Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Dokumentlerä görä o zamanda seftä Bucaka erleşti 1600-a yakın gagauz aylesi. Mihail Çakır yazêr ani Bucaka erleşän ayle sayısı vardı 5.000, hem bütün sayısı 40.000. 18 hem 19-cu asırlarda gagauzlar bulgar hem moldovannarla barabar paylaştılar 67 küüdä, ama ofițial dokumentlerdä adları geçti barabar yaşadıkları milletin adına görä bulgar, moldovan, serb hem urum olarak. Bir takım ekonomik hem soțial sebeplerdän gagauzların erleştikläri zona küçüldu gideräk.

11.01.1906. “On bin kişilik Komrat kalkıntıcıların elinä kaldı. Avtonomiya bildirildi, kuvedi aktardılar hem arest altına aldılar. Orayı gidän viţe-gubernator ikinci êskadronun yardımını isteer.” (11.01.1906-dan “Russkoe slovo” gazetası Komrat çiftçilär kalkıntısı için).

Devlet dili Fin dili ve Șveți dili dir. Finlandiyada nüfusun çoğunluğu Finler ve Șvețtir. Nüfus içindeki azınlıklar genellikle Tatarlar, Ruslar ve Samilerdir. En büyük ikinci millet Șvețdir.

Başladılar onu, çaarıp-çaarıp, kabaatlı bulmaa, son-sonunda Marinoglu kaler işsiz, redakțiyadan onu Gagauzluun duşmannarı urattılar da şindi, açan Gagauziya artık kendi başına avtonomiya oldu, Marinoglunun duşmannarı hep taa redakțiyalarda Gagauziyada rus dilindä gazetaları kolvererlär. Ama Todur Marinoglu üüredicilik eder kendi küüyündä. Avdarmada hem yazer şiir, proza. O ayırıldı Moldova parlamantinä deputat. Şiirleri çıktılar. İlkyaz türküsü kiyadında. Ana sözü. Halk birlii gazetalarında, başka jurnallarda.Todurun temaları çekilerlär ömürün güneşli hem bulutlu havalarından, kendisinin can erindän. Şairin peetleri açerlar bizä dünneyin ansız görüntülerini, acılarını, siirek gülümsemelerini, türlü boyalarını... Çok meraklı avtorun analar için sözleri. Te nasıl düşüner Marinoglu analar için :

Hem bakın: angı şkolaya gitmesän da en prost, en yufka ne var onnarı bizä vererlär: en prost kabinetlär, en prost masalar gagauz dilini üürenmäk için. Kimi şkolalarda gagauz dilindä üüredicilär kategoriyaya geçmää deyni büük cenklerä katılêrlar. Neçin?

1974 - Türk Hava Yolları'nın DC-10 tipi 'Ankara' yolcu uçağı, Paris'te Orly Havaalanı yakınlarında düştü. Bu tarihe kadar dünya sivil havacılık tarihinde gerçekleşen en büyük kazada 346 kişi öldü.Bkn: Türk Hava Yolları Uçuş 981

“DOBRUCANSKOTO DESPOTSTVO” kiyadın aftoru Georgi Atanasov, arheolog olarak hem arheologiya materiallarına dayanarak, kiyadında eni bakışlan hem eni faktlarlan bakêr bu konuya. Kiyat meraklı ondan da, ani temel materiallar bulgarca yazılıykana, bölümnerdän ana fikirlär angliyca hem rusça da verili.

Çocuk genä çekediy düüşmää etişiy orayı bubası. Bakıy açan bubası kız alınmış ama kim almış, bilmiy. Çocuun beygiri altında kulaymış, ama şindi kandan olmuş al. Bubası diy :

Gagauziya Başkanın birinci yardımcısı Georgiy MOLLA, valkaneşlileri yortuylan kutlayıp, primariyeya bir kompyuter baaşladı. Mitingtan sora türlü konkurslar, sport hem fıkra yarışları, hem da konţertlär oldu.

Moldova Prezidentinin Vladimir Voroninın teklifinä görä, Kırım ayın (dekabri) 22-dä Kişinövda halklararası bir konferenţiya oldu – “10 лет автономно-территориального образования Гагаузия и единство народа Республики Молдова”.
Anna İvanovna STOLETNEYÄ, baş zaametçi olarak, Moldova Üüredicilik Bakannıında cok yıllar çalışêr. Kendisi gagauz dilin üürenmesindä herbir problemayı biler hem o problemaları çözmää savaşêr.

Gagauziyada bulunêr 32 erleşmäk eri: 1 munițipiu (Komrat), 2 kasaba (Çadır hem Valkaneş), hem 29 küü, angısından 1 küü bulunêr Komratın yurisdikţiyası altında.

Piret Päär - Alide Päärson - Heljo Paas - Joonas Paas - Reet Paavel - Voldemar Paavel - Linda Paberit - Endel Padrik - Paula Padrik - Olaf Paesüld - Voldemar Pahkla - Ants Pahla - Irina Pähn - Maria Paimre - Leontine Päiv - Marie Päiv - Ella Pajo - Louise Elisabeth Pajo - Maimu Pajusaar - Ester Pajusoo - Meelis Pakri - Herman Palang - Voldemar Paldre - Aivo Paljasmaa - Arkadi Pallo - Erna Pallo - Mari Palm - Bernhard Palmberg - Merle Palmiste - Ksenia Palmre - Tiit Palu - Anne Paluver - Evelin Pang - Maret Pank - Voldemar Panso - Alma Papp - Ülo Papp - Koidula Pappel - Eha Pärg - Eero Pärgmäe - Marje Parikas - Viktor Päri - Harri Paris - Dagmar Parmas - Kai Parmas - Aaro Pärn - Andres Pärn - Endel Pärn - Katrin Pärn - Malle Pärn - Marie Parrik - Leida Parrol - Irina Pärtel - Elmerice Parts - Johanna-Maria Parv - Enn Parve - Raimo Pass - Eduard Pea - Lauri Pedaja - Priit Pedajas - Taavi Pedriks - Malle Peedo - Leida Peekmann - Boris Peensaar - Ao Peep - Helend Peep - Maret Peep - Emma Peeri - Marju Peerna - Karin Peetri - Valdo Peetri - Salme Peetson - Terje Pennie - Richard Peramets - Lembit Peterson - Maria Peterson - Ferdinand Pettai - Kaljo Pettai - Härm Pihl - Helle Pihlak - Ella Piho - Ene Piir - Olga Piiroja - Hilda Piir-Rosenthal - Athalie Pilden - Ants Piller - Netty Pinna - Paul Pinna - Signe Pinna - Joseph Pirchan - Astrid Pirn - Rudolf Plakk - Sergei Podekrat - Inge Põder - Julius Põder - Lembit Põder - Elli Põder-Roht - Mirtel Pohla - Üllar Põld - Karl-Robert Põlde - Alari Põldoja - Olev Põldoja - Aleksandra Põldots - Dan Põldroos - Priit Põldroos - Oskar Põlla - Nikolai Põlluaas - Eduard Põltsamaa - Priit Põltsamaa - Marika Poobus - Madli Poola - Endel Poom - Paul Poom - Salme Poopuu - Elanda Porrmann - Tiia Porss - Taavet Poska - Vilma Poska - Elena Poznjak-Kõlar - Voldemar Praakel - Margus Prangel - Tarmo Prangel - Aleksandra Pranno - Anu Presjärv - Linnar Priimägi - Eneken Priks - Priit Prillup - Jaak Prints - August Promen - Ain Prosa - Valter Prügi - Arnold Pruuli - Hillar Puhm - Mihkel Puhm - Peep Puis - Eduard Pukk - Theodor Puks - Hans Pulst - Kristi Pumbo - Mia Pumbo - August Puna - Hedi Pundonen - Jenny Pungar - Helga Purre - Lulo Purre - Alice Puss-Stamm - Eva Püssa - Valdek Pütsep - Aleksander Püvi - Ahti Puudersell - Ellu Puudist - Helmi Puur - Sirje Puura - Väino Puura - Uno Puusaag - Jaan Puusepp - Mare Puusepp - Sergi Puusepp - Andres Puustusmaa

18.01.1906. “Komratta olan ortalık karışmaları revolüţiya temelindä oldular... Soruştarmalardan belli oldu, ani Andrey GALAŢAN, komratlı olarak hem erindeki dilleri bilän kişi, 17 oktäbridä tiparlanan manifestın annamasında hem annatmasında büük avtoritet oldu... onun tarafından toplanan mitinglerdä GALAŢAN açıklêêr, ani bütün kuvet, hem pravitelstvo da, kendi avtoritetını kaybettilär, onunnan düüşmää kolay...
Demişlär: “Ne istärsin bizdän baaşış?” Karı demiş: “Bişey istämeerim sizdän, salt götürün beni padişaa”. Almışlar karıyı, götürmüşlär padişaa. Padişahka da her gün dohtorlar, biri çıkardı, biri giridi. Karı girdiynän, demiş: “Bän yılaçlayacam senin kızını”. Padişaa kayıl etmiş. Kaynatmış karı kökleri, yıkamış kızı.

