Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
بیجاپور ریاست دی اک ہور خوبی ایہہ اے کہ بیجاپور وچ اک بہت ہی وڈی توپ اے، جو کہ 55 ٹن بھاری اے اتے پتل سمیت کئی دھاتاں دی بنی ہوئی اے۔ اس توپ دا ناں ملکہ-اے-میدان اے۔ اس وڈی توپ نوں مہاراشٹر توں 400 بلداں اتے 10 ہاتھیاں نے کھچّ کے لیاندا سی۔ ایہہ توپ اس ویلے سبھ توں بھاری اتے وڈی سی۔ اس توپ اپر بہت ہی سندر میناکاری کیتی ہوئی اے۔ اس ویلے ایہہ توپ قلعے دے اک برج اپر رکھی ہوئی اے، جو کہ سیلانیاں تے دیکھن والیاں دا دل موہ لیندی اے۔ ایہہ توپ کافی خوبصورت اے تے علاقے دی شان اے۔

اس وچّ کویتا لیکھک دی دھی ہے جہڑی بچپن وچّ ماں تو بہت لوریا سندی سی۔ ایہہ لوریا وی لوکدھارا دا حصہ ہن ۔ ماوا اپنے پترا ،دھیا نوں عنہ دے نام لوریا وچّ پا کے سناؤدی ہے ۔ جویں

سنکیانگ دے شہر کاشغر توں خنجراب دے راہیں براستا گلگت، اسلام آباد ریلوے لائن زیرِ تعمیر اے۔ ایہدے نال پاکستان چین، منگولیا، روس تے وچکارلے ایشیا نال جُڑ جاوے گا۔

بھارتی چترکاری دے اتہاس وچّ تھنجاور دی اہم تھاں ہے اتے اتھے بریہادیسورار مندر وچّ 11ویں صدی دے چول چتر موجود ہن۔ اسدے نال ہی اتھے نائک جگّ توں وی چتر ملدے ہن(کئی بار ایہہ چول چتراں دے اتے بنائے جاندے ہن۔) جو 16ویں صدی نال متعلق ہے۔

تِھرُش کامنی نے اپنی ماسٹر ڈگری موپ ویسنوا خواتین کالج توں پوری کیتی اے۔ اوہ دکھنی ریلوے دی خاص شاخ وچّ کم کر رہی اے اتے بھارتی ریلوے دی ٹیم ولوں وی کھیڈدی اے۔

سروں پھلوالے بوٹیاں دا اک اہم ٹبر اے۔ سروں، بروکلی، گوبھی ایس ٹبر دے عام سنگی نیں۔ ایھدے وج 330 ٹوکرے تے 3،700 دے نیڑے ونڈاں نیں۔ ایس ٹبر دے پھلاں دی اچیچی گل ایھناں دیاں چار پھل پتیاں دا ہونا اے۔

کوئی شبد لڑی واک تد ہی بندی اے جد اوہ کسے کڑیدار تعلقاں وچ بجھّ کے کسے کم دا پرگٹاوا دور وچ کرے ۔ روائتی گرائمر مطابق واک مقصد تے موضوع دی رچنا والا پربندھ اے ۔ مقصد تے موضوع دوویں واک دے کارجی انگ ہن ۔ واک وچ جس بارے کجھ کیہا گیا ہندا اے اسنوں مقصد کیہا جاندا اے اتے جو کجھ مقصد بارے کیہا جاندا اے اسنوں موضوع دا ناں دتا جاندا اے ۔ جویں:-

ایوانووا اوبلاست چ نکے وڈے 1700 دریا ، نالے تے ندی نالے وگدے نیں ۔ اوبلاست دی دھرتی اتے 150 توں ودھ جھیلاں نیں ۔ اینہاں دریاواں چوں سبتوں وڈا دریا وولگا اے ۔ دوجے وڈے دریاواں چ دریائے اوود اے جس دے کنڈےآں اتے ایوانووا اوبلاست دا راجگڑھ ایوانووا شہر آباد اے ۔

زین خان (م. 1764 ): سنّ 1759 وچ جدوں احمد شاہ درانی نے کریم داد خان نوں پنجاب دا صوبیدار بنایا تاں زین خان نوں چار علاقےآں سیالکوٹ، گجرات ، پسرور اتے اورنگ آباد دا فوجدار تھاپیا۔ مارچ 1761 وچ درانی نے اس نوں سرہند دا صوبیدار لگایا۔ اس نے سکھاں نوں ختم کرن دی تکڑی مہم چلائی اتے 5 فروری 1762 وچ کپ رہیڑا دے مقام اتے ہوئے وڈے گھلوگھارے وچ اس نے ودھ-چڑھ کے حصہ لیا۔ گھلوگھارے توں چار مہینیاں بعد سکھاں نے اس نوں سبق سکھاؤن لئی سرہند اتے حملہ کیتا اتے اس نوں پراجت کرکے خراج وصول کیتا۔ 14 جنوری 1764 نوں جسا سنگھ آہلووالیا دی کمان ہیٹھ ستّ مسلاں دی فوجی طاقت نے سرہند اتے حملہ کیتا اتے سرہند توں 10 کلومیٹر دی وتھ اتے پیر جین دے مقام اتے لڑی گئی لڑائی وچ زین خان زخمی ہو گیا۔ اتھوں کھسک کے ایہہ امباں دے اک باغ وچ جا لکیا۔ ماڑی دے سردار تارہ سنگھ نے اس دا پچھا کیتا اتے اس دا سر وڈھّ دتا۔ اس طرحاں سرہندے دے صوبے دا سارا علاقہ سکھ مسلاں دے ماتحت ہو گیا۔

کبرات ، حکمرانی آلے دولو قبیلے چوں سی تے بلغار تخت دا جائز وارث سی ۔ اس نے اپنا نوجوانی دا دور بازنطینی سلطنت چ گزارئیا جتھے اسنے تعلیم حاصل کیتی تے بتسمہ لئیا ، اس دوران اسدا ماموں اوگانا اسدے قبیلے دا سردار رہئیا ۔
ستّ سال چلے مقدمے دے بعد 21 فروری 2006 نوں، منوں شرما اتے ہور کئی لوکاں نوں بری کر دتا گیا سی۔ 18 دسمبر 2006 نوں دلی ہائی کورٹ نے ہیٹھلی عدالت دے فیصلے نوں اکا ہی الٹاؤندیاں اس نوں عمر قید دی سزا سنا دتی سی۔ ہیٹھلی عدالت ولوں منو شرما نوں بری کر دین توں بعد عامَ جنتا وچّ بہت روس جاگیا اتے میڈیا نے وی اس کیس دوران ورتیاں کوتاہیاں دی خوب چرچہ شروع کر دتی سی۔ ہائی کورٹ نے جادثہ متعلق ثبوت، اس گلّ دی تصدیق کہ کارتوس اتے گڈی دا مکھ دوشی نال تعلق سی اتے گھٹنا توں بعد منو شرما دے ووہار، اس معاملے وچّ پولیس ولوں کوئی 92 نقطیاں اپر ورتی گئی ڈھلّ نوں بنیاد بناؤندیاں اپنا فیصلہ دتا سی۔

OLX نیو یارک (New York])، بیونس آئرس([Buenos Aires])، ماسکو ([Moscow])، بیجنگ ([Beijing]) اتے ممبئی ([Mumbai]) وچّ ادھارت اک انٹرنیٹ ([internet]) کمپنی ہے۔ OLX پوری دنیاں دے بہت سارے ستھاناں 'تے زمین-جائداد، نوکریاں، کاراں، ویچن لئی، سیواواں، بھائی چارا اتے ویکتی گت ورگیاں بہت ساریاں شرینیاں دے وچّ ویبسائیٹ اپیوگکرتاواں دوارا پیدا کیتے گئے اشتہاراں([classified]) اشتہاراں نوں ہوسٹ کردا ہے۔

عمر خالد ہسٹوریکل سٹڈیز جواہر لال نہرو یونیورسٹی وچّ پی.ایچ.ڈی دا اک طالب علم ہے۔ اس نوں کتھت طور 'تے یونیورسٹی اندر دیس مخالف نعرے بازی لاؤن لئی دلی پولیس ولوں راجدھروہ دی دفعہ تحت چارج کیتا گیا اتے اس نے اپنے آپ نوں 24 فروری 2016 نوں گرفتار کرن لئی سرنڈر کیتا سی۔

ھندوکش اک پربت دھار اے جیہڑا افغانستان تے پاکستان وچ اے۔ ہندوکش دی سب توں اچی چوٹی ترچ میر چترال پاکستان وچ اے۔ اس دی اچائی سات ہزار سات سو اٹھ (7,708) میٹر اے۔ ایہ 800 کلومیٹر (500 میل) لما اے تے وشکارلے افغانستان توں لے کے اتلے پاکستان تک پھیلیا ہویا اے۔ ایہ پربت دھارا وشکارلے ایشیاء نوں دکھنی ایشیاء توں وکھ کردا اے۔

موہنداس کرمچند گاندھی 2 اکتوبر 1869 نوں پوربندر گجرات (پعارت) چ جمیا۔ اودے پیو دا ناں کرمچند گاندھی تے ماں دا ناں پتلی بائی سی۔ اوہدی ماں پتلی بائی کرم جند دی چوتھی ٹبری سی۔ اوہدیاں پہلیاں تن ٹبریاں نیانا جمن لگیاں مرگیاں سن۔ موہنداس دے دو بھرا تے اک بہن سی تے اوہ سب توں نکا سی۔ 1883 چ جدوں اوہ 13 ورے دا سی اودا ویا 14 ورے دی اک کڑی کستور بائی مکھن جی نال کردتا گیا۔ اوناں دے چار پتر ہوۓ۔ ہری لال 1888 وچ جمیا؛ منی لال 1892 وج جمیا؛ رامداس 1897 وچ تے دیوداس 1900 وچ جمیا۔ مڈل سکول دی پڑھائی پوربندر وچ تے ہائی سکول دی پڑھائی راجکوٹ توں۔ اوس دا ٹبر چاہندا سی جے اوہ وکیل بنے تے اپنے پیو والی نوکری تے لگے۔

تیجے سفر دا وڈا کم براعظم امریکہ دے اتوں اوہ ران ٹعونڈنا جیہڑا بحرالکاہل تے وڈا سمندر اوقیانوس نوں رلاۓ۔ 1778 نوں اوہ ہوائی دے جزیرے پونچیا تے اوہ پہلا یورپی سی جیہڑا ایتھون تک اپڑیا۔ فیر اوہ اتے ول جاندا ہویا بیرنگ سٹریٹ اپڑیا پر اوہ جس کم لئی آیا سی اوہ ران ناں لبیا۔ 1778 چ اوہ واپس ہوائی دے جزیرے تے اپڑیا۔ 14 فروری 1779 نوں اونوں ہوائی دے لوکاں نے جناں تے اونوں چوری دا شبہ سی ماردتا۔ مرن ویلے اوہ 50 ورے دا سی۔

