Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
1.Jemgyýetiñ ykdysady taýdan ösmegi ene häkimliginiñ ata häkimligi bilen çalşyrylmagyna ýardam edipdir. Sürümli ekerançylyk, maldarçylyk, awçylygyñ we balykçylygyñ ýöriteleşmegi, ekerançylykdan bölünip emele gelen hünärmentçilik – bularyñ hemmesi erkekleriñ kärleri bolupdyrlar. Erkekleriñ maşgalada täsiri gitdigiçe artypdyr. Ekerançy we urşujy bolan erkekler maşgalada baştutan bolupdyrlar. Aýallaryñ elinde öý hojalygynyñ käbir işleri galypdyr. Onuñ jemgyýetçilik täsiri hem pese düşüpdir. Nikalaşansoñ indi aýallar adamsynyñ urugyna gitmeli bolupdyrlar. Urugyñ esasy merkezi erkeklerden ybarat bolup, olaryñ gyzlary we doganlary nikalaşansoñ, öz urugyny terk etmeli bolupdyrlar. Urugy olar üçin töleg talap edipdirler.

XI – XV asyrlarda Ỳewropada halkara gatnaşyklary bir sistema girdi. Käbir diplomatik nomalar we tradisiýalar işlenip düzüldi. Ýöne heniz halkara gatnaşyklarynda hemişelik ilçi we diplomatik wekiller ýokdy. Halkara hukuklary düzgünleşdirilmändi. Halkara gatnaşyklarynyň ösüşine käbir faktorlar hem täsir etdi. Ýewropada ykdysady ösüş döwletleri, halklary ýakynlaşdyrdy, iri ýer eýeçiligi jemlendi, şäherler döredi, içki we daşky söwda ösdi. Iri ýer eýeleri diňe bir daýhanlary ezmek bilen çäklenmän, daşary ýurtlara çozmagy, baýlyk toplamagy maksat edindiler. Munuň ýer eýeçiliginiň dagynyklygyň öňüni almalydy, nebereler baradaky gapma-garşylyklary ýok etmelidi. Oňa köp döwletler we ýokary gatlak wekilleri çekildi. Döwletleriň serhetleri çalşyp durdy. Milli döwletler döredi. Daşky faktorlaram belli bir derejede uly rol oýnady, XIII asyrda Gündogar we Günorta Ỳewropa mongol-tatar çozuşlary, XIV-XV asyrlardaky Alynky Aziýa we Balkan ýarym adasyna türk-osmanlarynyň ornaşmagy XI-XIII asyrlarda ykdysady we syýasy, medeni gatnaşyklar giňeldi we berkleşdi, ol diňe bir aýry Ỳewropa ýurtlarynyň arasynda däldi. Ýewropa we Gündogaryň ýurtlarynyň hem arasynda giňelipdi. Ýewropalylaryň Gündogar ýurtlara syýahatlary syýasy, dini we söwda maksatlary üçin guraldy. Gilom Rubruk, Sowani, Plako, Karpini, Mikkolo, Marfeo we Marko Polo gurady. Olar haryt çalyşdylar, hünärmentçilik we hasylly oba-hojalyk önümlerini günbatardan getirdiler. Bu zatlar Ỳewropalylaryň geografiki dünýägaraýyşlaryny giňeltdi. Olar gündogaryň ýurtlaryndan öwrenip tehnikadaky üstünlikleri, öz ýurtlarynda-da ornaşdyrdylar. Gündogar ýurtlaryndan käbir oba-hojalyk önümleri göçürildi, tüwi, greçka, garpyz, limon, erik, şeker we ş.m. Siriýadan Ỳewropa äkidildi. Olar musulmanlaryň käbir matalaryny dokap başladylar. Muslin – mesopatamiýadaky şäher, damask, atlas (arapça owadan) Gündogar täsiri araplardan Sisiliýanyň üsti bilen Ispaniýa geçdi, sakgal goýbermek, ýyly hammam gurmak, geýim çalt-çalt çalşyp durmak we ş.m. meňzeş.

Häzirki zaman umumy adamzat durmuşynyň düýpli meseleleri biri-biri bilen berk baglanyşykdadyr. Şonuň üçin olaryň hiç birini hem üzňelikde çözmek mümkin däl.

Çarwa taýpalara häsiýetli bolan guburlarda erkekleriñ we aýallaryñ bilelikde jaýlanmagy äri ölende aýalyny hem öldürip bile jaýlandyklaryny añladýar.
B.e.öňki II müňýyllykda Wawilonda “Men parasatlygyň hökümdaryny şöhratlandyrýaryn” atly pelsepewi häsiýetli eser ýazylypdyr.Onda bir günäsiz adamyň mydama ejir çekýändigi,onuň sebäbi hudaýlaryň islegine akyl ýetirip bolmaýandygy,diňe tabyn bolmalydygy barada aýdylýar.

Assiriýada Tiglatpalasar III (745-727ýý) häkimýeti ele alandan soñ , Uratunyñ garşysyna esasy harby güýçlerini sürýär. Arpadyñ eteginde Uratu patyşasy Sardur II-ni ýeñýär we ony Siriýadan gysyp çykarýar. Ol hat-da Tuşpany eýelemäge hem synanyşypdyr. Ýöne ony alyp bilmändir.

Goňşy ýurtlarda syýasy göreş şeýle derejä ýetse-de, bu babatda türkmenleriň ykbaly oňmady. Ol ýene-de Eýran häkimleri, Hywa hanlygy, Buhara emirligi tarapyndan alnan ganly gysajyň içinde galyberdi. Munuň üstüne ýerli ownuk han-begleriň, ýer ýurt üstündäki dawa-jenjelleri hem halkyň sossial-syýasy, ykdysady taýdan pese gaçmagyny tizleşdirýärdi.

IX asyrda Bagdatda Halyflaryň köşgünde maryly alym Habaş işläp, 832-ni ýyllarda astronomik tablisalarynyň üç görnuşini düzüpdir, bu tablisalar soňky asyrlardaky astronomlar tarapyndan giňden ulanylypdyr. IX-X asyrlarda Türkmenistanyň territoriýasynda medeniýetiň ösen zatlaryň biri-de aýry – aýry imerleriň we hökümdarlaryň köşklerindäki kitaphanalaryň ýagny golýazma kitaplaryň ýygyndylarynyň bolandygydyr. Şolar bilen bir hatarda, aýry – aýry adamlar “Ylym öýleri” diýilýänleri döredip başlapdyrlar, şol “Ylym öýlerinde” ýörite jaýlar bolupdyr. Okuwçylar stipendiýa berlipdir. Ilkinji ýökary dini mekdepler – medreseler peýda bolup ugrapdyr; olardan galapyn dini dersler okadylan eken.

Ol 1538-nji ýylda bolan Preweza deňiz söweşinde türk flotunyň çep flangyny dolandyrypdyr. Seýdi şondan soňra Hindi okeanyndaky osmanly flotunyň baştutanlygyna bellenilýär we ol şol wezipedekä Hindistanyň Goa şäherine ýerleşen portugal goşunlarybilen 1554-nji ýylda ençeme gezek söweşe girişýär.

Mongol-tatar goşunlary Adriatigl golaýlaşdylar. Haçly ýörişler zerarly gowşan we içki tupalaňlar arkaly gowşan Günbatar Ỳewropalylar bu abanýan howpyň öňünde durup biljek däldi.

Süýrege alýan gämiler: elýeterli. 170 metre çenli uzynlykdaky we deňiz düýbüne çenli aralygy 8,5 metre çenli ýa-da uly bolan gämiler Tokaý Molundan (Lesnaýa Mol) Newa Aýlagyna tarap ugranynda Sankt-Peterburgyň Deňiz kanalynda süýrege alynmaly.

Biziň bilelikde, agzybirlikde we jebislikde amala aşyrjak işlerimiziň netijesinde ýokary derejede ösen häzirki zaman maglumatlar jemgyýetini döretmek we kuwwatly döwleti gurmak baradaky ähli arzuwlarymyzy we maksatlarymyzy üstünlikli amala aşyryp, ýurdumyzyň her bir raýatynyň abadan hem-de bagtyýar durmuşda ýaşamagy üçin ähli şertleri döretjekdigimize men pugta ynanýaryn!