Biz moldovalıları da çok severiz. Onnarın da bizi sevdiini bileriz. Bundan dolayı burdayız. Hem bu dostluun sonsuza kadar uzanmasını inanêrız. Saa olunuz.

Azerbaycan (Azerbaycan Respublikası; Azerbaycan dili: Azərbaycan, Azərbaycan Respublikası) — bir payı günbatısı Aziyada bir payı günduusu Evropada devlet. Territoriyasının büüklüünä görä dünnädä 114-cü erde durêr. Var Türkiyä, İran, Gruziya, Rusiya, Armeniyalan sınırları.

Sergi üç salonda geçti. Bir salonda industriya malları vardı, ikinci salonda – imeelik, üçüncü salonda da – iş erleri vakansiyaları çarşısıydı. Katıldılar bu sergiya kendi mallarınnan Gagauziyanın firmaları da. Onnarın arasında şarapçılar, yorgancılar hem parfümeriyacılar vardı.

Nicä görersiniz Olga RADOVA Ana sözündä “korespondent işlämedi”. O “Sovetskaya Moldaviya” redakţiyasında gagauz dilindä eklemedä korektor-talmaç (çevirici) işledi.

1909-1910 yıllarında hayat sıkıntısı zorladı bir aaz gagauz grupunu gitmää Orta Aziyaya, Aktübinske (Turgay bölgesi), 1925 yılında bunlardan bir takımı erleşti Taşkent yakınına. Büün bir gagauz küüleri bulunêr Poyraz Kavkazda (Kabardino-Balkariya, Mozdok regionu) hem Ukrainada Zaporojye bölgesindä.

1994 - Dokunulmazlıkları kaldırılan DEP milletvekilleri Leyla Zana, Sırrı Sakık, Ahmet Türk, Selim Sadak ve bağımsız milletvekili Mahmut Alınak gözaltına alındı. Hasan Mezarcı ve DEP Şırnak Milletvekili Selim Sadak serbest bırakıldı.

Monako krallıı (Franțuz dili: Principauté de Monaco) — Evropada bir devlet. Toprak büüklüünä görä dünnädä 191-ci erde durêr. Var Franțiya'lan sınırı. En yüksek tepesi Agel Tepesi 140 m.

Unutmayın, ani Moldova – Parlament Respublikası. Parlament seçimnerindä enseyennär Moldova Prezidentini seşeceklär. En meraklı iş burada başlayecek

Canavar ayın ortasında Gagauziyanın Rus Köseli küüyündä liţey üüredicileri zabastovkaya başladılar. Zabastovkanın sebepi - üüredicilär diil kayıl onunnan, ani liţeyin hem uşak başçasının direktorlarını diiştirdilär.

Kırbaalı küüyü bulunêr Gagauziyanın üülen-batı tarafında, bir kenarda. Gagauziyanın kartasına bakarsanız Karbalı sadä bir incecik yollan, sansın bir incecik damarlan, baalı Gagauziyaylan. Ama bu damar verer kolayını karbalıların ürekleri bütün Gagauziyanın üräännän bir düülsün, bir takım atışları yapsın.

Gagauziyanın öndercileri da seçimnerdän bir tarafa kalmêêrlar. Unudup aralarında birlii, unudup Gagauziyanın işlerini, onnar başka-başka partiyalar için ses vermää teklif ederlär. Olsa kendi adlarından agitaţiya yapsınnar. Yok – doljnostlerin adlarından. Da, seslediynän onnarı, annêêrsın, ani diil filan-fişman kişi, ama gagauzlar onnarın söledii partiyalarda taraftar olaceklar. Biraz düşünselär, liderlär bekim bölä yapmayaceklar.
Parlamenttä bu insannar, bekim bişey yapamayaceklar, ama partiyaya läzımnı proţentları getireceklär. Sora da, eni seçimnerädan, partiyalar, kendi esaplarını düşünüp, seçimcilär için unudaceklar. Parlamenta seçildiktän sora, partiyalar için bu önemli diil.

İlk günü, adetä görä, festivalä katılannarın paradı oldu. Paradın başında Gagauziyanın hem Moldovanın bayrakları dalgalanardı. Bütün yol, öndä gidän Çadırdakı Kultura Evinin duhovoy orkestrası gözäl havalar çaldı.

O dee tauşamnı o çok sürtmeycek. O da etişmeycek. Beegir harıycek etişmeycek gene bizi. Gene duruklane biraz da gide ileri. Üçüncü beegir gele.

İstorik Kantakuzen istoriyasında sölier, ne türlü baalantı hem uzlaşmak Balık Bey yapmış Mihail Paleolog padişahın haliflerinlân. Manoff yazıer: Padişahça Ana görmüş, ki onun kuvedi altinda kalıer saadâ Kostantinopol kasabası, zerâ hepisi kalan kasabalar geçmişlâr Kantakuzenin tarafına, o zaman yollamış bir misiya, bir elçilik Balıka, hani Karbunikanın, Kavarnanın Beyimiş hem da Balıkı teklif etmiş versin padişahkaya yardım. Balçık ey kabul etmiş padişahçanın adamlarını hem da yollamış ona yardım için kendi kardaşlarını Teodoru hem Dobrotiçi hem bin ayırma soldat. Onlar ensemişlâr cümlâ kaleleri, hem kasabaları Kara Denizin boyunda hem zorlamışlar onları atılsınlar Kantakuzendân hem da çekinsinlâr Padişahçanın tarafına, onun eli altına. Padişahça Ana çok ikramlan, hem çok şanlan kabul etmiş Dobrotiçi, evlendirmiş onu Apokofkosun kızilan hem da koymuş yapmış Dobrotiçi generalisim Urumların üstünâ.

Çuvaşlar (Çuvaş dili: чăвашсем ) Çuvaşiya, Rusiya, Tatarstan, Başkiriya, Ulyanovsk Oblastı, Samara Oblastı, Orenburg Oblastı, Krasnoyarsk Krayı, Moskva, Saratov Oblastı, Kemerovo Oblastı, Hanti-Mansi Okrugu — Yugra, Kazahstan, Ukrayna, Özbekistan, Biyaz Rusiya, Kırgızstan, Latviya, Türkmenistan, Moldova, Litvaniya, Estoniya, Gruziya, Azerbaycan, Tacikistanda yaşeer. İnsannar hepsi 1 700 000. Dinneri Hristian. Laf eder insannar Çuvaş dilinda.

Bu sebepten, ki açalım deyi hem bulalım deyi gagauzlarin istoriyasını, lââzım bakalım, ne söleer gagauzlar için gagauzların sözüeti hem da başka halkların sözüetleri hem da onnarı kullanıp, yazalım gagauzlann istoriyasını.

Dimitri Karaçoban deneer yapmaa filosoflu birleştirmeklâr: Baktım şennik aracundan,- Bütün dünnaa - alacadan. Gözlerima yaşlar doldu,- Kim nereda, kim ne oldu! ("Persengelâr") Haliz poeta-vatandaşa "dünneyin bütünnâ tamanruksızlıı - onun cuvaplıında (Vas. Fedorov). Buna dalgalı cuvap etti Bucaktan avtor: ... Da dünnaa dinmâz hep Çaarer, çaarer: "Gelin, Gelin beni düzün, Zeremin ban - sizim! ("Yanıklık") Karaçobanın bitki şuhlarında gözellik hem iilik kategoriyaları elegiya tonnarında gösterilerlâr bitkisizlik görümündâ.

