Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Gagauz kultura muzeyi — Beşalmanın Dimitri Karaçobanın adına istoriya hem etnografiya muzeyi. Bu muzey küü muzeyi olarak kuruldu 1965 yılında, ama şindi Beşalma muzeyi Gagauziyanın anılmış hem Moldovanın tanınmış muzeylerdän birisi oldu.

Da te baş personaj çiftçi Pidoş, kendi küülü kafadarlarınnan buluner yolda. Dobrucadan Buacak kırına savaşer etişmää. Çıraklar dinikmişlär, neçinki boyar kırlarında en zor işleri yapmışlar, zeetlenmişlär. Onnar alatlararmışlar kendi evlerinä etişmää da paraylan sevindirmää karılarını hem uşaklarını. Yol geçärmiş Badabak daayın içindän. Bu daayın karannık erindän geçärkän,çiftçilerin önnerindä peydalanmış bir bölük hırsız tüfeklärlän hem onnarın bilinir öndercisinnän, bandit Kostaki Negruylan. Yolcular hiç annamamışlar, nasıl onnar parasız kalmışlar, hırsızlar almışlar hepsini. Çiftçilär başleerlar kin çıkarmaa. Yazıcı çirakların tarafını tuter, belli oler, ani o Kosti Negruya, hepsinä hırsızlara maana buler.Ama öbür taraftan, o maana bulmeer çıraklara, angıları kendileri hırsız olerlar, insan öldürerlär.Annatma belli eder gagauz çiftçilerin ozamankı soțial - politika durumunu, onnarın gücenik yaşamasını.

Bu iş gösterer, ani burası çok büük hem geniş bir paneerdır. O panerda da konkurenşiyayı yok etmä deyni türlü oyunnar oynanılêr. “Kuş gripası” hastalıı da o oyunnarın birisi olabilir.

Bu ulumayı zebralar pek ii bilerlär, tanıyerlar! Osaat otlar aazlarındaonnardikerlär kulaklarını, biraz seslenip, dooruderlar kafalarını o tarafa, neredän bu duşmanınulumaşıişidiler. Annayıp, ani bu sefer aslan pek yıraktabuluner, zebralar genäraat-raat çekederlär otlamaa.Açanüülenä dooru sıcaan kızgınnıı kalker, zebraların sürüsü genä yolları aler. Bu sefer sürü başleeraaramaa geniş dereyi, angısının suyu serinnikverer.

“Babo, ver kızını”. Babu da deer Yuvana: “Verim, ama var bendä dokuzüz ekmek, ekmeklär birär demirli undan. İyärsan o ekmekleri bu gecä düüncülerinnän, ozaman veririm kızımı”.

4) İstorik çek İrecek yazıer hem buluer, ki gagauzlar deil Bulgar soyundan deil Grek soyundan deil Grek soyundan deil Romm soyundan, zerd onlar pek çok başkalanıerlar onlardan hem da hiç benzameerlar onlara ne tabiyetlerinlan, neda simasınlan. İrecek buluer hem yazıer, ki Gagauzlar türk halkıdır, hani yerleşmiş Bulgariya içindâ taa eski zaman vakıtlarmda, hem da orada kabul etmişlâr hristianlık o vakit, açan Osmanlı türklâr taa gelmemişlâr Evropaya. İrecek taa yazıer hem söleer gagauzlar için onları, neleri söleer Slaveikov, ki gagauzlar Kumanların evlatları (soyu) hem da hiç kabul etmeer gipotezayı, ki gagauzlar çıkmışlar, doumuşlar Bulgarlardan, Greklerdân yakida Romınlardan. Bunları söleyip Georgesku taa yazıer, ki gagauzlar eyi hristiandır, hristian fanatik, hani hristianlık dini için hazır versinlâr ömürünü. Gagauzlar çok leventlik, çok pelevanlık gös-termişlâr cenktâ 1877 ilında hem da çok buuşmuşlar çerkezlerlân hem başibozuklarlan.

Babu deer: “Veririm, ama var bendä dokuzüz fıçı şarap. İçärsanız onnarı bu gecä, veririm kızımı”. Yuvan çıkayor dışarı da söleer. Ani bıyıklarınnan denizdä tıynak tutmuş, o da deer:
İon Bass gibi talantlı bir türkücü tarafımızda taa yoktur. O bir türküyü çalarkana cancaazının bir parçasını koyardı orayı. O üzerä dä o türkülär daymalarda aramızda kaldılar, o türküleri herbir küüdä çalêrlar...

Merkez Seçim Komisiyası açıkladı, ani parlamenta seçilmäk için katılmak hakkı irmibeş partiyada hem kuruluşta var. Onnarın arasında en büük partiya – Moldova komunistlerin partiyası (önderci – Vladimir Voronin, Moldovanın büünkü prezidenti).

Valkaneşin yanında bulunêr Rusiya-Osmannı imperatorluu arasında cenglän ilgili anmak taşı. Valkaneş biliner avtonomiyanın en üülen kasabası olarak. Erleşer Kahul deresi kıyısında. Geografik koordinatnarı: 45°41′3″ hem 28°24′10″.

Pyesayı, milli teatru Festivali çerçevesindä, “Mihail Çakir” adına gagauz milli teatrusu gösterdi. Teatrunun yaratma öndercisi Valentina Uzun. Pyasanın rejisöru Mihayıl Konstantinov. Rolleri oynadılar:

Harman ayın 27-30 günnerindä Kazan (RF, Tatarstan) 2014 Türk Dünnäsı Kultura Başkentin (Başkasabasın) ev saabiliindä “VII. Türk Dünyası Literatura Dergileri (Jurnalları) Kongresi” geçer. Kongrestä 14 devlettän 35 muusafirin pay alêr.

Avdarma büün Komrada baalı, Çeker bir çiftçi aylesindän, küçüktän kaler anasız-bobasız. Başlankı şkolasını, başarıp Avdarmada, sora o aler studentlik yollarını. Geler Kişinöva, verer Universitetä girmäk ekzamennerini da kabul ediler jurnalistika fakultetinä. Taa başlankı kurslardan başleer meraklanmaa ana dilinnän, dayma sorer kendi profesorlarına, çünkü Bucak tarafından studentlär hazırlanerlar gagauzlar arasında işlemää, neçin onnara universitettä gagauz dili okunmeer? Neçin gagauzların yok ana dilindä şkolaları?

Gagauziyada kazakların ofiţer sisteması kurulêr. Rusiyanın kazaklar Birliin sovetinin kararına görä birkaç ayın içindä gagauzlara hem bulgarlara general hem polkovnik gradları verildi.

Çok türlü savaşarmış hannar, beylär tutmaa da yoketmääKörogluyu.Okadar ki, onu yokmuş nasıl tutmaa, ensemää.Onun tarafını tutarmış bütün insan .İnsan vermiş ona en gözäl kızı da gelin…

Geliy çocuk, yannaşıy pinek taşına. Kız çıkıy, urıy erin kaşıına da piniy, gidiy. Az gidiylar, düz gidiylar, dere-tepe deniylär, etişiylä bir suyun başına. Çocuk diy :

Muratağa, Sandallar ve Atlılar genoțidi — Poyraz Kipra Türk Respublikasında genoțid (1974). Poyraz Kipra Türk Respublikası halkının XX üzyılda baş-başa karşılaşan en büük tragediyalardan birisi.

Büünkü durumda bu küülerdän gençlerin çoyu Odesa, Kiev, Nikolaev, Harkov, Vinişa gibi büük kasabalara yaşamaa geçtilär, ya da kazanç için gittilär. Ama onnar köklerindän ayırılmêêrlar. Kulturalarını, adetlerini, dillerini korumaa deyni onnar derneklär kurêrlar. Şindi söz gider bu derneklär bütün Ukraynayı kaplayan bir kuruluş kursunnar. Bu ilerdä.
Bu soruşlarınnan Todur çeker kendi üstünä kuvetlerin gözünü. Onu alerlar gözä, saklıdan başleerlar izlemää. Devlet Universitetini bitirdiktän sora, Todur Marinoglu kabul eder jurnalist zanaatçısı adını da yollaner işä Komrat gazetasına, neredä ayda bir kerä çıkardı bir sayfaçık gagauz dilindä. Bucak dan erleri. Burada eni işçi koyer problemayı rayon başlarına hem redikțiya öndercilerinä, ki bir sayfa ayda gagauz dilindä 270 binnik gagauz halkına pek az. O isteer gagauzların olsun kendi ayırı gazetası da çıksın aftalık ya hergün.Butakım soruşlar için redakțiyada satıcılar başleerlar bu eni işçiyä duşmannık göstermää.