Hä­zir­ki wagt­da ne­mes aw­tou­lag kärha­na­sy “Volks­wa­gen” - dün­ýä­de aw­tou­lag sat­mak bo­ýun­ça iň iri kär­ha­na­la­ryň bi­ri bo­lup dur­ýar. Onuň 15 ýurt­da kär­ha­na­sy bar we olar meş­hur mar­ka­la­ry bi­len aw­tou­lag­la­ry ön­dür­ýär­ler. Ola­ryň ara­syn­da – “Audi”, “SE­AT”, “Sko­da”, “Volks­wa­gen”, “Rolls-Royce”, “Bent­ley”, “Bu­gat­ti” we “Lam­borg­hi­ni” ýa­ly aw­tou­lag­lar bar. Onuň baş eda­ra­sy Wolfs­burg­da ýer­leş­ýär.
Aşgabat şäherinde ýerleşýän Grand Türkmen Oteli, bäş ýyldyzy bolan oteldir. 1995-nji ýylda Sheraton Grand Türkmen tarapyndan açylan otel, 6 gatly we 120 otagly bolup, şäher merkezine örän ýakyndyr we aeoroprda bolsa 15 minutlyk uzaklykdadyr.2015-nji ýylda düýpli abatlaýyş geçirilen otel, ak myramyr bilen gaplanadyr.

Ol öz halkynyň azatlygyny we özbaşdaklygyny arzuw eden, halk arasynda beýik söýgä mynasyp bolan nusgawy şahyrdyr. Magtymguly özüniň dürdäne döredijiligi bilen adamkärçiligiň iň gowy suratlaryny wasp edip, ulumsylyk edýänleri, tekepbirleri, şöhratparazlary, harsydünýäleri rehimsiz paş eden şahyrdyr. Magtymguly edebiýaty halk köpçüligine has ýakynlaşdyrýar. Ol edebiýatyň dili, tematikasy jähitden göniden-göni halkyň jümmüşine aralasýar, onuň zeruryýetliklerinden ugur alýar.

Beýik akyldar Magtymgulynyň döredijiliginde durmuşy goşgular esasy orunlaryň birini eýeleýär, Ol çilim çekmek, nas atmak, ogurlyk, nähak gan dökmek ýaly pis häsiýetlere garşy göreş alyp barypdyr. Özüniň goşgularynda ("Kyly-kal bolar", "Düýşüne degmez", "Çilimkeş", "Nas atan") olary rehimsiz ýazgarypdyr. Şol göreşds çeper dili ýarag hökmünde ulanypdyr.

Ömrüniň soňky sekiz ýylyny ýazyjy Staraýa Russa şäherinde ýaşaýar. Bu ýerde ol birnäçe ajaýyp eserleri döredýär. Olardan «Melgunlar» (1872), «Ýetginjek» (1875), «Doganlar Karamazowlar» (1880) romanlaryny, birnäçe powestdir hekaýalary we «Ýazyjynyň gündeligi» atly essedir hekaýalar ýygyndysyny agzaman geçip bolmaz.
Pomidoryň adam saglygyna peýdasy. Gök önümleriň arasynda iň witaminli we adam saglygy üçin peýdaly bolan gök önümleriň biri hem pomidordyr. Ol özünde dürli tebigy witaminleri ýagny A, C, K, B1, B3, B6, B7 we demir, sink hemde magniý saklamak bilen adam bedenine oňaýly täsir edýär. Bulardan başga-da, pomidor öz düzüminde kaloriýalary, uglewodlary, suwy, proteinleri we duzlary saklaýar. Bir günüň dowamynda diňe pomidorly önümleriň arasynda iň witaminli we adam saglygy üçin peýdaly bolan gök önümleriň biri hem pomidordyr. Ol özünde dürli tebigy witaminleri ýagny A, C, K, B1, B3, B6, B7 we demir, sink hemde magniý saklamak bilen adam bedenine oňaýly täsir edýär. Bulardan başga-da, pomidor öz düzüminde kaloriýalary, uglewodlary, suwy, proteinleri we duzlary saklaýar. Bir günüň dowamynda diňe pomidorly iýmitleri iýmekligiň özi adam saglygyna peýdaly täsirleri ýetirmeklik bilen köp dürli keselleriň döremekliginiň öňüni alamaga uly ýardam edýär. Pomidor diňe bir adamda ýürek keseliniň döremek howpuny azaltmak bilen çäklenmän, ol iýmit siňdiriş ulgmyna we bagyra kömek edýär. Pomidor esasan hem ysmanak şiresi bilen garylyp içilen wagty iç gatamanyň hem öňüni alýar. Pomidoryň baý düzümi deridäki ölen öýjükleriň öňüni alamaga we düwürtikler bilen göreşmäge ukyplydyr. Käbir barlaglaryň görkezmelerine görä, bir günüň dowamynda içilen iki bulgur pomidor şiresi bedeniň derisiniň tiz wagtda gowulaşmagyna täsir edýär. Pomidoryň şiresi gandaky C witaminiň mukdarynyň artmagyna ýardam etmek bilen bedeniň immunitetini güýçlendirýär, bu bolsa stressiň döremeginiň öňüni alýar. Süňklerdäki kalsiý ýetmezçiligine hem pomidoryň edýän täsiri uludyr. Saçlaryň gowy öwüşgin atmagy we yumşajyk bolmagy üçin biziň gündelik iýmitlerimize K witamini gerek bolýar. Saçlarymyzyň çalt ösmegi we gür bolmagy üçin K witaminli pomidoryň şiresini içmeklik maslahat berilýär. Pomidor diňe saglyga peýdaly häsiýeti bilen tanalman eýsemde, naharlaryň islendigini bişirilende datly tagam berýänligi bilen hem gök önümleriň arasynda aýratyn orna mynasypdyr. Narlyýewa Näzik. Halkara Ynsanperwer ylymlary we Ösüş uniwersitetiniň talyby.

Taýmazow Muhammetnazar 1999-njy ýylyň 8-nji dekabyrynda Aşgabat şäherinde eneden bolýar,ýaş turkmen futbolçysy "SERPAÝ" komandanyň ýygyndysynda oýnaýar.Siz ýene 5-6 ýyldan şu sahypa giriň, şonda bu futbolçy barada köpräk maglumat bolup biler.

UTP (Universiti Teknologi Petronas) - Malaýziýa döwletiniň ýüzlenmesi bilen Petronas şereketiniň 1997-nji ýylyň 10-njy ýanwarynda esaslandyran tehnologik uniwersitetidir. Petronas firmasy her ýylda 10 okuwçyny synag edip şol uniwersitede pul hemaýady bilen bile iberýär. Okuwçylar gutaryp geleninden soňra firma işlap bermeli.
Bathyzyň haýwanlarynyň 53 görnüşi Türkmenistanyň Gyzyl Kitabyna (1999) girizilendir ýa-da „gyzyl kitap” görnüşleriniň 35%-dir. Bular Boliwaryň hudaýatysy, hinçi murtlak çekirtge, Bathyzyň wyžžyldawuk tomzagy, kryžanowskiniň şyrkyldawuk tomzagy, Bathyzyň jyk-jyk tomzagy, Ýakobsonyň hozanagy, düwürtükli as, menekli halsid, Çernowyň ýylan şekilli suwulgany, zemzem, kepjebaş, gök lors, gara leglek, balykçy gyrgy, adaty syçançy, mazar garaguşy, bürgüt, ak durna, togdary, garagulak, gulan, alajagaplaň, keýik we başgalar. Kepjebaş, balykçy gyrgy, gajar, ak durna, mazar garaguşy, üç reňkli gijeçi, alajagaplaň we gulan Tebigaty Goramagyň Halkara Soýuzynyň (TGHS) Gyzyl kitabyna hem girizildi.

Uzak Gündogarda ösen ýurtlwryň arasyndaky garşylygyň ýitileşmeginiň esasy sebäbi Hytaýda agalyk etmek ugrundaky göreşdi. 1934 ýylyň Gurbansoltan aýynda Ýaponiýanyň daşary işler ministri Hytaýa pul, ýarag kömegini berip islendik topara garşy hereket etjekdigi barada aýdýar. 1934 ýylda Bitaraplyk aýynda Ýapon häkimýeti Waşington ylalaşygynyň şertlerinden ýüz öwürýändigini ABŞ-a mälim edýär.

Gara öý esasan çarwa ilatyň tiz sökülip-düzülýän, kämilleşen ýaşaýyş jaýydyr. Onuň düýbüni gözenek-gözenek tärimler düzýär. Aşaky ujy tärime berkidilýän ujuň ýokarky ujy tüýnügiň ýörite deşiklerine jebis sokulýar. Şol uklar tüýnügi göterip durýar. Olar ýörite agaçlardan (taldan, söwütden) ýasalýar.

« Bize sap-sap bolup kapyrlar geldi, Top-tüpeñden çarýana ok paýradyp. Bu waka ýigrimi ýyl mundarı öñ boldy, Musulmanyñ ganyn çar ýan ýaýradyp.