Anılmış Azerbaycan hem dünnää klasii NİZAMİ GENCEVİ dünnää kulturasında silinmäz bir er kaplêêr. Ona saygı hem onunnan hodulluk duyan Moldovada yaşayan Azerbaycannılar, katlanıp, NİZAMİ GENCEVİya bir anmak taşını hazırladılar.
Koryaklar (Koryak dili: чав'чывав' & нымылъу) - Rusiya, Kamçatka Krayı, Koryak Okrug, Magadan Oblastı, Moskva, Sent Peterburg, Çukotka Avtonom Okrugu hem Habarovsk Krayında yaşeer. İnsannar hepsi 8 743 (2002) kişi. Dinneri hristian hem tayfe Dilleri Koryak dili.

Canavar ayın (oktäbri) 7-8 günnerindä Gagauziyanın Çadır kasabasında altıncı kere “GAGAUZ TÜRKÜSÜ” festivali oldu. Moldova hem Ukrayna gagauzlarından kaare bu festivalä, TİKAnın yardımınnan, Türkiyedän Kultura Bakannıın folklor muzıkası ansambli katıldı.

"Düz Ava" — anılmış gagauz ansamblisi. 1972-ci yılın Küçük ay (fevral) ayında kuruldu gagauzların en anılmış, en talantlı ansamblisi “Düz Ava”. Kurdu onu Semön Vasilyeviç Pometko (gagauzlar da, Moldovada da deyärdilär ona SÊM). Ozamannar — şaşılacek bir işti, çünkü sistemanın tarafından bölä işlerä izin verilmäzdi. Ansambli kendi repertuarına gagauz halk muzıkasını, türkülerini koymaa başladı.

Ofiţial musaafirleri başında Moldova Parlamentının Başı Marian LUPU bulunardı. Canabinneri Gagauziya Başkanın birinci yardımcısı Georgiy MOLLA, başka öndercilär, insannar şaraplan hem tuz-ekmeklän karşladılar.

Komratta olan Moldova kadetlerin arasında serbest güreş çempionatında Gagauziya sportsmenneri kendilerini en islää taraftan göstedilär: 4 altın, 3 gümüş hem 5 bronz medali aldılar. Bu açıklêêr onu, ani dedelerimizdän kalan güreş adetlerini gençlär, nicä bir bayraa, ileri, üüsek erlerä, götürerlär.

Ozaman Hasan bey aler da getirer onu çorbacısına. Çorbacı sanıp, ani çırak onu gülmää aler, izin verer çıkarsınnar Hasanın gözlerini, pindirsinnär bu zabun beygirä da uratsınnar kasabadan dışarı. Bu beygir getirmiş onu doru evinä. Kahır.Ama Hasan demiş ooluna Aliyä, tutsun karannıkta bu beygiri hem beslesin onu sade arpaylan da büüdüynän biraz taa yollansın zenginnerä karşı düşmää. Beygir oler gözäl, kıvrak hem girgin bir mal.Adını koymuş Kır at.

Soruşlara taa geçmedään söz aldı Gagauziya Başkanı Mihail Formuzal. Nasaatında Canabisi urguladı, ani “finans krizisı gelmedään öncä, Gagauziya İspolkomu üüredicilik uurunda iki yıllık finans borçlarını kapattı. Bakmadaan ona da, ani Moldova büceti I-ci kvartal için 7 milion 541 bin ley Gagauziyaya borçlu kaldı... Çiçek ayından (aprel) beeri Moldova Pravitelstvosu zarplataları genä kaldırdı, ama Gagauziyaya merkez bücettän gelän paralardan 26 milion ley kesti... Bundan kaarä her ay biz läzım ödeyelim 1 milion ley kredit için, ani öbür İspolkom 2006-cı yılda almıştı”.

Lineykadan sora turnir başladı. Turnirdä şaşki, şahmatı tenis hem futbol uurlarında yarışmak oldu. Turnirdä enseyennär belli oldu. Ama, bana kalsa, enseyän hepsiciydi. Zerä hepsicii ayozlu bir anmaya dokundular, annadılar bu yaşamada ne türlü insan olmaa läzım.

Albaniya (Alban dili Republika e Shqipërisë) Evropa kоntinentında bir devlet. Tirana baş kasabası. Komşuları Çernogoriya, Kosova, Makedoniya hem Grețiya. İnsannar hepsi 2,986,952 kişi. Ofiţial dil Alban dili. Dinner Hristian, İslam, başka dinner. Toprak 28,748 km². En büük kasaba Tirana.
Nikolay Baboglu 1940 yılda başarêr Kıpçakta başlankı şkolasını da ertesi yılın, güzün, onu vererlär ileri dooru üürenmää İsmayıl kasabasında bir klise şkolasına. Burada sekiz klas başardıktan sora, Nikolay olaceydı klise izmetçisi. Ama o vakıtlarda gidärmiş ruslan nemşe arasında o büük cenk, onun yalını 1944 yılda döner bizim Basarabiya topraklarına. İsmayılda şkola daalêêr, Nikolayın da üürenmesi 4-cü klasta kalêêr yarım. O geler İsmayıldan evä, Kıpçaa.

3. Boşluk… Dirseklerim masaya dayanêr, başım auçlarım arasına girer. Gözlerim, başçadakı orta yaşlı üç salkım aacına kayêr. Kıpmadaan, boş bakışlarlan aralıksız bakêrım. İlktän hiç bişeycik düşünämeerim. Sora fikirim işlemää başlêêr. İçimdä bunalım yaratan karannık, derin kuytuları işlemää başlêêr. Döşektän kalktıımdan beeri, şindiyä kadar kendimi aldattıımı, yalnızça oyun oynadıımı annêêrım. Üç çinardan birisi meşa, birisi gürgen, birisi da fındık aacı. Meşa çoklaşêr. Gürgen, fındık çoklaşêr. Daa kavaa, yaban süütü gibi da başka aaçlar başlêêr görünmää aralarda. Aaçlar büük bir hızlılıklan çoklaşêrlar. Gideräk önümdä bir daa oluşêr. Tilki, kuniţa, canavar, tavşan, yılan, böcek hem kuş sesleri geler kulaama. Eşilin çeşitli tonnarında taazä daa kokuları burnuma dolêr. Uzaklarda çoban köpekleri havlêêr. Yanık bir kaval sesi, yaralı üreemdän teklifsiz dalêr içeri. Ayaanda rezina ayak kaplarınnan bir çoban çocuk, türkülär mırıldanarak, punar başına iner. Öncä, güneştä yanmış üzünä avuç-avuç sular çarpêr. Bu ona etmeer, eski şapkasını çıkarıp, kısa saçlı başını holluun altında tutup, ürektän serinneer. Sora kapanêr hollaa, kanıncaya kadar su içer. Eni Türkülär mırıldana-mırıldana hayvannarın başına döner. Bir taşın üstünä oturup, belindän kavalı çıkarıp, kavalına üflemää başlêêr. Hep o çocuk, avşam sofrasında, çifttän dönmüş yorgun bobasının yorgun gözlerinä bakarak “Üürenmää gidecäm, boba!” deer. “Üürenip büük adam olacam. Bu bayırlardan bıktım…” Bobası ensesini büker. “Üüren, oolum” deer. “Üüren…”

Gagauz halkın büük göçü er aldı 1765-1812 yılları arasında. O zamannarda 1768-1774, 1787-1791 ve 1806-1812 yılları arasında oldu üç ayırı Osmanlı-Rus cenki, angıları kolayını verdi çok büük insan hareketleri çeketmää hem cenk hayarsızların Balkan pravoslav milletlärin saabi olmakla üünen Rusiya İmperiyası topraklarına hem Osmannılardan kazanılan bölgelerä erleşmäsini.

Kirez ayın (iyün) 6-10 günneri arası Moldovada Halklarası “Stepan KURUDİMOV hem onun dostları” opera festivali oldu. Fastivalin kurulmasına inişiator anılmış gagauz opera tenoru Stepan KURUDİMOV oldu. Bu inişiativaya Moldova hem Türkiye kultura hem turizma Bakannıkları hem da Gagauziya ispolkomu arka oldular. Çok yardım ettilär sponsorlar da.