علیگڑھ مسلم یونیورسٹی (اے ایم یو) (انگریزی: The Aligarh Muslim University) بھارت دیاں پرمکھ مرکزی یونیورسٹیاں وچوں اک ہے جو اتر پردیش دے علیگڑھ ضلعے وچّ واقع ہے۔ علی گڑھ مسلمان یونیورسٹی اک آواسی تعلیمی ادارہ ہے۔ اسدی قیام 1875 وچّ سر سید احمد خان ولون کیتا گیا سی اتے 1920 وچّ ہندوسانی پارلیمنٹ دے اک ایکٹ دے زریعے نال مرکزی یونیورسٹی دا درجہ دتا گیا۔ کیمبرج یونیورسٹی دی طرز اتے برطانوی راج دے میلے بنایا گیا پہلا اُچّ سکھیا ادارہ سی۔ مول طور تے ایہہ مسلمان اینگلو اوریئینٹل کالج سی۔
ہائنرش ہرٹز 22 فروری 1857 نوں ہامبرگ جرمنی اک کھاندے پیندے ٹبر چ جمیا۔ ڈریسڈن میونخ تے برلن چ اودی پڑھائی ہوئی۔ ہمبولٹ یونیورسٹی برلن توں 1880 چ ڈاکٹریٹ کیتی تے کیل تے کارلزروھے یونیورسٹیاں چ پڑھایا۔ 1886 چ اونے میکسویل دی ایس گل نوں کرکے دسیا چ الیکٹروميگنیٹک موجاں چانن دی دوڑ دے برابر نسدیاں نیں۔

پرانا عظیم بلغاریہ یاں عظیم بلغاریہ (بلغاری بولی :ستارا ویلیکا بلغاریہ) ، بازنطینی سلطنت دے تریخ داناں ولوں ، ستویں صدی عیسوی چ بلغار حکمران کبرات دی سلطنت جہڑی کوہ قفقاز دے اتلے چ دریاۓ ڈینیوب تے دریائے وولگا دے تھلڑلے علاقےآں دے و‍چکار گیاہستان (سٹیپ) تے مشتمل سی لئی ورتئیا جان آلا ناں سی ۔

سک جاں ساکا پرانے ویلے وسطی ایشیا وچّ رہن والی سکیتھی لوکاں (سیتھی لوک)دا اک قبیلہ جاں قبیلےآن دا گروہ سی ۔ اوہناں دی صحیح نسل دی پہچان کرنا مشکل رہا ہے کیونکہ پرانے بھارتی ، ایرانی ، یونانی اتے چینی ماخذ اوہناں دا وکھ وکھ ویروا(ٹیکا ) دندے ہن ۔ پھر وی بوہتے اتہسکار منندے ہن کہ 'سبھی سکّ سکتھی سن ، لیکن سارے سکتھی سکّ نہیں سن ' , یعنی 'سک(ساکا)' سکیتھی لوکاں دے اندر دے کجھ قبیلےآں دا نام سی ۔ سکتھی لوکاں دے حصہ ہون دے ناطے سک اک پرانی ایرانی بولیاں دی بولی بولدے سن اتے ایہناں دا ہور سکتھی - سرمتی لوکاں نال تعلق سی ۔ سکاں دا بھارت دے اتہاس اتے گہرا اثر رہا ہے کیونکہ ایہہ یوئیزی لوکاں دے دباء توں ہندستان(برصغیر) وچّ وڑ آئے اتے انھاننے اتھے بہت سامراج بنائے ۔جدید بھارتی قومی کیلنڈر 'شک سنوت' کہاندا ہے ۔ بہت سارے اتہسکار اوہناں دے دکھن ایشیائی بادشاہتاں نوں 'شکاستان' کہن لگے ہن ، اس وچ پنجاب , ہریانہ , راجستھان , گجرات , سندھ , خیبر پختونخواہ اتے افغانستان شامل سن ۔

دیش: الجیریا، ارجنٹینا، اروبا، آسٹریلیا، آسٹریا، بہاما، بنگلہ دیش، بیلاروس، بیلجیئم، بیلیز، بولیویا، برازیل، بلغاریا، کینیڈا، چلی، چین، کولمبیا، کوسٹارکا، کروئیشیا، چیک گنراج، ڈینمارک، ڈومینیکا، ڈومینیکن گنراج، اکواڈور، ایل سلواڈور، ایسٹونیا، پھنلینڈ، فرانس، جرمنی، یونان، گریناڈا، گواٹیمالا، ہیئتی، ہونڈورس، ہانگ کانگ، ہنگری، بھارت، انڈونیشیا، آئرلینڈ، عزرائیل، اٹلی، جمائکا، جاپان، جورڈن، کزاکستان، لاتویا، لچینسٹین، لتھوآنیا، لگزمبرگ، ملیشیا، مالٹا، میکسیکو، مالڈووا، موناکو، موراکو، نیدرلینڈ، نیوزیلینڈ، نکاراگوا، نوروے، پاکستان، پناما، پیراگئے، پیرو، پھلیپینس، پولینڈ، پورتگال، پیورٹو رکو، رومانیا، روس، سربیا، سنگاپور، سلواکیا، سلوینیا، دکھنی افریقہ، دکھنی کوریا، سپین، سویڈن، سوٹزرلینڈ، تائوان، تھائلینڈ، ٹرنیداد اتے ٹوبیگو، ٹیونیشیا، ترکی، ترکس اتے کیکوس ٹاپو، یوکرین، متحدہ عرب امارات ، یونائیٹڈ کنگڈم، امریکہ، ارگوے، وینیزئیلا، ویئتنام

گردوارہ جنم استھان سکھاں دا اک پوتر گردوارہ اے جیڑا ننکانہ صاحب پاکستان چ اے۔ اے گردوارہ اوس تھان تے اے جتھے سکھان دے سب توں پہلے گرو نانک اپنے ماں تے پیو دے گھر جمے سن۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ نے اوس تھاں تے اے گردوارہ بنوایا۔

زحل نوں بوت پرانے ویلیاں توں جانیا جاندا اے۔ پرانے ویلیاں چ اے اوناں 5 پاندیاں چ ہوندا سی جیناں دا انساناں نوں پتہ سی ایدے بارے چ بوت کہانیاں ہوندیاں سن۔ رومی یونانیاں ہار زحل نوں دیوتا کیندے سن تے ایدا انگریزی ناں Saturn وی رومیاں دے کھیتی باڑی دے دیوتا Saturnus دے اتے رکھیا گیا۔ ھندومت چ زحل 9 خلائی گراہاں چوں اک اے تے ایدا ناں شانی اے۔ ابرانی بولی چ اینوں شباتھی کیندے نیں تے ترکی، اردو، عربی تے پنجابی بولی چ اینوں زحل کیندے نیں۔
ایہہ چغچران قومی شاہراہ راہیں اپنے توں 380 کلومیٹر لہندے وچّ واقع ہرات نال جڑیا ہویا ہے اتے قومی راجگڑھکابل لگپگّ اونی ہی دوری اتے مشرق وچّ واقع ہے۔ سردیاں وچّ بھاری برفباری نال ایہہ شاہراہ اکثر بند ہو جاندا ہے اتے گرمیاں وچّ وی گڈی راہیں کابل توں اتھے پہنچن وچّ اک پورا دن لگّ جاندا ہے۔

ڈاکٹر. روندر سنگھ روی (1943-1989), پنجابی لیکھک، ساہت آلوچک، ادھیاپک اتے کھبے-پکھی لہر دا سرگرم کارکن اتے اگھا مارکسوادی چنتک سی۔ اوہ اپنی وچاردھارک پرتبدھتا اتے ساہت چنتن دے کھیتر وچّ اپنی سدھانتک پکڑ لئی جانیا جاندا ہے۔

مگرمچھ وڈے، شکاری، کج پانی وچ تے کنڈیاں تے رہنوالے کرلیاں دی ٹولی دی اک پتی اے جیہڑی 83.5 ملین ورے پہلے کریٹیشیس ویلے وچ ہوۓ۔ ایہ پنچھیاں دے نیڑے دے ساک نیں۔ ایہناں دے تن ٹبر نیں۔

جھارکھنڈ مرکزی یونیورسٹی (سی یو جے) بھارت دی اک مرکزی یونیورسٹی ہے، جسدا قیام بھارت سرکار ولوں مرکزی یونیورسٹی ایکٹ، 2009 تحت کیتی گیا ہے۔ ایہ یونیورسٹی بھارت دے جھارکھنڈ صوبے دےی راجگڑھ رانچی وچّ واقع ہے۔ اس یونیورسٹی وچّ 1800 دے لگبھگ طالب علم پڑھدے ہن۔

پچھلے دو دہاکیاں وچ مدھ امریکہ وچ گھٹو-گھٹو 20,000 ویکتیاں نوں گردے دی بیماری (سی۔کے۔ڈی۔) توں موت ہون دا اندازہ اے - ایہناں وچوں زیادہ تر پرشانت سمندری کنڈھے اُتے گنا ورکراں دی شمولیت ہن۔ ایہہ کافی ترل پدمطلب لین توں بناں گرمی وچّ لمے ویلے تکّ کم کرن کرکے ہو سکدا اے۔

چک 189 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔

چک 478 گ ب (II) ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔

ڈاکٹر۔ روی انعام (پنجابی ساہت سبھا برنالہ) ڈاکٹر۔ روی انعام (روی ساہت ٹرسٹ پٹیالہ) ڈاکٹر۔ روی انعام (مرکزی پنجابی ساہت سبھا) کرتار سنگھ دھالیوال انعام (پنجابی ساہت اکادمی لدھیانہ)

کیونکہ زمین کے ایک کامل نہیں ہے دائرہ ، کھائی کے قریب seafloor کا حصہ نہیں ہے -- زمین کے مرکز کے مختلف حصوں آرکٹک اوقیانوس seabed کی گہرائی چیلیںجر کے مقابلے میں کم از کم 13،000 میٹر (43،000 فیٹ) ہیں زمین کے مرکز کے قریب seafloor.

