཏོང་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པ་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་གསལ་པོ་འདུག བོད་ཚོན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ནི་གཞི་བརྟན་པོ་ཡོད་པ་དང་། དེས་བལ་སྐུད་ལ་ཚོས་བརྒྱབ་ནས་གདན་འཐག་རྗེས་ཆུ་ནང་དུ་བཀྲུས་ཀྱང་ཚོན་མདོག་ཕན་ཚུན་མ་འདྲེས་པར་གནས་ཐུབ་པས་ཕྱི་རྒྱལ་ནས་ཐོན་པའི་ཚོན་ལས་སྤུས་ཚད་ཧ་ཅང་ལེགས། ཚོན་གྱི་རྒྱུ་ཆ་ནི་སེར་པོའི་རྒྱུ་བ་བླ། དམར་པོའི་རྒྱུ་བཙག་དང་མཚལ། སྔོན་པོའི་རྒྱུ་རམས་དང་མཐིམ། ལྗང་པོའི་རྒྱུ་སྤང་། དཀར་པོའི་རྒྱུ་དཀར་རག ནག་པོའི་རྒྱུ་སྒྲོན་མ་ཤིང་བསྲེགས་པའི་དུད་དྲེག་བཅས་ཚང་མ་བོད་རང་ནས་ཐོན་པ་དང་། ཚོན་དེ་དག་སྦྱོར་སྡེབས་བྱས་ནས་ཚོན་མདངས་རིགས་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་བཟོས་ཆོག་པ་རེད། ཚོན་དེ་རྣམས་ཐོག་མར་སྙིགས་རོ་འདོན་ཆེད་ཚགས་རྒྱག་དགོས་པ་དང་། དེ་ནས་ཀོ་བ་དང་རྭ་ཅོ་བཙོས་པའི་སྤྱིན་ཆུ་བསྲེས་ཏེ་འདུལ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་པ་སོགས་ཚོན་གྱི་ལག་ལེན་ཉམས་མྱོང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་པ་རེད། བོད་ཚོན་བཟོ་བའི་ལག་ལེན་གྱི་ཉམས་མྱོང་སྐོར་སྡེ་དགེ་དེའུ་དམར་འགེ་བཤེས་བསྟན་འཛིན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི《བཟོ་དབྱིབས་པ་ཊ》བོད་ཀྱི་ཚོན་དང་། པིར། ཚོས་རྒྱག སྣག་ཚ། གསེར་དངུལ་ཟངས་ལྕགས་ཀྱི་བཟོ་ལས། ཤོག་བཟོ། རྔ། རོལ་མོ། འཚེམ་བུ། སྤོས་སྦྱོར། རྫས་འགྱུར་སྣ་ཚོགས་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་ལེའུ་བདུན་ཡོད་པ་བྲིས་མ་ལས་དཔར་མེད།
སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་འདི་ཉིད་དཔེ་སྐྲུན་གྲུབ་རྗེས་ཡོངས་གྲགས་སུ་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་ནང་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དཔེ་དེབ་ཁག་ནས་ཚད་གཞི་འཛིན་ས་གཙོ་བོ་ཞིག་དང༌། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་སློབ་གཉེར་གནང་མཁན་རྣམས་ལ་ཟུར་ལྟའི་དཔེ་དེབ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར། ཕྱིས་སུ་བོད་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་དང་མི་དམངས་ཀྱི་དགོས་འདུན་ལྟར་དེབ་དེ་བོད་ཡིག་ནང་རྩོམ་བསྒྱུར་དང༌། ལེགས་བཅོས་བྱས་ནས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ (An Advanced Political History of Tibet) ཞེས་པོད་གཉིས་སུ་བགོས་ཏེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༦ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་ཡོད། ཁོང་གི་དཔེ་དེབ་གཞན་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་རིགས་ནི། ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་དཀར་ཆག་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་ཞེས་པའི་དབྱིན་བོད་ཤན་སྦྱར་ཅན་ཞིག་བོད་གཞུང་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོར་ཀ་ལི་ཀ་ཏར་ཡོད་པའི་Baptist Mission Press ནས་དཔེ་བསྐྲུན་གནང༌།

