Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
De Bojamääschda (aa Birschameeschda, Birgamaischda Boijemeeschter, Borjemeeschder, Boiamääschda) isch de erschde Moo im Ord un schdehd on de Schbidz vun de Verwaldung. Der werd je noch Stoot derekt vun de Birger odder vum Gmeinderot gwählt. In gräßere Stätt in Daitschlond sin mehrere Boiamääschda wu äm Owwerboiamääschda unnergeordnet sin. De si meisch va besonnere Ufgawe zustännisch.

Die erschgenannt Tendenze henn auch dozu gführt, dass Begriffe erfunne und verwend worre sinn, die es im Enlische gar ned gebt oder die ebbes gonz onneres bedeide. Beischpiele:

Sotschi (russisch Сочи ( Ausschbroch?/i, wiss. Transliteration Soči) is ä Schdadt in de russische Region Krasnodar im Federadsionskrääs Siedrusslond unn is an de Oschdkischd vum Schwaddse Meer am Fuß vum Kaukasus geleje. Die Schdadt hot 343.334 Einwohner unn is en beliebde Bade- unn Kurord, die Umgewung werd weeje dem milde Klima aa als "Russischi Riviera" bezaischned.

Kinnrem is en Ort in de 1972 gebild Verbandsgemää Grienschdadd-Land im Londkrääs Derkem in de Palz. Es hott 1016 Oiwohner uff 8,96 km², dodemit leewe 113 Lait uff eem km². De Ort liegd uff ner Heh vun 172 m i. NN. Kinnrem iss en Woibauord. Der jetzische Ordsbojamääschda iss Albrecht Wiegner vun der FWG.

De bermuda.funk hot sisch 1998 als Varoi gegrind. Im Ogdowa 1999 isch er zum erschde Mol iwwer UKW uff Sendung gånge, wie er des „feschdiwel-radjo“ zum 48. Indernazjonale Filmfeschdiwal Monnem-Heidlberg gemachd hot. Sait em Herbschd 2000 in Heidlberg und sait em Dezemba 2003 in Monnem dut de bermuda.funk dauernd sende. Sei Sendeschdudjos sinn in de alt Faiawach in Monnem.

Pelsin is vun Slawe gegrinded worre unn is said 1254 als "Palleszin" awähnd, was vum slawische abgelaided "Schleichbach" hääße dudd. Om 1. Januar 2010 is Pelsin zomme midd soim Schdadtdääl Stratense in Anklam oigemäänded worre.

„Mit mehr Andacht zieht sicher kein Pilgrim zu des Heiligen Landes Überbleibseln als ich zu diesem großen Patriarchen. Er hat eine Leichtigkeit ohnegleichen, wenn er in seinem Element ist, sich augenblicklich in jede Passion zu setzen, in welche er will.“

Nico Christ schbielt mit de reschde Hond mit de Shakehand-Schlägerhaldung, was immer des ach is. Zu seine Schbielstärke zählt vor allem des Schbiel iwwerm Disch, un donn kummt kompromissloses Vorhand Ogriffsschbiel. Derzeit dud er des Holz "Kinetic CF Carbo-Aramid OFF" und de Belag "Revolution C.O.R.2" (uff beide Seide) benutze.

Ä schnelles Esse z. B. am Samschdah war die annerschwo unbekannd Vebindung vun denne zwe ach Hausmacher genannde Werschd mit Pellgardoffle (Gequellde) oda Broodgardoffele (Gebredelde). Die Werschd sin kald zu de warme Gardoffele gesse wor. In naierer Zaid wern die Worschdsdiggle am End vum Broodprozess med erwärmd, wie ma es bai de Schlachdbladd vun jeher kennd.

Jacobus Theodurus Tabernaemontanus hot im Middelelalder des Folgende iwwer des Bohnenkraut un soi Wirkung gschriwwe: „Es schreibet Tragus, dass die Satureyen gar nutzlich und wol von dem gemeinen Maß / zu und mit anderer Speiß gekochet werden / sonderlich bey jungem Fleisch und bei den Fischen / und bey der armen Leuth ... Gewürtz ... und reitzen zu ehelichen Werken.“
Im Norde gehder nahdlos ins (Nord)Pälzer Bärschlond iwwer, im Siede ender onde Grenz, im Oschde midde Haad – de Nadurpaarg gehd nuch weirer bis zor Woischdrooß – un im Weschde meschder im Booche vun Londschduul iwwer Waldfischbach-Bojalwe an Bärmärsens vurbai bis noo Schweix-Liieschid, wu die Grenz dorschgied. Aischndlisch gehd de Pälzerwald jo nuch viel wärer bis waid in die Woogese, un im Siede bis ins närdlisch Elsaß.

Friedrisch hod bis 1763 Frongraisch un Eestraisch gschlach un sogaa nuch ä bisje was gewinne gekännd. Ea hod Praiße so schnell un guud wi meeglisch wirra ufgebaud un is 1786 ruhisch gschdorwe.

Stàttmàtte (franzesisch Stattmatten, daitsch Stattmatten) isch e franzesische Gmäänd im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Region Elsass.

Kocherbach ligt 3 km nerdlisch vun Wald-Mischlbach, im Dal vun da Kocherbach. Selli Bach endschbringt an da Tromm un fließt in Affolderbach in di Ulfebach. Di Gemaagung liggt uf are Heh vun 381 bis 417 m iwwerm Meeresschbiggl un is lånd- un forschdwärdschaftlisch gebrägt. Kocherbach beschdeht im Wesendlische aus änare Schroß, "Am Kocherbach", an derre di Haiser uffgereiht sin.

Die gonz Geschnd is schun saidde jinga Schdääzaid bsiedeld. Donn waan die Kelde doo, gfolchd vunde Reema un Germane. Die Reema hän doo, wo haid die Schdadtmidd is, ä Trubbelacha gebaud. 832 wärd des Ord es ärschdmol schrifdlisch ärwähnd. Es gäbd haid kaam nöch irschnd welsche Zweifel, doß Lambada währende frängisch Bsiedlung ändschdonne is un als Haim vum Lantberth „äm Landglänzende“ (aach Lampert oder Lambert) zu daide is. 911 is Hoofm es ärschd mol im ”Codex Edelini“ vum Kloschda Waißenbursch erwähnd worn.

Zusädzlich zu denne noch zahlraiche Handwergsbedriewe wird im Urschprungsgebied die Pälzer Lewwerworschd vun folgende durchgehend middelsdändische Worschdfabrigge hergeschdelld (2006):

