Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Insém a la pruvincêla che da Véla Mnôs la và a Civêgh, e arivê a l'intrêda ed la galeréia ch' la permèt l'ingrès a sté cèinter abitê, as pōl vèder, a mansèina, i rèst ed 'na tòra che l' abitódin antîga l'à cunsacrê al nòm ed l' Amorotto. Sta tòra, ruvinêda dimòndi dal teremôt dal 1920, la vîn só in rîva al strapiòmb ed la gōla dal turèin [[Dôl], a 'n' altèsa 'd 86 mêter dal turèint 'stès.

Fra i pió impurtânt sgnōr dal paèiş în da cuntêr ed sicûr la râsa ed Matélda ed Canòsa e dôp còla d' j Este, mó l'é stê cuntrolê anca da faméj pió céchi cme i Banzola, Molza, Chiodini e da divêrs cunvèint.

Ed grōs interèsi, per l'architetûra, al Castèl cun al carateréstich bōregh, la Cēşâ (ed pió sèint ân) ed Santa Maréia ed l' Ulivēt (bèle pôst ed la parôchia) cun al vèc cunvèint adès druvê cme uspdêl p'r al cûri ed ripiēgh, l'uratōri ed Sân Giminiân (sèimper dal peréiod ed Matélda) e al Santvâri ed la B.V ed Lourdes tirê só a la fîn dal XIX sècol.

Tirêda só insèm a la cêṣa di Capusèin per vrèir dal Marchèiṣ Carlo Filiberto d’Este Sân Martèin, la cêṣa ed Sân Chêrel Borromeo la vîn cunsacrêda int al 1618. Un fêls plafòun in lègn fât da pôch al lôga la vôlta uriginêla. Ind al lêt ed mansèina ed la navêda a gh’è trèi capèli cu altêr. A l’intêren a gh’în dal jôvri impurtânti cme tèili di sècol XVI e XVII, e paliôt in scajôla e altêr intarsiê. Dimòndi impurtânt l’é laltêr magiōr cun al tabernâchel intajê e intarsiê dal sècol XVIII. La tèila in dōve Sân Francèsch al ricêv al piêghi l’é ‘na fatûra ed manēra dimòndi interesânt ânca per la spiegasiòun dal paeṣâg. La tèila dal Presèpi l’é ‘na côpia antîga, fōrsi dal têrd Sesèint, dal famōṣ quêder Notte dal Curèz ch’l ‘ êra ind la cêṣa arzâna ed Sân Prôsper e adèsa l’é a Dresda. Al tèili ed Sân Sebastiân duvîven èsser i laterêl ‘d un grând quêder fât pó a pès cme fân vèder i pcòun armêṣ só i lê e al paeṣâg ch’ al cunténva idealmèint in ògni tèila. Al jôvri a gh’àn la dâta dal 1521 e firmêdi da Ercole Banci un pitōr frarèiṣ.

La stadéra l'è 'na balànza ch'la vin da 'l impēr rumàn. La funziòuna cun al prinsìpi dla léva. La pōl èser cinèina o granda, la gh'a dû brâz divêrs, un ganć (ch'al fa da fulcher) e un sōl piât.

Int al 1972 Cervi al s’ ritîra dal sēn, per murîr serenamèint dû ân dôp, a l'etê de stântadû ân, lassând al ricôrd ‘d un sèri e celèint profesionésta, mó sopratót ‘d un òm sèmplic e profondamèint generōs.

In cal tèimp lè dimòndi èter pitōr i piturèven di quèder c'm'al i fèva lò e difàti dôp, in dal XIX sèc., a gh'à vlû di stùdi dimòndi acurê fât da soquànt specialìsta ch'i tachìs'n a fèr-egh dal cêr e sernìr el só ōvri da quìli di cupiòun.

I funéma in blù i gh pōl'n èsar sèmpar anc s'i n gh'àṅ minga 'l asènt in sìma a difarénsa ad quéi in rós. Par quéi in vérd invéci a dipénd da i caś.

Al lóv al fà part dla famìja di Canìdi ('l è al più grand ad cla rasa lè). La sò lungésa la và da 130 a 160 cm. mèntar al pól èsar élt fra i 80 e i 100 cm. Al péś mèdi dal lóv ch'al viṿ dal nòstri bandi 'l è ad 38.5 kg.
Al festival al gh'è tót i an ala fin dla smana ed metê ed setèmber e 'l gh'à dal lesiòun magistrèli, dal mòstri d'êrt, ginta ch'la sòuna, félm, zōg e magnèdi sèimper a téma; al téma, ch'l è diferèint an per an, 'l è 'n argumèint d'arèint a la filośoféa. Per tùta la durèda dla fin dla smana, venerdè, sàbet e dmènga, i s fan di discórs in dal piàsi, in di teàter e in dal cési dal trî sitê. Tót i evèint i n'còsten gninta.

Al sémbol pió significatîv ed ‘na comunitê, dôp la cêṣa, l’é la tòra Cèvica e ânca per quî ed Sân Martèin l’é acsé. La Tòra ed Sân Martèin l’é cumincêda int al setèmber dal 1585 cme gh’é scrét ind i documèint tgnû dacât ind l’ Archévi comunêl. Mésa ed frûnt al la Rôca l’é stêd finîda pió ed sèintquarant’ân dôp.
Durânt la Seconda Guèra Mondiéla, dopo ch'lè casché in màn ai soldä nazìsta, so'quânt aeroplàn americàn i'hàn bombardä la Polveriera, ch'alòra l'èra svèn al Pont d'la sdònna, fòra dal paès, e i l'han fâta saltär pr'aria. Pù avanti, al paès l'è stä liberä gràsie a l'asiòn di'i soldä d'l esércit brasiliàn, in onòr di quäl l'é stä mìs un cip al Pònt d'la sdònna.

La frasiòun l'é tr'al fiòm Éinsa e al turèint Liôca e a i fiânch dal mûnt Côren. Cme quêṣi tót i paèiṣ ed l' Apenèin la puṣisiòun dal cà l'é ublighêda da la situasiòun dal tèimp dal pôst: al cèinter campagnôl l'é difâti girê vêrs matèina in puṣisiòun prutèta da i fôrt vèint ocidentêl. 'Na fésa rēda ed sēvi e murèt cunfinâri che sègnen un grân nòmer de pcòun ed tèra atâch a i curtîl d' atōrna al cà în j ûltem sègn ed l'uriginêl paeṣâg campagnôl. A matèina ed l'abitê a 's destènd, in 'na puṣisiòun frèsca e riparêda, un lêregh castagnêt, pôch pió in zò a 's pōl incòra druvêr l' antîga mulatēra diréta al vèc mulèin ch' al va cun al jâchev dal turèint Liôca. Int al paeṣag ed Miscōṣ a 's vèd bèin la tòra êlta tachêda a la cēṣa che, cunsacrêda int al 1667, la gh'à incòra al bèl purtêl datê 1715. A 's dîṣ che la préma cêsa l'êra in un pôst divêrs da còla dal dé d'incô. Soquânt aspèt impurtânt dal vèc bōregh a 's pōlen incòra vèder, sibèin al tânti trasfurmasiòun. A 's vèden soquânt purtêl ad êrch, strèt sotpâs, trât cûrt ed salghê antîgh e soquânt elemèint de scultûra ed recóper fôrsi dal têrd Medioēv. Cme in tânt paèiṣ ed l'êlt Apenèin més lòungh al valêdi ed l' Èinsa e dal Sècia, ânch a Miscōṣ în ṣparpagnêdi al figûri ed devosiòun in mêrmel apuân: soquânti ed quésti în ed bòuna qualitê artéstica e pôrten i milèiṣim dal XVII e XVII sècol.

Situäda in d'al pärc cmonnél "Fortunato Nevicati", la Vìla Nevicati architetonicamènt l'è bèla bombèn: davànti la g'ha di'l bèi colòni ch'i fòrmen na balconäda, e na tòra angoléra.

Rèmin (Rimini in italièn, Rèmne en remnès) l'è'n c'mùn s'è zirc ad 143.000 abtènt, d'l'umonima pruvènza rùmagnola, istituida t'e 1992 (mil'novzent'nuventa'i'dò) dòp ch'la s'è stachèda d'la pruvènza ad Furlè. Rèmin l'è situèda t'una zona ad pianura, advènt la cost'ad Mer Idriet'c. D'la nord ma e sod, us'son al paìs: Tore Pedrera, Vserbèla, Viserba, Orsulet, Arvbèl, San Zulien, Marina'd Sentr, Blarìva, Algumàz, Marbèl, Ghet'i Torc, Rvazorr'a, Miramàr (in italièn: Torre Pedrera, Viserbella, Viserba, Orsoleto, Rivabella, San Giuliano, Marina Centro, Bellariva, Lagomaggio, Marebello, Ghetto Turco, Rivazzurra, Miramare).

