Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Бәркә 1257 елда Владимир, Суздаль, Рязань, Муром кенәзлекләренә татар баскакларын җибәргән һәм халык санын исәпкә алу уздырыла, хәрби курмалар (төмәннәр, меңнәр, йөзләр, уннар) оештырыла. Руханиләр (мөселманнар, православ чиркәү) ясак түләмәгәннәр.

Яңа Келем (чуаш. Ҫӗнӗ Кӗлӗмкасси, рус. Новое Климово ) — Чуашстанның Епрәч районында урнашкан торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — деревня (федераль классификатор буенча).

Бернадот Парижда чагында, Франциянең төньягында, аеруча Марсельдә, роялистлар чуалышлары башлана. Директория чуалышны бастыруны Бернадотка йөкли. Корал кулланмыйча да, чуалышларны туктатуга ирешә. Яңадан Италия армиясенә кайтып, үзенең дивизиясе белән җитәкчелек итә. Франция республикасының Австрия белән сугышын туктаткан Кампоформия солыхы төзелгәч (1797 елның 17 октябре), Бернадотны Франциянең көнбатышында төзелгән армиягә күчерәләр. Әлеге армиянең сәргаскәре итеп Наполеон Бонапарт билгеләнгәч, Бернадот моның белән риза булмыйча, башка эшкә билгеләүләрен сорый.

Мөслим авылында 1848 елда ук мәчет булган. Октябрь инкыйлабына кадәр 3 мәчет булуы билгеле. Беренче үзәк (җәмигъ) мәчет хәзерге Кооператив урамы белән Мәҗит Гафури урамнары чатында, икенчесе Мәҗит Гафури урамы һәм Банк урамы кисешкән чатта (халыкта «Яшел мәчет» дип йөртелгән), өченчесе Кооператив урамы белән Пушкин урамнары почмагында («манарасыз мәчет») урнашкан булган. Беренче мәчетне ачарга 1859 елның 31 декабрендә Уфа губернаторының 8023нче санлы фәрманы белән рөхсәт ителгән. Ул вакытта авылда 412 ир кеше, 318 хатын-кыз яшәгән. Мәчеттә имам булып Әхмәтхатыйп Шәмгун улы, Миргаләү Мәкъсутов хезмәт итүе билгеле. Мәчет каршындагы мәдрәсәнең таш бинасы Казан байлары Галикәевлар ярдәме белән 1901 елда сафка баскан.

Татар халкы чәйне элек-электән яратып эчә. Камыр азыклары — кабартма, коймак белән чәй кайчагында иртәнге ашны алыштыра. Чәйне каты итеп, кайнар көе, кайчагында сөт белән эчәләр. Чәй белән сыйлау татар халкында кунакчыллыкның бер билгесе булып тора.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.

Хәрәкәт, Ибне Рөшд карашынча, шулай ук мәңгелек. Матди дөнья вакыт ягыннан чиксез, ә менә аның галәми сузулык ягын алганда, ул чикле. Хәрәкәт материянең эчке сыйфаты һәм ул төрле формаларда чагыла. Ибне Рөшд «бербөтен интеллект» теориясен алга куя. Бу интеллект ниндидер абстракт нәрсә. Асылда, бу идеализм. Ә интеллектны аерым индивидка бәйләп караганда, ул материалистик позициядә торганлыгын күрсәтә. Индивидның интеллекты ул — кешенең җаны. Җан тән белән берлектә. Җанны мәңгелек дип карау, Ибне Рөшд карашы буенча, уйдырма, җанның кеше үлгәннән соң яшәве — ялган. Аерым кешенең акылы, шулай ук юкка чыгуга дучар. Мәңгелек фәкать галәми гакыл гына. Анда да буыннан буынга тапшырыла торган сыйфат мәгънәсендә генә.

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.

Бу төр тетрәүләр кешенең эшчәнлеге нәтиҗәсендә килеп чыга. Мәсәлән, зур сусаклагычлардагы су тау токымнарына зур басым ясый, аларга үтеп кергән су исә токымнарның ныклык чиге түбәнәя. Шулай ук карьерлардан, шахталардан күп токымнар чыгару, читтән материал китереп торак пунктлар төзү дә җир тетрәүләре китереп чыгарырга мөмкин.

Альберт Сәет улы Фәтхиев Актаныш районының Такталачык авылында 1937 елның 8 июлендә дөньяга килгән, яшьли атасыз калган бала (әтисе Сәет ага фронтта һәлак булган) мәктәптә тырышып укып, аннан университетта белем ала. Үз халкының рухи мәдәнияте буенча югары квалификацияле белгеч булып өлгерә. Альбертның беренче фәнни хезмәтләре студент елларында ук республика матбугатында басыла. 1959 елда татар теле һәм әдәбияты бүлеген тәмамлагач, фәнни китапханәнең кулъязмалар һәм сирәк китаплар бүлегендә эшли башлый. Аның үникәл хәтере, тирән белеме студентлар, галимнәр өчен дә кыйммәтле чыганак вазифасын үти.

1809 елның җәендә, Голландиягә төшкән күпсанлы инглиз десантын тар-мар итү өчен, Франция хөкүмәте Бернадотка 30 меңлек Төньяк армиясен төзергә куша. Ләкин армия барып җиткәнче, десант киткән була. Наполеон Бернадотны армия белән җитәкчелек итүдән читләштерә.

Халыкара стандарт буенча Элк Үзәк Аурупа вакыты (Central European Time, CET) сәгать кушагында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

Гринцер П. А. К вопросу о соотношении древнеиндийских и древнегреческих басен — Гринцер П. А. Избранные произведения: В 2 т. — М.: РГГУ, 2008. — Т. Т. 1. Древнеиндийская литература. — Б. 345—352.

Ишмән нәселенең иң танылган вәкиле – Габдулла Габдессәлам улы Үтәмешев. Дөнья могҗизасы булырдай мәчетне 1791 елда Мәчкәрәдә ул төзетә. Ике катлы беренче Җәмигъ мәчете авыл үзәгендә, урамнар кисешкән җирдә урнашкан. Ул заманындагы иң яхшы шәһәр мәчетләре дәрәҗәсендә йөргән. Изге бина классицизм элементлары кушылган “Петербург бароккосы” һәм татар декоратив сәнгате стилендә төзелгән. Манараның кыйбласын галим Г.Курсави күрсәтеп биргән була. 1793 елда монда беренче намаз укыла.