Türkmenistanyň halk artisti, Magtymguly adyndaky halkara baýragynyň eýesi. Ol 1958-nji ýylyň 3-nji oktýabrynda Gäwers etrabynyň Gämi obasynda gullukçy maşgalada eneden boldy.

Donatello realistik eserleri ýazypdyr, Dawidiň heýkelini döredipdir. Brunelleski Florand soborynyň gümmezini ýasapdyr. Grek medeniýetiniň, antik medeniýetiň, latyn ýazyjylarynyň altyn asyrynyň wekillerine meňzejek bolupdyrlar. Aýratyn hem Siserona.

BMG-niň dürli guramalarynyň taýýarlan habarnamalaryna görä, zaýaçylyk we azyk önümleriniň baý ýurtlar tarapyndan garyp ýurtlara iberilmändigi üçin dünýäde her gün 40 müň çaga açlykdan ölýär. Dünýäde 450 mln. adama açlyk howpy aganýar.

Orta asyr Gündogarynyň iň bir uly alymlaryndan biri görnükli matematikaçynyň ogly Muhammet Ibn Musa al – Horezmi bolupdyr. Muhammet VIII asyryň ikinji ýarymynda eneden doglup, IX asyryň 30-njy ýa-da 40-njy ýyllarynda ölüpdir. Asly horezmli Muhammet IX asyrda Bagdatda Halyf Mamunyň köşgünde eýýäm kämil alym hökmünde işläpdir, ol matematika, astronomiýa, taryh we geografiýa baralarynda işleyär eken.

Milli azat edijilik hereketi. Latyn Amerikasy ýurtlarynyň syýasy-ykdysady ýagdaýy ol ýerlerde milli-azat edijilik hereketiniň güýçlenmegine getirdi.

1938 ýylyň Gorkut aýynda ýapon goşunlary Uzak Gündogarda Hasan kölüniň ýanynda SSSR-iň serhetlerini bozýar. Emma ýapon goşunlary Gyzyl Goşun tarapyndan derbi-dagyn edilýär.
«Kent, şáher. Bu kelemeden alinaraq Qaşqar úçún Ordu, Kend derlár. Hanin oturdugu şeher demektir. Çúnki, Afrasiýab howasy gózel oldugu úçin burada otururdy». Aly şir Nowaýynyń «Arjasb» (Arjásp) şeklinde geçen harakteriń Alp ártóńńe bolandygyny [çeşme górkezilmedi]. Aly şir Nowaýynyń «Taryhy múlki Ajem» (Eýran Patyşalarynyń taryhy) atly eserinde «Ajrasp Binni Efrasiýab kim, Túrki patyşasy dy»[7] şekilinde. Wasiliý Rodlofuń işlerinde : XIX asyryń sońunda eserleri açyklan Rus kompozitory Rodloff Alp Ar Tóńńániń «Gahryman bir adam» manysynda umumy bir keleme bolandygyny bellápdir[çeşme berilmedi].

Uratu patyşalary klinopis belgileri bilen ilki assiriýalylaryñ , soñra öz dillerinde daş plitalaryñ ýüzüne tekstler ýazdyrypdyrlar. Olar Uratunyñ taryhynyñ esasy çeşmeleridir. Ol öwrenmekde M.W.Nikolskiý, G.A.Melikişwili, G.A.Kapansýan, N.W.Arutýunýan dagylara uly rol degişlidir. Uratunyñ maddy medeniýetiniñ ýadygärliklerini açmakda we öwrenmekde I.A.Orbeli, B.B.Piotrowskiý, A.A.Martirosýan, A.G.Seýs we K.F.Leman – Haupt ýaly alymlar uly işler etdiler.

Magtymguly Pyragy başlangyç terbiýäni kakasy Döwletmämmet Azadydan alýar. Ol bu barada: "Ylym öwreden ussat-kyblam pederdir" - diýip ýazýar. Magtymguly ilki oba mekdebinde okaýar. Onuň ilkinji mugallymyna Nyýazsalyh diýer ekenler. Magtymguly örän zehinli we ýiti akylly bolupdyr. Ol dürli kitaplary çakdan- aşa köp we irginsiz okapdyr. Magtymguly ýaş wagty kakasyndan, ejesinden we obanyň garry adamlaryndan köp-köp halk rowaýatlary, goşgy-gazallary, erteki we nakyllary höwes bilen diňleýär eken. Ol kakasy Döwletmämmet Azadynyň döreden eserleriniň köpüsini ýatdan öwrenipdir.

Myrat V (33 )مراد خامس-nji Osmanly patyşasy we 112-nji Yslam halyfy. Kakasy Soltan Abdulmejit, ejesi Megrel (Gürji一Gürzin) asylly Şewfeka hatyn. Öňki Osmanly patyşasy Abdulaziziň ýegeni we soňky Osmanly patyşasy Abdulhamit II dogany. Soltan Abdulaziziň saraýa urlan zarba netijesinde Tagtdan agdarylandan soňra, onuň ýerine tagta geçip 93 günläp tagtda höküm süreninde «Akly-çaşan» diýlip 1876-njy ýylda patyşalyk tagtyndan agdaryldy. Osmanly taryhy boýunça iň az wagtlyk höküm süren patyşa boldy. Tagtdan indirileninden soňra birnäçe syýasy toparlar tarapyndan täzeden ýurt başyna getirilmäge synanşyk edilse-de, netije bermeýär.
IX – X asyrlarda Türkmenistanyň welaýatlarynda musulmançylygyň ornaşmagy bilen, bu ýerde din bilen baglanyşykly köp sanly jaylar, metjitler, mazarlar (zyýarat edilýän ýerler), medereseler (ýokary dini okuw jaýy) peýda bolýar. Uly şäherlerde kwartal metjitleriden başga-da hökman juma metjitleri (masjidi juma ýagny anna güni üýşülip namaz okalýan metjitler) hem gurulýar eken. Kada bolşy ýaly, juma metjidi esasy bazar meydanlarynyň birinde bina edilýär eken. Onuň arhitekturasy uly möçberleri bilen we bezegleriniň nepis çekilendigi bilen tapawutlanypdyr. Mysal üçin, Kätiň meýlishana metjidinde gara dasdan bolan beýik düşekleriň üstünde dikilen köp sanly agaç sütünler bolup, şol sütünleriň ýüzi gazma haşamlar bilen bezelipdir. Mestorian diýen gadymy şäher harabaçylygynyň ýakynyndaky köne mazarystanda Şirkebir ady bilen belli bolan “meşet” (öwülýa) saklanyp galypdyr, bu bolsa orta asyr geograflary tarapyndan ýatlanylyp geçilýän ar- Rabatyň “Köne metjidiniň” harabacylygy bolup, ol ýerde ýerli “öwülýa” – Aly ibn Sukkari diýen bir adamyň mazary ýerleşýän eken. Metjidiň esasy jaýynyň töwereginde birmahallar agaçdan bassyrmalary bolupdyr, emma biziň günlerimize çenli onuň diňe esasy jaýy saklanyp galypdyr. Çig kerpiçden salnan ol jaýýň içi diwarynyň duýbünden gümmeziniň dik depesine çenli gançyň (alebastryň) ýüzüne salnan reňklenen gazma nagyşlar bilen örtülipdir. Gazma nagyşlar örän ussatlyk bilen çekilipdir, emma gaşamlaryň motiwleri örän şertleýindir: olar stilleşdirilen ösümliklerden, buýralardan, geometrik figuralardan we hatlardan ybaratdyr. Yslam dini berkarar bolandan soň, ýerli arhitektura nagyşlarynyň içine okamasy kyn (kufi) diýen geometrik usul bilen ýazlan arap hatlary pugta ornaşypdyr. Şol hatlaryň mazmuny köplenç dini bolupdyr, ýagny gurhandan alnan sitatalar, Muhammet aýdypdyr diýilýän sözler we şuňa meňzeşler bolupdyr, beýle edilmeginiň maksady bolsa çeperçilik serişdeleriniň üsti bilen musulman dininiň esaslaryny erjel propagandirlemekden ybarat bolupdyr. Dehistandaky Şirkebir mazar metjidinde mährap aýratyn owadan bezelipdir, bu mährap biri beylekisiniň içinde ýerleşdirilendepesi çüri arka görnuşli tekçe bolup, olaryň ýüzi we her burçundaky sütüňleriniň ýüzi örän çylşyrymly nagyşlar bilen owadanlanypdyr.

