Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
ទ្រង់ក៏ជាអ្នកបង្កើតច្បាប់ដ៏មានប្រសិទ្ធិភាពបំផុតនៅប្រទេសកម្ពុជា ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៥៣ ដល់ ឆ្នាំ១៩៧០។ បន្ទាប់ពីទ្រង់ដាក់រាជ្យក្នុងឆ្នាំ២០០៤ រួចមក រដ្ឋសភាជាតិនៃកម្ពុជាបានព្រមព្រៀងថ្វាយជូននូវព្រះគោរម្យងារផ្លូវការជា «ព្រះករុណា សម្ដេចព្រះនរោត្ដម-សីហនុ ព្រះមហាក្សត្រ ព្រះវររាជបិតា ឯករាជ្យ បូរណភាពទឹកដី និងឯកភាពជាតិខ្មែរ» ជាមួយនឹងព្រះបុព្វសិទ្ធិពិសេស ក៏ដូចជាព្រះរាជអភ័យឯកសិទ្ធិ ដូចកាលដែលព្រះអង្គនៅគ្រងរាជ្យដែរ។

^ Barnlund, D. C. (2008). A transactional model of communication. In. C. D. Mortensen (Eds.), Communication theory (2nd ed., pp47-57). New Brunswick, New Jersey: Transaction.

នៅក្នុងជំនឿ វិញ្ញាណនិយម នេះ អ្នកស្រុកនិយម ប្រើពណ៌ក្រហម​ ជាតំណាង ឬទិ្ធអំណាច រាសី ឬជាមន្តអាគម រក្សាឬទ្ធិអំណាច ឬរាសី។ ឧទាហរណ៍ អ្នកតាក្រហមក មានន័យថា អ្នកតាដែលមាន កន្សែងក្រហម រុំជាប់នៅលើ​ ក ជាកន្សែង ដែលមានចារយ័ន្ត ជាភាសាមន្តអាគម រក្សាឬទ្ធិអំណាច និងរាសី របស់ពលរដ្ឋដែលប្រកាន់អំពើល្អ។ ប្រពៃណីនៃការចារយ័ន្ត នៅលើ កន្សែងក្រហមនេះ មាននៅសេសសល់ រហូតដល់សព្វថ្ងៃ ដូចជាការចារយ័ន្ត លើក្រណាត់សំពត់ក្រហម ដើម្បីដាក់តាំង នៅលើជញ្ជាំងផ្ទះ សម្រាប់ការពាររាសី របស់ម្ចាស់ផ្ទះ និងអ្នកដែលរស់នៅ ក្នុងផ្ទះនោះ ឬការចារយ័ន្ត លើកន្សែងក្រហម ដើម្បីប្រគល់ជូន ដល់កងយុទ្ធជន ដែលត្រូវចេញ ទៅសមរភូមិ ដើម្បីជា ការប្រសិទ្ធពរ សុំអោយ មានឬទ្ធិ មានជ័យ ពេលប្រតិបត្តិការ ការពារជាតិ។ ជួនកាលទៀត យើងមានចារយន្ត័ លើកន្សែង អោយអ្នកកីឡាប្រដាល់ សម្រាប់ជួតក្បាល ចងនៅដើមដៃ ឬចងចង្កេះ មុនពេលឡើងសៃវៀនប្រកួតម្តងៗ។ មានកាលខ្លះទៀត មេមត់ ឬអ្នកចូលរូបមេមត់ ដែលជា វិញ្ញាណរក្សា វិន័យនិងសណ្តាប់ធ្នាប់ ប្រចាំភូមិ ច្រើនជាអ្នកផ្តល់ គំនិតអប់រំប្រដៅទូន្មាន ដល់មនុស្សដែលធ្វើខុស មនុស្សមានជម្ងឺ ដើម្បីកែ ឬព្យាបាល អោយជានា មកល្អប្រសើរ ធម្មតាមកវិញ។ យើងច្រើនឃើញ រូបសំណាករបស់មេមត់ មានស្លៀកក្បិនខ្មៅ (តំណាងអោយ ភាពម៉ឺងម៉ាត់) ឬក្បិនក្រហម (តំណាងអោយរាសី ឬឬទ្ធិអំណាច) ពាក់អាវក្រហម បង់ក្រមាក្រហម នៅក្នុងខ្ទម កណ្តាលទីធ្លាក្នុងភូមិ។

អត្តនេះគឺនិយាយអំពីមនុស្សប្រុស ឬនិយាយអំពីបុរសៗដែលជាបុរសភេទទាំងនេះគឺរូបភាពរបស់ បុរសៗដែលនៅលើពិភពលោកដែលជាបុរសពិត។ចំពោះដីកោះមួយដែលជាកូនកោះតូចមួយដែលមានបុរសរស់នៅលើទឹកដីកោះនោះ។ គេមិនអាចនិយាយ ឬមិនអនុញ្ញាតអោយនិយាយថាមនុស្សវ័យក្មេងជាមនុស្សប្រុសបានទេ។ នៅក្នុងភាសាអង់គ្លេសចាប់ពីថ្នាក់ក្រោមឡើងគឺមានន័យថាចាប់ពីវ័យក្មេងឡើងទៅរហូតដល់វ័យកណ្តាល។ទោះជាយ៉ាងណាក្តីមានបុរសៗ ទាំងអស់មានសិទ្ធក្នុងការបន្តពូជពង់វង្សត្រកូកផងដែរតាមការប្រើប្រាស់ប្រដាប់ភេទ ឬតាមបែបវទ្យាសាស្រ្តបានផងដែរ ឬតាមការរូមភេទជាមួយស្រ្តដោយការ បញ្ចូលឈាបជាដើមដោយតាមការធ្វើការពិសោធរវាងមនុស្សប្រុស។ ក្នុងចំណោះក្រុមអ្នកដែលពេញវ័យជាប្រុសនោះគឺគេសំគាល់ថាបុរស់មានប្រដាប់ភេទផ្ទុយពីស្រ្តី និងមានលក្ចណះផ្សេងៗជាច្រើនទៀតដូចជាចរិកលក្ខណះខុសពីស្រ្តី អកប្បកិរិយាមាយាតខុសពីស្រ្តី ដូច្នេះបុរសភេទប្រកបដោយបុរិសលក្ខណះ ទៅលើកាមតណ្ហាជាងស្រ្តី។
ឧទ្យានជាតិព្រះមុនីវង្សបូកគោ (ភ្នំបូកគោ)៖ មាន​ចម្ងាយ​ប្រមាណ​៤២​គីឡូ​ម៉ែត្រ​ ពីទី​រួម​ខេត្ត​កំពត​ឆ្ពោះ​ទៅ​ភាគ​ខាង​លិច​។ នៅ​លើ​កំពូល​ភ្នំ​មាន​កាស៊ីណូ​មួយ​កសាង​ឡើង​ក្នុង​ជំនាន់​អាណានិគម​បារាំង ​សម្រាប់​ពួក​គេ​មក​កំសាន្ត​លេង​នៅ​គ្រប់​រដូវ​។ ​ក្រៅ​ពីនោះ​នៅ​មាន​ទី​វត្ត​អារាម​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា​ វត្ត​សំពៅប្រាំ​ យក​តាម​លំនាំ​រូប​ផ្ទាំង​ថ្ម​នៅ​ទីនោះ​មាន​រាង​ដូច​សំពៅ​ចំនួន​ប្រាំ​។ ​នៅ​ទីនោះ​គេ​ក៏​អាច​គយគន់​នូវ​ទស្សនីយភាព​ធម្មជាតិ ​ដែល​ស្ទើរ​តែ​មិន​អាច​ដក​ចិត្ត​បាន​នោះ​គឺ ​ជ្រលង​ជ្រោះ​សែន​ជ្រៅ ​ប្រកប​ដោយ​ព្រៃឈើ​ខៀវ​ស្រងាត់​មាន​ពពក​បាំង​តិច​ៗ​ផង​។ ​ក្រៅពី​ការ​ទស្សនា​សំនង់​អគារ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​រួច​ហើយ​ ទេសចរ​អាច​ទៅ​កំសាន្ត​ជាមួយ​នឹង​ធម្មជាតិ​វិញម្ដង​គឺ ​ទឹកជ្រោះ​ដ៏​សែន​ត្រជាក់​៣​ថ្នាក់ ​និង​តំបន់​ពពក​វិល​ ដែល​មាន​អាកាសធាតុ​ត្រជាក់​ខួប​ប្រាំង​ខួប​វស្សា​មាន​ពពក​ផាត់​ទៅ​ផាត់​មក​។ កាលពីមុន បូកគោ​ជា​ទី​កន្លែង​សំរាប់​សំរាក​លំហែ​កាយ​របស់​ពួក​អាណានិគម​បារាំង​ក្នុង​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ធាតុអាកាស​នៃ​តំបន់​វាលរាប​ទី​តំបន់​កំពូល​ភ្នំ​នា​ឆ្នេរសមុទ្រ។ ភ្នំបូកគោមានកំពស់ ១០៧៥​ម៉ែត្រ ធាតុអាកាសនៅទីនោះមានភាពត្រជាក់បង្គួរ រុក្ខជាតិទាំងទ្បាយមានភាពរីកស្រស់គ្រប់ពេលវេលាព្រមទាំងមានទេសភាពធម្មជាតិដ៏ល្អៗ ដូច​ជា​មាន​ផ្ទាំង​ថ្មដា​ធំៗ​ជា​ច្រើន​ឥតគណនា​នៅ​រាយប៉ាយ​ក្រោម​ដើម​រុក្ខជាតិ ខ្លះ​នៅ​កណ្តាល​វាល ខ្លះ​ទៀត​មើល​ទៅ​មាន​រាង​ដូចជា​រូបសត្វ​ផ្សេងៗ ឬ ជារាងសំពៅ...។ បើយើងឡើងមើលពី​កំពូល​ភ្នំបូកគោ គេ​អាច​មើល​ឃើញ​នូវទិដ្ឋភាពអស្ចារ្យជាច្រើនដូចជា ផ្ទៃសមុទ្រពណ៌ខៀវស្រងាត់ធំល្ហល្ហេវជាប់ជើងមេឃនិង រុក្ខជាតិពណ៌ខៀវស្រងាត់។ បើនិយាយពីភ្ញៀវទេសចរដែលមកទស្សនាកំសាន្តនៅទីនេះ គឺមកពីជុំវិញពិភពលោកទាំងអស់។ នៅតាមផ្លូវឡើងទៅកាន់កំពូលភ្នំបូកគោគឺ ផ្លូវមានលក្ខណៈស្រស់ស្អាត មានរុក្ខជាតិពណ៌បៃតងស្រស់បំព្រង់រហូតដល់កំពូលភ្នំតែម្ដង មិនតែប៉ុណ្តោះ នៅពេលធ្វើដំណើរឡើងទៅកាន់កំពូលភ្នំនោះយើងអាចឃើញ ហ្វូងបក្សាបក្សី សត្វស្វា ហើយនឺងសត្វព្រៃផ្សេងៗទៀត។ ពេលទៅដល់កំពូលភ្នំយើងនិង ឃើញកាស៊ីនូមួយដែលមានអាយុច្រើនឆ្នាំប៉ុន្តែវានៅមានសភាពរឹងមាំដដែល ហើយយើងអាចស្រូយយកខ្យល់ដ៏បរិសុទ្ធនៅភ្នំកំពូលភ្នំនោះ។ យើងអាចថតរូបភាពជាច្រើនដូចជាៈ ផ្ទៃសមុទ្រ កាស៊ីណូដែលមានអាយុកាលរយឆ្នាំ សណ្ឋាគារដែលមានស្រស់ស្អាត និង​ទេសភាពរុក្ខស្រស់ស្អាតជាច្រើ់នទៀតដែលមាននៅលើនោះ។

