Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Ci boppu askan wi, Jaraaf bi moo fa nekkoon, di ki jiite nguur gi, Ndey-ji-réew ji tegu ci, di ki yoroon mbiri biir ak biti réew. C.T. Mbeng moom daf ko jappe niki "ab aji-teewal ak aji-rattaxal ci diggante réewi lebu yi". Saltige bi moom moo yoroon suuf si ak aartu (défense) gi ak ndox mi. Ñett ñii ñoo yoroon doxiinu réem mi. Taxawaloon nañu ñaari pénc ngir ñu jàppale ñett ñooñu ci seen liggéey: Jambur ak péncu frey yi. Bu njëkk bi di nañu ko wax itam ""jataayu mag ñi"" boroom xam-xam yi rekk a fay nekk, Ndey-ji-jambur moo koy jiite. Péncu frey yi moom ay ndaw a fay nekk, dafa mel ne ab xeetu takk-der(police), sasoo doxal dogal yi jambur bi di jël. ñafay nekk waru ñoo romb juroom-fukk ak juroomi at.

pra- - “antaŭ tre longa tempo, primitiva”; origino de la mondo - ; tempo → pratempo = la komenca tempo de la homaro aŭ de la mondo; (avino - ; avo - ); (patro); (avo); praavo, praavino

Lii mooy mbirum Sëñ bi ak ay àndandoom ca njëlbéenug Jolof, bu dee lu aju ci ñam ba woon ca ginaawam nag, ñoom Sëñ Mbàkke BUSO nee na:taalube yi mu bàyyi woon Tuubaa,bi nu yéggee ni Sëñ baa nga Jolof , ñu tàmblee wuti pexey dem fa,yalwaankat yi fekksi leen ci loolu, ñu gàddaaye Tuubaa,ndare ku fa dëkk,xalaatub siyaarekat yi di fa yam dal di yàqqu,lu tax déet, ginaaw mbir mi du mbirum xalaat.

Taxawaayam mu ngi aju ci sart Royuwaay:N° bu 2 sãwiye 1990, iniwersite wu Ndar mu ngi teeru limu ndongo wu njënk (600)ci 17 Desàmbar 1990 ci yoonu négandi.

Tunis (ci araab تونس ) mooy dëkk bi ëpp ci Tiniisi, mooy péeyu réew ma dale 20 sattumbar 1159 (di 5 koor 554 ci arminaatu jullit ñi). Nekk ci bëj-gànnaaru réew mi , ci dóoxub Tunis bi ko tàqaleek déegub Tunis bi. Ña fa dëkk waa-tunis lees leen di woowee, ci suuf su yaa la tëdd man ngaa daw 30 km laa ngay àgg ca anéer ba.

Réewi Tugal yi tàmbali nañu di sanc Afrik, maanaam di ko koloniise, ay réeroo nag daal di tàmbalee am ci seen biir ñoom waa Tugal yi, yoy xaw na leen a yobbu ci ay xare, loolu mooy li xewoon ca Isipt atum 1869 g.j, ndax kat Faraas ak Angalteer, ku ci nekk daa bëggoon a teg loxo ci yonalub Suwes.

Tuubaa, péeyu murit yi,ab gox-goxaan la, mi ngi nekk ci diiwaanu Njaareem (jurbel), ci tunduw Mbàkke. Diggam ak Ndakaaru tollu na ci 150 km .

Weer ab diirub jamono la, séddaliku ci ay ayubés, moom, ayubés, séddaliku ci ay bés. Ci arminaatu weer, ñu di ko wax itam weeri wolof, at mi fukk ak ñaari weer la, te weer yi am limu bés yu wuute.

Mu nettali ci karaamay géej gi,ne : am na jenn waay ju bokkoon ci kilifay barab bi ma nekkoon,da maa digoon ab bitéelu misk ci lu dul ma di ko sàkku ci moom,ndax man daawu ma sàkku ci ñoom lenn,te daawu ma sentu ci ñoom,daawu ma wóolu seeni dig it,waa jooju ma digoon bitéelu misk bi,ndekete daa digoon keneen ci moroomam yi lu mel ni li mu ma digoon,waaye bi mu deful li mu digewoon ,waa ja daa tàmbali di xuloo ak moom ak a ngaayoo,moom itam muy dàkku boppam,(di defandar boppam) loolu lepp it mi ngi doon ame ci sama wet,ci wolof it lañu doon waxe waaye yu leerul dara,waaye làkk gi nu koy làkk li muy leeradi leeradi fàttali na ma réew ma, ba mel ne da maa ñibbi far ,ngir gëj gi ma ko gëj a dégg,loola neex ma lool.
Kiswahili, walla làkku suwayli aw làkk la wees di wax ci anam gu yaatu ci Penku Afrig gi. Ci Suwayli turu làkk wi mooy Kiswahili. Moom nag aw làkk wu Bantu la.

Yonnant bi ginaaw bi nu ko yonnee dund na ñaar fukki at ak ñatt yoy ci la matale bataaxelam bi, fukki at ya ak ñatt nag Màkka la leen jeexal, fukk ya ca des mu def leen Madiina, làqu nag ca weeru rabiihul lawal ci atum fukk ma ak benn ginaaw gàddaayam gu tedd ga.

Waa-Islaand jàppees na leen ni waa-tugal (donte féeteem ci degalub Tugal-Aamerig), ak mbooleem dun yi ci géej gu Diggu gi, Sipër mi gën a jur coow, ci wàllu melosuuf. Riisi ak Tirki ñi am li ëpp ci seen suuf ca Asi, waaye day ni rekk li ëpp ci seen taariix réewi gox bi lañu ko bokkal.

Nga man gan: xuuy mooy tàkk, mbéey doj wu ñaw lay doon ñu koy kosale ak moroom ja ngir taale ci, ñu jublu ci nit ku baax ku yor almetam di taal rekk ngir ganale

Mandeŋ, Séeréer, Wolof(lebu yi ci biir), pullaar, yii ñoo doonoon xeet yi nekkoon ca nguur ga, dëkkoon ci diwaan yi nekkoon ci wërlaayu dexu saalum gi. Mandeŋ yi ñoo nekkoon ci bëj-saalumu nguur ga, maanaan ca Ñombaato, ca Rip, ak Kolar. Lebu yi nekkoon ca bëj-gànnaar, Bawol-bawol yi ca penku.

(fr) Adama Baytir Diop, La communauté lebu face aux développement de la politique coloniale : la question des terrains de Dakar (1887-1958), Dakar, Université Cheikh Anta Diop, 1995, 277 p. (Thèse)

Doxalukaay bu demandoo ab xeetu doxalukaay bu mbëj la bu dawaan bu safaanu. Diir bi wëndeeluwaanam di def ag wër dañu koo yamaleek baraayu dend bi koy dundal, maanaam dañuy demandoo ndax ci jamono ji dend bi nekke tus la wëndeeluwaan bi di tambali wër gu bees, loolu wuutale ko ak doxalukaay bu demandoodi. Xeetu doxalukaay bii manees na koo jëfandikoo niki ab safaanukaay, maanaam ab jurukaayu mbëj, te sax mooy bees gën a jëfandikoo ci digg yu mbëj yi, di barab yees di jóoxee kàttanu mbëj.

Sëriñ bi mas naa sëlmal [Jullig] Gee ne: «Dama ni, Koo xamni Julli dakoo soxlaal waliif (bàyyi fi) mbir yi, Dana jariñ ci julli gi, ak ci mbir yi, Koo xamne nag, Mbir yi dakoo soxlaal waliif Julli gi, Du jariñu ci mbir yi, Du jariñ ci julli gi» [daa di ne:] Jaamu Yàlla mooy laggéey, Biñu nu sant, Aada yi nag, dañu leen di dimbandikoo rekk ci Jaamu gi, [Teg ci ne:] «Fa Quuluu Anfusakum Wa Ahliikum Naaran» [Wér na lool]

Moom nag dafa tiim ak tefesam yi ci wàllug bёj-gànnaar géej gi ñuy wax Géej gu Diggu gi, mooy li ko tàqaleek goxub Tugal, waaye fu jege Tugal lay doon, bu dee fa tollook Doju Taariq (Jibraartaar). Bu dee ci penku bi day tiim Géej gu xonq gi ak mbàmbulaanug End gi, ñoom ñaar ñoo koy tàqaleek goxub Asi ak Oseyaani, waaye luy jege Asi la ca Baabul Mandab ak barsaqu Suwes, ci sowwu bi nag mi ngi sapp (tiim) ci mbàmbulaanu Atlas gi ko tàggaleek ñaari goxi Aamerig yii di: Aamerig gu bёj-gànnaar gi ak gu bёj-saalum gi.

Jamonoy Uruk (3400-2900): la bind soqaliku ca Mesopotaami, waaye mbind yi ca jamono yooyu neexuñu woon a firi. Ay mbindi yoriin aki limi baat lañu woon, waaye manuñoo wax dara ci seenug dund.

