Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Ichapas mask’akurqanku wak tratamientos kay crup kappa, nimayqin allin lluqsiykunata qunchu kaykunawan llamk’anapaq hina. Yakup wapsinta utaq quñi wayrachata muskhiyqa huk ñawpa tratamiento kay auto-cuidado kaqmanta, mana chay allin hampichiyninta rikuchiy atirqankuchu chayrayku kunanpachaqa pisita ruwakun. Kay haminakuna tospaq kaqwan hampikunaqa, chantataq kay dextrometorfano chaymanta/utaq kayguaifenesina kaqniyuq, manallataq hampikunapaq kusachu. Ñawpapachapiqa muskhikuq karqa kay heliox kaq (huk piqtu kay helio kaqmanta kay oxígeno kaqwan) kay samana sayk’uyta pisillachinapaq, ichaqa mana ancha lluqsimuykuna tiyanchu kaywan hampikunapaq hina. Kay crup huk viral unquy kaptin, mana kay antibióticoskaqkunawan llamk’akunchu, ichapas huk infecion bacteriana secundaria rikhuriptin. Sichus huk infección bacteriana kaptin, kay antibióticos vancomicina chaymanta kay cefotaximakaqwan llamk’akunman.gripe Aswan sinchi kaqtinqa kay A o B ch’ujuyuq ima chay, kay antiviral inhibidores de la neuraminidasakaqta qukunman

Amirika Llaqtakunapi Akllanakuspa Kamachinakunapaq Karta nisqaqa (inlish simipi: Inter-American Democratic Charter, kastilla simipi: Carta Democrática Interamericana) 11 ñiqin tarpuy killapi 2001 p'unchawpi Lima llaqtapi tantanakuchkaq Awya Yala Mama Llaqtakunap Tantanakuyninpa chaskisqan arininakuy qillqam, Awya Yalapi mamallaqtakunapi akllanakuspa kamachinakuyta ñawpanchinapaq.

Humay distritu (kastilla simipi: Distrito de Humay) nisqaqa huk distritum Pisqu pruwinsyapi, Ika suyupi, Piruw mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Humay llaqtam.

Wayupata distritu (kastilla simipi: Distrito de Huayopata) nisqaqa Killapampa pruwinsyapi, Qusqu suyupi ), huk Piruw mama llaqtap distritum. Uma llaqtanqa Huyru llaqtam.

Chiquinquirá Pallan (kastilla simipi: Virgen de Chiquinquirá, Nuestra Señora del Rosario de Chiquinquirá ) nisqaqa Kulumbya mama llaqtapi huk raymim, chakra yapuy killapi. Chiquinquirá Pallanqa Kulumbyap wan Marakaypu patronanmi nisqa.

Mitma nisqaqa Tawantinsuyu pachapi Inkakunap kamachisqan runakuna, runa llaqtakuna huk tiyaymanta huk tiyaykunaman wantuysi kaqran. Chay mitmawanqa Inkakuna atiyniyuq kayninta takyachirqan.

Mana [[rayos X] qhawachiykunata sapa kuti ruwakunchu, Ichaqa ruwakun chay, tunquri k’uykuchakusqanta rikhuchinqa, kay signo del campanario sutichasqa, kay estenosis subglótica huchayuqrayku, kaytaq rich’akun kay campanario rikukuyninpi. Kay campanario signon huk willay kay qhawaypaq, ichaqa mana tarikuqchu kay aswan achkha casospi.

Pansaliyu, Panzaleo icha Kutupaksi Kichwa (Kichwa del Cotopaxi) nisqakunaqa huk Ikwadur llaqtapi, Kutupaksi markapi, tiyaq Kichwa runa llaqtam, Kichwa simita rimaq, 850 llaqtapi kawsaq.

Huk Wata nisqaqa huk tiksi muyup intita muyupasqanmi. Huk wataqa 365 (kimsa pachak suqta chunka pichqayuq), tawa p'atmayuq p'unchawniyuq, 12 (chunka iskayniyuq) killa pachayuq.

Frozen (inlish simipi: Frozen, kastilla simipi: Frozen: El reino del hielo, Frozen: Una aventura congelada) nisqaqa 2013 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa Chris Buck, Jennifer Leemi. Disney ruruchinapaqmi rurasqa.
Siwinaqucha (kastilla qillqaypi: Sibinacocha) nisqaqa Piruwpi, Willkanuta wallapi, huk qucham,Qusqu suyupi, Qanchi pruwinsyapi, Pitumarka distritupi, 265,40 km² hatunmi, mama quchamanta 4.865 mitrum aswan hanaq.

Wayaqacha k'allampa (Ascomycota, Ascomycetes) nisqakunaqa k'allampakunam, muruchankunata wayaqacha (ascus) nisqap ukhunpi puquchiq. Achka rikch'aqninkuna hatun k'allampa puquyniyuqmi, hukkunataq qurwarakunam, hukkunataq qunchum, ahinataq aqha qunchum. Hukkunaqa kusma qara kaspa ch'ulla kawsaykuq laquwanmi kawsanakun.

Filip Vujanović (sirbya simipi:Филип Вујановић) sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin tarpuy killapi 1954 watapi paqarisqa Beograd llaqtapi - ) huk Yanaurqu mama llaqtap taripay amachaq wan pulitiku karqan.

Unyun pruwinsya (aymara simipi: Unyun jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de La Unión) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Ariqipa suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Kutawasi llaqtam.

1631 wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam).

Éditions critiques : Charles Cros, Tristan Corbière, Œuvres complètes, éd. Pierre-Olivier Walzer et Francis F. Burch pour Corbière, Gallimard, coll. Bibliothèque de la Pléiade, 1970 ; Les Amours jaunes, éd. Élisabeth Aragon et Claude Bonnin, Presses universitaires du Mirail, 1992.

500 watakuna nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 500 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 509 watapi puchukarqan.

◄ | 8 ñiqin pachakwata | 9 ñiqin pachakwata | 10 ñiqin pachakwata | ►◄ | 840 watakuna | 850 watakuna | 860 watakuna | 870 watakuna | 880 watakuna | 890 watakuna | 900 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 866 | 867 | 868 | 869 | 870 | 871 | 872 | 873 | 874 | ► | ►►

Mansanal kantun (kastilla simipi: Cantón El Manzanal) nisqaqa Buliwya suyupi, huk kantunmi P'utuqsi suyupi, Chinchay Chichas pruwinsyapi, Qutaqayta munisipyupi. Uma llaqtanqa Ayataki (Ayataqui) icha Mansanal (El Manzanal) llaqtam (191 llaqtayuq, 2001 watapi).

Uyuni kantun (kastilla simipi: Cantón Uyuni) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi, Uyuni munisipyupi. Uma llaqtanqa Uyuni llaqtam.

Sapallan achkiy rikch'aq, pillunya suni kayniyuqqa, kikin llimphiyuqmi. Chay achkiy llimphikunataqa k'uychipim rikunchik. Lliw llimphi achkiykuna chaqrusqataq, inti k'anchaypi hina, yuraqmi achkiymi.

Piazza (Wilson da Silva Piazza) sutiyuq runaqa (* 25 ñiqin hatun puquy killapi 1943 watapi paqarisqa Ribeirão das Neves llaqtapi - ) huk Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.

El Triunfo kiti (kastilla simipi: Cantón El Triunfo) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Wayas markapi huk kitim. Uma llaqtanqa El Triunfo llaqtam.

880 watakuna nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 880 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 889 watapi puchukarqan.