Petri Çebotar taa onbeş yıl geeri lääzımdı olsun Yazarlar Birliin azası, ama o hiç alatlamadı - Birkliksiz da o üüsek uurda yazıcı kaldı. Diil nasıl kimisi boşuna şair kendini sayarak. Yaşerlar yazarlar Birliinä sokularak literaturadan çok yırak kaldılar. Sanerız, ki Petri bizim okuyucuları sevindirecek çok taa da gözäl eni yaratmaklarlan Petri Çebotar hepsi okuyucuların sevgili sayirı.
Aktent onnarda yapıler gorizont ardına üzâr tamannık idealına. Eni stihlarda hep taa belli oler tendentiya şeyin bellisiz, diil açık, yaygın göstermesindâ: Ban girerim tütünnü bellisizlaa, Da gezerim duygularlan basılı. Hep taman nesa isteerim sölemaa Da demak hep kaplayameer ashln. ("Stihlar") Bizim omurumuzda - örnek., açan laflar tamanneer muzıka rolunu da. Ama stihın melodiyası kazanıler diil saade laf ötmesinnân, lafların ayın erleşmesinnân, ama düşünkülerini seçimniinnân hem ansızlıınnan da.

Bu paraylan Vasiliyi yolleerlar Kişinöv dolayında Vasiendeki tehnik şkolasına. Bobası da aler Dobruca yolunu çırakçılaa, zerä Baurçuda iş çiftçilerä yokmuş hem kendi gospodarlıından da bakınmaa hiç yokmuş kolay. Nasıl da söledik, o vakıtlarda gurbetlik yolunu alırmış çoyu Basarabiyalı insannar, neçin ki onnar ya hiç topraksızmışlar, ya çok az toprak saabisiymişlär. Vasili olur deyelim yalınayak, yırtık-pırtık partal giimni başleer Vasiendä üürenmää, ama onun can istedii diilmiş ne aaç ustalıı, ne da demircilik, onu küçüktän çekärmiş muzikaya. O kendisi taa on-onbir yaşındaykan tanışmış bir çalgıcı komşusunnan da ondan yavaş-yavaş üürenmiş kemençä çalmaa, pek çok sevmiş kemençeyi, da nasıl söleer büünkü saa kızkardaşı Fedora günün boyuna saklanıp bir sapa erä, ya pinip tavana çalarmış kemençä. Etiştii gibi tehnik şkolasına, o sanmış ki orada çalgıcılıı da ilerledecek, ama bu şkolanın uuru heptän başkaymış. Te neçin genç Vasili çalışırmış üürensin ustalıkları, ama muzika da aklından çıkmazmış.1938-ci yılda Vasili buluşmuş iki Baurçulu akran dostlarınnan Senka Terziylen hem Koli Kalpakçıylan da onnarlan barabar gitmiş sınır aşırı Türkiyeye-umutlan, ki orada olacek kolay üürensin da olsun muzikacı.

1930 - Hindistan'da Mahatma Gandi, tuz üretimindeki Hükümet tekeline karşı çıkmak amacıyla, Ahmetabat'tan denize 300 millik "Tuz Yürüyüşüne" (Salt Satyagraha) başladı.

Çocuk birazçik duruklanee. Öbürü taman etişee onu, duruklane çocuklan laf etmää, çocuk gene pinee beegirä, gide a o beegirin ayaklaa tutule etişämee birtaani onu.Birazdana bake gene çocuk geri.

Onun çalışmalarınnan zenginnener diil salt türk dünnesinin kulturası, ama zenginnener bütün dünneyin kulturası. Zerä son on yılda Canabisi ÜNESKO gibi faydalı bir kuruluşun – TÜRKSOYun başkanıdır. Hem bu iştä çalışmaları pek faydalıdır.

Onun için hem onunnan baalı avtorun çok şiirleri. Petri azetmeer, ani bizim kimi artık belli yazıcılar da yazerlar kötü sıralar.O derin tanıyer yabancı dillerin literatularını, çevirdi gagauz dilinä rus hem moldovan dillerindän. Petrinin şiirleri çok original hem meraklı. Onnar kısa, ama derin fikirli. Te birkaç sıra:

1967 - Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay kendisine "baba", "beyefendi", "paşam" biçimlerinde hitap edilmesini yasakladı. 1967 yılı bugün Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri Kemalettin Gökakın'ın imzasıyla yayımlanan genelgeyle, Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay'ın isteği kamuoyuna duyuruldu.
Dimitri Karaçoban literaturada işleer şindân kerâ irmi beş yıl. O tiparladı dört stih sbornii hem da iki proza kiyadı. D. Karaçobamn yaratması çekeder büümââ halk poeziyasının topraandan. Folklorun en diri janraların biri - liriko-yumoristli maanilâr getirerlâr poeti ilk dört sıralıklara. Ama o genişleder bu eski janranın tematika diapazonunu îiliklaa hem nazhlaa Ban maydım hererda Da yanık gibi aareerım, Ayozlu insan erde. ("Persengelâr") Bölâ duuerlar onun persengeleri. Sora peydalanerlar halkın geçirmeleri için stihlar.

Bosniya hem Herțegovina Evropa kоntinentında bir devlet. Sarayevo baş kasabası. Komşuları Horvatiya Serbiya hem Çernogoriya. İnsannar hepsi 4,613,414 (2009) kişi. Ofiţial diller boșnakça, serbcä, horvatça. Dinner: hristian, islam, çıfıt, başka dinner. Toprak 51,129 km². En büük kasaba Sarayevo .

Sormuş boyar: “Kim getirdi seni burayı?” Kız da demiş: “Beni getirdi Kazır padişahı sana karı”. Almış boyar onu, gitmişlär kliseya stevonoz olmaa, yannaşmışlar, baksalar boyarın yanında bir tazı. Başlamışlar barmaa: “Hu, hu!” Çıkmış tazı, gitmiş pustiyalaa. Boyar da gelmiş evä büün da evlenämeer.

Esaba alarak onu, ani 1946-cı yılın Devlet planını (265 bin ton ekin) Moldova tamannayamayacek SSRB-nın (Sovet Soţialist Respublikaları Birlii) Ministerlik Soveti hem VKP (b) Merkez Komiteti 1946-cı yılın Kirez (iyün) ayın 26-da kabletti karar Moldova planını 160,9 bin tona kadar indirmää. Ama bu da yannıştı. Harman ayın (avgust) 19-da kablediler eni karar – Moldova 72 bin ton ekin hazırlasın.

İtaliya Büükelçiliin konsul bölümü Moldova vatandaşlarına deyni kendi kapularını açtı. Büük ayın (yanvar) 28-dän beeri konsulluk Kişinövda (“Vlayku Pırkêlab” sokaa Nr. 63) vizalar için dokumentleri kableder. Viza almak için ilerdän 01-505 telefondan yazılmaa läzım. Telefonda lafetmäk paralı. Bir minudun paası 42 ley.

Geçän yıl Kırım ayın (dekabri) 27-dä, Gagauziyanın 10-cu yıldönümü yortusunu kutlamak çerçevesindä, Kişinöv Organ Zalında gagauz kompozitorun Dimitri GAGAUZun yaratma auşamı konţerti oldu.

Bulgar profesörü Manoff yazısında: "Kimdir Gagauzlar" yazıer: Kara denizin gün batısının ke-narlarında Balkan bayırlarından taa Tunaran aazlarına dak (Varnada, Balçıkta, Kavarnada) hem Basarabiyada hem Bulgariyanın veliatlarmda Tunanm uzunluunda hem da Adrianopolun dolayında yaşıerlar Gagauzlar, hangıları bir vakit bir büük halkmış. Onların halis ana dili -türk- dilidir. Gagauzlar tutuerlar hristiyanlı ortodoks dini, hem da bulunuerlar greko-ortodoks klisesinda. Makarki Greklâr, Urumlar, Bulgarlar hem Ruslar çok çalıştılar hem savaştılar onları urumlamaa, bul-garlamaa, hem ruslamaa kendilernâ benzetmââ, döndürmââ ama Gagauzlar, kalmışlar gagauz, hem korumuşlar şindiya dak kendi senselesini, kendi dilini, kendi hadetlerini, hem tabletlerini, hangılarını kabul etmişlâr atalarından, senselâ başlarından.
Yuvan gitmiş, bulmuş ortanca kakusunu, otururmuş mindir üstündä. Gördüynän onu, kız demiş: “Ne arayorsun burda, dev gelirsa seni kaybedir”. Yuvan demiş: “Gelsin, korkmayorum”. Bir da lafedirkan, başlamış uuldamaa devin topuzu. Atmış dev üçüz yörs erdän, gelmiş topuz, öküzlär kesilmiş, mancalar pişmiş. Almış Yuvan topuzu, atmış geeri, gitmiş topuz taa iki okadar geeri.