លុះជំនឿនេះ បានចូលមកប្រឡូក ឥទ្ធិពល ជាមួយនឹងជំនឿវិញ្ញាណនិយម ដែលមាននៅលើទឹកដីខ្មែរយូរមកហើយ នោះទើបបានជាយើងឃើញមាន ការត្រងទទួលយកប្រពៃណី នៃការស្លៀកពាក់ពណ៌ស ចងអំបោះស ចារយ័ន្តលើក្រណាត់ស ការសាក់យ័ន្តលើស្បែកមនុស្ស លាយឡំគ្នា កាន់តែច្រើនឡើងៗ ដោយមិនដឹងថា ពណ៌មួយណា សំខាន់ជាងមួយណា។ ខ្លះមានគំនិតប្រកាន់ថា ពណ៌ស ជាពណ៌ប្រសើរ ជាងពណ៌ក្រហម ព្រោះជាពណ៌ ដែលស្តេចគ្រប់គ្រងផែនដី គោរពលើកតម្កើងជាងគេ។ ខ្លះទៀតថា ពណ៌ក្រហម ជាមន្តអាគម ពិតប្រាកដ ហើយសក្តិសិទ្ធិជាង ព្រោះជាតំណាងរាសី និងអំណាច មិនដូចពណ៌ស ដែលទន់ភ្លន់បរិសុទ្ធ ក្នុងធម៌ព្រះ ដោយគ្មានអំណាចតវ៉ាបាន។ ចំណែកប្រពៃណីបន្តក់ម្សៅស នៅប្រជុំចិញ្ចើម មាននៅសល់នៅក្នុងប្រទេសថៃ និងប្រទេសលាវ តែពុំសូវឃើញមាន នៅក្នុងប្រទេសខ្មែរបច្ចុប្បន្ន នេះទៀតទេ។

បាគូ : ទោះបីខ្មែរលែងកាន់សាសនាព្រាហ្មណ៍ទៀតហើយក៏ដោយ ក៏ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរពុំបានបោះបង់ចោលទាំងស្រុងនូវប្រពៃណីខាងសាសនាព្រាហ្មណ៍ផងទេ ។ ដោយហេតុនោះហើយ ទើបគេឃើញនៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងនូវវត្តមានរបស់ពួក បាគូ ដែលជាកូនចៅរបស់ពួកព្រាហ្មណ៍បុរោហិតកាលពីសម័យមុនៗ មានសម័យអង្គរជាដើម ។ មានឯកសារខ្លះថាពួក បាគូ អាចឡើងសោយរាជ្យបានក្នុងករណីណា​ដែលព្រះមហាក្សត្រសោយទិវង្គតទៅហើយគ្មានបុត្រ ឬញាតិណាអាចឡើងសោយរាជ្យស្នង ប៉ុន្តែក្នុងភាពពិតជាក់ស្ដែង គេពុំដែលប្រទះករណីបែបនេះសោះឡើយ ។
ផ្ទុយពីសង្គមឥណ្ឌា ក្នុងសង្គមខ្មែរគឺពួក ក្សត្រិយៈ អ្នកគ្រប់គ្រងប្រទេសជាថ្នាក់សង្គមដែលខ្ពស់ជាងគេ ។ តំណែងធំៗ ទាំងប៉ុន្មាន ច្រើនតែបានពួក ក្សត្រិយៈ ជាអ្នកកាន់កាប់ ។

ការលុកលុយរបស់វៀតណាមនៅកម្ពុជានៅខែធ្នូ ១៩៧៨ បានបណ្ដេញពួកខ្មែរក្រហមចេញ។ គ្រានោះ ក៏ស្វាគមន៍នឹងការបណ្ដេញចេញនៃរដ្ឋាភិបាលខ្មែរក្រហមដែរ តែព្រះអង្គនៅតែប្រឆាំងយ៉ាងដាច់ខាតចំពោះរដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជារបស់ហេង-សំរិនដែលបានបន្តុបដោយ​វៀតណាម។ ចាប់ពីពេលនោះមក ព្រះសីហនុបានទាមទារកៅអីរបស់កម្ពុជានៅស.ប. ដែលបាននៅទំនេរ ដោយហេតុ មិនថាតែរបបប៉ុល-ពត រឺ ហេង-សំរិនក៏មិនអាចតំណាងឱ្យប្រជាជនខ្មែរបានឡើយ។ ថ្វីត្បិតអះអាងដោយប្រយ័ត្នប្រយែងចំពោះពួកខ្មែរក្រហម និងទាមទារថាឱ្យពួកអ្នកតំណាងខ្មែរក្រហមដែលនៅតែកាន់កាប់កៅអីស.ប.របស់កម្ពុជាឱ្យបោះបង់សិទ្ធិកាន់កាប់ចោលក៏ដោយ ក៏ព្រះសីហនុម្ដងទៀតក៏បានចូលរួមកងកម្លាំងជាមួយពួកគេដើម្បីផ្ដល់ឱ្យរណសិរ្សបង្រួបបង្រួមប្រឆាំងនឹងការកាន់កាប់របស់វៀតណាម ខ្លះមានជំនឿថាដោយសារតែការបង្ខិតបង្ខំរបស់ស.រ.ដើម្បីអោយធ្វើការជាមួយពួកខ្មែរក្រោម។ នៅឆ្នាំ១៩៨២ ព្រះអង្គបានជំទាស់ទាំងស្រុងនឹងរដ្ឋាភិបាលដែលគាំទ្រដោយវៀតណាម ហើយក៏ក្លាយជាប្រធាននៃរដ្ឋាភិបាលចម្រុះកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (រ.ច.ក.ប. រឺ GCKD) ដែលក្នុងនោះប្រកបដោយកងទ័ពជាតិសីហនុនិយម (ក.ជ.ស. រឺ ANS) រណសិរ្សរំដោះជាតិប្រជាជនខ្មែរ (រ.រ.ជ.ប.ខ. រឺ KPNLF)របស់សឺន-សាន និងពួកខ្មែរក្រហម។ ពួកវៀតណាមបានដកទ័ពនៅឆ្នាំ១៩៨៩ ដែលបន្សល់ទុកនៅខាងក្រោយនូវរដ្ឋាភិបាលនិយមវៀតណាម ក្រោមអតីតកម្មាភិបាលខ្មែរក្រហម ហ៊ុន-សែនដើម្បីកាន់កាប់សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា (ស.ប.ក.)។

3. ក្រុមប្រាសាទខាងត្បូង ៖ ហៅថា ប្រាសាទយាយពន្ធ័ ដែលស្ថិតនៅចំកណ្តាលហ៊ុំពន្ធ័ដោយប្រាសាទ ជាច្រើន មានកំពែងពីរជាន់ ដែលកំពែងខាងក្នុងមាន តោបុរៈ ចូលទាំងបួនទិស។ក្រុមប្រាសាទទាំងនេះជា អតិតរាជធានី។

បុគ្គល​ដែល​ភ្ញាក់​ផ្អើល​សម្លេង​ ឈ្មោះ​ថា​ជា​អ្នក​មាន​ចិត្តស្រាល ពោល​គឺ អ្នក​មាន​ត្រចៀក​ស ឆាប់​ជឿ​គេ​ងាយ​ ខ្វះការពិចារណាឲ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ។ ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធជា​ត្រាស់​សម្តែង​ថា "​កិច្ចការរបស់បុគ្គលនោះ រមែង​មិន​សម្រេច​ជោគជ័យ ។" នៅ​ក្នុង​កាលាមសូត្រនៃអង្គុត្តរនិកាយតិកនិបាត ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​បាន​ត្រាស់​សម្តែង​វិធី​បដិបត្តិ​ក្នុង​រឿង​ដែល​គួរ​ឲ្យ​សង្ស័យ​ ឬ​គោលការណ៍​នៃ​ជំនឿ​សម្រាប់​ជា​គ្រឿង​ពិចារណា​ដល់​អ្នក​ស្រុក​កាលាមៈ ។ ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​ប្រដៅ​អ្នក​ស្រុក​កាលាមៈ​ថា មុន​នឹង​ជឿ​រឿង​ណា​មួយ​ ថា​ពិត​ឬ​មិន​ពិត ចូរ​ប្រើ​គោលការណ៍​ទាំង​ ១០ យ៉ាង​នេះ​ដើម្បី​វិនិច្ឆ័យ​សិន ។

The Han-era family was patrilineal and typically had four to five nuclear family members living in one household. Multiple generations of extended family members did not occupy the same house, unlike families of later dynasties. According to Confucian family norms, various family members were treated with different levels of respect and intimacy. For example, there were different accepted time frames for mourning the death of a father versus a paternal uncle. Arranged marriages were normal, with the father's input on his offspring's spouse being considered more important than the mother's. Monogamous marriages were also normal, although nobles and high officials were wealthy enough to afford and support concubines as additional lovers. Under certain conditions dictated by custom, not law, both men and women were able to divorce their spouses and remarry.