དེས་ན་འདིར་ཞི་བ་ལྷས། སྔོན་བརྗོད་མ་བྱུང་པ་ཡང་འདིར་བརྗོད་མེད། །ཅེས་པའི་ལུང་དེ་འདིར་ལུང་འདྲེན་ཞུ་རྩིས་མེད་ལ། དེའི་ཚབ་ཏུ་སྔོན་ཆེད་མ་བྱས་པ་ཞིག་གསར་དུ་བྱས། ཞེས་པའི་བསྡོམས་ཚིག་འདི་འགྲེལ་བྱེད་འདིའི་བསྡོམས་ཚིག་ཏུ་བཀོད་པ་ཡིན། འདི་ཉིད་རང་གིས་འཇོན་པ་གཅིག་པོས་མིན་པར། འཛིན་སྐྱོང་གི་གཟིགས་སྟངས་ལེགས་པ་དང་། ཆ་རྐྱེན་གྱི་ཡོ་བྱད་བཟང་བ། འཕགས་བོད་ཀྱི་མཁས་ཆེན་མང་བ། དཔེ་མཛོད་ཀྱི་དཔེ་ཚོགས་མང་བ་སོགས།་ཡུལ་དུས་གནས་བབ་གང་ཅི་ནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གོ་སྐབས་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན།

ས་འོག་གི་དངོས་གྲུབ། སྟེང་འགྲོའི་དངོས་གྲུབ། རལ་གྲིའི་དངོས་གྲུབ། ཚར་གཅོད་ ཕན་འདོགས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ། རིལ་བུའི་དངོས་གྲུབ། གཏེར་གྱི་དངོས་གྲུབ། རྐང་ མགྱོགས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ། བཅུད་ལེན་གྱི་དངོས་གྲུབ་བོ། །

དེ་ལས་ལྡོག་པའི་གནས་ཚུལ་ནི།བཙན་པོས་གཉོམ་ཆུང་ཟ་བའི་མི་རིགས་སམ་རིགས་རྒྱུད་འཐབ་རྩོད་ཡང་ན་དམར་འཛིང་ཁྲོད། སྟོབས་ལྡན་དབང་བསྒྱུར་མི་རིགས་ཀྱིས་རང་གི་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་ཐད་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་དང་ཁྱད་འཕགས་གོ་གནས་ལ་བརྟེན་ནས།ཞི་དྲག་གམ་མངོན་ལྐོག་གང་རུང་གི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས། དབང་བསྒྱུར་མྱོང་བའི་མི་རིགས་ཉམ་ཆུང་ངམ་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་གདོད་ནས་ཡོད་པའི་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་འདྲིས་སོགས་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་དང་ལྷག་པར་དུ་སྐད་དང་ཡི་གེ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། འདི་ལ་སྤྱིར་བཏང་དུ་མི་རིགས་གཞན་བསྒྱུར་སྲིད་ཇུས་ཟེར། མི་རིགས་གཞན་བསྒྱུར་ཞེས་པ་ནི་མི་རིགས་ཤིག་གི་གཞི་རྩའི་ཁྱད་ཆོས་རྣམས་བཙན་དབང་དང་ཡང་ན་ཞི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་མི་རིགས་གཞན་ཞིག་གི་གཞི་རྩའི་ཁྱད་ཆོས་སུ་བསྒྱུར་བ་དེ་ལ་ཟེར།མར་ཁེ་སིས་འདི་ལྟར་གསུངས་མྱོང་སྟེ།བཙན་དབང་གིས་མི་རིགས་གཞན་བསྒྱུར་བྱེད་པ་ནི་མགོ་བོ་འབྲེག་པའི་མི་རིགས་གཉའ་གནོན་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་རྨང་གཞི་སྟེང་མངོན་འགྱུར་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་དང་། སི་ཏ་ལེན་གྱིས་ཀྱང་གཞན་བསྒྱུར་སྲིད་ཇུས་ནི་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་དྲག་མཛོད་དུ་གཏན་ནས་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན།རྒྱུ་མཚན་ནི་དེ་ནི་མི་དམངས་དང་གསར་བརྗེ། དམངས་གཙོ་བཅས་ལ་རྒོལ་བའི་གནོད་འཚེ་དང་བཅས་པའི་སྲིད་ཇུས་ཤིག་ཡིན་ཞེས་སོ། །