Magtymguly dagynyk ýaşan türkmen taýpalaryny birleşdirmek bilen ýurduň özbaşdaklygyny, halkyň asuda ýaşamagyny gazanmak bolar diýen netije gelipdir. Bu ideýa şahyryň "Türkmeniň", "Döke bolduk ýaşymyz", "Türkmen binasy" ýaly şygyrlarynda öz beýanany tapypdyr:

Häzirki zaman umumy adamzat durmuşynyň düýpli meselelerini çözmek üçin dünýä syýasatynyň we düzgünleşdiriji ulgamynyň düýpli özgerdilmegi zerur. Durmuş-ykdysady, medeni meseleleri öz içine alýan bu ulgam has adalatly bolmaly hem-de çemeleşmegiň köp taraply bolmagy bilen tapawutlanmaly. Aşaky düzgünler onuň ileri tutulýan ugurlary bolmaly:

74 ýyl mun­dan ozal 1938-nji ýy­lyň 26-njy ma­ýyn­da il­kin­ji “Volks­wa­gen” za­wo­dy­nyň düý­bi tu­tu­lyp­dy. “Volks­wa­gen” kon­ser­ni­niň ta­ry­hy 1934-nji ýyl­dan baş­lan­dy. Şol wagt­lar ne­mes hal­ky üçin uly bol­ma­dyk, yg­ty­bar­ly we ar­zan aw­tou­la­gy iş­läp taý­ýar­la­mak ze­rur­ly­gy ýü­ze çy­kyp­dyr.
Biz jemgyýetimiziň syýasy ulgamyny hem kämilleşdirmelidiris, ýerli ýerine ýetiriji häkimiýeti pugtalandyrmalydyrys, jemgyýetçilik institutlaryny mundan beýläk-de demokratiýa ýoly bilen ösdürmelidiris. Sebäbi, häzirki döwürde jemgyýetçilik guramalarynyň we birleşmeleriniň işini täzeçe guramak zerurlygy ýüze çykdy. Bu guramalaryň geljekde alyp barjak işleri we kabul edýän çözgütleri döwrüň talaplaryna, döwletimiziň ösüşiniň täze tapgyrynyň wezipelerine we biziň alyp barýan syýasatymyza laýyk gelmelidir.

Magtymgulynyň eserleri türkmenleriň örän baý halk döredijiligi hem-de Gündogaryň ýazuwly edebiýaty bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr. Şahyryň döredijiliginiň folklor bilen baglanyşykly bolmagy onuň eserlsriniň has-da gymmatyny artdýar. Wagt geçdigiçe, şahyryň aforizmleri halk içinde folklorlaşyp gidipdir:

Awiasion kompas - magnit meridianyna, berlen ugra ýa-da belli bir asman ýagtyltgyjyna görä uçaryň uçýan ugruny görkezýän aeronawigasion pribor.

Dünýäniň ilatynyň artmagy, azyk ýetmezçiligi, çig mal we energiýa gorlarynyň azalmagy ýaly meseleler hem adamzady biynjalyk edýär. Adamzadyň saglygyny goramakda uly oňegidişligiň gazanylandygyna garamazdan, entek medisinanyň hem çäresiz ýerleri bar. SPID keseli XX asyryň mergisine öwrüldi. Energiýanyň dürli görnüşleriniň.

Seýşel Adalary Respublikasy (fr. République des Seychelles, iňl. Republic of Seychelles, seýş. Repiblik Sesel) — Hindi okeanynyň günbatar böleginde, ekwatoryň biraz günortasynda, Afrika materiginden takmynan 1600 km gündogarda ýerleşýän ada döwleti.

Musulman goşunlary Gang jülgesine aralaşyp, basyp alan ýerlerini talaman Guriler döwletiniň bir welaýatyna öwürmelidi. Muhammed Guri tejribeli serkerdesi Kubud-Din Aýbege (gelip çykyşy gulamlardandy) täze basylyp alnan ýerleri edara etmegi tabşyrýar.

Kontinental böleginde Wýetnam, Kamboja, Laos, Mýanma we Taýland, ada böleginde bolsa Bruneý, Gündogar Timor, Indoneziýa, Singapur we Filippinler ýerleşýär. Malakka ýarymadasynyň günorta bujagyny we Borneo adasynyň demirgazyk bölegini Malaýziýa eýeleýär. Wýetnam, Kamboja we Laos ýurtlaryna hindihytaý döwletleri hem diýilýär, ada döwletleriniň umumy ady bolsa Nusantara bolup durýar. Sebit demirgazykdan günorta 3,2 müň km, günbatardan gündogara çenli bolsa 5,6 müň km-e ýaýylyp gidýär.

Şol zamanyň köpçülikleýin halk ygtykatlary bişirilen toýundan ýasalan ownuk skulpturalarda şöhlelendirilipdir. Şeýle skulpturalaryň entek Marynyň çäklerinde we Amyderýanyň ýakalaryndaky ülkelerde ýaýrandygy takyklandy. Gadymy Margiananyň, Anahitanyň we Horezmiň “Ene Hudaýynyň” obrazlarynyň ýitip gidendilerini we olaryň ornuny atçapar temasynyň tutýandygynyň fakty “beglik edýän” gatlak bolan barly dayhanlaryň ähmiýetiniň barha artýandygynyň täsiri bolsa gerek. Kätä bu atçapar – oýnawaç ýaly atjagazyň üstünde aýaklarynyň hersini bir ýana galgydyp at çapyp barýan sakgallak adam, kätä hem – guş burun, gözüniň ýerine kökejik ýelmenen, bedeni şertleýin edilip, gödek ýasalan betnyşan bir zat. Bu indi gadymy döwrüň nepis skulpturasy däl-de ýönekeý, gödek butjagazlardyr.
Söwda-da uly roly Angliýa oýnapdyr. Golaýy, mal söwdasy, çörek, deri. Bu taýda şowhunly bazarlar uly rol oýnapdyr. Wençesterka, Bosten, Stamdgor, Flandriň Italiýa territoriýasynda söwdagärler gelipdir. Şäherde gatlaklar döräpdir. Korol ýerinde sinýor korolyň özi bolupdyr. Söwda geldiýasyna diňe söwdagärler däl, käbir hünärmentler hem giripdir. Hünärmentleriň gildeýasy (sehi) bolupdyr. Täze gelen normand baronlary korolyň wassaly bolup koralyň goşunyna girýäni köpdi. Buharda-da “Meniň wassylymyň wassaly meniň wassalym” diýen hukuk bolupdyr.

Hytaýda basybaljylykly hereketini dowam etmek bilen 1935 ýylda Ýapon hökimýeti Tökiýadaky Hytaý ilçisini şu üç ýörelge esasynda ýapon hytaý gatnaşyklaryny kadalaşdyrmagy talap edýär.

Gwatemala, Boliwiýa Latyn Amerikasynyň yzagalak döwletleridir. Bu ýurtlaryň ykdysadyýetiniň esasyny oba hojalygy tutýar. Ekerançylyk üçin amatly iri ýer eýeleriniň we daşary ýurt baýlarynyň elindedi.

Orta Aziýada hususan-da Horezmde we Demirgazyk Horasanda suwarymly ekerançylygyň, ýagny esasy suw çeşmeli bolan Amyrderýanyň, Murgabyň, Etrek derýasynyň we beýlekileriň suw ýagdaýyna bagly bolan suwarymly ekerançýlygyň hajatlary bu ýerde astronomiýanyň we dürli matematiki predmetleri, ylaýta-da amaly geometriýanyň ösmegine getiripdir. Amaly geometriýanyň barha ösmekde bolan inžener we arhitektura gurluşy üçin uly ähmiýeti bolupdyr. Ýere bolan hususy eýeçilik söwda hasabatlarynyň we söwda gepleşikleriniň hajatlary, dürli pullar ýöreyän şertlerinde pullaryň mynasybetiniň hasaplary, miraslary paýlamagyň çylşyrymly usullary we şäherleriniň durmuş şertleri esasynda ýüze çykan şolara meňzeş wezipeler hususy ýagdaýlary umumylaşdyryp çözýän algebranyň ösmegini şertlendiripdir. Sap praktiki wezipeleri işläp düzmek bilen bir hatarda alymlar giň teoretiki umumylaşdyrmalaryň belentliklerine hem baryp ýetipdirler, şonda olar köplenç öz zamanlarynyň derejesinden has öňe ozup gecipdirler. Orta Aziýanyň alymlary öz gözleklerinde grek sofiýasynyň maglumatlaryna daýanyp, bu ylmy mirasyň rasional ideýalaryny ösdüripdirler we olary öňe sürüpdirler.

XIV asyrda Çehiýa döwleti Germaniýa, Polşa Wengriýa, aşakky Dunaý ýurtlary günorta-günbatar bilen halkara söwdasyny etdi. Söwda pul gatnaşyklary ösüp obada öz täsirini ýetirdi. Çeh iri ýer eýeleri öz daýhanlaryny nemes düzgünine geçirdi. Şoňa laýyklykda daýhanlar ýokary pul salgydyny tölemelidi, sähelçe zat üçin daýhan kowulýardy. Oba öz ýerli we ýersiz daýhanlaryň sany artdy. Iş tapman şäherlerden iş gözleýärdiler. Şaherde-de gapma-garşylyklar ýitileşdi. Şaherde ýoklaryň gatlagyny nemesler düzýärdi, olar Praga şäherini-de dolandyrýardylar.