អំបូរភាសាយូតូអាហ្សតិកគឺអំបូរភាសាមួយក្នុងអារ្យធម៌មេសូអាមេរិកមុនសម័យកូឡុំបៀន។ តាមការស្រង់ចំនួនប្រជាជនឆ្នាំ២០០៩ មាន១៩៨៥០០០នាក់ក្នុងប្រទេសម៉ិចស៊ិក នីការ៉ាហ្គ័រ អែល សាវ៉ាឌ័រ និង អាមេរិកដែលចេះនិយាយភាសាមួយក្នុងអំបូរភាសានេះ។
ម៉្យាងទៀត ពួកគាត់ត្រូវត្រៀម ខ្លួនជានិច្ចសម្រាប់វាយលុកកន្លែង ដែលស្ងាត់ស្ងៀម និង មូលដ្ឋានខ្មាំងតូចៗ ដែលនៅឆ្ងាយពីមូលដ្ឋានធំរបស់ខ្មាំង។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ពួកគាត់ត្រូវធ្វើដំណើរឱ្យបាន លឿនបំផុត និងមានភាពប៉ិនប្រសប់ក្នុងការប្រើប្រាស់សណ្ឋានទីតាំងភូមិសាស្ត្រ ថា តើគួរលាក់បំពួន ឬ ធ្វើអ្វីនៅកន្លែងណា ដើម្បីឱ្យស័ក្តិសមបំផុត សម្រាប់គំរោងការត្រៀមប្រយុទ្ធណាមួយ។ សំខាន់ជាងនេះទៅទៀត ពួកគេត្រូវចេះត្រួតត្រាក្តោបក្តាប់ភូមិស្រុក ដែលខ្លួនធ្វើសកម្មភាពឱ្យ បាន ដូចជា ត្រូវដឹងពីសមានចិត្តប្រជាពលរដ្ឋចំពោះពួកគេ ឬទៅលើសត្រូវ។ ក្នុងដូចករណីខាងក្រោយ នេះ យុទ្ធជនទ័ពព្រៃ ត្រូវចេះឃោសនាឱ្យប្រជាពលរដ្ឋស្រលាញ់ និងជួយទំនុកបម្រុងផ្នែកផ្សេងៗ។ ពួកគេត្រូវដឹងថា សង្គ្រាមនេះ នឹងមិនងាយបញ្ចប់ទេ។ ដូច្នេះ គេត្រូវរៀបខ្លួនត្រៀមលក្ខណៈ តស៊ូយូរអង្វែង សម្រាប់សង្គ្រាមមួយយូរអង្វែង ហើយមុននឹងចូលធ្វើសង្គ្រាមទ័ពព្រៃ យុទ្ធជនម្នាក់ៗត្រូវ សំរេចចិត្តជាមុនឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ ចំណុចសំខាន់ចុងក្រោយ ពួកគាត់ត្រូវរៀបចំឱ្យមានខ្សែរយៈពត៌មានឱ្យបានគ្រប់ទីកន្លែង ដើម្ប៉ី យកជោគជ័យទៅលើខ្មាំង។ ដំណាលគ្នានេះដែរ ពួកគេក៏ត្រូវចេះក្បួនរត់គេច និងយល់ដឹងនូវប្រការ សំខាន់ៗមួយចំនួន ផងដែរ ៖

គ្រុនចាញ់មានក្នុងចំណោមមនុស្សជាច្រើន (អភេកន្តោប្រជា) ដែលនៅក្នុងព្រៃខេត្តក្រចេះ។ អត្រាមរណៈទារកក្នុងខេត្ត ៩៧/១០០០ និង អត្រាមរណៈកុមារ ៨០/១០០០ គួរអោយកត់សំគាល់មានខ្ពស់ជាង មធ្យមភាគថ្នាក់ជាតិទៅទៀត (៦៨/១០០០ និង ៥៣/១០០០ រៀងគ្នា)។

Journalists who elect to cover conflicts, whether wars between nations or insurgencies within nations, often give up any expectation of protection by government, if not giving up their rights to protection by government. Journalists who are captured or detained during a conflict are expected to be treated as civilians and to be released to their national government.

ព្រះពុទ្ធពុំមែនមិនយល់ព្រម អំពីការសម្រេច ហើយនិងអំពីអរូបជ្ឈានទេ ប៉ុន្តែគឺចំពោះទ្រឹស្តីទាំងមូលរបស់គ្រូព្រះអង្គ ដោយមកពីវាមិនឲ្យសម្រេចព្រះនិព្វាន ។ពេលនោះព្រះអង្គក៏បានធ្វើទុក្ករកិរិយាយ៉ាងខ្លាំង ដែលក្នុងទីបំផុត ព្រះអង្គនៅតែខកព្រះទ័យដដែល ។ បន្តមកទៀត ព្រះអង្គនឹកឃើញអំពីឈាន ដែលព្រះអង្គបានធ្វើ កាលពីវ័យកុមារ ហើយព្រះអង្គក៏យល់ដឹងថា នេះហើយជាផ្លូវ ទៅកាន់ការត្រាស់ដឹង ដោយពិត ។

ឯកសារអេឡិចត្រូនិកគឺ ជាឯកសារដែលគ្មានរូបរាងដូចឯកសារធម្មតាទេ ហើយប្រភេទឯកសានេះ គេច្រើនប្រើក្នុងបណ្ណាល័យអេឡិចត្រូនិច វាប្រើជាលក្ខណ File ដែលគេហៅថា E-books នៅក្នុងកុំព្យូទ័រមេបង្ហោះ File ទាំងនោះ។ ឯកសារអេឡិចត្រូនិក គឺជាមូលដ្ឋានតិន្នន័យដែលគេអាចមើលនិងអានបានពីចម្ងាយតាមរយៈអ៊ីនធឺណិត និងទាញយកមកប្រើប្រាស់បាន។ ឯកសារអេឡិចត្រូនិក ប្រមូលផ្តុំឯកសារនានាជាអត្ថបទរូបភាពនិងសម្លេង ហើយវាមានប្រយោជន៍ច្រើនណាស់។

Hietanen, Herkko "The Pursuit of Efficient Copyright Licensing — How Some Rights Reserved Attempts to Solve the Problems of All Rights Reserved" (2008) PhD dissertation.

បើសិនបើកាតាឡុកបានបញ្ជូលក្នុងប្រព័ន្ធ កុំព្យូទ័រ ឬ ម៉ស៊ីន Server ហើយបង្ហោះក្នុងអ៊ីនធីណិត វានិងបង្ករភាពងាយស្រួលរិតតែខ្លាំងឡើងៗដល់ការស្រាវជ្រាវរកឯកសារ ឬព័ត៌មានរបស់ឯកសារនេះ។

៣- តតិយជ្ឈាន ឬឈានទី៣- ក្នុងតតិយជ្ឈាននេះមានតែ សុខៈប្រកបដោយឧបេក្ខានិងឯកគ្គតា ព្រមជាមួយនឹង ផស្សៈ វេទនា សញ្ញា ចេតនា វិញ្ញាណ ឆន្ទៈ អធិមោក្ខៈ វិរិយៈ សតិ ឧបេក្ខា និងមនសិការៈ ។ គ្មានវិតក្កៈវិចារៈនិងបីតិទេ ។

ភ្លើងទុក្ខគឺទោសៈ១ ឲ្យធ្វើភាវនាដើម្បី រំលត់នូវភ្លើងទុក្ខ គឺមោហៈ១ នេះព្រះពុទ្ធសាសនា ទ្រង់ទូន្មាន ឲ្យចេះធ្វើទាន ដើម្បីរំលត់ទុក្ខ ឲ្យចេះធ្វើសីល ដើម្បីរំលត់ទុក្ខ ឲ្យចេះ
គុណប្រយោជន៍ គឺ​នៅត្រង់ថា នៅ​ក្នុងពេល​ដែល​សាធារណជន​មិនមាន​ទំនុកចិត្ត​លើ​លុយរៀល ការ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ចាយលុយដុល្លារ​ អាច​បញ្ចៀស​កុំ​ឲ្យ​កម្ពុជា​ត្រូវ​ប្រឈមមុខ​នឹង​​ចលនា​ហូរចេញ​​មូលធន​ទៅក្រៅប្រទេស។

ហើយក៏មានផ្លូវខេត្តដ៏ទៃទៀតដូចជា ផ្លូវលេខ២៦៧ ពីផ្សារក្រោមទៅស្រុកពួក ផ្លូវលេខ២៦៥ពីឃុំសៀមរាប កាត់តាមឃុំជ្រាវទៅស្វាយធំស្រុកប្រាសាទបាគង និងផ្លូវខេត្តពីបេឡានចាស់ទៅ សាលាតាមិនជិតភ្នំក្រោម ភ្ជាប់នឹង ផ្លូវជាតិលេខ៦៣ មានចំងាយ៧គ.ម ព្រមទាំងមានផ្លូវខ្វាត់ខ្វែងក្នុងក្រុង និង ផ្លូវក្រាលគ្រួសក្រហមផ្សេងៗទៀត ដែល បានកសាងឡើងដោយក្រុមប្រឹក្សាឃុំ និងជំនួយពីអង្គការនានា ។ផ្លូវសំខាន់ៗដែលមានស្រាប់ គឺជាមធ្យោបាយដ៏សំខាន់ សំរាប់ការធ្វើទំនាក់ទំនងផ្នែកពាណិជ្ជកម្មជាមួយស្រុក ផ្សេងៗ ជាមួយតំបន់ទីប្រជុំជនខេត្ត និងតាមបណ្តាឃុំជបបទ ។

រមណីយដ្ឋាន​ទឹកឈូ៖ ជា​រមណីយដ្ឋាន​ធម្មជាតិ​មួយ​​ដែល​មាន​ចម្ងាយ​៨​គីឡូ​ម៉ែត្រ​ ពីទីរួម​ខេត្ត​។​តំបន់​នេះ​មាន​ទឹកធ្លាក់​តាម​ជ្រលង​ភ្នំ​កំចាយ​រហូត​ដល់​ទីរួម​ខេត្ត​កំពត ​ដែល​ជា​ប្រភព​ទឹកសាប​យ៉ាង​សំខាន់ ​សម្រាប់​ផ្គត់ផ្គង់​ដល់​ការ​ប្រើប្រាស់​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​នៅ​ជុំវិញ​ទីរួម​ខេត្ត​។ ​ទឹកធ្លាក់​ថ្លា​ឈ្វេង​មើល​ឃើញ​បាត​ហូរ​រេញ​ៗ ​ពេល​ខ្លះ​ហូរ​ខ្លាំង​កាត់​ផ្ទាំង​ថ្មដា​ធំ​ៗ​បែក​ផ្កាត្រែង​គេ​អាច​ធ្វើ​ដំណើរ​ឆ្លង​កាត់​ផ្ទៃទឹក​បាន​តាម​រយៈ​ស្ពាន​យោល​មួយ​ខ្សែ​ ដែល​សន្ធឹង​ខ្លួន​រង់ចាំ​ទទួល​ទេសចរ​។ ​ក្រៅពី​ការ​ងូត​ទឹក​កំសាន្ត​ គេក៏​អាច​គយគន់​នូវ​ទេសភាព​ចម្ការ​ដំណាំ​ហូប​ផ្លែ​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ នៅ​អម​សង​ខាង​ទឹកធ្លាក់​នោះ​ផងដែរ ​ជាពិសេស ​ចម្ការ​ធូរេន​ដ៏​ល្បីល្បាញ​របស់​ខេត្ត​នេះ​។ ​មិន​ឆ្ងាយ​ពី​ទីនេះ​ប៉ុន្មាន ​សួន​សត្វ ​និង​ សួន​ដំណាំ​ទឹកឈូ​បាន​កំពុង​អន្ទង​អារម្មណ៍​អ្នក​ទស្សនា​ឱ្យ​ឈាន​ជើង​ចេញ​មិនរួច ក្រោយ​ពី​ត្រលប់​ពី​កំសាន្ត​នៅ​ទឹកធ្លាក់​ហើយ​នោះ​។ ​គេ​តែង​ឈៀងចូល​ទៅ​មើល​សត្វ​ប្លែក​ៗ ​ច្រើន​ប្រភេទ​រួមទាំង​ទទួល​អារម្មណ៍​ស្រស់ថ្លា​ជាមួយ​ចម្ការ​ដំណាំ​ផ្លែឈើ​ មាន​ដូចជា​ ធូរេន​ សាវម៉ាវ ​មង្ឃុត ​ជាដើម​។

មហាតលិក : នេះជាមន្ត្រីខ្ញុំរាជការដែលមានងារគាល់បម្រើព្រះរាជា ។ ស្ដេចកន កាលពីដើមជា មហាតលិក មួយរូបដែលត្រូវបានព្រះបាទស្រីសុគន្ធបទ តម្ដើងអោយឡើងឋានៈជា ឃុនហ្លួងព្រះស្ដេច ។