◄ | 8 ñiqin pachakwata | 9 ñiqin pachakwata | 10 ñiqin pachakwata | ►◄ | 850 watakuna | 860 watakuna | 870 watakuna | 880 watakuna | 890 watakuna | 900 watakuna | 910 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 883 | 884 | 885 | 886 | 887 | 888 | 889 | 890 | 891 | ► | ►►
Kashapampa pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Cajabamba) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Kashamarka suyupi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Kashapampa llaqtam.

Haki distritu (kastilla simipi: Distrito de Jaqui) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Qarawili pruwinsyapi, Ariqipa suyupi. Uma llaqtanqa Haki llaqtam.

Iliktrumaqnitiku illanchay nisqaqa mast'arikuq micham, illanchaymi, maywiykuq pinchikilla suyukunam maqnitiku suyukunawan ch'allisqam. Iliktrumaqnitiku illanchayqa achkiypa utqayninwanmi c mastarikun. Pinchikilla maqnitiku suyukunap maywiykuynintaqa kutinchiykuy (frecuencia)

Kay Antihistaminas kaqkunaqa (kay H1 kay H2 kaq hina ima), sapa kuti llamk’akuptinpas chanta kusa kachkankuta ñikun kay teórico umachaypi, pisi tarikuyniyuq kanku. Huk Ensayo Cochrane kay 2007 kaqpi mana allin yachanakunata tarirqachu mayqinkunapichus willayninkuta atiykuchinankupaq chanta ñikun mana ni huk efectoyuq kasqanta kay vías respiratorias manchay kay espasmos edema kaqkunapi. Mana tarikunmanchu kay Corticosteroides kaqkuna huk hina kasqankuta kay kunan ñanpi anafilaxia kaqmanta, ichaqa kaywan llamk’akunman aswan pisillachinapaq kay anafilaxia bifásica riesgosta. Kay profiláctica kusa jampiynin kay casospi mana riqsisqachu. Kay salbutamol Nebulizado ancha kusa kanman kay broncoespasmos kaqpaq mayqinkunachus mana kay epinefrina kaqwan jampikuqchu. Kay Anqas metilenomanta kaqwan llamk’akurqa kay casospi mayqinkunapichus mana wak ruwaykunawan allinllarqankuchu, kay thakñiy efectosninrayku llusq’u aychakunamanta.

Yuraqmayu kantun (kastilla simipi: Cantón Río Blanco) nisqaqa Buliwya suyupi, huk kantunmi P'utuqsi suyupi, Chinchay Chichas pruwinsyapi, Qutaqayta munisipyupi. Uma llaqtanqa Yuraqmayu (Río Blanco) llaqtam.

Talwis (kastilla simipi: Nevado Talves) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Waytapallana wallapi, Hunin suyupi, Wankayu pruwinsyapi, Paryawanka distritupi, Tampu distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.000+ mitrum aswan hanaq.

Chillku (kastilla simipi: Chillco) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, huk llaqtam P'utuqsi suyupi, Urin Chichas pruwinsyapi, Tupisa munisipyupi, Chillku kantunpa uma llaqtanmi.

Santiago Chuku (kastilla simipi: Santiago de Chuco) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Qispi kay suyupi, huk llaqtam, Santiago Chuku pruwinsyap uma llaqtanmi.

Khunurana (aymara simi, huk laya misk'i papap sutin ; kastilla simipi: Cunurana, Kunurana icha Jonorana) nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk rit'i urqum Willkanuta wallapi, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi, Qurani distritupi, Melgar pruwinsyapipas, Nuñuwa distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.550 mitrum aswan hanaq.

Les éditions Françoise Livinec publient un album inédit de 30 feuillets de textes et de peintures créé à la fin des années 1860, intitulé « Roscoff » (écrit en écriture spéculaire). Ce manuscrit, que l’on croyait perdu depuis 1975, a appartenu à Jean Moulin, et a été retrouvé par l'universitaire Benoît Houzé.

Sobre la utilidad y el perjuicio de la historia para la vida (1874) (II. Unzeitgemasse Betrachtungen. Vom Nutzen und Nachteil der Historie fur das Leben)
Misti, kichwapi Mishu nisqaqa (kastilla simipi: mestizo) Ispañamanta hamusqa icha Kriyullu nisqa churinkunap indihina runakunappas paqarisqan, chaqrusqa nisqa runam. Yaqa tukuy mistikunaqa kastilla simitam (Brasilpitaq purtuyis simitam) rimanku.

Taraqchi (Molothrus bonariensis) nisqa pisquqa huk pisqukunap - iskay pachakmanta aswan rikch'aq, ahinataq tiluchip - q'isanta qichuspa chaypi kaq runtukunata qarquspa kikinpa runtunkunata huk pisquwan uywachin.

Recuerde, esta enciclopedia es, más que nada, para la gente quechua-hablante, es decir, es un instrumento para comunicar conocimientos y para la difusión y conservación de un idioma que, paulatinamente, está en peligro de perder su verdadera importancia, tanto por culpa de la escasez de recursos didácticos y difusión, como son los libros y las páginas Web, publicados en lengua quechua. Escribiendo en esta enciclopedia, se contribuye a la preservación de la diversidad cultural y sobre todo se estimula el interés por aprender los idiomas de las culturas oriundas y originarias de América, como es el caso del quechua.

Markawillka distritu (kastilla simipi: Distrito de Marcavelica) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum Piwra suyupi, Sullana pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Markawillka llaqtam.

Saywitu: Waras llaqta, Llaca mayu, Cojup mayu, Quilcayhuanca mayu, Shallap mayu, Rajucolta mayu, Rurec mayu, Pukaranra rit'i urqu, Wantsan rit'i urqu, Kayish‎.

2001: Maqt'illu. Universidad Nacional Federico Villarreal, Editorial Universitaria, Lima (uyanchasqa kaywan kuska: Sócrates Zuzunaga Huaita: Tullpa willaykuna).

Q'illu qucha (kastilla simipi: Laguna Amarilla icha Laguna Collanes) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, huk qucham Chimpurasu markapi, Pinipi kitipi, Qhapaq Urqupi, Sangay mamallaqta parkipi.

Louis Joseph Gay-Lussac, Joseph-Louis Gay-Lussac sutipaq runaqa (* 6 ñiqin qhapaq raymi killapi 1778 watapi paqarisqa Saint-Léonard-de-Noblat (Ransiya) llaqtapi - † 9 ñiqin aymuray killapi 1850 watapi wañusqa París (Ransiya) llaqtapi) huk Ransiya mama llaqtayuq Pachaykamay wan chaqllisinchi yachaqsi karqan. Wapsikuna Kamachikunapas.

Achkiy icha Akchiy, Qusqu-Qullawpi K'anchay, kichwapi Achik (latin simipi: lux) nisqaqa huk micha rikch'aqmi, ima k'anchaqpas. 380-manta 780-kama nanumitru pillunya suni kayniyuq iliktrumaqnitiku illanchaymi.

◄ | 2 ñiqin pachakwata kñ | 1 ñiqin pachakwata kñ | 1 ñiqin pachakwata | ►◄ | 40 watakuna kñ | 30 watakuna kñ | 20 watakuna kñ | 10 watakuna kñ | 0 watakuna kñ | ►◄◄ | ◄ | 23 kñ | 22 kñ | 21 kñ | 20 kñ | 19 kñ | 18 kñ | 17 kñ | ► | ►►

Siwayru (latin simipi: Cuprum aceticum icha Aerugo), C4H6CuO4 icha (CH3COO)2Cu nisqaqa anta aqha p'uchquchasqam. Wasikunap anta qatankunapim paqarin.