Кудахурт — Русия территориясеннән ага торган елга. Кабарда-Балкар Республикасы, Төньяк Осетия-Алания Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Черек елгасының уң ярыннан 69 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештән Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.

Төньяк өлешендә Кырым кыйтга белән Перекоп күчеше белән тоташкан. Ярымутрау көньягында Керич ярымутравы, көнбатышында Тарханкут ярымутравы урнашалар.
Халык шагыйренең төп илһамчысы — 1905 елгы беренче рус инкыйлабы. Новатор шагыйрь. Туктаргазыйның аерым шигырьләре Бакчасарайда Исмәгыйль Гаспралы тарафыннан 1883-1918 елларда (1914 елдан Р. Гаспралы) нәшер иткән «Тәрҗеман» , Карасубазарда 1906-1908 елларда нәшер ителгән «Ватан хадиме» (мөхәррире Габдерәшит Мәһдиев (1880-1912) газеталарында дөнья күрә.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чумыш елгасы. Кече елга бассейны — Об, Чулым кушылганга чаклы (Томи елгасын керетмәсә), елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.

Татар ашлары арасында төрле ярмалардан — тары, карабодай, солы, дөге ярмаларыннан, борчактан һ. б. пешергән боткалар киң таралган. Аларның кайберләрен бик борынгы заманнарда ук әзерләгәннәр. Тары боткасын, мәсәлән, элегрәк берәр төрле йола уңае белән пешергәннәр.

Юрий Яблоков (Юрий Василий улы Яблоков, 10 сентябрь 1933, — 2012) — физик, физика-математика фәннәре докторы (1975), профессор (1980), Татарстанның атказанган фән эшлеклесе (1993). 1959-20?? елларда РФА КФҮ физика-технология институтында (1979 елдан каты җисемнең электрон парамагнит резонансы лабораториясе мөдире, 1993-2000 елларда – молекуляр радиоспектроскопиясе лабораториясе баш фәнни хезмәткәре. Тормышның соңгы елларда Польша ФА молекуляр физикасы инситутында (Познань) эшләгән.

1785 елдан — Кавказ наместниклыгының өяз шәһәре. 1822 елдан — Кавказ (1847 елдан — Ставрополь) өлкәсненең Моздок өязе үзәге. 1863 елда Терек өлкәсе составына күчерелә. 1897 елда — Терек өлкәсе Пятигорск округының өяз үзәге булмаган шәһәр.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.

Энтль-Энка-Игль — Русия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Олы Балык елгасының уң ярына тамагыннан 130 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 17 км.

Рәис Заһидуллин, Рәис Рамазан улы Заһидуллин (1972 елның 24 мае, Казакъ ССР, Караганды өлкәсе, Мичурин районы, Изумрудный) — педагог, Сембер өлкәсе мәгариф һәм фән министры (2016-2017), 2017 елның мартыннан сәләтле балалар белән эшләү буенча «Талант һәм уңыш» федераль фондының «Сириус» белем бирү үзәгенең төбәк бүлекчәсе җитәкчесе. РФ «Ел укытучысы» бәйгесе финалисты (2002). Педагогика фәннәре кандидаты (2003).

Соколовское Екатеринбург вакыты (Yekaterinʙurg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Барнаул каласынан Новосибирск сусаклагычынә кадәр, Чумыш елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Беренчедән, барлык кушымталар өчен дә стандарт график интерфейстан файдалану мөмкинлеге туа. Кулланучы монитор экранында күренгән график объектлар белән эшли. WindowsHbin һәр объектына үз график сурәте туры килә. Кулланучы, Windows өчен эшләнгән бер генә программа продуктын гына үзләштергән булса да, теләсә кайсы башка Windows-кушымтаның интерфейсын җиңел үзләштерә

Куапсе — Русия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы кара диңгез урнашкан. Елга озынлыгы 7,500 км.

Заводская Камбарка — Русия территориясеннән ага торган елга. Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга Камбарка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.

Еланка (Өркет өлкәсе) Өркет вакыты (Irkutsk Time Zone, IRKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +8:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +5 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+5 итеп күрсәтелә.

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Русиянең Аурупа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.

Ашапой — Русия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга Пой елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.

Ельма — Русия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе , Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Карм күле -күл - Карма елгасы урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.

Белорет төзелеш көллияте, «Белорет төзелеш көллияте» дәүләт мохтариятле һөнәри белем бирү учреждениесе (рус. Государственное автономное профессиональное образовательное учреждение Белорецкий строительный колледж) — 1942 елда нигезләнгән Башкортстанның Белорет шәһәрендә урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты. Гамәлгә куючысы — Башкортстан мәгариф министрлыгы.

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

Сарла — Русия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Томск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Самуська елгасының сул ярыннан 52 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

«Коры» күз — дәвалап булмый диярлек патология. Дәвалау симптомнарны йомшарту һәм мөгезкатлау өслеге зарарлануын булдырмауга юнәлгән. Дәвалауны сайлау симптомнар чагылышына бәйле һәм аңа түбәндәге ысулларның берсе яки берничәсе аерым яки комбинациядә керә.
Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.

Сүлле (Мордва Сүллесе) — Русия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан биләмәләрендә ага. Елга Рә елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.

Үзбәк кабиләсе Урта Азия җирлегенә XV-XVI гасырларда килеп керә һәм андагы халыкларга үзенең исемен бирә. Урта гасырлар чорында үзбәкләр әдәбияты ваграк формалардан торган. Латифа (анекдотлар) циклы, Хуҗа Насретдин турындагы әкиятләр иң танылган формалар саналган. Алар эчтәлек ягыннан төрле булсалар да, характерлары һәм жанр ягыннан байлардан, руханилардан ачы көлүне (сатира) чагылдырганнар. Ләкин үзбәк әдәбиятының җитдирәк тә булуын дастан формасы раслаган. Мәсәлән, «Алпамыш» эпосы (аның 80 меңләп сюжеты язма формада сакланган), «Күр углы» (40 лап сюжет), «Йосыф һәм Әхмәт» исемендәге (фантастик эчтәлекле) повестьлар шундыйлар рәтеннән. Беренче үзбәк әдәбияты үрнәкләре, кагыйдә буларак, гарәп, иран һәм таҗик чыганакларына ияреп язылганнар. Төрки телләрдә язылган текстлар шулай ук ишәя бара.