Ceviz ayın (sentäbri) üçüncü pazarı, Bütündünnää maşinasız gününä karşı (bakılêr Ceviz ayın (sentäbri) 22-dä), Kişinövda artık ikincilää “VeloHora” yortusu olêr. Bu yortuyu, kasabanın biçikleta sevennerinnän birliktä, “Gura Cainarului” firması hazırlêêr. Maasuz yortu için kasbanın yolları maşinalara deyni kapanêr, da kasaba biçikletacılara veriler.

Canabisinin en son çalışmaları: “Moldova iş pazarının Evropa Birliinä integraţiyada önceliklär” (Monografiya, Komrat, 2004 y.), “Üüsek üürenmektä bütün Evropalı birliin kurulması” (kiyat, Komrat, 2005 y.). Büünkü gündä Onofrey Aleksandr Zaharoviç KDUda administrativ işindän kaare êkonomika kafedranın profesoru olarak, “İşin normalanması hem ödemä temelleri” kursunu okuyêr.Canabisi Moldova Respublikasının “Çalışabilän insannarın işlemesi için” Kanonun avtoru.

Bunun sebepi da şu: o resimnerdän gagauzluk ruhu eseer. Büünkü gagauz resimcilerin arasında bölä yaratan başka bir insan yok. Gagauz Yerinda anılmış resimci çok var. Onnarın kimilerini halk anılmış yaptı, kimilerini yaratmaları, kimileri da, kendi-kendisini metedip, anılmış oldular. O hiç birinä açıklanmayıp, şindi birerdä görünmeyip, yavaşıcık resimnerini yaradêr.

Yenidan kurmaa energia sizintilarin bolumunda(luzgar,guneş,biogaz)gecti kisa zamanki kurslarini Rusiada,Turkiyeda,Amerika Birliinda,Poloniada hem menedjment bolumunda gecti kurslari Franţiada.

Bu soruştan kaare Büükelçi Fatma Fırat TOPÇUOĞLU taa bir konuyu açıkladı: KDUda (Komrat Devlet Universiteti) türk studentle-rinä üürenmäk hem yaşamak için uygun durum ortamı kurmak. Bu konuda lääzımnı kararların alınmasını istedi.

Küçük ayın (fevral) 6-dan beeri Moldovada kuvedä geçti Kanon, angısına görä “Monitorul oficial” gazetasında tiparlanmayan kanonnu dokumentlär gecerli diil.

Küü kuruldu 1806-cı yılda Dobrucadan gelän gagauz insannar tarafınnan. Küüyün eski adı - Karlıktı. 1811-ci yıldan sora, açan burayı çok insan göçmüş, küüyä Çok-Maydan adını vermişlär. 2006-cı yılın iyün ayın 1-dä Çok Maydanda küüyün kurbanını baktılar hem küüyün kurulma gününün 200-cü yıldönümünü kutladılar.

1981 - İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı Askeri Savcılığı DİSK Genel Başkanı Abdullah Baştürk'e işkence yapıldığı iddialarının asılsız olduğunu bildirdi.

Herliim bu soruşun istoriyasına dalarsak görecez, ani herkerä, açan vardı kolayı gagauz dilindä şkolaları açmaa, kuvettä bulunan kişilär yapardılar ölä, ani o şkolalar açılmasın.

İnnedi Mihun Olak direştirdi taa birkaç kerä kendini da çıkardı faytonunu yol üstünä, Allahım neredäysin sän? Çel onun fikirini, çesir onu geeri! düünärdi.
Ukrainnär (Ukrain dili: українці) — Ukrayna Respublikasının topraklarında yaşayan hristian (pravoslav) olan, İndo-Evropa dillerin slavyan gruppasına girän dildä lafedän millet. 44-45 milyon kişi (2005)

Bir-iki yıl kurak olmuş da insan aç kalmış. Hasan bey dä elleri belindä kalmış. Bu zorlukta o satmış beygirlerini hepsini hem dä kalan neyini kendisinä brakmış sade bir soydan tay dört yıllık.Biraz para brakıp eşinä karısına, kendisi gitmiş kurbetlää kazanmaa.Da yanaşer çırak bir fena beyä beygir bakmaa. Bir kerä bey demiş ona getirsin en iy beygirlerindän birisini.Hasan bey deneer en iy beygirleri hergeledän: bir çirkin pınarı geçsinnär.Ama biri dä geçämemiş, hepsi geri urmuşlar.Sade bir zabun beygir gelip gelip hep geçärmiş korkusuz o pınarı.

Çiktı ilk estrada türküsü rus dilindä "Lübovi i jizni", taa bir eni türkü "Rojdestvo Hristovo". Türkülerin çoyunu S.Kurudimova yazêr Gagauz kompozitoru Mihail Kolsa. 2004cü yılda geçti spektaklinin "Küü yaşaması" premyerası, neredä S.Kurudimov baş rolü oynadı. Operada "Evgeniy Onegin" Kurudimov Lenskiyin ariyasını becerekli çaldı. 2005tä hazırlanêr spektakli "Yoksa zanaat mı?" bırda S.Kurudimova verildi yabanci rolü, angısı çok yakıştı ona. S.Kurudimov biliner nice Tuluzada, Franțiyada halklar arası vokalistlerin laureatı. Kazandı adı "En ii tenor sesi". Şindi Ankara Operasında işleer.

1917 - Fransızlarca tutuklanan ve Alman gizli servisine bazı bilgiler verdiğini kabul eden Hollandalı dansçı Mata Hari (Margaretha Geertruida), askeri mahkemece yargılandıktan sonra, kurşuna dizildi.

Bu skulptura üüseler Kütahiya Dumlupınar Universitetin, Rektorluun önündä. Bu günnerdä Afanasiy Karaçoban Kütahiya Dumlupınar Universitetindä grafika, resim, patret uurunda bilgileri studentlerä verer.

Ondan sora bobası Nikolay geçinmiş, taa sora da raametli olmuş kendisi. Vasili da ana tarafından sevgili Gagauziyasından çok uzakta.Biz Gagauziyada bilmäzdik bişey Vasili için, ama kısmetimizä bizim Sabaa yıldızı jurnalın baş redactoru Stepan Bulgar dayma Türkiyede olarak tanışer Veysel Arsevenin dostlarınnan hem üürenicilerinnen, sesler onun muzika yaratmalarını, ani büün da hep taa yaşeerlar Türkiyenin sahnelerinde, da butakım onu bilän Türkiye büük muzikacılarından işider ki Arseven Basarabiyalı gagauzlardanmış, Baurçu küüyündänmış ama Basarabiyada birkaç Baurçu var, Angısından...?

Kongazçık Yukarkı (moldovan dili: Congazcicul de Sus rus dili: Верхний Конгазчик) — Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yerindä, Komrat dolayında küü. Kuruldu 1921-ci yılda.

Valkaneş dolayının Çöşmä küüyün ortasında bulunêr bu derin hem uzun çukur. İlk bakışta çukur – çukur gibi. Ama bu diil ölä. Gagauziyanın, Moldovanın, kär Dünneyin da istoriyasının annatmasında bu çok önemli bir çukurdur. Bölä açık, er üzünä bölä yakın bulunan erlär dünneydä az var. Bilimcilär için onnar çok önemli, zerä vererlär kolayını ERİN KURULMASINNAN ilgili soruşlara cuvap vermää.