Madrid suyu nisqaqa (kastilla simipi: Comunidad de Madrid) Ispaña mama llaqtapi huk suyum (comunidad autónoma). Uma llaqtanqa Madrid llaqtam.

Johan Javier Fano Espinoza sutipaq runaqa; "Gavilán" "Cholo" qayay suti (* 9 ñiqin chakra yapuy killapi 1978 watapi paqarisqa Wanuku llaqtapi - ) huk Piruw mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.

Pichachén (kastilla simipi: Paso Pichachén) nisqaqa Antikuna huk q'asam, Arhintina suyupi (Neuquén wamani) Chili suyupipas (Biyubiyu suyupi, Laja qucha ñiqpi).
◄ | 11 ñiqin pachakwata | 12 ñiqin pachakwata | 13 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1150 watakuna | 1160 watakuna | 1170 watakuna | 1180 watakuna | 1190 watakuna | 1200 watakuna | 1210 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1179 | 1180 | 1181 | 1182 | 1183 | 1184 | 1185 | 1186 | 1187 | ► | ►►

Willka icha achama (Anadenanthera colubrina) nisqaqa Urin Awya Yalapi wiñaq huk sach'am, 5-30 mitrukama wiñaq, kurkuntaq 6-9 disimitrukama rakhum, ancha kichkasapa.

Kay imamantachus rinkhurinman karqa chaymanta chay aswan sinchi causasninta yachaspaña, kay crup kaqniyuq kanki ñisunku kay clínicapi qhawachikuspa (kay hina: epiglotitis utaq huk hawa ima kay vias respiratorias kaqpi)kaqta. Mana qhipan qhawachikunata munakunchu – yawar qhawachina, rayos-X, utaq cultivos ñisqata —. Kayqa huk rikhuriq unquypuni, wawakunapi huk 15% kaqman hap’in, aswantataq kay 6 killayuqman 5 utaq 6 watayuqmankama. Mana nijayk’aq hina wayna runakunaman utaq machu runakunaman hap’inchu. Ñawpaqtaqa kay difteria juchayuqrayku rikhurinman karqa niqtinkupas, kay occidental pachapaqqa, kaypata hamuyninqa kusi yuyakunayapaq, kay vacunación kaqtin, kaywantaq aswan llimphu kananchikpaq chaymanta sumaq kawsaypaq ayllukunapi.

Ruranachiy micha ruranakusqa michamanta aswan kaptinqa, micha muchuq ruranakuy ninchimi. Chay rurasqamantaqa muyuriq pacha aswan chirim tukukun.

Usphaqucha (kastilla qillqaypi Uspaccocha) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Santuario Nacional de Ampaypi, huk qucham, Apurimaq suyupi, Awankay pruwinsyapi, Tampurqu distritu,. Anqasquchamantaqa 400 m karum.

Tawak'uchu (QSHKS: Tawa k’uchu, kastilla simipi: cuadrángulo) nisqaqa tawantin k'uchuyuq, tawantin manyayuq pampa suyum. Tukuy k'uchuqa yapanakusqa 360 k'atmayuq.

Kapinuta munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Capinota) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Kapinuta pruwinsyapi, Quchapampa suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Kapinuta llaqtam (4.766 llaqtayuq, 2001 watapi).

Dámaso Pérez Prado sutiyuq runaqa icha Mambo Qhapaq (* 11 ñiqin qhapaq raymi killapi 1916 watapi paqarisqa Matanzas llaqtapi - † 14 ñiqin qhapaq raymi killapi 1989 watapi wañusqa Mishiku llaqtapi) huk Kuba mama llaqtayuq aranway pukllaq wan takiqsi karqan, simi kastilla karqan, takichaqpas qarqan.

Panama pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Panama), nisqaqa huk pruwinsyam Panama mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Panama llaqtam. 11 670,92 km2.

"Reporte de la situación de los Derechos Humanos en Panamá", por la Comisión Interamericana de Derechos Humanos, 1978, describe las violaciones de derechos humanos por el régimen de Torrijos.

Qullpa Jawira (aymara simi qullpa qullpa, jawira mayu, "qullpa mayu", kastilla qillqaypi Kollpa Jahuira) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk mayum, Uru Uru suyupi, Litoral pruwinsyapi, Iskara munisipyupi, Qaranqa pruwinsyapipas, Qhurqhi munisipyupi.

◄ | 16 ñiqin pachakwata | 17 ñiqin pachakwata | 18 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1570 watakuna | 1580 watakuna | 1590 watakuna | 1600 watakuna | 1610 watakuna | 1620 watakuna | 1630 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1597 | 1598 | 1599 | 1600 | 1601 | 1602 | 1603 | 1604 | 1605 | ► | ►►
Mainike.- Oso de Anteojos, Oso Pardo Habitante en la vertiente Orienzal de Andes Peruanos, zona Habitad espolones Andinos hacia la Amazonia peruana. Etimologia.- Palabra de origen lengia de tribus Nativas, asumida en quechua .

Chawpi Qhatantika icha Chawpi Qhatant'ika (Katantica Central) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Apulupampa wallapi, huk urqum, Chuqiyapu suyupi, Franz Tamayo pruwinsyapi. Pikchunqa mama quchamanta 5.630 mitrum aswan hanaq.

Jorge Enrique Velarde Castañeda, sutiyuq runaqa (* 1856 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - † 21 ñiqin aymuray killapi 1879 wañusqa Iquique), Piruw mama llaqtap Wamp'u Awqaq suyupi, pulitikupas.

Markuna kastilla simipi: Marcona icha San Juan de Marcona) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk llaqtam, Naska pruwinsyapi, Ika suyupi, Markuna distritup uma llaqtanmi.

Chakaltaya (kastilla simipi: Chacaltaya) nisqaqa Buliwyapi, huk urqum Chuqiyapu suyupi, Pedro Domingo Murillo pruwinsyapi. Pikchunqa mama quchamanta 5.350 mitrum aswan hanaq.

Pablo Casas Padilla sutiyuq runaqa (* 13 ñiqin pawqar waray killapi 1912 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - 16 ñiqin qhulla puquy killapi 1977 watapi wañusqa Lima llaqtapi), Piruw mama llaqtayuq takichaqmi, takiqmi, taki qillqaqmi, kastilla simillapim qillqarqan.

Aqchi (kastilla simipi: Acchi) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk urqum Chunta wallapi. Pikchunqa mama quchamanta 5.281 mitrum aswan hanaq.

Pedro Almodóvar Caballero sutiyuqqa (* 24 ñiqin tarpuy killapi 1949 watapi paqarisqa Calzada de Calatrava llaqtapi - ) ) huk Ispaña mama llaqtayuq kuyu walltay pusaq runam karqan.

Qhurqhi munisipyu (aymara simipi: Qhurqi Awki Marka; kastilla simipi: Municipio de Corque) nisqaqa huk ñiqin munisipyu, Qaranqa pruwinsyapi, Uru-Uru suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Qhurqhi llaqtam.

Runakuna achka rumiyasqa rawranakunata kañaptinmi, ancha achka chimlasaymi wayra pachaman hamuykuchkan. Chay chimlasaywanqa pacha q'uñinmi. Rumiyasqa rawrana kañay wayra pacha waqlliptinmi, hamuq pachapi kutipayaq michakunata llamk'achiyta munanku.