བོད་རྗེ་བཅུ་དགུ་པ་སེ་སྣོལ་པོ་ལྡེ་ནི། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་དང་པོའི་ནང་དུ་ཡབ་རྒྱལ་པོ་སེ་སྣོལ་ནམ་ལྡེ་དང༌། ཡུམ་ཀླུ་ཐང་མེར་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། སྐུ་བོན་ཞང་ཞུང་ཨ་སོ་གཙུག་ཕུད་ཀྱིས་མཛད་ཅིང་གསས་ཁང་ཞིག་ཀྱང་བཞེངས། །བཙུན་མོའོ་བཟའ་རི་མོ་མཚོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། རིགས་སྲས་ལྡེ་སྣོལ་ནམ་སྐུ་འཁྲུངས། བང་སོ་ཆུ་བོའི་གཞུང་ལ་བཏབ། འདི་ཉིད་ཆུ་ཡི་ལྡེ་བརྒྱད་ལས་ལྡེ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །
བླ་མ་དག་གིས་དྲན་འཕྲུལ་ཡང་ཡང་ལམ་ལྷོང་བྱུང་སྟེ།མཐར་སློབ་མ་ཉམ་ཆུང་དག་དྲག་ཤུལ་གྱིས་ཞེད་སྣང་སློང་བྱེད་དུ་བཟོས་པ་ནི། ལྷ་སྲུང་གི་གསོལ་ཁ་དང་འབག་སྐུ་སྐྱི་གཡའ་བ་དག་ཡིན་ཅིང་སློབ་འབངས་དག་གིས་གནས་ཚུལ་མི་ལེགས་པ་དང་ཁ་ན་སོ་ཚ་ཞིག་བྱུང་བ་ཚུན་ཆད་དུ་ལྷ་སྲུང་གི་འབག་མགོའི་མདུན་དུ་ལྕེ་བསྣར་ཏེ་གསོལ་མཆོད་ཁོ་ན་བྱེད་པ་ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཟེར་བ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཆེར་མེད་པར་བྱས་པ་མ་ཟད།རི་བོང་རྭའི་མཆེད་དུ་གྱུར་པའི་ལྷ་སྲུང་དག་ལ་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་ཅིང་ཡེ་ཤེས་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་མིང་གིས་བསྙད་དེ་རང་སྲོག་དང་སྤུན་ཟླའི་ཁ་ངོ་ལ་མི་ལྟ་བར་འཐབ་འཁྲུག་རྒྱག་པ་དང་གཞུང་གི་དོན་ཆེན་དག་ལྷ་འདྲེར་བརྫུས་པའི་མི་ངན་གཡོ་ཅན་དག་གི་ཁར་མཉན་པ་དང་།གལ་ཏེ་ཆོས་རྩོད་དེའི་ཁྲོད་ནས་སྲོག་ཤོར་ཡང་འགྲོ་ས་ཞིང་ཁམས་ལས་མེད་པར་འདོད་པས་ཁ་ཆེ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་ཉེ་ལ་འདི་ནི་བླ་མའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་རྟགས་གཉིས་པའོ།

རི་དེ་ཡང་ལྷོ་ཁའི་ཡར་ལུང་ཁུལ་དུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་འདྲ་ཞིང་མོང་མཁར་ཟེར་བ་ནི་མོན་མཁར་ལ་གོ་དགོས་འདྲ་བས། དེ་ལྟར་ན་མོན་མཁར་ནི་དེང་སང་གྲ་ནང་རྫོང་མོན་མཁར་ཟེར་བ་དེ་ཡིན་ནམ་སྙམ་སྟེ་བརྟག

ལྷ་ས་རྩོམ་རིག་མེ་ལོང་རྩོམ་སྒྲིག་ཁང་དུ་འབྲེལ་གཏུགས་བྱེད་ཚུལ་ནི། སྐད་འཕྲིན་ཁ་བྱང༌། Lhasamelong གློག་འཕྲིན་ཁ་བྱང༌། editor@lhasapost.com ངོ་དེབ་དྲ་བྱང༌། editor@lhasapost.com དྲ་ཚིགས་གསར་བའི་ཁ་བྱང༌། www.lhasapost.com