1993 - İran sınırından Türkiye'ye girerek Ağrı Dağına yerleşen yaklaşık 300 PKK militanından 38'i savaş uçaklarının bombardımanı sonucu öldü.

Bununnan gagauzların soykırımı (genoţidi) başladı. Aaçlıın ardına lagerlär, Sibirä kaldırılmak, erindä kurşuna urmak geldi. Bütün bu hayarsızlıklar gagauzların 40% zorlan mezarlara soktu. Ukraynada bulunan sa Bolboka (Kotlovina) küüyünün 60% insannarını (sade aaçlık!) biçiti. Düşünün kendiniz: bu küüdä 5500 candan 3300 aaçlıktan ölmüş. Zerä olmaydı 1946-1947-ci yılların aaçlıı, olmaydı 1949-cu yılın gagauzların Sibirä kaldırılması, büün bizim sayımız artık bir milionu geçeceydi.

Çulım dili (Çulım dili : Qazar tili) Türk dilleri grupasına giren dil, angisindä laf eder çulım halkı. Rusiya laf eder bu dilde. Bu dilde laf eder 35 - 40 -e yakın insan.

Gagauziya sansın bir ekilmedik tarla. Burada türk işadamnarı için sonsuz bir perspektiva var. Sizdä geneldä çiftçi bölgesi. Türkiyedä bu uurda geniş industriya var. Sanêrım ilk êtapta bu yolda en büük işbirlii olabilir.

Not. Bu hastalık halizdän büük beladır. Ondan kurtulmaa deyni devlet uurunda programalar kurulsun lääzım hem bu iş için devletin, diil vatandaşların, kesesindän, para verilsin lääzım.

Çiçek ayın (aprel) 4-dä Moldova Respablikasının Prezidenti enidän seçildi. Vladimir VORONİN için 75 deputat oy verdi. Çiçek ayın 7-dä Vladimir VORONİNın Moldova prezidentliinä inaguraţiyası oldu.

1977 - Gazeteci, yazar Zekeriya Sertel, 25 yıl aradan sonra 1977'de Türkiye'ye geldi. Uluslararası Gazete Sahipleri Federasyonu'nun cumhurbaşkanına ve başbakana gönderdikleri mektuplar olımlu sonuç verdi. Danıştay kararıyla Zekeriya Sertel 1952 yılında ayrıldığı Türkiye'ye dönebildi.

Ama padişah Minos kolvermääzmiş bu lääzımnı ustayı. O istäärmiş ki Dedal işlesin sade onun yanında hem sade ona yapsın bu çok ii monumentleri. Padişah koymuş bekçi angılarına sımarlamış gözletsinnär Dedal kaçmasın deyni. Bunu denediynän Dedal kararlamış saklı kaçmaa vatanına Krit adasından. O çok düşünmüş nasıl kaçmaa bu Minos padişahından

İ.İ.Babaloglu, N.İ.Babaoglu, K.K.Vasilioglu, Gagauz Dili hem literatura, 8 Klas, Stiinţa 2003, Ministeril Educaţiel Al Republıcıı, Moldova, Sayfa 22-23

Büük ayın (yanvar) 27-30 günneri arasında Kişinövın “Mold-Ekspo” sergi salonnarında “MOLDOVADA YAPILDI” adlı sergi çarşısı açıldı, neredä pay aldı 180 kompaniyadan zeedä. Serginin ofiţial açılışını Moldovanın Premyer-ministrusu Zinaida GREÇANIY yaptı.
10.01.1906. “Viţe-gubernatorun hem sud kuvetlerin birdän hem hızlı yapılan razvedkaylan altı agitator-inteligentın hem seksänä yakın kişinin kabaatı ortaya çıktı..; çiftçi-revolüţiyacı propagandasını yapan organizaţiyası belli oldu; duşmanca bakan komratlılar için hem silählan karşı koymaları hazır olan kişilär için durmamayca bilgilär alındı; büünkü küü toplantısında viţe-gubernatorun taravından ortaya koyulan teklif, ani çekettirenneri hem silähları vermää cuvapsız kaldı; birleşik kararlan yaarın sabaa durumu yok edecez. Rotmistr Skalykovskiy”. (Basarabiya jandarma upravleniyasının başkan yardımcısının telegraf belgesindän).

Getirin kırk yıllık bir öküz hem kırk vedrä şarap. Kesin o öküzü, yapalım bir konuş. Epsiniz şevk edin yavklunuza, bakalım -diy, o- kimä şevk edecek.

Zebra — Afrika'da yaban beygiriydir. Afrikanın uçsuz-kenarsız kırlarında kaç-kaçınerlar zebraların büük sürüleri. Zebra ev beygirlerinä benzeyän bir hayvandır, ama onun derisini birkimsey sansın maasuz boyamış kara hem açık biyaz boyalarlan, angıları, kayış gibi, sarerlar onun herersini: sırtını, şkembesini, ensesini, bacaklarını, kafasını, kuyruunu.

Yazıcı Nikolay Baboglu da kendi sözündä söledi, ki Vasili Öküzçü (Veysel Arseven) bizim çalışmalarımızlan ölümündän sora evä etişti, neçin ki o bizim. Elbetki bu şanlı gagauz Türkiyede da lääzım, olsun zaametleri orasının da prestijini kaldırmış, ama bizdä evindä o taa çok lääzım, gagauzluun sonsuzluu için, neçin ki o ilkin bizim muzikacı klasiimiz, bizdä başka muzikacı klasik yok, ondan gider bizim muzika kulturamızın kökleri. Söledi düşündüklerini şair Petri Yalıncı da. O dedi ki şindän sora Gagauz sesi gazetası geniştän tiparlayacek bizim baş muzikacı vatandaşımızın eserlerini hem onun için meterialları, nelär ileri dooru üzä çıkacek.

Moldovada Romıniya büükelçisi persona Non-grant açıklandı. Moldova-Rumıniya graniţası beş günä kapandı. Moldova pravitelystvosu kabletti karar, ani Romıniya vatandaşlarına deyni Moldovaya girmäk için viza almaları läzım.

Ansamblilär kendi becerikliini gösterärdilär. Kim sa havaya görä “kadınca” oynardı. Hepsi beklärdi, angı taraftan ofişial musaafirlär gelecek. Onnar sıravardı herbir aullara girärdilär. Saat onikidän sora gagauzlara da sıra etişti.

Sän gidiysin, ama sän gidiysin ölümä. Senin kafadarlarını o yidi. Açan gidecän ona, o çıkacek sana karşı. Bak da gör ne yapıcek. Açan sokacek seni orayı, neredä çaun sän kaynatçan ona su. Açan kaynııcek su, sän bak ne yapıcan ama kaldırma onu.

Gagauzlar yaşierler Silistriyada hem da Silistriyanin dolayinda, Gagauzlar yaşierlar Dobrucada, hem Basarabiyada. Pek zor anlamaa buralarda gagauzlarin sayisini hem açik göstermââ, ne kadar gagauz yaşier bu erlerdâ, zerâ gagauzlarin kimisi, gösterierlar kendilerim, ki onlar deyil gagauz, ama türklenmiş bulgardir, başkalari sa gösterierlar kendilerni, ki onlar türklenmiş urumdur. Gagauzlar bu erlerdâ zanaatlanirlar hayvanliktan çiftçiliklân, baa dikmeklân, baçâvancihklan, balikçiliklan hem başka türlü zanaatlan. Hepsi gagauzlar hakikat ei hristiandir.
Kulilerin büük kara gözçeezleri, kırmızı yalabık arkacıkları pek gözäl görünerlär te onnara, kim geler zebraların sürülerini siiretmää. Bugünkü günnerdä, nicädäevel, Afrikanın kırlarında oyanı - buyanı kaçınerlar serbestlii sevän hem pek gözäl zebra hayvannarı. Gördüünänonnarı, yok nicäsevinmeyäsin yada şaşmayasın!