I casē ed l'autostrêda pió aşvèin în quî 'd Aóla ed l' A15 Pèrma-La Spèsia e Rèz ed l' A1 Milân-Bològna. Al stasiòun di trēno pió aşvèin în còli ed Fivisân-Rumèta (a 30 km) ed la ferovéia Lóca-Aóla e Aóla Lunigiâna ed la lénia Pontremolèişa. I campovōlo in a Pèrma, Bològna, e Pisa

Ânca la sucesiòun di dé 'dla stâma în ciamê cun i nòm dal strèli an n'é mia per chêş cm' a pré èser vést. Al nâs, a còl ch' a dîş Cassio Dione, da di stódi ed j egisiân che pó în stê fât cgnòser a tót e a s' în fât valèir in tóta la zôma dal Mêr Mediterraneo e, incō, in tót al mònd.
L' Uratôri dal Crést o dal Ss. Crucifés (Oratorio del Cristo o del Ss.Crocifisso in italiân) l'é un stâbil religiōş, in piâsa Roversi, int al cèinter stôrich ed Rèz.

Al teritôri dal Pêrch l'interèsa 'na zōna ed 23.613 èter , dóve 16.424 in Emélia-Rumâgna e 7.189 in Tuscâna e al ghà dèinter pcòun dal crinêl dal pruvînci ed Lóca, Mâsa-Carêra, Pèrma, Rèz tr' al vâl dal turèint Dôl, Vâl d'Asta, dal Sècia, ed l' Èinsa, dal turèint Cedra, dal Bratica e dal Vâl Pèrma int la pêrt emiliâna e int la pêrt tuscâna tr' al vâl dal Taverone e dal Rosaro. Int al Pêrch a gh'é i teritôri ed 16 Cmûn:

Cun al Cuncéli ed Trēnto al Breviâri, invēce, l'é dvintê un quèl ch' al gnîva druvê tót i dé, intèiş, però, cme tèst ch' as prîva purtêr in gîr facilmèint, che però al permetîva a l'òm ed cēşa ed recitêr l' Ufési dal j ōri sèinsa druvêr ed j êter tèst. Ògni persòuna ed cēşa l'ēra ublighê avèirel e a recitêr al relatîvi urasiòun int al ōri canônich cmandêdi, mó an n'é mia pió stê capî, sêlov pôch chêş cme i Vrèsp grând, cme un quèl da fêr insèm, mó cme 'n' urasiòun personêla.

'L agetìṿ minga definî a s dróa quànd a s dascór ad quèi, ad bèsti o ad parsòni sénsa indicàr-'n al nùmar precìś e al qualità. In Miranduléś al s dróa sèmpar a 'l pluràl a part gnanc un ch'al và sèmpar a 'l sigulàr.

Dl'88 prémma ed Crésst, la zitè la guinté un munizéppi: l'avêva däl strè dretti con sî cardi e ôt decumani (däl strè cråusänti) ch'äl s pôlen vadder anch'al dé d'incû. Quand ai êren i Romàn, la zänt l'andèva dai 12.000 ai 30.000. L'era advintè anch'la secånda zitè pió granda d'Itâglia dåpp Råmma e Pomponius Mela l'aveva tôlta insamm äl zénc opulentissimae ("pió récchi") zitè d'Itâglia. Ai gné un gran fûg såtta a Claudius mo Nerån la fé ricostruîr totta da zémma a fånd dal prémm sécol dåpp Crèsst. Dåpp dî sêcol ed dsgrâzi, Bulåggna la gné inpurtanta 'na secånnda vôlta dal 400 dåpp Crésst quand ai era al vasscuv Petròni, ch'al gé tirèr só la cîsa 'd San Stêven. A la fén d'l Inpêr romàn, l'era 'na zitè ed fruntîra d'l Esarchè ed Ravanna int'la Bâsa Padèna e l'era difaisa da una raiga ed mûr ch'al n éren brîsa al stassi ch'la zitè rumâna. Dal 728 i arivénn i Lungubèrd insamm al låur rà Liutprând, ch'la tulé insamm int'al raggn dî Lungubèrd. I cunquésstadûr germânich i miténn só l'"addizione longobarda", un nôv riån atais a la cîsa ed San Stêven, indòvv ai stétt anch Carlomagno dal 786.

Al butér l'è un prodòt ch'as fà dal lat: l'è 'd cunsistèinsa a metê tra l'èser sòlid e la créma. As dróva da cundimèint e anch da fèr di pietànzi, acsè cóm al òli e al strótt.

L'Universitê Guglielmo Marconi (Università degli Studi Guglielmo Marconi in italiân ) in lètri UniMarconi l'é 'n' universitê ed Ròma, Itâlia, nasûda int al 2004.

Al fât relatîv a la Madunèina dal Burghèt l’é ispirê (dimòndi da luntân) al racûnt Il muraglione dèinter al léber Don Camél i sō fedēl (1953), mèinter còl ch’ al riguêrda al totocâlcio ed Pepòun (Pepito Sbazzeguti) al deṣvîn dal racunt La febbre dell'oro int al vulóm Al compâgno Don Camél (1963).
In un documèint tgnû da cât ind l'Archévi dal Dôm ed Rèz dal 1052, ân ed la môrt dal Marchèiṣ Bonifacio ed Canòsa, la Cappella de Aquaria la riṣûlta, insèm al castèl ed Toân cme prooprietê dal Marchèiṣ môrt, lé pasê pôch ân dôp a la fiōla Matélda ed Canòsa. La Capella de S.Salvatore de Aquaria l'é numinêda dôp in un documèint dal 1191 (cunsacrasiòun da pêrt dal vèschev ed Rèz Alberio) e int al "Rationes Decimarum" dal 1302 e dal 1318 cme dipendèint, cun al tétol ed S.Salvatore, da la Pēv ed Toân. Tra la fîn dal XIII e j inési dal XIV sècol la localitê la dvèinta ûn di fèdev ed la faméjaôbila di Sgnōr da Dallo o Dalli, oriónd ed l'êlta Garfagnâna. Int al 1338 l'é la préma vôlta che vîn numinê al castèl ed Quâra; difâti in cl'ân lé, mèinter l'ēra ind i bèin ed Vannuccio da Dallo, j abitânt dal paèiṣ e dal j êtri cuntrêdi aṣvèin a s'în arblê l' àn ocupê e mandê vìa Vannuccio. Al castèl l'é stê pó turnê a cunquistêr da j Arzân, mandê là dal sgnōr d' alōra ed la sitê, Feltrino Gonzaga; però al Gunṣêga l'à tgnû Quâra per ló sèinsa dêrla indrē a Vannuccio. Cun la casêda vìa dal Gunṣêga da Rèz, Quâra, insèm a Gôva, l'é turnê in pusès di Dallo che l'àn tgnû fîn a la fîn dal XVI sècol. Int al 1454 es gh'à la préma nutésia dal j âchev chêldi ed Quâra ("Balneum Aquarium"). Int al 1601 al fèdev ed Quâra l'é pasê da i Dalli a i cûnt Sassi-Nigrelli oriónd ed Ruvîgh mó ed cà a Mòdna. L'antîgh castèl l'è dvitê la cà di cûnt che int al 1605, dôp che 'na frâna l'îva butê zò l'antîga cēṣa ed S.Salvatore, àn dunê a i parochiân, ṣlarghê, l'uratôri atâch a la cēṣa, ch' l' è dvintêda la nōva cēṣa parochiêla cun al tétol ed S.Maria Assunta. I Sassi în armêṣ padròun ed Quâra fîn a la scanşlêda di fèdev ind l'ân 1796. Ind al tèimp ed la guèra ed liberasiòun 1943-1945, Quâra l'à fât pêrt dal Teritôri Léber o Repóblica ed Muntfiurèin (1944). Ocupêda divêrsi vôlti dal trópi tedèschi, l'à dê cà a divêrs destacamèint partigiân garibaldèin 26 Brighêda Garibaldi e catôlich Bataliòun Fiâmi Vèirdi. Tr'al 31 mêrs e al 1 d'avrîl 1945 atâch a Quâra, in localitê Munt ed la Castâgna, é stê cumbatû óna dal pió dûri batâli ed la guèra ed libarasiòun ed l'Apenèin arzân: dō clòuni tedèschi fôrti ed cîrca 200 òm ciaschidóna, ch'îven circundê préma soquânt destacamèint partigiân més a presèdi ed la lénia Scèl-Sècia, în stê cucê indrē in la matèina dal 1 avrîl da furmasiòun partigiâni, cōrsi lé, ed la 26 Bigata Garibaldi (destacamèint Orlandini, Costi, Fornaciari, Secchiello), dal Bataliòun Fiâmi Vèirdi e da 'na pêrta dal Batliòun Aleê, guidê dal cmandânt rós A.Pigorov (Mòdna). A la fîn ad la giurnêda al trópi tedèschi àn duvû ritirêres d'ed là dal Sècia vêrs Flèina e Castelnōv di Mûnt. Al pêrditi tedèschi a rivêven a 'na vintèina ed môrt, dimòndi frî e tredéṣ perṣunêr; tra i partigiân a s'în cuntê ôt môrt e dimòndi frî. Dôp sté fât al teritôri ed Toân l'é stê dal tôt bandunê dai tedèsch e da i fasésta.