Die Greenung vum Jachdseeschle isses Oihondseeschle, des hääßd, doß änna gonz elloi on Boad is, där wu alles alläns känne un due muß. Ääna vunde zwää bishea greeschde is de Erdmann, wu draimol die Ead umseeschld hod, zwäämol alläns, äämol Osd-Wesd, äämol Wesd-Osd, unnän haufe mea schbegdagulära Faarde unnanumm hod un draimol dän "Trans-Ooschnn-Prais" griehd hod. Doodorsch un dorsch soi Bischa un Ardiggl inde "Yachd", ännärem Seeschlmagazin, issa wäldbekanng worn. De onnan kännd mär när als Skippa Mischael, där hod iwwa finf Joa am Schdigg gonz alläns ufnärräm klää Beedsche gelebd un is in därre Zaid aus de Biskaja dorsch Ääamlkanal un Noadsee iwwa Rhoi, Mõõ, MDK un di Dunau ins Schwaz Mea un waida dorsch de Bosborus, es Marmaramea, die Dardanälle un die Ägäis ins Middlmea bis nõõm Hailsche Lond gemäschd un zurigg bis uff die Pelloponnes, wora aus gsundhaidlische Grind hod unnabräsche gemißd. All des hodda alläns gschafd midnärräm minimale Etaa un troznärre schweere Gehbehinnarung!
Än Seeschlbood fahd mid zwää Õõdriebsarde: mid Unna- un mid Iwwadrug: wann em Wind en Seeschl im Weech schdehd, schdauda sich devoa un dehinna endschdehd Unnadrug. Un wann de Wind anärem Seeschl vorbaischdraichd, un des hod es rischdisch Profil, donn hoda außelong än waidare Weech als wie innelong. Des hääsd, auße härrschd Unnadrug. Wann än 6,5 m Bood 25 m² Seeschlfläch hod un mid 7 m/sec plad voam Wind laafd (= 25,2 km/h) un de Wind hod 10 m/sec druff, un wann ään m³ Lufd uugfäa 2,3 kg wiehd, donn is de Druck Krafd mal Fläsche, un die Krafd is ½ m v², also uugfea (½ ((vWind – vBood) · 2,3 kg/ m³) · (vWind – vBood)²) · 1 sec · 25 m² = (½ ((10 m/sec – 7 m/sec) · 2,3 kg/m³) · (10 m/sec – 7 m/sec)²) · 1 sec · 25 m² = (½ ((3 m/sec) · 2,3 kg/m³) · (3 m/sec)²) · 1 sec · 25 m² = (½ ((6,9 kg·m/m³sec) · (9 m²/sec²)) · 1 sec · 25 m² = (½ (62,1 kg·m·m²/m³sec·sec²)) · 1 sec · 25 m² = (½ (62,1 kg/sec³)) · 25 m²sec = 31,05 kg/sec³ · 25 m²sec = 777,25 kg·m²/sec².

De Machdiwwagang uff soi Sohn waa ääfach, wail daß dea eh schun Keenisch un Kaisa waa un wail aach soi Mudda un soi Fraa Kaisarinne waarn. Wail daßa awwa imma im Hinnagrund gschdanne hod, hodm doch die brääd Machdbasis gfehld un so hodda die mehrschd Zaid dodemid zugebrung, die Machd im Innan zu schdabilisiere un midde dänisch, weschdfrängisch un idalienisch Keenisch un Härzösch zu kämpfe.

Bedong is ä Gemisch aus Zemend, Sand, Kies un Wassa. Bedong is Hard un schbröde, mid Armierunge aus Schahl odda Fasere wäda belaschdbaa. Värwändung finda im Hoch- un Diefbau als draachendes Däähl, awwa aach fär Außefläsche. Wassafäschde Bedong wärd sogaa im Schiffsbau ingsädzd.

Donn issa 1919 erschd inne Oschdald in Woinem oigewiese worre unn dann 1929 nach Wissloch woa 1940 gschtorwe iss. Sis net geklärt obba än Opfa vun dere sogenannde Aktion T4 vun de Nationalsozialischde worre iss, oda obs e nadirlische Dodesursach waa.

Unner Faia (vunn aldhochdaitsch: fiur) vaschdehd mer die Flammebildung, die baim Vabrenne unner Abgab vun Wärm unn Lisch entschdehe dut. Die Voraussetzunge fers Endschdehe unns Aufreschderhalde vumme Faia sinn ä Madrial des brenne dut, ä Ogsidazjonsmiddl wie de Sauaschdoff aus de Lufd unn die nodwendisch Dembradur, um zinde zu kenne.

Die Neiflieschler zeichnen sich dodemit aus, dasse Gelenk un Muskulatur hen, um ihr Flieschel eng an de Kerbber aanseleen. Se kenne dodeher in klenne Ritze un Spalde krawwele, was Libelle zum Beispiel nit kenne.

De Dummgaade isch 1821 vum Carl Albert Leopold Freiherr von Stengel oag'leeschd worre, nochdemma alde Ruine vum Dumm weg'g'roamd kabd hodd. 1853 isch doan de Gaade deels nai b'ploansd un 1949 nai gschdald worer un isch haid de greegschde Paag in Schbaija un hodd vaschiedene Brunne, Figure, Schbielpledz, Kiosk unnän Minigolfbladz.
S erschd missener in de Wald un Keschde sammle gehe. Awwer die richdiche, also Esskaschdanie. Die Keschde dehäm dann mid emme schbize Messer kreizweis oischneide un in Salzwasser 20 Minudde koche. Donoch kald abschregge un soford schäle. Die Keschde donoch 10 Minudde in Budder schmore, 1/4 l Fläschbrieh un 0,1l mid äme Teeleffel Mäl gemischde Sáhne zugewwe un 10 Minudde leichd koche losse, dodenoch mit Salz und Päffer abschmegge. Dodezu basst gud Wild odder End. In de Palz macht mär aach Rodgraud un Brodworschd dezu.

In Veldehof gibts di Nadurdenggmäler Alde Eisch (in da Schdrooß Unter den Linden), Schwedekanzel (beim Friedhof) un Alde Landwehr (alle drei gschitzt seid 1959)

Monnem is aach en große Vekehrsknodepunkt zwische Fronkfurt und Stuttgard. Do is aach de zwetgreeschde Rangierbahnhof in Deitschlond. Da Monnemer Hauptbahnhof iss e wischdiche Knode für de Fernvakeea.

Bischese isch e kloini Schtadt im Rhoi-Negger-Krais in Bade-Wirddeberg. Offiziell haissd das Schtädtle said 1806 Neckarbischese/Neckarbischofsheim, wail Bischese, wo es ans Großherzogtum Bade kumme isch, plötzlich åins vun drai Bischofheim gwesst isch. Alle drai hawwe dann en Fluss an de Ååfang vom Name grigt: Tauberbischofsheim, Rheinbischofsheim un ewe Neckarbischofsheim, obwohls von Bischese bis zum Neggar ugfähr 15 Kilomeder sind.

Baddebersch liechd im Nordweschde vun de Medropolregion Rhoi-Negga, an de Nahd vun de Haadt im Oschde vum Pälzerwald unn de Owwerhainisch Tiefewene. Baddeberg liechd am End vum vum Loininga Schborn, en Auslaifa vum Pälzerwald. Am Oschdrånd vun dem Auslaifa hot sisch frieher en Graawebruch befunne, wo de Owwerrhoigraawe 10 km in die Tief gånge is. Hohe Erheewunge uffm Gebied vun de Gemää is Harzwailerkobb midd 415 m unn die Pigglhaub midd 361 m. Nachbagemäände sinn im Uhrzaischasinn im Norde beginnend: Nailoininge, Kläkarlbach, Bobene unn Aldloininge.

De Sagse-Haina hod Lodharinge zrigghold, all soi abschbensdisch Värwandschafd bsiechd, begnadischd un nai belehnd, un ea hod die Ungan baim Schob genumm un ä bißje druffgeklopd. Awwee donn hoda midnäre en Waffeschdillschdond vaoibaad fär zeh Joa un hod sulong aach Dribud gezahld, obwohl daßa Siescha waa. Die Zaid hod donn genuzd fär doßa soi Oschdgrenz hod befeschdige gekennd.