Özbekistan (Özbekçe: O‘zbekiston, Ўзбекистон) — bir devlet Aziyada. Komşu devletler: Kazahstan, Kırgızstan, Tacikistan, Afganistan, Türkmenistan.
Büük memleketimizdä herbir kişinin vardır knedi köşesi - küüyü, sokaa, evi, neredä o duudu. Buydur onun küçük vatanı, ama bölä küçük ana köşelerindän toplaner bizim büük vatanımız. Vatan çekeder kendi evin eşiindän. O büüktür hem käämildir.

Kişinöv Devlet Universitetindä bir oda düzenneeriz. Orada türkçä üüretim yapılacek. O odanın bütün remontu, donanımı, teknik malları TİKA tarafından karşılanacek. Bundan kaarä çok küçük-küçük işlerdä yardımnarımız olmuş. Küçük-küçük, ama onnarı boncuk-boncuk dizdiinän büük hem gözäl bir dizi olêr. Evet. Yaptılkarımızı bölä deerlendirmeniz bizi mutlu eder. Musa bey, Moldovayı, Gagauziyayı gördünüz. TİKA Başkan yardımcısı olarak dii, bir insan olarak gagauzlara ne sölemäk isteersiniz? Biz gagauzları çok severiz. Onnarın da bizi sevdiini bileriz.

Gidiy onnar bir köyä, konıy en kenarda bir evcäzdä, bir karı yaşıy içindä. Çocuklan bubası oturıylar bir gün sundurmanın üstünde. Onnarın bir köpää varmış. Toplanıylar o köpää kırk bir köpek . Savaşıylar o köpää buumaa. Bubası sorıy çocaa :

Moldova Konstituţiyasının 35-ci statyasının 2-ci punktunda yazılı: «2) Государство обеспечивает в соответствии с законом право лица на выбор языка воспитания и обучения». ОБЕСПЕЧИВАЕТ!!! Gagauziya bir devlet sa ozaman verin kolaylıı (ОБЕСПЕЧИВАТЬ ЕДИН!) insan ayırsın terbiedilmäk hem üürenmäk dilini. Açın GAGAUZ DİLİNDÄ uşak başçalarını hem şkolaları. Ko insannar bilsinnär, ani onnar var ne bu uurda ayırsınnar hem nedän ayırsınnar. Da ozaman Moldova Konstituţiyasının 35-ci statyasının 9-cu punktuna «(9) Преимущественное право выбирать сферу обучения детей принадлежит родителям» dooruluk vereceniz.

1995-1998 yıllarında başardı Moldova Prezidenti yanında Devlet Yönetmää Akademiyasını. 1995-ci yılda seçildi Çadır kasabası primar yardımcısı, 1999-cu yılda primar. 2003-cü yılda ikinci kerä seçildi kasaba primarı. 17 dekabri 2006-cı yıl seçimnärin rezultatına görä seçildi Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauziyanın eski Başkanı.

1987 - Başbakan Turgut Özal Amerika Birleşik Devletläri'nin Houston kentindeki Methodist Hastanesi'nden uydu aracılığıyla Ankara'ya iletilen görüntüsüyle bakanlar kuruluna başkanlık etti.

Şindiki vakit bulunuer temelli saadâ bir gipoteza, bir sanmak, ki gagauzlar çekileerlar Kumanlardan (Polovitilardan), hangılarna derlârmiş Uzii, Oguzii, Uzlar, Oğuzlar. Bu gipotezayı, ki gagauzlar çekileerlar Kumanlardan (Uzlardan, Oğuzlardan, onların ev latları gibi temelleştireer hen ilkin bulgar yazıcısı Ministr Slaveikov, ondan sora Çeh yazıcısı K. İrecek. İrecek bu sebeptân getireer, gösterier çok aslılık, çok istoriya nişanı, geografiya nişanı, dil nişanlarını, ki temelletsin gipotezayı, ki gagauzlar Kumanların, Uzların, Oğuzların evlatlarıdır, zerâ onlardan onların soyundan çekileerlar.
1036 ilda Kumanlar urmuşlar Tork-Uzlann, Oğuzların üstüna ölâ ki Türk Uzlar, Oğuzlar çıkmışlar Volga hem Don semtlerindân, hem da geç-mişlâr günbatısı taraflarına, neredân urulmuşlar Peçeneglerin üstüna. Peçeneglar kalkmış -Türk uzların üstüna cenklân. Bu cenklerdâ üstalmşlar, ensemişlâr Peçenegleri Türk-Uzlar (Oğuzlar), hem onlar kuumuşlar Peçenegleri Tunaya dak. O zaman Torah Han geçmiş Tunayı, hem da 80.000 peçeneg erleştirmiş Vizentiya Padişahhmda Silistiriya Veliatında, hem da başka erlerdâ. 1064 ilda Türk Uzlar kaçıp Kumanlardan hem Ruslardan geçmişlâr Tunayı hem daalmışlar Salonik tarafında hem Gretiya içinda. Türk Uzların bir bölmesi erleşmiş Tuna yanında Deli Orman Kadrilater veliatında. Türk-Uzkr (Oğuzlar) hani kalmışlar Rusiyanın semt-lerinda hem taşirmışlar at: "Kara Kalpak(lar)", kabul etmişlar hristiyanlık, olmuşlar hristian ortodoks.

Duudu 7 noyabri 1959-cu yılda, Çadır dolayın Beşgöz küüyündä çok uşaklı küülü aylesindä. Üürendi 1966-1977 yıllarında Beşgöz küüyü orta şkolasında. 1977-ci yılda çaarıldı Voenni deniz flotuna slujba için. Başardı Odesa Üüsek Voenni Komanda-Topçuluk Uçilişçesini M. V. Frunze adına (Ukrayna) 1979-1983 yıllarında. 1994-cü yıla kadar slujba etti türlü komanda işlerindä. Komandanlık etti Gvardiya Topçuluk Divizionuna hem noyabri 1994-cü yılda esapa alarak slujba yılların gönderildi zapasa.

“Saksan” için oynadılar: Dimitriy RADU, İvan DEMERCİ, KUACA Kuassi, Aleksandr POPOVİÇ, SEBAY Senin (İgor DİMA, 69), Konstantin KALMIŞ, Uedraogo BUBAKAR (Maksim BOGAÇİK, 73), Yuriy MIRZA (Yuriy ÇEBOTARY, 90+1), Aliyu MUHAMMED, İrakli GOGİNAŞVİLİ (Väçeslav LİSA, 73), V. KRAVÇESKU.

Nicâ Besarabiyada, nicâ da Dobrucada var çok küü erleşmâyi, neredâ yaşeerlar sade gagauzlar.Gagauzlar hererdâ tutıerlar hristian dinini, zerâ onnar ortodox hristian olup eyi dinni, religiyacı, deyanetli insannardır. Gagauzlar lafederlâr pak türkçâ, ölâ nicâ lafedârmiş, eski zamannarda cümlâ insannar, hangıları çekilmiş türk halkından, türk soyundan.

Çevirdi gagauz dilinä M.EMİNESKU, G.VİERU, İ. DRUŢA, G. GEORGİŢA, A.AHMATOVA, Lev TOLSTOY, A.PUŞKİN, M.LERMONTOV, BADJİEV hem başka yazıcıların yaratmalarını. Peetlän yazılı pyesayı “BAYAZİD” (avtor Jan RASSİN) çevirildi gagauz dilinä, yazıldı Molova TVsında da girdi Moldova devletin televideniyasının altın fonduna. 17.12.1989 y., gagauzçaya çevirip tiparladı “İnsan dooruluklarına ömürdünnä deklaraţiyasını”.

Not. “Vekil” güreş klubun öndercileri açıkladılar, ani danışêrlar cümne insannara toplamaa para, baaşlamaa deyni o parayı kadetlar arasında serbest güreştä dünnä çempionatının prizörüna Nikolay GRAHMEZä.