Prezentaţiyada söz alannar çoyu urguladılar, ani kiyat açêr eni bir kapu Dobruca devletinin istoriyasına.Ertesi günü, Küçük ayın (fevral) 25-dä Moldovanın ULİM Universitetında gagauzların hem bulgarların istoriyasınnan ilgili bir bilim konferenţiyası oldu.

Büünkü gündä Türkiye muzikacıların arasında var çok Vasilinin üüreniçileri, bundan başka Vasili besteleyici kompozitor gibi etişer çok üüsek uura. Büünkü Türkiyenin büük konțert salonnarinda, teatrolarda çalıner Veysel Arsevenin aranjirovkaları hem orijinal muzika eserleri. Gagauz küüyündän bir fukaara ayledän çocuk etişer en üüsek muzikacılık Olimp bayırına kendi çetin gagauz harakterinnen, çok çalışkanlıınnan, muzikaya sevgisinnen hem, bunu da olmaz unutmaa, Türkiyede dostların yardımınnan. Ne kadar orada yaşamış üürenmiş, çalışmış Vasili hiç bir da zaman unutmazmış ki o gagauz, çok canı sıkılırmış duuma küüyü için, ama Sovetlär Birliin zamanında demir perdä kapamış ona evä dooru yolunu. Altmışın üstünä yıllar uzunnuunda o hiç evinä görüşmää gelämemiş. Sadece bir kerä saklıdan bobasını çaarmış Romanıyada Konstanța kasabasına da orada duuma, tarafından uzakta buluşmuşlar da genä ayırılmışlar. Bu son görüşmäk sansın Allahtan olmuş.

“Bu diil bizim işimiz! Bakannıkta var sa üürenmäk programası – bu herbir şkolaya kanon!” Liţeydä var insan, ani bu iş için cuvap eder. Bakannık olarak, onnardan cuvabı soramêêrsınız mı? Ne bän, ne Gagauziya üüredicilik Bakannıı bu işi bilmäzdik.

Ama bitki yıllarda ispatlandı bir takım etnografik bilgilerä görä ani konyarlar diil yürüklerin asıl payı angıları Anatoliyaya hem Balkannara Orta Aziyadan geldiler, dä konyarlar indiler şindiki Makedoniya topraklarına Kara denizin poyraz taraflarınnan.

Başlamış Yuvan kakusunnan lafetmää, tanışmışlar, birda baksalar, geler topuz, gelmiş, sofralar kurulmuş. Almış Yuvan o topuzu, atmış geri, iki okadar gitmiş, taa geri. Topuz devin yanından geçmiş. Dev demiş: “Geldi Yuvan, bezbelli onun işidir bu”.

Sevdi beygirlerini Hasan bey bakıcılara brakmazmış, kendi bakarmış, tımarlamış.Onun varmış bir delikannı çocuu Ruşen Ali, bir dä gözäl kızı – Fatma. Bu uşaklarını o üretmiş okumaa yazmaa hem kauşta çalmaa.

Temen dedim, ani eni kan lääzım. Eni evlatboyları gelerlär mi? Gelerlär. Oksana MALAÇLI, Nadejda KİRLİ, Valentina PERÇEMLİ, Oksana MANOLOVA te onarı bekleriz şindi. Kimileri onnarın artık doktoralarını yapêrlar. Anna İvanovna, uşakları seçmää deyni Olimpiadalar yapêrsınız.

Turnirı yapmaa deyni fikir Mişa TANASOGLUnun klasnıy rukovoditelinä Födor İlyiç SİRKELİya geldi. Belli ki o ilkin danıştı Mişanın odnoklasniklerinä, zerä bilärdi, ani onnar hepsi, nicä şkoladaydılar, ölä şindi da kafadar kaldılar hem biri-birlerinä her kerä yardım ederlär.
Biz baştan beeri suyun akıtılması için çalışêrız. Su proektınnan ilgili kredit Türkiye Hükümeti tarafından verildi. Ama işin yapımında, buradaki erä bakannarın arasında sıkıntılar beterinä, iş istedii gibi örümedi.Belliki – para bitti, ama iş bitmedi. Türkiye Hükümeti dedi, ani bizim kardaşlarımız susuz kalmasın.

O zaman anesi çiirer gelinni içeri da sapleer onu bıçaklan. Sora da kendini saplamış, ama da brakmamış yaşasın oolu / Ak Asan / Todurçu yavklusunnan sevdasınnan. Türkü da biter.

Buluşmakta Kürez ayın (iyün) 1-dä Moldovaya Türkiye devlet Ba-kanı Kürşad TÜZMENin hem onun yanında yakın 100 kişi türk işadamnarın gelişinnän ilgili soruşlar incelendi. Anaşıldı, ani Türkiyedän delegaţiya Gagauziyeya da bir vizit yapacek. Vizit programasına “Valkaneş” Serbest ekonomika Bölgesinnän tanışmak koyulacek.

1972 - Bir Urugvay askeri uçağı And dağlarında (Argentina ve Çili sınırında) düştü. Sağ kalan 16 kişiye 23 Aralık'ta ulaşılarak kurtarıldı. Bkn: Urugvay Hava Kuvvetleri Uçuş 571

Gagauzolog Moşkov kail oluer İreçekin gipoteziyasınlan, ki gagauzlar çekileerlar türk soyundan, türk senselesindân Uzlardan yakida Oğuzlardan, ama deyil kumanlardan, Moşkov gösterier çok istoriya nişanı, geografiya nişanı, hem dil nişanlarını, hangılarından açık görüneer, ki Kumanlar tatar senselesindân çekileerlar, ama Uzlar, Oğuzlar, türk senselesindân çekileerlar. Moşkov açık gösterier, ki Uzlar, Oğuzlar halis türk halkıdır, onlar yaşarmışlar eski Rusiyada hem ruslar onlara dârmişlâr:, Torki, Turki Oguzi, hem da Kara Kalpaki. Etnolog Moşkov gösterier, ki türklâr Oğuzlar, Uzlar gelmişlâr Rusiya kırlarına Aziyanın ortasından Orhan taraflarından, neredâimiş cümlâ türklerin douma yeri, başsenseleleri.

Enilikleri, diişilmekleri açiklamak için sınırlar genişlendi. Oldu kolaylık diil sade Komrat kasabasında geçän olayları göstermää, ama bütün Gagauziyadan da. 1996-ci yılda, avgust ayinda Komrat televideniyası temelindä Regional televidizionu "Gagauz TV" kuruldu. Televideniyanın personalı da büüdü, açildılar TV bölümleri Çadır hem Valkaneş kasabalarında. Programlar dört dildä çikmaa başladılar: gagauz, rus, bulgar hem moldovan.

Türkçä adı Veysel Arseven, ama gagauzça Vasili Öküzcü. Duuması 1919-uncu yılda senteabrinin 16-da Gagauziyada Baurçu küüyünda.O gitmiş Türkiyeye 1934-üncü yılda. Altmış yılın içindä, nekadar yaşamış sınır aşırı, onu Sovetlär Birlii hiç bir kerä da kolvermemiş kendi tarafına, evinä küüyünä soydaşlarınnan görüşmää. Ama şindi, açan vakıtlar diişildi, Demir perdä kalktı. (Gagauz halkın şanlı oolu ölümündän sora geldi evä. Baurçuya da oldu artık ömürünä bizim gagauzların çok hatırlı çok saygılı kultura klasikası.