I prunóm persunài i èṅ chi prunóm ch'i s métan a 'l pòst dla parsòna ch'la dascór, dla parsòna ch'la scólta o dla parsòna, dla bèstia o dal quèl ugèt dla discusiòṅ, sénsa dir-'n al nóm.
Al Nadêl 'l è la fèsta ch'la sèlebra al dè indû 'l è nê Gesù, fiōl ed Maria, al 25 ed dicèmber (al 7 żnèr in di Cèsi urienteli o urtudòsi). La paròla la deśvìn dal Ladein Natalis, ch'al vol dir natalessi.

Tant fât divertèint, soquânt ed quisché, cme la catêda dal câr armê a deṣvînen da la racôlta ed racûnt Don Camél e i sō fedēl (1953) ed Giovannino Guareschi

A Bresèl, in rîva al Po, a’s fà òna dal pió bòuni spunghêdi d’Itâlia, pugêda só ‘na risèta dal XV sècol. Dōls ed Nadêl, la Spunghêda, l’é a pâsta dûra cun dèinter un pést fât ed mēla, nōṣi, pgnôl, óva pâsa, mândli e divêrsi spèsi; a’s fà ânch in êter laboratôri ed la pruvîncia e ind al dmèj pasticerèi cun mudéfichi che vînen tgnûdi secrēti. La nâsita, ed la versiòun pió cgnusûda, a ‘s dîṣ ch’ la sia gnûda in un cunvèint ed sōri ed Bresèl dóve la vîn incòra prodòta e comercialiṣêda da ‘na déta fundêda ind l’Utsèint e che la va a drê a l’antîga risèta ed la badèsa Serafina Bonino.

Insém al fiânch tra mezdé e sîra ed la muntâgna a s' câta la Côsta dal Velèini (Costa della Veline in italiân), l'é un grôs bôsch ed fâz, tra i pió impurtânt dal Pêrch Nasionêl ed l' Apenèin Tôsch-Emiliân, ch'al tîn da cât êlber ed sintunêr 'd ân.

Don Camél l'é lôvra préma ed 'na sèria (Mondo Piccolo) ambijntêda in un mia precişê cèinter céch ed la bâsa padâna, e mésa al cèinter di fât cômich, mó quêşi cumpâgn 'd un pâroch ed campâgna Don Camél, e dal séndech comunésta e mecânich dal paèiş, Pepòun, amîgh-nemîgh int l' Itâlia dal dôp guèra.

Quân l'êra incòra studèint, Guevara l'à pasê dimòndi tèimp a viaṣêr in Amèrica Latèina. Int al 1951 un só vèc amîgh Alberto Granado, un chèmic, al gh'à prupôst ed tôr un'ân ed pâvṣa da i stòdi ed medzèina per fêr un viâṣ atravêrs al Sudamèrica l'êra un viâṣ che per ân îven pinsê ed fêr. Guevara e al só amîgh Alberto în partî da la sitê Alta Gracia a cavâl ed 'na motociclèta Norton ed 500 cc dal 1939. Al mèz al se s'ciamêva La Poderosa II ("La Potente II"). La lōr idèia l'êra ed pasêr soquânti stmâni int al lebroṣâri ed San Pablo, in Perù, inséma al rîvi dal "Rio delle Amazzoni", a fêr ativitê ed volontariê. Guevara l'arcûnta sté viâṣ ind al diârio "Latinoamericana" (Notas de viaje) da dóve, int al 2004, àn trât al félmI diari della motocicletta. Dôp avèir vést la povertê ed mâsa, a gh'àn 'vû dal pèiṣ al letûri inséma al teoréi ed Marx, l'îva cunclûṣ che sōl la rivulusiòun l'aré prû catêregh la rêva ind al diversitê socêli e conômichi ed l'Amèrica Latèina. I só viâṣ agh'àn dê ânca l'idèia d'an vèder al Sudamèrica cme 'na sòma ed divêrsi nasiòun, mó cme un ònich insèm, che per la só liberasiòun l'êra necesâri al stódi ed 'na guèra in tóta la zôna. L'à cumincê a imaginêr la pusibilitê ed 'na Amèrica Latèina unîda e sèinsa cunfîn, lighêda da 'na 'stèsa cultûra (mestizo), un'idèia ch' la ciaparà 'na grôsa impurtânsa ind al só ûltmi ativitê rivulusionâri. Turnê in Argintèina, l'à cumpletê i stódi pió prèst pusèbil, decîṣ a cuntinvêr i só viâṣ ind l'Amèrica meridionêla e ind l'Amèrica centrêla.
Albusàṅ (Albuzzano in itagliàṅ e Albusàn in dal dialèt pavéś) 'l è 'n cumùṅ itagliàṅ edla pruvèinsa 'd Pavìa in dla Lunbardìa. Al gh'à na populasiòun ed 3355 abitànt, cun na superfìsi ed 15,45 km² e na densitê 'd 217 ab./km².

Vec’ cantànt di Modena City Ramblers, Stefano ""Cisco" Bellotti l’à fat un pèr ed désch da per lò. Nê a Chèrp, in dal só album Il mulo al l’à scrétt in dialett la canzòun Olmo, dimòndi dólza, dedichèda al sô putèin Ettore Olmo Bellotti, e Onda granda, un cant rivoluzionàri.

- Rifug S. Leonêrd (1240 m). Antîgh uspitêl dal XII restarvê da pôch. A 's câta insém al turèint Dôl, lòngh al sintēr 605A tra l' Abetèina Reêla e Civêgh.

Al nomm Sumér al vén da l accadic. I sumér i s ciamèven in la låur langua Kengi. Al nomm ch'as trova int'la Bébbia, sennaar, al dgéva gnîr da sumer, ch'al dè uréggin ancha al egiziàn Sangar.

E dòpu al s'è vultà vèrs al fiöl: "Andéma", l'ha dét, e l'è andà sübit dentr'in cà, cun al pütèl ch'al tenéa cun tüti dò li man la man mansìna dal pàdar.

Al nòm Muntcâgn al deṣvîn da cagnōla: pôst in dōve a gnîven instruvî i nōv nôbil ed Cōrt (ciamê dal pôpol cân). Volgarmèint ciamê al Mûnt ed la Cagnōla, dôp insivilî in Muntcâgn. Al paèiṣ l'è insém a la Pruvincêla Ligûnchi-Véla Mnôs. Tra i pôst interesânt dal pûnt ed vésta stôrich e architetônich a s segnêla 'na costrusiòun dal XVII sècol, ind la cēṣa dal paèiṣ a gh'è un tabernâchel in lègn dal '600, 'd impurtânt valōr, fōrsi dal scultōr Ceccati.

Per ûn ch' al guêrda d' insém a la gròsta ed la Tèra, matèina l'é la diresiòun insém a l' urizûnt ch' al sègna al pûnt in dó nâs al Sōl int i giōren quând al dé l'é lòngh cme la nôt.

La Péna (Pennabilli in italièn) l'è un cumòn ad 3.098 abitìnt. Fin al 2009 la era dal Marchi ma in seguit ad un referendum con altr 6 comòn (Castèl d'Elci, Marcaden dla Marecia, Majòl, San Lè, Sant'Egta e Talamel) la e paseda sot la Rumagna.

Dal 30 setèmber 2008, l' impiânt, mèinter a s'é drē spetêr l'inési di lavōr relatîva a la só trasfurmasiòun in stasiòun, l'é atîv cme pôst ed muvimèint. L' impiânt, che s'é druvêr adès, al gh'à dû binâri ed precedèinsa coleghê a i dû binâri ed cōrsa principêl cun dû scâmbi ch' a pōlen èser fât a 60 chilômeter a l'ōra.

Cerēto Lêgh (Cerreto Laghi in italiân) l'é 'na frasiòun dal cmûn ed Culâgna int la pruvîncia ed Rèz l'é 'na stasiòun per siêr cgnusûda ed l' Apenèin Tôsch-Emiliân. La só puşisiòun la fa sé ch' la sia frequentêda mia sōl da gînta ch' la deşvîn da la pruvîncia ed Rèz mó ânca da gînta ch' la deşvîn da la Lunigiâna e in perticulêr dal pruvînci ed Mâsa-Carêra e da La Spèsia.

in pruvénzia ed Lisàndria, int'i dintûren ed Turtånna (indovv as dscårr un quèl atais al lunbèrd e a l'emigliàn) e int'i pajîs såtta a Neuve (lîgur);

La pruvénzia dal Verbàn-Cusio-Òssola e in di mondi d'la pruvénzia 'd Nuvèra as drôva un dialatt dal lunbèrd, mänter ch'int äl cmónni d'la pruvénzia 'd Cónni a la cunfénna con la Ligûria as dscårr al lîgur. E pô int'äl vâl däl pruvénzi ed Turén e d Cónni al piemuntais l'è druvè insamm al frànc-pruvenzèl (ed såura).
L' istê "astronômica" la cumîncia la giurnêda e l'istê dōve al dé l'é pió lòngh ed la nôt (20 - o 21 se l'ân l'é bişestîl - ed Mâg), ind la pêrt êlta ed la Tèra e la finés la giurnêda ed l'avtûn dove al dé al dûra tânt cme la nôt (20 - o 22 se l'ân l'é bişestîl - ed setèmber), ind la pêrt bâsa ed la Tèra la cumîncia al 21 o 22 ed dicèmber e la finés al 20 o 21 ed mêrs. A 's trâta dal peréiod ed l'ân dóve al sōl, arivê al só pûnt pió êlt insém a l'urişûnt , al 20 ed zògn, al cumîncia andêr zò, fîn al 22 ed setèmber, la giurnêda ed l'avtûn dóve al dé al dûra cme la nôt. In mèdia, ind l'istê "astronômica" a 's rîva a di grêd ed calōr pió êlt ind la secònda metê ed lój, mìa per còst bişògna cunfònderla cun l'istê "metereolôgica".