(20) Mu ne : "Noonu la, sa Boroom nee na : “loolu lu Ma yomb la », Te dananu ko def kéemtaan ci nit ñi ak yërmande ju bawoo ci Nun. Mbir mi sotti na !".
Amaloon na ay séqoo yu yaxantu ak réewi bëj-gànnaaru Afrig, indi it ci nguuram gi ay boroom xam-xami jullit yu juge penku. Ci xarnub fukk ak juroom benn la ay jafe-jafey wuutu (xilaafa) tàmbalee feeñ, ak dagu (sécession), looloo jur néew-dooleg ay diiwaan yu bari, bu ko defee Songaay daal di ñëw songu Mali, nangu ko.

Sama mag, sama sëriñ, sheex Muxtaar binta Loo,doomi sheex Iraahiima ,sëriñub Njumri Loo nettali na ma ne dégg na ci sëriñ bi luy dëgëral lool. Mu ne bis nekk na fa sëñ ba nuy waxtaan ba tudd ag giir ci naar yi,gu niy askanale ag cëriif,sëñ bi ne ko xanaa xamoo ne ñooñu suniy mbokk lanu,mu ne ci noonu la xame ne ñoom ay sëriif lanu.

Sëriñ bi neena: Ubbikoo ci Julli gu Farata, Ludul ALHAMDU LILLAH (FAATIHA), Mingi melni nga dem ci Kilifa ga nga gën a fonk, neko "Dama laa soxla", Mu ànd ak yaw, ba ca barab bamu, gën a fonk, Àgg suuf nela: Waxal sa Soxla ? Loo wax ludul ALHAMDU LILLAAH, mingi melni nga séen Janaab (Muus) foofa, Wacci ko fa, daw topp ca. (Wér na)

bismillaahiir rahmaanir rahiimi wa sallal laahu halaa sayyidinaa muhammadin wahalaa aalihii wa sahbihii wa sallama tasliiman ,ku xool araf yii nu bind ginaaw matug wird wi, na xam ne ki ko bind di Ahmadu doomi Muhammad doomi Habiibul Laah,mi askanoo Mbakke te dëkk Bawal,may na ndigal mbokkam moomu ci Yàlla (t.s),sang bi Mustafaa Usmaan mi juddoo Halab te dëkk Madina,may na ko ndigal ci mu jëfandikoo wird wu nu barkeel wii ak jox ko ku ko soop ci mbokk yu góor yi ak yu jigéen yi,ni mu ko jëlee ci Yàlla jaarale co ci Yonnant bi (j.y.m) cig yewwu du ciy nelaw,atum baksasin di junni ak ñatti téemér ak ñaar fukk ak ñaar,ginaaw gàddaay gi,yal na Yàlla defal ki ko defoon gën jaa saxi xéewal ak gën jaa jariñi jàmm,ci benn barab bu nuy wax Sarsaara,ci weeru koor gi nu wàcce Alxuraan,mu dig jub ñeel nit ñi,te di ay aaya yu leer yoy ag jub la ak teqale dëgg ak safaan. Yàlla nag mooy seere lii nuy wax.Subhaana rabbika rabbil hizzati hammaa yasifuun wa salaamun halalmursaliina wal hamdu lillaahi rabbil haalamiina.

Yenn taalube yi nag gis nanu ne li tax Sëñ bi delloolu naar bi Xumaak,fa tubaab yi am sañ-sañ,ab junj la ci ne ñoom tubaab yi ñoo ko yonni,Yàlla rekk a xam,waaye pexeem ma moom Yàlla naaxsaayal na ko.

Yëngu-yëngu gu wuññi gu melosuuf, walla feeñal gu melosuuf, yëngu-yëngu gu yàgg la. Waa-Isipt ñu njëkk ña ak Finiix yi ak jullit ñi defoon nañu ko bu yàgg, njëkk waa-Tugal di ko def ci jamono ju yees ji. Lu am soloo ngii nag ñu war koo xam, mooy wuññi'y juxraaf yi, bi muy am it li ko taxoon’a jug mooy ay xemmemteefi sañc, ak doonte daa mbubboo woon gëstu gu aju ci xam-xamu melosuuf.

Ngir gëm gu dëgër gu xóot googu ci boroomam (t.s) ak ci lislaam, daawoo gis Yonnant bi mukk muy jëf ci lenn ndare bu tegu ko ci gën jaa dëgëri dàtti jikko yi, niki dëggu, matal kóllare, wóor gu mat ci wax ak jëf, ak seelug yéene ci lépp lu muy wax mbaa mu koy jëf, ak tëyye bu dëgër cig maandu ci mbooleem ay jëflanteem aki saabaam, ba ci ay kontaram, nekkoon na di ku bu waxee dëggal, bu dëelee matale, bu kóllarantee def ko, bu manee jéggale.
Xalifa yu Murit yi ñaare ñu am ag jeexiital lañu, ndaxte duñu rekk ay njiiti ruu yu ay taalube yu ñu nattale ci 3 ba 5 milyoŋ, (man jortu naa ne ëpp na loolu di dem ndax Tuubaa rekk lu ëpp milyoŋ dëkk na fa), waaye it ca dëgg-dëgg ay njiit lañu yu jamono (yu àdduna) yu dëkkub Tuubaa bii nga xam ne mooy péey bu ruu bu murit yi, te mujj na ndànk ndànk (moom Tuubaa) di ñaareelu dëkk bu Senegaal, ngir diisaayu demogaraafam ak bu koom-koomam.

Turu malaakam kàmb gu xóot gi la, ci làkku ibrë bi ñu sotti ci làkku gereg. Tur wi ci gereg mooy Apolyon. Dafa tekki 'yàqkat'. Dafay wax ci buuru njéeréer yi ñu gis ci téere Peeñu ma ci Injiil (Pe 9:1-12). Lu ëpp ci boroom xam-xam Injiil yi xalaat nañu ne ci Ibliis lay wax.

Jant bi day jamu ci gёwéelub sànkar bi, bu ko defee tàngoor wi yékkatiku ci xaaju Gox bu bёj-gànnaar bi, nekk nag di lu yam te taradi ca xaaju Gox bu bёj-saalum bi.

Tugal mooy wàll wi féete penku goxub Tugalasi, ci baax dees koy jàppe niki benn ci juroom-benn walla juroom-ñaari goxi àdduna bi. Gox baa gi digu ci sowwu ci mbàmbulaanug Atlas gi, ci bëj-gànnaar ci dottub Bëj-gànnaar bi, yem ci géej gu Diggu gi ci bëj-saalum. Ay digam ci penku dese nañoo leer, dinay faral di jur ay werante; li ko waral mooy ni mu taqalook goxub Asi.

Waaye làqu gi nu làqu leegi tiitloo waa Màkka yi, jeqi ci ñoom njàqare, rawati na Aboo Jahlin ak Aboo Lahab mi nekkoon baay-tëxi Yonnant bi ak ñeneen, ñu tàmbli di topp jullit ñi ak di leen xeeñtu ngir xam li nuy def.

(( dello nuyyoo bu teey bu kawe bépp nuyyoo buy bijj ag dëppoo)) ((juge na ca jaamub boroomam bay ligéeyal ku nu tànn ki,jëm ci ki làq kawe gi niy tànn)) (( yaw sëñ bu màggi mbir bi,musal nanu la ci lori lépp lu ñaaw)) ((musal nanu la ci rékki aw yiw wu nekk ci yaw,ba kero ngay tàbbi àjjana ya’ak ñi lay xeeñtu)) (( Aji des ji musal na la ci ñaawtéef yi,ci barkeb ku nu tànn kiy boroom raaya ba (daraapoo ba ,di Liwaawul Hamdi) )) (( ak darajay sa sëriñ bu nu gërëm ba,Sheex Tiijaan,ka mujj mel ni wurusu marjaan fa sang ya)) ((yal na Yàlla miy aji des dolli xéewal ak mucc ci gën ji mbindéef, moom (Yàlla) miy ki koy wommatal kawe ga ak saar ya)) ((ngërëmul Aji des,luy bijj ag dëppo yal na nekk ci wàlliyu wow topp na ay tànkam (tànki yonnant bi) )). Subhaana rabbika rabbil hizzati hammaa yazifuun wasalaamun halal mursaliin wal hamdu lillaahi rabbil haalamiina.