Außam Karl IV mid soinäre Bull is aus dere Zaid när nuch de Rupreschd vunde Palz indressond: Ärschdns, waila Kuafärschd vunde Palz waa, un zwäddns, waila als de mäschdigsde un als geaignschde vunde Kurfärschde an die Schdell vun däm uufäisch Wenzl gewähld gen is. Driddns awwee zaischd däm sio Baischbiel, daß des alles ned raischd fär zu regiere: soi Machd als Kuafärschd waa nix werd. Vun därre Zaid õõ isses när nuch uff die "Hausmachd" õõkumme: des is die Machd, wu daß mär "vun Haus aus", vun dehääm schun hod. Un wann de ää orra onnan jezad säääd: "Ai des is duch grad des Härzochdumsdenke, wu mär vun weg gewolld hen?!" donn hod dea graad Reschd! Awwee es Middlalda ging zu End un die Naizaid fangd hall glaisch rischdisch õõn: se zaihd glaisch, daß alles schunämol dõõ waa.
Des nach ihm benonnde Blummepederfeschd (offiziell Blumepeterfest) find jährlisch mit Flohmarkd unn Essensverkauf fär wohltädische Zwegge schdadd. Regelmäßisch werd vun de Lokalzaidung ä Schbendekampanje unna Mannemer Firme organisierd.

Nadialisch waas - wie jo bai allem in Oiropa - wirra Napoleon, där wu donn alles kabuddgemachd hod: im "Konkordad" (wamma äbbes unna Zwang zuschdande kummenes iwwahaabd su nenne därf...!), des wu Napoleon äm Kardinalschdaadssägredär (äbbes wie Premierminischda) Consalwi ufogdroiad hod, hod die Kärsch all ia Lond valoan.

1736-1739 hänses Radhaus gebaud, 1750, om 01. Juni hodde Waihbischof Christian Anton de Merle die nai kadholisch Kärsch in Hoffm ingewaihd, die wu de beriehmde Barockbaumääschda Balthasar Neumann gschaffe hod un 1770-1771 is die St. Andreaskärsch ande Schdell vunäre aal un baufällisch Kärsch vum Andreasschdifd Woms gebaud worrn.

In Schbaija, wua inde Roi fliesd, hoddma aus vaschiidene Grind än Deel als sogenoandi Woogbach abgschbalde. Ab äm bschdimde Pungd heesds donn pledzlisch Nonnebach. De Deel, wu duasch Schbaija fliesd, heesd inde Schdadd de Gießhiwwlbach un hod mol Miele oogdriwwe. Un dea Deel ged unade Haisa uffde Haubdschdrooß duasch, hodd donn una äm Haus än Wassafall, wuma a gugge koan un kummd inde Aldschdad widda ons Lichd. Frija hodds a Zugeng zum Gießhiwwlbach kabd, wu die Laid Wassa hawen hoole kenne. Haid hodma äna widda uffgmachd.

Ainische wischdische Erfinnunge sin in Monnem gemachd worn. De Karl Drais hot 1817 des erschde Zweerad unn de Carl Benz im Johr 1886 des erschde Audo erfunne. De Heinrich Lanz hodd 1921 de erschde Bulldog gebaud. Unn de Fondanella hot des erschte Schpaggeddi-Eis erfunne, des wo's gewwe hot.

Seid de Gebiedsreform vum 1. Juli 2014 hot de Rhoi-Palz-Krääs finf Verbandsfreie Gemeinde un Städt un finf Verbandsgemeinde (mid zwanzich Gemeinde drin).

Die ledschd - un als noch gildisch - Klaaschdellung därfd wohl vum Birgl schdamme, där wo bai de Inwaihung vunde Woihschdrooß zunärrem Vawaldungsmensch gsaad hen soll: "Die Haad is un bleibd die Haade, die Oschdflang vum Pälsawald. Un die Woischdrooß laafd, wonnse die Haad ned beriehre duud, newenerre long dorsch die Rhoiewene. Des griehna aach alles noch schrifdlisch, is alles schun fäddisch."

Bsunnere Länner sinn die drai Bunneslänner Bealin, Hamburch unn Bremä, die sinn Schdadtlänna, beschdehe doher aus eena odda zwee Schdädt (Bremä) , des Regierungsowwerhaubd iss de Owwerbirgamaischda, die Minischda haiße Senadore.

Im Johr 2007 waren schtadistisch g'sehe 44,2 Prozent vun de Oiwohner proteschdandisch, 27,8 Prozent kaddolisch, des Rest glaabt entweder ebbes onneres oder garnix.

De Begriff Schdennografie dud sisch vun de grieschische Wärda stenos („eng“) unn graphein („schraiwe“) ablaide. E in Korzschrifd vefassdes Schrifdstigg häßd Schdennogromm. Unn e Person, wo die Schrifd anwendt, iss e Schdennograf.

Ich bin e Pälzer Bu is de Titl vun em waid värbraidede Pälza Volkslied. Die Woikehlscha häns gsunge, Die anonyme Giddarischde häns im Programm, im viele Ärdär gäbds uuzählisch Variande, de PWV hods uf ääner vun soinäre Saide un de Frank Petersen hod de Tidl fär ääns vun soi Lieda iwwanumm.
1972 hotter es Laipzisch-Gymnasium in Esse-Alteesse gepackt. Von 1972 bis 1977 hotter Verglaischende Schbrochwisseschafd, Indologie, Japanologie unn Sinologie an de Universidääde Marbursch unn Berlin (Fraii Universidääd) schdudiert. No em Studium hotter 1977 de Grad vomme Doktor der Philosophie mit enner Arwett iwwer die Syndax infinidivischer Bildunge inn de indogermanische Schbroche erworb. Von 1977 bis 1990 hotter unnerschiedlische Positione als Wisseschafdlischa odda aa Hochschulassistend unn Universidäädslekdor in Berlin, Wien unn Salzbursch inne gehott. Als Forschungsassisdend fer Orientalisdischi Compuderlinguischdik hotter sisch 1991 ann de Universidääd Bambeasch mit enner Arwitt iwwer die Iranische Lehnwerder im Armenische unn em Georgische habilidierd. Said 1994 lead Jost Gippert Veglaischende Schbrochwisseschafde ann de Johann Wolfang Geede-Universidääd. Said 1996 isser Auswäddisches Mitglied von de Akademie von de Wisseschafde zu Gelati (Georgie), said 2002 isser Mitglied von de Turfankommission unn said 2007 Mitglied von em Zentrum „Sprache“ von de Berlin-Brandeburgische Akademie von de Wissenschafde.

Noom 30-jährsche Griesch hod mär allsaids ärschdämol misse die Wunde lägge - bsunnaschdär in Daitschlond. Da ware när die Hofjudde gfährd, wanse de Schudz vum Hof valore hän.

Frongedahl is ä kraisfraie Schdadt in de Vordderpalz zwische Ludwichshafe im Siede un Worms im Norde. Die Schdadt hot so uug'feer 47.000 Oiwohner (2013).

Om Õõfang vum 20. Jh. sin die "Prodokolle vunde Waise vun Zion" vabraid worrn, die aus änare umgearwaid ald Sadier gschaffd worn sin. Mär nämmd haid õõ, daß des urschbringlich vun russische Gehaimdienschdla gemachd worn is,l fär de Zaa geje die Judde ufzebringe. Denooch hänse Vawändung gfun geje die Bolschewike, die wu mär als jiddisch õõgseje hod - de Trotzki waa Jud, onnan vunde nai Regiarung aach - un als Zaaremärda. Die Pogrome, wu daß de russische Borjagriesch beglaid hän, wärn wohl iwwa 100.000 Judde es Leewe gekoschd hän.

1869 hodder mittem L. Clarence Noble die Heinz Noble & Company gegrinnd. Die Heinz Noble & Company hott Merredisch in dorschsischdische Glesser verkaaft. Noochdäm die Firma 1875 bankrott gemacht hott, hotter ä Johr schpeeder mit seim Brurer unnem Kusseng die F. & J. Heinz Company gegrind. Die Firma hott dann Ketschapp hergeschdellt. 1888 hodder die Firma allä iwwernumme, un seitdäm heest se H. J. Heinz Company.