Kiska P'anqa (Kichkapampa; kastilla qillqaypi Quiscapanca icha Quiscapampa) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk urqum, Ariqipa suyupi, Aplaw pruwinsyapi, Chuqu distritupi. Pikchunqa mama quchamanta yaqa 5.400 mitrum aswan hanaq.

François Maurice Adrien Marie Mitterrand sutiyuq runaqa, (*26 ñiqin kantaray killapi 1916 paqarisqa Jarnac (Charente) llaqtapi - † 8 ñiqin qhulla puquy killapi 1996 wañusqa Paris llaqtapi), Ransiya Mama llaqtayuq Taripay amachaq wan pulitiku qarqan.

Guillermo Rodríguez Lara, Ikwadurpa umalliqnin 1972 watamanta 1976 watakama, paqarimurqa Puhili kitipi 4 ñiqin qhapaq raymi killapi 1924 watapi.

Burinkin nisqaqa (kastilla simipi: Puerto Rico) Chawpi Awya Yalap Wat'ankunapi huk mama llaqtam, Hukllachasqa Amirika Suyukuna-manta warkukuq. Uma llaqtanqa San Huwan llaqtam.

Yawri icha Akwa, ankash rimaypi Awha nisqaqa siranapaq irramintacham, asirumanta icha huk q'illaymanta rurasqa. Yawrip huk larunpi hutk'ucham. Chay hutk'uchantaqa q'aytutam pusanchik, siranapaq.

Kallpa qurqa huk qurqa yurisha qurqa A-pita. Tsaypaq qurishun A-pa patmankunata (sus partes). Llapanta quriskir sharitsiyan A-pa kallpa qurqanta.
◄ | 14 ñiqin pachakwata | 15 ñiqin pachakwata | 16 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1460 watakuna | 1470 watakuna | 1480 watakuna | 1490 watakuna | 1500 watakuna | 1510 watakuna | 1520 watakuna | ►1490 | 1491 | 1492 | 1493 | 1494 | 1495 | 1496 | 1497 | 1498 | 1499

◄ | 12 ñiqin pachakwata | 13 ñiqin pachakwata | 14 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1180 watakuna | 1190 watakuna | 1200 watakuna | 1210 watakuna | 1220 watakuna | 1230 watakuna | 1240 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1215 | 1216 | 1217 | 1218 | 1219 | 1220 | 1221 | 1222 | 1223 | ► | ►►

Pukaqaqa kantun (kastilla simipi: Peña Colorada) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, Quchapampa suyupi, Narciso Campero pruwinsyapi, Umiriqi munisipyupi. Uma llaqtanqa Pukaqaqa (Peña Colorada) llaqtam.

Édouard-Joachim Corbière icha Tristan Corbière sutiyuq runaqa ( 18 ñiqin anta situwa killapi 1845 watapi paqarisqa Ploujean llaqtapi - 1 ñiqin pawqar waray killapi 1875 watapi wañusqa Morlaix llaqtapi) huk Ransiya mama llaqtayuq harawi qillqaq runam karqan.

Yawachi (kastilla simipi: Yaguachi Nuevo, Yaguachi, San Jacinto de Yaguachi) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Wayas markapi, huk llaqtam, Yawachi kitip uma llaqtanmi.

Helmut Schön (* 14 ñiqin tarpuy killapi 1944 watapi paqarisqa Dresden llaqtapi - 23 ñiqin hatun puquy killapi 1996 watapi paqarisqa Wiesbaden llaqtapi ), huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aq'mi.

820 watakuna nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 820 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 829 watapi puchukarqan.

Kay pachan crup utaq kay sinchi kaq, allichakapunman huch’uy pachapi kay epinefrina nebulizador kaqwan. Kay epinefrina ruwachin kay crup unquypa ñiqin pisiyanata huk 10 30 chinini kaqpi, allichayninkunaqa 2 phanillata kawsan. Sichus allichayqa kay tratamientop qhipanta sayan chay kay 2 4 phanipi chantataq mana ch’ampakuna kanchu chay, wawata hampina wasimanta lluqsichiy yachanku.

World's Greatest Dad (inlish simipi: World's Greatest Dad) nisqaqa 2009 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa Bobcat Goldthwaitmi. Magnolia Pictureswan ruruchinapaqmi rurasqa.

Jonas Furrer sutiyuq runaqa (* 3 ñiqin pawqar waray killapi 1805 watapi paqarisqa Winterthur llaqtapi – 25 ñiqin anta situwa killapi 1861 watapi wañusqa Bad Ragaz llaqtapi), Suwisa mama llaqtap taripay amachaq wan pulitiku qarqan.

Griguryu IX, Griguryu X huk isqun ñiqin (latin simipi: Gregorius PP. IX, Italya simipi: Gregorio IX) Ugolino de Segni sutiyuq runaqa (* 1170 watapi paqarisqa Anagni llaqtapi - † 22 ñiqin chakra yapuy killapi 1241 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.

◄ | 2 ñiqin pachakwata kñ | 1 ñiqin pachakwata kñ | 1 ñiqin pachakwata | ►◄ | 30 watakuna kñ | 20 watakuna kñ | 10 watakuna kñ | 0 watakuna kñ | 0 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 14 kñ | 13 kñ | 12 kñ | 11 kñ | 10 kñ | 9 kñ | 8 kñ | ► | ►►

Tintoretto (Jacopo Comin) sutiyuq runaqa (29 ñiqin tarpuy killapi 1518 watapi paqarisqa Venezia llaqtapi - 31 ñiqin aymuray killapi 1594 watapi wañusqa Venezia llaqtapi) huk Italya mama llaqtayuq llimphiq runam qarqan.
Felipe Pardo y Aliaga (* 11 ñiqin inti raymi killapi 1806 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - 24 ñiqin qhapaq raymi killapi 186 watapi wañusqa Lima llaqtapi) Piruw mama llaqtap taripay amachaq, pulitiku wan qillqaq.

Inampari distritu; (kastilla simipi: Distrito de Inambari) nisqaqa huk distritum Tampupata pruwinsyapi, Mayutata suyupi, Piruw mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Mazuko (icha Mazuco) llaqtam.

Federico Tórrez Márquez sutiyuq runaqa (1965 watapi paqarisqa Altu llaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwyapi) buliwyanu aymara simipi qillqaqmi.

Antikuna q'asa icha Tíclio (kastilla simi: Abra de Antícona / Tíclio) nisqaqa Piruwpi huk 4.818 m hanaq q'asam, Lima suyupi, Waruchiri pruwinsyapi, Chikla distritupi, Hunin suyupipas, Yawli pruwinsyapi, Muruqucha distritupi, khillayñanpi Lima - Wankayu.

Kañar kitipiqa Kañari Kichwa runakunam tiyanku. Paykunaqa kay kitillikunapi kawsanku: Kañar, Chuntamarka, Churukupti kitilli, General Morales, Wallituru, Honorato Vásquez, Inkapirqa, Juncal, San Antonio, Zhud kitilli.

Yawka distritu (kastilla simipi: Distrito de Yauca) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Qarawili pruwinsyapi, Ariqipa suyupi. Uma llaqtanqa Yawka llaqtam.

Santa María de Nieva (kastilla simipi: Santa María de Nieva) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Amarumayu suyupi, huk llaqtam, Kunturkanki pruwinsyap uma llaqtanmi.

Ituwata distritu (kastilla simipi: Distrito de Ituata) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Ituwata llaqtam.