བཞི་བ། བོད་རིགས་སྤུན་ཟླ་རྣམས་གནས་གཞན་དུ་འགྲོ་སྐབས། སྒྲུབ་དགོས་པ་དང་སྒྲུབ་མི་འོས་པ་ངོ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་གཞན་གྱི་མི་དག་གིས་ང་ཚོ་དང་ལེན་དང་བརྩི་བཀུར་བཅས་ཕན་ཚུན་འཆམ་མཐུན་ངང་ནས་འདྲིས་པར་བྱ་དགོས།

གསང་སྔགས་རྒྱུད་སྡེ་བཞི་ཡི་ནང་ནས་བྱ་རྒྱུད་ཀྱི་གྲས་ལ་ཟེར། བྱ་རྒྱུད་ཅེས་པའི་གོ་དོན་དང་། ནང་གསེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་སོགས་ངོ་སྤྲོད་རགས་བསྡུས་ཙམ་ཞིག་གཤམ་གསལ་བྱ་རྒྱུད་ཅེས་པའི་སྐབས་སུ་གཟིགས།

རྗེ་ཉིད་བླ་མ་དབུ་མ་བ་ལ་ཕུལ་བའི་ཡེ་གེ་ལས། སྤྱིར་ད་ལྟ་བོད་ན་གསང་སྔགས་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གདམས་པ་མཐའ་ཡས་པ་སྣང་ཞིང་། དེ་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་ལ་མ་བརྒྱུད་པ་མི་སྣང་བས། ཡི་དམ་རེ་གསུང་བ་ཙམ་ལས་རྒྱུ་མཚན་གཞན་འགོད་རྒྱུ་མ་རྙེད་ན། ཐད་ཀ་ཐད་ཀའི་བློ་ངོ་འབའ་ཞིག་ཏུ་སོང་ནས། ལམ་གྱི་གནད་མ་འཕྱུགས་པ་ཞིག་ལ་ངེས་པ་རྣམ་དག་སྐྱེ་བའི་ཐབས་མི་འདུག །དེས་ན་གཟུ་བོར་གནས་པའི་སྒོ་ནས་བློ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལམ་འཕྱུགས་མེད་ཅིག་འཚོལ་ན་མདོ་སྡེ་རྒྱུད་སྡེ་གང་དང་ཡང་མི་འགལ་ཞིང་། དེ་དག་ནས་ཟིན་པ། དེ་ཡང་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་གཅིག་གི་རིགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་དྲང་ངེས་ལེགས་པར་ཕྱེ་སྟེ་མཐའ་གཞན་དུ་དྲང་དུ་མི་བཏུབ་པར་རིགས་པས་གནོད་མེད་དུ་གྲུབ་པ་ཞིག་མེད་མི་རུང་བར་སྣང་པས། གསུང་རབ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་དེའི་དགོངས་པ་འཚོལ་བའི་རིགས་པའི་སྒོ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་རྩིས་པོ་ཆེར་བཟུང་ནས། ཞེས་པ་ལྟར།ཐོས་པའི་རྣམ་གྲངས་བསགས་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། ལུང་རིགས་རྣམ་དག་གི་སྒོ་ནས་དཔྱད་པ་ཕྲ་ཞིང་ཕྲ་བས་བདར་ཤ་བཅད་དེ་གཞུང་ཆེནཔོའི་དགོངས་པའི་གནད་ལ་གཏུགས་ཅི་ཐུབ་བྱེད་པ་རྗེ་བླ་མའི་ཐོས་བསམ་དང་འཆད་རྩོམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་སྣང་ངོ། བོད་ཡིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་བཀའ་བསྟན་བོ་ཏི་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་ཡོད་པ་དེ་དག་རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་གཟིགས་ཞིབ་མ་གནང་བ་ཕལ་ཆེར་མེད་པ་འདྲ། རྟེན་འབྲེལ་བསྟོད་པར། དེ་ལྟར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཡི། །ལུགས་བཟང་དེ་ཡང་མི་མཁས་པའི། །སྐྱེ་བོས་བལ་བ་ཛ་བཞིན་དུ། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་འཛིངས་པར་བྱས། །ཚུལ་འདི་མཐོང་ནས་བདག་གིས་ནི། །འབད་པ་དུ་མས་མཁས་པ་ཡི། །རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཁྱོད་ཀྱི་ནི། །དགོངས་པ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བཙལ། །དེ་ཚེ་རང་གཞན་སྡེ་བ་ཡི། །གཞུང་མང་དག་ལ་སྦྱངས་པ་ན། །ཕྱི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་དྲ་བ་ཡིས། །དག་གི་ཡིད་ནི་ཀུན་ཏུ་གདུངས། །