Vermehrt werd durch Aussaat im Friehjohr. Ausgsäd werd er in de Palz im März bis Mai. De Saame isch sehr foi. E Gramm enthald 3.000 Kerner. Bei sorgsamer Aussaat keimt de Saame noch 15 bis 20 Daach. Empfohle werd en Reiheabschdand vun 20 cm.

Die Mengelea is ä grundleschnde Dail vun de Maddemadig. Die ganz Maddemadig, so wie se haidzudaach als glead werd, is in de Schbrooch vun de Mengelea formuliad worre unn baut uff de Reschle unn Gsetzmesischkaide vun de Mengelea uff. Die allermeischde Sache, die in de Dailberaische vun de Maddemadig wie Algebra, Analisis, Geomedrie, Schdochaschdig odda Toboloschie behannld werre, lasse sisch aa als Menge definiere.
Heydrisch, änna vunde Haubdvabräsch, hod schun Midde 1940 gschriwwe, 3¼ Millione Judde wääa zuviel fär än Auswandarungsprojegd, mär brääschd ä terridoriale Leesung. Ää Joa schbäda hodda donn de Bfehl dezu griehd (gugg owwe). Gedachd waa ärschd on ä Judde-'Region' im eschdliche Pole odda gaa bai de Pribjed-Simp. Wann genau sich des geännad hod, is ned bekannd, sischa is awwa, doßs voa de Oirischdung vunde Vanischdungslacha gewäsd soi muß, also wohl koz voa de Wannseekonfarenz im Janua 1942.

Derkem (aa Derkm oda Därkem) is e Klästadt in de Vodderpalz an de Woischdrooß gelegge, also an de Haad, am Rand vum Pälzerwald. Unnes is än bekannde Lufdkuaódd un däaff sisch „Bad“ nenne - desdeweesche hääßds uff hochdaitsch aach „Bad Dürkheim“.

Awwee de Oddo hod sischageje gewelld un hod soin Sohn (Oddo II) 972 middm Theophanu, Nischd vom byzandinsche Kaisa Johannes Tzimiskes, vahaiad. Zudäm waan baide, de Filius unes Theophanu, aach zum Kaisa gegreend worn. Su waan die Problemschas mid Byzans fõd un die Nõõfolsch wa klaa un Machd un Oifluß in Idalie waan gsischad. Oddo is häämkumme un hods Ärzbischdum Magdebursch gegrind.

Uhne soo än Gfiehl fär die See un iane Iwwaraschunge wäddes Seeschle vielaischd ned uumeechlisch, sischa awwa viel schwera un voa allm sea viel gfäärlischa. Un viel pragdisch Ärfaahrung um so needischa. Seeschlärfaahrung konn mär när un ausschließlisch uffm Wassa grieje – un när doo konn mär es Seeschle aach lärne: Theori is sea hilfraisch, die Ärfahrunge vun onnan nuch viel mea, awwa uhne aischne Ärfahrung solld mär nie uf See geje. Iwwaall gäbds Seeschlschule un viele biede aach Schnubbaschdunne õõ, wu mär mid näm ärfahrene Schiela odda sogaa mim Seeschllehra mol än Nõõmiddach long midseeschle konn. Iwwaall gäbds Seeschlklubs, wu mär als Gaschd gärn gsien is un aachemol zunärem korze Törn oigelaade wärd. Monscha Boodsvalaih gäbd aach schunämol ä Bood on ääne, där wu nuch koin Seeschlschoi hod. Un wea sich sälwad ä Schlauchbood ufrigge duud un ufnärem „haamlose“ haimische Baggasee zu Wassa läßd, dea lärnd dodemid vilaisch mea als wie ääna, wu mol ä Woch ufde Adria midgseeschld is, uhne wägglisch was zeduun.

Di in de Johre 1964 bis 1967 errischde Dreifaldischkeitskärsch mid schräg abfallendem Dachfirschd un schbitzem Turm is e herausragendes un s Ortsbild prägendes Bauwerk. Sie enthält fimpf Fenschder vum Glasmoler Heinz Hindorf (1909 – 1990), wu aus Jena schdammt un in Mischelschdadt gewuhnt hot.

Gegrind õõgeblisch 753 v.Chr. waas iwwa ä Joadausnd die Haubdschdadt vum Reemische Raisch un SPQR (Senatus Populusque Romanorum - Senad un Volg vun de Reema) waa ä Begriff vun Weldgeldung. Es Forum is haid nuch dääls als Ruinefeld ärhalde un zu bsischdige.

Mackwiller (franzesisch Mackwiller, daitsch Mackweiler) isch e franzesische Gmäänd im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Region Elsass.
Di Lußhardt is äner vun de Haadtwälder, wu in da Rhåiewene uf da eiszeidlische Niederterrass vum Rhåi ligge. Es is e großes, zammehängendes Waldgebied. Schdelleweis hots Flugsandfläsche un Diine. Es hot zwee Aade vun Wald: große Forlewälder un Laubwälder mid Rodbuche, Eische un Hååbuche. E paa Bäsch fließe vun Siidsiidoschde noch Nordnordweschde dursch di Lußhardt, di Saalbach (am sidweschdlische Rand), di Wagbach, da Duddlacher Grawe un di Kriegbach. In da Niedarung vun da Saalbach hots große Wisse, wu extensiv genutzt werre. Uf de Flugsandfläsche hots Sandrase, wu vorher Ägger uffgewwe worre sin.

So hän die Mariine õõgfange, die dodefär dauchlischde Schiff als Schulschiff zu nämme. Die gäbds haid nuch un wamma aach nimmi doo gläand han muß - bessa isses allmol!

Ma nimmd oa, das dea Deel vunde Schdrooß vunnem Grawe kummd, wu im 11. Jaahunnad zugschidd worre isch. De haidisch Deel vunde Minz bis zum Aldperdel, wu schmala isch, nimmdma oa, isch frija im hohe Middelalda braide gwesd. Ma deng'gd, dasses die Haisa, wu haid die Koangass un die Haubdschdrooß drenne dun, se'nedd gewwe hodd. Ma deng'g dass sich die Haisa aus Maagdbude im Middelalda noch un noch endwiggeld hawwen. Om End vunde Koangass baim Aldperdel, wead die Haubdschdrooß widda greeßa un do hodds donn a widda en Bladz. A schunschd deng'gma, dasses frija mol onnaschda ausgeseje kabd hodd. Zum Baischbiel, wail die Haisa uffde Haubdschdrooß zum Deel Kella hawwen, wu bis unna die Schdrooß geje dun. Awwa nochm Schdaddbrond vun 1689 hoddma des donn geaennad.

Wea soi Bood onde Kisd lieje hod un kään - odda när än glääne - Modor hod, dea därf (unna daitsch, belgisch, fronzeesisch un oinsche onnan Flagge) aach iwwa'all ohne Schoi fahre: die jewailsche Voaschrifde sin aarsch unnaschiedlisch, es muß awwa iwwaall jeda genau die Unnalaache hän, die wo in däm Lond voagschriwwe sin, in däm wo doßs Bood regischdriad is: fär unna belgischa Flagg zu fahre muß mär des Bood in Belschie zugeloß hon un mär muß es belgisch Flaggezärdifikad midfiere. Die BRD bschdehd bai Wuhnsidz inde BRD un Lieschebladz inde BRD uf ännäre daitsch Zulossung. Don sin uf daitsche Wassaschdroße - Binne wie Kisde - Boodsschoi un mid iwwa 5 PS Modor aach zmindsch de Schordboodfieraschoi midzfiere, färs Auslond braach mär zudäm measchd aach ä Flaggezärdifikad - schbäädschns in Frongraisch un Ungaan.