Yanaqucha qhuyayuq pusaqkunam kilish urqutaqa allayta munanku, ichataq Purkunpi, Kashamarka llaqtapipas runakuna manam munankuchu. Kunankamaqa allayta hark'ankum.

Manchay osqjastuta, maypichoj yanapayniykita munayku qhichwa qallupi, maypichos pichuoj kay laqueta qawajka riqsinampaq allinta ajimanta riqsichikunaykupaq ñawpaqman ripapahima tukuyninchiq.

Jalapa suyu (kastilla simipi: Departamento de Jalapa) náhuatl XAL y Pan, nisqaqa huk suyum Watimala mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Jalapa llaqtam.

Wankani kantun (kastilla simipi: Cantón Huancane) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Antikuna pruwinsyapi, Batallas munisipyupi. Uma llaqtanqa Wankani llaqtam (381 llaqtayuq, 2001 watapi).

San Pedro de Vilcabamba kitilli (kastilla simipi: Parroquia San Pedro de Vilcabamba) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim , Loja kitipi, Loja markapi.

José Tapia Aza sutiyuq runaqa (1930 watapi paqarisqa Punu llaqtapi) piruwanu qhichwa simipi qillqaqmi. 2001 watapi Maqt'illu nisqa willakuyninpaq simi kapchiy suñaytam chaskirqan.

◄ | 7 ñiqin pachakwata | 8 ñiqin pachakwata | 9 ñiqin pachakwata | ►◄ | 670 watakuna | 680 watakuna | 690 watakuna | 700 watakuna | 710 watakuna | 720 watakuna | 730 watakuna | ►700 | 701 | 702 | 703 | 704 | 705 | 706 | 707 | 708 | 709

Wamatampu distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Huamatambo) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Chuqlluqucha pruwinsyapi, Wankawillka suyupi. Uma llaqtanqa Wamatampu llaqtam.
Limapi chawpi yachay wasita tukurqaspa Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturninta yaykurqan. San Markuspi llamk'ay sayachi kachkaptinsi manaña yachaqayta munaspa Lukanaman kutimurqan, wiyulinta waqachinallapaq. Chaypi tusuqkunawan musikata ruraspa ancha riqsisqam tukurqan. Manuelcha Prado, Pepita García Miró, William Luna, hukkunawanpas takirqan.

Kurimana distritu icha Qurimana distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Curimaná) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Padre Abad pruwinsyapi, Ukayali suyupi. Uma llaqtanqa Kurimana llaqtam.

Konstantinos Mitsotakis, grisya simipi: Κωνσταντίνος Μητσοτάκης sutiyuq runaqa (* 18 ñiqin kantaray killapi 1918 watapi paqarisqa Halepa llaqtapi - 29 ñiqin aymuray killapi 2017 watapi wañusqa Athina llaqtapi). huk Grisya mama llaqtayuq pulitiku qarqan.

Kay “crup” simiqa kay “crup” verbomanta hamun, kay Inglés Moderno Temprano kaqmanta mayqinchus "Ch’akata qhapariy" ñin munay; Kay sutiqa ñawpa kutitaqa kay Escocia kaqpi unquyman sutichakurqa, chantataq aswanta riqsikurqa kay 18 pachaq watapi. Kay crup diftérico riqsikun kay Ñawpaq Grecia kay Homero kaq pachanmantapacha chantataq kay 1826 kaqpipuni kay Bretonneau waknarqa kay crup viral kaqta kay crup difteria kaqman yuchachasqa kaqwanta. Franceces kaqkunaqa kay crup viral kaqtaqa suticharqanku "falso crup" hinata imaraykuchus kay “crup” chaypachataqa huchachakuq karqa kay bacteria de la difteria unquyman. Kay crup difteriaman huchachakuq mana anchata riqsikunchu chay immunización vacunación rayku.

Malcolm McDowell sutiyuq runaqa (Malcolm John Taylor), ( 13 ñiqin inti raymi killapi 1943 watapi paqarisqa Horsforth llaqtapi - ) huk HQS Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtap aranway pukllaqmi qarqan.

Qillqa nisqaqa ima qillqasqapas, qillqana p'anqapi (liwrupi, willay p'anqapi, chaski qillqapi icha huk willa ñiqipi, antañiqiqpi, siq'isqa rikch'akuna icha sanampakuna, willakunata, yachayta waqaychanapaq.

Kay crup 15% wawakunaman hina hap’in, kay 6 killayuqmanta chaymanta kay 5 utaq 6 watayuqkama. 5% hampina wasiman yaykuq wawakunaman rikch’an. Mana ancha rikukuq casospi, aswan huch’uy wawakunapipuni rikukunman kay kimsa killayuq hinapi, chaymanta aswan machu wawaspi kay 15 watayuq hinapi. Qhari runakunaqa huk 50% hinapi hina unqunku aswan warmi wawakunamanta, chantataq aswanta prevalencia miray tiyan otoñopi.

◄ | 2 ñiqin pachakwata kñ | 1 ñiqin pachakwata kñ | 1 ñiqin pachakwata | ►◄ | 40 watakuna kñ | 30 watakuna kñ | 20 watakuna kñ | 10 watakuna kñ | 0 watakuna kñ | ►◄◄ | ◄ | 28 kñ | 27 kñ | 26 kñ | 25 kñ | 24 kñ | 23 kñ | 22 kñ | ► | ►►

En el artículo "Quechua" de la wikipedia en español tienes alguna información básica del idioma. Se está preparando además un curso en línea de quechua en wikilibros en español y un diccionario en el wikcionario. He aquí una lista de enlaces a páginas web que pueden ser una ayuda para aproximarse al idioma quechua:

Yakuwarmi (kastilla qillqaypi: Yacuhuarmi) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, Yuraq Wallapi, huk urqum, Asunsyun pruwinsyapi, Chakas distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.259 mitrum aswan hanaq.
En la película "Saving Private Ryan" emplea el Sr. Steven Spielberg una exitosísima canción de Edith Piaf: "Tu es partout" en una notable escena donde el Cabo "Upham" traduce esta canción, que se escucha en el gramófono, a sus pares militares.

Santa Cruz del Valle Ameno kantun (kastilla simipi: Cantón Santa Cruz del Valle Ameno) nisqaqa huk kantunmi Buliwya mamallaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Franz Tamayo pruwinsyapi, Apulu munisipyupi. Uma llaqtanqa Santa Cruz del Valle Ameno llaqtam.

Wakin kutiqa ancha sasa kanman yachanapaq mayqinchus kay anafilaxias asma kaqrayku kay síncope kaqmanta manchay kay manchhikuy ataques kaqmanta. Mana ahinapas, asma kaqqa mana siqsikuyuqchu manataq gastrointestinales síntomasniyuqchu, uma muyuyqa jamun aswanta kay q’illuyaywan manataq anchatachu kay erupciónwanqa, chanta huk manchhikuy ataqueqa qara pukayayta ruwachinman ichaqa mana siqsikuta qukunchu. Wak ruwaykuna kay hina kikinta rikukun chay kanku: escrombroidosis chanta anisakiasis.

Eloy Alfaro kiti (kastilla simipi: Cantón Eloy Alfaro) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Esmeraldas markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa Valdez (icha Limones) llaqtam.

Cajas mama llaqta parki (kastilla simipi: Parque Nacional El Cajas) nisqaqa huk mama llaqta parkim, Ikwadur mama llaqtapi, Asway markapi, Tumipampa kitipi, Sayausí kitillipi, San Joaquín kitillipi, Chaucha kitillipi, Mullituru kitillipipas.