Jant bi day jamu ci gёwéelub sànkar bi, ci bёj-gànnaaru Gox bi, bu ko defee tàngoor wi yékkatiku, naj gu jawwu gi daal di woyof, te fekk naj gu jawwu gi mi ngi gёn a am doole ci mbàmbulaanug atlas gi, loolu di waral ngelawi kojug dig (saisonnier) yu bёj-saalumu sowwu yiy tawloo di jañu juge ci mbàmbulaanug atlas gi jёm ci barab bi naj gu jawwu gi di gёn a woyofe, bu ko defee taw yi daal di rot ci Tefesug Gana gi, ak Laamaaru Ecoopi ak bёj-saalumu Sudaan.
Bu dee wirduw Xaadir moom jëfandikoo na ko lu yàgg,daan ci sàkku ndigal ci képp ku mu mas a yaakaar ne ku nu ci jiital ga (muxaddam), ba jële woon ko ci ñu bari. Ginaaw bi mu wóor ko ne ñi mu daa jële du ñu ci woon ay muxaddam maanaam ñu ñu jiital (ñu ko war a joxe) ,mu sàkku ci Yàlla (t.s) mu may ko ci lol ag gëlëm mbaa ag dengi-dengi dootu ci nekk. Mu ne bi ma Yàlla yobboo ci géej gi ma nekk man rekk ak moom la ma Sang Bu Nu Wóolu bi dikkal (j.y.m),dal di rékkee ci man lépp li ma jële woon ci nit ñi ba dara desatu ci,mu jox ma Xaadiriya ci diggaleg (jaarale ko ci) Yonnant bi (j.y.m). Tuxal gii ak lu ni mel ci mbidd yi, danuy wone ne Sëriñ bi daje na ak Yonnant bi(j.y.m) ak Jibriil (j.y.m) ci lu dul woote ag yonnant,du caangéenug wëhyu,waaye ci kem li Yàlla di jagleel lenn ci wàlliyoom yu mat yi.

Bii jukki bu am solo la, ñu def ko ci cawarte gi murit yi ame ci wàllug fàggu ak koom-koom, ñi ngi ko jële ca yëglekaay gu siw googu di The Economist, di genn këyitu xibaar gu gore guy génn ayu bis gu nekk, te adduna bepp xam ko, muy wax nag ci mbiri adduna bi bepp, moom nag mi ngi njëkk a génn ci satumbar 1843.Economist Newspaper Limited (Filiale de Pearson) ca London moo ko génne. Li ñu ci gën di wax nag mooy koom-koomu adduna bi, politig, jëflante, xaalis, xam-xam, xarala ak fànn (art). Lim bu ci génn, di nanu ci defar lu ëpp milyoŋ, te 80% ba ca biti Angalteer lanu leen di jaaye-ji. Yëglekaay gi tas na ci lu tollook 1.138.118 ciy yax ci xaaj bu njëkk bi ci atum 2006, ci li gëstug bureau of circulations wax, di jumtukaayub natt bu nekk ca Angalteer. 53% ci ñiy jënd yëglekaay bii ak di ko yër ay waa Amerig lanu, 14% ay waa Angalteer, 19% di ñu dëkke Tugal gu goxe gi (continentale). Yëglekaay gi dees na ko yër ci lu tollook 206 réew.

Bu njekk, borom xam-xam yi bayoo tuggal ta see gëstu ajju ci walu jangat-nit, daño weddi woon ni nit ku ñuul amul aada ak cosaan. Li lalloon bilee weddi moodoon ne see dëkk yi ñoo bagoona noot, jalgate axu doomu adam, moom (coloniser) ngir asaloo seeni kom-kom. Bi aduna doxee ba nootagee bi jeex, bu afrik moom boppam, xam-xamu tubaabbi tasaaro, ñeppu nagu nagn ni askan yeppa am aada ak cosaan, ak seeni mbaax (valeurs). Nit ku nuul bu melni Seex Anta Job, jok takku gestul nu sunu cosaan fumu bayee ko. Ligee yam wanee ne nit yu nuul no tabaxoon Ezipt bu yaag ba. Lolu di ndam lu rey si xeetu nit ku nuul.Ndax te bo xamul fo jogee, do xam fo jem. SEEX LO

Xalaat yi boroom xel yi ci Tugal amoon ci suuf si, ak ab bindam dafa soppiku woon, ginnaaw bi ay tukki yu melosuuf yu kenn-kenn amee ak yu mbooloo yu nasaraanal, juge Tugal, génn, rawati na ginnaaw bi jamonoy xarey jooñe yi jàllee, nga xam ne boroom xam-xam yu bari leegi dañoo am koolute ci ne suuf si dafa bulu walla mu mel ni ab kol-kol, wuute ak la ñu jàppoon, gëm ko, muy dafa tàllaliku mel ne basang gu ñu lal, loolu nag mooy li muuroon xeli waa Tugal yépp ci jamono yu diggu yi.
Xeetu Jola jòge na Kasamans, ci bët Saalumu Senegaal. Am na niti Jola yu bari ci Dakar ak Gambi itam, rawatina ci bët Saalumu ci dex bi Gambi. Niti Jola ñooy beykati ceeb ak nappkat. Dañu def sëng itam. Am na Gurmet yu bari ak Julit yu tuuti ci cosaanu Jola, ak boroomi xërëm itam. Cosaanu Jola dafa "acephalous" (duñuy am benn boroom rekk) te duñuy am geer, ñeeño, ak jam. Ñëp mooy ci mbiru muy. Duñuy am géwél itam; ñëp mën na tëgg sabar, manaam ekontiŋ.

Atum juroom ñeenteel mi ñeel gàddaay gi ñi ngi ko tudde woon atum mboolooy yi, ngir ne ci la giiri dunu araab bi bépp doon yabal ay mbooloo yu bokk ci ñoom ngir yëglesi seenug dugg ci lislaam, mbooloo yii nag bawoo nañu ci mbooleem goxi, nga xam ne bi fukkéelu atum gàddaay giy jot fekk na mbooleem dunu araab bi dugg ci lislaam, ñépp ña fa dëkk mujj bokk ci uma bi.

Saxal ponk yi ñuy sance (coloniser) sancu yu bees yi. War na ci aji sanc ji (le colonisateur) bu bëggee sanc am réew mu waajal ab xare ( armée) yëggal it yeneen réew yi nar gi mu nar loolu.

Sëriñ Bi neena: Des na diir bu gàtt, Ku man a wax ne: «Sëriñ Tuubaa neena, Te muy dëgg duñu nangu, nga diko waxe fi suuf, Fu kawe nga koy waxe» (Siiwna),

Sëriñ bi neena: Damaa wax sama boroom, neko: Mbooloo mii ma topp, di wuyyoo samaw Tur, di taasu ci sama barke, Damaa bëgg nga wax ma, Li nga gën a bëgg, Ma sant léen ko ñu defal lako ? [neena:] Saa boroom ni tekk, ba mani bu doon, kuy fàtte mani fàtte na, Ma dellu waxaat koko, Mu [Yàlla] neeti tekk, Ma dellu waxaat koko, Mu ne ma «Fu ñu tollu dila waxtaane, Fu ñu lay waxtaanee, danaa léen fa tiim, ak waamew (taw bu matale) xéewël, Di léen sotti, Ba kero ñur bàyyi Ma door a Séwét» (Siiwna).

Luxuskat la woon, ku bokk ci Yawut yi ci dëkku Pafos ci dunu Sipar. Dañu koy tudde itam Bar-Yeesu. Mu bokk ci gàngooru boroom réew ma tudd Sersiyus Poolus. Dafa dogale Pool, ngir bañ boroom réew ma gëm. Waaye Pool rëbboon na ko ba mu gumba. Man nga ko jàng ci Jëf 13:6-12.

Nosiinu seenug mboolaay, ci li ñu xam, am na laataa seenug ñëw ci Ndakaaru te mi ngi dàttu woon ci palug ab Laman. Ndànk-ndànk ñakk kaaraange gi ak jamono ju laaj jeneen nosiin tax yeneen cëslaay taxaw.

Bi mansa Ulee ñëwee(1255-1270), di ki wuutu Sunjata, la tàmbalee Diggadil(décentraliser) nguur gu mag gi jox ko yoriin wa méngoo woon ak réyaayam. Tabb ay sang jox leen ay ndomboy-tànk yu am solo, ñi ci gën a ràññeeku: Fran Kamara, Siriman Keita.

Rёddu yamoo wi moo séddale Afrig def ko ñaari xaaj : bu bёj-gànnaar ak bu bёj-saalum, looloo waral ag tolloo am ci goxi kilimaa yi ci bёj-gànnaaru rёddu yamoo wi ak ci bёj-saalumam. Li ёpp ci goxu Afrig it mi ngi nekk ci diggante gёwéelub sànkar bi ci wàllug bёj-gànnaar ak bu tef bi ci wàllug bёj-saalum gi, looloo waral kilimã bu gёwéel bu tang bi daj Afrig gépp lu ci dul catam yu bёj-gànnaar gu sowwu gi ak yu bёj-saalum gu sowwu gi, foofa kilimã bu géej gu diggu ga’a fa nekk. Jamonoy taw yi tam wuute nañu, bariwaayu taw bi it wuute ci barab ak moroom ja.