الیگزاندرے الیکسیف اک روس چ جمن آلا فرانسیسی دا مورت نگار، فلماں بنان آلا تے موجد سی۔ اوہ 18 اپریل 1901 نوں روس دے اک نکے قصبے کازان چ جمیا سی۔ اوہ کج ویلے واسطے استمبول وی ریا جتھے اودھا پیو فوجی سی۔ اوہ سینٹ پیٹرزبرگ دے کیڈٹ سکول چ کج عرصہ پڑدا ریا جتھے اوہ اپنی مورت نگاری دی وجہ توں کافی مشہور ہویا۔ اونے 1923 چ ویاہ کر لیا تے پیرس آگیا۔ پیرس چ اونے کافی فلماں بنائیاں تے اونے اوتھے پن سکرین ایجاد کیتی جیدے توں اونے 6 نکیاں فلماں بنائیاں جیڑیاں کافی مشہور ہوئیاں۔ اوہ 9 اگست 1982 نوں مر گیا۔

ایغور خاقانت توں بعد دے مسلمان اتہاسکار ترک بولیاں وچّ توقز اوغز ( Toquz Oghuz ) دا نام دندے سن ، جسدا مطلبّ نوں(9) قبیلے ہے ۔ چینی سروت وی جیو شنگ ( jiu xing ) بلاؤندے سن جسدا مطلبّ نوں ( خاندانی) نام ہے ۔ ہو سکدا ہے ایہہ تیئیلے دے مول نوں قبیلےآں دی طرف اشارہ ہوۓ ۔ لیکن ایہہ وی ممکن ہے کہ توقز اوغز صرف تیئیلے جاں ایغور ہی نہیں سگوں سارے ترکاں لئی اک نام رہا ہوۓ ۔

ناسٹکمت دی مذہبی تحریک جو کہ قبل مسیح نال تعلق رکھدی اے۔ اس تحریک دے کئی اصول صوفی مت نال میل کھاندے ہن جویں:- ایشور دا اک ہونا، پرماتما ہی کائنات دا سرجن ہار اے، سادہ جیون جیونا وغیرہ۔
ایپل I ایپل کمپنی دا بنیا پہلا کمپیوٹر اے جیہڑا 1976 وچ سٹیو وازنیاک نے ڈیزائن کیتا تے ہتھ نال بنایا۔ ایس نوں بنان ل‏‏ئی سٹیو جابز نے اپنی فوکس ویگن ویچ دتی تے سٹیو وازنیاک نے اپنا کیلکولیٹر ویچ دتا۔

4000 ورے پرانے مصری کیمسٹری دے موڈی منے جاندے نیں۔ 1000 م پ ورے پہلے پرانیاں رہتلاں ایس ول جاندیاں تے ورت ریاں سن جنہاں نال دھاتاں نوں کچ دھات نالوں وکھرا کیتا جاندا سی، پانڈے بناۓ جاندے سن، بئیر تے شراب بنائیدی سی، مورتاں بنان تے شنگارن لئی رنگ بناۓ جاندے سن، دوائیاں تے خشبواں لئی کیمیائی چیزاں بوٹیاں چوں کڈیاں جاندیاں سن، پنیر بنیا جاندا سی، کپڑے سکائی دے سن، چمڑھ رنگی دا سی، شیشہ بنائیدا سی تے پتل بنان لئی دھاتاں آپس وچ رلایاں جاندیاں سن۔

اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے ۔ پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔

گیووانی ڈی ویرازانو (1485–1528) فلورنس دا اک سمندری کھوجی سی۔ اوہ فرانس دے بادشاہ دا ملازم سی۔ 1524 وچ اوسنے اتلے امریکہ دے چڑھدے کنڈیاں دا کھوج لایا تے اوہ نیویارک دے کول تک آیا۔ نیویارک وچ ویرازانو-نیروز پل اوہدے ناں تے اے۔

پہلے چھ ادھیائے وچّ ہی ونجارا بیدی دی اس کتاب دا منورتھ تے نچوڑ شامل ہے۔ جس ادھین اوہ لکھدے ہن کہ مدھکالن کتھا ساہت نوں عامَ طور تے لوکدھارا اتے لوک کہانیاں دی پرمپرا توں نکھیڑکے سمجھن دا یتن کیتا جاندا ہے،پر اجیہا ادھٔین اپورن تے آنشک ہے۔ ونجارا بیدی نے کتھا ساہت دا بھانوے اوہ لپی بدھّ روپ وچّ پراپت ہویا ہے اتے بھاویں موکھک پرمپرا دوارا وچردا ساڈے تکّ پجا ہے،نوں سمچّ روپ وچّ لوکدھارا دے پرپیکھ وچّ ادھٔین کیتا ہے۔ ایہہ اپنے آپ وچّ ہی اک ولکھن اتے روچک یتن ہے۔ مدھکالن کتھا ساہت دی سرجنا وچّ پورانک کتھاواں تے بودھی ادھواناں،سامی کتھاواں تے روڑیاں،بھگتی لہر ورگیاں پرورتیاں دے پربھاو دا وی ذکر کیتا ہے۔ اس دے انترگت ہی کتھانک روڑھیاں تے روڑھ کتھاواں دے انتر نوں وی درسایا گیا ہے کہ کتھانک روڑھی کسے کتھا کہانی دا اوہ چھوٹے توں چھوٹا اکائی تتّ ہے،جو اپنے آپ وچّ سمپورن ارتھ رکھدا ہے اتے مڈھ قدیم توں وار وار دہرائے جان کرکے کتھا پرمپرا دا انگ بن گیا ہندا ہے۔ ونجارا بیدی نے کتھانک روڑھیاں نوں تنّ قسم دیاں منیا ہے:-

ایہہ نہر چناب دریا توں مرالا دے لاگیوں بی آر بی ڈی لنک نہر دے نکلن دے تھاں توں کجھ اپروں نکل کے راوی چ آ ڈگدی اے تاں جو خالی پئی راوی نوں فیڈ کیتا جا سکے تے پانی اگوں نکلن والیاں نہراں دے کم آ سکے ۔

پنجابی لوک-گیتاں دا اک وڈا حصہ جنم توں لے کے موت، رشتیاں، ساکاں-سبندھیاں اتے میلیاں-تیوہاراں نال سبندھت ہے۔ عورتاں/کڑیاں دے لوک-گیت اوہناں دے نازک احساساں، سبھاء، ریجھاں، چاواں، شوق اتے اوہناں دے نیویں سماجی درجے آدی نوں بیان کردے ہن جدوں کہ مرداں دے لوک-گیت اوہناں دی آزاد طبیعت، محنتی سبھاء اتے طاقت دی ترجمانی کردے ہن۔ لوک-گیت بچے دے جنم توں شروع ہو کے، اسدے نام رکھن، ویاہ، رشتے، ساک-سبندھیاں وغیرہ حالتاں وچوں لنگھدے ہن۔ ویاہ موقعے سہاگ، گھوڑیاں، سٹھنیاں، سہرا، سکھیا آدی گیت ہن۔ سہاگ اتے سکھیا کڑی نال سبندھت ہن جدکہ سہرا اتے گھوڑیاں منڈے نال سبندھت ہن۔ دھی دے جذباتاں اتے چاواں-ملھاراں دی پنجابی لوک-گیتاں وچ خاص تھاں ہے جہناں راہیں اوہ اپنے باپ نوں اس لئی چنگے لوک اتے گھر لبھن لئی کہندی ہے اتے استوں بناں اپنی ماں اتے سہیلیاں لئی وی اپنے وچار پیش کردی ہے۔ سبھاء اتے لمبائی پکھوں بہت سارے لوک گیت ملدے ہن جنھاں وچ گھوڑیاں، سہرا، سہاگ، سکھیا،ماہیا، ٹپے، بولیاں، چھند، لوریاں، ہیئرا وغیرہ شامل ہن۔
مارچ 1924ء چ مصطفی کمال پاشا اتاترک نے ترکی دے علاقے آزاد کروا کے جمہوریہ دے قیام دا اعلان تے اپنی صدارت دا اعلان کر دتا تے ترکی توں خلافت دا خاتمہ کر دتا ۔

جدوں نمی صرف گیاراں سال دی سی، تاں اسدی ماں اچانک مر گئی اسنوں اپنی دادی دے نال ایبٹ آباد وچّ رہن لئی بھیجیا گیا سی۔ نمی دا پیؤ میرٹھ وچّ رہن اتے کم کرن لگا। 1947 وچّ بھارت اتے پاکستان دی ونڈ دے نال، بہت سارے پرواسیاں اتے پناہ گیراں وچّ نمی اتے اس دی دادی سی۔ نمی دی چاچی جوتی، جو کدے آگوُ فلم سٹار سی، اسدا بمبے وچّ گھر سی۔ ایہی اوہ جگہ سی جتھے اوہ اتے اسدی دادی نے ٹکانا کیتا۔ جوتی دے شوہر ایم درانی وی مقبول اتے مہان بھارتی گائک، ایکٹر اتے سنگیت ڈریکٹر سن۔

اس وچّ چودی نام دی کڑی ویر پیار دے گیت بہت پیار نال گاؤدی ہے کوئی وی اس دا مقبلا نہی کر سکدا۔ اس وچّ بھین بھرا دے پیار دے گیتا نوں لیکھک اکٹھے کر لیدا ہے۔ کڑی سہرے گھر وچّ کاواں نوں اپنے بھرا نوں سنیہا دے لئی کہندی ہے۔ جویں

ڈنگراں نوں بیماری توں بچاؤن لئی ٹونے کیتے جاندے۔ٹونے دے دن پنڈ دی ناکہ بندی کیتی جاندی۔جنی شکھت ناکہ بندی اوہناں ہی ٹونا شپھل منیا جاندا ۔اس دے انش :چھٹے دینا، پنڈ کیلنا، چلھے اگّ نہ پاؤنا آدی ۔

رابرٹ بوائل (1627-1691) نوں نویں کیمسٹری دا موڈی کیا جاندا اے اوہنے بوائل دے قنون راہیں کیمسٹری وچ سائنسی انقلاب دی نیو رکھی۔ لیوائزر (1743-1794) دی مادے بارے سوچ تے جان ڈالٹن دا ایٹمی ماڈل کیمسٹری نوں پنگھوڑے وچوں کڈ کے جوان کردیندے نیں۔ جوزف بلیک نے 1754 وچ کاربن ڈائی آکسائڈ نوں وکھریاں کیتا۔ 1774 وچ جوزف پریسٹلے تے کارل ولہلم شیل نے آکسیجن نوں بلیا۔ ناں 'آکسیجن' لیوائزر نے 1777 وچ رکھیا۔ لیوائزر نے کیمیائی ترکڑی دے ورتن نوں عام کیتا، آکسیجن بارے دس کے فلوجسٹن سوچ نوں روکیا تے ناپ تول دا نواں پربندھ وی لیایا۔ اوہنے کیمسٹری سادہ بولی وچ لکھی تے ایہنوں فیر عام لوکاں نوں وی سمجھ آن لگ گئی۔ اوہدے ایہ کم کیمیائی انقلاب دا مڈھ سن۔ ایسے لئی اوہنوں کیمسٹری دا پیو کیا جاندا اے۔ جوزف پراؤسٹ نے ایہ گل دسی جے عنصر کمپاؤنڈ بنن ویلے سادہ تے اک گنتی نال رلدے نیں۔ فریڈرک ووہلر (1800 – 1882) نے 1828 وچ یوریا نوں لباٹری وچ بنا کے ایہ گل دسی جے کئی کیمیکل کمپاؤنڈ لباٹری وچ وی براۓ جاسکدے نیں۔ الساندرو وولٹا نے کیمیائی بیٹری بناکے الیکٹروکیمسٹری دا مڈھ رکھیا۔ 1800 وچ ولیم نکلسن تے یوہان رٹر پانی نوں ہائڈروجن تے آکسیجن وچ الیکٹرولائسس ول نال ونڈ دے نیں۔ مائیکل فراڈے کئی گیساں نوں پانی سار بنان وچ جت گیا۔ ہمفری ڈیوی نے 1807 وچ الیکٹرولائسس دے ول نال پوٹاشیم، سوڈیم، بیریم ،کیلشیم تے میگنیشیم لبے۔