Uqi Uqini (Aymara simi uqi uqi, uqi uqi juk laya yura, -ni k'askaq, "uqi uqiyuq", kastilla qillqaypi Oke Okeni) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk ariqmi, Uru Uru suyupi, Sajama pruwinsyapi, Turku munisipyupi, Chili mama llaqtapipas, Arika Parinaqutapas suyupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.490 mitrum aswan hanaq.

Wikipidiyapi qillqaspaqa, qillqamusunchik, maymantam qillqasqata riqsinchik. Qillqasunchik, ima liwrupim, ima internet tiyaypim ñawirirqunchik.

◄ | 3 ñiqin pachakwata kñ | 2 ñiqin pachakwata kñ | 1 ñiqin pachakwata kñ | ►◄ | 200 watakuna kñ | 190 watakuna kñ | 180 watakuna kñ | 170 watakuna kñ | 160 watakuna kñ | ►◄◄ | ◄ | 187 kñ | 186 kñ | 185 kñ | 184 kñ | 183 kñ | 182 kñ | 181 kñ | ► | ►►

Chita kantun icha Chacala kantun (kastilla simipi: Cantón Chita / Chacala) nisqaqa Buliwya suyupi, huk kantunmi P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi, Uyuni munisipyupi. Uma llaqtanqa Chita llaqtam.

◄ | 9 ñiqin pachakwata | 10 ñiqin pachakwata | 11 ñiqin pachakwata | ►◄ | 890 watakuna | 900 watakuna | 910 watakuna | 920 watakuna | 930 watakuna | 940 watakuna | 950 watakuna | ►920 | 921 | 922 | 923 | 924 | 925 | 926 | 927 | 928 | 929

Liyunsu Prayu Qutirris (Leoncio Prado Gutiérrez, Kastilla simipi), sutiyuq runaqa (* 25 ñiqin chakra yapuy killapi 1853 watapi paqarisqa Wanuku llaqtapi, Piruwpi - † 15 ñiqin anta situwa killapi 1883 watapi wañusqa Wamachuku llaqtapi, Piruwpi), Piruw mama llaqtayuq Wamp'u awqaq suyupi wan pulitiku qarqan.

pusaq chakrapura kitilli: Facundo Vela, Hatun Katawan (Julio E. Moreno), Salinas, San Lorenzo, San Simón, Santa Fe, Simiátug, San Luis de Pambil.

Pukaqaqa distritu (kastilla simipi: Distrito de Pucacaca) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum San Martin suyupi, Pikuta pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Pukaqaqa llaqtam.
CONFENIAE (Confederación de Nacionalidades Indígenas de la Amazonía Ecuatoriana, "Ikwadur Sach'a-Sach'a Runa Llaqtakunap Tantanakuynin"): FOISE, OINCE, OISSE, FCUNAE, FOIN, OPIP, ONHAE, FICSHA, FIPSE.

700 watakuna nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 700 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 709 watapi puchukarqan.

Tisku distritu (kastilla simipi: Distrito de Tisco) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Kaylluma pruwinsyapi, Ariqipa suyupi. Uma llaqtanqa Tisku llaqtam.

Janka Parka (kastilla simipi: Cerro Jankha Parca) nisqaqa Antikunapi, Buliwyapi, huk urqum Asanaki wallapi, Uru Uru suyupi, Puwpu pruwinsyapi, Puwpu munisipyupi, Puwpu kantunpi.

Kay anafilaxia kaqqa achkha huk hina sintomasniyuq rikhurin chininikuna manchay phanikuna thaskiyninman hina huk 5 kaqmanta 30 chinini kaqman qallariyninwan kan chay sichus rikuchikuyqa intravenosamanta chayqa, chanta 2 phanimanta sichus mikhunamanta chayqa. Aswan riqsisqa unquq partesqa kanku: qara (80–90%), samaymanta aparato (70%), sistema gastrointestinal (30–45%), sunqu chanta yawarmanta vasos ima (10–45%), chanta kay chawpi sistema nervioso ima (10–15%), iskay zonaswan manchay aswanwan unqusqas.

1762 wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq atipachawwan qallarisqa chhasku watam).

Hark'a qucha nisqaqa mayu hark'ap hananpi mayup puriq yakunmanta tukukuq qucham. Mayu hark'ata pirqachaptinqa, chay hark'a quchap yakunqa qhichwapi allpakunatam llukllaspa llump'ispa nuyuchin.

Henan pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Henan, chun simipi: 河南, phinyimpi: Hénán, machu: Honan, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Zhengzhou llaqtam.

◄ | 11 ñiqin pachakwata | 12 ñiqin pachakwata | 13 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1090 watakuna | 1100 watakuna | 1110 watakuna | 1120 watakuna | 1130 watakuna | 1140 watakuna | 1150 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1125 | 1126 | 1127 | 1128 | 1129 | 1130 | 1131 | 1132 | 1133 | ► | ►►

31 ñiqin pawqar waray killapi p'unchawqa (31.03., 31-III, 31ñ marsupi) Griguryanu kalindaryupi watap 90 kaq (90ñ - wakllanwatapi 91ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 275 p'unchaw kanayuq.

◄ | 15 ñiqin pachakwata | 16 ñiqin pachakwata | 17 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1520 watakuna | 1530 watakuna | 1540 watakuna | 1550 watakuna | 1560 watakuna | 1570 watakuna | 1580 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1549 | 1550 | 1551 | 1552 | 1553 | 1554 | 1555 | 1556 | 1557 | ► | ►►

Juan Manuel Santos Calderón sutiyuq runaqa (* 10 ñiqin chakra yapuy killapi 1951 watapi paqarisqa Bogotá llaqtapi - ) Kulumbya mama llaqtayuq musikuqmi, pulitikum kachkan.

1 ñiqin Kristup ñawpan chunkawata nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 10 kñ watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1 kñ watapi puchukarqan.

Leoncio Prado distritu; (kastilla simipi: distrito de Leoncio Prado) nisqaqa huk distritum Lukana pruwinsyapi, Ayakuchu suyupi, Piruw mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Rupasqatampu (Tambo Quemado) llaqtam (338 runa, 2007 watapi).
Nicolás de Piérola, Piruw suyup umalliqnin 23 ñiqin qhapaq raymi killapi 1879 watamanta 12 ñiqin pawqar waray killapi 1881 watakama paqarimurqa Alpacay haciendapi, Yanaqiwa distritupi, 5 ñiqin qhulla puquy killapi 1839 watapi.

Kutapampa nisqaqa (kastilla simipi: Cotabambas) Piruw mamallaqtapi huk llaqtacham, Kutapampa distritup uma llaqtanmi, Kutapampa pruwinsyapi, Apurimaq suyupi.

Tarwi, Tawri icha Chuchu (Lupinus mutabilis) nisqaqa huk chaqallu yuram, rikch'aq q'iram, Antikunapi wiñaq. Prutinasapa murunkunatam yanuspa mikhunchik.

Buliwyapi Jesuita Misyunkuna (kastilla simipi: Misiones jesuíticas de Bolivia) nisqakunaqa 17, 18 kaq pachakwatapi (Kastilla kamachiy pachapi) Jesuita munqikunap wasichasqan riduksyunkunas karqan, chaypi kawsaq indihina runakunata kristiyanuchanapaq.