Etnografiki çeşmeleriñ şaýatlyk etmegine görä giçki mezolit döwründe urug – taýpa guramasy ösüp, neolit döwründe ol has-da gülläp ösýär. Mezolit döwründe taýpa birnäçe urugdan durupdyr. Zähmet tebigy taýdan bölünipdir: aýallar ýygnaýjylyk, erkekler aw awlamak bilen meşgullanypdyrlar. Olaryñ jemgyýetçilik ýagdaýy deñ hukukly bolupdyr.
Bu usul hem keseliň irki döwürlerinde ulanylýandyr. Pes temperaturanyň (kriodestruksiýa) ýa-da ýokary (infragyzyl koagulýasiýa) temperaturanyň kömegi bilen babasyl düwni dargadylýandyr. Uly düwünlerde bu operasiýa birnäçe tapgyrda geçirilyär. Başga usullara garşy görkezme bolanda bu usuly saylap alyp bolar. Keseliň ýene gaýtalanyp bilmegi, bu usulyň esasy ýetmezçiligidir.

Giçki paleolit döwründe ýasalan zähmet gurallary görnüşleri boýunça dürli – dürli bolup, öndürijiligi ýokary ekeni. Giçki paleolitiñ duralgalarynda kesmek, ýonmak, dürtmek üçin gurallar, naýzalaryñ uçlary, gysga naýzalar, naýza zyñyjylar, garpunlar, iñneler, serdarlaryñ süñkden ýasalan hasalary, gazawlar tapylýar. Şolaryñ içinde iñ möhümleri kesgiç we gazaw bolupdyr. Gesgiji zähmet gurallaryny ýasamak üçin ulanypdyrlar. Onuñ bilen süñkden , haýwanlaryñ şahlaryndan gurallar ýasalanda peýdalanypdyrlar.

Ýuliýa Lipniskaýa Wýaçeslawowna - rus figuristkasy, ýekelikde typmakda çykyş edýär. 2014-nji ýylda Ýewropaň çempiony, 2012-nji ýylda ýuniorlaryň arasynda dünýä çempiony, 2013-nji ýylda ýuniorlaryň arasyndaky dünýä çempionadynyň wise-çempiony, 2013/2014 sezonda Gran-pri finalynyň kümüş medalynyň eýesi, 2012-nji we 2014-nji ýyllarda Rossiýanyň çempionadynyň kümüş medallarynyň eýesi, 2012-nji ýylda ýuniorlaryň arasynda Rossiýanyň çempiony. Rossiýanyň halkara derejeli sport ussady. Konkide typýanlaryň halkara soýuzynyň (ISU) 2014-nji ýylyň ýanwaryndaky reýtinginde 3-nji orny eýeleýär.
INDONEZIÝA DILLERI-Filippinde, Taýwanda, Uly we Kiçi Zond, Molukka adalarynda , Malakka ýa. Adalarynda, Go. Wetnamyn käbir raýonlarynda we madagaşkar adalarynda ýashaýan halklaryň dilleri. Ol malaý-poliňežiýä diller mashgalasyna degishlidir. I. d=nyň ýeterlik öwrenilmandygy ony ylmy taýdan klassifikasiýalashdyrmagy kynlashdyrýar. Ilkinji Klassyfykasiýälärdä ony 8 topara (franşuş alymy G. Ferran), sonar 16 topara (golland alymy Ýa. Gonda) bölýärler. Has giň ýaýranlary: indoneziýa dili-Indoneziýanyn döwlet dili (Ýawa.a), şudan dili (Ýawa adalarynyň go-gb bölegi), tagal dili-Flippin Respublikasynyň döwlet dili, Malagasy dili-Madagaşkar adalaryndaky Malagasy Respublikasynyň döwlet dili. I.d öz tipologiýasy boýunça prefiksli we suffiksli dilleriň tipine girýär. Çekimli fonemalaryň ulanylyşhy, esasan, bir menzesh bolup, monoftonglaryn we diftonglaryn barlygy bilen häsiýetlidir. Çekimsiz fonemalaryň sostawynda aýry-aýry dillerde tapawutlar duýulýar. Sheýle-de ol dilleriň we diller toparlarynyň arasynda fonetik menzeshlikler bar. Söz bogunlary köplenç açyk bolýar, söz toparlary morfologiýa taýdan biri-birinden az tapawutlanýar. Hindi-Ýewropa dilleri üçin ishlenen düzgünler esasynda olary özärä bölmek mümkin däl. Fransuz alymlary P. Fawr, A.Mar de Maren, golland alymlary H.Tendelö, E.Ulenbek, sowet alymy A.S. Tesýolkin we bashgalar tarapyndan sözleri topara bölmegi dürli kriterleri hödür;endi.Sözlük sostawy etimölögiýa taýdan, esasan bir menzesh bolup, ol goshulmalar arkaly ýasalýan sözleriň, asyl sözleriň goshalanmagy goshma sözleriň, shonun ýaly-da Sanskrit, arap, golland, franşu, iňlis we b. dillerden girýän sözleriň hasabyna baýlaşhyp durýar. I. d-nyň hemmesi arap hatynyň esasynda düzülen elipbiýdeň peýdalaňýar. Shu dillerde köp sanly çeper edebiýat eserleri bar.

Ýöriteleşdirilen medisina kömegi berilmedik ýagdaýynda kesel has hem beterleşip bilýär. Näsagy artbujakda agyry, kynlyk bilen, agyryly täret etme biynjalyk edýär. Olaryň umumy ýagdaýy agyrlaşyp, käwagtlar bedeniň gyzgyny hem ýokarlanyp bilýär. Bejergisiz babasyl düwünleri has hem çişip, ulalyp, artbujakdan çykýarlar we yzyna olar kynlyk bilen salynýandyr. Bu ýagdaýda, babasyl düwünlerini barlag wagty görüp ýa-da el bilen hem anyklap bolýandyr.

Magtymguly Pyragy XVIII-nji asyrda ýaşan, türkmen klassyky edebiýatynyň kämilleşmegine örän uly goşant goşan, türkmen edebi dilini ösdürmekde uly işler bitiren şahyrdyr.

Ol köp sanly pelsepewi goşgularyň, “Isgender”, “Mesgut” we “Azym hakynda söz” atly poemalaryň, şeýle hem öwüt-nesihat häsiýetli kyssa eserleriň awtorydyr.

B.e.öň XV asyryň II ýarymynda Müsür bilen Wawilonyň arasynda kadaly parahatçylykly aragatnaşyklar ýola goýulýar,ilçiler alşylýar,söwda kerwenleri gatnaýar.

Magtymgulynyň watançylyk, gahrymançylyk temada ýazan eserleri taryhy taýdan anyklygy, takyk manysy, çeper obrazlara baýlygy bilen-de tapawutlanýar.

“Oguznamanyň” dil halk döredijiligini hem-de gürrüňlere daýanýandygyna şolaryň hemmesiniň rowaýatlaryň real faktlaryň birleşmegi bize bir türki halklaryň däl, eýsem oguz taýpalarynyň aralaşan halkalarynyň başlangyç taryhy barada taryhy çeşme bolup hyzmat edýär .
Çypar içýan toprakda: ýer jaýryklarynda, daşlaryň aşaklarynda, sary garynjalaryň hinlerinde, ösümlik galyndylarynyň aşagynda ýaşaýar. Olar yssylygy, gyzgynlygy gowy görýärler. Içýan dürli mör-möjekler bilen iýmitlenýär.

Iňlis-marath, iňlis-penjap uruşlary. Merkezi Hindistandaky hanlyklaryň içinde iňlisleri eýmendirýäni marathlardy. Iňlisler 1803-1805-nji ýyllarda Marath hanlygyna garşy alyp baran ilkinji urşunda bu özbaşdak hanlygyň bir bölegini eýelemegi başardy. Bu uruşda olar Delini hem eýeläp, Beýik Mogoly öz dikmesine öwürmegi başardylar. 1818-nji ýyldaky ikinji iňlis-marath urşunda Marath döwleti özygtyýarlylygyny ýitirdi. Marathlaryň goňşulary Gwaliar, Nagpur iňlis baknasyna öwrüldiler. Rajasthanyň hanlyklary iňlis agalygyna boýun boldular. 1826-njy ýylda Assam, 1843-nji ýylda Sind hanlyklary iňlis baknadarlary tarapyndan eýelendi. Hindistanda Penjap özbaşdaklygyny saklap galypdy.