Kimärkerä bu duşmannarsürüdän geerikalannarıtuterlar, onnarı yıkıp, paraleerlar, yaanısınıiyerlär. Bir zebrada var nicä olsun 250 kilayaanı. Zebra pek hızlı kaçer, onun kaçmak hızlılıı-55 kilometra bir saatta. Ama kimärkerä bu hızlı kaçmakta onnara yardım etmeer. Zebraların duşmannarısaklanerlargümeläriçindä, da ansızdan tutabilerlär bu hayvannarın birisini yada birkaçını! Krokodillärdä, saklanıp derelerin bataklı sularında, bekleerlär zebraları gelsinnär su içmää da ozamantuterlaronnarın kimisini.
17.02.1906. “Bän, Bender uezdın 3-cü stanın pristav işlerinä geçici bakan M. Maydanyuk, Kişinöv kapanında bulunan Andrey Galațanın taraftarlarına, Komratlılar Georgiy Konstantinov Georgieva hem İvan Kirillova Pork-Grasa, karşı yapılan araştırmalardan sora, annadım, ani onnar küülüleri kuvedä karşı kaldırêrlar, ortalıı karıştırêrlar... hem da etiştirdilär komratlıların yarısından zeedesini kendi tarafını çekmää, bu üzerä da, Georgievın hem Pork-Grasın önderciliinän ikincilää kalkıntı başlamasın deyni, karar aldım: bu iki kişiyi arest altına almaa...”

- 2015-ci yılın Kırım (dekabri) ayına kadar Gagauziyada Referendum yapmaa “Gagauziyanın Moldova Respublikasından çıkması hem 1990-cı yılın Harman ayın (avgust) 19-da kurulan Gagauz Respublikasına dönmää deyni”; - Gagauziya halkının Evroaziya ekonomika ortaklıın Tamojnä birliinä bakışı; - Gagauziya halkının Evropa integraţiyasına bakışı.

1944-tän 1950-ci yıla kadar o hem üüredicilik eder, hem dışardan üürener Kahul pedagogika şkolasında, 1953 yılda başarêr onu. Taa sora, hep dışardan, başarêr Kişineuda devlet universitetini moldovan dili fakultetini.

Gagauzlarin lafetmâk dili türk dilidir, benzeer Osmanli türklerin dilinâ, amma gagauzlar bilmeer Osmanli türklerin literaturasin hem da onlarin yazilarini, gagauzlarin kliselerindâ slujbalar yapilmaerlar gagauzça, ama urumca, yakida slavanca. Gagauzların şkolalarında uşaklar ürenierlar bulgarca Provadia hem Silistranın sancaklarında amma Varna hem Balçık sancaklarında ürenierlar urumca. Bulgarların hem urumların arasında oluer çok düşmanlık gagauzlar için, zerâ bulgarlar savaşıerlar gagauzlan kendisinâ çekmââ, hem da onları bulgarlamaa, ama urumlar da çalışıerlar gagauzlan kendi tarafına çekmââ, hem da onları urumlamaa. Onuştan gagauzların kimisi bulgarofil, bulgarlann hatırını bakıerlar, başkaları sa grekofil, bakıerlar urumların hatirinı, gagauzlar geçmişlâr Tunai, Tuna suyunu, hem gelmişlâr Baserabiyaya bulgarlardan illeri hem göstermişlâr kendilerni ki onlar türklenmiş bulgardır.

İlktän konuylan ilgili Hederlez ayın (may) 23-dä 17-dä Gagauziya Halk Topluşun üstolan toplantısı oldu. Orada bir soruş incelener: Moldova Respublikasının öndercilerinin Gagauziya (Gagauz Yeri) avtonomiyasının yok etmesinä denemelerinä bakış. (Söz gelişi o üstolan toplantıda ne Gagauziya başkanı, ne da İspolkom başkanın yardımcıları vardı).

Bunu yapmaa deyni, lääzımdı onnarı birtürlü yaklaştırmaa. O pek gözäl çevirdi İon Kreanganın masallarını. Kär tiparladı bir masal toplumu, angısının adı Biyaz arap neredä pek açık hem parlak gösterdi moldovan personajların süretlerini, harakterlerini, onnarın kulturasını hem mintalitetini. Yaşamasında o pek sevärdi İ. Krilovun masallarını, angılarından taa çoyunnan gagauzlar çoktan tanıştılar hem bütün üreklän sevdilär, şükür ederäk Konstantin Krețuya onun çalışmaları için. Bu talantlı adamı gagauzların taa çoyu büün da sayerlar gagauz.
Bölä gözäl, kayışçıklar başka hayvannarda yok hiç birisindädä! Zebra bir gözäl, kaavi hem kırnak hayvandır! O kirli hiç gezmeer. Çok kerä var nicägörmää, netürlü zebralar biri-birini pakleerlar, uunara karkalarınnan, omuzlarınnan, elelerinnän. Böläydir onnarın yıkanması! Bu türlü yıkanmak taa sık oler zebraların aylesindä.

Kişinövda iki gün sürtän şarap Günü yortusunda konţertlär, şaka hem fıkra yarışları, güreş yarışları oldu. El ustaları kendi sergilerini kurdular.

Da taman ozaman onun başına geldi bu büük bela-başladı işitmemää. İşitmemezlik hepsinä deyni pek büük kahır, ama kompozitora taa büük kahır olmuş! O savaşarmış kısmetini kaybetmemää, çeketmiş taa sıkı muzika yazmaa.

Serginin açılışında vardı may hepsi resimcilär, kimin resimneri burada sergilendi: Mihail Arabacı, Vitaliy Manjul, Dmitri Novak (Ayoglu), Födor Duloglu, Praskovya Bejenar, Grigoriy Deçev, Georgiy Andrieş, Födor Novakov, Nina Peeva, Andrey Kopça, Andrey Yuvarlak.

Dekabri 1990-cı yılda Gagauz Halkı akıntısı yarattı rayonlarda Komrat dolayı, Çadır dolayı hem Valkaneş dolayı SSR Moldaviyanın kendibaşına Gagauz Respublikası.

Kız o saat alışmış. Padişaa demiş: “Ne isteycän bendän?” Karı da demiş: “Ver benim olsun Karaş kasabası” O kasaba da karının oturduu kasabaymış. Vermiş padişaa bir polk asker da gitmiş. Karı giinmiş padişaa rubasına, da gitmiş evinä, da kocasınnan tanışmış, da giinmiş adam, da bööndä padişahlık eder.

Son yıllarda at yarışlarını gaga-uzlar dirilttilär. En önemli yarışlar Hederlez günü Çadırda olêr. Ama küülerdä dä kendi at yarışlarını yapêrlar – ya Todur Günü, yada küü kurbannarı günnerindä.

Orda da varmış bir fidan. Karannık olduyan, pinmiş fidan üstünä. Gecenin bir vakıdı toplaşêr o fidanın dolayanna şeytannar. Büükleri sorarmış angısı ne iitlik yaptı. Birisi da demiş: “Bän bir erdä baalattım oniki kişi bir köprü yapsınnar, baalandılar, kırk günädän yapaceklar da kaldı üç günneri, onnar işleer, bän gecä yıkayorum.

5. Telefon zırlêêr. Elvide… “İslää” deerim buluşma teklifinä. Dışarı çıkmak için hazırlanarkan, içeri girän odacıya, benim erimä, çayı kendisi içsin söleerim. Kim biler nekadar seviner. Benim hakkımda birdän-birä kim biler nekadar gözäl düşüncelär düşüner. Ansızdan bir işim çıktıını, baş administraţiyaya kadar gideceemi, söleyip, aarayan-soran olursa bölä sölemesi için instruktaj vererim. Ne da olsa, bu takım yınandırıcı yalannar uydurmak için, okuyup, adam olduk. Ne ki, epohanın aslısı bu. Lääzım buna uyalım. Yaşadıın toplumda herkezi gözünü kıparsa, sän da gözünü kıpacan. Ne buyurulur?

1962 - ABD Başkanı John F. Kennedy, Küba'da Sovyet füzeleri olduğunu açıkladı. Amerikan donanması Küba'yı ablukaya aldı. Füze krizi dünyayı nükleer savaş tehlikesiyle karşı karşıya bıraktı.

Örnään 2-nci sırasında temel laflar yazan, çalan, geçeräk iştenniktir hem hal iştenniiydir, onnardan koyuler soruşlar ne? hem neredän? belliedici laflara kiyat, türkü, sokaktan
Aldı Franțiya devletinnan bir stipendiya (1949) injinerlik üürenimini başarmaa deyni. Hem okudu Sorbonna Universitetinda professor Chevallierlan. 1954-1978-ci yıllarda PETRO-Montrealda MONTREAL FUELS Saabiler başı oldu. 1979-2004 yıllarında CAN-ROM Inc.Imobiliare kompaniyası Sovet başı. 1995-cı yıldan Rumıniya yazıcılar Birlii, 2000 yılınnan Moldova Yazıcılar Birlii azası, Kanada Romın dilli Yazıcılar Assosiatiyası ortak yaratıcısı (2002).