Bakmadaan ona, ani büünkü günädän gençlär taa çok ortak meropriyatiyalara katılmışlar, kendibaşına çalışmaa büük havezleri hem neetleri var. Bu neetlerdä ilk adım da yapıldı: Azınnıklar departamentına Çadırdan “Mihail Çakir” adına Gagauz Milli Teatrusunu bir spektaklisini getirdilär.
Küçük Asyadan Anadoludan Dobrucaya 12.000 türk familyasi arabalannan. Selçuklar türk-selçuklar taşirmişlar at: Selçuklara araplar, hem da Osmanli türklâr. Onlarin beyi paşasiyimiş Salitukdede, Salitukdedin olur görmâa Babadagda sindi da. Irecek yazier, ki olamaz, ki gagauzlar çiksinnar bu Selçuklarin arasindan, zerâ onlar pek tez, pek kisa vakittan sora, Selçuklar Dobrucadan geçmişlâr yurtlanmişlar Kirimâ (Krima) hem da Kipçak kirlarina. Bunun için başka kitaplarda yazilmier hiç bişey (Hamer der Gold, Horde Pest. 1840.176-180).

Annadıym kadar bendän bunu bekleersiniz. Buyurun. Gagauziya hem Türkiyenin Edirnä kasabasının arasında işbirlii baalantıları kurmakta elimdän gelir yardımı yapmaa hazırım. Bunu Gagauziya Halk Topluşu Başkanına sayın Stepan ESİRä da söledim. Eter ki sizdän tekliflär olsun.

İlkinki şiirleri basıldılar gazetalarda. Ana sözü gazetasında basıldı onun bir kısa şiir toplumu. Beklä beni cümeertesi. Burada onun şiirleri artık derin duygulu, temaları seçili akıllı. Ama onun yazıları çok yumora çekerlär. O çok meraklı gülmää aler boş hodulluu esapsız diklii, zeedä içkicilii (şiirlär Arka Nedän) Var onun bir sevgili personajı bizim Gagauz folklorundan Nastradin.

İkinci: Gagauziya öndercileri Farmazonnuk (fokuslar) oyunnarınnan PARASIZ solärkayı PARALI yaptılar. Üçüncü: bir imzaylan olmayan erdän, var nicä demää havadan, kendileri için, bankalar gibi, % yarattılar. Dördüncü: solärkanın ACI dadını TATLI yapıp, bir parmak oynamasınnan Gagauziya Başkanının fonduna (acaba fonduna mı?) 2 MİLİON AMERİKAN DOLARI koydular.

Bir vakıt varmış boyarın üç kızı da o kızları kavramış devlär. Sora olmuş boyarın bir çocuu pek kaavi da demiş anasına: “Yok mu benim kardaşlarım?” Anası demiş:

Moldova Parlamentına seçimnerin sonuçlarınnan kayıl olmayan partiyalar iki gün sıravardı Kişinevın merkezindä mitiglar toplêêrlar. Büün mitinglarda kan döküldü.Prezidentura hem parlament yaner

Bir kerä adamın büük oolu kaçırmış orıy koyunnarı. Toplarkana sürüyü rasler dev adamına. Geler bir adam tepesindä gözü. Ölä olmuş çocuk girmiş Tepägözün topraana. Evä geeri çocuk dönmemiş.

1983 - Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı 2 No'lu Askeri Mahkemesi'nde görülmekte olan Dev-Sol davası sonuçlandı. 9 sanık 6 ay ila 10 yıl arası hapis cezasına çarptırıldı, 14 sanık beraat etti.

Ayırı lääzım söleyelim Koruyun güneşi adında şiiri için, angısında o çaarer hepsini korumaa dünnedä usluluu, baarışlıı. Stepan Kuroglunun şiir kiyatlarında var türlü büük süretlär insannık için, insannarın eceli için, onuştan onun şiirlerin adı te bölä : Akıllı dünneyä, Gürlämä gök!, Danı etişmää h.b. Şair çok düşüner, derindän sayıkleer halkın eceli için, insannarın yaşaması için, şairin daavaları hem faydası için, Bölä şiirlerä olur demää, ki onnar filosofiya lirikasına yakın olerlar. Taa bir şiirindä, ani adı Poet yolu Kuroglu şairi uydurer kuannan.

1991 - Mardin'in İdil ilçesinde yürüyüş yapan kalabalığa ateş açılması sonucu 2 kişi öldü, 25 kişi yaralandı. 3 gün sonra İdil'deki olayları protesto etmek için Mardin'in Dargeçit ilçesinde yürüyüş yapan gruba ateş açıldı ;1 kişi öldü, 7 kişi yaralandı.
Geldilär o öbürlär da, oturmuşlar ateş başında. O küçük adam demiş o kaavi adama: “Acıkmadın mı?” O da demiş: “Acıktım”. Küçük adam demiş: “Git getir taligadan bir balık da pişirelim da iyelim”. O da gider, da saplayor bir kazıklan o ölüyü. Başlamışlar onu ateştä kızartmaa.

Başlayıp 2006-cı yılın Çiçek ayın (aprel) 1-dän beeri Moldova vatandaşlarına verilän sınır dışı çıkmak için eni pasportlara saabisinin parmak izlerini da koyaceklar.

Agullar (Agul dili: агулар) - insannar hepsi 30,000. Agul halkı Rusiya, Dagıstan, Stavropol Krai, Saratov Oblastı, Krasnodar Krai, devletlerinda yaşeer. Din islam.

Şindiyadak dünnâ istoriyası göstermeer, ne türlü insannardır gagauzlar, nesoy senselâdir, kimdir, gagauzların senselâ başı (ataları), neredân onnar gelmişlâr Besarabiyaya hem Dobrucaya, neredâ yaşamışlar baştan başa. Gagauzlarda yok ne literatura, ne yazı, ne yazılı kiyatlar. Şindiyadan gagauzlar yazmamışlar gagauzlann istoriyasını.

Sade bu yıl gördüm onnarın işletmäk plannarını. Biz bunu hiç bilmäzdik dä. Bu yıl da bunu hiç bilmeyceydik, zerä onnar bunu susaraktan yapmışlar. Nicä üürendiniz? Üürenmektä 1-4-cü klas ilk basamak sayılêr. İkinci basamaa geçmää deyni uşaklar dördüncü klasta milli test vererlär.

Oguzhan — esaplanêr oguzların en eski padişaaı. Oguzhan o padişaa angısı kurdu geniş toprakları içinä alan büük Oguz İmperiyasını. Oguzhan duudu Kara hanın aylesindä hem dastannara görä yaşadı bir kaç bin yıl ileri. XI asırda yaşayan bilim adamı Mahmut Kaşgarlı kiyatında “Divani lugat at-türk” ayırêr oguz hem karluk türklerini. Oguzhanın vardı 6 oolu hem 24 nepotusu. Oguzların 24 boyu kökünü alêr Oguz hanın 24 nepotusunun senselesinnän hem taşêêr onnarın adlarını.

Aleksandr Bırladyanu (Romın dili :Alexandru Bârlădeanu, 25.01.1911, Komrat 13.11.1997, Bukureşt) — gagauz êkonomist, politika adamı, ministru, êkonomika bilimneri doktoru, Romıniya Akademiyası azası.

Bakına-bakına, çoçuk ansızdan büük sevinmeliklän baarmaa başladı. Birdän-birä onun aaçlıı hem susuzluu geçti. O gördü, ani dereciin boyunda durardılar insannar da bakardılar onun saurulan gölmeenä. Onnar düşünärdilär, ne aarer bu çocuk aacın tepesindä?

Dimitri Karaçoban duudu 1933-cü yılda Hederlez ayın 27-dä Komrat dolayının Beşalma küündä. Gagauz kultura muzeyini bir küü muzeyi olarak kurdu 1965 yılında, ama şindi Beşalma muzeyi Gagauziyanın anılmış hem Moldovanın tanınmış muzeylerdän birisi oldu.