Halkymyz bilen, ýaşulularymyz bilen maslahatlaşyp, dogry çözgütleri gözlemek we kabul etmek bize ata-babalarymyzdan galan iň beýik demokratik mirasymyzdyr, biz bu mirasy syýasy tejribämizde geljekde hem ulanarys.

Demirgazyk Italiýa we Toskaniýada ir wagtdan başlap şäherler ösüpdir. XI-XII asyrlarda Siýan, Pid, Flarensiýa, Milande hünärmentçilik ösüpdir. Wenesiýa, Genuýa, Pizde gämi gurulypdyr. Şäherleriñ duşmany – iri ýer eýeleri, jenaplar bolupdyr. Şol döwürde Italiýa Otton I ýörişe giden. Soñ spisionlaryñ abraýy artypdyr.

Galalarynyň – köşkleriniň gurluşykda ozalkysy ýaly uly orun tutmagy ýurduň jemgyýetçilik durmuşynda ýerli dehkanlaryň rolunyň uly bolandygyny görkezýär. Emma welin, häkimýetiň merkezleşdirilen şertinde syýasy situasiýasynyň belli derejede pugtalanmagy netijesinde, köşkler öňki goranyş wezipelerini belli derejede ýitiripdirler. Gala indi örän beýik sekiniň üstünde salynman gös – göni ýerde, özi-de obadan çetde däl-de, obanyň ýaşalýan çäginiňin içinde salynýar. Köşgüň girilýäň agzy, öňküler ýaly, ikinji mertebede däl-de, gös-göni birinji mertebedäki myhmanhana barar ýaly edilip salnypdyr. VI- VII asyrlardaky irki köşkleriň ululygyna garanyňda, indiki köşkler beýle uly bolmandyr, emma däp boýunca birinji mertebe mähnet seki görnüşinde bolup, ikinji mertebe biri – birine degip duran dik sütüňler bilen bezelipdir. Bu galalary salan ussalaryň öňünde goýlan esasy wezipe – galanyň içiniň oňaýly bolmagy, otaglaryň oňayly ýerleşdirilmegi, myhmanhananyň bezelmegi hakynda aladalanmakdan ybarat bolupdyr.

Sapagyň wezipesi: Mukaddes Ruhnamadan görmüşi ýaly “Türkmenistanyň mejlisi onuň deputatlary her etrapda halk tarapyndan saýlanýan halk wekileri” şundan ugur alyp Angliýadaky oba we şäherlerdäki öz gerişleri iňlis parlamaneti bilen baglanyşdyryp talyplaryň aňyna ýetirmek.

Tebigaty goramaklygy kadalaşdyrýan degişli halkara hukuk namalary esasynda sebitiň suw-energiýa problemalary bilen baglanyşykly möhüm meselelerini çözmek, ýurdumyzda suw gytçylygynyň bolmazlygy üçin halkara başlangyçlaryny öňe sürmek bilen, milli bähbitleri häzirki zamanyň öňe sürýän syýasaty bilen baglanyşdyryp, Merkezi Aziýanyň suw resurslarynyň netijeli peýdalanylmagy bilen bagly meseleleri halkara hukuklarynyň ýörelgeleri esasynda çözmek barada işler durmuşa geçiriler.
Ýaponiýa Halkin-Gol derýasynyň ýanynda MHR-e çozmagy maksat edilýär. MHR-e çozmagy bolsa Sowet Soýuzy bilen çaknyşyga getirjekdigine düşinýär. Şeýlelikde 1939 ýylyň Magtymguly aýynda duýdurmazdan Ýaponiýa MHR-a we SSSR-e garşy başlan urşa 4 aýa golaý dowam edip, Ruhnama aýynda ýapon goşunlarynyň derbi-dagyn bolmagy bilen tamamlanýar.

— Mary töwerekleri Mademiniň ölümine çenli Hywa hanlygyna garaşly türkmen begligi bolan-da bolsa, indiden beýläk Maryny Hywa garaşly raýat hasap etmeli däl. Aslymyzam ahally bolansoň, Ahal ýurdunyň-da ýagdaýy agyr bolansoň, indiden beýläk bize hanlygyň merkezini we ilini Mara eltmegi ahally ýaşulularam makulladylar — diýip, Gowşut han sözüniň ahyrynda aýdýar. Şondan soň Mara iberilen 5 wekil saryklaryň hany Sary hanyňka barýarlar we ýagdaýy düşündirýärler. Soňra bolsa özlerine Mary – Murgap derýasynyň bir gapdalynyň berilmegini haýyş edýärler. Saryk garyndyşlaryň hany we ýaşululary maslahatlaşyp, Mary etrabypdan ýer bermejekdiklerini Gowşut hana ýetirmegi aýdýarlar (1857).

Garagulagyñ "ýyldyrym çaltlygyndaky" hereketi görenleri haýran edýär. Ol bukuda ýatan wagtynda golaýyna guş sürüsi gelip gonsa, olaryñ üstüne böküp, uzyndan-ýiti dyrnaklarynyñ kömegi bilen yzly-yzyna birnäçe guşy tutup alyp galyp bilýär. Garagulagyñ esasy iýmiti alakalar, ýalmanlar, syçanlar, towşanlardyr. Şeýle hem kirpini, oklukirpini, süýrenjileriñ we ownuk mör-möjekleriñ köp görnüşlerini tutup iýýär. Onuñ özi ýaly ýyrtyjy haýwanlara, keýiklere, şeýle hem mallara we öý towugydyr guşlaryna tipulyp, olary tutýan halatlaryna gabat gelinýär. Garagulak tomsuñ yssy günlerinde suwy köp içýär. Şol sebäpli ol suwly ýerleriñ golaýynda ýaşaýar.

Beỳik Saparmyrat Türkmenbaşynyň Mukaddes Ruhnamasyndan ugur alyp, türkmen taryhçylary döwürleỳin metbugatda yzygiderli çykyş edỳärler. Olaryň ỳazỳan ylmy makalalarynda ỳurdumyzyň taryhy-geografiỳasy bilen baglanyşykly maglumatlar berilỳär.
Gowşut han şol ýerde öz nökerleriniň hem-de özbek ýaşuly-begleriniň häziriň özünden başlap etmeli işleri hakynda dik duran ýerinde ýaşulular bilen gyssagara maslahat çagyrýar. Şonda şeýle karara gelýärler: 1. Şu gün Hywa hanynyň goşuny ýeňildi. Mädemin han öldi. Sarahsa getirilen goşun sülsatlary Gowşut hanyň döwletine, hanlygynyň hasabyna geçirilmeli. 2. Hywanyň dagan goşunlaryny ýygnap, ýesir alnan goşunlar bilen bilelikde ýol şaýlaryny tutup, azyk-suwluklaryny üpjün edip, Hywa ugratmaly. 3. Iki tarapdan ölen adamlary her tarapyň özi tizden-tiz jaýlamalydyr. 4. Agyr hem ýeňil ýaralananlary Gowşut hanyň galasyna ýygnap, gutulýançalar seretmeli. Olara seretmek üçin tebipleri we ýörite adamlary goýmaly, gutulansoň, olary öz ýurduna ugratmaly. 5. Iki sany mähremi we on sany nökeri bilen şaýlaryny tutup, hut şu gün Mädeminiň meýdini ugratmaly. Goý, olar öz hanynyň jesedini hala Mara, hala-da Hywa äkidip, hala-da Sarahs babada jaýlasynlar, olaryň ygtyýarlary özlerinde. 6. Hanyň ýany bilen gelenleriň gitjeklerine-de, galjaklaryna-da ygtyýar bermeli. Onsoňam şu gandöküşikligiň günäkäriniň hut Mädeminiň özüdigini «myhmanlara» wagyz-syýasat arkaly düşündirmeli. 7. Ýaşulularyň maslahaty bilen edilen şu tabşyryklary ýerine ýetirmegi hem-de berjaý edilişini barlap durmagy Täçgök serdara, Hywa ýesirlerine degişli işleri bolsa Mätýakup serdara hem-de Mätjan ýaşula tabşyrmaly.

Emma prezidentiniň syýastyndan närazy generallar 1955-nji ýylyň Ruhnama aýynda döwlet agdarylyşygyny geçirdiler. Harby hökümdarlar Peronyň kabul eden köp kanunlaryny, konstitisiýany ýatyrdylar.