རྨི་ལམ་མ་ཡིན་སད་ནས་ས་འདིར་འབྱོར།། འཁྲུལ་སྣང་མ་ཡིན་དྲན་པའི་རང་ངོ་འཕྲོད།། སད་ནས་དྲན་པའི་རང་ངོ་འཕྲོད་བཞིན་དུ།། གོ་སྐབས་འདི་ཡི་མཇུག་སྣེ་དེ་རིང་ཟིན།།

ཕ་སའི་ཁྲག་མཚོ་དྲོན་མོའི་རླབས་ཀྱི་རིས།། མིག་ཆུའི་ཟོལ་དུ་འབབ་པའི་ཞུ་སྙན་གཏམ།། མི་ངོ་དངོས་འཕྲོད་བྱུང་བའི་འབབ་སྟེགས་ནས།། བྲེལ་མེད་དལ་གྱིས་འབབ་པའི་གོ་སྐབས་ཐོབ།།
ཕྱི་ལོ་ 1913 ལོར་ཧེན་རི་མོ་སེ་ལེས་(Henry Moseley) ཀྱིས་མ་རྡུལ་ཞིག་གི་རྡུལ་གྲངས་ནི་མ་རྡུལ་དེའི་གདོས་ཚད་ལས་གཞི་རྩའི་ཁྱད་ཆོས་ཆེ་བའི་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཏེ། མེན་ཌེ་ལི་ཧྤེ་ཡི་དུས་འཁོར་གཏན་སྲོལ་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་ཡོད་རྐྱེན། དེང་རབས་ཀྱི་དུས་འཁོར་རེའུ་མིག་ནི་རྩ་རྫས་སོ་སོའི་རྡུལ་གྲངས་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་མ་ཟད། དེང་རབས་ཀྱི་དུས་འཁོར་རེའུ་མིག་གཏན་སྲོལ་གྱིས་‟རྩ་རྫས་སོ་སོའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་དེ་དག་སོ་སོའི་རྡུལ་གྲངས་ཀྱི་དུས་འཁོར་བྱེད་ལས་ཤིག་ཡིན།” ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན།

༥ ལ་རྒྱ་ནི་རང་རའི་བླ་སྲོག་ཡིན་པ་དང་། ང་རྒྱལ་ནི་རང་གི་གཟི་བརྗིད་རེད། ཕ་མས་སྤྲད་པའི་མགོ་བོ་མཐོན་པོ་དེ། གཞན་གྱི་རྐང་འོག་ཏུ་མི་འཇོག་པ་དང་། ཁ་བ་ཅན་གྱི་ལ་རྒྱའི་དཔུང་བ་དེ། གཞན་གྱི་མགོ་ཐོག་ཏུ་བསྒྲེངས་ནུས་ན། རང་རིགས་ཀྱི་གཟི་བརྗིད་དང་། མེས་རྒྱལ་གྱི་ལ་རྒྱ་ཡང་རེད།---དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ།

གངཾས་རི་ལས་ཆད་གངཾས་ཀྱི་སེRKེ་གངཾས་ཀྱི་རི་ལ་གནས་པའི་རལ་ཚོགས་གངཾས་ལ་བསིགས།། སཾ་གཞི་འཛིན་པའི་སཾ་སྐྱོང་ཕལ་ཆེར་སཾ་འོག་བཅིངས་ཏེ་སཾ་ཆེན་འགྲམ་པའི་ཐིག་ལེ་ངོས།། སྟོཾང་སྡེ་དྲུག་ཅུའི་རྐང་རྡུལ་དང་འགྲོགས་སྟོཾང་གསུམ་དབང་བའི་སྟོཾང་གི་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་བ་ནས།། མི་བརྟན་སྲིད་པའི་འཇའ་ཟམ་འཁྱོག་པོ་རྡོག་སྣེ་འདྲེན་པའི་ཚུལ་དེས་སུ་ཡང་ཅིས་མ་བསླུས།།