Nèd a Fusui dal 1899 int'na famàjja Zhuang.Dôp avèir frequentê al scōli secondâri a Nanning, int al 1926 Huang Xianfan al s’êra iscrét a la facoltê ed Stôria ed Normal l'Universitê ed Beijing ciapând la lâvrea int al 1935. Int al 1935 Huang Xianfan al s’êra iscrét a la facoltê ed Stôria ed l'Universitê ed Tokyo ciapând la lâvrea int al 1937. Dal 1943 al 1953 l’é stê profesôr d’ stôria al'’’l'Universitê ed Guangxi’’ ed Guilin. Dal 1954 al 1982 l’é stê profesôr d’ stôria al'’’Normal l'Universitê ed Guangxi’’ ed Guilin. L'è môrt a Guilin dal 1982.
דורכאויס דעהם פילם, זעהט מען נאר די אפעראציעס אינעם לאגער פארנעהפּלט, ארויסצוברעהנגען די צעמישטקייט און אומקלאהרע אומשטענדן אינטער וואס יעהדער האט דארט געלעהבט.

אין א יאר וואס האט דאס קביעות בחג, זשג, בחה אדער זשה ליינט מען פרשת וארא אום שבת ראש חודש שבט און די הפטורה איז "השמים כסאי" אנשטאט דער געוויינלעכער הפטורה.

נאכדעם וואס האנעמאן האט אוועקגעשטעלט זיין ערשטן פרינציפ האט ער אוועקגעשטעלט נאך צוויי פרינציפן איינס איין סיפמטאם צוויי איין רעמעדי לויט דער שיטה דארף דער האמעאפאט אויסהערן דעם פאציענט אלעס ארום זיין לעבנס געשיכטע פון געבורט כדי צו פארשטיין דעם מענטש מיט אלע פראבלעמען פיזיש, געפיליש און גייסטיש און צוזאמען נעמען אלע סימפטאמען און געבן בלויז איין רעמעדי וואס איז דאס מערסטע צוגעפאסט פאר דעם געוויסן פאציענט, דאס הייסט ער דארף אים געבן די מעדיצין וואס וועט גורם זיין ביי א געזונטן מענטש די אלע סימפטאמען. דער האמעאפאט וועט געווענליך נעמען צו הילף א בוך מאטעריא מעדיקא וואס דארט ווערט אויסגערעכנט פארשידענע רעמעדיס פאר וועלכע צוזאמנעם פון סימפטאמען זי איז א היילונגסמיטל.

יאקאב בערנולי איז געבוירן אין באזעל, שווייץ. ער האט אנגעהויבן שטודירן טעאלאגיע, אבער ער האט אויך שטודירט מאטעמאטיק און אסטראנאמיע. פון 1676 ביז 1682 איז ער ארומגעפארן אייראפע און האט געלערנט וועגן די נייע ערפינדונגען אין מאטעמאטיק.

כינע איז אסאך דורכגעגאנגען אין ערציאונג אין פארשידענע צייטן און אסאך מאדנע איינפירונגן זענען אויפגעצויגן געווארן במשך די יארן און זענען שפעטער געווארן אויס. איינע פון די זאכן איז געווען א טויש אין די ערציאונג יארן וועלכע איז רעדוצירט געווארן צו 9 יאר אנשטאט 13, כדי צו געבן מער איינוואוינער א געלעגנהייט צו דעגרייכן ערציאונג. נאך א געזעץ איז געווען אמאל איינגעשטעלט, אז די סטודענטן האבן נישט געדארפט צאלן פאר זייער ערציאונג און האבן געמוזט אין דער זעלבער צייט אויך ארבעטען ביי אינדוסטריאלע ביזנעסער. די רעגירונג האט מיט דער צייט איינגעזען אז די אלע זאכן וועלן נישט העלפן די ערציאונג און האבן אלעס צעשטערט. היינט צו טאג איז די ערציאונג סיסטעם זייער סטאביל מיט ארום 200 מיליאן סטודענטן אין פארשידענע שולע אפטיילונגן.
די סאציאלע סערוויסעס אין כינע איז געוואנדן וואו מען וואוינט און פאר וועמען מען ארבעט. די וואס ארבעטן פאר די רעגירונג געניסן פון א רייע בענעפיטן וועלכע אנטהאלט העלט קעיר, רעטייערמענט, וואקאציעס, דיסעביליטי, און א באצאלטע באגרעבונגס פראצעדור. פארשטייט זיך אז די פירמעס זענען וואס די וואס ליידיגן זיך אויס פאר די בענעפיטן און טאקע דערפאר זענען פאראן טויזנטער ריזיגע כינעזער פירמעס וואס פארדינען ברויט אויף הויזן... די וואס וואוינען אין די דערפלעך פארדינען געווענליך מער אבער זיי באקומען נישט קיין איינע פון די בענעפיטן און ברויכן זיך אליין אויסצאלן זייער סאציאלע לעבנ'ס קאסטן. די כינעזער רעגירונג האט אסאך געטאן צו געבן פרייע העלט קעיר פאר אירע הונדערטער מיליאנען איינוואוינער. דאס האט דראמאטיש געטוישט די לעבנ'ס שפאן שטאפל וועלכע איז געשטיגן פון 45 יאר אין 949' צו 72 יאר היינט צו טאג (70 יאר פאר מענער און 74 יאר פאר פרויען). די הויפט שריט וואס די רעגירונג האט געטאן איז געווען צו טרענירן מער דאקטוירים וועלכע איז געשטיגן פון איין דאקטער פאר יעדע 27,000 איינוואוינער אין 949' צו איין דאקטער פאר יעדע 595 איינוואוינער אין יאר 00'. די כינעזער דאקטוירים שטודירן אונטער א דירעקטע סיסטעם וואס ווערט געפירט דורך די רעגירונג. דורכאויס די יארן האבן די דאקטוירים אסאך שטודירט אין הערבעל נארטורליכע מעדעצינען וועלכע איז היינט אן אויפגעכאפטע מעדיצינישע הייל מיטל אין די גאנצע וועלט. אין טייל כינעזער שטעט ווערן 4 פינפטלעך פאציענטן באהאנדעלט מיט די הונדערטער ערליי הוירבס. נאך א באקאנטע כינעזער הייל מיטל איז אקופאנטשור (אן אינטערעסאנטע הייל מיטל וואס ווערט געטאן מיט מאגנעטישע נידלן וועלכע מען שטעכט אריין איבער דעם גאנצן קערפער).

מען נוצט דאס ביי א טעם און די עס איז דא פאלקס ווערטל על טעם וריח אין להתווכח. ווייל דאס איז א פערזענליכע געפיל וואס קען נישט זיין א אנגענומענער געפיל פאר אלעמען.

אין דער זעלבער צייט האט זיך כינע אנגעשטויסן מיט נאך פראבלעמען ווען די פאראייניגטע פעלקער האט איר געווארנט פאר איר באהאנדלונג מיט די רעבעלן אין טיבעט (א ראיאן וואס כינע האט אנעקסירט) וואו די כינעזער מיליטער האט שטארק אונטערדרוקט די ארטיגע רעבעלן. די רעבעלן האבן זיך נישט געקענט קעגנשטעלן און האבן פארלאזט כינע און זיך באזעצט אין נעפאל און אין אינדיע. עטליכע יאר שפעטער האט כינע געעפענט א קאנפליקט מיט אינדיע איבער א טעריטאריע פון 12,000 קוואדראט מייל (31,000 קוואדראט קילאמעטער) וועלכע די אינדיאנער האבן באצייכנט אלס זייערס. די כינעזער ארמיי האט אריינמארשירט אהין און אקופירט דעם ראיאן און נאכאנאנדיגע פארהאנדלונגן האבן נישט געברענגט קיין שום רעזולטאטן. אויך האט כינע זיך געטשעפעט מיט די פאראיינגטע שטאטן אין די וויעטנאם קריג (959' ביז 975') ווען זי האט געשיקט שטיצע פאר די קאמוניסטישע גרופעס. אויך אין אידאניזיע האט כינע געשטיצט די ארטיגע קאמוניסטישע פארטייען ביז די כינעזער אמבאסאדא איז ארויסגעווארפן געווארן פון דארט אין 965'.