Официальный сайт Дмитрия Шостаковича — биография, документальная хроника, фотоальбом, каталог сочинений, дискография, публикации, письма, Архив Д. Д. Шостаковича.

1804 елда Бонапарт Бернадотны Ганноверның генерал-губернаторы итеп билгели, Шәрәфле легион орденының Командор хачы белән бүләкли, Франция маршалы дәрәҗәсе бирә.

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Русиянең Аурупа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

Хавьер Грасия Карлос (испанча Javier 'Javi' Gracia Carlos; 1970, Памплона, Испания) — Испаниянең элеккеге футболчысы, ярым сакчы, "Реал Сосьедад" һәм "Вильярреал" испан футбол клублары өчен чыгыш ясаган. Рубин футбол клубының баш тренеры (2016 елның 27 мае — 2017 елның июне).

Казанда укыган чакта Иске Кулаткы районы кызы Мәхбүҗәгә өйләнә, 4 балалары туа. Дүрт баласы да югары белемле, өчесе - педагог, берсе – инженер

Бүген аниме гыйбарәт уникаль мәдәни пласт берләштерүче кебек сериаллар балалар өчен (жанры кодомо) — аниме аның беренчедән аңлауда һәм шулай ук яшүсмерләр әсәрләре, еш кына, шактый җитди һәм карау өчен — сенэн (егетләр өчен), седзе (аниме кызлар өчен) һәм хәтта тулы "олылар" аниме (сэйнэн һәм дзесэй).

Яңа Подберезье районын аякка бастыру 1944 елның августына кадәр сузыла. Августта Кайбыч районыннан 38 колхоз Подберезье районына күчерелә. Зур Подберезье авылында да яңа административ биналар төзү, техник җайланмалар белән тәэмин итү Кайбыч районына йөкләнә. Күп эшче кадрлар юнәлтелә.

Бәркә хан Ислам динен кабул иткәннән соң шәһәр тормышын һәм сәүдә үстерә башлаган. Идел буе Болгары йогынтысында булып Бәркә күп яңа шәһәрне салган һәм иске сәүдә үзәкләрен ныгайткан.
Ипидән тыш, әче камырдан төрле ашамлыклар әзерләнә. Алар арасында иң таралганы — кабартма. Аны янып торган мич алдында да, кайнап торган майда да пешерәләр. Элегрәк кабартманы иртәнге ашка ипи камырыннан — арыш оныннан изгән камырдан пешергәннәр. Кабартманы майлап кайнар килеш ашаганнар.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).

Вулканнар эчендәге көчәнеш нәтиҗәсендә барлыкка килгән җир тетрәүләр. Мондый терәүләрнең сәбәпчесе – лава һәм вулканик газ. Бу төр тетрәүләр көчсез, ләкин туктап, яңадан башланып атналар, айлар буена дәвам итәргә мөмкин. Алар кешеләргә янамыйлар.

Үзенең эстетик бизәлешенә һәм Apple тарафыннан кертелә баручы барлык яңа технологияләр аркасында ул бик зур популярлыкка ия. Күбесенчә моның белән АКШ'та кызыксыналар.

Кече Казыр — Русия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Казыр елгасының уң ярыннан 12 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.

Горелая — Русия территориясеннән ага торган елга. Томск өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Чертала елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.

Әкрам Даутов 1914 елда Башкортстанның Туймазы районындагы Каранъелга исемле татар авылында туа, гаиләләре күршедәге Ярмөхәммәт авылына күчкәч, анда үсә һәм мәктәпкә йөри. Әкрам кечкенәдән җыр-моңга, сәхнәгә тартылып үсә. Биш яшендә гармунда уйный башлаган сәләтле малай үзенең бар булмышын сәнгатькә багышларга тели. Әкрам Даутов комсомол путевкасы буенча Карелиядә бораулаучы, Магниткада җир казучы булып эшли, кичке мәктәптә һәм Уфада коммунистик университетның комсомол бүлегендә укый. Туймазы районында башлангыч классларда укытканнан соң Казан пехота училищесында курсант, полк мәктәбендә - взвод командиры, Одесса пехота училищесында курсантлар ротасы командиры була.

Икенче тапкыр Тәмте районы 1935 елның 10 февралендә Югары Ослан, Апас һәм Кама Тамагы районнарыннан аерылып чыгу юлы белән барлыкка килгән. 1958 елның 16 июлендә Тәмте районы юкка чыгарыла, аның территориясе Кама Тамагы һәм Югары Ослан районнары составына кергән.

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Русиянең Аурупа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
BSD — программ тәэминатен чыгыш кодлар буенча тарату системасы. Ул уку-укыту оешмалары арасында тәҗрибә белән алмашу өчен ясалган. Бу программ тәэминате пакетларының үзенчәлеге — махсус BSD лицензия, аңа менә болай кыскача сыйфатлама бирергә була: бөтен чыгыш код — BSD-ның милеке, бөтен төзәтүләр — шушы төзәтүләрнең авторларының милеке.

Гайморитны кисәтү өчен организмны чыныктыру, спорт билан шөгыльләнү, саф һава һәм су мөгаләҗәләрдән (процедуралардан) файдалану, шулай ук томау, теш черүе һ.б. авыруларны үз вакытында дәваларга кирәк.

Кырымда бик күп ял йортлары, санаторийлар, лагерлар (мәсәлән, Артек) урнашкан. Иң популяр ял урыннары - Ялта һәм Алушта, Судак, Акъяр , Кизләү. Акъяр, төрле сугышлар күргән кала буларак, иң популяр урын булып санала.