(fr) Laurence Porgès, Bibliographie des régions du Sénégal. Complément pour la période des origines à 1965 et mise à jour 1966-1973, Paris, Mouton, 1977, 637 p.
(fr) Mamadou Mbodj (dit) Pape Coumba, Le mouvement des jeunes dans la confrérie religieuse des mourides. Essai d’analyse et d’interprétation, Dakar, Université de Dakar, 1980, 149 p. (Mémoire de Maîtrise)

Ñaxi Sawaana yi: ñi ngi ci diiwaan yu suufe yu gёwéel yi, ci bёj-gànnaar ak bёj-saalumu gott yu Yamoo yi, ak ci Laamaaru ngéej (lac) yu Yamoo yi ngir kawe ga mu kawe, bu ko defee ñax yu gudd yi di fa màgg (guddaayu ñaar ba ñatti meetar), ay garab di leen rax. Taw ba fay am bu noor la, te bu néewee - moom taw bi – te ab digam gàtt, garab yi dañuy jekki-jekki fàddu, bu ko defee ñax yi nuy wax Sawaana yu ñu wuññi yi des fi. Lu ñu gёn a sori Sawaana yu ñu wuññi yi, tey gёn a jege Tàkk gi, taw yi di gёn a néew, ñaxi Sawaana yu ndόol, yu gooy yi di gёn a feeñ.

Naka-jekk nosteg doxiin gi mooy tax jëfandikukat bi man di jot ci ëmbiit li nekk ci nosukaay bi jaarale ko cib jokkalekaay (muy ay njunj walla mbind yooy cuq mu lay won li nekk ci biiram). Yitteem bu njëkk mooy tax ba jëfandikukat bi, muy nit walla leneen, man di jokkalook nosukaay bi.

Xaybar am mbooloom ay waaha yu ndaw la yu nekk ci bëj-gànnaaru daanaka dun bi, ca waxtu woowa Xaybar ci loxol yahood yi la nekkoon, ñu seŋe woon ko, ngartaajoo woon ay xéewalam, def ko seen dàttub xare tey seen barab bu alal, ñu tàmbali woon di xiirtal seen dëkkandooy araab yi ci ñu fexeel lislaam ak Madiina. Waaye Yonnant bi dëgmalsi leen ci mbooloom xare mu mag, gaw Xaybar, jullit ña songoo fa ak yahood ya cib xare, Yonnant bi dumaa leen fa, ñu wommatu, yeneen waaha yi ko jege woon te nekkoon ci loxol yahood yi topp ci, niki Fadk ak Timaa. Ci jëf jii la Yonnant bi raye jànkoonte ak jafadiku gi yahood yi dese woon daal di fegu ci seenuw ay.

Ci li taariixkat yi wax, jàppum njaam mi ngi tambali ci xarnub VII ak araab yi. Ci lu gën a leer ci atum 652 ba Ab njiitu araab takk-taxawalee waa Nubi yi ngir ñu jox leen 360 ciy jaam at mu jot. barab yi njaay mi doon amee mi ngi dale ca Mali ba Penku Afrik, ci wàll gi féete bëj-saalumu Sahara.

Ci atum 1492 g.j, la Kristof Kolombo jugoon di wër aw yoon wu koy àggale End waaye mu far àgg cig mbetteel ci Amerig gi nga xam ne waa Tugal yi sax xamuñu woon ne am na.

Waaji diko di defar fital gi te fekk mu jëm ci Sëñ Fàllu, mu ni ko déet jëmale ko nale, Waaja neko: déet darra nekku ci, Sëñ Fàllu niko: «waaw kon jëmale ko fi darra nekkul fii maa fi ne»

Yàllaange gu murit yi (walla seen gëm-gëm) dafa jeexiitalu ci yoon yii di Xaadiriyaak Tiijaan waaye it ak mbindi Alxazaali, nga xam ne Bamba da koy tudd lu bari ciy mbindam. Yenn jullit yiy woote ag cunna danuy jàpp ne gëm gu tar gii am ci murit yi jëm ci Ahmadu Bamba aki way donnam aw xeet la ci ag njaamu xërëm, waaye booy xool xamadi rekk a ko waral, ndax ku xóotal ab xam-xamam ci yoon wi duggi ruqam di nga gis lu dul loolu, nit nag bu jëfee lu moy la ñu ko xamal moom mooy ka tooñ, kon na murit yi di jàng mbindum Sëriñ bi tey bañ di tëñëxu di doxe ni ñu ko bëgg a doxe, bëgg ko nee gëme, tey doxe ni ko Sëriñ bi bëgge ci ñoom. Seex Ahmadu de giseeful ciy mbindam lenn lu dëppoowul ak Alxuraan ak sunna .
(fr) Alexis Sané, Situation et perspectives de l'intégration de Touba dans la vie économique du pays, DAKAR, CFPA, 1970, 66 p. (Mémoire de stage)

Seex Ahmadou Bamba Mbàaké Xadimoul Rassul Maame Thierno Birahim Mbàaké Borom Darû Moukhti Sëriñe Massamba Mbàaké Sëriñe Seex Thioro Mbàaké Sëriñe Balla Thioro Mbàaké Seex ABsa Mbàaké Soxna Rokhaya Mbàaké,mbi juur Sëriñe Balla Bousso Soxna Astou Mbàaké ,mbi juur Sëriñe Masaayer Sylla Soxna Khari Mbàaké,mbi juur Sëriñe Modou Bousso Guede Soxna Coumba Taïba Mbàaké ,mbi juur Sëriñe Haidra Soxna Aminata Mbàaké,mbi juur Soxna Aminata Lô Soxna Fati Mbàaké,mbi juur Sëriñe Modou Xabane Mbàaké Dendey

Xam ngéen ne nite (l’humanité) mi ngi juddoo Afrig, tàqalikoog nit ak dundat (animal) mi ngi ame fii ci Afrig, loolu kenn sikkatu ko.Xew-xew bu am solo bii mi ngi am booba ak leegi toll na ci 5 milyoŋ ak juroom benn téeméeri junniy at (5600000 ciy at), Afrig ngay man a fekk mbooleem xeeti nitu pax (homme fossile), loolu doo ko gis ci beneen gox (continent).

Mbooloo mi làqu waa Màkka ñëw dejeek Yonnant bi (j.m), déglu ko, waaye am lu leen wóor ci ne Yonnant bi de ku dëggu la, ci noonu ñu ànd dugg ci lislaam, def ak Yonnant bi jaayante gu Haqaba gu njëkk ga, daal di ko cay dig ne danañu woo waa Madiina ci Lislaam, te dinañu ko seetsiwaat ginaaw at, ci noonu Yonnant bi yabal ak ñoom saabaam ba tudd Mishab Bun Hamiir, ngir mu jàngal sariiya waa Madiina.

am Màkkaanum mbëjfeppal, di ko wax itam màkkaanum m-bataaxal, walla màkkaanum e-mail, am mbooloom ay araf la, muy teewal ab boyotu bataaxalub mbëjfeppal bu nekk ci ag mbaal (reseau) gu xibaarfeppal gu mel ne internet. Màkkaanum mbëjfeppal mooy tax ñu man a yónnee ab m-bataaxal (bataaxalub mbëjfeppal) kenn nit ci internet.

Ci wàllug koom-koom ak mboolaay , « Ñoom Murit yi dañuy joxe dëkkuwaay, dund ak tàggatug xel - ci jàngale alxuraan ak xam-xam yi ci aju - ñeel xale yi gën a ñàkk, mbaa yi "sànku". Am nañu ay way jam (détracteurs), yu leen di yedde seen roose gi, seen mbay mu bari mi, seen ndimbal gu mboolaay gi (aides sociales). (...) Yoon wi war naa yor koom bu sakkan mu bawoo ci mbay mi, rawati na ci gerte g. » (Brisson, 2008 )

Ginaaw Jibriil da na dikkal aji gëmm ji buy faatu,te ku ñu ubbi day gis malaaka yi tey wax ak ñoom,te yinkiiwalug wàlliyu yi (sol gi nu leen di sol xam-xam ak li Yàlla di bëgg ci ñoom) mi ngi am jaare ci malaaka walla mu am ci lu dul muy jaar ci kenn,ginaaw loolu lépp am na,kon du jomb ci Jibriil moom mi Yàlla wóolu ci wëhyoom gi,mu nekk ag diggale (intermédiaire) ci yobb ak joxe yinkiiwal gi Yàlla di dsotti ci ñenn ci wàlliyoom yu mag yi,ginaaw ñoom ñooy ñiy dònn yonnant yi.
Kazu Rajab nag bis la bu màgg lool ci lislaam, ngir ni ci lees wàcce julli, ci la Yonent bi (jàmm i Yàlla ak i xéewalam ci moom) riñaane woon wuyuji wooteb boroomam ca asamaan ya, ci guddi gii la gise ak Maamam Ibraahima ak Ismaayil, am mboolem Yonent Yàlla yi (jàmm ci ñoom) jiite léen julli ca Bëyti Al-Maqdis (nee bu sell ba), ci lako Yàlla yéege ba fa moom, ñii ni gis nako ñee ni gisu ko, waaye lu ci man a am daal, Yàlla nettali na nu ni: ñëw na ba sës ci moom rikk, Yàlla gaw ko ci diggante ñaari xala niki (), loolu lépp nag Màggug guddi gi lay wone, Kon Yàlla nanu Yàlla wonale ak barkeb guddi gi, nu séddu ci, te Yàlla baaxe nu ca xam-xam boobee ci ñeeloon Yonent bi (jàmm i Yàlla ak xéewalam ci moom) kem sunu tolluwaay.