ទ័ពខ្មែរបានវាយបើកផ្លូវចេញ បានដូចសេចក្ដីប្រាថ្នា សម្ដេចកុម៉ែរាជ បាននាំពលរេហ៍ទៅរៀបចំទីតាំងបោះបន្ទាយ​ជំរុំ​នៅ "នគរ​រាជ​សីមា។ ព្រះ​អង្គ​ក៏​ចាប់​ផ្ដើម​រៀប​ចំ​កង​ទ័ព មានទ័ពលាវផង បង្ហាត់បង្រៀនហ្វឹកហ្វឺនតាមគ្រប់ក្បួនយុទ្ធសាស្រ្ដ ពិជ័យ​សង្រ្គាម​។ ទ័ព​ចាម​ដូច​ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​គិត​មែន បាន​នាំ​គ្នា​មក​តាំង​ទី​នៅ​ក្នុង​ព្រះមហានគរ។ មួយឆ្នាំក្រោយមក សម្ដេចព្រះកុម៉ែរាជ​ ដោយមាន​ជំ​នួយ​ពី​ទ័ព​នាគ​បាន​លើក​ទ័ព​ទៅ​វាយ​ប្រហារ ​កំចាត់​ទ័ព​ចាម​ធ្វើ​អោយ​បរា​ជ័យ​រត់បាក់បែកអស់។ ស្ដេចចាមអស្សាជ័យរាជ ត្រូវរបួស​យ៉ាង​ទម្ងន់ ហើយ​ក៏​បាន​បាត់​បង់​ជីវិត ក្នុង​គ្រា​ចម្បាំង​នោះ​ទៅ​។ រី​ឯ​កូន​ប្រុស​ទាំង​ប្រាំ​នាក់​របស់ស្ដេចចាមត្រូវកងទ័ពខ្មែរ និងកងទ័ពនាគចាប់បាន។ កូន​ស្ដេច​ចាម​ទាំង​ប្រាំ​នាក់​ បាន​ទទួល​ខ្លួន​ចុះ​ចាញ់ សុំ​ចំណុះ និង​សុំបម្រើព្រះ​ថោង​រៀង​រហូត​ត​ទៅ។
“ តថាគតបានឃើញពន្លឺនិងឃើញរូប ទាំង២យ៉ាង ។ រំពេចនោះពេលដែលការឃើញ ពន្លឺនិងរូបបានរលត់ទៅ តថាគតគិតថា តើមានអ្វីជាហេតុជាបច្ច័យ ឲ្យពន្លឺនិងរូបរលត់ទៅ? ហើយចូរអ្នកពិចារណា ដូច្នេះថា សំនួរបានកើតឡើងដល់តថាគត ហើយដោយសារសេចក្តីសង្ស័យ កម្លាំងសមាធិក៏ធ្លាក់ចុះ ហើយកាលណាកម្លាំងសមាធិធ្លាក់ចុះ ពន្លឺនិងរូបក៏រលត់ទៅ ។ តថាគតធ្វើកុំឲ្យសំនួរ កើតឡើងដល់ តថាគតទៀត តថាគតបានទប់ឲ្យនៅក្នុងការប្រឹងប្រែង ខ្លាំងក្លា បានទទួលឃើញនូវពន្លឺនិងរូប ។ រំពេចនោះបន្ទាប់ពីការឃើញ ពន្លឺនិងរូបបានរលត់ទៅ តថាគតគិតថា តើមានអ្វីជាហេតុជាបច្ច័យ ឲ្យពន្លឺ និងរូបរលត់ទៅ? ហើយចូរអ្នកពិចារណាដូច្នេះថា សេចក្តីមិនប្រយ័ត្ន កើតមានដល់ត ថាគត ព្រោះតែសេចក្តីមិនប្រយ័ត្ន និងការចុះអន់ថយ នៃសមាធិចិត្តរបស់តថាគត ពន្លឺនិងរូបក៏រលត់បាត់ទៅ ។ តថាគតត្រូវតែប្រតិបត្តិ តាមវិធីមួយដើម្បីកុំឲ្យ សេចក្តីសង្ស័យនិងការមិនប្រយ័ត្ន កើតឡើងដល់តថាគតម្តងទៀត ។ “

សូមបញ្ជាក់ថា ការសម្រេចបញ្ចូល «ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក» ក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលលើកទី៤១ នៃគណៈកម្មាការបេតិកភណ្ឌ ពិភពលោក ដែលប្រារព្ធឡើងនៅពីថ្ងៃទី០២-១២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៧ ដែលមាន១៩៣ ប្រទេសជាសមាជិក និង២១ប្រទេស ជាគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍ បានសម្រេច អនុម័តបញ្ចូល «ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក» ជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក នាវេាម៉ោង៩៖៤០នាទី (ម៉ោងនៅកម្ពុជា) យប់ថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៧ នៅទីក្រុង Cracovie ប្រទេសប៉ូឡូញ។ The decision to enter the temple in the World Heritage List were made in the 41 th Summit of the World Heritage Committee, held from 02-12 July 2017, which has 193 member states and 21 countries, the Standing Committee decided to approve the temple as a World Heritage Site 9:40 minutes ( in Cambodia ) the night of July 8, 2017 in Cracovie Poland.

"សេរីភាពសាព័ត៍មាន" រដ្ឋភិបាលមានការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងទូលាយ និងតទៅអ្នកសារព័ត៍មានប្រតិបត្តិមានជាមួយនឹងការត្រួតពិនិត្យដែលអាចអោយពួកគេស្រាវជ្រាវ និងសរសេរ ហើយអង្គការសារព័ត៍មានអាចធ្វើការផ្សព្វផ្សាយ។រដ្ឋភិបាលខ្លះបានធានាទៅលើសេរីភាពនៃសាព័ត៍មាន ខណះដែលប្រទេសផ្សេងកំណតដោយតឹងរ៉ឹង អ្វីទៅជាសារព័ត៍មានដែលអាចស្រាវជ្រាវ ឬផ្សព្វផ្សាយ។

នៅយប់ថ្ងៃទី២១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១២ ប្រជាពលរដ្ឋ និង អ្នកសារព័ត៌មាន CNC ប្រចាំនៅខេត្តបាត់ដំបង និង រាជធានីភ្នំពេញ បាននិយាយថាមានឃើញព្រះភ័ក្ដ្ររបស់ ព្រះអតីតព្រះបាទនរោត្ដម-សីហនុ នៅក្នុងព្រះចន្ទ។ នៅថ្ងៃបូជាព្រះសពឃើញមានផ្សែងមានរាងដូចជាមនុស្ស។

នេសាទដ្ឋានជាច្រើនជាផ្នែកនៃភូមភាគិទន្លេមេគង្គលើ ដែលមានសារៈសំខាន់ទ្រទ្រង់ដល់ប្រភេទសត្វបំលាស់ទី និងការនេសាទចិញ្ចឹមពោះ ប៉ុន្តែមិនបានដើរតួនាទីសំខាន់ខាងការនេសាទបែបពាណិជ្ជកម្មទេ។

ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ចិន​បន្ត​យុទ្ធសាស្ត្រ​បង្ក​ឲ្យ​មាន​ភាព​តានតឹង គាប​សង្កត់​ឲ្យ​ជប៉ុន​ជ្រើស​យក​អាស៊ី ឬ​បស្ចិម​លោក។ រី​ឯ​នៅ​ខាង​ជប៉ុន​វិញ ថ្នាក់ដឹកនាំ​នឹង​បន្ត​ជំរុញ​តាម​មធ្យោបាយ​ដែល​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន ឲ្យ​ចិន​ធ្វើ​កំណែ​ទម្រង់​នយោបាយ ឲ្យ​ចិន​ជ្រើស​រើស​យក​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ ពីព្រោះ​ចង់​ឬ​មិន​ចង់ ទំនាក់ទំនង​រវាង​ចិន​និង​ជប៉ុន​អាច​នឹង​ស្គាល់​ប្រក្រតីភាព​ទៅ​បាន លុះ​ត្រា​តែ​ចិន​ក្លាយ​ជា​ប្រទេស​ប្រជាធិបតេយ្យ។ នេះ​ហើយ​ជា​លក្ខខណ្ឌ​តែ​មួយ​គត់​ដែល​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​ជប៉ុន​ទុក​ចិត្ត​ចិន​បាន។

ដូចបានពោលរួចមកខាងលើនេះ យើងឃើញថាក្នុងខេត្តនីមួយៗមានមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ម្នាក់ឈរត្រួតត្រា ។ មន្ត្រីនេះគេនិយមហៅថា ចៅហ្វាយស្រុក : ឧ.មន្ត្រីឈរត្រួត ខេត្តទ្រាំង គេហៅថាចៅហ្វាយស្រុកខេត្តទ្រាំង ។

នៅក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រ ប៉េតាអាចមានន័យថា 250 = 10245 ដង។ ដូចជា ប៉េតាបៃ(petabyte) មានតំលៃ 250 បៃ។ ដើម្បីចៀសវាងការភ័នច្រលំ ថ្មីៗនេះគេបានបង្កើតបុព្វបទថ្មី ថា ប៉េប៊ី(pebi និមិត្តសញ្ញា៖Pi)ដែលមានតំលៃ 250ដង។
ខ្ញុំប្រភេទនេះ គេនៅហៅថា អ្នកងារ ដែលមានការបញ្ជាក់ពីឯកសារអក្សរសិល្ប៍ ។ យ៉ាងណាមិញ រឿងទុំទាវ បានប្រាប់យើងថា អ្នកស្រុកត្បូងឃ្មុំដែលបណ្ដោយអោយ អរជូន សម្លាប់ ម៉ឺនឯក (ទុំ) ដែលមានព្រះរាជសារជាប់នៅនឹងខ្លួននោះសុទ្ធតែត្រូវដាក់អោយទៅជា អ្នកងារ ទាំងអស់ ។ ម្យ៉ាងទៀតនៅពេលដែលព្រះចន្ទរាជា មានជ័យជំនះលើស្ដេចកន បក្សពួករបស់ស្ដេចកន បក្សពួករបស់ស្ដេចកន សុទ្ធតែត្រូវដាក់ជាអ្នកងារទាំងអស់ដែរ ។

ប្រជាជាតិណាមួយអោយបានច្បាស់លាស់ពិតប្រាកដពុំបានឡើយ។ ប៉ុន្តែការសិក្សាអំពីឆ្អឹងលលាដ៏ក្បាលរបស់មនុស្សខ្មែរ ដែលគេបានរកឃើញនៅស្ថានីយសំរោងសំរោងសែននា ឆ្នាំ១៩០១ដោយលោកអៃម៉ូនីញេ បានដឹងថា មនុស្សដែលរស់នៅសំ រោងសែនសមយ័បុរេប្រវត្តិគឹជាបុព្វបុរសរបស់ខ្មែរយើងពិតប្រាកដ។ មនុស្សបុរេប្រវត្តិសំរោងសែនមានមាឌធំ ហើយខ្លាំង មាន ចិញ្ចើមលៀន មានកំពស់កំពល្មម ។

"Of course you are uncertain, Kalamas. Of course you are in doubt. When there are reasons for doubt, uncertainty is born. So in this case, Kalamas, don't go by reports, by legends, by traditions, by scripture, by logical conjecture, by inference, by analogies, by agreement through pondering views, by probability, or by the thought, 'This contemplative is our teacher.' When you know for yourselves that, 'These qualities are unskillful; these qualities are blameworthy; these qualities are criticized by the wise; these qualities, when adopted & carried out, lead to harm & to suffering' — then you should abandon them.