1893 چ گاندھی اک ہندستانی کمپنی دادا عبداللہ اینڈ کمپنی چ اک سال لئی کم لئی نٹال دکھنی افریقہ آگیا جیہڑا کہ اوس ویلے برطانوی سلطنت دا اک انگ سی۔

اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے جھیویں سوئے (لنڈو) 6آر نہر دا پانی لگدا اے ۔اس پنڈ دے ناں نال 6آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔

اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے ستویں سوئے (لنڈو) 7آر نہر دا پانی لگدا اے ۔اس پنڈ دے ناں نال 7آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔

چک 63 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اشناک مچھیاں سمندری پانیاں وچ پانی پتھراں دی واسی نیں۔ ایہناں دے پنڈے دبے، پتلے تے رنگلے ہوندے نیں۔ ایہ پکھڑوں مچھیاں نال رلدیاں نیں وکھالے وچ پر اک وکھراپا اے جے ایہناں گلپھڑیاں دے اگے تکلے لگے ہوندے نیں۔ ایہناں دے مونہہ نکے ہوندے نیں تے پاسے دے پر وڈے۔ پؤری اشناک مچھی ایس ٹبر دی سب توں وڈی مچھی اے جیہڑی 60 سینٹی میٹر (24 انچ) تک لمی ہوسکدی اے۔ دوجے پاسے سینٹروپائج ٹوکرے دیاں مچھیاں ایس ٹبر وچ سب توں نکیاں نیں تے 15 سینٹی میٹر (5.9 انچ) تک جاندیاں نیں۔ ریندے ٹبر دا مدرا ناپ 20 توں 30 سینٹی میٹر (7.9 توں 11.8 انچ) تک ریندا اے۔ نکیاں مچھیاں پانی گھراں وچ رکھن لئی پسند کیتیاں جاندیاں نیں تے وڈیاں کھان لئی۔ رانی اشناک مچھی 45 سینٹی میٹر (18 انچ) تک جاندی اے۔

بلغاریہ براعظم یورپ چ بلقان دے علاقے چ واقع دیس اے اسدا راجگھر صوفیہ شہر اے ۔ بلغاریہ انتظامی طور اتے 28 صوبےآں ، جنہاں نوں مقامی طور اتے اوبلاست آکھیا جاندا اے ، چ ونڈیا ہویا اے ۔ بلغاریہ دے ہر صوبے دا ناں اس صوبے دے راجگڑھ دے ناں اتے اے ۔

سنہ 1163ء چ شیرکوہ نے نور الدین زنگی نوں قائل کیتا کہ اوہ اسنوں [مصر] بھیجے تاکہ سلطنت فاطمیہ دا مسئلہ حل کیتا جاسکے ۔ اس سفر چ صلاح الدین ایوبی وی اسدے نال سی ۔ کئی مشکل مرحلےآں دے بعد 1169ء چ شیرکوہ دا فاتح دستہ قاہرہ چ داخل ہوئیا ، پر 2 مہینے بعد ای اس دا انتقال ہوگئیا تے اسدیاں ذمہ داریاں اسدے بھتیجے صلاح الدین نے سمبھالیاں ، جس نے نور الدین دے انتقال دے بعد ایوبی سلطنت دی بنیاد رکھی ۔

ونڈرلا ہولیڈے لمیٹڈ، بھارت دی اک موہری انٹرٹیننگ پارک ڈزائیننگ اتے اوپریٹنگ کمپنی ہے، اس دا مکھ دفتر بدائی دے نیڑے ہے جو کے بنگلور تو 28 کلو میٹر (17 میل) دور ہے. اس نوں کوچوؤسیپ چٹئلاپیلے اتے اوہنا دے پتر ارن چٹئلاپیلے ولوں چلایا جاندا ہے. ونڈرلا دا اپنا پرچاوا پارک اسدے مکھ پتے تے ہی واقع ہے اتے ایہہ اکتوبر 2005 تو چل رہا ہے. ایہہ پارک 82 اےکڑ (33 ہیکٹیئر) وچّ پھیلیا ہویا ہے. ونڈرلا کوچی جو کہ کمپنی دا پہلا پرچاوا پارک سی سنّ 2000 وچّ شروع ہویا سی. کمپنی دا تیسرا پرچاوا پارک پروجیکٹ ونڈرلا حیدرآباد اپریل 2016 وچّ شروع ہویا سی. ایہہ پارک 7.5 بلیئن بھارتی روپے (110 ملیان یو ایس ڈالر) دے خرچے نال شروع کیتا گیا

چلی براعظم دکھنی امریکہ دا اک دیس اے اس دے 12 انتظامی علاقے تے اک میٹروپولیٹن شہر اے ۔ لاس لاگوس ریجن چلی دے 12 علاقےآں چوں اک ریجن اے اسدا انتظامی مرکز پیترو مونت شہر اے ۔

اچیاں اپجاؤ چنگی نکاسی والیاں مولسولاں توں لے کے بھاری تککاؤن والے vertisols, ایسڈ آکسیسلاں، پیٹی ہسٹولانس، چورااے اتے آئیسس تکّ بہت ساریاں مٹی تے گنا وادھا کیتا جا سکدا اے۔ بھرپور سنہری اتے پانی دی سپلائی دوویں گنا پیداوار ودھاؤندے ہن۔ اس نے ماروتھل دیساں نوں چنگیاں سنچائی سہولتاں حاصل کیتیاں ہن جویں کہ مصر سبھ توں ودھ اپج والے گنے دی کاشت والی تھاں اے۔

سویٹزرلینڈ یورپ دے وشکار ایدیاں وڈیاں رہتلاں وچ وسریا اے جنہاں نے سوئس بولیاں تے رہتل تے رنگ پایا اے۔ ایتھے 7،952،600 لوک وسدے نیں جنہاں وچوں 1،81400 یا 22٪ لوک بدیسی نیں تے ایتھے او کم کاج لئی آۓ نیں۔ سوئس لوکاں وچ جرمن سب توں چوکھے فیر فرانسیسی تے فیر اطالوی آندے نیں۔ بدیسی لوکاں وچ اطالوی سب توں وڈی ٹولی (17.3%) نال نیں۔ سویٹزرلینڈ دے بعوتے لوک سعائی نیں تے 43٪ لوک کیتھولک نیں۔ 35٪ پروٹسٹنٹ نیں۔ 4.5٪ مسلمان نیں تے 2٪ ارتھوڈکس نیں۔ سوئس سوانیاں دی اوسط عمر 84.6 تے جنیاں دی 80.2 اے۔

تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
آپریشن گرین ہنٹ بھارتی فوج دی بھارت وچ نکسلیاں دے خلاف لڑائی نوں کیندے نیں۔ ایہ لڑائی نومبر 2009 نوں ٹری۔ بھارتی فوج اس لڑائی نوں جت کہ بھارتی کمیونسٹ پارٹی دے اثر نوں اپنیاں 5 ریاستاں توں مکانا چاندی اے۔ گرین ہنٹ ناں چھتیسگڑھ دی پولیس نیں رکھیا سی جدوں اوناں نیں اپنی ریاست وچ پارٹی نوں مکا دتا۔

اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے ۔ پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔

ونڈ سرپھنگ نے اپنے کھیڈا وچّ سروپ واسطے بہت لمبے ویلے تکّ سنگھرش کرنا پیا۔ "ونڈسرفر" شبد نوں ٹریڈمارک دے طور تے حاصل کرن واسطے، اس کھیل وچّ حصہ لین والیا نے "سیل بورڈنگ" اتے "بورڈسیلنگ" ورگے سبدا دا پریوگ کرن واسطے اتساہت کیتا گیا۔ ونڈسرفنگ مکھ طور تے اک غیر-مقابلے دے آدھار تے کیتی جاندی اے۔ ہالاکِ سنگٹھت مقابلے اولمپکس سمیت دنیاں بھر دے سارے پدھراں اُتے ہندے ہن۔ مقابلے والیاں ونڈسرپھنگ وچّ خاص پھارمیٹاں وچّ فارمولا ونڈ سرفنگ ، سپیڈ سیلنگ، سلیلوم، کورس ریسنگ، ویو سیلنگ، سپریکس اتے فریسٹائل شامل ہندے ہن۔

شکاگو واٹر ٹاور، شکاگو امریکہ وچ اک ویکھن تھاں اے۔ ایہ ٹاور اک وڈے پمپ لئی جھیل مشی گن توں پانی کھچن لئی بنایا گیا سی۔ ایہنوں 1869 وچ بنایا گیا سی۔

اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔

گرلین دی شروعاتی فلم ہندی فلم انڈین بابو ہے۔ اس توں بعد اسنے ہندی فلم "کچھ تو گڑبڑ ہے" فلم وچّ اک اناتھ ریا دی بھومکا نبھائی۔ اسنے تیلگو سنیما وچّ "ایدھم" فلم توں اپنے کیریئر دی شروعات کیتی اتے اس توں بعد کئی تیلگو، کنڑ اتے تامل فلماں وچّ کم کیتا۔

میلوش ماتسوؤریک دا جم 2 دسمبر 1926 نوں کرومیرز وچّ ہویا سی۔ اس نے اپنے جیون وچّ کئی طرحاں دے پیشے اپنائے۔ 1953 توں 1960 تکّ اوہ کلا دے اتہاس دے استاد رہے۔ بعد وچّ اوہناں نے باراندوو فلم سٹوڈیؤ وچّ ناٹک کار دا کم کیتا۔ اوہناں نے بچیاں لئی کتاباں لکھن دے علاوہ کئی چہلبازیاں اتے ٹیوی سیریز لکھیاں۔

اپریل 1917 وچ لڑائی توں تنگ آۓ لوک اٹھ کھڑے ہوۓ تے روسی زار نکولس II نوں راج چھڈنا پیا۔ لینن اوسے ویلے روس اپڑنا چاہندا سی پر ایہ پہلی وڈی لڑائی دے وشکار ایڈا سوکھا کم وی نئیں سی۔ اوہ سویٹزرلینڈ وچ سی جیدے دوالے لڑن والے دیس سن۔ سمندراں تے روس دے سگی برطانیہ دا راج سی۔ 31 مارچ نوں سوئس کمیونسٹ فرٹز پلاٹر جرمن سرکار کولوں لینن تے اوہدے سنگیاں دی جرمنی راہوں روس واپسی دی اجازت لیندا اے۔ جرمن سرکار ایہناں دی پیسے ٹکے نال وی ہتھ ونڈائی کردی اے۔ 9 اپریل نوں لینن تے نادیہ دوجے روسی سنگیاں نال برن وچ کٹھے ہوندے نین اوتھوں زیورچ راہیں جرمنی اپڑدے نیں جتھے اک اجیچی ٹرین وچ بٹھا کے اتلے جرمنی وچ اک سمندری اڈے تے لجایا جاندا اے جتھوں اک سمندری جھاز وچ بیٹھ کے اوہ سویڈن اپڑدے نیں۔ 16 اپریل نوں اوہ روس اپڑدے نیں جتھے اوہناں نوں جی آیاں نوں کیا جاندا اے۔