Suuf si, mooy ñetteelu àdduna bi gën a jege jant bi, moom nag man nan koo woowee "Suuf si" walla "Àdduna bi", walla "Àddunaay Suuf" walla "Àdduna ju Baxa".

Ne-ne, ñu xame ko ci frãse ci((matière))mooy li toggale (li composer) wépp yaram wu am ag nekk gu nu man a laal (une réalité tangible. Ñatti melokaanam yi ñu gën a miin nag, ñooy melokaan wu dëgër(l'état solide), wuy yol (l'état liquide) ak wu gaasu (l'état gazeux). Moom day jël barab(elle occupe de l'espace)te kemub ne-ne (la quantité de matière) ñi ngi koy natte ci jóor(la masse) (bu fekkee ne mbir mi dafa aju ci waññ xaajiiti ne-ne(particules de matière), deesi jëfandikoo mol(la mole) ).Ci noonu, ci xam-xamu jëmm, lepp lu am ab jóor rekk ne-ne la. Ci biir loolu, ne-ne yu ñu miin yi ñu wër, ñi ngi sosoo ci ay bariyon,kon ci waxiin wi nu baaxoo, boo ci déggee baatub ne-ne, nanga xam ne ne-ne bu bariyon lañu jubloo wax. Tekkiin wii kon boolewuñu ciboson yu dàttu (les bosons fondamentaux), yi nga xam ne ñooy tuxal ñeenti doole yu dàttu yi ak doonte am nañu ab jóor ak/walla genn kàttan.

Bi mu amee fukki at ak ñaar la ànd ak baay-tëx ji Aboo Taalib cib tukki dem Shaam, bi mu amee nag ñaar fukki at la tàmblee bokk ci yaxantu gi ni ko waxambaaney Quraysin yi daan defe, mu wone ci it man gu mu ko man lool, ndax ku ñu xamoon la cig wóor, ak dëggu, yewwute ak ñaw, ay man-manam tàmblee feeñ ñeel waa Màkk, li ko gënoon a wuutaleek nit ñi mooy wóoram gi jéggi woon ab dayo te xaroon baax, ñu mujjoon di ko wóolu ci lu mu man a doon, te am xel mu dal ci ne dana sàmmoonteek kóolute gi nit ñi def ci moom , looloo taxoon ñu naan ko ku wóor ki ak ku wóor ku dëggu ki.

Am na ku amoon ñatti soxna, ñaar ña xëy-xëy dem (melni dañ koo takkoo), Mu yónnee ci Sëriñ Tuubaa ▬قادله الله مااختارله ▬ ni ko bama demee batóllu ci àdduna dama koo bàyyi tóppu ko, bama demee ba am lama doon wut ñaw sampu kër ba am ñatti soxna, ñaar ña xëy-xëy dem melni dañ koo takkoo ma bëggoon bu dee sikk si ci man la nékk nga wax ma ko ma ñawaat ndax ma defaru, bu fekkee ci ñoom la nékk nga wax ma ko ma bàyyi leen, Sëriñ bi wax ndaw la dem a ngun nafaa ? mu niko déedéet, Sëriñ bi ni ko neeko booba ba tay sikk si ci moom la nékk, nafa dem buñ nangoo ñëw mu xam ni sikk si ci moom la nékkoon, buñ nangu wu la ñëw mu xam ni sikk si ci ñoom la nékk.'. (Mu dem fa ñu daal di ñëw) wer na
-Ad - (fr. suffixe d'action): uz/o; uz/i - (fr. user): la uzado de la artikolo estas tia sama, kiel en aliaj lingvoj; uzo → uzado = daŭra, regula uzo; (PMEG 38.2.2. AD = “dauxra ago”).Uzo ;UZO; Internet; Tutmonda uzado de la interreto; (Kutimo - ( cosaan));((cosaan))

Laamaaru Tàkk gu mag gi : day tàllaliku ngir daj mbooleem bёj-gànnaaru gox bi, dale ko ca géej gu xonq ga ci penku bi, ba ca mbàmbulaanug atlas ci sowwu bi, dees na fa gis it ag kaw-suuf gu bariy melo: ay laamaar, ay tundi xeer, yu beeñ (dune) ak xur yuy faral a am ay waaha (oasis).

Bi Politseer saxalee ne àdduna bi sàkkeesu ko cig neen (du néant), dafa sukkandiku woon ci misaal mu sax mu àdduna bi (modèle statique de l'univers) te nekkoon fi ci fukk ak juroom ñeenteelu xarnu. Mu xalaatoon ne def na ag saxal gu xam-xam. Ci biir loolu jëm kanam yi xam-xam ak xarala amal ci ñaar-fukkeelu xarnu, màbb nañu ci mujj gi xalaat bu njëlbéenu (idée primitive) bii ñuy wooye ngérum ne-ne (matérialisme), wuñees na ne àdduna bi saxul ni ko ñoñ ne-ne ñi daa waxe . Waaye ci safaan bi daa nekk cig tàllaliku. Gisees na it jaare ko ci seetlu ak xayma ne àdduna bi am na ab tàmbali (fu mu tàmbalee), te dees koo sàkk mu tukkee ci tus, ci ag fàcc gu mag. Tay jëf jii àddunay xam-xam jépp nangu na ko, te wuññig jëf yu am solo yii mi ngi jàppandee ci ay seetlu aki njuréefi gëstu yu di ag jeqiku (révolutionnaire) .
कश्टां वरवीं जेरेंयास नितळ जालो आनी देवाक उकतो जालो. नव्या कराराच्या भाकीतांत स्पश्ट करचे पयलीं (३१/३१-३४), जेरेंयासान भितरलो काळजाचो धर्म पाळ्ळो. ह्याच पासत तो क्रिस्तांवांक एकदम लागीं आनी मोगाचो जावन आसा. ह्या खासगी धर्मांक लागून तो पोरांपरिक शिकवणेचेर नव्यना चिंतूंक लागलो : देव काळीज पळेता (११/२०) आनी धर एकल्याक ताच्या वावरा परमाणें मजुरी दिता (३१/२९-३०); पातका वरवीं देवा लागीं इश्टागथ (२/२) आसा ती तुटता (४/४; १७/९; १८/१२).

भारतांतल्या थोड्या राजांनी अलेक्झांडराक फाटबळ दिलें. पंजाबांत त्या काळांत कांय ल्हान राजसत्ताक राज्यां आनी कांय गणराज्यां आशिल्लीं. तांणी आपली स्वतंत्रताय राखपा खातीर व्हडा शौर्यान झूज दिलें आनी मागीरूच अलेक्झांडराक फुडें सरपाक वाट मेकळी जाली. ताच्या शौर्याच्यो कथा त्या वेळार ग्रीक लेखकांनी बरोवन दवरल्यात.

जुांव / John ८ : ३१ – ३२ - आपणाचेर विस्वास दवरलो त्यां जुदेवांक जेजून म्हणलें: "तुमी म्हज्या उत्रा पर्मणें चलशात जाल्यार तुमी म्हजे खरे शीस जातेल्यात. ३२ आनी तुंकां सत कळन येतेलें आनी सत तुंकां स्वतंत्र कर्तेलें". / Jesus then said to those Jews who believed in him, “If you remain in my word, you will truly be my disciples, 32 and you will know the truth, and the truth will set you free.”

आमस / Amos ८ : ११ - असले दीस येवंचे आसात - उलयता तो सर्वेस्पर देव! की हांव देसाचेर दुकळ धाडतलं, पून जेवणाखाणाची भूक न्हय ती, न्हय म्हण उदकाची तान न्हय ती, पून सर्वेस्पराचें उतर आयकपाची भूक आनी तान. / See, days are coming-oracle of the Lord GOD- when I will send a famine upon the land: Not a hunger for bread, or a thirst for water, but for hearing the word of the LORD .

Songhom' vafmoyant boreo boreo vastu, bazar, prasad, deullam hanchim monbhulounni vornnonam mell'llim tori tanche ovxex chodd korun mellnat. Isvi sonachea sovea xenkddeamerenoche toretoreche drovidd vastu tontrache nomune axil'le oxem mhonnop zata, punn tanchey ovxex mellnat. Khorem mhollear deullanchea vastuxoilimni drovidd xoili mhotvachi hem drovidd xoiletole deullanche khambe pol'lou kallantlea deullamni pollounk mellttat. Drovidd podhdotichea deullanchim temkam ut'tor bhartantlea nagor pod'dotichea temkamporos samkim vegllim asat. Toxench monddop ani gopur hevuy drovidd somskritayechea vegvegllea anganchi xipdd'ddil'lim mhaiti ani tuttok puravo toxench drovidd bhumyecher nettan zal'lem orthikoronn haka lagun drovidd somskritayechem sotv nivllaun kaddop sopemponnan xoky zaina.