Was dän Machdväalusd õõgehd, so kimmd außa däm, was inde Biewl schun zidiad is, nadierlisch aach nuch die Angschd voa de främde Relischion middezu - guggn när mol, was fär eelänidsch Ärscha de Äschnadon ghadäd, wia soi Aton-Monotheïsmus dorschzsedze vasuuchd hod. Grundsädzlisch komma gonz allgemää fäsdschdelle, doß kää Machdhawa ande Relischion vum Volg indressiad is - außa es graifd ins Machdgefiesch oi.

Die Gattung Satureja werd innerhalb vun de Familie Lippebliedler in die Unnerfamilie Nepetoideae, Tribus Mentheae un Subtribus Menthinae gschdelld. Die Gattung besteht aus rund 38 Arde, vun denne 12 in Europa vorkumme. In Mitteleuropa ist keni heimisch.
S'Aldperdel isch haid än Aussischdspungd in Schbaija, wu im Abril bis Ogdowa deglisch uffhod. Im Tuam hods ä Dauaausschdellung zum Aldperdel un zua Schdadbfeschdischung. Im onare Schdogg hods Sondaausschdellung vunem Kinschdla, wu donn Grafigge un Zaischnunge auskengd sin. Un Paa, wu hairade wolln, kenn'n sisch a im Aldperdel drauwe losse.

Alladings hodde Wadikaan - un mim die kadolisch Kärsch - nuch onnäräm Haufe vun Aldlaschde zu drooche: es Gschichdsbewußdsoi un dodemid es Dänge in gschichdlische Dimensione, Relewanze un Reladiwidääde inde amerikonisch un daitsch Bvälgarung sin grademol Null. Voa draißsch - väddzsch Joa waas nuch gonz normaal, doß Schläsche zur Ärziejung ghead hän - wonn awwa haid eraus kimmd, doß än Parra äm Meßbuu odda äm Buu inärem kärschlische Kinnahääm ää glongd hod, donn is des, was sellemols gonz normaal waa, uf äämol "Kinnesmißhondlung" un die "Opfa" valonge Schoodnsärsadz...

Insbesondere in Eschderaisch werd e veglaichswais dinner Kaffee scherzhafd Bodenseer oder a Bodenseekaffee (Bodensehkaffee) genennd, in Anlehnung an de Boddemsee. De Ausdrugg beziehd sai Wordwidz aus de Laudähnlichkeed vun See und Sehen. In soeme Kaffee kann ma also de Boddem vun de Tass siehn.

Gerolsm is en Ort in de 1972 gebild Verbandsgemää Grienschdadd-Land im Landkreis Derkem in de Palz. Es hott 1695 Oiwohner unn de jetzische Birgamaischda iss Erich Weyer vun de FWG.

Làngesulzbàch (franzesisch Langensoultzbach, daitsch Langensulzbach) isch e franzesische Gmäänd im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Region Elsass.

Olifin is e wischdischdes gschdoinsbildendes Mineral un ghert zu de Haubtbschdanddeile vun dunggle, des heeßt basische Magmatite. In Fulkânische Gschdoine wie Basalt kummt-er als oigschbrengelde Krischdalle vor. Mânschmol bilde sisch in Hohlraim schäne klare Olifin-Krischdalle aus, wo als Edelschdää gschädzt werre. Ma heeßt die dânn Chrysolith odder Peridot.
Nawis mid Plodda gäbds schun um die 400 € (anno 2010), awwa än komblädde Kaadesadz koschd imma nuch um die 150 000 €. Inzwische is zwaa es „open-sea-map“-Projgd õõgelaufe, awwa bis doo alle Kaade färdisch sin, wärd awwa nuch so manscha Droppe Woi die Gorschl un so manscha Drobbe Wassa de Rhoi enunna geje. Un selbsch, wamma alles hod, wann die Geräde mol ausfalle, hogd mär drozdäm dõõ mid soim frisch gewäschne Hals – donn solld mär hald doch gelänrd hän, mim Bescheg umzugeje un noo Kisde, Himml, Kaad un Kombaß zu nawigiere: grundlejend unnaschaid mär die asdronomisch un die Kisdenawigazion. In baide Fälle hääßd die easchd Frooch: „Wo bin isch iwwahaubd?“ Weenschns so uugfea solld märs jo eh schun wisse, awwa des longd nadialisch ned, fär än Hafe oozuschdaian odda ännäre Uudief auszuwaische. Desdewesche vaglaischd mär des, was mär vunde Kisde siehd, mid däm, was die Kaad zaischd. Doo siehd mär donn zum Baischbiel än Laischdurm un zehn sm waida än Kärschdurm, baide on Schdaiabord, de Laischdurm vum õõliejende Kurs aus uf 60° un de Kärschdurm uf 150° un zwische baide 90°. Des is donn seaguud gemesse (mim Sexdand nadiealisch...) un seehd uns aach glai, doß mär ufm Thalesgrais vun finf sm um de Middlpungd zwische de zwää Därm sin, mid närem Abschdond vun 2,5 sm zur Grundlinie. Des wääß mär ausm Kopp un sowaid solld mär aach soi Geomedrie behärrschem wamma navigiere will! Was awwa ned hääße soll, doß mär des ned aach nuch zur Kondrolle un Dokumendation ufde Kaad oizaischnd un än Fodo devun ins Logbuch sedzd (inde Õõhang, wammär mol die Fodos ausdrugge konn). Jezad hod mär soi genaue Schdandord, mid ä bißje Glig 1,5 – 2 sm voade Kisd in sischam Faawassa.

Émile Zola hod soi "J'accuse" vaäffndlischd un mußd fliehe. De Cassdzionsgrischdshof hod des Värfahre schließlisch an Milidärgerischd zurigvawiese, där wu de Dreyfus numol värurdaild hod, desmol mid mildande Umschdänn. Ärschd innärrem dridde Õõlauf hodn don es Cassadzionsgerischd diregd fraigschbroche... - mär sähd, daß des in Frongraisch de Heejepungd vum Andisemidismus gwäsd wäa. Ääns vunde Resuldade waa, daß de Herzl mid soim Buch "Der Judenstaat" de Zionismus begrind hod.

Im Palzdoaf hodma im Joa 1775 ä refoamierdi Keasch un oam 29. Ogdowa 1779 - oanere meenen 23.1.1798 (Barbara Mott) oda 1.9.1799 (Erich Böhmer) - ä ludarischi Keasch g'waid. Daon hodma a ä Braschameschdaomd g'baud, als de Oad in de fronsesische Rewoludzion 1797 und 1798 b'sedzd g'wesd isch un bis 1815 zu Frongraisch gkead hod. Om 11. Sebdemba 1811 hodma doan a ä kadolischi Keasch oig'waid.

Doch wie aach imma – de taadsächlische Wind find mär erschd an Bord – un dea is ledzdlisch maaßgewnd. Nadialisch konn mär ned nur de Seeweddadienschd konsuldiere, sunnan mär mußes sogaa. Awwa aach doo gäbds ofd Siduazione, wo mär bai dänne Härrn õõrufew meschd: „Aian halb-Meda-Welle honsch jo gfunne – awwa när im Bood, drauße waans nuch fia-finf Meda mea!!!“
Hannover is die ån da Leine gelehne Haubdschdadd vun Nidasaksä, siedlisch vun Hamburch un Bremä. De Stadt is Sitz vun da Hannover Messe un aach a wischdischer Verkehrsknodebunkt. Hannover war Haubdschdadd von da Keenischreisch Hannover un nach dere Annexion dorsch Preußen 1866 vun da Provinz Hannover.