די אייער פאלט דערנאך אריין אין די רחם פון די פרוי, גלייך אין די זעלבע צייט ווערט די שיכט אין די רחם זייער גוט אויפגעבויעט אויף אריינפלאנצען אין זיך די אייער אויב די אייער ווערט איינגעפלאנצט דורך א זכרס זרע. אזוי אז אויב די פרוי ווערט שוואנגערדיג זאל עס קענען געהעריג וואקסן צו א געזונט קינד.
קעפלער'ס געזעצן באשרייבן די ארביטן פון אביעקטן ארום דער זון. לויט די געזעצן פארט יעדער פלאנעט אויף אן עליפס וואס האט די זון ביי איין פאקוס. אביעקטן וואס זענען נענטער צו דער זון פארן גיכער ווייל זיי שפירן שטערקער די גראוויטאציע־קראפט פון דער זון. אויף אן עליפטישן ארביט ענדערט זיך די ווייט פון דער זון אין לויף פון יאר. דער נענטסטער פונקט צו דער זון ווערט גערופן דער פעריהעליאן און דער ווייטסטער פונקט דער אפהעליאן. די פלאנעטישע ארביטן זענען נאנט צו א קרייז, אבער קאמעטן, אסטערוידן און קויפער פאס אביעקטן האבן אפט שטארק עליפטישע ארביטן.

איז געווען אַ שפּאַניש קאַטאַלאַניש אַרכיטעקט פון רעוס , וואס איז געווען דער פיגורעהעאַד פון קאַטאַלאַניע מאַדערניזאַם . גאַודí ס אַרבעט פאַרטראַכטנ זיין אָפּשיידנדיק סטיל און זענען לאַרגעלי קאַנסאַנטרייטאַד אין באַרסעלאָנאַ, נאָוטאַבלי זיי מאַגנאַם אָפּוס , די סאַגראַדאַ פאַמיליאַ .

אין תרכ"ח איז דער שינאווער רב, רבי יחזקאל שרגא האלבערשטאם, באשטימט געווארן רב פון סטראפקאוו. ער איז געבליבן אין דעם רבנות ביז תרמ"א, ווען ער איז צוריקגעגעאנגען קיין שינאווא.

קארל מאריע פאן וועבער, איז געווען א דייטשער קאמפאזיטאר, דיריגענט, פיאניסט און פון די פיאנערן און גרינדער פונעם ראמאנטישן פעריאד אין קלאסישער מוזיק.

גאַודí ס ווערק ענדזשויז וויידספּרעד אינטערנאַציאָנאַלע אַפּעלירן און פילע שטודיום זענען געטרייַ צו פארשטאנד זיין אַרקאַטעקטשער. הייַנט, זיין אַרבעט געפינט פארערערס צווישן אַרקאַטעקץ און די גענעראַל ציבור ענלעך. זיין מייַסטערווערק , די נאָך - ונקאָמפּלעטעד סאַגראַדאַ פאַמיליאַ , איז די מערסט - באזוכט דענקמאָל אין ספּאַין. צווישן 1984 און 2005, זיבן פון זיין אַרבעט זענען דערקלערט וועלט העריטאַגע זייטלעך דורך יונעסקאָו . גאַודí ס רוימער קאַטהאָליק אמונה געשטארקט בעשאַס זיין לעבן און רעליגיעז בילדער פּערמעאַטע זיין אַרבעט. דעם ערנד אים די צונעמעניש " גאָט ס אַרטשיטעקט " און געפירט צו רופט פֿאַר זיין בעאַטיפיקאַטיאָן.

מוז דא אבער ערווענט ווערן אז קיין איינע פון די טעאריעס האבן נישט קיין ערנסטע גרונדן און זענען קיינמאל נישט אויפגעוויזן געווארן אויף קיין שום וועג, און נאך א פונקט אז סאמועל האנאמאן האט נישט אנגעהויבן פון א טעאריע נאר פון א פאקטישער זאך אז א געוויסע זאך וואס האט געהיילט מעלעריע האט ביי א געזונטע מענטש גורם געווען די זעלבע סיפטאמען ווי מעלעריע ברענגט וואס האט אים צוגעברענגט צו טראכטן אז אייניג היילט אייניג.

ערב פסח 43', האט זיך אנגעפאנגען די אויפשטאנד, און אין אנהייב האבן די יידן באוויזן אפצושטויסן די נאציס, אבער די נאציס האבן זיך ווי פארשטענדליך נישט געקעמפט לויט די עטיקעט פון א קריג, און ספעציעל קעגן די יידן, און האבן אנגעפאנגען פארברענען די הייזער אויף אירע איינוווינער, א בונקער אדער א קעלער, ווי מען האט געטראפן מענטשן האבן זיי אריינגעלאזט גאז, און אזוי זיי דערשטיקט צום טויט.

איין טעאריע וואס איז דערמאנט געווארן איז אז אזוי ווי די סימפטאמען וואס ערשיינען ביים קערפער ווען ער איז קראנק זענען געווענליך צייכנס פון דעם וואס דער קערפער פרובירט זיך צו שלאגן מיט דער קראנקייט אויב אזוי איז פארשטענדליך אז דאס וועט זיין די סיבה פארוואס ווען מען נעמט די גראז צום ביישפיל הייבט מען אן צו זען סימפטאמען פון א פארקילאכץ ווייל ער וועקט אויף דעם קערפער זיך צו שלאגן מיט א פארקילאכץ.
די שטאט ווערט באדינט דורך אילפארד באן סטאנציע אויף דער גרויס־איסטערן הויפט ליניע אין טראוולקארט זאנע 4. אלע באנען וואס שטעלן זיך אפ ביי דער סטאנציע זענען פון דער הויך־פרעקווענץ ליווערפול סטריט-שענפילד מעטרא. TfL באן האט איבערגענומען די באדינונג אום 31סטן מיי 2015 פארן נייעם קרייצבאן פראיעקט וואס וועט פארן דורך אילפארד פון 2017. צפון פון אילפארד געפינט זיך גאנס היל אונטערגרונט סטאנציע אויף דער צענטראל ליניע פון דער לאנדאנער אונטערגרונט.

זי האט שטודירט אין די ניו ענגלאנד קאנסערוואטארי אין באסטאן וואו זי האט באקומען איהר בעטשלער'ס דעגרי אין מוזיק און א מעידזשאר אין שטימע פאָרשטעלונג.

ה'תק"ז (5507) – אדער אין קורצן תק"ז – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א' תשרי: דעם אוונט ‏פארן 15טן סעפטעמבער, 1746, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול: ‏ 4טן סעפטעמבער, 1747. ה'תק"ז איז א פשוט יאר (מיט בלויז איין חודש אדר) וואס איז לאנג 355 טאג. דאס איז דאס פינפטע יאר צו שמיטה.

אין יאר 1955 איז אנגעקומען אין רכסים א גרופע יונגע חרדישע יידן פון זכרון יעקב און זיי האבן אויפגעשטעלט דעם כנסת יחזקיהו ישיבה אויף באדן וואס רבי נח שמעונאוויטש האט געקויפט.

רוב מאדערנע מיליטערישע סובמארינען זענען באכוחט מיט יאדערלעכע רעאקטארן. די סובמארינען האבן א סיסטעם צו באקומען לופט פונעם ארומיגן ים-וואסער, אזוי קענען זיי בלייבן אונטער דעם וואסעט ביז עס בלייבט נישט קיין עסן. זייערע וויכטיקסטע פונקציאנען זענען אטאקירן שיפן אדער ארויסשיסן ראקעטן, למשל קרייס מיסלען אדער יאדערלעכע מיסלען. זענען פֿאראן צוויי ערליי סובמארינען: אטאק סובמארינען, וואס זענען קליין און גיך און אטאקירן אנדערע סובמארינען און אויבערפלאך שיפֿן מיט אן אונטערוואסער באמבע וואס הייסט א טארפעדע, און מיסלען סובמארינען, וואס זענען גרעסער און פאמעלעכער, און אויספלאנעוועט בעיקר צו שיסן מיסלען צו ווייטע צילן אויף דער יבשה. מיסלען סובמארינען זענען גענוג גרויס צו טראנספארטירן קאמאנדאס.

די סיטי פון לאנדאן (ענגליש: City of London שטאט פון לאנדאן) איז א קליינער שטח אין גרויסלאנדאן, ענגלאנד וואס איז אריגינעל געווען די שטאט לאנדאן. זי האט דעם סטאטוס פון א שטאט אין דעם פאראייניגטן קעניגרייך שוין פון אדם הראשון'ס צייטן. דער סיטי'ס גרענעצן האבן זיך כמעט נישט געענדערט זייט דער מיטל אלטער. דער שטח פון דער סיטי איז 1.12 קוואדראט מייל (2.90 קוואדראט ק"מ), און דערפאר איז מען געוואוינט צו רופן די סיטי דעם Square Mile (קוואדראט מייל).

סאברא און שאטילא זענען צוויי פאלעסטינער פליטים לאגערן אין לבנון, וואס ביי דער ישראלדיקער מיליטערישער ערשטער לבנון מלחמה, האבן קריסטליכע מיליציעס אומגעברענגט הונדערטע פאלעסטינער, אין יאר 1982, צווישן דעם 16טן און 18טן סעפטעמבער.