जुांव / John १ : १४ - सब्द मनीस जालो आनी आंचे मदें जियेलो; तो कुर्पेन आनी सतान भरललो; ताची म्हंय्ा आमीं देखल्या; ही म्हंय्ा बापाच्या एकल्याच पुताची खाशा म्हंय्ा. / And the Word became flesh and made his dwelling among us, and we saw his glory, the glory as of the Father's only Son, full of grace and truth

Many Goans living under colonial rule resented Portuguese rule due to policies perceived as brutal as well as mandates and relentless government campaigns to convert the predominantly Hindu Goans to Christianity. Despite 14 revolts against Portuguese rule (the final attempt in 1912), none of these uprisings were successful in ending the colonial era. The failure of these uprisings to affect meaningful change was attributed to the lack of a broad, active support base and their localised nature.
आमगेलो लोकवेद, कोंकणी लोक उलोवंक लागले तेन्नाच्यान एक सारको घोळत आयला. तो चड पोरणो. लोकगिता,काणयो,म्हणी,उमाणी हीं ताची एकमेकांकडेन संबंद आशील्लीं आंगां. तोंडी रचलेलें आनी तोंडी प्रसार जाल्लें साहित्य.केन्ना काणी लोकगितान पावल्या, जाल्यार केन्ना काणयेंतल्यान म्हण आयल्या.उमाण्याची म्हण जाल्या अशेंय घडलां. देखीक, हे उमाणें आनी कंवसान दिल्ली जाप पळेयात,"मारुंक व्हेल्यार रडटा आनी पोसूंक व्हेल्यार रडटा." तांचे वयल्यान "धुकर मारुंक व्हेल्यारुय रडटा,पोसूंक व्हेल्यारूय रडटा." अशी म्हण जाल्ली मेळटा.

konkonn relve, moharaxttr, gõy ani kornattok hea tin rajeantlea vota. Moharaxttrant roha sttenaurovim ho marg sonttrol relve margak zoddla zalear kornattokantlea mongllur sttexnaurovim to dokxinn relvemargak zoddla. Roha te mongllur oxi konkonn relvechi lambai 763 kimi asa. Bharti-i relve nigman aizomeren ghetil'lo ho soglleant vhoddlo proklp.

Aiz ek novo Vaddo Mollembhatt Aquem zhori-xim aila. Laginch ek Discotheque zachem nanv West End asa. Hem soddun, zaitim ghoram, kombeachem kendra ani bakery hea suvater aileant. Toddea xekdeam adim, hea suvater kaich naslem. Atam sogllem mud’dhar zalam.

Morjen tya disani 360 nigroto ani proto austrailoids coal asshilye je bakichya barya lokank trass kartalye. Ashe mhantat ki tenka sudharpakhatir, dev sattpurush ani dev sadaman melun tenka “ghanyak” bandhalye, ani tenka tel kadpacha kamak laile. Tencher nadhar davarpakhatir brahmanak thai davarlo. Tennachyan morjen ghano ghalpak melna, kon ghalta teka khup trass jatat.

As Portugal was now a member of NATO, the Indian government was reticent to react to the situation. NATO member nations had a pact to protect each other in the event that any member state came under attack from an external force. Although the NATO treaty did not cover colonies, Portugal insisted that its overseas interests were not colonies but an integral part of the Nation of Portugal. Hence, in order for India to avoid NATO involvement in Goa, the Indian government was impeded from speaking out against Portugal's response to satyagraha protest actions.प्रारूप:Citation needed

हेबरेवांक / Hebrew ४ : १२ – १३ - खरेंच देवाचें उतर जिवें आनी बळिश्ट. तें दन-ऊय वाटांनीं पाजललê तर्वारी परस रंबता. जंय मनशाचो प्राण आनी अत्मो तशेंच सांधे आनी मेंदू दशीं जातात, थंय परियान तें रिगुंक शक्ता. तें मनशाच्या काळजाचे अत्रेक आनी चिंत्नां तपासून तांचê विशीं आपलो निवाडो दिता. १३ देवा मुखार लिपन उर्ता तसली कसलीच रचना ना, पूण ताचê नद्रेक सगळें विंगळें आनी उक्तें, आनी ताकाच आमी आंच्या जिविताचो हिशोब दीवंक जाय. / Indeed, the word of God is living and effective, sharper than any two-edged sword, penetrating even between soul and spirit, joints and marrow, and able to discern reflections and thoughts of the heart. 13 No creature is concealed from him, but everything is naked and exposed to the eyes of him to whom we must render an account

Juanv / John 3 : 14 - Zoso Moizesan oroneant sorôp ubarlo, tosoch Dev Monxachea Putak ubartolo: oxem Putacher bhavarth tthevtolea somestank Sasnnik Jivit mellchem mhonn Devachi ievzônn. / And just as Moses lifted up the serpent in the desert, so must the Son of Man be lifted up
११ फेब्रेर १९६१ वर्सा पालोटीन हाणी आसगांवच्या डॉमिगो कायतान अथयाड हांचे घर घेतले. हे घर आसगांवान सगळ्यान व्ह्डले आशिल्ल्या कारणान ताका 'व्ह्डले घर'म्ह्णताले, आनी तचे बांदकाम १८९२ वर्सा जल्ले. ह्या घरा सारकी आनीक जायती राजवाड्या भशेन घरा आसगांवान आसा पूण तीं ह्या घरा परस मातशीं ल्हान आसा.१९६३ वर्सा पालोटीन पाद्रीनी ह्या घराक जोडून बांदकाम केले आनी ताका 'कासा पालोटी' नांव दिलें. हांगा ताणी धर्मप्रसारक शाळा भुरग्यांखातीर सुरू केलीं. हीं शाळा भुरग्यांक धर्माचे शिक्षणा वांगडा तत्वगिन्यान विशयाचे न्यान दितात. १९९५ ह्या वर्सा ह्रया शाळेचे परथून एकदा नांव दिले गेले ते म्हळ्यार 'पलोटी तत्वगिन्यान आनी धार्मीक संस्था'। १९९९ वर्सा पलोटीन पाद्रीन हांगा आनी एक इमारत बांदली हि संस्था पदवी उपरांतचे शिक्षण तत्वगिन्यानान ह्या विशयान करून कर्नाटक विद्यापिठ धारवाड हांची परिक्षा दिवं येता.

कोंकणी राजभास, गोंय घटकराज्य आनी घटनेचे आठवे वळेरेंत कोंकणीचो आसपाव ह्या माग्ण्याखातीर स्थापन केल्ल्या कोंकणी प्रझेचो आवाज संस्थचे निमंत्रक। (१९८५)

Bhag .Paulu aplea poilia dhormprocharok yatrek Barnabasa borobor Lysra desant ailo tedna tannem eka zolma taun apangul monxak boro kelo dekun thoisorlea zaitiea lokhanim tachi xikvon mannun ghetle.Bhag. Pauluchea dusrea dhormprocharok yatrek Silasa borobor to Lystra ailo tednna Timotichea bapayn taka Bhag.Pauluxi vhello.Bhag .Timot Bhag Paulucho xis ani upranth dhor xikvonn diunk tacho sangatti zalo.52 hea vorsa, Bhag Paulu, Silasa ani Timot Macedonia xarant gele. Timot ani Silasa Beroeanea xarant raule,ani uprant Corinth xarant gele.Tanchem hem jivit birankull ani koxttani borlelem.Punn devan taka aple utor xipdaunk apoilolo.Bhag Paulun ani poile Kristi Bishopani, Bhag. Timotak Ephesus xarachim zobabdari dili ani taka tea xaracho bishop mhonn makhlo.

Grett inddiyon peninsyulor relve ponchait ani her bharti-i relvechea songhttonache te somsthapok axil'le.1956 vorsa nagpurant bhoril'lea odhivexonant okhil bharti-i kamgar mohasongh hache sohaiyok sorchittonnis mhunn tanchi nemnnuk zali, uprant te odhyokx zale.

राश्ट्रपतीचे सातवे वेंचणुकेंत निलम संजीव रेड्डी 25 जुलय 1977 दिसा बिनाविरोध राश्ट्रपती म्हूण वेंचून आयलो. उपरांत 25 जुसय 1977 दिसा बिनविरोध राश्ट्रपती म्हूण वेंचून आयलो. उपरांत 25 जुलय 1982 मेरेन ताणें हें पद भुसयलें. भारताचें राश्ट्रपती पद सांबाळपी तो सगळ्यांत ल्हान पिरायेचो. -कों. वि. सं. मं.