◄ | 6 ñiqin pachakwata | 7 ñiqin pachakwata | 8 ñiqin pachakwata | ►◄ | 650 watakuna | 660 watakuna | 670 watakuna | 680 watakuna | 690 watakuna | 700 watakuna | 710 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 682 | 683 | 684 | 685 | 686 | 687 | 688 | 689 | 690 | ► | ►►

◄ | 11 ñiqin pachakwata | 12 ñiqin pachakwata | 13 ñiqin pachakwata | 14 ñiqin pachakwata | 15 ñiqin pachakwata | ►1200 watakuna | 1210 watakuna | 1220 watakuna | 1230 watakuna | 1240 watakuna | 1250 watakuna | 1260 watakuna | 1270 watakuna | 1280 watakuna | 1290 watakuna

16 ñiqin hatun puquy killapi p'unchawqa (16.02., 16-II, 16ñ phiwrirupi) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (47ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 318 p'unchaw (wakllanwatapi 319 p'unchaw) kanayuq.

◄ | 7 ñiqin pachakwata | 8 ñiqin pachakwata | 9 ñiqin pachakwata | ►◄ | 760 watakuna | 770 watakuna | 780 watakuna | 790 watakuna | 800 watakuna | 810 watakuna | 820 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 788 | 789 | 790 | 791 | 792 | 793 | 794 | 795 | 796 | ► | ►►

Sayapullu distritu (kastilla simipi: Distrito de Sayapullo) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Qispi kay suyupi , Hatun Chimu pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Sayapullu llaqtam.

◄ | 13 ñiqin pachakwata | 14 ñiqin pachakwata | 15 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1330 watakuna | 1340 watakuna | 1350 watakuna | 1360 watakuna | 1370 watakuna | 1380 watakuna | 1390 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1359 | 1360 | 1361 | 1362 | 1363 | 1364 | 1365 | 1366 | 1367 | ► | ►►

Chawinillu distritu (kastilla simipi: Distrito de Chavinillo) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Wanuku suyupi, Yaruwillka pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Chawinillu llaqtam.

Yatawaki icha Urkista (kastilla simipi: orquesta, italya simipi: orchestra, grigu simimanta ορχήστρα [orkhī´stra]) nisqaqa takiqkunap, waqachinata waqachiqkunappas huñunmi, klasiku musika huk hina musikatapas ruranapaq.

Huwan XV, Huwan XV chunka pichqa ñiqin (latin simipi: Ioannes PP. XV, Italya simipi: Giovanni XV) sutiyuq runaqa (* ? watapi paqarisqa Roma llaqtapi - † ? ñiqin ayriway killapi 996 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.

Video: Entrevista a Miguel Delibes: "De pequeño me turbaba la idea de que mi padre muriera" El escritor explica por qué la muerte siempre ha estado tan presente en toda su obra
Wakaschuqi distritu (kastilla simipi: Distrito de Hucaschuque) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Anqash suyupi, Pallasqa pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Wakaschuqi llaqtam.

◄ | 3 ñiqin pachakwata kñ | 2 ñiqin pachakwata kñ | 1 ñiqin pachakwata kñ | ►◄ | 180 watakuna kñ | 170 watakuna kñ | 160 watakuna kñ | 150 watakuna kñ | 140 watakuna kñ | ►◄◄ | ◄ | 163 kñ | 162 kñ | 161 kñ | 160 kñ | 159 kñ | 158 kñ | 157 kñ | ► | ►►

Kuntisuyus pruwinsya (aymara simipi: Kuntisuyus jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Condesuyos) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Ariqipa suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Chuqipampa llaqtam.

Gilbert du Motier de La Fayette sutiyuq runaqa icha Marquis de La Fayette (* 6 ñiqin tarpuy killapi 1757 watapi paqarisqa Castillo de Chavaniac-Lafayette, Haute-Loire llaqtapi, Auverniae - † 20 ñiqin aymuray killapi 1834 watapi wañusqa Paris llaqtapi) huk Ransiya mama llaqtayuq pulitiku runas, awqaq pusaqsi karqan.

1616 wataqa Griguryanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq killachawwan qallarisqa wakllanwatam).

◄ | 8 ñiqin pachakwata | 9 ñiqin pachakwata | 10 ñiqin pachakwata | ►◄ | 780 watakuna | 790 watakuna | 800 watakuna | 810 watakuna | 820 watakuna | 830 watakuna | 840 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 811 | 812 | 813 | 814 | 815 | 816 | 817 | 818 | 819 | ► | ►►

1982 watamanta 1998 watakama kunti Alimanyap, huñusqa Alimanyappas kansillirninmi karqan. 1989, 1990 watakunapi Alimanya huñuy pachapi kansillir kaptinmi, Alimanya huñuypa kansillirnin ninku.

Mayukuna: Madeira mayu - Beni mayu - Mayutata mayu - Orthon mayu - Acre mayu - Yanamayu - Abuná mayu (Abuná pruwinsyapi) - Manuripi mayu (Manuripi pruwinsyapi) - Tawananu mayu

Davidov (1712), llamado así porque perteneció a Karl Davidov, posteriormente fue propiedad de Jacqueline du Pré, y en la actualidad los usa Yo-Yo Ma.

San Miguel kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia San Miguel ) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Asuwi kitipi, Kañar markapi. Uma llaqtanqa San Miguel llaqtam.

◄ | 7 ñiqin pachakwata | 8 ñiqin pachakwata | 9 ñiqin pachakwata | ►◄ | 720 watakuna | 730 watakuna | 740 watakuna | 750 watakuna | 760 watakuna | 770 watakuna | 780 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 754 | 755 | 756 | 757 | 758 | 759 | 760 | 761 | 762 | ► | ►►

Phawka, Urqu sunchu icha Urqu tiqwa (genus Flourensia) nisqaqa huk yura rikch'anam, chantasqa tuktuyuq rikch'aq aylluman kapuq, Awya Yalapi wiñaq yurakunam.

Francis Bacon sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin qhulla puquy killapi 1561 watapi paqarisqa Strand llaqtapi - 9 ñiqin ayriway killapi 1626 watapi wañusqa Highgate llaqtapi) huk Inlatirra mama llaqtayuq qillqaqsi, pulitiku, taripay amachaq wan yachay wayllukuqpas karqan.

Turu pisqu, kichwapi Turu pishku (Cephalopterus ornatus) nisqaqa huk takiq pisqum, Urin Awya Yalapi kawsaq, rurukunata (aslla palamatapas) mikhuq.

Mishi simi icha Mixe simi (Ayuujk, Ayüük, Ayuhk) nisqaqa chawpi Mishikupi huk rimaymi, Mishi runakunap rimasqan, mishi suki rimaykunaman kapuq.
Wila Qullu (Wila Kkollu / Wila Kkollo) nisqaqa Antikunapi, Buliwyap Kunti Wallanpi, huk urqum, Uru Uru suyupi, Sajama pruwinsyapi, Turqu munisipyupi, Chachakumani kantunpi, Aqutanku nina urqu ñiqpi. Pikchunqa mama quchamanta 4.729 mitrum aswan hanaq.

Palaqala phaqchakuna (kastilla simipi: Cataratas de Palacala) nisqakunaqa Piruw mama llaqtapi huk phaqchakunam, Lima suyupi, Waruchiri pruwinsyapi, Surku distritupi.