នៅក្នុងសូត្រ អរូបទាំង៤ថ្នាក់នេះ មិនបានរាប់ថាជាឈានទេ ។ តាមគម្ពីរបូរាណថា ព្រះពុទ្ធ បានសិក្សាអរូបជ្ឈានទី៣និងទី៤អំពីគ្រូ២អង្គ គឺអាឡារកលមមុនដំបូង និង ឧទ្ទករាមបុត្តជាចុងក្រោយ មុនពេលដែលព្រះអង្គ បានសម្រេចការត្រាស់ដឹង ។ គ្រូទាំង២អង្គនេះប្រហែលជាអ្នកបួស ក្នុងប្រពៃណីសាសនាព្រាហ្មណ៍ ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ព្រះពុទ្ធទ្រង់ជ្រាបថា អាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ និងនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈ មិននាំផ្លូវទៅកាន់ព្រះនិព្វានឡើយ ហើយព្រះអង្គក៏ចាកចេញ ពីគ្រូទាំង២នោះទៅ ។ ព្រះពុទ្ធមានព្រះបន្ទូល ក្នុងអរិយបរិយេសនសូត្រថាៈ

ព្រះតេជព្រះគុណ ថាច់ ភោគប្រសូតិឆ្នាំ ១៩៤២ នៅភូមិព្រែកឈូក(Cần Súc) ឃុំកំពង់ប៉េង (Loan Mỹ) ស្រុកផ្សារថ្មី (Tam Bình) ខេត្ត លង់ហោរ (Vĩnh Long) កម្ពុជាក្រោម ។
កំលុងពេល​ឆ្នាំ ១៩៥១ បន្ទាប់ពី​បាន​បង្វឹក​ហាត់​យុទ្ធជន​របស់​ខ្លួន នៅ​សាលា​នាយទាហាន​ជំនាន់​ទី​ ១ ទ្រង់ ចន្ទរង្សី បាន​បញ្ជា​ឱ្យ​កូនទាហាន​របស់​ខ្លួន​ជាង ៨០០ ​នាក់ ចេញ​ធ្វើ​សមយុទ្ធ​ទៅ​ខេត្ត​កោះកុង ដែល​ជា​ទឹកដី​ក្រោម​ការត្រួតត្រា​ដ៏​សំខាន់​មួយ​របស់​ទ្រង់​។ លោក​មេទ័ព ហ៊ឹម ខាន់ ទទួលភារៈ​ដឹកនាំ នាយទាហាន​ទាំងនោះ ចេញពី​សាលា​នាយទាហាន​នៅ​តានៀវ​កាត់តាម​ផ្លូវ​ទៅ​ស្រែអំបិល​។ បើ​តាម ប្រសាសន៍​របស់ លោក នី វ៉ាន់ធី ដែល​ពេល​នោះ ជា​លេខា​លោក មេទ័ព ហ៊ឹម ខាន់ បាន​រៀបរាប់​ឱ្យ យើង​ដឹង​ថា នាយទាហាន​ជំនាន់​ទី ​១ ​ទាំង​ ៨០០ ​នាក់ បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​កាត់តាម​មាត់សមុទ្រ ទៅ​បោះ​ទីតាំង​នៅ​ខ្សាច់ស​អស់​រយៈពេល​មួយ​អាទិត្យ​។ នៅ​ភូមិ​ខ្សាច់ស​នេះ ពួកគេ​ជាថ្មី​ម្ដងទៀត បាន​ប៉ះទង្គិច​ប្រដាប់​អាវុធ​ជាមួយ​ពួក​យួន​វៀតមិញ​បន្តិចបន្តួច​ដែរ​។ ជាក់ស្ដែង​លោក​លេខា នី វ៉ាន់ធី ដែល​មាន​ភារកិច្ច​ជួយ​កិច្ចការ​ផ្សេងៗ​របស់​លោក​មេទ័ព ហ៊ឹម ខាន់ ដូចជា ខាង​កិច្ចការ​រដ្ឋបាល​ផ្សេងៗ និង​ស្ពាយ​ថង់​អាហារ ផែនទី និង​ត្រា​របស់​មេទ័ព ហ៊ឹម ខាន់ ជាដើម​។ លោក​គិត​ថា ពេល​នោះ ពួក​យួន​វៀតមិញ ពិតជា​ត្រៀម​ខ្លួន គុំគួន ចាំ​វាយ​ទ័ព​របស់​ទ្រង់​ចន្ទរង្សី ដូចជា​ពួកគេ​មាន​កំហឹង​ធំដុំ​ពី​កាលណា​អញ្ចឹង​។ នៅ​វេលា​ថ្ងៃ​មួយ ពេល​ដែល​គាត់​ទៅ​ដង​ទឹក គាត់​ត្រូវ​បាន​ពួក​យួន​វៀតមិញ​ដេញ​បាញ់​។ គាត់​ខំ​ប្រឹង​រត់គេច​ពី​ការ​តាម​ចាប់​នេះ រហូត​មិន​ដឹង​ខ្លួន​ថា ជ្រុះ​ត្រា​របស់​មេទ័ព ហ៊ឹម ខាន់ បាត់​តាំង​ពី​ពេលណា ឬ​នៅ​កន្លែងណា​។ បន្ទាប់ពី​រត់គេច​ដោះ​ខ្លួន​រួច គាត់​បាន​យក​ដំណឹង​អាក្រក់​នេះ​ទៅ​ប្រាប់​លោក ហ៊ឹម ខាន់ តែ​គាត់​បែរជា ច្រឡោតខឹង ដេញ​បាញ់​លោក​ស្មៀន​ភ័យ​រត់​ស្ទើរ​ស្លាប់​ម្ដង​ទៀត​។ លោក នី វ៉ាន់ធី និយាយ​ការពារ​ដើមហេតុ​នៃ​អំពើ​ដែល​លោក ហ៊ឹម ខាន់ ច្រឡោតខឹង​នឹង​គាត់​ថា ព្រោះ​លោក ហ៊ឹម ខាន់ បារម្ភ​ខ្លាច​ពួក​សត្រូវ ខិលខូច​រើស​ត្រា​នោះ​បាន ហើយ​មាន​គំនិត​អាក្រក់​បន្លំ​ធ្វើ​ជា​កោះហៅ ឬ​បញ្ជា​ឱ្យ​កូនទាហាន​របស់​គាត់ ទៅ​ទី​ណាមួយ ដើម្បី​កម្ចាត់​ពួកគេ​ចោល នាំ​ឱ្យ​មាន​លទ្ធផល​ខ្លោចផ្សា​ពន់ពេក​សម្រាប់​ទ្រង់ ចន្ទរង្សី​។

ឃុំទូកមាសខាងកើត គឺជាឃុំមួយដែលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត នៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយនៅឃុំនោះមានបង្កើតជាសាលារៀន​ ជាច្រើនសំរាប់ក្មេងៗដែលរស់នៅក្នុងនោះ ។បើនិយាយពីស្ថានភាពរស់នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០០ ប្រជាជននៅទីនោះគឺមិនសូវជាជឿនលឿនប៉ុន្មានទេ ពីព្រោះមានអ្នកចេះដឹងតិចតួច[១][២] ខេត្តកំពត។ សព្ចថ្ងៃនេះបើប្រៀបធៀបទៅនឹងឆ្នាំ២០០០ គឺវាមានភាពផ្ទុយស្រលះពីមុន ព្រោះពេលនេះមាន អ្នកដឹកនាំជាច្រើនមានភាពវៃឆ្លាតបានធ្វើអោយ ឃុំទូកមាស​ អាចបង្កើតសាលារៀនគឺសាលាបឋមសិក្សាស្រែកាន់និងអនុវិទ្យាល័យស្រែកាន់ដែលអាចអោយកុមារចូលរៀនបានស្ទើរទូទាំងឃុំ ដែលអាចកាត់បន្ថយអត្រាការមិនចេះអក្សរបានមួយភាគធំរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងឃុំនឹងបានកាត់បន្ថយ​ការចំណាយផ្សេងៗក្នុងកាធ្វើដំណើរទៅរៀននៅសាលាឆ្ងាយពីផ្ទះ។។នេះគឺជាសមិទ្ធផលល្អសំរាប់ប្រទេសជាតិក្នុងការជួយអភិវត្តន៏ប្រទេសលើគ្រប់វិស័យ[៣]។ ដោយឡែកនៅក្នុងចំនោមភូមិទាំងនោះមានភូមិមួយគឺភូមិមួយមានសាលាសំណាក់សំរាប់ធ្វើជាពិធីបុណ្យផ្សេងៗ និងមានការប្រជុំ ដោះស្រាយរាល់ចំណោទបញ្ហារ​បស់ប្រជាពលរដ្ធ និងមានការបង្រៀនអក្សរ ចំរៀងដល់កុមារនៅទីនោះទៀតផង។ដោយសារមនុស្សគ្រប់ៗរូបចេះរួមសាមគ្គីជាធ្លុងមួយដូចជានៅក្នុងភូមិដែលរៀបរាប់ខាងលើបង្កើតជាកន្លែងជាច្រើនសំរាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។យ៉ាងណាមិញប្រទេសយើងទើបតែបានរួចផុតពីសង្រ្គាម ដូចនេះហើយនៅគ្រប់កន្លែងទាំងអស់នៅប្រទេសកម្ពុជាសុទ្ធតែត្រូវការកែប្រែ បង្កើតជាសាលារៀន មន្ទីពេទ្យ ស្ពាន ថ្នល់ គ្រប់កន្លែង ដើម្បីអោយមនុស្សជំនាន់ក្រោយ និង មនុស្សរស់នៅបច្ចុប្បន្នមានភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិត។

ទាំង៤នេះ មិនឆ្លងទៅលោកុត្តរៈ បានឡើយ ។ ព្រោះថាមហា កុសលទាំង៨នេះ កើតឡើងក្នុង សន្តានបុថុជ្ជន និងសេក្ខបុគ្គល តាំងពីសោតាបត្តិមគ្គ ដល់អរហត្តមគ្គ អស់
ប្រជាជនស្រុកបន្ទាយមាសអូរតូចភាគច្រើនកាន់សាសនាព្រះពុទ្ធសាសនា ។ ប្រជាជនភាគច្រើនដែលកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាតែងតែប្រាស្រ័យទាក់ទង់គ្នាជួយទុក្ខទុរះគ្នាទៅវិញទៅមកដូចជាក្នុងពិធីរៀបអាពាពិពាហ៌ ក្នុងពិធីបុណ្យទាននឹងពិធីបុណ្យដទៃទៀតដែលមាននៅក្នុងភូមិ(បុណ្យភូមិ បុណ្យឡើងផ្ទះ បុណ្យឆ្លងផ្លូវ បុណ្យអ្នកតា )។