Haid wääs mär, doß Judde kää onna Rass sin wie Oirpäa, doßs aach kää jiddisch Weldvaschweeerung gäwwe hod odda gäbd un doß där gonze Juddehaß när uf Naid un Ängschd voa Främdm basiad hod.

Sai Arwettsschwerpunkde sinn said sainer Berufung uff die Professur fer Verglaischende Schbrochwisseschafde an de Johann Wolfgang Geede-Universidääd Frankfuet / Main im Joor 1994 neewe de indogermanische Schbroche unn rer Geschischt unn aa von de allgemaine Schbrochtypologie zusetzlisch noch die Schbroche von em Kaukasusraum, denne inn de jingschde Zait unnerschiedlische indernationale Kooperationsprojekde unner sainer Laidung gewidmed wor sinn. Als Compuderlinguischd hadders Saan iwwer es TITUS-Projekd (Hadder aa ins Leewe geruuf), das uff die elekdronisch Äschließung texdualer Primärdaade inn de altiwwerlieferde indogermanische unn benachbadde Schbroche abzield. Sai Forschungsschweapungde sinn unner annerem Hisdorisch-Verglaischende Schbrochwissenschafd, Schbrochtypologie, Elekdronische Corpora, Muldimediale Schbrochdoggumentation, elekdronischi Handschrifdeanaliis.

Die viele exterritoriale Gebiede vum Vadikan sin zwaa Aindum un - s mehrschd - aach in soim Bsidz, gheean awwa ned zum suwarääne Schdaadsgebied.

Defebàch (franzesisch Dieffenbach-lès-Wœrth, daitsch Dieffenbach) isch e franzesische Gmäänd im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Region Elsass.

A Schdaanbruch isch a Ort wu ma Schdaane vun de Bersch hole dud. Normalerweis dud ma a Schdaanbruch iwwer Dage bedreibe, awwer manschmal dud ma aach in de Bersch nai grabe, um de Schdaane zu hole.

Zum erschdemol erwähnt worre iss-es im Johr 1353 im kurpälzische Kopialbuch als Affolderbach. Affolter is des alde Wort fär Abblbååm. Da Ortsnåme muß vun da Bach kumme, wu siedlisch am Owwerdorf entlång fließt. Die heeßt hait Abblbach. Da Ort waa als Schdroßedorf ågelegt.

Uaschbringlisch ischde Ringschebeaschahof mol ä glääni Haisagrubb vun Bauareheef gwesd. Schbeda hoddma donn doad mea Haisa zum Baischbiel fa Waldawaida gbaud. Schunn frie im 14. Jaahunad hawwn sisch die Raadsherre onde Laurenziuskabell, bnond nochm m'hailische Laurentius äm Meatira, oam Ringschebeasch fa'n Omdsschwua gdroffe. Onde Schdell vunde Keäasch hoddma donn schbeda ä Sienegraiz aus Sondschdää vun 1616, uaschbringlisch midde Inschrifd Warzeig Des Lorentz Heisels uffgschdeld. S'Graiz isch doan meamols umgschdeld worre un schded haid newede naije Kabell.

Uf Landeseewene ärlasse die Länna iane aischne Gsedzgeewung, wobai im Zwaiflsfall Bunnesräschd Londesräschd brichd. Uf Bunneseewene sin die Lända mim Bundesrad ande Gsedzgewung bedailichd:

Um s zu erhalde gibts hait e Theader uf Pälzersch, s Louisedorfer Mundaadtheader, un Pälzersch-Unnerrischd. De Jakob Imig (1905–1994) waa en pälzerscher Mundaaddischder.
Risshoffe (franzesisch Reichshoffen, daitsch Reichshoffen) isch e franzesische Gmäänd im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Region Elsass.

Die Bezaichnung ist uff das bis haid vewende Dekor Geschdraide Blimcher vun de Maißner Porzellanmanufagdur zeriggsefehre. Es Modiv is om 1815 endschdann un war in de Biedermaierzaid besonerschd beliebd. Uff em Porzellanservice sin rund om e laichd vegreßerdie Middelblum veschiedene Blumearde angeordned – zum Baispiel Rose, Vegissmainedd, Kornblume, Vailcher – die de Porzellanmoler noh em Zufallsprinzibb aus drai Dudzend Modive auswähld.

Tradidsionell werre im Weschde, Siede unn de Midd vun Lothringe fronzesische Dialeggde gebabbeld im Norde (Département Moselle) es Lothringische, welles zum Rhoifrängische gherd. Wie onnere Regionalschbrooche aa werre die regionale Dialeggde immer mehr dorschs Fronzzesische vadrängd , haabdsäschlisch midd de Schulbolidigg.

Di Haubdschdrooß heeßt Pälzerschdrooß (Pfälzerstraße). Di Schdrooße vun are große Ordserweiderung in de sibzischer Johre hawwe Nåme vun selle Orde in da Kurpalz erhalde, aus denne di Siedler ware: Frankenthalstraße, Germersheimstraße, Heidelbergstraße, Landaustraße, Leimenweg, Mannheimstraße, Rheinaustraße, Rohrbachweg, Sandhofenstraße, Schwetzingenstraße, Speyerstraße, Wieblingenweg, Wormsstraße, Zeiskamweg. Des Pattnerdorf vun Veldehof is Wieblinge (Heidelberg), wu s e Veldehewer Schdrooß („Veltenhofer Straße“) gibt.

Was ea selbad waaschainds gsien hod, was awwa haid nuch in kännäre Schul geleead wärd un was aach die Hischdorigär när sälde un ea värschdäggld väreffenlische, des is, daß soin ledschde, de siwwejäarisch Griesch än roine Schdellvadreda-Griesch waa: do gings ganimmi um Schlesije zwische Praiße un Eestraisch, sunnärn um die Voahärrschafd uffm Globus zwische Englond un Frongraisch: Die Englänna hän in Daitschlond, voa allem in Hesse, Soldade gekaafd fär se als Kanonefudda in Amerika zu värhaize, wu daßse geje Frongraisch gekämpd hän ("englisch Bluud wär dodefär viel zu koschdbaar" hod de Fernau gsaad, doßse gedengd hän...). Zuglaisch hänse Frongraisch, Rußlond un Estraisch geje Praiße ufghezd un Praiße mid Geld unnaschdidzd, fär doß uf die Waise die Kräfde vun Frongraisch uffm Kondinend gebunne waan un so in Iwwasee ned zum Oisadz kumme konnde.

Odda mär suchd sisch än Wesch siedlisch am Bermudadraieg vorbai, wo mär doch ärheblisch schnella is als wie ufde Kolumbusruud, wann aach waid ned so bequem, awwa aach waid ned so gfährded wie im Bermudgebied.

Des Kliima vum Graaichgau werd maaßgewwend vun da Rhoiewene beoiflußd. Fä en Reejeschdau, wie man im Oudewald un im Schwatzwald beowacht, isch da Heheunnerschied zu glåå. Es isch recht waam un di Vegetazionsperiod ich zimmlisch lang. Weil s Relief un di Nutzung vun da Landschaft schdaajg abwegsle, isch aa des Kliima lokal uf engem Raum unnerschiedlich.
In emme Biodob, ma kann ach Pamba saache, waxe verschiedne Planze die wo anaschda ned waxen kinne. Biodobe wern vum Staat gfödert, das ma in de Zuguft immernoch schäne Nadurbelossene Flegge hän. In de Palz gibts üwweraal verstreut e paar vun denne Biodobe, mannche sin abgsperrt mannche net. Widder anre kamma bsichtige, um was vun de Nadur zu lerne.