1985 елда Intel фирмасы 32 разрядлы яңа 80386 микропроцессор иҗат итә, һәм бер елдан соң әлеге процессор нигезендә яңа санак барлыкка килә. MS-DOSHbm, командалы интерфейсы белән чагыштырганда дустанә файдалану интерфейсы булган көчле операцион система эшләү ихтыяҗы туа.

1250 елны мәмлүкләрнең хәрби башлыклары Әййүбиләрне тәхеттән бәреп төшерәләр дә үз солтаннарын утыртып куялар. Мәмлүк солтаннары Мисыр һәм Сүрия белән 1517 елга кадәр һәм тагын яңадан XVIII йөздә Мисырда идарә итәләр. Бу нәселдән гаять зур дәүләт эшлеклеләре чыга, мәсәлән, бөтен дөньяга танылган Бибарс (1260—1277).

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан Иртеш елгасы кушылганга кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.

Аерым бер төр хайваннар Җир шарының билгеле бер районында башкарылган. Мәсәлән: атлар — Евразия далаларында, тавыклар — Һинд далаларында, цесарка — Африкада, күркәләр — Америкада, өйрәкләр һәм ефәк корты — Кытай, күгәрченнәр, Нил казлары һәм мәче Мисырда башкарылган дип исәпләнә. Чучка, куян һәм кәҗәләр берничә урында йортлаштырылган дип исәпләнә.

Мәмлүкләр—Идел буеннан чыккан кыпчаклар, гарәпчә «коллар» дигәнне аңлата: монгол явы заманында бер төркем әсирне кол итеп Мисырга озаталар. Анда алар Әййүбиләр нәселенең гвардиясе булып хезмәт итәләр.

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

Идел буе Болгары хакиме, Ислам динен кабул иткән Алмыш Хәзәр каһанлыгына бәйлелегеннән азат итү максатыннан Багдад хәлифәсеннән мөселман остазлары, мәчетләрне, хәрби кирмәнне төзүчеләрне җибәрергә сорый, шулай ук ул вакытта дөньяның иң зур дәүләте Гарәп хәлифәте тарафыннан Болгар дәүләтенең бәйсезлеген тануга ирешә.

Pretoriä - Könyaq Afrika Cömhüriäte öç başqalanıñ berse. Pretoriä - başqarma xäkimiäteneñ başqalası, Keyptaun - qanunnar çığara torğan xäkimiäteneñ başqalası, Blumfonteyn - mäxkämä xäkimiäteneñ başqalası.
1946 елда Татар дәүләт филармониясенә оригиналь жанр артисты (иллюзиончы-манипулятор) булып күчә. Республикада сәхнәдә бу жанрны башлап җибәрүче беренче һөнәри фокусчы артист була. Рәшит Ваһапов, Усман Әлмиев, Илһам Шакиров, Гани Вәлиев, Җәвәһирә Сәлахова, Әлфия Авзалова, Флёра Сөләйманова, Динә Сираҗетдинова белән ССРБның күп төбәкләрендә гастрольләрдә чыгыш ясый (1968 елга кадәр).

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Русиянең Аурупа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

Туктаргазый 16-17 яшеннән алып гомеренең азагына хәтле Кырымның төрле районнарында укыта, хәйрия акчасына мәктәпләр ача. Ләкин үз чорының мәктәп дәреслекләре һәм укыту алымнары белән риза булмый. Мәктәпләр өчен 20 исемдә дәреслек (әлифба, хрестоматия, тарих һәм әдәбият һ.б. дәреслекләр) төзи. Бу дәреслекләргә үзе язган шигырьләр, бер пәрдәлек пьесалар белән беррәттән, Габдулла Тукай шигырьләрен (мәсәлән, «Эш беткәч, уйнарга ярый», «Туган тел» һ.б.), А.С. Пушкинның аерым әсәрләрен (мәсәлән, «Балыкчы карт һәм балык турында хикәят» әкиятен, Кырым темасына язылган «Элегия», «Желание» шигырьләрен һ.б.), И.А. Крылов мәсәлләрен, М.Ю. Лермонтов, Адам Мицкевич поэзиясен татарчага тәрҗемә итеп кертә.

Болгар шәһәре - Бәркә хан икамәтгяһе булган. Поло бертуганнары 1261-1262 елларда Болгар шәһәрендә булып күп мөһим тарихи мәгълүматлар калдырганнар.

Пайва — Русия территориясеннән ага торган елга. Алтай биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чуман елгасының уң ярыннан 10 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 54 км.

Кечерәк чүлмәкләрдән тыш, камыр изү өчен зур чүлмәкләр, сөт ашамлыкларын һәм эчемлекләрне саклау, күчереп йөртү өчен тар муенлы чүлмәкләр һәм кувшиннар файдаланылган. Нәрсәгә тотылуларына карап аларның төрлесе: 2—3 литрлысы да, 2 чиләклесе дә булган.

Милли ашларның формалашуына табигый тирәлек тә җитди йогынты ясаган. Илнең ике географик зона кушылган җирдә — урманлы Төньяк һәм далалы Көньяк, шулай ук ике зур елга — Идел һәм Чулман бассейнында урнашуы да бу ике зона арасында табигый азыклар белән алмашуга, сәүдәнең иртә үсешенә булышлык иткән. Болар барысы да халык ашларының төрләрен шактый баеткан. Татарлар көнкүрешенә дөге, чәй, кипкән җиләк-җимеш, чикләвек, төрле аш тәмләткечләр шактый иртә килеп кергән.