שבח אידן זענען די וואס האבן ליעב צו שמועסן און קולעצען אגאנצןדאווענען אבער ווען עס קומט צו שבח נותנים לו..... וואס איז נאכדעם וואס מען זינגט אל אדון שבת ביים דאווענען, ציפּען זיי זייערע קינדער פון אונטער די טלית אז זיי זאלן דאווענען ערליך.

די ראדיא, עלעקטראניק און קאמוניקאציע פירמע פלעסי, וואס איז געגרינדעט געווארן אין 1917 אין מארלעבאן, איז אריבער אין קאטנהאם ראד, אילפארד, אין אנהייב 1919, און איז שפעטער געווארן פון די גרעסטע פאבריקאנטן אין איר פעלד.

היינטיגע צייטן פאבריצירט מען סאדע וואסער ווען מען פירט קוילן-זויער דורך וואסער אונטער א שטארקן דריק. צוליב דעם דריק ווערט א סאך גאז צעלאזט אינעם וואסער. ווען מען עפנט דאס פלעשל, גייט אוועק דאס דריק און ס'ווערט בלעזלעך אינעם וואסער.
19 февраля 1861 года и судьбы российской деревни // Великая крестьянская реформа 1861 года и ее влияние на развитие России: сб-к докладов Всероссийской научной конференции, посвященной 150-летию отмены крепостного права / Под общ. ред. В.М. Баутина. Изд-во РГАУ-МСХА им. К.А.Тимирязева, М., 2011. С. 50–57.

טשאַרלס דאַרװין (ענגליש: Charles Darwin; ‏ 12טן פעברואר 1809 - 19טן אפריל 1882), איז געװען אַ בריטישער וויסנשאפטלער. ער איז דער דערפֿינדער פֿון דער עװאָלוציע טעאָריע דורך נאטירלעכע סעלעקציע, װאָס ער האָט ערשט באַשריבן אין זײַן בוך "װעגן דער אנטשטייוּנג פֿון זגאַלן" (ענגליש: On the Origin of Species) אין 1859.

בזיווג שני האט רבי איטשעלע געהייראט מרת מירל א טאכטער פון זיין פעטער הרב צבי הירש הורוויץ, רב אין ראזוואדאוו. זי איז נפטר געווארן אין ראזוואדאוו אין עלטער פון זיבעציג יאר כ"ו ניסן ה'תרצ"ז, אן קינדער.

אום י"ג אלול תרנ"ז (1897) האט ער חתונה געהאט מיט זיין קרובטע רביצין נחמה דינה, א טאכטער פון רבי אברהם שניאורסאהן פון קעשענעוו, א זון פון רבי ישראל נח פון נעזשין, א זון פונעם צמח צדק.

רבי מרדכי דוד איז געבוירן צו זיין פאטער הרב נחום צבי טייטלבוים פון דראהאביטש, א זון פון הרב אלעזר ניסן טייטלבוים, רב אין דראהאביטש, א זון פון הרב משה טייטלבוים דער ישמח משה. און צו זיין מוטער מרת מלכה א טאכטער פון הרב מרדכי דוד אונגאר רב אין דאמבראווא.

נאך זיין שווערס פטירה אין תרל"ג, האט מען אים געקרוינט מיט אדמו"רות. צו אים זענען געקומען די חסידים פון זיין פאטער און אויך די חסידים פון זיין שווער. ווען ער איז נפטר געווארן אין תרס"ה האט ער איבערגעלאזט פיר זין:

פאלקסדויטש איז א טערמין וואס באצייכענט דייטשע אפשטאמיגע, און מענטשן וואס האבן גערעדט די דייטשע שפראך , וואס האבן געוואוינט אינדרויסן פון דייטשלאנד, אדער געביטן און געגנטן וואס האבן געהערט צו דייטשלאנד דורכאויס די יארן, ביז דער צווייטער וועלט מלחמה.

א ליטוואַק אין פּוילן איז א יודיש ביכל פון זכרונות געשריבן דורך דניאל טשארני ערשינען אין ניו יארק דורכן אלטוועלטלעכן יידישן קולטור-קאנגרעס פאראייניגט מיט ציקאָ, אין יאהר 1955.

‏1739 איז דאס 39סטע יאר אינעם 18טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1739 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 11 טעג.

קוואַדראַט איז אַ פירעקיקע פילעק פֿאָרעם פֿון 4 גלייכע ריפן מיט דער זעלבער לענג און גלייכע ווינקלען (90 גראַד). די קוואַדראַטישע דיאַגאָנאַלן האָבן די זעלבע לענג און זענען פערפענדיקולאר מיט אנאנד. יעדער דיאַגאָנאַל איז גרעסער פון א ריפ מיט א פאקטאר

די נאציאנאליסטן האבן געמאכט פליטה און זיך פארשטארקט אויף טייוואן אינזל און אויפגעשטעלט א זעלבשטעדיגע רעגירונג מיט טשיאנג אלס פירער. טשיאנג האט זיך ערקלערט פירער פון גאנץ כינע ביז זיין טויט אין 975'. אין דער זעלבער צייט האט דער קאמוניסטישער פירער אין כינע, מאא צעטאנג, אויפגעשטעלט די קאמוניסטישע רעגירונג (סי-סי-פי) אין בייזשינג.

ברענדי וועהרט געוועהנליך סערוויהרט אין דער מערב וועלט, אין א רונדיגן גלאז, ביי שטוב טעמפעראטור. טייל גלייכן זאגאר אנצואווארעמען דאס גלאז מיט די הענט, וואס דאס ברעהנגט מער ארויס דעם אראמאט.
די ערשטע 9.7 ק״מ (6 מייל) פון אלדגייט זענען אונטער דער ערד, געטיילט מיט די קרייז און האמערסמיט און סיטי ליניעס ביז בעקער סטריט, וואו די ליניע צעצווייגט זיך, בלייבנדיק אין טונעל ביז פינטשלי ראד. צווישן פינטשלי ראד און וועמבלי פארק ציט זיך די ליניע פאראלעל צו דער יובילי ליניע, א פאר באנוועגן אין יעדער ריכטונג, מיט אן אריבערן־פעראן איבערבייט אין די צוויי סטאנציעס. ביי וועמבלי פארק צעצווייגט זיך די יובילי ליניע צום סטאנמאר צווייג. א ביסל נאך פינטשלי ראד ציען זיל די פיר באנוועגן מיט דער נעצווערק באן טשילטערן הויפטליניע פון מארילעבאן.

די טשינג דינאסטיע (כינעזיש: 清朝) איז געווען די לעצטע דינאסטיע וואס האט געהערשט איבער כינע, צווישן די יארן 1644 און 1912. פאר דער טשינג דינאסטיע האט געהערשט די מינג דינאסטיע, און נאך איר איז כינע געווארן א רעפובליק. די הויפטשטאט פון לאנד איז געווען ביידזשינג.

ביי די אידן האט בכלל ספרים שטענדיג פארנומען א וויכטיג פלאץ, אין די ביכער ווערן אידן גערופן עם הספר דאס הייסט א פאלק וואס פארטיפט זיך אין ספרים, און שעפן זייער וויסענשאפט און אלעס וואס זיי האבן פון ספרים, אפילו אין די מיטל אלטער ווען די פעלקער זענען געווען אויסגעטוען פון יעדע סארט וויסנשאפט, איז אבער ביי אידן אייביג געבליבן דאס קוקן אין ביכער און אין ספרים.
אין מחזור ויטרי ווערט דערמאנט דער מנהג, און דארט ווערט עס אנגעבינדן צו דער כפרה פון דער שעיר המשתלח: "...און מען זאל דאס ארומשיקן צו די ארימע לייט פון שטאט און עס וועט אויף אים פארגעבן אזוי ווי דער שעיר המשתלח."

דאס איז די ערשטע סארט אופן ווי אזוי מען האט בכלל געמאכט בראנפן אין די אלטע צייט. מען האט גענומען די וויין וואס איז נישט געווען אזוי געלונגען אדער פארדארבן און נישט געקענט נוצן אלס וויין און דערפון האט מען א שארפערע קאנצענטרירטע משקה.

פרירונג ברי איז ווען די הויט אדער די געוועב אדער נערוון פון א מענטשנס קערפער ווערן קראנק און גייען קאליע צוליב זיין אויסגעשטעלט צו א גאר נידעריגער קאלטער טעמפערטור.

ער האט זיך אויסגעלערנט קאלקולוס דורך א קארעספאנדענץ מיט גאטפריד לייבניץ. אין 1690, איז יאקאב בערנולי געווארן דער ערשטער צו אנטוויקלען דעם טעכניק צו לייזן שיידבארע דיפערענצאלע גלייכונגען.

אויך ווען מען איז זיך מתפלפל אין גמרא דרייט מען מיטן פינגער. אין בילד זעט מען הרב שך דרייט מיטן פינגער אינמיטן א שיעור. עס קומט פון דעם וואס ביים לערנען דרייען אסאך למדנים מיטן גראבן פינגער אויף מסביר זיין זאכן וואס ווערטער קענען נישט מסביר זיין.