Dodegeje hod dä Auguschdinamönch Maddin Ludda 97 These gschriwwe fär soi Kollesche, fär daßemol ä klää bißje Schwung in die Diskussion kääm. Des waa am 4. 9. 1517, korz bevora soi 95-Thesebabia ausghängd hod.

Englond hod die gonze fronzesische Kolonie in Indie un Amerika oikassiad, hod awwa glai druf die USA wirra väloore, wailse die hoche Schdoian fär de Griesch ned hän zahle gewelld.

1693 is Hadderod an Kur-Moinz kumme. Seidemm bis 1803 waa s Schdandort vum Hadderoder Gerischt, wu fä di unnere Gerischdbaakeid, also fä geringare Schdrooftade, außer in Hadderod selwer in de Därfer Gare, Kocherbach, Litzlbach, Aschbach, Därr-Ellebach un de Kurmoinzer Neinheef bei Wald-Mischlbach zuschdännisch waa.

Fa ä paa hunad Joa long hodn Tuamweschda s'Oamd vunm Pfeadna im Aldperdel kabd, awa a s'Weeschgeld kassiad un hod die Waffe un Munizion bwachd, wu inde Tiam gwesd sin. Inde Tiam Aldperdel, Naiperdel, Jude-, Salz- un Roode Tuam hawen die Weschda a die Gfongene bwachd, wu inde Tiam oigsesse hawen. Im Aldperdel hods a noch die Weagzaisch vum Scharfrischda ina Kischd kabd.

Lampedusa dudd uff de afrigånische Kondinendalpladd zwische Airopa unn Afriga lieje, midd em Abschdond vun 112 Kilomeder zu Tunesje (Afriga) unn 206 Kilomeder zu Sizilje (Oiropa). Die Ausdehnung vun Weschd noo Oschd sinn 9 Kilomeder, vun Nord noo Sied ner 3 Kilomeder. Die heggschde Erheeweung uff de Insel liehd 137 Meder iwwerm Meeresschbieschl.

Lothringe (fronzeesisch: Lorraine) is ä Reschion im Nordoschde vun Frongraisch. Lothringe dudd aus de Départements Vosges, Meuse, Meurthe-et-Moselle unn Moselle bschdehe. Lothringe hot 2.349.816 Oiwuhner unn ä Fläsch vun 23.547 km² (2012). Midd de dodraus resyuldierende Bvelgarungsdisch vun 99,8 Oiwuhner pro km² liechd Lothringe unnerm kondinandalfronzesische Dorschschnidd (also ohne die Außegebiede). Haubdschdadt vun Lothringe is Meds unn de Präsidend vum Regional is de Jean-Pierre Massere vun de PS. De Nååme werd uffs hisdorische Herzochdum Lothringe zerickgfiehrd.

An da Siedseit vun da Kärsch hot ma 1513/14 di Sånkt-Anna-Kabell åågebaut. Die hot e eigenes Deggegewëlb un Dach. Noch Siede gehe zwee Maßwerkfenschder mit Glalmolereie naus.

Die Kaiserslautern Pikes sinn e American Football Mannschafd aus Lautre. Gegründ worr iss des Team im Johr 2003 vunn ehemalische Spieler der Cougars und Warriors, beides Mannschafde die vorher in Lautre exisdiert honn, dies abber nimmi gebt.

Zu de Schdadt gheerd said 1971 die friher selbschständige Gmaind Unnagimban, awwa aa de Helmhof und de Wailer Heidäcker, ausserdem die Helmhofer Forschdhäiser, de Krixeberghof, die Wohnsiedlunge am Bundesbåhhof un am Kalkwerk un s Haus Pulvermühle. A drai haidige Wüschdunge liege uf de Gemarkung von Bischese, nämlich Christlinge, Hinner- und Vorderschendlinge.
En Wischdlblouer (Ausm Englische Whistleblower; to blow the whistle "in die Paif blose") is en Mensch, wo grooße gsellschafdlische Missschdänd uffdegge dudd, wie z.B. Korrubdsion, Menschehondl odda Menschereschdvaledzunge unn des on die Effendlischkaid bringe dudd. Maischdens sinn des Missschdänd, die in ennere Beherde, Inschdidudsion odda Unnernemme schdaddfinne due unn seller schaffd maischdens do, bzw. is Kund devuu. Middem Vereffendlische vun de Missschdänd will de Wischdlblouwer die Sache õõprangan unn die Effendlischkaid warne, bzw. die Missschdänd beheewe. De Begriff "Wischdlblouwer" dudd maischdens Endhiller ausm US-amerikånische Umfeld bezaischne, desweeje aa de englische Begriff, unn maischdens fälld de Begriff im Zåmmehång midd Regierungs-, Gehaimdienschd- odda Milidäraffäre.

Zur Verwendung in de Kisch schraibt er: Etliche Leut hacken sie unter die Wurst / [die dürre Saterey werden also anmuthiger und gesünder zu essen] man kocht sie auch mit Erbsen (Bonen / Linsen / ) welche nicht übel daran thun / dann sie nehmen die Blähung.

Grasswiller (franzesisch Gresswiller, daitsch Gressweiler) isch e franzesische Gmäänd im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Region Elsass.

Freschwiller (franzesisch Frœschwiller, daitsch Fröschwiller) isch e franzesische Gmäänd im Département Bas-Rhin (Unnaelsass) in de Region Elsass.

Wail soi Suhn noch zu jung waa, hen die zwää Kaisarinne die Regendschafd iwwanumm, easch dem soi Mudda Theophanu, donnn nõõ dea iarm Dood, em Oddo III. soi Großmudda, die hailisch Adelhaid. Baide hen zwa nix schbegdaguläres geduhn, hens awwee gschaffd, in Ruh un Friede un ohne Panne zu regiere - mea konn känna!

Monnem (Mannem) is e Universidädsschdadt mit ca. 300.000 Oiwohner , unn is dodemit die zweddgreeschd Schdadt in Bade-Werddebääg. Fria waas äne vun de kuapälzische Residenzschdädt. Zomme mid Ludwichshafe un Haidlbääg is Monnem des Zentrum vun de airopäisch Medropolregion Rhoi-Negger.

Kurpälzische Mundard werd hait vun verschiedene Kabaredischde wie Bülent Ceylan, Christian Habekost, Arnim Töpel unn Hans-Peter Schwöbel betriwwe. Bedeidende zeitgenessische Mundaataudoare sin (nochem Alfabet) di Marliese Echner-Klingmann da Rudolf Lehr un di Ilse Rohnacher.

Frongraisch hod all soi Kolonie in Indie un Amerika on Englond valoore un die vaschbrochene eestraichische Niedalande ned griehd. De Schdaad waa haillos iwwaschuldet un de Keenischun soi Marie-Andoanedd hen ia Kepp valoore: de Schdaad waa haillos iwwaschulded un wie die Schdaian als waida hochgschraubd worn sin, hods Volk rebelliad: 1789 hod die Fronzeesisch Rewoludzion begonne.
Morfolougizien eričyksien mugah Azovanmeri on lačču madal vezistö madaloin randupaltieloin kel. Azovanmeri on kaikis mandereinin meri muailmas, sendäh gu se on loitton valdumerespäi.

Järven pinduala on 141,3 km², piduhus – 30,4 km, levevys – 7,5 km, randuviivan piduhus – 124 km. Sen keskisyvys on 9,4 m, syvin kohtu on 33 m.

Ruskealan mramorua käytettih, konzu srojittih Piiterin huonuksii da dvorčii. Sil oo piälystetty Isaakijevskoin kirikön seinät, on luajittu Kazanskoin kirikön latet, on tehty Ermituažan ikkunpielizet. Vie Ruskealan mramorua suau nähtä Mramoran dvorčas da Mihailovskoin zamkas. XX vuozisuan keskel Piiterin metron Primorskaja- da Ladožskaja-stantsien muanalaziet zualat seže luajitti Ruskealan mramoras.