2014 елның 16 мартында Кырым статусы турында референдум үткәреләчәк, анда ике сорау тәкъдим ителә: "Кырым Украина эчендә калачакмы?" яки "Кырым Русия Федерациясе эченә керәчәкме?".
Түләмәнең берничә төре бар: тире, үпкә һәм эчәкләр түләмәсе. Авыруны китереп чыгара торган споралар тән тиресе аркылы үтеп керә (95 процент), бу тире түләмәсен барлыкка китерә. Инфекция сулыш юллары аша эләксә, үпкәләр зарарлана. Спораларны йоткан очракта, эчәкләр түләмәсе барлыкка килә (соңгы икесе бик сирәк күзәтелсә дә, аларның ахыры бик аянычлы тәмамланырга мөмкин). Тире түләмәсе, йокканнан соң 2-3 көн үтүгә үк, үзен сиздерә башлый. Тәндә зур булмаган кызыл тап барлыкка килә, соңыннан ул тыгыз төенгә әверелә. Ул исә, бераз вакыт үткәч, кабарып чыга, эченә үлек җыела. Соңыннан аның урынында кара күмерне хәтерләткән кутыр хасил була. Авырган вакытта кешедә хәлсезлек күзәтелә, температурасы 40 градуска кадәр күтәрелә, башы авырта һ.б. Бизгәк 5-7 көн дәвам итә. 2-3 атнадан соң кутыр кубып төшә, җәрәхәт барлыкка килә, соңыннан аның урынында җөй кала. Үпкә, эчәкләр түләмәсе тагын да катлаулырак формада уза.

Сарман ягы Иске Минзәләбаш мәчетенең имән сайгакларын сүтеп, Минһаҗетдин атлы берәү үзенә ташый. Хатыны керәшен нәселеннән булса да, иренә әйтә: «Кагылма мәчеткә», – ди. Ләкин ул тыңламый, сайгакларны ташып бетерә. Икенче көнне Минһаҗетдинны паралич суга, авызы, күзе чалшаеп, интегеп үлә.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чишмә елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.

Соңгы вакытта Microsoft Windows белән Linux операцион системасы ярыша. Linux-ның иң зур өстенлеге — төрле конструкциядәге (кесә компьютерларын да кертеп) компьютерларда эшләү мөмкинлеге. Аның тарихы 1991 елда башланам/Һелсинки университеты студенты Линус Торвальдс Intel 80386 процессоры өчен Unix операцион системасының коды нигезендә эшләнгән Minix системасының беренче версиясен чыгара. Вакытлар үтү белән бу система тулаем күчереп языла. Linux җитәкчелегендә бер үк вакытта берничә программа кертергә мөмкин, һәм алар барысы да процессор ресурсларыннан бергәләп файдаланалар. Компьютер күп процессорлы система булганда, системаның нәтиҗәлелеге бик күпкә арта.

Директория 1798 елда Австриягә илче итеп билгели. Берничә айдан, Венадан кире чакыртып алына, Югары Рейндагы Обсервация армиясе сәргаскәре итеп билгеләнә.

(1065) Амундсения (алман. Amundsenia) — астероидлар баш билбавында урнашкан астероид. 1926 елның 4 августында Белявский С. И. тарафыннан Кырымның Симеиз обсерваториясендә ачыла.

Урта гасырлар иҗатчылары арасында газәлне Сәгъди, Сәйф Сараи, Өмми Камал, Колшәриф, Габделҗаббар Кандалый һәм башкалар кулланганнар. XX гасыр башында да Габдулла Тукай, Мәҗит Гафури тарафыннан кулланылалар. Хәзерге татар әдәбиятында сирәк очраса да, Рәдиф Гаташ, Нури Арслан иҗатларында газәлне табырга мөмкин.

1906 - 1907 елларда, Себердәге (Томск) мануфактура сәүдәсен «А.Ф. Второв һәм уллары» тауар ишлегенә (товаришество) сатып, Русиянең Аурупа өлешендә урнашкан сәүдәсенә игътибарын туплый төшә.
Алтмышынчы елларның икенче яртысында Әхнәф Харисовның татар әдәби мирасын ясалма рәвештә башкортлаштырырга омтылып язган «Башкорт халкының әдәби мирасы. XVIII-XIX гасырлар» (Уфа, 1965) дигән китабы басылып чыкты. Бу китап 1973 елда рус телендә дә дөнья күрде. Фәнни гаделлекне тирән аңлаган А. Фәтхи әлеге басманың эчтәлегенә мөнәсәбәтен белдереп, «Казан утлары» журналының 2 нче санында (1968) «Мәгърифәт төбәкләре һәм әдәби багланышлар» дигән күләмле мәкаләсен бастырып чыгарды. Ул анда Ә. Харисовның фәнни, нәзари, гамәли хаталарын объектив рәвештә тәнкыйтьләгән иде.

Бәркәнең хан булып идарә итүе дәверендә Алтын Урдада ике зур вакыйга булып уза: Монголия империясеннән аерылып, Алтын Урда мөстәкыйль дәүләт буларак яши башлый һәм рәсми төстә ислам дине кабул ителә.

Туймазы районы халкы талантлы якташларының истәлеген кадерләп саклый. Ә. Даутов хөрмәтенә Кандра бистәсендә ул эшләгән мәктәп диварына истәлек тактасы урнаштырылды, күп мәктәпләрдә һәм китапханәләрдә аның то

Утрауны 1493 елда Христофор Колумб кәшеф итә һәм Каталониядәге бер үк исемле манастыр хөрмәтенә атый. 1632 елда утрауда инглизләр урнаша башлый. XVII—XVIII гасырларда утрауга ия булу өчен Бөекбритания һәм Франция көрәшкән. 1783 елда тәмамән Бөекбританиягә буйсындырылган.

Почта индексы — 429296. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97258815003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102200001100.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.

Шостакович нәселе Белоруссиядән чыга, аның карт бабае Вильно тыйб академиясен тәмамлагач, 1858 елда Казан шәһәренә күчә, аннары әтисе Петербургка китә.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.

Ринат Камал (псевдоним, тулы исеме Ринат Әлтәф улы Камалов, баш. Ринат Әлтәф улы Камалов) – язучы. Салават Юлаев премиясе лауреаты (2010). БР атказанган мәдәният хезмәткәре (1998).

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

1979 елда кырымтатар язучысы Шамил Алядин (1912-1996) Х.Ш. Туктаргазый турында «Иблиснинъ зияфетине давет» (тат. Иблис мәҗлесенә чакыру) повесте язган («Йылдыз» әлманахында басылган).
Икенче итеп бирелә торган ашлар өчен татар халкы элек-электән ит, ярма һәм бәрәңге куллана. Икенчегә күбрәк шулпада пешкән, яссы кисәкләргә туралган, кайчагында кишер, суган турап, борыч сибеп, томалап пешергән ит бирәләр. Ашны тавык шулпасында әзерләгәндә, аштан соң тавык турап чыгаралар. Гарнир итеп күп очракта пешкән бәрәңге кулланалар, аерым савытта керән куялар. Бәйрәм көннәрендә йомырканы сөт белән туглап тутырган тавык әзерлиләр.