پیٹرک بلیکٹ (18 نومبر 1897- 13 جولائی 1974) اک انگریز تجرباتی فزکس گرو سی جنے "بدل خانہ"، "کاسمک شعاواں" تے "پیلیومقناطیسیت" تے کم کیتا۔ اوہنوں 1948 وچ فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔

اسلام دی رازسی طاقت فیلن دے نال اسلام دا اثر وکھ-وکھ ملکاں تے جدوں ودھن لگا تاں ایہناں ملکاں دے وکھ-وکھ پراچین گرنتھاں دا عربی وچّ التھا ہون کارن ایہناں دی وچاردھارا دا صوفی مت دے نکاس اتے ترقی اتے بہت اثر پیا۔ بدھ مت، ناسٹکمت، نوئپھلاتونواد اتے مانیمت دے اجیاے کئی وچار راے ہن جو کہ صوفی مت وچّ صاف ویکھے جا سکدے ہن۔ جو اس طرحاں ہن:-
عام واک وچ صرف اک سوماتحت اپواک ہندا اے ۔ اس سوماتحت اپواک وچ صرف اک کریا واکنش آ سکدا اے، جسدا روپ کالکی ہندا اے ۔ اس کریا واکنش نال ہور باقی کریا واکنش آ جاندے ہن جویں:- نانوَ واکنش، وشیشن واکنش، کریا وشیشن واکنش آدی جڑ کے اپواک دا پھلار کر سکدے ہن ۔ عام واکاں نوں سمجھن لئی ایہناں واکنشاں دے آپس وچ جڑن دی عمل نوں سمجھنا ضروری ہندا اے ۔ ایہناں واکنشاں دے آپسی سمضموناں دے بنیاد تے عام واکاں دے کجھ مقررہ پیٹرن ویکھے جا سکدے ہن، جو اس پرکار ہن:-

پاکستان وچ گوالیار گھرانے استاد غلام حسن شگن اتے شام چوراسی گھرانے دے استاد نیاز حسین شامی (مرحوم) دُھرپد، خیال توں اَڈ ٹپہ وی بہت وَدھیا گاؤندے سن۔ ٹپہ گائیکی وچ بڑی محنت اتے ریاض دی لوڑ اے۔ ایسے وجہوں نویں پیڑی دے گائیک ایس نوں ہتھ نہیں پاؤندے۔ ہُن تے پوراں تے گِنے ٹانویں ٹانویں کلاکار ہی ایس میدان وچ رہ گئے نیں۔ گوالیار، کلکتہ، بنارس، شمالی بھارت اتے بنگال وچ جتھے چوکھا ٹپہ گایا جاندا سی، اج اوتھے ٹانویں ٹانویں ٹپہ گائیک رہ گئے ہن۔ ایہہ ڈاہڈے دُکھ دی گل اے کہ ٹپے ورگے اُتم، وڈی اتے اُچی صنف اج اپنی ہی جم بھُومی وچوں مُک گئی اے۔ پنجاب دے ایس انمول یوگدان اتے گائیکی انگ نوں اج اسیں کیویں بچاواں گے؟

1883 وچّ جدوں اوہ 13 ورے دا سی اوہناں دی شادی 14 ورے دی اک کڑی کستوربا ماکھنجی نال کر دتی گئی۔ کستوربا نوں لوک پیار نال با کہندے سن۔ ایہہ شادی اک بال شادی وجوں کیتی گئی سی جو اس وقت اس علاقے وچّ ایہہ ریت عامَ سی۔ پر نال ہی اتھے ایہہ ریتی وی سی کہ نابالغ دلہن نوں پتی توں الگّ اپنے ماں باپ دے گھر زیادہ وقت تکّ رہنا پیندا سی۔ اس سارے جھنجٹ وچّ اسدا سکول ولوں اک سال ماریا گیا۔ 1885 وچّ، جدوں گاندھی جی 15 سال دے سن تد اوہناں دی پہلی اولاد ہوئی۔ لیکن اوہ صرف کچھ دن ہی زندہ رہی۔ اسے سال دی شروعات وچّ گاندھی جی دے پتا کرمچند وی چل بسے۔ بعد موہن داس اتے کستوربا دے چار بیٹے ہوئے سن - ہری لال 1888 وچّ، منی لال 1892 وچّ، رام داس، 1897 وچّ، اتے دیوداس 1900 وچّ پیدا ہویا۔ پوربندر وچّ مڈل سکول اتے راجکوٹ وچّ ہائی سکول دونوں وچّ ہی پڑھائی پکھوں گاندھی جی اک اوسط ودیارتھی ہی رہے۔ اوہناں نے اپنی میٹرک بداؤنگر گجرات دے سملداس کالج توں کجھ پریشانیآں دے نال پاس کیتی اتے اوہ اس سمیں اتھے ناخوش ہی رہے کیونکہ پروار اوہناں نوں برسٹر بنانا چاہندا سی۔

سنہری ڈنگی جنوراں دی اک برادری ڈنگنے دی تھالی جیون ٹولی دی اک ونڈ اے۔ ایہدی سنہری مورت باہجوں ایہدا ایہ ناں پیا۔ ایہ چڑھدے ماٹھے وڈے سمندر وچ کینیڈا توں میکسیکو تک ہوندی اے۔

مسجد حضرت بل بھارت دے زیرانتظام ریاست جموں تے کشمیردے دارالحکومت سری نگر وچ واقع اک مشہور مسجد تے درگاہ ہے۔ اس مسجد دی خصوصیت ایہ ہے کہ ایتھے پیغمبر اسلام محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دے موئے مبارک محفوظ نیں جنہاں دا لوک خاص مواقعے اتے زیارت کرن دا شرف حاصل کردے نیں۔

ایہ ہر سال ہونوالی چوڑے پتیانوالی بوٹی اے۔ ایہ اوئی بیجی والے تھانواں، سڑکاں دے کنڈیاں تے پٹیاں تھانواں تے ہوندا اے۔ پورا اگیا بوٹا 2 فٹ (60 سینٹی میٹر) لما ہوندا اے تے زمین تے بچھیا ہوندا اے۔ پھل (3-6 ملی میٹر لمے) نکے، پیلے تے گچھے وچ ہوندے نیں۔ ٹاہنی دے انت تے 2 توں 10 تک ہوندے نیں۔ بی پھلی وانگوں ہوندا اے تے گول چکر بنیا ہوندا اے جیدے کنڈیاں تے کنڈے بنے ہوندے نیں۔ بی پہلے ہرا تے نرم ہوندا پر فیر پؤرا تے پینڈا ہوجاندا ے۔

رابرٹ کلائیو ہندستان چ ایسٹ انڈیا کمپنی دی فوج چ میجر جرنل دے رینک تے سی اونے بنگال تے مل مارن تے ہندستان چ برطانوی سلطنت دی نیو رکھن چ ود کم کیتا۔ 1757 چ پلاسی دی لڑائی چ بنگال دے نواب سراج الدولہ نوں ہرایا۔
کیمسٹری مادے دی سائنس جیدے وچ کمیائی مادیاں دے آپس وچ رلن، ایہناں وچ تبدیلاں تے مادے دی اندر دی بنتر نوں پڑھیا جاندا اے۔ کیمسٹری ایٹم تے ایٹم دے دوجے ایٹماں نال جڑن تے کیمیائی جوڑاں بارے دسدی اے۔

اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔

باؤہاؤس اک ایسی سوج، اک ایہوجے سکول دا ناں اے جیدے چ مستریاں دے کم تے فائن آرٹس دونویں رل جاندے نیں۔ باؤہاؤس سکول دی نیہہ والٹر گروپیاس ، لڈوگ مائیز فان ڈیر روہے تے ل کاربسے نے رل کے رکھی۔

مدھکالین پنجابی کتھا روپ تے پرمپرا کتاب ونجارا بیدی ولوں لکھی گئی ہے۔ ایہہ کتاب تنّ حصیاں وچّ ونڈی نظر آؤندی ہے۔ پہلے حصے وچّ بیدی نے ترتیب وار مدھکالن(قرون وسطی) کتھا ساہت ،مدھکالن کتھا ساہت دی سرجنا،مدھکالن کتھا ساہت دیاں سرجن پرورتیاں،کتھانک روڑیاں تے روڑ کتھاواں،پنجابی کتھا پرمپرا،مدھکالن کتھا سنسار وغیرہ بارے چرچہ کیتی گئی ہے۔ اس توں بعد 26 دے لگبھگ کتھا روپاں دی وستار پوروک ویاکھیا کیتی ہے۔ پستک دے آخری دو بھاگ سرلیکھ انتکا نمبر 1 اتے انتکا نمبر 2 ادھین درج ہن۔ جس وچّ پہلاں چرچہ کیتے جا چکے کتھا روپاں دیاں ادھارناں وجوں کتھاواں درج ہن۔

جون 1891 وچّ پڑھائی پوری ہون تے ہندوستان واپس آ گئے، جتھے اوہناں نوں اپنی ماتا دی موت دا علم ہویا۔ پہلاں جان بجھ کے اسنوں سوچت نہیں سی کیتا گیا۔ لیکن ممبئی وچّ وکالت کرن وچّ اوہناں نوں کوئی خاص کامیابی نہیں ملی۔ اوہناں لئی وکالت کرنا اوکھا سی، عدالت وچّ شرماکل سبھا ہون دی وجہ اوہناں نوں بولنا بڑا اوکھا لگدا سی۔ پھر اک ہائی سکول استاد دے طور تے ززوکتی کم دے لئی ردّ کر دتے جان تے اوہناں نے دعویداراں دے مقدمے لکھن دے لئی راجکوٹ نوں ہی اپنا مقام بنا لیا پر اک انگریز افسر دی حماقت دی وجہ ایہہ کاروبار وی چھڈنا پیا۔ اپنی آپ بیتی وچّ، اوہناں نے اس واقعہ نوں بیان اوہناں نے اپنے بڑے بھائی دی طرف توں پیروی دی ناکام کوشش دے طور تے کیتا ہے۔ ایہی اوہ وجہ سی جس کرکے اوہناں نے 1893 وچّ اک بھارتی فرم دادا عبداللہ اینڈ کمپنی نال اک سالا اقرار تے نیٹال، دکھنی افریقہ جو اس وقت انگریزی سلطنت دا حصہ ہندا سی، جانا منّ لیا سی۔

ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان صدوق ایران دے صوبہ یزد دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز صدوق شہر اے۔