L'ubl'ana on muan poliittine, ekonoumiekku- sego kul'tuurukeskus. Sie on L'ubl'anan yliopisto, kudamas opastuu enämbi 50 tuhattu hengie. L'ubl'anas on Grad-linnu, sen ual on Vahnu linnu. Voi nähtä antiekallizii- sego keskiaigahizii rakenduksii, barokko-, modern -stilis olijoi rakenduksii da arhitektoran Iože Plečnikan (mennyön vuozisuan allun) rakenduksii.

Kuorisienis on äijy tervehellisty ainehtu, vitamiinua da minerualuainehtu. Vitamiinois niilöis on PP, B1, B2, C, E -vitamiinua, minerualuainehis – raudua, kaliedu, magniedu, kaltsiedu, natriedu.

Vuvvennu 1977 Pahomova da Gorškovan loppiettih sportukarjieran. Pahomova rodieh harjaittelijakse, Gorškov – sportutoimijakse. Suuret nerot da kogemukset avvutettih heidy uvven ruavon allus. Nuori harjaittelii Pahomova loppi ližäkse baletmeisteroin tiedokunnan Teatrutaijon valdivoninstituutas da sai kazvattua omii opastujii. Uskottih, ku terväh häi kazvattau uuzii čempionoi, ga tapahtui pahua: häi pahasti voimatui. Häi vastusti voimattomustu ihan kui kogo eloksen torai sportas. Häi ruadoi jälgipäivissäh da jätti ičen jälles kogonazen joukon nuorii tansijoi, kudamat tuliel roittih hyvinruadajikse harjaittelijoikse.

Vuoristo, Sakari: Suvulta suvulle II. Wienan Karjalaisten Liiton / Karjalan Sivistysseuran historiaa vv. 1906–1996. Helsinki: KSS, 1996. (Luku ”Karjalan Heimo ja sen edeltäjät” s. 123–141.)

Intellektualizet (lougiellizet, strategiellizet) kižat. Moizis ižois vouttau se, ken voi oigieh analiziiruja kižatilandehtu da luadie oigien kävyndän. Moizet kižat: preferansu, nardat.

Majuat eletäh perehinneh. Pereheh kuuluu emä da ižä, menijän da mennyön vuvven poigoveh. Kolmevuodizet majuat ruvetah elämäh ičepiänneh da luajitah puarat. Tämän ližäkse net jätetäh oman endizen perehen eländyalovehen.

L'udmila Ivanova, Valentina Mironova. Kuldazet kukkizet, kaunehet kanazet. Juminkeko, 2014 («Магия поднятия лемби и свадьба в карельской народной культуре»).

Uvvessah pidämäh pajopruazniekkua Sortavalas ruvettih vuvvennu 2012 Reijo Pajamon da Reino Konozen kehoitukses. Reijo Pajamo on filosoufien douhturi, perindöllizen muuzikkukul’tuuran tutkii. Mies piästi ilmah kirjan ”Sortavala, Laatokan laulava kaupunki”. Reino Kononen on Suomes ruadajan Suojärven pitäjäseuran piälikkö.

Sičužnoi fermentu (renninu, himozinu) on syömizensulattamizen fermentu, kudai on kui ristikanzas, mugagi žiivatois. Sičužnoi fermentu käytetäh, ku luajita maijos ruahtuo.
Ainavo laji on tavalline leskenlehti: monivuodehine heinykazvi, kuduadu voi puaksuh nähtä Jevruazies, Afriekas sego toizis muailman kohtis. Leskenlehten eričys on sit, gu se kukkiu aijoi keviäl, enne sen lehtilöin avavumistu. Ennevahnas algajen kazvii käytetäh rohtukazvinnu.

Suurimas vuitis karjalan paginluadulois linnun nimi perustuu nimilöin päistärikki da väistärikki eri muunnoksih. Randusuvi-Suomengi paginluadulois on tunnettu nimi väistäräkki. Salmis lindustu on kučuttu sežo nimel jiänpotkiene.

Karjalas XIX vuozisual majuat kallehen nahkan täh oldih läs kogonah hävitetty. Äski XX vuozisual, konzu ottavuttih elätin pellastamizeh, majuan lugu rubei kazvamah. Suomespäi suadih kanuadalaine majai, kunne majuadu piädykauti eloitettih 1930-luvul. Karjalan raja-alovehispäi (Voulogdan, Piiterin, Arhangelin alovehet) tuli jevrouppalaine majai. Azientiedäjien mugah täl aigua Karjalas tädä kahtu luaduu majuadu on läs 20 tuhattu. Eletäh net enimyölleh järvilöin, jogiloin, ojazien da peldo-ojien rannoil, kudamat ollah kazvoitunnuot ei korgiel tuhjožikol da lehtipuuloil.

Järves on 43 suardu, kudamien yhtehine pinduala on 1,5 km². Net sijoitutah lähäl randoi, paiči kolmie suardu, kuduat ollah järven keskiozas.

Pedru II Aleksejevič (12. (23.) ligakuudu 1715, Piiteri - 19. (30.) pakkaskuudu 1730, Мoskovu) oli ven’alaine imperuatoru, kudai halličči valdivuo Jekaterinan I jälles.

Majuat syvväh vaiku kazvisyömisty. Talvel, semmite suurien pakkazien aigah, net ei nosta vien pinnale, syvväh sygyzyl varattuu huavan, pajun da toizien puuloin vezua da kuordu. Kezäl majuan syömizien listu on äijiä suurembi. Majai syöy vihandoin kazviloin vezua da juurdu, niilöin joukos čuloi, šaraheiny, vačanrohto.

Jevangelieduin jälgeh Uvves Sanas on Apostoloin ruavot, kudai ozuttua kui hyvä viesti levii Jerusalimaspäi Riimah suate. Sen jälgeh tulou apostol Puavilan kirjazet da seiččie kirjastu, net ollah muga sanotut Kiriköllizet kirjazet. Jälgimäinen kniigu on Jiävindy Iivanale sanelou Jumalan valdukunnan lopullizes voitos.

Sel´ma Ottilija Loviza Lagerl´of (ruoč. Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf) (20. kylmykuudu 1858, Morbakka, Vermland, Ruočči - 16. kevätkuudu 1940 sai nimen) – enzimäine Ruočin kirjuttai literatulnoin Noubelin palkindon. 1909 häi oli kolmas, kudai sai Noubelin palkindon jälles Marii Kyri da Berti Zutner.

Piäpedoeläimienny olles hukku on ylen tärgei eläin mečis, taigas, tundras, stepis da vuoriloin alovehil. Hukkua sanotah ”mečän liäkärinny”. On olemas läs 32 hukan alalajii, niilöi eroitetah massan miärän da karvan värin mugah. Ven’an Federatsien alovehil enimyölleh eletäh tavallizet (C.l.lupus) da tundruhukat (C.l.albus).

Kuuluu Karjalan Rahvahan Liiton halličukseh, on aktiivine liittolaine. On alalline kanzalliskielizien lehtilöin da TV:n da raadivon toimituksien abuniekku. Alalleh kirjuttau karjalankielizeh Oma Mua -lehteh da karjalankielizeh lapsien Kipinä-žurnualah. On yhtynyh monih karjalan kieldy da karjalastu kul’tuurua koskijoih projektoih.

Geogruafilline aiguvyöhykeh on miärätty aloveh muan pinnal 15° levevytty (±7,5° keskimeridianaspäi). Greenwichan meridianu on nol'anden aiguvyöhykkehen keskimeridianu.