បញ្ជាក់ដំបូងជាភាសាអង់គ្លេសនៅដើមសតវត្សទី 17, ពាក្យ ជើងកាមេរ៉ា មកតាមរយៈការ Latin tripodis (GEN of tripus),ដែលជា romanization នៃ [ភាសាក្រិ [| ភាសាក្រិច]] τρίπους ( tripous ), "បីជើង" (<តូច> GEN </ small> τρίποδος tripodos )ទីបំផុតពី τρι- ( tri- ), "បីដង" (ពី τρία Tria , "បី") πούς ( pous ), "ជើង" ។សំណុំបែបបទបញ្ជាក់ដំបូងបំផុតនៃពាក្យនេះគឺ Mycenaean​ ភាសាគ្រិច អង្គការតម្លាភាពរី-po , សរសេរជាតួអក្សរ Syllabics [ខលីនែអ៊ែរ] [] ។

ISO 3166-1 alpha-2 — កូដប្រទេសដែលមានអក្សរ២តួ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយជាងគេក្នុងចំណោមក្រុមទាំង៣ និងជាពិសេសប្រើលើប្រព័ន្ធអុីនធឺណែត សម្រាប់ កូដដូមែនប្រទេស Internet's country code top-level domains (តែមានករណីលើកលែង១ចំនួនតូច) ។

ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ នៅ​ក្នុង​រយៈ​កាល​ខ្លី​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ចិន និង​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ជប៉ុន​មិន​ជា​បារម្ភ​ខ្លាំង​ពេក​ទេ។ ក៏ប៉ុន្តែ ទាំង​សង​ខាង​មើល​ឃើញ​ថា គ្រោះថ្នាក់​យោធា​នឹង​អាច​កើត​ឡើង​នា​រយៈ​កាល​វែង បើ​សិន​ជា​ពុំ​មាន​ពី​ឥឡូវ​នេះ​ទៅ​ទេ កិច្ចសន្ទនា​យុទ្ធសាស្ត្រ​ស្តី​ពី​បញ្ហា​សន្តិសុខ​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ។ តែ​កិច្ចសន្ទនា​បែប​នេះ ពិបាក​នឹង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​បាន ព្រោះតែ​មូលហេតុ​ពីរ​យ៉ាង។ ទីមួយ គឺ​មក​ពី​ប្រទេស​អាស៊ី​ទាំង​ពីរ​នេះ​គ្មាន​ព្រំដែន​ដី​គោក​ជាប់​គ្នា ហើយ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ថ្នាក់ដឹកនាំ​ចិន​ឲ្យ​អាទិភាព​ទៅ​លើ​តែ​ដំណោះស្រាយ​បញ្ហារ​វាង​ចិន​និង​ ប្រទេស​ជិត​ខាង​របង​តែ​មួយ ដូច​ជា​ឥណ្ឌា និង​រុស្ស៊ី​ជា​ដើម។ ទីពីរ គឺ​មក​ពី​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ចិន​ហា​មាត់​និយាយ​ផ្ទាល់​អំពី​បញ្ហា​សន្តិសុខ​ ជាមួយ​ថ្នាក់ដឹកនាំ​ជប៉ុន​មិន​កើត ដោយហេតុតែ សម្ពន្ធភាព​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​និង​ស្អិតល្មួត​ខ្លាំង​ពេក​រវាង​ជប៉ុន​និង​ សហរដ្ឋអាមេរិក។ បាន​ន័យ​ថា ចំពោះ​ថ្នាក់ដឹកនាំ​ចិន អាមេរិក​ជា​មេខ្លោង​ធំ​របស់​ជប៉ុន ម្ល៉ោះ​ហើយ​ចិន​មិន​ព្រម​អង្គុយ​ទល់​មុខ​ជប៉ុន​ទេ តែ​ចង់​អង្គុយ​ទល់​មុខ​សហរដ្ឋអាមេរិក​តែ​ម្តង ដើម្បី​ជជែក​អំពី​រាល់​បញ្ហា​សន្តិសុខ​ដែល​ទាក់ទង​នឹង​ប្រទេស​ជប៉ុន។

ភូមិបរិវាស៖គឺជាភូមិមួយនៅក្នុង​ឃុំសំរោងលើព្រមទាំងមានមនុស្សរស់នៅច្រើនកុះករ ហើយមនុស្សភាគច្រើនប្រកបមុខរបរកសិកម្មដូចជា៖ (ធ្វើស្រែចំការ ដាំដំនាំបន្ទប់បន្សំផ្សេងៗទៀត​) ។ ហើយកាលពីឆ្នាំ(២០០២)មនុស្សនៅភូមិនេះភាគច្រើនធ្វើស្រែដោយប្រើគោសំរាប់ភ្ជួរស្រែ មួយចំនួនតូចទៀត​ប្រើក្របីសំរាប់ភ្ជួររាស់​។ សំរាប់បច្ចុប្បន្ននេះមនុស្សភាគច្រើនមានជីវភាពធូធារជាងមុនច្រើនណាស់ ដោយសារតែមនុស្សភាគច្រើនយល់ដឹងពីរបៀបនៃការប្រកបរបរចិញ្ជឹមជីវិត ដូចជា៖ អ្នកខ្លះដំាដំនំាបន្លែ(ស្ពៃ ត្រលាច ត្រសក់ ខ្ទឹមស្លឹក ពោត ល្ពៅជាដើម។ ហើយបន្លែទំាងនេះពួកគេយកទៅដាក់លក់នៅលើទីផ្សារ បានតម្លៃខ្ពស់សមរម្យដែលអាចទទួលយកបាន ដោយសារតែបន្លែទាំងនេះមិនមានជាតិគីមីច្រើន ទើបឈ្មួញទាំងនោះចូលចិត្តទិញ យកទៅលក់បន្តសំរាប់ជីវភាពពួកគេបានរើកចំរើនដួចគ្នា។ ហើយក្នុងភូមិនេះភាគច្រើនគេលក់ឥវ៉ានចាប់ហួយផ្សេងៗនិងអ្នកខ្លះលក់បបរ បឆែវ ព្រមទាំងរបស់ញុំជាច្រើនទៀតដើម្បើយកប្រាក់កំរៃ​ដែលបានចំនេញនោះមកផ្គត់ផ្គង់គ្រួសាររបស់ពួកគេ។​យ៉ាងណាមិញទ្បួវនេះមនុស្សមួយចំនួនធំក្នុងភូមិភាគច្រើនធ្វើស្រែចំការដោយប្រើគោសំរាប់ភ្ជួររាស់ស្រែចំការ តែមួយចំនួនតូចប្រើគោយន្ដសំភ្ជួររាស់ស្រែចំការរបស់ពួកគេ។ សំរាប់ក្មេងៗវិញពេលល្ងាចទ្បើងជិះកង់ដើរលេងមកក្បែរតូបអ្នកលក់ដូរហើយពួកគេរសប្បាយរីករាយខ្លាំងណាស់
​​​​​​​​​​​​ផែនដី​មានភាព​ស្រស់ស្អាត​ទៅបាន​អាស្រ័យ​មាន​ខ្យល់អាកាស​បរិសុទ្ធ ទឹកមិនកខ្វក់ សំបូទៅដោយព្រៃឈើសត្វព្រៃ​ ​និងបក្សាបក្សីស្រែកយំយ៉ាងខ្ញៀវខ្ញាររំពងអើងកងទាំងអស់នេះ​។ ហើយដែលជាសប្បត្តិបរិស្ថានធម្មជាតិ​ដែលយើងត្រូវរួមគ្នាថែរក្សា​ដើម្បីសម្រស់នៃពិភពលោកទាំងមូល។ប៉ុន្តែ​បើយើង​មិនបានគិតដល់​បញ្ហាមួយ​ចំនួនដែល​ធ្វើអោយប៉ះពាល់​ដល់បរិស្ថាន​ទេនោះ​យើងនឹង​បាត់បង់​នូវអំណោយធម្មជាតិ​យ៉ាងស្រស់បំព្រងនេះ​​ជាមិនខាន។ ហើយដើម្បីរក្សានូវភាពស្រស់ស្អាតពិភពលោកទាំងនោះយើងត្រូវជៀសវាង​នូវគោលការខាងក្រោមនេះអោយខានតែបាន៖

ទស្សនាវដ្ដី គឺជាការបោះពុម្ភផ្សាយសមូហភាព មានអ្នកនិពន្ធច្រើន ចំណងជើងតែមួយ ហើយចេញផ្សាយទៅតាមការតំណាក់កាលបន្តបន្ទាប់ (១អាទិត្យម្ដង ២អាទិត្យម្ដង ១ខែម្ដង ២ខែម្ដង ៣ខែម្ដង ៦ខែម្ដង ១ឆ្នាំម្ដង...) ទស្សវដ្ដីមានមុខងារ៖ ផ្ដល់ព័ត៌មាន អប់រំស្រាវជ្រាវ អានកំសាន្ត ឃោសនាពាណិជ្ជកម្ម ។ ហើយចែកប្រភេទ ទស្សនាវដ្ដីស្ដីពីព័ត៌មានទូទៅ និងនយោបាយ ទស្សនាវដ្ដីស្ដីពីព័ត៌មានទូទៅ និងទស្សនាវដ្ដីឯកទេស។

- ស្ថានភាពរួមនៃការចូលរួមរបស់ស្ដ្រីក្នុងការលើកកម្ពស់ការ​អភិវឌ្ឍ​ តាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ និងស្ថានភាពរបស់កុមារនៅក្នុង​ដែន​សមត្ថកិច្ចរបស់ក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត

This is in stark contrast to the media climate prior to the 20th Century, where the media market was dominated by smaller newspapers and pamphleteers who usually had an overt and often radical agenda, with no presumption of balance or objectivity.