مغلاں دی ایہہ حکومت جنگ آزادی 1857ء تک رہی تے جدوں غدر دے دوران انگریز فوج نے دلی تے مل مار کے اوس ویلے دے بادشاہ بہادر شاہ ظفر نوں لال قلعے توں نکلن دا حکم دتا تے اسنوں شہر دے دکھن چ واقع قطب مینار دے احاطے چ منتقل کر دتا ۔ سن 1857ء توں 1947ء تک ایہہ قلعہ برطانوی فوج دے قبضے چ رہئیا تے جتھے اوہناں نے ہندستانی قیدیاں نوں قید چ رکھئیا ۔

ایہناں نہراں ادھین سندھ دریا توں کھبے پاسے اتے چناب دے سجے پاسے توں نکلدیاں نہراں آؤندیاں سن ۔ ایہہ اس کھیتر دے سرداراں نے بنائیاں اتے مہاراجہ رنجیت سنگھ دے گورنر ساون ملّ نے ایہناں وچ سدھار لیاندا ۔ پنجاب تے برطانوی مل مگرں ڈپٹی کمیشنر تحت رہیاں اتے 1880 وچ پنجاب دے نہری محکمے نوں تبدیل کر دتیاں گئیاں ۔ ایہناں نہراں دے ناں ہن موہن واہ، ریات واہ، راجو، کھداداد، جاکری، تھل، کالو، سنداد، راج، ریہڑو، عظیم واہ، کچپک، سیدواہ، رکھ، مرادواہ، لنڈا، خیرپور، نبی پور، سلطان پور، کھانواہ آدی ۔ وڈیاں نہراں تے ڈسٹریبیوٹریاں دی لمبائی 1138 میل سی اتے اوہناں دا ڈسچارج 2570 کیوسکس سی۔
یونان یورپ دا اک دیس اے جہڑا براعظم دے دکھنی حصے چ بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر ایتھنز شہر اے ۔ یونان انتظامی طور اتے 13 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں یونانی بولی پریفیری آکھیا جاندا اے ۔

روس اک وفاق اے تے 1 مارچ 2008ء توں اسدیاں 83 وفاقی اکائیاں نیں ۔ 1993ء چ اسدے وفاقی علاقےآں دی گنتی 89 سی ، پر 2008ء چ ایہہ گھٹ کے 83 ہوگئی ، اسدی وجہ مختلف علاقآں نوں ملا کے نویں علاقے بنانا اے ۔ روس دے صوبےآں نوں اوبلاست آکھیا جاندا اے ، اس ویلے روس دیاں 83 وفاقی اکائیاں چوں 46 اوبلاست نیں ۔ اوبلاست دا گورنر وفاق نامزد کردا اے تے پارلیمنٹ دا انتخاب مقامی طور اتے ہندا اے ایوانووا اوبلاست روس دے 46 اوبلاستاں چوں اک اوبلاست اے ، اسدا راجگڑھ ایوانووا شہر اے ۔

1847 چ ایتھے اک نکی سول وار ہوئی جینے سوئس لوکاں نوں اک جٹ ہون ول موڈدتا۔ سویٹزرلینڈ والیاں نے امریکی ادھارن تے اک وفاقی آئین بنایا جیدے وچ کینٹنان نوں چوکھے حق ملے سن۔ سوئس پارلیمنٹ دو انکاں نال رل کے بندی اے۔سوئس قنون نوں پلٹن لئی لوکاں دی پچھ ضروری اے۔ ناپ تول دا اک پربندھ لاگو ہویا تے 1850 وچ سوئس فرانک نوں سویٹزرلینڈ دی اکو کرنسی بنا دتا گیا۔

جدوں اوہدا 3 سال دا دیس نکالا مکیا تے روسی سرکار نے اوہنوں سینٹ پیٹرزبرگ جان توں روکدتا۔ جولائی 1900 وچ اوہ لیندے یورپ اپڑدا اے۔ جرمنی توں اوہ روس وچ مارکسی سوچاں نوں اگے ودھان تے انقلاب لیان لئی اسکرا دے ناں نال اخبار چلاندا اے۔ اوہدے اخبار وچ کئی مشہور یورپی لکھاریاں نے لکھیا تے ایہ اخبار لک لکا کے روس اپڑدا۔

کرلیاں وچوں کئی سپ وی ایتھے دھپ ے علاقیاں وچ ملدے نیں۔ اتلے پہاڑاں تے جورا وج وائپر وی جیندا اے۔ سب توں عام تے انزریلے سپ گھآ سپ تے ڈائس سپ نیں۔

وکٹوریہ ایند ایلبرٹ میوزیم، لندن انگلینڈ چ دنیا دا سجاوٹی چیزاں دا سب توں وڈا میوزیم جتھے 4.5 ملین توں بعوتیاں چیزاں نمیش لئی ہیگییاں نیں۔ اے شہزادہ ایلبرٹ تے ملکہ وکٹوریہ دے ناں تے 1852 چ بنایا گیا تے ہولی ہولی وددا گیا تے ہن اے 12۔5 ایکڑ تھاں تے تے ایدے ج 145 گیلریاں نیں۔

سنیل دت ہندی فلماں دا اداکار فلماں بنان والا تے سیاستدان سی۔ سنیل دت 1926 چ ضلع جہلم دے اک پنڈ خورد چ جمیا۔ اودی پیلا نان بلراج سی۔ پاکستان بنن تون مگرون اودا ٹبر ہندستان چلا گیا۔ فلماں چ کم کرن دا شوق اونوں بمبئی لے گیا۔ اودی پیلی فلم پلیٹ فارم سی جیڑی 1955 چ بنی۔ مدر انڈیا اودی تے نرگس دی 1957 دی ہٹ فلم سی۔ 1958 چ اونے نرگس نال ویاہ کرلیا۔ سنیل نے 2007 تک فلماں چ کم کیتا۔

ونڈرلا دیا دو کھوج (R&D) یونٹا ہن جو کہ بینگلور ارے کوچن وچّ ہن. پارک دیا رائڈس کھوج ٹیم دوارا بنائیا گئیا ہن، XD-Max اتھے اک بہت ہی مشہور 4ڈی رائڈ ہے. ونڈرلا دی کھوج (R&D) یونٹ اپنے پرچاوا پارک واسطے خود رائڈ ڈزائن اتے تیار کردیا ہن. ونڈرلا نے بھارت دی سبھ تو وڈی اتے لمبی فرس ویل (دا سکائی ویل) اپنے بینگلور دے پارک وچّ تیار کر کے لگائی ہے

چک 327 ڈبلیو بی ضلع لودھراں دی تصیل دنیاپور دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔

چک 424 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
آزادی توں بعد سرجیت بھارتی کمیونسٹ پارٹی دے ای ایم ایس نبوندریپد، پی سی جوشی، ایس اے ڈانگے، بی ٹی رندیوے، اے کے گوپالن، اجے گھوش، پی رامامورتی، پی سندرئیا، کامریڈ واسوپنئیا، جیوتی باسو، پرمود داس گپیؤ، راجیشور راؤ، سوہن سنگھ جوش اتے سمر مکھرجی ورگے سرکڈھّ لیڈراں وچ شامل سن۔

الیگزنڈر ڈوما 24 جولائی 1802 نوں پکارڈی فرانس وچ جمیا۔ اوہدہ دادا فرانسیسی تے دادی ٹاہیٹی دی زنانی سی۔ اوہ 20 وریاں دا سی جدوں پیرس آیا میگزیناں لئی لکھن لگ گیا۔ تھیٹر لئی ڈرامے لکھے۔ ڈرامیاں مگروں اوہ ناول ول آیا۔ اوہدے ودیا ناول ایہ نیں:

کئی ودواناں نے ایہہ حوالہ دتا ہے کہ بون دھرم اتے ہندو دھرم دے بھگوان شیو وچّ بہت - ساریاں تیرتھ اتے ہور یکسانیت ہے ۔ مثلاً مانسروور اتے کیلاش پہاڑ (کیلاش پربت) دوناں ہی دھرماں وچّ پوتر منے جاندے سن اتے ہندواں لئی شیو دے کارن خاص اہمیت رکھدے ہن ۔ ایسے طرحاں بہت - سارے تبت وچّوں نکلن والے دریا وی ہندوآں اتے بون دھرمیاں لئی مذہبی عقیدت دے تھاں ہن ۔ کجھ ودواناں دا سوچنا ہے کہ ایہہ ممکنا: پرانے بون دھرم دا ہندو دھرم اتے اثر ہو سکدا ہے ۔ ہور کہندے ہن کہ شاید کشمیر توں شیو - عقیدت منداں دے تبت جان نال بون دھرم وچّ ہندو - اثرات شامل ہو گئے ۔ کئی آریا - ہندو مڈہبی ہستیاں ، مثلاً یمراج , وی بون - عقیدت منداں ولوں تبت وچّ بودھی اثر توں پہلاں توں ہی آدر یوگ سی اتے تبت وچّ اوس دیاں بون مورتاں پرانے ویلے توں ہی بندیاں آئیاں ہن ۔

گوجرا پاکستانی پنجاب دے ضلع منڈی بہاؤالدین دی تحصیل ملکوال دا اک وڈا پنڈ اے۔ ایہہ منڈی بہاوالدین شہر توں کول کول ۲۵ کلومیٹر دور سرگودھا جان والی سڑک تے اے۔

نیلا شام اک لکڑ ویل اے جیہڑی 15–20 میٹر تک جاندی اے اگر کسے رکھ دا آسرا ہووے۔ پتے ہتھ ونگوں انگلاں بناندے نیں تے جیدیاں 3 توں 7 تک انگلاں ہوسکدیاں نیں جیہڑیاں 10–18 سینٹی میٹر تک لمیاں ہوندیاں نیں۔ پھل دا قطر 10 سینٹی میٹر تک ہوسکدا اے۔ پتیاں چٹیاں نیلیاں ہوندیاں نیں تے پھل مالٹے رنگ دا 6 سینٹی میٹر لما تے 4 سینٹی میٹر قطر دا ہوندا اے جیدے وچ کئی بی ہوندے نیں جنہاں نوں میمل تے پنچھی کھاندے نیں۔ انسان وی کھاندے نیں پر ایہدا سواد نئیں ہوندا۔ ٹراپیکل ہون باہجوں سارے ورے پھل دیندا اے۔