༡༩༡༤~༡༩༡༨ལོའི་བར་དུ། འཛམ་གླིང་སྟེང་དུ་དེང་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གཡུལ་འཁྲུག་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་ལ། དེ་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་དུ་བྱུང་བའི་འཛམ་གླིང་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པའི་དམག་འཁྲུག་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། འཁྲུག་ཆེན་ལ་ཞུགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ནི་འཇར་མན་དང་ཨོ་ཧང་བཙན་རྒྱལ་གཙོ་བྱས་པའི་མནའ་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དང་། ཧྥ་རན་སི་དང་དབྱིན་ཇི་དང་ཨུ་རུ་སུ་གཙོ་བྱས་པའི་ཆིངས་བཞག་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་རེད། རྒྱལ་ཁབ་༣༣དང་མི་ཐེར་འབུམ་༡དང་དུང་ཕྱུར་༥གཡུལ་འཁྲུག་དེའི་ནང་དུ་ཞུགས་པ་དང་མི་བྱེ་བ་༢ལྷག་ཤི་རྨས་སུ་སོང་། མཐའ་མར་མནའ་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཕམ་པར་བརྒྱབ་ནས་མཇུག་རྫོགས། འཁྲུག་ཆེན་གྱིས་འཛམ་གླིང་གི་ཆབ་སྲིད་མངའ་ཁོངས་བསྒྱུར་བྱུང་བ་སྟེ། འཇར་མན་དང་ཨོ་ཧང་། ཨུ་རུ་སུ། ཐུར་ཁེ་བཅས་བཙན་རྒྱལ་ཆེན་པོ་བཞི་ཐོར་ནས་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་གསར་བ་སྐོར་ཞིག་འབྱུང་དུ་བཅུག

ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པ་ཚུན་ཆད་ལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་རབ་དང་རིམ་པ་མངོན་གྱུར་བྱས་པ་དང་བསྟུན།སྡེ་དགེ་པར་ཁང་ཆོས་མཛོད་ཆེན་མོ་ཡང་སྔ་རྗེས་སུ་ཉམས་གསོ་བྱས་པ་དང་ལྷན་དུ།པར་འཐོར་བ་དང་དཔེ་དཀོན་པོའི་ཡིག་ཚོགས་ཀྱི་པར་གཞིའི་པར་ཤིང་གསར་རྐོ་བྱ་རྒྱུའི་ལས་དོན་གྱི་དབུ་བརྩམས།ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པའི་ལོ་འགོ་ནས་སྤྱི་ལོ་2009ལོའི་བར་པར་ཤིང་གསར་དུ་བརྐོས་པའི་གྲངས་ཁྲི་དྲུག་ལ་ཟིན་ཡོད་ཅིང་པར་གསར་བརྐོས་འདིས་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པའི་མཇུག་ཏུ་པར་ཁང་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་བའི་པར་ཤིང་རྙིང་པའི་ལྡེབ་གྲངས་སྡོམ་འབོར་གྱི་བརྒྱ་ཆ་སུམ་ཅུ་ལ་ཉེ་བར་ཟིན་པ་རེད།