1958 - 3. Eurovision Şarkı Yarışması gerçekleştirildi. Fransa, André Claveau'nun "Dors Mon Amour" şarkısıyla 1. oldu. 1956 yılındaki gibi bu yıl da İngilizce şarkı yoktu.
Martin Maagen - Erika Määrits- Anne Maasik - Elsa Maasik - Maie Maasik - Õie Maasik - Linda Madis - Mart Madiste - Ain Mäeots - Paul Mäeots - Lembit Mägedi - Aarne Mägi - Aleksander Mägi - Alice Mägi - Arvi Mägi - Laine Mägi - Lembo Mägi - Maigret Mägi - Marin Mägi - Mikk Mägi - Paul Mägi - Tõnis Mägi - Viktor Mägi - Andres Mähar - Kleer Maibaum - Kaido Maidla - Riina Maidre - Raimu Maiksar - Teo Maiste - Paul Maivel - Lembit Majas - Vello Makke - Tiina Mälberg - Maarika Mälksoo - Eva Malleus - Hilda Malling - Franz Malmsten - Hugo Malmsten - Mait Malmsten - Rein Malmsten - Aleksander Mälton - Priit Manavald - Reet Mändmets - Heino Mandri - Tarmo Männard - Mai Männiko - Maimu Mardi - Eve Maremäe - Anne Margiste - Elmar Maripuu - Enna Maripuu - Nikolai-Feodor Maripuu - Theo Maripuu - Lehte Mark - Ilmar Märks - Anna Markus - Jüri Markus - Leo Martin - Mare Martin - Valli Martin - Elmar Martinson - Maire Martinson - Therese Masing - Ella Masing-Grünberg - Marko Matvere - Virve Meerits - Aleksander Meermann - Eva Meil - Ellu Meister - Aarne Melts - Helene Meltsas - Ludvig Menning - Märt Meos - Vello Merimaa - Alfred Mering - Mai Mering - Triinu Meriste - Agne Merit - Karl Merits - Lydia Merits-Sepa - Helena Merzin - Leonhard Merzin - Laine Mesikäpp - Raivo Mets - Harald Metsis - Kadi Metsla - Marje Metsur - Kaie Mihkelson - Hans Miilberg - Carmen Mikiver - Mikk Mikiver - Tõnu Mikiver - Mart Mikk - Tõnu Mikk - Enno Mikkelsaar - Olga Mikk-Krull - Marina Mikk-Murakin - Ilmar Mikkor - Margus Mikomägi - Sirje Minhof - Peeter Mirski - Bruno Mitt - Helene Mitt - Manivalde Mitt - Oskar Mitt - Ida Möller-Tüür - Ellen Mölder - Milvi Mölder - Pauline Mölder - Mari MöldreŞablon:Disambiguation needed - Hilda Möldroo - Felix Moor - Leida Mõttus - Polli Mõtus - Terese Mugasto - Truuta Muld - Mai Murdmaa - Hilje Murel - Jaan Muri - Jaan Mürk - Thomas Mürk - Maret Mursa - Raido Murss - Anu Murss-Põldar - Mati Murumaa - Taavet Mutsu - Armilde Müür

Bunnarı fal gösterdi. Fala küsmää diil läzım. O sade gösterer onu neyi gösterer. Bizä sa kalêr sormaa (ama kimä soracez?): SOLÄRKA KİMÄ VERİLDİ, BAŞKANA MI OSA GAGAUZİYEYA MI?

Yıkanmak yardım eder zebraların aylesini bireri toplamaa ayledä dostçasına yaşamaa. Eerayledä yoksa kim paklasın tozları, yada çetkalasın onnarı, ozaman zebra yuvarlaner toz içindä, sora, uunup bir aacınkökünä, silkiner, paklaner Zebranın var gür, sık büüyäneleleri.Zebraların sürüsü pek çoktur, kimi sürülerdä olur olsun beş üzdänzeedä hayvan. Kırlarda onnarın kaçınmasından kırmızı toz pek yukarı, gökä dooru, kalker, da bu ufak tozçaazlar pek yıraktan görüner. Zebraların hızlı kaçınmasından ölä büük gürültü işidiler, sansın gök gürüldeer.

ATO Gagauziya “Gagauz Yeri”ndä üüredicilik hem terbiedicilik proţesını kaliteli aslıya çıkarılması için, Moldova üüredicilik hem gençlik Bakannıı hepsi kaldırılma soruşlarda hazır yardımcı olmaa”.

Bu paraya merkezin odasına remont yapıldı, kiyatlar, kompyuterlar, printer, televizor, masa, skemnä hem dolaplar alındı. Remont bittiktän sora hepsi bu mallar Kultura merkezindä erleştirildi.
17.01.1906. “Bizim uezdımızda genä agrar karışıklıı. Etiştirmedi taa suumaa Komrattakı çiftçilär kalkıntısı, nicä Gura Bıkuluy hem Speya küülerindä karışıklık başladı...” (“Odesskie novosti” gazetası).

Somaliya Afrika kоntinentında bir devlet. Mogadişu baş kasabası. Komşuları Cibuti, Efiopiya, Keniya. İnsannar hepsi 9,359,000 (2010) En büük kasaba Mogadişu. Ofiţial diller Somaliya dili, Arab dili. Din, islam. Toprak 637,657 km²

Komiler (Komi dili: коми) - Rusiya, Komi, Yamalo-Nenets Avtonom Okrugu, Nenets Avtonom Okrugu, Hanti-Mansi Okrugu — Yugra, Murmansk Oblastı, Sent Peterburg, Tuva, Tümen Oblastı, Arhangelsk Oblastı, Perm Krayı, Kirov Oblastı hem Ukraynada yaşeer.İnsannar hepsi 350,000 kişi. Din hristian.

Üüredicilik soruşlarınnan ilgili rayon toplantılarında, metodikalı predmetlı birliklerdä hem regional toplantılarda pay almaları deyni universitetın prepodavatellerinä tekliftä bulunmakta;

Prezidentura hem parlament binalarına protestlan gelän mitingçileri poliţiya savaştı bir tarafa kuumaa. İlktän poliţiya becerdi bunu yapmaa. Ama sora mitngçilär, yol taşlarını söküp, başladılar o taşları poliţiyanın üstünä atmaa. İki taraftan da yaralılar peydalandı.

Bu yazılık temellerini o almış Bulgar profesörün Afanasiy Manoffun yazılı bilişindân. Bu çok okumuş bilgili hem şanlı profesör Afanasiy Manoff, pek kâmil bulmuş açmış, ne senseledân çekilâr emir bey Dobrotiç, hani beylik padişahlık etmiş Küçük Skifiyanm semtlerindâ 1354-1383 uların arasında hem da ondan provintia-viliat Dobrucâ (Dobrocâ) kabul etmiş at "Dobruca".Bu profesörün bilişini tiparlamış8 gazeta "Messager d'Athenas" Nr. 3700 Fevralin9 24, il 1934, hem da tiparlanmış Atenanın Vizantiyalı bilgiçli Meydan -yazılarında hani denileer "Epitiris" (bak. 7 yedinci kitap).

Devlet dili Çuvaş dili ve Rus dili dir.Çuvaşiyada nüfusun çoğunluğu Çuvaş ve Rustur. Nüfus içindeki azınlıklar genellikle Tatar, Mordvinler ve Ukrainalılardır. En büyük ikinci millet Ruslardır.

Moldova pravitelstvosu aldı karar, ani eski Sovet Birlii zamanında verilän pasportlar Moldova sınırlarında 2005-ci yılın Orak ayın (iyül) 1-dän geçerli olaceklar. Bu karar Moldova parlamentinä seçimneri karıştırmamaa deyni alındı. Çünkü devlettä yaşayan insannarın 18% eski pasportlara saabidir. Bu êlektorat.

1000-dän zeedä statyaları gazetalarda hem jurnallarda tiparlandı. “Bucaan dalgasında” tele hem radio kolverimnerindä 200-dän zeedä avtorluk programaları çıktı.