Si no lo sabes todavía: La Wikipedia se basa en el formato Wiki que permite la edición en línea de todas las páginas (excepto unas pocas que solamente pueden ser editadas por administradores). Eso quiere decir que cualquiera puede editar los artículos de la enciclopedia, escribir artículos nuevos, enlazar páginas, etc. Cada artículo dispone, además, de una página de discusión, en dónde se pueden expresar y confrontar opiniones sobre los temas propios del artículo, escribir críticas al texto existente, proponer cambios, etcétera.

Federicoqa 2010 watapi Chuqiyapu llaqtapi Waman Puma Suñaytam chaskirqan, ñawpaq kawsay rikch'antapaq, Jach’a Tantachawita-Pachakuti (Hatun Tantanakuymanta Pachakutiyman) sutiyuq. Waranqa liwrukunatam ch'ipachiranku, ichataq 2014 watakama pusaq chunkallatas rantichirqanku.

◄ | 2 ñiqin pachakwata kñ | 1 ñiqin pachakwata kñ | 1 ñiqin pachakwata | ►◄ | 80 watakuna kñ | 70 watakuna kñ | 60 watakuna kñ | 50 watakuna kñ | 40 watakuna kñ | ►◄◄ | ◄ | 72 kñ | 71 kñ | 70 kñ | 69 kñ | 68 kñ | 67 kñ | 66 kñ | ► | ►►

◄ | 16 ñiqin pachakwata | 17 ñiqin pachakwata | 18 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1610 watakuna | 1620 watakuna | 1630 watakuna | 1640 watakuna | 1650 watakuna | 1660 watakuna | 1670 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1638 | 1639 | 1640 | 1641 | 1642 | 1643 | 1644 | 1645 | 1646 | ► | ►►

Rimana saphi nisqaqa (leksima, grigu simimanta λέξημα, kaymanta: λέγω "nini", chaymanta kastilla simipi lexema) nisqaqa rimap tiyaqlla, mana hukchakuq rakinmi, tiksi sut'iyuqmi.

Edvard Hagerup Grieg sutiyuq runaqa (Bergen llaqtapi (Nurwigapi) paqarisqa 15 ñiqin inti raymi killapi 1843 p'unchawpi; † Bergen llaqtapi (Nurwigapi) wañusqa 4 ñiqin tarpuy killapi 1907 p'unchawpi) huk rumantiku musika takichaqmi karqan.

Santiago del Estero nisqaqa Arhintina mama llaqtapi huk hatun llaqtam, Santiago del Estero wamanip uma llaqtanmi. Santiago del Estero llaqtataqa 1553 watapim kamarirqan. Santiago del Estero llaqtapiqa Universidad Nacional de Santiago del Estero yachay sunturmi Universidad Católica de Santiago del Esteropas.

Khallwa, wayanay icha maraq (familia Hirundinidae) nisqakunaqa huk pisqu rikch'aq ayllum. Ancha allin phawaqkunam. Palamachakunatam mikhunku.

◄ | 16 ñiqin pachakwata | 17 ñiqin pachakwata | 18 ñiqin pachakwata | ►◄ | 1570 watakuna | 1580 watakuna | 1590 watakuna | 1600 watakuna | 1610 watakuna | 1620 watakuna | 1630 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1599 | 1600 | 1601 | 1602 | 1603 | 1604 | 1605 | 1606 | 1607 | ► | ►►

7 ñiqin hatun puquy killapi p'unchawqa (07.02., 07-II, 7ñ phiwrirupi) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (38ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 327 p'unchaw (wakllanwatapi 328 p'unchaw) kanayuq.
23 ñiqin chakra yapuy killapi p'unchawqa (23.08., 23-VIII, 23ñ awustupi) Griguryanu kalindaryupi watap 235 kaq (235ñ - wakllanwatapi 236ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 130 p'unchaw kanayuq.

Wisk'achani (kastilla simipi: Viscachani) nisqaqa Antikunapi, huk urqum Buliwya suyupi, Kimsa Krus wallapi, Chuqiyapu suyupi, Inkisiwi pruwinsyapi, Loayza pruwinsyapipas, Yaku munisipyupi, Qaqata kantunpi.

Miguel Baca Rossi sutiyuq runaqa icha (* 30 ñiqin kantaray killapi 1917 watapi watapi paqarisqa Pimintil llaqtapi - 14 ñiqin ayamarq'a killapi 2016 watapi wañusqa Lima llaqtapi), huk Piruw mama llaqtayuq ch'iquqm (iskultur) yachaqpas qarqan.

85% wawakunamanta apasqakuna kay departamento de emergencia ñisqaman kay unquyniyuq kanku mana ancha sinchi chaninniyuq; mayniqpi hina kay crup sinchi chaninniyuq rikhurin: (<1%).

Kiskachay distritu, Yawri distritu icha Espinar distritu (kastilla simipi: Distrito de Espinar / Yauri) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Kiskachay pruwinsyapi, Qusqu suyupi. Uma llaqtanqa Yawri llaqtam.

Qarwa distritu (kastilla qillqaypi Distrito de Carhuaz) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Qarwa pruwinsyapi, Anqash suyupi. Uma llaqtanqa Qarwa llaqtam.

Pukañawi paña, Yana paña, Yuraq paña icha Paña chaylla (Serrasalmus rhombeus) nisqaqa huk rikch'aq pañam, aycha mikhuq challwam, Uralan Awya Yalapi Amarumayu sach'a-sach'a suyup mayunkunapi kawsaq.

Churkampa distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Churcampa) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Churkampa pruwinsyapi, Wankawillka suyupi. Uma llaqtanqa Churkampa llaqtam.

Phukllay raymipitaq kacharpaya ruwakun raymichaykunata tukuchiypaq, ususman k'itikunaman jina. Kacharpaya raymichakun Arhintinapi, Buliwyapi, Piruwpipas. Wakin k'itikunapi riksisqallataq phukllay p'ampay sutiwan. P'ampaku ruwakun qhapariy, kusiy, waqay ukhupipas, p'ampakuntaq juk ruwasqa runata juk jusk'upi phukllaypa sutimpi. Wakin llaqtakunapitaq tusunku p'ampasqaq patanpi, kay raymichaywantaq tukukun phukllay raymi.

Ulliru distritu (kastilla simipi: Distrito de Olleros) nisqaqa Piruw suyupi, huk distritum Waras pruwinsyapi, Anqash suyupi, Yuraq Wallapi. Uma llaqtanqa Ulliru llaqtam.

◄ | 1 ñiqin pachakwata | 2 ñiqin pachakwata | 3 ñiqin pachakwata | ►◄ | 80 watakuna | 90 watakuna | 100 watakuna | 110 watakuna | 120 watakuna | 130 watakuna | 140 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 115 | 116 | 117 | 118 | 119 | 120 | 121 | 122 | 123 | ► | ►►

P'anta (kastilla qillqaypi Panta) icha Chachakumayuq (Chachacomayoc) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Willkapampa wallapi, Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Willkapampa distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.667 mitrum aswan hanaq.

Salvador José Miguel Piñeiro García Calderón, Salvador Piñeiro sutiyuq runaqa (* 27 ñiqin qhulla puquy killapi 1949 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - ) huk Piruw mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya Ayakuchupi karqan.

◄ | 5 ñiqin pachakwata | 6 ñiqin pachakwata | 7 ñiqin pachakwata | ►◄ | 480 watakuna | 490 watakuna | 500 watakuna | 510 watakuna | 520 watakuna | 530 watakuna | 540 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 509 | 510 | 511 | 512 | 513 | 514 | 515 | 516 | 517 | ► | ►►