རྡོ་རིང་དེ་ལྷ་སའི་པོ་ཏ་ལའི་མདུན་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐང་ཆེན་ན་ཡོད། རྡོ་རིང་གི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་༢༢.༢༥དང་མཐོ་ཚད་ལ་སྨི་༡.༩༢ཡོད་པའི་སྟེགས་བུ་དང་དཀྱིལ་རྡོའི་བང་རིམ་གསུམ་བརྩེགས་མཐོ་ཚད་ལ་སྨི་༡.༣༢ཡོད་པའི་སྟེང་དུ་ཡོད། རྡོ་རིང་གི་མཐོ་ཚད་ལ་སྨི་༨དང་། རྡོ་རིང་གི་རྩེ་མོ་ཆར་ཁེབས་དང་ཞབས་སྦོམ་སྟེང་ཕྲ་བའི་གཟུགས་ཡིན། ཤར་ལྷོ་བྱང་ངོས་གསུམ་དུ་བོད་ཡིག་བྲིས་ཡོད། བྱང་དུ་ཡིག་ཕྲེང་༦༨དང་ཤར་དུ་༡༦། ལྷོ་རུ་༧༤ཡོད། རྡོ་རིང་གི་ཡིག་འབྲུ་རེ་འགའ་སུབ་པ་ལས་བོར་བརླག་ཅི་ཡང་བྱུང་མེད།
རབ་འབྱམས་པའི་མིང་བཏགས་བླངས་པ། སྔར་བོད་དུ་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་མ་བྱུང་གོང་དུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་དགོན་པ་ཆེ་ཤོས་གསང་ཕུ། རྭ་བ་སྟོད། ཚལ་གུང་ཐང་། དགའ་གདོང་། སྐྱོར་མོ་ལུང་། ཟུལ་ཕུ་བཅས་དབུས་གཙང་གདན་ས་ཆེན་པོ་དྲུག་ཟེར་ཞིང་། དེ་དག་ཏུ་ཐོས་བསམ་སློབ་གཉེར་གྱི་ཆུ་ཚད་མཐོ་དམན་ལ་གཞིགས་པའི་མིང་བཏགས་ཀྱི་ཡིག་ཚད་གཏོང་བའི་ལམ་ལུགས་མེད་ཅིང་། རབ་འབྱམས་པ་སངས་རྒྱས་འཕེལ་གྱིས་གཞུང་ཆེན་པོ་ལྔ་ལ་ཐོས་བསམ་སློབ་གཉེར་ཐོན་རིམ་བཞིན་གོང་གསལ་གྱི་གདན་ས་ཆེན་པོ་དྲུག་ལ་གྲྭ་སྐོར་གནང་སྟེ་རབ་འབྱམས་པའི་མིང་བཏགས་ལེན་པའི་སྲོལ་བཙུགས། དེའི་ནང་ནས་གནས་ཚད་ཐོ་དམན་གྱི་དབང་གིས་རིམ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ཡོད། ༡.དཀའ་བཅུ། གཞུང་ཆེན་པོ་ལྔ(མངོན་པ་གོང་འོག་གཉིས། དབུ་མ། ཕར་ཕྱིན། རྣམ་འགྲེལ་བསྡུས་གྲྭ། འདུལ་བ)ཆ་ཚང་བར་སློབ་གཉེར་ཐོན་པ། ༢.དཀའ་བཞི་པ། གཞུང་ཆེན་པོ་ལྔ་ཡི་ནང་ནས་བཞི་ལ་སློབ་གཉེར་ཐོན་པ། ༣.རབ་འབྱམས་པ། གཞུང་ཆེན་པོ་ལྔའི་ནང་ནས་གཉིས་ཙམ་ལ་སློབ་གཉེར་ཐོན་པ་བཅས་ཡིན། རྗེས་སུ་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ཆུ་གླང（༡༦༡༣）ལོ་ནས་ལོ་དྲུག་རིང་པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏི་ནི་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ལྷ་ས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་ཚོགས་དབུ་གནང་ཞིང་། དེའི་རིང་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་ནས་སློབ་གཉེར་ཐོན་པའི་དགེ་བཤེས་བཟང་བ་རྣམས་འདེམས་སྒྲུགས་ཀྱིས་ལྷ་ས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཅའ་འཇོག་པ་དང་ཨང་རིམ་སྤྲོད་པའི་ལམ་སྲོལ་གསར་འཛུགས་གནང་བ་དེ་ནས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པའི་སྲོལ་ཐོག་མར་བྱུང་བ་ཡིན།༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་༽ལས་བཏུས།

དེ་ནས་སྨད་ཀྱི་བཙན་བཅུ་ནི། སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ། གུང་རུ་གུང་བཙན། མང་སྲོང་མང་བཙན། འདུས་སྲོང་མང་རྗེ། ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྟན། ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན། མུ་ནེ་བཙན་པོ། ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན། ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྟན། འུ་དུམ་བཙན་པོ་བཅས་ཡིན་ནོ།། འདིར་བོད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་ཡོངས་གྲགས་སུ། སྨད་ཀྱི་བཙན་དགུ་ཞེས་ལྷ་སྲས་དར་མ་འུ་དུམ་བཙན་པོ་མ་བགྲང་པ་ནི། ལོ་རྒྱུས་འབྲི་མཁན་ཚོའི་སེམས་ཁོང་དུ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཞེན་ཀྱི་ཕྱོགས་ལྷུང་དེ་ཉིད་གསལ་བྱེད་ཙམ་ལས་རྒྱུ་མཚན་གཞན་མ་མཐོང་ཞིང་། བཙན་བཅུ་ཞེས་བགྲང་ན་ས་བཅད་ཀྱི་འགྲོས་བདེ་བ་སོགས་དགེ་མཚན་དང་། རྒྱུ་མཚན་གཞན་ཡང་མང་བས་འདིར་བཅུ་ཞེས་བགྲང་པ་ཡིན་ནོ།།