بریٹیش سامراج وچ، 1833 دے بعد غلام آزاد ہو گئے اتے بہت سارے لوک گنے دے باغ لگاؤن اُتے کم نہیں کرنگے، جدوں اوہناں کول اک چون سی۔ گنے دے باغ دے بریٹیش مالکاں نوں نویں کرمچاریاں دی لوڑ اے، اتے اوہناں نے چین، پورتگال اتے بھارت وچ سستے مزدوراں نوں لبھیا۔ لوک اک کما دے ماتحت سن، اک ٹھوس ٹھیکے دا روپ جو اوہناں نے اک مضبوطی دے ویلے مزدوری کرن لئی مجبور کیتا؛ غلام دی نشچت معیاد توں علاوہ، ایہہ غلامی ورگی سی بھارت توں کنڈیالے مزدوراں نوں چکن والی پہلی جہاز 1836 وچ روانہ ہویا۔ گنا پودے لگاؤن لئی مائیگریشن توں بہت سارے نسلی بھارتی، دکھن پوربی ایشیئن اتے چینی لوک دنیا دے وکھ وکھ حصیاں وچ وس گئے۔ کجھ ٹاپو اتے دیساں وچ، دکھن ایشیئن پرواسی ہن جنآبادی دا 10 توں 50 پرتیشت دے وچکار ہن۔ گنا پلانٹے اتے ایشیائی نسلی گروہ فجی، نیٹل، برما، شریلنکا، ملیشیا، بریٹیش گیانا، جمائیکا، ترنیداد، مارٹینیک، فرانس گوائنا، گواڈیلوپ، گریناڈا، سینٹ لوسیا، سینٹ ونسینٹ، سینٹ ورگے دیساں وچ پرفلت بنے رہندے ہن۔

اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
بیرتھ فیسٹیول تھیٹر جرمنی دے شہر بیرتھ وچ اک تھیٹر اے۔ ایہ تھیٹر جرمن موسیقار رجرڈ ویگنر دے اوپیرا کرن ل‏ئی اودے ہتھوں تے اودی صلاع نال بنیا سی۔ ویگنر کول کئی سوچاں سن جے کیویں اکاوپیرا چلنا چائیدا اے۔ اودی سوچ وچ اوس ویلے جرمنی وچ کوئی وی اوپیرا تھیٹر اینے جوگا نئیں سی جتھے اوہدے اوپیرا کیتے جاسکن۔

1912 وچّ، جدوں فراسٹ چالھی سالاں دا سی، اس دیاں کجھ کویتاواں ہی چھپیاں سن۔ اس نے اپنا مرغیخانا ویچ دتا اتے اپنے دادے توں ملے کجھ پیسیاں نال اوہ انگلینڈ گیا اتے اپنا سارا سماں اتے شکتی کویتا دے لیکھے لا دین دا پرن کیتا۔ اتھے فراسٹ ایزرا پاؤنڈ نوں ملیا جہڑا جنم توں امریکی سی پر انگلینڈ رہِ رہا سی۔ پاؤنڈ نے فراسٹ نوں اپنیاں کویتاواں چھپواؤن وچّ مدد دتی پر کیونکہ پاؤنڈ اس دیاں کویتاواں دی کانٹ- چھانٹ بہت کردا سی سو ایہہ مترتا بہتا چر نہ چل سکی۔

ایہہ گمبد ستّ منزلا اے، جس دی سبھ توں اپرلی چھت کافی خوبصورت اے۔ اس گمبد وچ 161 پوڑیاں ہن اتے اس گمبد دیاں دیواراں 10-10 فٹّ چوڑیاں ہن۔ سبھ توں ولکھن گلّ ایہہ اے کہ اس گمبد دی کوئی نیہہ نہیں اے اتے نہ ہی اس دے سہارے لئی کوئی مینار اے۔ ایہہ پوری دی پوری عمارت ہی اک پدھرے پتھر اپر کھڑی اے۔ اس گمبد دی ستویں منزل توں سارا شہر دکھائی دندا اے۔ اس دے چارے کونیاں وچ بنے چار مینار اس دی سندرتا وچ وادھا کردے ہن۔ اس دا ماڈل 3 کلومیٹر دور اج وی واقع اے۔ اس گمبد دے اگے پرانے اتے ہتھیاراں دا اجائب گھر بنیا ہویا اے۔

930 وِچّ آئیسلینڈ دے شاسکاں نے وحیا دا سن٘ویدھان لِکھیا سی۔ اوہناں نے التھِنگ (Alingi)، اِک پرکار دی سنسد بنائی جو پِنگویلِر نامک ستھان اُتّے سی۔ ایہہ سنسار دی سبھ توں پہلی سنسد سی جو اج تکّ وی سنچالن وِچّ ہے ۔

راجستھان مرکزی یونیورسٹی ( ہندی : राजस्थान केन्द्रीय विश्वविद्यालय ) جسنوں کہ سییوراج ( ہندی : सीयूराज ) وی آکھا جاندا اے اکّ مرکزی یونیورسٹی اے ، جو کہ بھارت دے صوبے راجستھان دے نگر اجمیر وچ واقع اے ۔ اس یونیورسٹی دے دس سکول ، ویہہ اکیڈمک ڈیپارٹمنٹ تے اکّ کمیونٹی کالج اے ، جس وچّ ہر مضمون دی سکھیا دتی جاندی اے ۔ اس یونیورسٹی وچّ بھارت دے 23 صوبےآں وچوں طالب علم پڑھن لی آؤندے آ ۔

اک گھٹّ گیات سچائی ایہہ ہے کہ نمی اک گائکہ وی سی اتے اس نے فلم بے دردی (1951) وچّ اپنے گانے گائے سن جس وچّ اس نے ابھنے ویکیتا سی۔ حالانکہ ، اسنے کیول اس فلم لئی ہی گایا، اتے گیتاں نوں کدے ریکارڈ نہیں کروایا ।

5 فروری 1922ء نوں تحریک خلافت دی حمایت چ لوکاں نے مشتعل ہو کے اترپردیش دے اک پنڈ چوراچوری چ اک تھانے نوں اگ لا دتی ، جس چ 22 سپاہی جل کے مر گئے ۔ اس واقعہ نون آولا بنا کے گاندھی نے ایہہ اعلان کر دتا کینونجے ایہہ تحریک عدم تشدد تے کاربند نئیں رہی اس لئی اسنوں ختم کیتا جاندا اے ۔

والیس تے فوٹونا لیندے دکھنی بحرالکاہل وچ فرانس دے جزیرے نیں۔ 264 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلے ہوۓ نیں تے لوک گنتی 15,289 اے۔ بولی فرانسیسی تے راجگزھ ماٹا اٹو اے۔

ایہناں توں بھاوَ منکھ دوارا انوکول ہوئے تتّ، گن پرورتیاں نوں اگڑٹپا کیہا جاندا ہے جو سبھیتا اگانھ توردا ہے۔ایہناں دا پرط جانا پچھلٹپا کیہا جاندا ہے۔اگڑٹپا سماجک تے پچھلٹپا ویکتی گت ہے ۔دماغی گٹھاں دی ستھتج اورجا زیادہ ہوویگی تاں گتج اورجا گھٹّ۔سمع دشاوی تے تھم دشاوی دماغی گٹھاں وچ سامان پرستھیتیاں وچّ اپرنت ہندیاں ہن سومے وکھ -وکھ ہون پر رشتہ تے گیان سانجھا ہووے۔

ٹائیفائیڈ تپ یا ٹائیفائیڈ بیکٹیریا توں لگن آلا روگ اے۔اے بیمار انساناں دی ٹٹی توں آلودہ خوراک تے پانی دی مدد توں پھیلدا اے۔جے ٹٹی وچ سالمونیلا ٹائیفی(Salmonella typhi) ہووے۔
سیاست اک ایہو جیا کم اے جیدے وچ لوکاں دیاں ٹولیاں رل کے کسے گل تے اپڑ دیاں نیں۔ اے بول کسے سول سرکار دی سوچ نوں دسدی اے پر اے سوچ پڑھائی مت تے ہور سماج دیاں ٹولیاں وچ وی ورتی جاندی اے۔ سیاسی طاقت لئی اے سماجی میل جول دا ناں اے تے سیاسی کم کرن والیان نوں اے کسے پربندھک چ لیاندی اے۔

آئسلینڈ اِک پرتِنِدھّی لوکتنتر اَتے سنسدی گنتنتر ہے ۔ آدھونِک سنسد، جِنوں الپِنگی (Alingi) کیہا جاندا ہے، 1845 وِچّ ڈینمارک دے راجے لئی اِک صلاح کار نِکائے دے رُوپ وِچّ ستھاپت کِیتی گئی سی ۔ اِسنوں ویاپک رُوپ ولوں 930 وِچّ ستھاپت اِک وِدھانسبھا دے رُوپ وِچّ ویکھیا جاندا ہے جِسدی ستھاپنا راشٹرمنڈل کال وِچّ کِیتی گئی سی اَتے جِنوں 1799 وِچّ مُعطّل کر دِتّا ۔

ونڈرلا بھارت دے اوہنا دو پرچاوا پارکاں وچو اک ہے جو کہ او ایچ ایس اے ایس 18001:2007 سیفٹی مانکا نال پرمانت ہے. اس پارک دے سارے آکرشن اتے بھاگا دی کارگزاری سخت مانکا دوارا کیتی گئی ہے. ونڈرلا وچّ پنج پانی دی صفائی دے پلانٹ ہن جو کی کسے وی قسم دے پانی نوں مڑ ورتو یوگ بناؤن واسطے پروسیس اتے فلٹر کردے ہن. پارک دے وچّ ہی پانی دی گنوتا دی جانچ واسطے لابورٹری دی ستھاپنا کیتی ہے جو کہ پانی دی گنوتا دے سطر نوں الگ الگ ادیشا واسطے بنا کے رکھدی ہے

عمارت دوم مامون دے ویلے نویں اساری گئی . سال ۲۳۲ ھ متوکل عباسی مسند خلافت بیٹھا تے حرم حسین بن علی تے حرم عباس بن علی تے سارےشهر کربلا نوں ڈھاء کے ہل چلوا دتا تے اس چ پانی چھڈ دتا .