Aadela kallant hea gavant voddlim voddlim adlim purvozanchim gharam nodrek podtali. Atam khub badal zalam, nove roste, novio imaroti, viz anic udoc akea gavank paulam. CHOGM somoiar bandlolo rosto hea gavantlian Porvorim Guddia lagim than Calangute-Sinquerim voita.
Holyedisa morji gaovncho lok supareche zad morjai devichya devlaphudlyan purtat ani tongsher ek nall bantat.Dusrya disa sogle lok ghora ghoran bhovtat ani lok tanka poishe, nall ani tanul ditat.Tisorya disa mhar, jogi, modval, gaonkar ani moyr soglyanchya gharan yevn besav ditat ani lok tanka nall ani poishe ditat.Chovtya disa vhodle romat asta jatunt lok nachtat.Ani athvya disa lok choryeche romat nachoytat.Chorun hadleli fola nachoytat ani apunuy nachtat.Tya rati ghodemodni mhalyar ghode nachoytat ani tanchya wangda hatti nachoytat.Takalagun teka hattiche romat asey mhuntat. Novya disa lok devla mukhar ube ravun dhul martat mhonun tya disak dhulvat ashe nav podle. Dhul mhalyar mati ani ata lok rang lavn dhulvat monoytat. Sogle lok ekamekak rong laytat.Magir sogle lok doryar navun yevn devakode besav magtat.

उत्तर प्रदेश राज्यांतल्या अलीगढ जिल्ह्याचें मुखेल ठाणें. लोकसंख्या 5,91,337 (1981). उत्तर रेल्वेच्या दिल्ली-कानपूर मार्गाचेर दिल्ली सावन उदेंत-दक्षिणेक 126 किमी.अंतराचेर हें शार आसा. ग्रँड ट्रंक ह्या राश्ट्रीय महामार्गावेलें हें मुखेल स्थानक. ह्या शाराचें मूळ नांव ‘कोइल’ आशिल्लें. चंद्रवंशांतल्या कोशाख नांवाच्या क्षत्रिय राजान हें शार वसयल्लें. ह्या शाराच्या कोइल नांवावेल्यान एक दंतकथा आसा ती अशीः ह्या वाठारांत कोल नांवाचो राकेस रावतालो. तो खूब माजिल्लो. देखून ताका बलारामान जितो मारलो, आनी ह्या शाराक ‘कोइल’ हें नांव पडलें.

गांवांत एटीएम उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं एटीएम ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत वेपाराविशी सावकारी पेडी उपलब्ध आसा. गांवांत सहकारी सावकारी पेडी उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं सहकारी सावकारी पेडी ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं शेतकी कर्ज संस्था ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं स्वयंसहाय्य गट ५ किलोमिटरा परस कमी अंतराचेर आसा. गांवांत रेशन मांड उपलब्ध आसा. गांवांत मंडी / कायमचे बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं मंडी / कायमचे बाजार ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत आठवडयाचो बाजार उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं आठवडयाचो बाजार ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा. गांवांत कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध ना.सगळ्यांत लागीं कृषी उत्पन्न बाजार समिती ५ ते १० किलोमिटराच्या अंतराचेर आसा.

अमेर पध्दत : नाद जाल्लो खेळगडी खेळां भाग घेवंक शकता, पूण तेखातीर विरूध्द पंगडाक, ‘गुण’ मेळटा. खेळ खेळपाची पध्दत मात वयलेवरीच आसता. दादलो हो खेळ २०-५-२० मिनटां खेळटात. तर बायलो १५-५-१५ मिनटां खेळटात. मदलीं पांच मिनटां सुटी आसता.चौकट: बाद जाल्लो खळगडे हे चौकटींत क्रमान बसतात. जितले विरोधक पंगडानी खेळगडे बाद

Gavant tin kelache maidan assat. Tea madliar, Majorda Igoezicho kel maidan, Mussun maidan, ani Utorda Vatarantlem kel maidan assa. Maddlia bagant vijecho station assa. Hea sobit Gavank anis obit karunk zaitem anis obit vastu assat. Dekik hea gavant zaitem porni tempachi ghara assat. Ji Purtugez kalar bandun hadlolim. Gavchi sanskriticho he gara amka uggdas kartat.

राम आनी सीतेचो एकमेकांवेलो मोग अक्षय आसा हें दाखोवंक तिसऱ्या अंकांत तीं दोगांय मेळटात अशी येवजण आंखल्या. तशेंच लोकांचो एकमतान आदर करपी रामाक राजा हो प्रजेचो खेळ करपी न्हय, जाल्यार एक खर आनी नि:पक्षपाती न्यायाधीश आसता हाची जाणविकाय जनकाचो राग आनी लवाच्या उपहासान जाता. ह्या नाटकांत मोगाच्या आदर्शावांगडा घोव बायलेची अमर्याद प्रेमनिश्ठा, कर्तव्याक पाळो दिवप होच मुखेल आशय आसा.
Dokxinnentlea gamvgi-ya vattharamni tika kaliym'ma va kalm'ma mhonnun vollkhotat. Dokxinnent sodanch tichi nrityomurt kortat. Te murtichem dhean oxem sanglam. Sorpachem vettallem axil'lo jvaliyukt mukutt, sogllea angantlean ujeacheo jvalo, koplacher bhosm', don vhodd bhair ayil'le dant, dha bhuzanchi, char hat rite asun her so hatamni pax, xuk, bhalo, ddomru, xull ani ogni asta. Tiche bhomvtonnim vighnexrvor, virobhdr, oghor he tin devo astat.

एकडील स्कुल हे पणजे म्हापशाच्या महामागाचेर आसा. ह्या शाळेची थापणुक 1917 वसा डाना लीयोवोर रेंजल रीबेश हाणी आपलॊ जागो ह्या शाळेक दान दीवन शाळा बांदुन काडली. ह्या शाळेचे नाव पयली ACDIL आसले पुण आता ह्या शाळेचे नांव डाना लीयोनार मेमोरीयल हायस्कुल केला.

choral hem utor English utrantlean upzolam. Tacho orth pongodd. Hem kantar pongodd koso sangati gaitat. Hem kantar novem pod'dotichem. Adhunik torenchea songitacho tacho aspav zata. Oslem torechem kantar palkar novem rupanchem songit gheun yeta. Oslem torechem kantar tiatrachi ruch odhik vaddoita. Tiatr palkar sador kortana komich komi ek tori choral kantar aspakuch zai.

"तुमी म्हाका विंचून काडुंक ना: हांवें कि तुमकां विंचून काडल्यात. आनी ह्या पासत तुमकां नेमल्यात कि तुमी वेचें आनी फळां ﻿, तगतात तसलीं फळां.अशें म्हजे नांवीं बापा कडे तुमी मागतात तितलेंय तो तुमकां दितलो." जुयावं १५ : १६

Sorvespor bhurgeam udexim bapaik man dita, ani aplea putancher avoichi sottea ghôtt korta. Zo bapaik man dita, to aplea patkanchem farikponn dita; zo aplê avoik man dita, to apnnakuch êk tthevo zomoilolea monxa porim. Zo aplea bapaik man dita, to apleanch bhurgeam borabor sontôs bhôgtolo, tachea magnneak fôll melltolo. Sirakachem Pustok Ovesvor 3 : 3 - 5

On 21 July 1954, the United Front of Goans (led by Francis Mascarenhas) forced the Portuguese to retreat from the colonial enclave of Dadra, a small landlocked territory bordering Nagar Haveli. A group of volunteers from the National Movement Liberation Organisation (NMLO), an umbrella organisation involving revolutionary groups Rashtriya Swayamsevak Sangh and Azad Gomantak Dal, led an attack on Nagar Haveli on 28 July 1954, and took it on 2 August. Despite successfully conquering the territories, India did not immediately assimilate these enclaves into the Indian Union. For some time, both enclaves functioned as de facto independent states, administered by the Varishta Panchayat of Free Dadra and Nagar Haveli.

Following national Indian independence, a separate demand for independence was raised by Dr. Froilano de Mello, a prominent Goan microbiologist and MP in the Portuguese National Assembly. De Mello sought independence for Goa, Daman and Diu as autonomous state entities within the framework of a Portuguese commonwealth, similar to the British Commonwealth.