דער קריג האט אפגעקאסט דאס לעבן פון 367 מדינת ישראל זעלנער און קרוב צו טויזנט פארוואונדערטע. אין עגיפטן האט דאס געברענגט צו אריבער 10,000 אומגעקומענע, און נאך 58 סאוועטישע סאלדאטן און טעכניקער, וואס האבן געהאלפן די אראבישע מדינות און זייער קאמף קעגן מדינת ישראל.

צווישן די הויכע רעגירונג אפיצירן וועלכע זענען באזייטיגט געווארן איז געווען ליאו שאאוקי, א וועטעראן פלאנירער אין מאא'ס רעגירונג וועלכער האט זיך קעגן געשטעלט קעגן א טייל פון דער רעוואלוציע. אנשטאט אים איז אויפגענומען געווארן לין ביאא וועלכער איז געווען א שטארקער מאכער אין דער קאמוניסטישער רעגירונג און איז געווען א פערזענלעכער גוטער פריינט מיט מאא און איז באטראכט געווארן אלס מאא'ס נאכפאלגער. דאס איז אבער געווען א פאטאלער טעות, לין האט זיך געהאט זיינע אייגענע פלענער און אויסגעארבעט א פלאן אומצוברענגען מאא און ווערן כינע'ס פירער. זיין פוטש איז אבער דורכגעפאלן אינמיטן דער פלאנירונג ווען איינער פון זיינע מיטארבעטער וואס האט שפיאנירט פאר מאא האט ארויסגעגעבן די פלענער. לין איז באצייטנס אנטלאפן צו די סאוועטן אבער ער איז אומגעקומען אין א פליגער קראך אויפן וועג קיין רוסלאנד.

פֿאָלגנדיק איז אַ קאָמבינירטער יידיש - גרעגאריאנישער קאלענדאר. אין יעדן טאג-קעסטל :- איינער אדער צוויי אותיות וואס באצייכענען דעם טאג אינעם יידישן חודש, און א נומער וואס באצייכנט דעם טאג אינעם גרעגאריאנישן מאנאט.

ליל ששי אידן זענען אידן וואס זייער שייכות צו אידישקייט גייט האנט אין האנט מיט די פולע תענוגים אדער באקוועמליכקייטן פון וואס עס פארדינען די וואס פירן זיך אויף אידיש, אין אנדערע ווערטער, זיי זענען מער אריין געטאן אין דעם גשמיות'דיגן חלק פונעם אידישען לעבן ווי אין דעם חלק הרוחניות.

די געאגראפיע פון כינע איז פארשפרייט 5026 ק"מ אריבער מזרח אזיע און גרענעצט דעם מזרח כינע ים, קארעע בוכטע, געלער ים, און דרום כינע ים, צווישן צפון קארעע און וויעטנאם דורך ברייטע פלאכלענדער, אויסגעשפרייטע מדבריות, און געהויבענע בערג קייטן, כולל ריזיגע שטחים פון אומגאסטפריינדלעכן באדן. דער מזרח העלפט פונעם לאנד, זיין באדן מיט די בייבארטנדיקע אינזלען, איז א ראיאן פון פרוכפערדיקע פלאכלענדער, בערג, מדבריות, סטעפעס, און אונטער-טראפיקאלישע שטחים. דער מערב העלפט פון כינע איז א ראיאן פון פלאטאען און טורעמענדיקע מאסיוון, איינשליסנדיק א טייל פון דעם העכסטן הויכלאנד אויף דער ערד.
בארקינגסייד האט געעפֿנט ערשט אום 1טן מיי 1903, אויף דער גרויס-איסטערן באן צווייג ליניע פערלאפ שלייף פון וואודפארד קיין אילפֿארד אדורך היינאלט. אום 29סטן נאוועמבער 1947 האבן אויפגעהערט די פארע באדינונגען און אום 31סטן מערץ 1948 האבן אנגעהויבן עלעקטריפיצירטע פאסאזשירן באדינונגען אויף דער צענטראל ליניע.

צו זיין ציון שטראמען יודן אין די טויזנטער, אלע טעג פון יאר, ס'כמעט נישטא א צייט דורכן גאנצן יאר, טאג און נאכט, וואס ס'זאל זיין ליידיג פון מענטשן דארט, ממש ארום דער זייגער.

גאמאל אבדעל נאצער (ה'תרע"ח - ה'תש"ל (15טן יאנואר, 1918 - 28סטן סעפטעמבער, 1970) איז געווען דער פרעזידענט פון עגיפטן פון ה'תשי"א (1951) ביז זיין שטארבן אינעם יאר תש"ל.

היינט צו טאג איז ער א גרויסער עושר פון ריעל עסטעיט און דאס ליצנות איז אים ארויף אין קאפ - ער האט זיך דערקלערט אלס אדמו"ר צו מאכן לעבעדיג די וועלט.

די יובילי ליניע (ענגליש: Jubilee Line) איז א ליניע אויף דער לאנדאנער אונטערגרונט. זי גייט פון סטאנמאר אין צפון לאנדאן ביז סטראטפֿארד אין מזרח לאנדאן. אויף דער טיוב מאפע איז די ליניע קאלירט גרא. די ליניע באדינט 27 סטאנציעס.

אין די קומענדיגע עליות, וואס איז די צווייטע, דריטע, זענען מערסטנס עולים געווען ציונים, וואס זענען געקומען קאלטיווירן דאס לאנד, אבער ווען תל אביב, איז געגרינדעט געווארן 1909, און חיפה איז געווארן יידישלעך, האבן זיך אסאך יידן באזעצט אין די שטעט, תל אביב איז דעמאלסט געווען די שנעלסט וואקסענדע שטאט אין די וועלט, און ביי די ענדע 1930 יארן איז די באפעלקערונג געוואקסן מיט איבער הונדערט פראצענט פון צוואנציג יאר בעפאר,

ווארהאל האט געהערט צו דער פאפ ארט באוועגונג; דער מקור פונעם נאמען איז דעם ווארט popular – פאפולער. די באוועגונג באשעפטיקט זיך מיט דעם בונד צווישן קונסט און פאפולערן קולטור.

כינע איז דער וועלט'ס גרעסטע לאנד אין באפעלקערונג און איינע פון די גרעסטע לענדער אין שטח, בערך אזוי גרויס ווי די פאראייניגטע שטאטן. די כינעזער רופן זייער לאנד "זוהאנגאו" וואס מיינט צענטראלע לאנד, אדער מיטעלע קעניגרייך.

דאלסטאן קנופ סטאנציע (ענגליש: Dalston Junction) איז א סטאנציע אויף דער מזרח לאנדאן ליניע פון דער לאנדאנער איבערגרונט אין דער לאנדאנער בארא פון העקני אין צפון־מזרח לאנדאן. זי איז אין טראוולקארט זאנע 2.

אינעם בוך שילדערט דער פארפאסער, אין קורצע אנעקדאטן, פון זיין באזוך און ערפארונגען אין פוילן אין די צוויי יאהר פון 1935 און 1936 ווען ארומוואנדערנדיג דארט אלס ליטערארישער פערזעהנלעכקייט איז ער שפּאַסיג באטיטלט געווארן אלס דער היימלאזער אמבאסאדאר פון יידישלאנד. זייענדיג א סאוויעטישער בירגער האט ער געהאט פארשיעדענע פּראָבלעהמען מיט דער דעמאלטסדיגער נארוואס-זעלבסטשטענדיגער אנטי-צארישע-און-יודישע פוילישער רעגירונג און למעשה געמוזט פארלאזן ווארשע אין איילעניש קיין פראג.

מער פון א פינפטל פון דער וועלט'ס באפעלקערונג – 1.3 ביליאן מענטשן – וווינען אין כינע. ארום 90 פראצענט פון די באפעלקערונג זענען כינעזער און די איבעריגע 10 פראצענט זענען צוטיילט צו עטליכע מינאריטעט'ס און האבן זיך זייערע אייגענע שפראכן—צווישן זיי זענען מאנגאליש, טיבעטיש און אויגור אנערקענט מינאריטעט שפראכן. וויאזוי אימער, פארשטייען זיך אבער אלע כינעזער איינע מיט די אנדערע, דאס איז צוליב זייער שפראך שרייבן סיסטעם וועלכע'ס בוכשטאבן רעפרעזענטירן גאנצע ווערטער און נישט די הברה אזויווי אין רוב לענדער פון דער וועלט.
א גיטער ביישפיל איז דער ענין פון עסן שבת'דיגע געקעכטץ אין ליל ששי, אנגעהויבן האט זיך דאס דורך די ערליכע מתמידים וועלכע שטרענגן זיך אן אויף צו בלייבן ליל ששי און לערנען נאכאנאנד, האט מען זיי צוגעשטעלט זיי זאלן טועם זיין פון די פריש געקאכטע שבת'דיגע מאכלים כדי אנצושעפן כוחות פאר די פילע שעות פון פלייסיג לערנען. זענען געקומען אויך די וואס האלטן נישט ביים לערנען נאר האבען אויך געוואלט הנאה האבען פון דעם תענוג, אזוי ארום האבן די סארט אידן אנטייל גענומען אינעם חלק האכילה, אן מקיים צו זיין אויך דער חלק היגיעה אין לערנען. היינט צוטאג'ס האבן זיך פארמערט די לעצטע גרופע פילפאכיג, אז פון די אריגענעלע האט מען שוין כמעט פארגעסן.