Экватор Гвинеясы территориясы португалиялеләр тарафыннан XV гасыр ахырында ачылган, ә XVI гасырлар ахырыннан утрауларның колонизациясе башланган. Экватор Гвинеясы территориясенә шулай ук Испания, Голландия һәм Бөекбритания претензия ясаган. 1778 елдан бирле - Испан Гвинеясы исеме астында Испания биләмәсе. 1960 елдан бирле Испаниянең "диңгез арты провинциясе". 1964 елда аңа эчке автономия бирелгән. 1968 елның октябреннан Испания Гвинеясы - Экватор Гвинеясы атамасы астында бәйсез дәүләт. 1991 елда яңа конституция хупланган. 1992 елда күп фиркале система кертелгән.

Гөбәдия дә — бик үзенчәлекле ашамлык, аны күбрәк шәһәр халкы әзерли. Ул катлы-катлы, түгәрәк биек бәлеш, бер генә тантана, бәйрәм табыны да ансыз гына үтми.

Ольхи — Русия территориясеннән ага торган елга. Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кече Бурлук елгасының уң ярына тамагыннан 11 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 15 км.

Сейсмик дулкыннарның тизлеге якынча 3 км/с белән 13 км/с арасында ята. Каты матдәдә P-дулкыннарның тизлеге 6км/с тан 7 км/с ка кадәр тәшкил итә, мантия эчендә тизлек ~13 км/с ка кадәр җитә. Җиңел утырма матдәләрдә S-дулкыннарның тизлеге 2–3 км/с интервалында һәм Җирнең кабыгында 4–5 км/с интервалында ята. Мантиядә тизлек 7 км/с кадәр җитәргә мөмкин.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чусовая, Кын авылы янындагы су үлсәү посынан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.

Бәркә (tat. lat. Bärkä, بركة خان‎‎)(1209-1266) - Җучи Олысының бишенче хакиме. Җучинең улы, Чыңгызханның оныгы. Алтын Урданың беренче мөселман ханы.

Бату хан үлгәннән соң Алтын Урда тәхетенә христиан динен тотучы Сартак утыра. Әмма тәхеттә ул озак утыра алмый: Каракорымнан кайткан чакны юлда үлә. Тәхеткә үзе утырырга өметләнеп, аны Батуның энесе Бәркә үтерткән, дигән хәбәр кала. Бөек хан Мәнгү шулай да Алтын Урда тәхетенә Сартакның малае Улакчыны утырта. Анысы да шул ук елны үлеп киткәннән соң гына, Жучи улусының аксөякләре ярдәмендә тәхеткә Бәркә хуҗа була.

Повракулка — Русия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Маймакса кушылдыгының уң ярыннан 25 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 7 км.

Минзәләбаш (Иске Минзәләбаш) авылы тарихи-статистик, тарихи-географик хезмәтләрдә искә алына. 1864 елда авылдагы 155 хуҗалыкта 499 ир-ат һәм 491 хатын-кыз яшәгән, бер мәчет булган. Бу чыганакта авылның икенче исеме Бикбулат дип күрсәтелә.

Австрия белән 1809 елгы сугышта Бөек армиянең 9нчы (саксон) корпусын җитәкли, ләкин корпус уңышка ирешми. Ярсыган Наполеон корпусны тарата, Бернадотны армиядән читләштерә.
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

Соль — Русия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Прупт елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.

Кисыр-Я — Русия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сысконсын-Я елгасының сул ярыннан 103 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Упа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Мокша елгасы кушылган урындан алып Ука кушылдыктары бассейны, елга бассейны — Ука.

Кысылу дулкыннары, яки буй сейсмик дулкыннар – алар аркылы үткән токым кисәкчәләре дулкыннарның таралу юнәлешендә тыгызлану һәм сирәкләнү өлкәләре тудырып тибрәнәләр. Кысылу дулкыннарының тизлеге күчеш дулкыннарының тизлегеннән якынча 1,7 тапкыр артыграк, шуңа күрә аларны сейсмик станцияләр баштарак тотып ала. Кысылу дулкыннары шулай ук беренчел (P-дулкыннар) дип тә аталалар. P-дулкынның тизлеге токымдагы тавыш тизлеге белән бер. P-дулкыннарның ешлыгы 15 Гцтан артып киткәндә аларны кеше җир астыннан килүче гөрелдәү тавышы буларак ишетә ала.

Кеше гадәттә тәненең сыдырылган урыннары, ашказаны-эчәк тракты буенча ( авыру терлекнең чи яки ныклап пешеп җитмәгән итен кулланганда), сулыш юллары (түләмә споралары булган һаваны сулаганда) аша авыру эләктерә. Авыру нигездә җәен йога. Организмның кайсы төше зарарлануына карап ул тире, ашказаны яки үпкә авырулары рәвешендә узарга мөмкин.

Почта индексы — 429705. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97213845002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100600003700.

Убинка — Русия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае, Адыгея биләмәләрендә ага. Елга ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 63 км.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Яңа Минзәләбаш ягы: Олы саз, Әби күпере, Агаык чокыры, Тозлы күл, Камышлы елга, Ташу юлы, Аркан өлеш, Көртлек атавы, Куян атавы, Мортаза куены, Урта ялан, Әлкәй яланы, Нәдри түбәсе, Иске тозлы күл, Сыер асраган җир, Насыйбулла атавы, Шырлык, Әхмәди мулла коесы, Җәләй үлгән җир.

43,5 % – һиндстанлылар, 30,2 % – негрлар, 16,7 % – катнаш раса (метислар һәм мулатлар), 9,1 % – индеецлар, 0,4 % – башкалар (2002 елгы халык саны исәбе буенча).

Солонцовка Самар вакыты (Samara Time Zone, SAMT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +4:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +1 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+1 итеп күрсәтелә.