“Aaçlık kurbannarı” (1998, 2009 Türkiyedä) hem “Büülü maaza” (2004) sţenaya koyuldular. “Aaçlık kurbannarı”, romıncaya çevirilip, “Jertfele foametei” adında tiparlandı (2006, romınca, jurnal “Viaţa Besarabiei”).

Bu kuruluşta bulunan insannar toplêêrlar material 40-50-ci yılar için, o titsi yılları annadan sergileri kurêrlar. Bu konuylan ilgili temalara okullarda uroklar vererlär.

Ha öldürelim senin aganı da ikimiz yaşaylım”. Kız demiş: “Nası öldürelim onu, o pek kaavi?” Dev demiş: “Hasta et kendini da de ona, olsa canavar südü, alışacan”. Dev gitmiş, gelmiş kardaşı, bulmuş kızı hasta, sormuş kızkardaşına: “Ne canın isteer?” O da demiş: “Olsa canavar südü, içeyim, sansın alışacam”.

Herliim bu işlär yapıldıktan sora HİÇ BİR (!!!), taa bir kerä urgulêêrım – HİÇ BİR (!!!) uşaa anası-bobası GAGAUZ DİLİNDÄ uşak başçasına yada şkolaya vermärsa, ozaman siz üüredicilik uurunda dooru çıkacenız. Ama ozaman Gagauziya avtonomiyasını lääzım olacek yok etmää, zerä o yapamadı o işi neçin kuruldu: «Возрождение, сохранение, развитие и расширение сферы употребления гагаузского языка являются приоритетными задачами органов публичной власти Гагаузии» (Gagauziyanın Teml Kanonu, 16-cı statya, 2-ci punkt).

Nikolay GRAHMEZ 15 yaşında. Duudu hem üürener Kongazda. 10 yaşından beeri “Vekil” güreş klubunda serbest güreş sekţiyasında trenirovka yapêr. Pay aldı Moldova çempionatlarında. 2012-ci yılda Ankarada “Bütündünnä uşakların Olimpiadasında” çempion oldu.

Moldovadan uzmannarı, iş adamnarını eğitim için Türkiyeyä davet ederiz hem onnarın harçlarını karşılêêrız. Bizim İstanbulda OESD Özel Sektoru Geliştirmä Merkezimiz var. Bu günä kadar orada Moldovadan 203 kişi eğitimä katıl-mış. Başka erlerdä da 218 kişi eğitim almış. Moldova çıftçilik Bakannıına hem başka Bakanıklara eğitim yardımı yap-tık.

En ilkin o bulmuş da cezalamış babasının zietçisini Bolu beyi. Sora da, erdän erä kalä düzüp insanın duşmannarının başlarına ansızdan düşärmiş. Da oler Köroglu beylerin, hannarın hem beklerin en korkulu duşmanı.

Korudular zerä, ansambliyi kuran Semön Vasilyeviç Pometko becerdi kendi çalgıcılarına bitiştirmää duygu hem sevgi kendi zanaatına, becerdi onnarın arasında birlik ruhu yaratmaa. Semön Pometko raametli olduktan sora, büünkü günädän, ansamblinin öndercisi olarak Tatyana Şçogoleva çalışêr. Bu insanın zaametinnän “Düz Ava” büün dä yaşêêr. Hem diil salt yaşêêr, ama gözäl konţertlär da verer.

3) üçüncü gipotezayı gösterier Petco R. Slaveikov, Bulgarların Nazırı, hani Ministr olup, çok dokument, çok yazılı kihat aktarmış, hem onları baktıktan sora yazıer, ki gagauzlar çekileerlar Peçeneglerin soyundan, hem Kumanların soyundan, onların evlatlarından.
Bu küüyü doz-dolay, sansın bir alkaylan, yabancı küülär sarmışlar: bulgar, moldovan, urum, arnaut, ukrayin küüleri. Bolbokalılar, sansın adada yaşayannar, bu alka içindä gagauzluu, gagauz dilini, adetlerini hem kulturayı korumuşlar.

1991-ci yılın ilkyazında iki gagauz Konstantin Tauşancı hem Leonid Dobrov gagauzların avtonomiyasınnan ilgili olarak ortaya hiç beklenmeyän bir Proekt koydular – “Moldova içindä Gagauz Yeri - Gagauziya avtonom-teritorial kuruluşun proektı”.

S.Kurudimov duudu 1958-ci yılda Gagauz Yerindä, Çadır kasabasında. Üürendi Rimskiy Korsokovun adına Konservatoriyada, Leningrattakı muzıka uçilişçesindä. Bitirdi Kişinevdakı Konservatoriyanın vokal bölümünü. 1993tä S. Kurudimov imzalêêr kontrakt Ankara Devlet Opera Teatrusunnan çok yıllık, paalı işi muzıka albomun hazırlanması "Sular akar". Yazêr çok kompozitorluk işlerini, çalêr ariyaları anılmış operalardan.

Bu kanona görä kuruldu Gagauziya hem tanındı gagauzların avtonomiya hakları. 1995 yılında oldu bir referendum iyni avtonom regionun sınırların belirlemää deyni.

Kenya - Afrika kоntinentında bir devlet. Nairobi baş kasabası. Komşuları Tanzaniya, Uganda, Sudan, Efiopiya, Somali İnsannar hepsi 39,002,772 (2010) En büük kasaba Nairobi. Ofiţial dil Svahili dili.Başka diller İngiliz dili, Kisvahili dili. Dinner % 83 Hristian, % 11 İslam, başka dinner.

2002-ci yılın iyül ayın 1-dä Dmitriy Kroytor vakitinnän ileri Gagauziyanın Başkanı olmasından atıldı. Biraz sora Canabisini Şveyțariyeya hem Jenevada bulunan Birleşik Milletlär topluluuna yolladılar Respublika Moldovanın büükelçisi olarak. 2005-ci yılın sonunda da Mpldova pravitelstvosunun kararına görä o bu iştän geeri alındı. Şindi işleer Türkiyenin Azerbaycan kapitallı "Palmali Group" firmasın Romıniya temsilciliin başı olarak.

Ozaman Vasicik iyer şaşki ardına. Anası sa seviner ani çocuu tareer ondan. O kendi istämeer taramaa.O emen bakmeer näänı itirer şaşkilerini o suvazleer onun başını da deer.

Siz hep aalaşêrsınız, ani Moldovada zakonnarı bakmazmışlar. Deersiniz, ani sadä siz zakoncasına gidersiniz. Hep däärdiniz, ani GAGAUZ DİLNDÄ şkolaları açmaa bizi Moldova brakmêêr. Ani “anala-bobalar” istämeerlär! Hepsi yalan!

Ozaman Vasicik iyer şaşki ardına. Anası saseviner ani çocuutareer ondan. O kendi istämeer taramaa.O emen bakmeer näänı itirer şaşkilerini o suvazleer onun başını da deer.

Urum dili (Urum dili: Урум, urum dili) — Türk dilleri grupasına giren dil, angisindä laf eder urum halkı. Ukrayna hem Grețiya hem Donetsk hem Zaporojye bölgesi da laf eder Bu dilde laf eder 192.729 -e yakın insan.

Mançu dili ( 日本語 Nihongo) Tunguz dilleri grupasına giren dil, angisindä laf eder mançu halkı. Kitay Halk Respublikası, Mançurya laf eder bu dilde. Bu dilde laf eder 20 -e yakın insan.

Yuvan çıkayor dışarı, kahırlanarak da deer dünürcülerä: “Babu dedi şutakım, butakım...” O, ani doksan dokuz kürk giimiş, deer Yuvana: “Korkma, kolaydır iş”.

Kongresi birliktä hazırladılar Tatarstan Respublikasının Ministerlar Kabineti, OOO “TATMEDİA”, Tatarstan Respublikasının Kultura Ministerstvosu, Tatarstan yazıcılar Birlii, “Türk Dili Konuşan Ülkeler Yazarlar Birlii” hem Avrasya Yazarlar Birlii (Türkiye).