Sabaa oldu Tepägöz koyunnarı yoklayıp birär birär ayakların arasından kolverer dışarı. Çocuk deri sırtında tanımeer onu. Çıkıp baarer Tepägözä. Takışmasın bu onun aardına.
Sora, Orak ayın (iyül) 17-dä, GHTnın İnsan hakları hem zakonculuk komisiyasının teklifinä görä, Halk Topluşunda açık bir cümne toplantısı oldu. Orada Moldova Respublikasının içindä ya dışında Gagauziyanın gelecää için konuşmalar oldu. Bu proţeslara ön vermää deyni hem onnar zakon çerçevesindä yapılsınnar deyni, Orak ayın 26-da Gagauziya Halk Topluşun Başı Dimitriy KONSTANTİNOV yolladı Gagauziyanın hepsi primarlarına hem sovetniklerinä bir kiyat hem GHTnın İnsan hakları hem zakonculuk komisiyasının Kararını, angılarında teklif ediler herbir küüdä hem kasabada bu konuyu incelesinnär hem 2013-cü yılın Ceviz ayının (sentäbri) 25-dän küü toplanrılarında, sobraniyalarda hem sovetlerin toplantılarında incelemää üç soruş:

14.01.1906. “Yanvarın 6-da Bender uezdın Komrat küüyündä, harkovlu studentın GALAŢANın arest altına alınmasından kızışıp, binän insan pristavı MOVİLOyu hem poliţiya urädniini ÇIKONCIyı, düüyüp, arest altına aldılar. Viţe-gubernator KNOLYin erindä administrativ araştırmasınnan hem benim birdän hem hızlı razvedkamnan bir Çiftçilik birlii programasına saabi olan çiftçi-revolüţiyacı inteligenşiya grupası ortaya çıktı: 3 üüredici – KOLOMİYŞEV, FİLÄRSKİY, BOLFOSOV; bir student GEORGİEV hem eski realistlär Mihail hem Födor BOLFOSOVlar. Silählı kalkıntıda kabaatlı olan 54 kişi bulundu. Hepsi arest altına alındı... Büün küü topluşunda 860 kişi dizçä durup pişman olduklarını açıkladılar, onnarı yannış yola sapıdannarı gösterip – üüredicileri hem studentları – hem geçirdilär viţe-gubernatoru bire-vir “ura” baararak. Ortalıı uslandırdık. Rotmistr SKALYKOVSKİY”. (Basarabiya jandarma upravleniyasının başkan yardımcısının S-Peterburg poliţiya departamentına raportu).

Gagauziyanın kurulmasınnan ilgili olarak “Единая Гагаузия” cümne kuruluşu Kırım ayın (dekabri) 17-18 günneri arası bir bilim konferenţiyası yaptı.

Profesor Mihayıl GUBOGLU kendi dokladında umut etti, ani 2059-cu yılda Moldovada üç yortu birdän kutlanacek: Moldova devletinin 700-cü yıldönümü, Gagauz Respublikasının 70-ci yıldönümü hem Gagauz Yerinin 65-ci yoldönümü. Sora da Canabisi annattı o sebeplär için, angıları gagauz devletliin kurulmasına getirdilär.

V.MOŞKOVun: Наречие Бессарабских гагаузов (1904 yıl) kiyadından Bir vakıt varmış iki kardaş, biri çocuk, biri kız. Giderlar ikisi bir pustiyalıkta yaşamaa.

Bilim kiyatlarında ona yakın bilim yazıları tiparlandı. KDU diplomcuların diplom işlerinä öndercilik yaptı. “GAGAUZLUK: Kultura, Ruh, Adetlär” (gagauz folklor tekstlarının temelindä bilim kiyadı) kiyadı hazırladı. Bu kiyat Moldova Bilimnär Aakdemiyasının Filologiya İnstitutun hem Azerbaycan Milli Bilimnär Aakdemiyasının Folklor İnstitutun taraflarından bilim kiyadı olarak tanındı. “GAGAUZLUK: Kultura, Ruh, Adetlär” Moldovanın 2010-cu yılının en islää enţiklopediya kiyadı olarak tanındı.
Aslan demiş: “Gel vereyim”. Gitmiş Yuvan, vermiş ona süt, vermiş bir da yavru. Almış Yuvan yavruyu hem südü, gelmiş evä, koymuş yavruyuyöbürün yanına. Südü vermiş kızkardaşına, o da almış südü, dökmüş erä. Genä gitmiş Yuvan avlanmaa, gelmiş dev da sormuş: “Ödürmemiş mi onu aslan?” Kız da demiş: “İyecek, onuçun vermiş ona bir da yavru”. Dev genä demiş: “Yolla onu, gitsin, ayı südü getirsin sana da belkim ayı iyir onu”.

Vasi 7 yaşında bir çocucak pek sever oynamaa şaşki. Hepsi kim oyneer onunnan savaşarler ensämää onu.Kimi sefer onunnan oynämaa oturer onun mamusu.

Geçän afta Çadırda kurulan su sisteması TİKA tarafından çalışmaya kabledildi. Bu iş verdi kolayını Çadır kasabasında yaşayan 2500 kişiya yakın (yaklaşık 750 kvartiraya) su vermää.

Taa bir iş. Bu yazıda laf “küülü” gösterer, ani bu anmak taşında laabları yazılı olan insannar hepsi tülüküülüymüş. Saa olsun ofiţerin oolu KARANFİL A.N., ani eniletmiş bu anmak taşını.

Ayrıca audio disklär hem kasetalar da sergilendi. Burada gagauz dilindä kasetalar da vardı. Kiyat sergisindä biz da başkasından aşaa diildik.

Yavrularını çıkardılar mı? Büüttülär mi? Çıkardılar mı acaba? Taman yavru çıkarmaa zamanında bu yuvayı daran-peran ettilär. Bekim yuvayı başka bir erä geçirdilär? Canımı sade bu düşüncä raatladêr.

Bu yıl da Baba Marta (mart) ayın 11-dä Komrat “Atatürk” bibliotekasında açıldı sıradakı sergi, angısını bibliotekanın zaametçileri hem Gagauziyanın resimcilär Birlii azaları barabar hazırladılar.

Çocuk oyanna, çocuk bıyanna: oyannı, buyannı yok...Etişerlär kör pınara. Çıkaree çocuk bıçaanı da sıbıdee üzüü pınara parmaannan bilä. Buda dooru pınara düşer. Tepägöz pınar içindä. Bu çocuk da girişer sıbıtmaa taş orayı. Taş-taş üstünä pınara, da öldürer bu Tepägözü. Alee koyunnarı da gelee su boyuna. Çocuk aykırler o suyu gider evine.

Küçük ayın (fevral) 24-dä Moldovanın etnika arası ilişkileri bürosunda oldu prezentaţiya Bulgariyadan bilim adamın Doç. Dr. Georgi Atanasovun “DOBRUCANSKOTO DESPOTSTVO” kiyadına (istoriyada “obrucanskoto decpotstvo” biliner nicä gagauzların Dobruca devlet da).

Belliki klip insansız olmêêr. Klipı hazırlayan kollektiv da işin ustasıydı: prodüsor – Boris BEKKET, Moldovanın kıymetli artistı; rejisör – Teodor GUŢU, montaj – Lilian SKUTELNİK. Bundan kaarä klipta pay alan Kazayak “Sevda” ansamblisinin artistleri, gagauz küülerin sıradakı insannarı hem uşakları becerdilär göstermää dünneyä gagauzluumuzu, Vatan sevgimizi, patriotizmamızı.

Devlet kendi tarafından yapêr hepsini, ani bu gün uşaklar kendilerini kısmetli duysunnar, zorluk görme-sinnär, anaların-bobaların yanında bulunsunnar.

Üülen Bessarabiyada yerleşer hem Bucak topraan büük bir kısmını içersinä alêr. XVIII-XIX asirlerda gagauz halkının büük payı toplu olarak, Balkannardan geläräk, Rusiya İmperiyasının Osmannı İmperiyasınnan kazandıı Bucak topraana saabilendi hem bölä peydalandı Gagauz Yeri.

Siz isteersiniz, ani Moldova öndercileri Moldova Konstituţiyasına saygı göstersinnär. Ye siz gösterersiniz mi? Zakoncasına gidärsanız, ozaman Moldova Konstituţiyasına uymanız lääzım.
Gagauz dilinin sintaksisi, nicä dä bütünnä gramatikası, ayırıler başka Türk dillerindän, neçinki gagauz dili diildir Türk dillerin bir dialekti, ama o kendibaşına bir dildir, angısının var kendi gramatika özellikleri hem kanunnarı.