ער האט געשאפן 11 אפערעס:"ריענצי","דער פליענדיקער האלאנדער","טאנהויזער","לאענגרין","דאס ריינער גאלד","די וואלקיריעס","טריסטאן און איזאלדע","די מייסטערזינגערס פון נירנבערג","זיגפריד","די געטערשקיעה" און "פארסיפאל".

דער פילם ברענגט ארויס די שרעקעדיגע פאקט אז אפילו די מכלומרשט פריעדליכע מוסלעמענער זעהען אלס זייער רעליגיעהזער פליכט אז איסלאם זאל רעגולירן די וועלט און טאלעריהרן נישט אנדערע רעליגיעס. זיי נוצן אויס די פרייהייט פון רעליגיע און וואָרט וואס די דעמאקראטישע לענדער געבן זיי, כדי זיי אונטערצוברעהנגען. און ווי סאודי אראביע נוצט איהר געלט וואס זיי פארדיענען פון די אויל, צו אויסלעהרנען און פארשפּרייטן די עקסטרעהמע איסלאמישע לעהרנונג.

אין די שפּעטערע יאָרן פֿון זײַן לעבן, האָט ער אױך עקספּערימענטירט אױפֿן געביט פֿון נעאָ-אימפּרעסיאָניזם און אױסגענוצט די טעכניק פֿון "פּואַנטיליזם" (Pointillisme) אין זײַנע װערק.

וועלט-לינגען, (עהנגליש: "Earthlings", באדייט: באשעפענישן פון דער וועלט), איז א 2005 עהנגליש שפראכיגער דאקומענטארער פילם וועלכע דעקט אויף די גרויזאמע אופן וואס מענטשן באגייען זיך היינט צו טאהג מיט אנדערע בעלי חיים פארן ציהל פון: עסן, קליידונג, אונטערהאלטונג און פארשונג.

אין 1926 האט ער זיך געצויגן קיין אמעריקע (וויליאמסבורג), מיט זייַנע צוויי יונגסטע טעכטער און זיין עלצטן זון, הרב זכריהו עלעפאנט. דארט, איז ער געווען א מגיד שיעור אין ישיבת תורה ודעת.

ווען די פיראמידן האבן אנגעהויבן ווערן הויך האבן די ארבייטער געבויט ראמפעס ארויף פון אלע זייטן. עס איז נישט קלאר פון וואס די ראמפן זענען געמאכט געווארן אבער פשטות האבן זיי גענוצט די מדבר זאמד און דאס געמישט מיט וואסער צו האלטן אינאיינעם. ווען די פיראמיד איז פארטיג געווארן האט מען אראפגעשאוועלט די זאמד און די פיראמיד האט זיך אנטפלעקט.

כינע האט קיינמאל נישט פארמאגט קיין סך וועלדער און אפילו פון דאס ביסל וואס איז יא געווען האט מען אין משך פון די יארן אויסגעהאקט א גרויסער טייל דערפון פאר האלץ און אנדערע באדערפענישן. דאס אויסהאקן די וועלדער האט אנגעזייעט א חורבן אין כינע ווייל אויב עס איז פאראן ווייניג געוואוקסן ווערד די ערד צו נאס (ביימער און אנדערע געוואוקסן נאגן ארויס דאס וואסער פון די ערד) און איז מער אויסגעשטעלט צו פארפלייצונגען ווי עס האט זיך טאקע ארויסגעשטעלט אין כינע. צענדליגער פארפלייצונגען האבן אומגעברענגט מיליאנען מענטשן אין א משך פון 200 יאר. ווען די קאמוניסטישע רעגירונג האט איבערגענומען די פירערשאפט האט זי זיך באלד גענומען צו דעם פראבלעם און אנגעהויבן איינפלאנצן פרישע ביימער איבעראל. די רעגירונג האט געעפענט א ביימער קאמפיין און אפעלירט צו אירע איינוואוינער זיי זאלן איינפלאנצן ביימער ארום זייערע הייזער. די קאמפיין האט געהאלפן און האט דראסטיש געהויבן די פראצענט פון באוואקסענע ערד פון 8 פראצענט אין 949' צו 17.1 אין 01'.
גאמאל אבדול נאסער, פרעזידענט פון עגיפטן האט איניציאטירט דעם קריג, מיט ציל אפצושוואכן מדינת ישראל, אין די יארן נאך דער זעקסטאגיקער מלחמה, דורך באמבארדירן צה"ל צילן לענגאויס דעם סועץ קאנאל און אין דעם סיני האלבאינזל.

אזאַסקו (פארטוגעזיש: Osasco) איז א שטאט אין סאו פאולא פראווינץ אין דרום בראַזיל, מיט א שטח פון 65 קוואדראט ק"מ. אין 2003 איז זיין באפעלקערונג געווען 678,583.

קרעדיט קאונסלינג איז א פירמע און/אדער א פערזאן וואס ספעציאליזירן זיך און ראט וויאזוי זיך אן עצה צו געבן פאר מענטשן און/אדער פירמע'ס וואס זענען אריינגעפאלן אין טיפע חובות אדער פינאנציעלע פראבלעמען

די ליקוי חמה איז געווען די לענגסטע זייטן אנהייב פונעם 21סטן יארהונדערט. די נעקסטע ליקוי וואס דויערט לענגער וועט נאר זיין ערשט אינעם 13טן יוני 2132.

אין 1871 האט מען אויפגעשטעלט דעם בעיאנג פלאט וואס איז געווארן ביים סוף פונעם 19טן יארהונדערט איז געווען דער גרעסטער פלאט אין דעם ווייטן מזרח און דער אכטער גרעסטער פלאט אין דער וועלט.

די קאמוניסטן האבן זיך סטאנציאנירט אין די שטאט דזשיאנקסי וואו די איינוואוינער זענען געווען ארימע און האבן מיטגעשפילט מיט די קאמוניסטן. טשיאנג'ס ארמיי איז דעמאלט איינגעגאנגען אויף א פלאן ארומצורינגלן די שטאט דזשיאנסקי און מאכן א סוף צו די קאמוניסטן. די געשעעניש האט זיך אפגעשפילט אין 934' ווען טשיאנג'ס ארמיי האט אינגאנצן ארומגערינגעלט די קאמוניסטישע הויפט באזע און אויסגעקוילעט טויזנטער קאמוניסטישע קעמפער. די קאמוניסטן זענען געווארן ווילד און באוויזן צו עפענען א וועג ביי א שוואכערע פונקט פון וואו זיי זענען אנטלאפן און אנגעהויבן א לאנגע מארש איבער כינע, זוכנדיג אן ארט ווי זיך אראפצושטעלן. טשיאנג'ס ארמיי האט זיי נאכגעיאגט און זיי רעדוצירט צו א גרופע פון נישט מער ווי 8,000 מענטשן. די פארבליבענע קעמפער זענען אין ענדע דורכגעגאנגן א שטח פון 6,000 מייל (9,600 קילאמעטער) ביז זיי האבן זיך באפעסטיגט אין די שטאט יאנאן אין די שענקסי פראווינץ.

‏1869 איז דאס 69סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1869 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.

גמ"ח (ראשי תיבות: גמילות חסדים) (ארויסזאגענדיג: "געמאַח" אדער "גמילת חסדים קאסע") דינט ווי א וואולטעטיגער באנק וואס בארגט געלט פאר אידן אן פארצענטען רבית. אויך דינט דאס צו בארגן פארשידענע באדארפענע פראדוקטן. דער ווארט שטאמט פון פרקי אבות: "על שלושה דברים העולם עומד, על התורה, ועל העבודה, ועל גמילות חסדים".

Directory Service (קאַטאַלאָג־דינסט), איז אַ קאָמפּיוטער־פּראָגראַם װעלכע זאַמלט בשותּפֿתדיקע אינפֿאָרמאַציע אין אַ קאָמפּיוטער־נעצװערק, װי למשל טעלעפֿאָן־נומערן, בליצפּאָסט־אַדרעסן, IP־אַדרעסן, אױטאָריזאַציעס, װאָרטצײכנס און פֿאַרעפֿנטלעכע שליסלען. למשל די Active Directory באַדינט װי אַ קאַטאַלאָג־דינסט אין Windows Server אָפּערירן־סיסטעמען.

אינעם זיבעטן יאר הונדערט האבן זיך די מוסולמענער אפגעטיילט אין צוויי הויפט גרופעס, איינס די סוניס, און איינס די שיאטן. היינט צוטאגסט זענען די סוניס 83 פראצענט מוסולמענער איבער די גארער וועלט. אן ערך פון 930 מיליאן נפשות. די שיאטען זענען אבער א דאמינירטער רוב אין איראן און אין איראק און ציילן זיך אין די 185 מיליאן נפשות וואס זיי זענען א 16 פראצענט פון די הייטיגע מוסולמענער.