ការ​ប្រជែង​ឥទ្ធិពល​គ្នា​រវាង​ចិន​និង​ជប៉ុន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ជា​ពិសេស​នៅ​ អាស៊ី​អាគ្នេយ៍។ ជាក់ស្តែង នៅ​ខែ​មករា​ឆ្នាំ​១៩៩៧ ជា​លើក​ទី​មួយ​បង្អស់ នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ជប៉ុន​សម័យ​នោះ គឺ Ryutaro Hashimoto ស្នើ​អាស៊ាន​ឲ្យ​បង្កើត​ជំនួប​កំពូល​មួយ​ឆ្នាំ​ម្តង​រវាង​អាស៊ាន​និង​ជប៉ុន។ ប៉ុន្តែ កាល​ណោះ​អាស៊ាន​រារែក បារម្ភ​ខ្លាច​ចិន​អាក់អន់​ចិត្ត។ នៅ​ទី​បំផុត អាស៊ាន​សម្រេច​ចិត្ត​អញ្ជើញ​ជប៉ុន ចិន និង កូរ៉េខាងត្បូង មក​ចូល​រួម​ជា​លើក​ទី​មួយ​បង្អស់​ក្នុង​ជំនួប​កំពូល​របស់​គេ នៅ​ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៩៧ ។ គឺ​ជា​ការ​ផ្តើម​ចាប់​បដិសន្ធិ​ឡើង​នៃ​អ្វី ដែល​គេ​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ថា​«អាស៊ាន+៣»។ អាស៊ាន+៣ ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ជា​ផ្លូវការ មួយ​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក គឺ​នា​ឱកាស​ជំនួប​កំពូល​នៅ​ហាណូយ​ប្រទេស​វៀតណាម​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩៨ ពីព្រោះ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៨​នោះ ប្រទេស​អាស៊ី​មួយ​ចំនួន​ជួប​នឹង​ការ​ប្រែប្រួល​នយោបាយ។ នៅ​ឥណ្ឌូណេស៊ី របប​ផ្តាច់ការ​របស់​Suharto ដួល​រលំ នៅ​ម៉ាឡេស៊ី នាយករដ្ឋមន្ត្រី​Mahathir ដក​ឧបនាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​Anwar ដែល​ក្លាយ​ជា​គូប្រជែង​ចេញ​ពី​តំណែង នៅ​កូរ៉េខាងត្បូង Kim Dae Jung ជាប់​ឆ្នោត​ជា​ប្រធានាធិបតី នៅ​ជប៉ុន​Ryutaro Hashimoto ត្រូវ​បង្ខំ​ចិត្ត​លាលែង​ពី​តំណែង​នាយករដ្ឋមន្រ្តី។ ការ​ប្រែប្រួល​នយោបាយ​ទាំង​អស់​នេះ និង​វិបត្តិ​ហិរញ្ញវត្ថុ​អាស៊ី បាន​តម្រូវ​ឲ្យ​បង្កើត​ឡើង​យ៉ាង​លឿន​រហ័ស ជំនួប​កំពូល​អាស៊ាន​បូក+៣ នេះ​ឡើង ដើម្បី​ជា​ឱកាស​ឲ្យ​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​អាស៊ី​ផ្តោះប្តូរ​យោបល់ និង​សាកល្បង​រក​ដំណោះស្រាយ។

១.អំណាចនិតិបញ្ញត្តិ ជាអំណាចធ្វើច្បាប់ កែច្បាប់ និងលុបច្បាប់ ។ អំណាចនិតិបញ្ញត្តិ ត្រូវប្រគល់ ទៅឲ្យសភាពីរជាន់ ជាអ្នកកានើកាប់ គឺសភាអភិជន (សភាជាន់ខ្ពស់) និងសភាប្រជារាស្ត្រ (សភាជាន់ទាប) ។ ក្រៅពីបង្កើត ឬលុបច្បាប់ អំណាចនេះ នៅមានតូនាទី ជាអ្នកតាមដាន ត្រួតពិនិត្យ ការប្រតិបត្តិ របស់ព្រះរាជា និងមានតួនាទី ជាអ្នកកាត់ក្តី វិនិច្ឆ័យទៅលើសកម្មភាព ប្រតិបត្តិ ក្នុងសង្គមទាំងមូល ។

អត្ដញ្ញុតា ភាវៈជាអ្នកដឹងខ្លួនថា យើងមានជាតិគោត្រត្រកូលយ៉ាងនេះ សក្ដិយសសម្បត្ដិបរិវារប៉ុណ្ណេះ ចំណេះវិជ្ជានូវធម៌ត្រឹមប៉ុណ្ណេះៗ ហើយត្រូវប្រព្រឹត្ដខ្លួនអោយសមគួរដល់ឋានៈដែលមាននៅយ៉ាងម្ដេចៗនោះ។
នៅក្នុងវត្តនេះពុំមានព្រះសង្ឍគង់នៅទេ។ ព្រះបាទសម្តេច​ព្រះនរោត្តម សីហនុ គង់នៅទៅនោះ ក្នុង​ពេល​ព្រះអង្គសាងព្រះផ្នួស​រយៈពេល​មួយព្រះវស្សា (ថ្ងៃទី១៤កើត ខែទុតិយសាធ ឆ្នាំកុរ នព្វស័ក ព.ស២៤៩០ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី៣១ ខែកក្តដា ឆ្នាំ១៩៤៧)។ ហេតុដូច្នេះ​​ហើយ​​បាន​ជា​​មាន​ពាក្យសាមញ្ញហៅថា ព្រះវិហារព្រះកែវ ពោលគឺឥតមានវត្ត ក្នុងពាក្យនោះទេ។ នៅ​ពេល​ណា​ដែល​ព្រះរាជាទ្រង់ប្រារព្វព្រះរាជពិធីតាមព្រះពុទ្ធសាសនាគឺត្រូវនិមន្តព្រះសង្ឍគង់ពីវត្តដទៃទៀតក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ដូចជានៅវត្តឧណ្ណាលោម វត្តបទុមវត្តី ជាដើម។

ចំណែកក្នុងទេវកថានាគឈ្មោះថា វាសុគិ ដែល​ត្រូវគេចាប់យក​មក​ធើ្វ​ជា​ខែ្ស​សំរាប់​បង្វិលស្នូលនៃ​លោហធាតុដោយ​យកភ្នំមន្ទរមកធ្វើជាប្រដាប់កូរ ដើម្បីយកទឹកអម្រឹត ហើយ​នៅ​ផែ្នកក្បាល​គេ​ឃើញ​​មានពពួកយក្ស​ចំនួន៩២នាក់ និងផែ្នកកន្ទុយគឺមាន ទេវតាចំនួន៨អង្គ កំពុងកាន់កន្ទុយនាគយ៉ាងណែននៅនឹងដៃ ដើម្បីទាញបង្វិលភ្នំនេះឲ្យកើតជាភោគផល។ ដោយសារ​នាគ​មាន​សារសំខាន់​បែបនេះ ទើបគេសងេ្កតឃើញ​ស្ថាបត្យករ​យើងឆ្លាក់នៅតាម ខ្លោងទ្វារ ផែ្តរ ស៊ុម ហោងជាង និង​តាមផ្លូវចូល​វត្តអារាម​និង​ប្រាសាទយ៉ាងច្រើន​តាំងពីសម័យបុរាណ​រហូតដល់​សព្វថៃ្ង។ ចំណែកឯក្នុងជីវភាពរស់នៅប្រចាំថៃ្ងការកសាងស្ពានឆ្លងកាត់ព្រែក ស្ទឹង ទនេ្ល ដើម្បីតភ្ជាប់ប្រព័ន្ធ គមនាគមន៍ និងជាទ្វារទឹកដ៏សំខាន់សំរាប់ការងារកសិកម្មទៀតផង ហើយ​ស្ពាន​ទាំងនោះ​បន្ទាប់​ពី​កសាង​រួច គេតែងរចនារូបនាគលំអផងដែរ។ សំណង់​ស្ពាននាគ​នៅខ្លោងទ្វារអង្គរធំនេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីជំនឿសាសនារបស់សង្គមខែ្មរយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ចំពោះ​ទឹកអម្រឹត​ដែលជាវត្ថុ​ស័ក្តិសិទ្ធិ​អាច​ជួយ​ឲ្យ​មនុស្ស​រួចផុតពីជំងឺបៀតបៀនឧបទ្រព្យចង្រៃ មានសិរី សួស្តី ជាពិសេសមានជីវិតអមតៈទៀតផង លើសពីនេះទៀតសំណង់ស្ពាននេះ ក៏មិនខុសបែ្លកពីស្ពាន នានាដែរ គឺ​បានឆ្លុះបញ្ចាំង​ពី​ការរីកចំរើន នៃប្រព័ន្ធគមនាគមន៍ទ្វារទឹកដែលជាប្រភព នៃការងារកសិកម្ម និង​ទំនៀមទំលាប់​ប្រពៃណី​របស់​ជាតិសាសន៍ខែ្មរ​ដែល​និយមឆ្លាក់​រូបនាគ​នៅ​តាម​វត្តអារាម សំណង់ប្រាសាទ និង ទីសាធារណៈនានា។

Note that one bank can seem to have more than one bank identifier in a given country for separation purposes. Bank of East Asia separates its representative branch in the US and its US-based operations for local customers into BEASUS33xxx (following the code used in its home country) and BEAKUS33xxx respectively. This differs from its local mainland China operations which are also BEASCNxxxxx following Hong Kong rather than having a separate identifier code.

Some television news shows experimented with alternative formats, and many TV shows that claimed to be news shows were not considered as such by traditional critics, because their content and methods do not adhere to accepted journalistic standards. National Public Radio, on the other hand, is considered a good example of mixing straight news reporting, features, and combinations of the two, usually meeting standards of high quality. Other U.S. public radio news organizations have achieved similar results.

ពហុកីឡាដ្ឋានសុផាចាឡាសៃ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាពហុកីឡាដ្ឋានជាតិថៃ។ វាជាពហុកីឡាដ្ឋានពហុប្រយោជន៍ ដែលមានទីតាំងនៅទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ។ បច្ចុប្បន្ន វាត្រូវបានប្រើប្រាស់ភាគច្រើនសំរាប់ការប្រកួតកីឡាបាល់ទាត់។ ពហុកីឡាដ្ឋាននេះធ្វើការប្រារព្ឋកីឡា អាស៊ីហ្គេម ឆ្នាំ ១៩៦៦ ១៩៧០ និង ១៩៧៨។

ការដែលសង្គមខ្មែរយើង និយមនិយាយថា វាលស្រែខៀវស្រងាត់ ឬ ភ្លើងខៀវ ជំនួសប្រយោគថា វាលស្រែបៃតងស្រងាត់ ឬ ភ្លើងបៃតង នោះ គឺបណ្តាលមកពីមូលដ្ឋានដំបូង ក្នុងការផ្តល់ជម្រៅអត្ថន័យ នៃមធុរសសោភ័ណវាចា និងជាទំនៀមទំលាប់ពិសេស របស់អ្នកស្រុកដែលមានដើមកំណើត នៅខេត្តបាត់ដំបង ដូចជា ៖
ក្នុងឆ្នាំ ២០០៦ នេះ ខេត្តក្រចេះទទួលបានបរិមាណទឹកភ្លៀងកំពស់ ១៧១៨៦ ម.ម បៀ្របធៀបឆ្នាំ ២០០៥ កើនទើ្បង ៣៤៨៥០ ម.ម និងទឹកជំនន់ទនេ្លមេគង្គមានកំពស់អតិបរិមា ២១១៩ ម ធ្វើអោយ យើងជួបការលំបាកដល់ការងារបង្កបង្កើនផលដូចជា ការរាំងស្ងួតដោយកនែ្លងក្នុងរដូវ ស្ថានភាពទឹកជំនន់បានជន់ទើ្បង ២ លើកផ្ទួនៗគ្នា និងនៅចុងរដូវមានទឹកជំនន់ទឹកភ្លៀង សត្វល្អិតបំផ្លាញ។

(ស្រង់ពី​សារណា​បញ្ចប់​បរិញ្ញាបត្រ​ប្រវត្តិវិទ្យា ស្ដីពី​ប្រធានបទ "ស្វែងយល់​ពីចលនា​ខ្មែរឥស្សរៈ ករណី​សិក្សា​អំពី​អតីត​អ្នកតស៊ូ​ខ្មែរឥស្សរៈ នី វ៉ាន់ធី" របស់​លោក "ថា លាងអាង"​។)