Mozambik - Afrika kоntinentında bir devlet. Maputa baş kasabası. Komşuları Tanzaniya, Malavi, Zambiya, Zimbabve, Svazilend, Üülen Afrika Respublikası İnsannar hepsi 22,894,000 (2009) En büük kasaba Maputo. Ofiţial dil Portugal dili.Başka diller Sena dili, Svahili dili, Makhuva dili Dinner hristian, islam, allaasız, başka dinner.

Küçüündän büünä kadar gagauzlar atlı gezmää becerärmişlär. Neredä atlar orada yarışlar da. Dedelär atları kullanmakta kendi beceriklerini o yarışlarda gösterirmişlär.

Canabisi bizim Ana Dilimiz için yanêr. Bu yalının yalazını da kendi üürencilerinin üreklerinä koyêr. Bu yalazın ateşini duyêrız Galina Dimitrievnanın poeziyasında da.

1475 yılda Vasluy boyunda güreşmektä Moldovanın başı Ştefan cel Mare, angısında vardı 50 binnik armata kırıverdi 150 binnik Osman imperiyasının armatasını. Türklerdä ozaman vardı baalantı romınnarlan hem onnarın 17 bin düüşücüsünnän. Bunnardan sora kendisi Rim Bobası Sikst IV şükür etti Ştefana Evropayı Osman kuvedindän korumak için.

3. Ki gagauzlar çekileerlar halis türk soyundan hem da ki eski vakıtlarda gagauzlarin kendi padişahlıı varmış Kavarna Balçık viliatında, Dobrucada hem Gagauzlann hen şanlı padişahıymış Dobrotiç (1354-1378).

Açan kaynee o su, çocuk, bişey bilmee aykıree ona. Açan da aykıree, bu kalkee, tutee çocuu sokup çıkarer o kaynaktan da yer onu.Braker kemiklerini. Da şindi ikincisini, açan o gelee ona imek için alee ardına da dee :

08.01.1906. “Benim izinimä görä Komrat küüyündä arest altına student Andrey GALAŢAN alındı... GALAŢANın kapanmasından sora yanvarın 6-da Komrat küüyündä bir alay insan erindeki pristavı MOVİLOyu hem poliţiya urädniini ÇIKONCIyı arest altına aldılar”. (Basarabiya guberniyasının jandarma upravleniyasının başkanına Bender uezdın ispravniinin belgesindän).

Anılmış romın yazıcısıydı, poetiydi.Yaşadı 1850 -1889 yıllarda Gözal şiirlär annatmalar hem masallar yazdı.Uşaklara deyni dä Kısa yaşamasında o kaldırdı poezeyi etişilämäz üüksekliklerä

Propagandada partiyalar biri-birlerini türlü işlerdä kabaatlı bulêrlar, biri-birlerini seçimnerdän çıkarılmasını MSKya teklif ederlär, insannra altın yaşamak adêêrlar. Bir partiyanın lideri adêr ayda 500 EUROlık zarplata, öbür partiyanın lideri, bezbelli bunu geçmää deyni, 600 EUROluk aylık zarplata adêr. Başkaları da geeri kalmêêrlar.

2008-ci yılın Kırım ayın (dekabri) 31-nä kadar yapılan “Freedom House” yıllık dokladı gösterer, ani Moldovada presa serbestlii yok. “Freedom House” yıllık dokladı 2008-ci yılın Kırım ayın (dekabri) 31-ndä yapılı. O üzerä Çiçek ayın 5-dän sora presaya karşı yapılan baskılar hem kısıtlamalar doklada girmedilär” – urguladı Valeriu Saharneanu.

Çocuk em aalıy, em kaynadıy, da kaldırıy Tepägözü. Tepägöz soyundurıy onu, tutıy saçlarından, sokıy çüven içinä. Çocuu iyi. Geliy ikinci kardaşı. Sorıy :
Gagauzların literatura dilindä var nicä görüp-okumaa uzun sadä cümleleri, türlü katlı dallı hem dalsız cümleleri, cümleleri doorudan sözlän hem türlü laf çevirtmelerinnän. Bu gösterer, ani gagauz dilinin gramatika kanunları uygun, ani o var nicä ilerlensin da hertaraftan zengin olsun.

Çadır rayonun üüredicilik bölümünün başı sayın KİSEEVA işinä başladıı gibi benim üzümä dedi, ani gagauz dili onara diil lääzım. Onuştan yok neyä şaşmaa, ani balık baştan bozulmaa başlêêr. Biz bileriz, ani Çadırda, hem diil salt orada, savaşêrlar gagauz dilini yok etmää. Demeli gagauz milli şkolaları olmayacek?!

1985 - Sovyetler Birliği ile ABD arasında, Cenevre'de Stratejik Nükleer Kuvvetler, Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler, Uzay ve Savunma Sistemleri ile ilgili "Yeni Silahların Kontrolü Görüşmeleri" başladı.

1992 - Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın oğlu Ahmet Özal ve iki arkadaşı hakkında "güveni kötüye kullanmak ve resmi evrakta sahtecilik" iddiasıyla dava açıldı.

Ölä bir literatura soyu, neredä çözüntü ölümnän biter yada bir büük belaylan. Drama yaratmaları taa sık yazılı pyesa gibi, ama var nicä olsun düz yazı da.Drama yaratmaları gagauz literaturasında pek azdır.

- Komrat buna nasıl baktı? - Şindi geldiimiz nokta – büünkü günädän çalışan firmanın yaptıı işlerin bir denenmesi lääzım. Biz dedik – denäyin. Onnar açıkladılar ani bu iş için paraları yok. Bän teklif ettim o harçları biz karşlayalım – yaklaşık 100 bin dolar. Uzmannar işä test yapacek, iisik olan işlerä rapor vereceklär. Ona görä angı işi yapacez karar alacez.

Açan Moldovada “Gagauziya (Gagauz Yeri) özel hak statusu için” zakonunu diiştirmää deyni Moldova Yustiţiya Ministerliin kanadı atında Moldova pravitelstvosunun çalışmak grupası kuruldu, Gagauziya Halk Topluşu buna karşı kendi tepkilerini aldı.

2. Sabah… Taa döşektän kalkmadaan kendimi inandırêrım, ani büünkü günü bunalımsız geçirecäm. İki filcan haşlak çaylan birkaç parçacık peynir ekmek iyerim. İnandırêrım kendimi, ani sabaa ekmeeni havezlän idim. Dişleri yıkamak, sıklık çalark giinmäk, ayna karşısında galstuu baalamak, saç taramak, en eni ayakkablarını giyip çıkarmak… Hep havezlän…

Köseli Rus (Moldovan dili: Chioselia Rusă, Rus dili: Русская Киселия) — Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yerindä, Komrat dolayında küü. Kuruldu 1891-ci yılda.

Da demiş babu: “Alayım onu da gideyim hamama da orda göreyim, neredä nışanı var”. Gitmiş babu, almış karıyı, gitmişlär hamama. Görmüş nışannarnı: güüsündä varmış bir çatal başak, götündä da bir kireç gibi, ayaanda da kara nışan. O sormuş babuya: “Nerdän sän üürendin?” Sölemiş babu, Miliş almış yazıya da gitmiş gemilerä, göstermiş kihadı, sölemiş aazdan da. Milan teslim etmiş Milişä gemileri da gitmiş evä, kahırlı gezärmiş.

O yazer Gagauzların lafetmäk dili Türk diliydir, benzeer osmannı türk dilinä, ama gagauzlar bilmeerlär osmannı Türklerin literaturasını hem yazılarını,... zerä osmannılar çok laf, çok söz almışlar Farsilerdän hem Arablardan.
Kuruldu 2007-ci yılda Kişinövdä. Gagauz Gençlerin Asoţiaţiyasın ofisi Moldova Azınnıklar Departamentının binasında bulunêr. Asoţiaţiyanın predsedateli Andrey Sürma. Asoţiaţiya kanadının altında şindilik 70 kişi bulunêr. Bunnarın taa çoyu Kişinövda bulunan Slavän Universitetin studentleri.