Люби-Вож — Русия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Рысь-Кедва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 33 км.

Идуарт Габдуллин (Идуарт Борис улы Габдуллин, 12 август 1940, Уфа, РСФСҖ, Башкорт Автономияле Совет Социалистик Җөмһүрияте, Совет Социалистик Җөмһүриятләр Берлеге — , ) — ССРБ һәм РФ ысулиятчесе, хормейстер, педагог. Педагогия фәннәре докторы, профессор.

NB ККК билгеләре яшь сыекчасы парлануын артыручы тышкы факторлар тәэсиреннән, (мәсәлән, сафландыру, җил, үзәк җылыту) яки озак укыганда күз йому хәрәкәте ешлыгы кимегәндә арта.

Санак челтәрләре барлыкка килү белән, челтәрле операцион системаларга ихтыяҗ туа. Мондый системага мисал булып беренче версиясе инде 1993 елда ук эшләнгән Windows NT системасы тора. Windows 2000 гаиләлеге составына дүрт процессорның эшенә ярдәм күрсәтүче күпмаксатлы Windows 2000 Server челтәрле операцион система керә. Windows ХР Professional (2001) шулай ук күп процессорлы системага ярдәм итә.

Мильтон-Яун — Русия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Пим елгасының сул ярына тамагыннан 50 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 88 км.

294нче гвардия укчы полкының (97нче гвардия укчы дивизиясе, 5нче гвардия армиясе, 1нче Украина фронты) рота командиры гвардия өлкән лейтенанты Г.Н.Насретдинов 1945 елның 26 гыйнварында беренчеләрдән булып Одерны кичкән һәм Линден (Липки, Бжег шәһәреннән 7 чакрым төньяк-көнбатышта, Польша) авылына бәреп кергән. Батальонның төп көчләре килеп җиткәч рота һөҗүмгә күчкән һәм Олау шәһәренә (Олава, Польша) барып җиткән, аны азат итүдә катнашкан. СССР Югары Советы Президиумының 1945 ел 27 июнь Указы белән Г.Н.Насретдиновка Советлар Союзы Герое исеме бирелгән.

Агаповка Екатеринбург вакыты (Yekaterinʙurg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

Мәгълүм булганча, татарлар төрки телдә сөйләшүче кабиләләрдән (болгарлардан һ. б.) килеп чыкканнар. Алар Урта Идел һәм Түбән Кама буйларында монголлар һөҗүменә кадәр бик күп элек яшәгәннәр. IX гасырның азагы, X гасырның башында монда беренче феодаль дәүләт барлыкка килгән, аны Болгар йорты дип атаганнар.

Шурыш — Русия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае , Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Серебряная елгасының сул ярыннан 19 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 44 км.
2014 елның 1 мартында Русия Федерация Шурасы чираттан тыш утырышында Украинага Русия Хәрби көчләрен кертү турындагы карарны кабул итте. Кайбер чыганак буенча Кырымга рус гаскәрләре кертелгәннәр, ләкин әлегә бу мәгълүмат рәсми чыганакта дәлилләнмәгән.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Терек.

Липки — Русия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Адагум елгасының сул ярыннан 6 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.

Бәркә идарә иткән чакны Иран белән ике арада сугыш башлана. Чыңгыз нәселеннән чыккан Хулагу Иранның шаһы булып утырганда купкан бу сугыш Хулагуның варисларына да кала—йөз елга якын сузыла.

Магнитуда зурлыгына нигезләнгән җир тетрәү классификациясе Рихтер шкаласы дип атала. Җир өсте селкенү дәрәҗәсе белән характерланган җир тетрәү энергиясе сейсмик баллар белән исәпләнә. Галимнәр халыкара 12 баллы шкала буенча көчсез — 1—3 балл, уртача — 4, шактый көчле — 5, көчле – 6, бик көчле — 7, һәләкатле — 8, җимергеч — 9, каты — 10, катастрофалы — 11, үтә көчле катастрофалы — 12 балл — җир тетрәүләрне аералар. Һәләкатле җир тетрәү эффекты буаларның, сусаклагычларның ерылуы, таш һәм кар ишелмәләрнең төшүе, цунамиларның килеп чыгуы белән тулылана.

Тоньехльтыта — Русия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Егур-Ях елгасының уң ярына тамагыннан 63 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 36 км.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Асбассейн юк, елга бассейны – Җаек (бассейнның Русия өлеше).

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Золотница елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Воронов борынына чаклы (Төньяк Двина елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегды һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.

Гафиулла Газиз “Туганайлар” керәшен газетасында да эшләп ала. Аны биредә дә “Азатлык”та эшләгәне өчен эзәрлеклиләр, ике хезмәтнең берсен генә сайларга киңәш итәләр.

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — кара диңгез елгалары бассейны Шепси елгасының көнбатыш чигеннән Псоу елгасына чаклы (РФ һәм Грузия сиге). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — кара диңгез бассейны елгалары.

Чуашлар 1830-елларда хәзерге Сембер өлкәсе ягыннан Степановка (Тугай) атлы җирдән килеп урнашалар. 1970 елларда авыл составына күрше татар авылы Аделша (Яңа Чуртанлы) керә. Ул 1747 елда Төмән өязе Салмановка авылыннан күченеп килүче татарлар авылы буларак искә алына.
Альберт Фәтхи ике дистә еллап дәвам иткән әдәби эшчәнлеге чорында татар әдипләре һәм галимнәренең кулъязма мирасын өйрәнүгә бәйле тасвирламалар туплый. Һәм аларны 1960, 1962, 1968, 1980 елларда китап итеп бастырып чыгара.

Олы Рязанка — Русия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Об елгасының уң ярына тамагыннан 1707 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 14 км.

Бөтен сайтлар бергә Бөтендөнья пәрәвезен төзиләр, анда коммуникация (пәрәвез) бербөтен итеп, бирелмəлəр базасына һәм планета масштабындагы аралашуга, дөнья берләшмәсенең мәгълүмат сегментларын берләштерә.