गयाक्षेत्रांत श्राध्द केल्यार पितरांक तृप्ती मेळटा,अशें धर्मशास्त्रांत म्हळां.‘गयाश्राध्दमस्तु पितृणामक्षय्या तृत्पिरस्तु’ असो आशीर्वाद सामान्य श्राध्दांत लेगीत आसता. देखून, आपल्या वंशांतल्या एका तरी वल्यान गयाक्षेत्रांत वचून श्राध्द करचें, अशीं इत्सा पितर धरतात.
Bharti-i relve : relve hem bhartantole yeradarichem mukhel sadhon. Bhartantolo poilo relvemarg mumboi te tthannem hanche modim 16 epril 1853 disa suru zalo ani tachi lambai sumar 34 kimi. Axil'li . Poile gaddyek 14 ddobe ani 3 injinam zoddl'lim. 1854 – 60 hea kallant atth relve kompneo sthapon zal'leo. (1) istt inddiyon relve (2) grett inddiyon peninsula relve (3) modras relve (4) bam'mbe borodda ondd sonttrol inddia relve (5) sindia relve (6) isttorn bongol isttorn (7) sauth inddiyon relve (8) kolokt'ta ondd sauth relve. 1869 – 81 hea kallant relve kompneamni ani brittix kompneamni mellun sumar 14920 kimi. Meren gezache relvemarg bandle. I.So. 1881-1900 hea kallant bongol sonttrol relve (1881), rohilokhondd ondd kumaum relve (1882), sodrn morattha relve (1882), inddiyon middlondd relve (1885), bongal – nagpur relve (1887), asam' – bengal relve (1892) ani borma relve (1897) heo kompneo sthapon zaleo. Hea kallant vott'tt 33 relve kompneo 98 marg choloitaleo. 1900 ujvaddotta mhollear relvemarganchi vott'tt lambai 39,603 kimi. Axil'li. 1905 vorsa relve monddllachi sthapna zali. 1908 mhollear hea meddllachi punrrochonnuk keli. Hea kallant sorkaran sumar 16,000 kima. Lambayeche fantte ani purounn relvemarg bandle. 1915 mhollear relvemargachi lambai sumar 56,456 kimi. Itli zali. Poilea mhazhuzant ani tea uprantchea kallant (1914 – 21) bharti-i relve veustha moddkollik aili. Tekhatir loxkori nodren mhotvache oxe relvemarg bandle. Taka lagun relvemargachi vott'tt labam-i 58776 kimi. Meren pauli.

जुांव / John ६ : ६३ - आत्मो ही जीव दिता, मास कित्याकूच उपकारनां; तुंकां हांवें सांगल्यांत तीं उत्रां आत्मो आनी जिवीत. / It is the spirit that gives life, while the flesh * is of no avail. The words I have spoken to you are spirit and life.

बोनस लायन (वळ): सध्या कबडिच्या खेळांगणआंथ बोनस वळ मारपाची चाल आसा. हे बोनस वळीभितर सरल्यार घुरी घेवपी खेळगड्याक एक बोनस गण मेळटा. पूण तेखातीर विरोधक पंगडचे उणेच पांच मैदानांत आसचे पडटात.

Mr. Robert de Calvim (Zolmola: 3rd Nov 1955), ho ek nãnv-zodlolo kãntorist, tiatrist, kantaram ani tiatr borovpi zo fattleam 47 vorsank pallkar apli kola sador korit aila.

हे संस्थेचें सादारण काम पळोवंक एक सभा घडयल्ली आसा. हे सभेंत विंगड विंगड देशांतल्यो उंचेल्यो शिक्षण संस्था, संशोधन संस्था आनी राश्ट्रीय सरकार हाणी धाडिल्ले आठ सभासद आसात. हेभायर आतंरराश्ट्रीय स्वरुपाचे चवदा शास्त्रीय संघटनांचे प्रतिनिधी आसतात. दर दोन वर्सांनी हे सभेची बसकां भरता आनी हें बसकेंत सभेचें सादारण धोरण थारायतात. तशेंच हें सभेंत वेंचिल्लें 28 सभासदांचे एक वावुरपी मंडळ आसता. तातूत चार मुखेल अधिकारी आसतात. राश्ट्राच्या प्रतिनिधितले धा सभासद आनी शास्त्रय मंडळाचे चवदा प्रतिनिधी आसतात. हातूंतली दुडवां समिती खर्चाचो अदमास काडटा आनी ताचेवेल्यान सभासदांचे वर्गणीची संख्या थारायतात.
बलुनांचे लश्करी उपेग रोकडेच विकसीत जाले. फ्रेंच जनरल मार्लो हाणें बलुनाक जोडिल्ल्या विभागांतल्यान तेळणी करून तोफखान्याच्या गुळोमारीचें मार्गदर्शन केलें. नेपोलियनानय कांय झुजांनी तेळणेखातीर जमनीचेर बध्द केल्ल्या बलुनांचो उपेग केलो. १८४९त ऑस्ट्रियेन व्हेनिसाचेर बलुनांचो उपेग करून दारूगुळो मारलो. अमेरिकेंतल्या यादवी झुजांत तेळणी आनी छायाचित्रां घेवपाखातीर बलुनांचो उपेग केलो. १८७०त पॅरिसच्या रेवाड्याच्या वेळार त्या शाराचें भायल्या जगाकडलें संदेशवहन दवरपाखातीर बलुनांचो उपेग जालो. पयल्या म्हाझुजांत सैन्य आघाड्यो वळखुपाखातीर बलुन वापरले. दुसऱ्या म्हाझुजांत ब्रिटनच्या जायत्या भागांनी कमी उंचायेवयली बाँबमारी आनी हांचेपसून म्हत्वाच्या स्थानांची राखण करपाखातीर बलून उबारपांत आयिल्ले.

Amerikent toxench sonvsarantlea her desamni Katolik rup bodolpi Franciskan Poor Clare Sonvsthechi madr Angelica Paskam dis ontorli. Tichea mornna vorvim Amerikentle Katolik Igorjek vhodd dukh zalem. Madr Angelica hinnem Katolk khobro vitraunk durdorxonnachem ‘Eternal Word Television Network (EWTN)’ chanel sthapun dovorlam. Ti Marsache 27-ver kallzacho atak zaun ontorli. Tichi piray 92 vorsam.

१. प्रसाद घेवप: सुरवातीक एक रेग घालतात. एक मनीस हातांत प्रसादा फुलां वा माळ घेवन लांब उडी मारता. ताचे पांय ज्या जाग्यार पडटात थंय दुसरे ताची पावलां दामून धरतात. मागीर तो दोनय हात जमनीक लावन जाता तितली पयस उडी मारता. उपरांत साश्टांग न्हिदून हात पावता थंय प्रसाद दवरता. मागीर एका फाटल्यान एक गडे तशेच पध्दतीन हात पावता थंय प्रसाद दवरता. जो गडो सगळ्यांत पयस प्रसाद पावयता, ताका सगळे खोशयेन घेवन नाचतात.

Akhkhea Baibolachim don Konknni bhaxantoram Kon’nodd lipient asat. Punn akhkho Konknni Baibol azun Romi lipient uzvaddak ieunk na. Ho lekh boroitana Gõyant Kristanvponn ieun 494 vorsam zatat. Tori Devachem utor mon’xanche bhaxent Gõyant mellona hi khorich amkam lojechi ani khontichi gozal. Devachea utrak lagun lok Devak ani Konknnik lagim ietolo ani urtolo.

रेल्वे परिचलनाच्या मळावयली एक नवी घडणूक म्हळ्यार 1970 उपरांत एक रुळावयल्यान वचपी उज्यागाडी. हे परिचालन पद्दतींत एक वा दोन डबे आशिल्ल्यो गाडयो जमनीसावन 9 -12 मी. उंचायेचेर बांदिल्ल्या एक रुळी मार्गाक हुमकळत प्रवास करतात. एक रुळी परिवहन वेवस्थेची सुरवात अमेरिकेंत 110 प्रवासी घेवन वराक 30 किमी. वेगान कांय अंतर पुराय करताली. उपरांत फ्रांसांत अशी वेवस्था 120 प्रवासी घेवन वराक 80 किमी. वेगान येरादारी करूंक लागली. पूण तिचो कायम स्वरुपाचो आनी नियमीत वेळार यो वच करपाचो उपक्रम जपानांत 1970 वर्सा भरिल्ल्या आंतरराश्ट्रीय प्रदर्शनाच्या निमतान सुरू जालो. अशे तरेची एक रुळी रेल्वे परिवहन वेवस्था अमेरिकेंतल्या सिॲटल शारांत चार डबे आशिल्ल्या गाडयांनी सदांच 10,000 प्रवाशांची येरादारी करता. ही प्रवासी येरादारी हेर प्रगत देशांनीय चालू आसा.

दोंगुर्ली हे उत्तर गोवा जिल्ह्यातल्या सत्तरी तालुक्यातील १०१६.३४ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आसून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ३३९ कुटुंबाचे व पुराय १५३४ लोकसंख्या आसा. हांगा लागीचे शार VALPOI १० किलोमीटर अंतरावर आसाा. हांगा ७५३ दादले आनीक ७८१ बायला आसा. हांगा अनुसूचित जातीचे लोक २३१ आसून अनुसूचित जमातीचे ० लोक आसात. ह्या गावाचो जनगणनेतलो स्थल निर्देशांक ६२६७८२ आसा.