Gagauzolog, filologiya bilgilerindä doktor L.A.POKROVSKAYA 80 yaşını tamamnadı. Bu yıldönümünnän ilgili olarak Komrat Devlet Universitetin gagauz filologiya kafedrası onun Bibliografiya kiyadını çıkardı.

Edi yıl, pek islää üürenip, 1916-cı yılda o girer Harkov universitetınä fizmat fakultetinä, sora üürener Moskvada Günduudu dillerin institutunda. Pay aler Grajdan cengindä. Otuzuncu yıllarda işleer Türkiyedä, İstanbulda bulunan sovetlerin torgpredstvosunda (alış - veriş temsilciliindä). Sora yaşamasının bitkisinädän o çalıştı Moskvada üüsek şkolalarda. Nikolay Arabacı pek sevärdi ana dilimizi, folkloru, adetleri,pek istäärdi gagauzların da yazısı olsun. Açan 1948-dä Sovetlerin Bilim Akademiyasında düzüldü bir gagauzovedenie Komisiyası, Arabacı bu Komisiyanın sekretarıydı da çalıştı orada başkalarınnan barabar gagauz alfabetin proektini hazırlamakta.

Çuanglar - 18,540,000 çuang hepsi. Çuanglar Kitay, Vyetnam, Kamboca yaşeer. Kitayda Guängşida yaşeer 16,200,000 çuang. Kitayda Yunnanda yaşeer 1,500,000 çuang.

1957-ci yılda Karbalı küüyün dolayanında yapılan kazılarda bir küp gümüş para bulundu. Sayılêr, ani bu paraların gömülmesi olmuş 1570-1585 yıllarında. Karbalı gümüş paraların 24-dü büünkü gündä Moldova Respublikasının çeşitli muzeylerindä bulunêrlar.

Bir vakıt varmış, bir vakıt yokmuş, varmış üç kafadar. Şindi gidiylä iş için. Gidiylä iş aaramaa kendileerinä. Geziy bunnar, nekadar geziylä. Bakela bir mera orda varmış. Orda da yaşaarmış bir Tepägöz. Varmış saadä bir gözü. Bunnar dee :

"Georgesku taa yazıer, ki gagauzlar pek musafirci insan". Georgeskunun yazılarından açik görüneer, ki gagauzlar deil ne bulgar, ne grek, ne romin soyundan, ama onlar çekileerlar Kumanlardan, Uzlardan, Oğuzlardan, türk soyundan, nicâ sölerlar Slaveikov hem İrecek. Son vakıtlarda ne kadar Rusiyada, o kadar da Romıniyada hem yapıldı ürenmiş anketalar hem da yazılar, görgülâr gagauzlar için, onların soyu için h. b. ... hem ştâ gazeta yazıcisı G. Lungulesku gazetada: "Universul" Nr. 106 Aprilianın 21 il, 1934 hem Nr. 107. Aprilin 22 il, 1934 pek paalı hem da pek faydalı bilmeklik verdi gagauzlar için yazdıkta hani denileer: "Gagauzların Padişahlu" .

Sovetlär Birlii daaldıktan sora pıstiyalaa dönän pınarları insannar yavaş-yavaş düzmää başlêêrlar. Kimär kerä kendi kuvetlerinnän. Kimär kerä da aşırıdan gelän aalemin yardımınnan.

Rus dili (Rusça: русский язык, russkiy yazık) - günduusu slavän grupasından bir dil, Rusiyanın ofițial dili. Büün rus dili Rusiyadan kaari kullanılêr bir takım übür geçmiş Sovet Soţialist Respublikaları Birlii (SSRB) padişaalıklarında.
Not. Bu festivaldä gagauzları ii taraftan göstermää deyni çok çalıştılar erindeki iş adamnarı hem “Birlik” dernään küülerdä temsilcileri: Vasiliy DİŞLİ (Bolgrad), Mihail DİŞLİ (Aleksandrovka küüyü), İvan KEMENÇECİ gagauz iş adamı, Olga KULAKSIZ, (Kurçu küüyü). İş adamnarı festivalä diil salt para yardımı yaptılar. Kimileri organizaşiya ükünü da omuzlarına aldılar. Ölä Vasiliy KİLİOGLU resimcilärlän ilgili bütün soruşları üstüna aldı: onnarın getirmesini, erleşmesini, resim sergilerini hazırlamasını.

Bän o insannarın becerikliini şüpä altına almêêrım. Bu diil naşionalizma bakışı. Bu sadecä bir soruş. Annadık, ani üüredicilerimiz var. Ama neylän üüretmää var mı?

Gagauziya Başkannıında buluşmak bittiktän sora, Komrat primarı Nikolay DUDOGLUnun teklifinä görä, Kişinêu Türkiye Büükelçisi Fatma Fırat TOPÇUOĞLU Komrat primariyasının hem Komrat kasabasının Sovetinin çalışma sistemasınnan tanıştılar.

Hırsızlar da şaşmışlar da korkmuşlar: “Balık erinä adam pişirmişlär”. Pişmää başladıynan o küçüü demiş: “Ya bakalım pişmemiş mi?” Almış, dalamış bir kerä da demiş: “Bu kokmuş, getir başka”. Getirmiş başka, onu da pişirmiş, genä bakmış da demiş: “Bu da kokmuş”.

Çuvaşiyada yaşêêr 2.567.000 kişi, onnan 60 %-i kasabalarda. Baş kasaba Şupaşkar 453,700 (2004) kişidir. Baş kasabada toplandı padişaalıın % 68 insannarı.

Orak ayın (iyül) 1-3 günneri arası Ukraynanın Odesa kasabasında “Gaguz dili hem literaturası” adlı Halklararası bilim-praktik konferenţiyası olacek.

Yukarki resimä bakıp yazın birär baalantılı tekst. Tekstin teması : Serbestlii sevän insannar kendi topraanda çalışer sevineräk (V.Russu-Çobanun resiminä görä).Teksttä annatma yazdırma hem kendi fikirlemä elementlerini kullanın. Tekstlerdä cuvap verin soruşlara.

Maya dili ve Keçuva gibi eski Güney Amerika uygarlıklarına dayanan diller, günümüz yaygın dil ailesi kavramlarıyla sınıflandırılamamaktadır.

Tutêrsınız mı aklınızda, açan mileniumun başında kompyuterların bozulmasınnan korkudardılar? Kim kazandı bu yalandan hem nekadar kazandı bir yılın içindä belli oldu.

Çuvaşiya (Rusca: Чувашия, Çuvaş: Чăваш Республики) — - Evropada Rusiyaya baalı avtonom respublika. Territoriyasının büüklüünä görä dünnädä 134-cü erde durêr.

Toomas Edur - Olev Eek - Aleksander Eelmaa - Taavi Eelmaa - Andrus Eelmäe - Lembit Eelmäe - Ivo Eensalu - Marika Eensalu - Enno Eesmaa - Epp Eespäev - Elle Eha - Valve Ehala - Helmi Einer - Aino Einla - Anna Ekston - Kitty Eller - Kai Elling - Kristel Elling - Rauno Elp - Herta Elviste - Eino Ende - Richard Ende - Aili Engelberg - Rudolf Engelberg - Roland Engman - Elvira Ennok - Heino Ennok - Elita Erkina - Andero Ermel - Theodor Ers - Iivi Ervin - Ants Eskola - Olev Eskola - Mihkel Essmann - Ita Ever

Geler avşamneyim Yuvan, kızkardaşı demiş ona: “Git, getir bana ayı südü”. Gitmiş Yuvan ayı südü getirmää. Açan gitmiş, ayı emzirimiş yavrularnı. Kurulmuş urmaa. Ayı demiş: “Ne istärsan, verim sana”. O da demiş: “Biraz süt bana ver”. “Verim – demiş. Gider, almış süt, ayı vermiş bir da pali. Almış paliyi da geler evä, vermiş südü, baksa, iki dev içerdä lafederlar.