Knut Hamsun (08/1859-02/1952) norweg ýazyjysy bolup onuň eserleri 1920-nji ýylda edebiýat ugry boýunça Nobel baýragyna mynasyp görüldi. Onuň 70 ýyldan gowrak döredijilik işjeňligi öz eserlerinde tema taýdan, garaýyş taýdan hem-de giňişlik taýdan köpdürliligi özünde jemleýär. Onuň 20-den köp romany, goşgular ýygyndysy, esseleri, käbir gysga hekaýlary we piýesalary, şeýle hem ýol ýazgylary çap edildi.

Jemgiýetçilik düzüminde urug birleşmeleri we uly maşgalalar köp bolupdyr.Kassit uruglary belli bir ýerlere gözegçilik edip,salgyt ýygnalyşyna,jemgiýetçilik borçlarynyň ýerine ýetirilişine seredipdirler.Oba jemagatlary berkleşipdir.Kassit begzadalary baýlaşypdyrlar we iri hususy ýer eýeçiligi emele gelipdir.
Respublikanyñ başynda beýik Maslahat durupdyr. Ýöne ol köp suratlary, saz gurallaryny, kitaplary ýakdyrypdyr, şeýdip medeniýete uly zyýan ýetiripdir. Onuñ bu syýasatyny papa kuriýasy goldapdyr. Ýönekeý halka bu ýaramandyr. 1498-nji ýylda ol tutulup dine gerşy çykan hökmünde otlanyp öldürilipdir.

Göni ganatlylar otrýady Hakyky uzynmurt çekirtgeler maşgalasy Ýagdaýy. Derejesi III (VU). Ýitmek howpunyň abanmagyna ýakyn görnüş. Genofondy gorap saklamakda ähmiýeti. Bir görnüşden ybarat bolan turan urugyna degişli. Gadymdan galan görnüş. Türkmenistanda C. f. fuscipennis Uvarow, 1910 ilkinji beýanly asaky görnüşi duş gelýär. Merkezi Aziýanyň endemigi. Gysgaça beýany. Iri çekirtge, onuň güýçli ösen ganat üstleri garamtyl ýa-da açyk reňkli tegmilli. Ganatlary çalymtyl-sary. Bedeniniň reňki çalymtyl-sary ýa-da goňur. Göwresiniň uzynlygy erkekleriniňki — 33–40, urkaçylarynyňky 35– 42 mm. Ýaýraýşy. Krasnowodsk belent tekizligi, Jebel demir ýol duralgasynyň günortagündogary. Türkmenistandan daşarda — Gazagystan, ýaýrawynyň gündogarynda — Inder kölüne çenli, Özbegistan, Gyrgyzystan, Täjigistan. Ýaşaýan ýerleri. Baýyrlaryň arasyndaky ýowşanly peslikler. Sany we onuň üýtgemek ýagdaýy. Seýrek duşýar. Esasy çaklendiriji sebäpler. Ýaşaýan ýerlerinde çendenaşa köp mal bakylmagy. Biologiýasynyň aýratynlyklary. Ýeterlik öwrenilmedik. Ösümlik düýpleriniň arasynda (tamnobiont) ýaşaýar. Ganatly erkek çekirtgeler maýyň ahyrynda, ýetişen ýumurtgaly urkaçylary bolsa iýunda duş gelýär. Köpeldilişi. Iş geçirilmedi. Gorag üçin geçirilen çäreler. Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna (1999) girizildi. Gorag üçin zerur çäreler. Ýaşaýan ýerlerinde çäkli goraghanalary we beýleki goralýan ýerleri döretmek. Barlaglar boýunça teklipler. Uly Balkanyň demirgazyk-günbatar böleginde ýaşaýan populýasiýasynyň ekologiýasyny öwrenmeli. Düzüji: E. O. Kokanowa

Li­tiý – ion ak­ku­mul­ýa­torla­ry ama­ly taý­dan äh­li smart­fon­lar­da, plan­şet­ler­de, no­ut­buk­lar­da we aw­tou­lag­lar­da otur­dyl­ýar.

1976ý - kümüş medal (62 kg) 1978ý - altyn medal (62 kg) 1979ý - bürünç medal (62 kg) 1980ý - altyn medal (62 kg) 1981ý - altyn medal (62 kg)

Şahyr aýal-gyzlary satmak, dakylmak we köp aýallylyk ýaly zyýanly dessurlara garşy durupdyr. Şu babatda şahyr gumanistik pikirleri öňe sürüpdir.

Merhemetli Prezidentimiz Saparmyrat Türkmenbaşy öz çykyşlarynyň birinde : “Adamzat üçünji jahan urşunyň wehininden halas bolup ýetişmänkä, harby taýdan gapma-garşy gurmak akyl ýetirip bolmajak derejede biziň gündelik durmuşymyza dolanyp geldi. Güýç ulanmak bolsa käbir syýasatçylaryň nukdaý nazaryndan, dünýäde göwnejaý tertibi saklanmagyň hem-de jedelleri çözmegiň mümkin bolan, hat-da ýeke-täk usulyna öwrüldi. Umuman sowuk urşuň ýerine hoşniýetli goňşuçylyk, döwletara gatnaşyklaryň sazlaşygy däl-de, yglan edilmedik uruşlar we jeza beriji köpçilikleýin hereketler, çäreler ýaly dartgynly ýagdaýlar emele geldi. Bu ýagdaýlaryň ady üýtgese-de, düýp mazmuny öňkiligine galýar. Şonda diňe harby güýç däl, ilat hem ejir çekýär” diýipdi.
Miladydan öňki 653 —miladydan öňki 625 -nji ýyllarda höküm süren Madiý, Alynky Aziýadaky Skifleriň hökümdary. Madiý Sak-skifleriň hökûmdary Bartatuanyň (Afrasiýap) oglydyr. Madiýiň Alynky Aziýada 28 ýyllap m. ö. VII asyryň ikinji ýarymyna çenli höküm sürüpdir. Madiýiň häkimýeti döwrinde Skifleri, midiýalylary tozduryp Ninewiýany zabt edip aldylar. Soňra Kiçi Aziýada bir näçe ýeňišleri gazanan Skifler (içoguzlar), Kimmerlileri hem özlerine tabyn edipdirler. Kiçi Aziýanyň gûndogaryndaky Alynky Aziýanyň daşyndaky uly serhetlerinde hökümdarlygy berkarar etdiler. M. ö. 661-nji ýylda Skifler Ninewiýany ele geçirip Assiriýa döwletiniň töweregindäki galalary we şäherleri eýelediler. M. ö. 610-njy ýylda Skifler Wawilonlylar bilen birleşip Assiriýa hökümdarynyň soňky deminde özüni atan şäheri bolan Harrany ele geçirdiler. Ondan soňra Assiriýa eýýamyny dolandyryp gelen Skifler Siriýa we Palestina çozup girdiler. Ol ýerden hen Müsüre gelen Skifler faraon Psammetix I tarapyndan garşylandy. Yza dönenlerinde olar Askalon şäherini taladylar. Geredot midiýalylaryň aýtmaklaryna görä Skifler Midiýadaky agalygyny şeýle açyklaýar: «Ýigrimi sekiz ýyllap Skifler Aziýada hökümdarlyk etdiler we ýurtda gozgalaň başlanan wagty derýadan aňry geçip yza çekildiler. Yza çekileninden soňra olar ýerli ilaty talap ülkäni gysyp ol ýerde höküm sürdiler.» —Gerodot, I, 103.

Müsüriň wagtlaýynça gowşan wagtynda wawilon hökümetiniň ondan talapkärligi ýokar- lanypdyr.B.e.öň XIV asyryň ortalarynda Wawilon patyşasy Burna-Buriaşa II Ehnotona ýazan hatynda şeýle diýipdir:”Eger sen öz kakaň ýaly sahy bolup bilmejek bolsaň,iň bolmanda ýaryny iber”.Wawilon Assiriýany hem özüne garaşly döwlet hasaplap,onuň ilçihanasynyň Müsürde kabul edilişinden närazylyk bildiripdir.Soňra Wawilon Müsür bilen arasyny üzüp,oňa duşmançylykly Mitanni we Hett patyşalyklaryna tarap öwrülýär.Metanni döwletiniň ortaýer deňziniň gündogaryndaky ýerlere dalaş etmegini goldaýar,hett patyşasyna Burna-Buriaşa” öz gyzyny durmuşa çykarýar.

Aýallary: Aýşa Hatyn, Hümaşa hatyn, Ruhşa hatyn, Binnaz hatyn, Synaperwer soltan, Newres hatyn, Mehtabe hatyn, Mutebere hatyn, Şebsafa hatyn, Nakşidil Soltan, Hasibe soltan.