ہر ٹھمری وچ برج بولی دے شبد ہندے ہن، پر تھِلے جیہڑی ٹھمری دِتی جا رہی اے اوس دے وچ پنجابی بولی دی مٹھاس، خوبصورتی، وڈیائی، اُتمتا اتے دا عوامی مقبولیت جیوندا جاگدا ثبوت مِلدا اے۔

سمین بیہبہانی (فارسی: سیمین بهبهانی‎‎; 20 جون 1927 – 19 اگست 2014) مشہور ایرانی شاعرہ، لکھاری اتے مترجم سی۔ اوہ ایران دی قومی شاعرہ سی اتے ایرانی انٹیکچوئل اور ساہتکار اسنوں سنیہ نال ایران دی شیرنی کہہ کے سددے سی۔ نوبل انعام لئی دو وار اسدا ناں نامزد ہویا سی، اتے اسنے دنیا دے کئی ساہتی انعام حاصل کیتے۔"

شریف مکہ حسین بن علی نے انگریزاں نال مل کے عرب بغاوت نوں کامیاب بنا کے سلطنت عثمانیہ توں حجاز تے دوجے عرب علاقے علیحدہ کر لئے ۔ اس کولوں حجاز تے دوجے گئی علاقے کھو کے شاہ عبدالعزیز نے سعودی عرب دے قیام دا اعلان کردتا تے اسنوں مکہ توں کڈ دتا ۔( ایہہ انگریزاں دا پرانا نمک خوار سی اس لئی انگریزاں نے اسدے اک پتر طلال نوں اردن تے دوجے پتر فیصل (شاہ فیصل دوم)نوں عراق دا بادشاہ بنا دتا ، اردن چ اسدے ٹبر دی حکومت اج وی جاری اے تے عراق چ انقلابیاں نے 1959ء چ اسدے ٹبر دا خاتمہ کر کے جمہوری حکومت دا قیام عمل چ لیاندا سی ۔ اینہاں غداراں دی وجہ توں اج تک فلسطینی ، یہودیاں دے ہتھوں دربدر نیں )۔

آگیاواچی واک اوہ ہندے ہن جہناں دا پرتیکرم کسے کم وچ ہندا اے ۔ ایہناں واکاں وچ کرتا دی عامَ طور تے انہوند ہندی اے ۔ ایہناں واکاں وچ صرف آگیاانٹیکجوئل تے اچھاانٹیکجوئل کریاواں آؤندیاں ہن ۔ کارجی پکھوں ایہناں واکاں دی سر حکمیاں جاں بینتیواچک ہندی اے ۔ بینتی جاں حکم دا وکتا دے اچارن لہجے جاں وکتا / سروتا دے رشتے توں پتہ چلدا اے ۔ عامَ طور تے اس پرکار دے واکاں دی بنتر توں حکم جاں بینتی دا پتہ نہیں لگدا ، پر کسے واک وچ آدرسوچک شبداں دی ورتوں کیتی جاوے جاں پھر آدرانٹیکجوئل آگیاواچی کریا روپاں دی ورتوں کیتی جاوے تاں واکاں دا بینتیواچک سروپ مقررہ ہو جاندا اے ۔
بروکلی سروں دے ٹبر دی اک عام سبزی اے۔ جیدا پھل والا انگ سبزی لئی ورتیا جاندا اے۔ ایہ ہرے رنگ دا ہوندا اے۔ بروکلی اطالوی بولی دا شبد اے جیدا مطلب اے گوبی دا پھل والا انگ۔ بروکلی دایورپ دے اک جنگلی بوٹے توں نکلیا۔ 2000 ورے توں ایہ ورتیا جاریا اے۔ رومی سلطنت دے ویلے توں ای اینوں اطالوی کھان پین دے کھانیاں وچ مانتا ملی ہوئی سی۔ بروکلی نوں کینسر تے دل دے روگاں لئی ودیا منیا گیا اے۔ اینوں کجا یا پاف دے کے کھادا جاندا اے۔

یوگلینا اکولگنے چھانٹےوالے جنوراں دا ٹوکرہ اے۔ يوگلینا دیاں ونڈاں تازے تے لونے پانی وچ ملدیاں نیں۔ یوگلینا دے ٹوکرے وچ 12 توں وڈھ ونڈاں نیں۔ ایہ کھڑے پانیاں وچ یا چھپڑاں وچ ہوندے نیں تے ایہناں باہجوں پانی دی اتلی پدھر دا رنگ ہرا کردندے نیں۔ یوگلینا عام ملدا اے تے ایس لئی ایہناں نوں لباٹریاں یا کم تھانواں تے ورتیا جاندا اے۔

گوریلا آگو مانس دا اک ٹوکرہ نیں۔ ایہ زمین تے رہن والے تے پتے کھان والے بن مانس نیں جیہڑے وشکارلے افریقہ دے جنگلاں دے واسی نیں۔ ایناں دیاں وڈیاں دو ونڈاں نیں: لیندا گوریلا، چڑھدا گوریلا۔ ایناں دیاں ہور وی نکیاں ونڈاں نیں۔ لیندا گوریلا گوریلیاں دی اوہ ونڈ اے جیہڑی ایہناں دے وسن دی تھاں دے لیندے پاسہ ول وسدے نیں جد کے چڑھدے گوریلے ایہناں گوریلیاں دے وسن دی تھاں دے چڑھدے پاسے دے واسی نیں۔

موہنداس کرمچند گاندھی (1948 - 1869) برطانوی ہندستان دا ازادی دے ویلے اک وڈا آگو سی۔ اوس نے لڑائی توں بچدیاں برطانوی راج نوں نہ منیا تے دنیا وج ازادی تے اپنے حقاں لئی لڑن والیاں نوں راہ تے جوش دتا۔ اوہنوں مہاتما (سنسکرت:وڈی روح) کیا جاندا اے) تے باپو وی جیدا مطلب اے پیو۔, "papa")

چک 89 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔

9ویں صدی وِچّ، نارس لوک اِتّھے رہن لئی آئے۔ آئیسلینڈ وِچّ رہن والا سبھ توں پہلا نارس سی پھلوکی وِلجرارسن (Flki Vilgerarson)۔ ایہہ اُوہناں لوکاں وِچّوں سی جِنہاں نے آئیسلینڈ نوں ایہہ نام دِتّا۔ ناروے دا اِک سیناپتی جو آئیسلینڈ دے دکھّن-پچّھم وِچّ رہندا سی، نے رِکیاوِک دی ستھاپنا کِیتی سی۔

در زمان وهابیان: در ۱۸ ذی الحجة الحرام سال ۱۲۱۶ قمری، که انبوه مردم برای درک زیارت عید غدیر از کربلا به نجف اشرف رفته بودند، سعود بن عبدالعزیز وهابی فرصت را مغتنم شمرده و با لشکری عظیم به شهر کربلا حمله برد و حکم به تاراج تمامی شهر داد و آستانه حرم عباس بن علی را نیز خراب کرد و تمامی هدایای سلاطین و ملوک صفویه و نادرشاه و قندیل‌های طلا و نقره و غیره را به یغما برد.

874 توں ایتھے لوک وسنا شروع ہوۓ۔ جدوں اک نارس انگولفرارنارس نے ایتھے پکا وسن لگا۔ اوس توں پہلے وی ایتھے لوک آندے سن۔ آن والیاں صدیاں وچ اتلے یورپ دے ہور لوک ایتھے آۓ۔ 1262 تون 1918 تک ایہ ناروے تے ڈنمارک دیاں بادشائیاں دا انگ ریا۔ مچھیاں پھڑنا تے وائی بیجی ایتھوں دے لوکاں دے کم سن۔ دوجی وڈی لڑائی مگروں ایتھے کارخانے لگے تے سکھ دا ویلہ آیا۔ ہن اے دنیادے امیر دیساں وج کنیا جاندا اے۔ایتھے آئیسلینڈی بولی بولی جاندی اے۔ آئس لینڈ نے کوئی پکی فوج نئیں رکھی۔
اس دا جنم 1943 وچّ لدھیانہ ضلعے دے پنڈ قلعہ ہانس وکھے ہویا۔ اس نے بی اے تک دی پڑھائی سرکاری کالج، لدھیانہ توں کیتی۔ اس اپرنت اوہ پنجابی یونیورسٹی، پٹیالہ آ گیا۔ پنجابی یونیورسٹی توں پی ایچ ڈی دی اپادھی حاصل کرن والا اوہ پہلا کھوجارتھی سی۔ اس نے 'پنجابی رام-کاوَ' اتے اپنا کھوج پربندھ لکھیا۔ اتھے ہی پنجابی وبھاگ وچّ اس دی ادھیاپک وجوں نیوکتی ہو گئی۔ پنجابی یونیورسٹی دے ادھیاپکاں دی جتھیبندی پنجابی یونیورسٹی ٹیچرز ایسوسی ایشن (پوٹا) وچّ سرگرمی نال کم کردیاں اوہ اس دا جنرل سکتر چنیا گیا اتے اپنے جیون دے آخری پلاں تک اوہ ادھیاپک یونین وچّ سرگرم رہا۔ اسے دشا وچّ کارج کردیاں اوہ پنجاب یونیورسٹی، چنڈی گڑھ دی سینیٹ دا میمبر چنیا گیا۔ اوہ پنجابی ساہتکاراں دی سرمور جتھیبندی 'کیندری پنجابی لیکھک سبھا' دا جنرل سکتر رہا اتے اس نے پنجاب وچّ لیکھکاں وچّ پرگتیشیلتا دی نویں لہر چلائی۔ اس نے پنجاب دے پنڈاں قصبیاں دیاں ساہتک سنستھاواں وچّ جا کے سرجن پرکریا اتے ساہت سدھانتکاری بارے کنے ہی بھاشن دتے۔ انجھ اس نے ساہت چنتن-ادھٔین اتے ساہت سرجنا وچکار پے رہے پاڑے نوں گھٹاؤن دے گمبھیر یتن کیتے۔ پنجاب سنکٹ دے دنا وچّ اس نے لیکھکاں وچّ پرگتیشیل دھرمنرپکھّ وچاردھارا دا پرچار پرسار کیتا۔ پنجاب سنکٹ دے سکھر دے دناں وچّ اس نے اپنی دھرم نرپکھّ سوچ اپر ڈٹ کے پہرہ دتا اتے پنجابی یونیورسٹی وچّ خالصتانی وچاردھارا دے کھاڑکووادی-اتوادیدی رجھان نوں ٹھل کے رکھیا۔ اپنی اس پرتبدھتا کارن ہی اس نوں اپنی جان وی قربان کرنی پئی۔19 مئی 1989 نوں اس دے گھر خالصتانی اتوادیاں نے گولی مار کے ہتیا کر دتی۔ اس دی یاد نوں تازہ رکھن لئی اس دے پرشنسکاں نے 'ڈاکٹر. روی میموریال ٹرسٹ، پٹیالہ' دی ستھاپنا کر لئی جو ہر سال پنجابی آلوچنا اتے چنتن دے کھیتر وچّ یوگدان لئی 'ڈاکٹر. روندر روی ایوارڈ' پردان کردا ہے۔ اسے طرحاں پنجابی یونیورسٹی دے اک ادھیاپک فورم نے اس دے نام تے 'ڈاکٹر. روندر سنگھ روی میموریال لکچر' وی شروع کیتا ہے۔ حالَ ہی وچّ پنجابی یونیورسٹی دے پنجابی وبھاگ ولو وی 'ڈاکٹر. روندر سنگھ روی یادگاری لکچر لڑی' شروع کرن دا فیصلہ کیتا گیا ہے۔

چک 86 فتح ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔

پھکڑ شبد عربی دے فقر دا وکرت روپ ہے ، جسدا ارتھ ہے درویش جاں فقیر| پر ونجارا بیدی انوسار پنجابی وچّ پھکڑ اوہ کتھا ہے ، جس وچّ لنگ سبندھاں ،کامورتی نال سبندھت کسے انوبھوَ جاں برتانت دا ، سداچارک مناہیاں توں لاپرواہ ہو کے ،بڑھی بیباکی نال ورنن کیتا گیا ہووے | ونجارا بیدی نے پھکڑ ‘ستھرا جی کے ،’ چن بدلی وچّ ‘ نوں انتکا نمبر 1 وچّ پھکڑ کتھا روپ ادھین پیش کیتا ہے|