Каманкүл Екатеринбург вакыты (Yekaterinʙurg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

Ә. Даутов язган җырларның байтагы аның «Йөрәгем моңнары» һәм «Әнием мактады» дип исемләнгән җыр китапларына керә. Танылган композиторның җәмгысе 700 дән артык җыры исәпләнә. Алар татар һәм башкорт шагыйрьләре һәм үз текстларына иҗат ителгән.

Бәркә гаскәре Ногайга булышка барган, Кура елгасында Бәркә татар гаскәре һәм Абага гаскәре арасында җәядән ату бәрелеше 14 көн дәвамында булган.

Флавиан Флависки (Флавиан Михаил улы Флависки, 18 гыйнвар 1848 (юлиан ткв.), Усмань, Усмань өязе[d], Тамбу губернасы, Русия империясе — 1 ноябрь 1917 (юлиан ткв.), Казан, Казан өязе, Казан губернасы, РСФСҖ) — химик, химия докторы (1881), профессор, Питырбур фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы.

Русия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).

Псевдоним (грек. ψευδώνυμον/pseudṓnymon — «ялган исем») грек телендәге грек. ψευδής/pseûdos — «ялган» и грек. όνομα/ónoma — «исем» сүзләрнең кушылуы (сүзтезмә) юлы белән булдырылган төшенчә.

Официальный сайт издательства «Дмитрий Шостакович» («DSCH») — каталог полного собрания сочинений Д. Д. Шостаковича, прокат нотных материалов.

Камырдан пешергән ашамлыклар арасында пәрәмәч үзенә бертөрле урын алып тора. Элек пәрәмәчне ваклап тураган пешкән ит белән ясаганнар, эремчек пәрәмәче кебек духовкада пешергәннәр һәм иртәнге аш итеп симез ит шулпасы белән биргәннәр.

Ирәхтә (Ирәкте) вулысы (тат. ئىرەختە (ئىرەكتىٰ) ۋولىٰسىٰ, рус. Ирехтинская волость) — Уфа губернасына һәм Татарстан АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.

Озёрная — Русия территориясеннән ага торган елга. Томск өлкәсе, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елга Кеть елгасының уң ярына тамагыннан 736 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 64 км.
1972 елның 24 маенда Казакъ ССР Караганды өлкәсе Мичурин районы Изумрудный авылында туган. Изумрудный мәктәбен (1989, көмеш медальгә), Е.А. Букетов исемендәге Караганды университетының математика факультетын (1994), И.Н. Ульянов исемендәге Сембер дәүләт педагогия унииверситеты педагогика кафедрасы аспирантурасын (2003) тәмамлаган. 1995 елга кадәр Изумрудный авылы мәктәбендә математика укыта. 1995 елдан Сембер өлкәсенә күчеп кайткан һәм берничә ел Сембер өлкәсе Майна һәм Сембер районнары авыл мәктәбендә укытучы булып эшләгән, 1999 елдан Сембер районы Шумовка мәктәбе директоры вазифасын башкарган. 2002 елдан Сембер агробизнес институтында икътисад укытучысы. 2004 елдан Сембер өлкәсе мәгариф хезмәткәрләренең белемен камилләштерү һәм яңадан әзерләү институтынңда эшли, проректор. 2016 елның апреленнән Сембер өлкәсе мәгърифәт һәм система инновацияләре үзәге башлыгы. 2016 елның декабреннән 2017 елның мартына кадәр (4 ай) Сембер өлкәсе мәгариф һәм фән министры. 2017 елның мартыннан сәләтле балалар белән эшләү буенча «Талант һәм уңыш» федераль фондының «Сириус» белем бирү үзәгенең төбәк бүлекчәсе җитәкчесе.

Дулкынчала́р (Lymantriidae) - төн күбәләкләре семьялыгы. 3000 гә якын төре бар. Татарстан территориясендә 15 кә якын төре билгеле. Һәр җирдә таралганнар.

Эчемлекләрдән иң борынгысы булып әйрән санала, аны катыкка салкын су кушып ясыйлар. Татар халкы һәм бигрәк тә руслар белән күрше яшәүче татарлар квасны да бик күптәннән беләләр, аны арыш оныннан һәм сосладан ясыйлар. Кунак чакырганда кипкән өректән компот әзерлиләр.

Томск шәһәрендә Стахеевлар йорты торган урам озак вакытлар Стахеев тыкрыгы (рус. Стахеевский переулок)(хәзер Кооператив урамы) исемен йөртә.

942 (тугыз йөз кырык икенче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча шимбә көнне башлана. Бу безнең эраның 942 елы, I меңьеллыкның 942 елы, X гасырның 42 елы, X гасырның 5 унъеллыгының 2 елы, 940 елларның 3 елы. 942 елдан бирле 1076 ел үтте.

Минзәләбашның нигезләнгән еллары шактый борынгы булырга тиеш. Нәкый Исәнбәт мәгълүматларына караганда, Таҗетдин Ялчыгол (1768—1838) үзенең «Рисаләи Газизә» исемле хезмәтен XVIII йөз ахыры – XIX йөз башларында Минзәләбаш авылында тәмамлаган. Авыл, димәк, моннан шактый элек оешкан булырга тиеш.

Париждагы 19 бульварга Франция маршаллары исеме бирелгән. Тагын 4 маршалның һәм император Наполеон Бонапартның исемен Париж урамнары һәм мәйданы йөртә. Бары тик «императорга хыянәт иткән» дип исәпләнүче 3 маршалга гына андый хөрмәт күрсәтелмәгән, шул исәптән, Франция маршалы Жан-Батист-Жюль Бернадотка.

Яңа Баландино Екатеринбург вакыты (Yekaterinʙurg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

Җир тетрәгәндә килеп чыгучы сейсмик дулкыннар тавыш дулкыннары сыман ук учактан бөтен якка таралалар. Токымнарның күчеше башланган нокта фокус, учак яки гипоцентр дип атала. Учак өстендә урнашкан җир ноктасы эпицентр дип атала.

Инкыйлабка кадәр шул урыныда Базар мәйданы бар булган, совет вакытында ул колачлы рәвештә үзгәртеп тәзелгән һәм аңа Кызыл мәйдан исеме кушылган.