1. Esasy Deklarasiýa we Kapitanyň Deklarasiýasy. 2. Gäminiň ekipažynyň sanawy. 3. Gämi üçin resminamalar. 4. Nebit bilen hapalandyrylan ýagdaýlarynda ýitgileriň öwezini dolmak baradaky raýat jogapkärçiliginiň ätiýaçlandyrylyşy baradaky Şahadatnamalar ýa-da başga maliýe kepillendirmeleri. 5. Gäminiň eýesiniň ýa-da dolandyryjynyň rugsatnamasynyň (lisenziýasynyň) göçürme nusgalary.

Şahyrlaryň dörejiligi köptaraplaýyn bolup olarda ynsanperwerlik, Watançylyk, yşky-lirika, öwüt-nesihat, sossial deňsizlik, dini temalar agdyklyk edipdir.
Ýan Gus öňdebaryjy çeh jemgyýetiniň isleglerini kanagatlandyrmak ugrunda göreşe başlanlaryň biri boldy. Ol dindar Praga uniwersitetiniň professory, asly gelip çykyşy daýhan maşgalasyndan. Ol 1369-njy ýylda Gusines diýen ýerjagazda dogulýar. Uniwersiteti gutarýar. 1398-nji ýylda professor 1402-nji ýylda rektor bolupdyr. Olaryň janypkeşligi bilen korol Waslow Praga uniwersitetiniň ustawyny üýtgedýär, uniwersitetiň dolandyryş işlerinde esasy roly çeh professorlary oýnapdyr. Ol öz döwrüniň görnükli iňlis refarmatlary Wikleriň taglymatyndan ugur alýar. Buthana baýlyklaryň alynmagyny talap edýär, diňe öz çeh dilinde uýmagy talap etdi.

Öňümizde durýan giň gerimli wezipeleri durmuşa geçirmek üçin, biz elbetde, iň täze tehnologiýalary, ylmyň we tehnikanyň gazananlaryny durmuşa ornaşdyrmagyň hasabyna ýurdumyzyň ykdysady kuwwatyny pugtalandyrmagy, netijede, Watanymyzda ylmy we bilimi mundan beýläk-de hil taýdan ösdürmegi göz öňünde tutýarys. Ylym we bilim bolsa, eziz Diýarymyzy ösdürmegiň ileri tutulýan iň esasy ugurlarynyň biri bolupdy we geljekde hem şeýle bolmagynda galar.

Türkmenistanyň territoriýasynda IV – V asyrlardaky uly sosial sarsgynlar ýerli medeniýetiň ösüşinde hem täsir etmän durup biljek däldi. Bu welaýatlarda VI- VII asyrlardaky edebiýatyň we ylmyň häsiýeti barada biziň elimizdäki maglumatlar entek örän ujypsyzdyr. Maryda geçirilen arhiologik gözlegler hum döwükleriniň ýüzüne hem-de mallaryň ýörite ýülmenen pilçeleriniň ýüzüne gara syýa (tuş) bilen ýazlan otuz – kyrs sany dokumenti ýüze çykardy. Dokumentler biri – biri bilen baglanyşykly pehlewi harplary bilen ýazlypdyr, olaryň okap manysyny tapmak – geljegiň işidir.

1556-njy ýylda ony terbiýelän Baýram han bilen goşuny tagta dalaş edýän Hemunyň goşuny bilen duşuşýar. Ol Hindi söwdagärlerinden bolupdyr. Akbar ony öldürýär we ýurdy dolandyrýar (1556-1605). Onuň döwründe Beýik Mogol döwleti merkezleşýär. Onuň döwründe Beýik Mogollar döwletine Deli, Penjabyň gündogary, Owganystanda Kabul degişli bolupdyr. XVII asyrda bütin demirgazyk Hindistany özüne birleşdirýär. Deli soltanlygyna Bengaliýada, Sinde we Kaşmirde musulman döwletleri degişli bolupdyr. Parslardan Kandagary basyp alypdyr. Bütin Gündogar Owganystan mogollaryň eline geçipdir, özüne Güjerat soltanlygyny we Bengaliýany birikdirýär, ol ýerde deňiz söwdasy ösüpdi.

Ýokarda agzalan usullaryň hemmesi näsaga az şikes ýetirip, olar näsag tarapyndan ýeňil geçirilýär. Ýöne keseliň ötüşen ýagdaýynda, bu usullar has radikal operasiýany geçirmek üçin taýynlyk höküminde ulanylýar. Bu usullar, babasylyň esasy sebäbi bolan, düwünleriň bozulan gan aýlanşygyny aradan aýyrmaýar. Bu ýagdaý hem olaryň esasy ýetmezçiligidir. Şol sebäpli hem, ortaça 3-5 ýyldan keseliň gaýtalanmagy mümkindir.
1858-nji ýylyň başlarynda Gowşut hanyň iberen wekilleri Ahala – Gökdepä gelýärler. Olar Nurberdi hana habarlaryny berýärler. — Indi Sarahsda durarlyk ýok. Eýranyň agzy Sarahsda, Sarahsam Eýranyň agzynda. Aslymyzam, düýbümizem Ahal. Ahala barmakçy bolanymyzda «Ahalyň ýagdaýy öňem ýabygorly, gurakçylyk, ot-suw, öri meýdanlar çarwalar üçin ýetmezçilikli ýagdaýda. Garşyda duşmanlaryň has-da möwjeýän wagty. Iň gowusy Mara süýşüň» diýip, netijä gelipdiňiz. Biziň Mara barmagymyza-da saryk garyndaşlarymyzyň ýaşulusy Sary han garşy. Olar Murgabyň bol ýer-suwuna deň şäriklige razylyk berenoklar. Hatda uruşmaga-da taýyndyklaryny aýdýarlar. Uruş bolsa-da, nähak gan döküljek. Indi näme etmeli? — diýip, Gowşut hanyňkyda bolan maslahatyň netijesini hat hem dil üsti bilen aýdýarlar.

Ondan iki ogul bolup, olar hem ýaşlykda ýogalýarlar. Şahyr ogullarynyň ölümine gynanyp, "Yzlamaýan bolarmy", "Mübtela kyldy“ eserleri döredipdir.

Demirgazyk Amerika utgaşygy uly ykdysady hyzmatdaşlyk guramalarynyň biridir. Ýuwaş ummany sebitindäki döwletleriň köpüsi ASEAN atly hyzmatdaşlyk guramasynyň agzasy bolup durýarlar. SSSR-iň dargamagyndan soň dörän Garaşsyz döwletleriň köpüsi Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy guramasynyň kömegi bilen oňki adaty gatnaşyklary saklamaga hem-de özara utgaşykly ösüşi gazanmaga çalyşdylar.

Bu görnüş Demirgazyk Amerika demirgazyk — günortasynda Kanadada ABŞ-nyñ demirgazyk — gündogarynda, merkezi Kanada, Beýik köller raýonlarynda, Gündogar Karolina ştatlarynda ABŞ-da. Şeýle-de bu görnüş adam tarapyndan ABŞ-nyñ g. o. — d. g. ýaýradylan. Britan Kolumbiýasynyñ Kanadanyñ g. b. — da.

XIV asyrda Wizantiýa we Balkan ýarym adasynda garşy slawýan döwletleriniň arasynda garşylyklar ýitileşdi. Osmanly-türkler 1352-nji ýylda Dordepel aýlagynyň kenaryndan Balkana aralaşdy. Serbiýa koroly Stefan Duman (1331-1355) papa bilen gepleşiklere başlady, emma ol netijesiz gutardy. 1363-nji ýylda türkler Adrianopoly eýeläp, hereket üçin güýji şol ýerde jemledi. Ilki Bolgariýany, soňra Wizantiýany (1453), Serberlerini özüne birleşdirdi.

Irki – orta asyrlar şäheriniň esasy meýdanynyň töwereginde hökümýet – administratiw jaylary – köşkler, edara ediş jaýy, türme – ýerleşýän eken. Maryda edara ediş jaýy VIII asyrda salnyp, ol üsti kümmezli giň jaý görnüşinde bolupdyr; ol jaýyň dört sany gapysy bolupdyr.

"Çyn Isa Serkowy" (Hytaýça: 真耶穌教會) garaşsyz serkowdyr. Ol 1917de Pekin, Hytaý da guruldy. Şu wagt munyn 45 döwletde çenek bilen 1.5 million agzasy bar. Bu serkow Hristiyanlygyn 20-nji asyrda yüze çykan Protestanlyk bölümüne degişli. Bu serkow Taze Yyl Bayramyny gutlamayar. Serkowyn 10 sany ynanjy:

Magtymguly, takmynan, 1791-nji ýylda Atasary diýilýän çeşmäniň boýunda, Soňudagyň ýanynda aradan çykýar. Ony kakasynyň ýanynda "Garry molla" (Eýranda) gonamçylygynda jaýlapdyrlar.