（བྱེད་འབྲས་ལས་ཚིགས）ནི། 1. ཐུབ་པའི་དོན་ཏེ། གང་སྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ལས་རྣམས་ཀུན་མཐར་འཁྱོངས་ཏེ་འཕྲོ་ལུས་བྱུང་བ་མེད། རང་མགོ་རང་གིས་འཁྱོངས་པའི་བུ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། 2. བར་ཆད་པའམ་མུ་མཐུད་པའི་དོན་ཏེ། སློབ་གཉེར་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ནས་མཁས་གྲགས་ཐོབ་ལྟ་བུ། 3.མཐར་ཕྱིན་པའམ་ལེགས་པོ་ཡོང་བའི་དོན་ཏེ། མཐུན་སྒྲིལ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་པར་གལ་ཆེ་ལྟ་བུ། 4.སྐད་ཆ་སྒྲ་དག་པའི་དོན་ཏེ། སྨྲ་བརྗོད་འཁྱོངས་ན་ཉན་ཡང་བདེ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།

༦ དགོས་པ་ཡོད་མེད་དང་གནས་ཚུལ་ཤེས་མིན་གང་ཡིན་ཡང་དགེ་ཚུལ་ཕ་ལས་དགེ་ཚུལ་མ་ཇེ་མང་ཡིན་པ། ༧ མཁས་པ་དང་དམ་པའི་གསུང་ལས་བཙན་པོ་དང་གཡོ་ཁྲམ་ཅན་ཚོའི་དབང་འཁོར་ཚོགས་ཇེ་རྒྱས་ཡིན་པ། ༨ དགོན་སྡེ་དག་གིས་བསླབ་པ་སློབ་གཉེར་གལ་ཆེན་དང་སྙིང་དགོས་སུ་མི་འཛིན་པར་ལྷ་ཁང་དང་བླ་བྲང་འགྲན་བསྡུར་སོགས་ཕྱིའི་རྣམ་པའི་འཛུགས་བསྐྲུན་གལ་ཆེན་དུ་འཛིན་པ།

མཚོ་དང་མཚེའུས་འགྲོ་ལ་མ་མ་བཀག་ཅིང༌༎ རི་དང་བྲག་གིས་འཕུར་ལམ་མ་སྒྲིབ་པར།། སྤྲིན་དང་སྨུག་པོའི་འབབ་སྟེགས་ལས་འགངས་ཏེ༎ གནམ་སྔོན་མཐོངས་ནས་ཏུ་ཀི་གནམ་ཐང་འབྱོར༎

གུ་གེ་ནི་མངའ་རིས་ཁུལ་གྱི་ལྷོ་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་ཅིང༌། ནུབ་དང༌། ལྷོ། བྱང་ངོས་བཅས་རྒྱ་གར་དང་ཀསྨི་ར་དང་ས་འབྲེལ་ཡིན་པ་དང༌། ཤར་དང་ལྷོ་ངོས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་སྒར་རྫོང་དང༌། སྤུ་ཧྲེངས་རྫོང་དང་འབྲེལ་ཡོད། གླང་ཆེན་ཁ་འབབ་ཆུ་བོའི་དཀྱིལ་རྒྱུད་དུ་གནས། དེ་སྔོན་བོད་དང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲེལ་ཟམ་དུ་གྱུར་བའི་ཡུལ་གྲུ་འདིར། ལྷགས་རླུང་གིས་འཛད་པའི་ཕུག་པ་རེ་རེ་ན་གསེར་གྱིས་བྲིས་པའི་ལྡེབས་རིས་ལ་པར་ཟིག་དང་ཐ་ན་ཡོ་རོབ་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་པས། སྐབས་ཤིག་རྒྱལ་རབས་འདི་ཅི་ཙམ་དར་བ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་ནུས།