​ប្រវត្តិសាស្ត្រសង្រ្គាមជូរចត់របស់ប្រទេសខ្មែរបានកើតឡើងអស់រយៈពេលជាច្រើនស.វ មកហើយ ហើយការបាត់បង់ទឹកដីនិងប្រាង្គប្រាសាទរបស់ខ្មែរក៏មានច្រើនដែរ ដែលក្នុងនោះ មានប្រាសាទជាច្រើនស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសថៃ ។ តាមរយៈសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាចក្រភពកម្ពុទេសបាន លើកឡើងថាក្នុងបញ្ជីប្រាសាទ ដែលនិងយកមកអត្ថាធិប្បាយ នូវក្នុងទំព័រខាង មុខនេះគេមិនបានរៀបរាប់ នូវស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទ នាសម័យបុរេអង្គរទេ បញ្ហានេះ នឹងត្រូវសិក្សាក្នុងសៀវភៅផ្សេងមួយទៀត ដែលពាក់ព័ន្ធទៅ នឹងមត៌កវប្បធម៌ខ្មែរនាសម័យបុរេអង្គរ ក្នុងព្រះរជាណាចក្រថៃបច្ចុប្បន្ន ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ក្រៅពីសំណង់ប្រាសាទ គេឃើញមានផ្លូវ ថ្នល់ បារាយណ៏ ស្ពាន អណ្ដូង ព្រមទាំងព្រះដិមាតូចធំជាច្រើន នៅពាសពេញដេរដាសទូទាំងទឹកដីខ្មែរ ។ រីឯប្រាសាទសម័យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ភាគច្រើន គឺវត្ត អារាមមហាយាន ដែលមានប្រាង្គប្រធានតែមយនៅចំកណ្ដាល ដូចជាវត្តមហាធាតុ នៅខេត្តរាជបុរី លពបុរី វត្តកំផេងលែង ជាដើម ។ ក្រោពីវត្តមហាយាន ទាំងនោះ គេឃើញមានមន្ទីរពេទ្យ ឬអរោគសាលា និងធម្មសាលា ដែលមានលក្ខណៈខុសពីវត្តបន្តិច ។
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ៦០០០មុនគ.សនៅអាស៊ី់អាគ្នេយ៍គេសង្កេតឃើញថាមានការប្រកបមុខរបរកសិកម្ម តាមតំបន់ដែលមានជីជាតិ។ជាមួយនេះផងដែរមនុស្សក៏បានចិញ្ចឹមសត្វបន្ដិចម្ដងៗដែរ។អ្នកប្រាជ្ញបុរាណវត្ថុវិ់ទ្យាបានរកឃើញស្លាកស្លាមបញ្ជាក់ថាបច្ចេកទេសធ្វើកសិកម្មនេះបានមកពីអ្នកចំនូលថ្មីមានពូជឥណ្ឌូនេស៊ីយាងមកពីប្រទេសឥណ្ឌារឺចិនភាគខាងជើង ។

ភូមិព្រៃក្រឡាជាភូមិដែលស្ថិតនៅក្នុង​ ឃុំទូកមាសខាងលិច ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត ដែលធ្វើដំណើរមកពីក្រុងភ្នំពេញតាមផ្លូវ ជា​តិ​លេ​ខ​​​​​៣៣​​​​ នៅភូមិនេះមានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណ៨០គ្រួសារ​ហើយ​ប្រជាជន​ចេះស្រលាញ់​គ្នាទៅវិញ​ទៅ​មកនិងមិនដែលមានជម្លោះកើតឡើងទេ ប្រជាជន​ក្នុងភូមិនេះ​ភាគ​ច្រើន​ប្រកប​មុខ​របរលក់​ដូរនិងកាត់ដេរនិងធ្វើស្រែចំការភាគតិច​ហើយនៅក្នុងភូមិមានអគ្គីសនីប្រើប្រាស់គ្រប់គ្រាន់ ក្មេងៗចាប់ពីថ្នាក់ទី៦ចុះនាំគ្នាមករៀននៅនៅសាលាព្រៃក្រឡាព្រោះសាលាស្ថិតនៅ​ចំកណ្ដាលនៃ​ភូមិ​និងមានអគារសិក្សាចំនួន៤ខ្នងមានទីធ្លាធំទូលាយងាយស្រូលក្នុងការសិក្សារៀនសួត្រ ហើយសិស្សានុសិស្ស​ចាប់ពី​ថ្នាក់ទី៧​ ឡើងទៅ​នាំគ្នា​​ទៅរៀននៅវិទ្យាលយ័ទូកមាសទាំង​​អ​ស់ ហើយសិស្ស​នៅ​ជិត​​ភូមិព្រៃក្រឡាដូចជាភូមិក្រាំដូង ភូមិសំពរ័ ភូមិព្រៃធំ ភូមិស្រែកាន់ ​ក៏ទៅ​រៀន​នៅ​ទីនោះ​ដែរ​ សាលាមានអគារចំនួន៨ខ្នងដែល២ខ្នងជាអគារពីរជាន់ មានកន្លែងកន្លែងផ្ញើរកង់និងម៉ូតូ កន្លែងលេងបាល់ទាត់ បាត់ប៉ះ បាល់ទះដោយសារតែនៅក្នុងភូមិមានការអភិវឌ្ឍន៏សិស្សភាគច្រើនជិសម៉ូតូមករៀន

General Dong Zhuo (d. 192 AD) found the young emperor and his brother wandering in the countryside. He escorted them safely back to the capital and was made Minister of Works, taking control of Luoyang and forcing Yuan Shao to flee. After Dong Zhuo demoted Emperor Shao and promoted his brother Liu Xie as Emperor Xian, Yuan Shao led a coalition of former officials and officers against Dong, who burned Luoyang to the ground and resettled the court at Chang'an in May 191 AD. Dong Zhuo later poisoned Emperor Shao.

ទ្រឹស្តីបទពីតាករ​​គឺ​ជា​ទ្រឹស្តីបទ​ធរណីមាត្រ​​សិក្សា​ពី​ទំនាក់ទំនង​ជ្រុង​ទាំង​បី​នៃ​ត្រីកោណកែង​ (ត្រីកោណដែលមានមុំមួយជាមុំកែង) ។ ទ្រឹស្តីបទនេះ​ត្រូវបាន​ហៅ​ដោយ​យក​ឈ្មោះ​តាម​គណិតវិទួក្រិច លោក ពីតាករ នៃ សាម៉ូស (Pythagoras of Samos) ។

ម្យ៉ាងទៀត ខាងស្ដេចបានបញ្ជាអោយយករាជប្រកាសទៅបិទនៅតំបន់សត្រូវកាន់កាប់ ថាបើជនណាមានចិត្តស្មោះត្រង់ព្រមចុះចូលបម្រើព្រះអង្គពីឥឡូវទៅ ព្រះអង្គនឹងលើកទោសអោយ តែបើផ្ទុយទៅវិញកាលណាស្រុករាបទាបហើយ ព្រះអង្គនឹងទុកជាក្បត់ហើយត្រូវទទួលទៅសជាទម្ងន់ មានការដាក់អោយទៅជាអ្នកងារជាដើម ។
គ្រឹះនៃការបង្រៀនព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទបែកចេញមកអំពី វិភជ្ជវាទ Vibhajjavada (ទ្រឹស្តីនៃការធ្វើវិភាគ) ដែលតមកអំពីស្ថាវិរៈ (ឬការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ) ក្នុងជំនាន់ពេលធ្វើសង្គាយនាលើកទី៣ ព.ស២៩៤ ក្នុងរជ្ជកាលមហាអធិរាជអសោក នៃប្រទេសឥណ្ឌា។ វិភជ្ជវាទិន (អ្នកកាន់វិភជ្ជវាទ) សំគាល់ខ្លួនថាជាអ្នកបន្តប្រពៃណីស្ថាវិរៈ ហើយបន្ទាប់ពីសង្គាយនាលើកទី៣មក ក៏នៅតែបន្តហៅការរៀនសូត្រ ថាជាស្ថាវិរថេរៈ (ព្រឹទ្ធាចារ្យ) ។ ទ្រឹស្តីរបស់វិភជ្ជវាទិន ប្រហែលគ្នានឹងស្ថាវិរៈជំនាន់ចាស់ដែរ ប៉ុន្តែមិនដូចគ្នាទាំង ស្រុងទេ ។ ក្រោយពេលធ្វើសង្គាយនាលើកទី៣មក ដោយមកមានពីទីតាំងឆ្ងាយ ៗ ពីគ្នា ជាហេតុបណ្តាលឲ្យវិភជ្ជវាទិន អភិវឌ្ឍន៍បន្តិចម្តងៗជា៤ពួកៈ មហីសាសកៈ១ Mahisasaka កាស្យបីយៈ១ Kasyapiya ធម្មគុប្តកៈ១ Dharmakuptaka និងតាម្របនីយៈ១ Tamraparniya ។ ថេរវាទចុះមកអំពីតាម្របនីយៈ ដែលមានន័យថា ពូជពង្សជនជាតិស្រីលង្កា ។ ប្រភពខ្លះអះអាងថា មានតែថេរវាទទេដែលអភិវឌ្ឍន៍មកពីវិភជ្ជវាទិនផ្ទាល់ ។ តាមរយៈអ្នកស្រាវជ្រាវព្រះពុទ្ធសាសនា អា.កា វរដេរ A.K. Warder ថេរវាទរីកដុះដាលទៅខាងត្បូងទាំងពីអវន្តិ (Avanti) ទៅក្នុងមហារស្រ្ត (Maharastra) និងអន្ធរៈ (Andhra) ដល់ចូឡាប្រទេសកន្ចិ (Kanchi) ហើយនិងសីឡន (Ceylon)។ គេបានរក្សា ទីកន្លែងនៅអវន្តិហើយ និងទឹកដីថ្មីរបស់គេមួយរយៈពេល ប៉ុន្តែគេប្រមូលគ្នាបន្តិចម្តងៗ នៅតំបន់ខាងត្បូង គឺ មហាវិហារ ក្នុងអនុរទ្ធបុរៈធានីរបស់ប្រទេសសីឡន ដែលក្លាយទៅជាមជ្ឈមណ្ឌលសំខាន់ នៃប្រពៃណីរបស់គេ អវន្តិជាមណ្ឌលទី២ ហើយតំបន់ខាងជើង ត្រូវបោះបង់ចោល ទៅឲ្យក្រុមសិក្សាដទៃទៀត ។ មានពត៌មានតិចតួចណាស់ ដែលប្រាប់អំពីព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តក្រោយ ហើយគេមិនដឹងថាថេរវាទត្រូវបាត់បង់ពីប្រទេសដើម តាំងពីពេលណាមកទេ ។

ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រគឺជាឧបករណ៍ដែលអាចត្រូវបានណែនាំឱ្យអនុវត្តការសំណុំបំពានប្រតិបត្តិការដោយស្វ័យប្រវត្តិនព្វន្ធឬឡូជីខលមួយ។ សមត្ថភាពនៃកុំព្យូទ័រទៅតាមលំដាប់នៃការប្រតិបត្ដិការដែលហៅថាកម្មវិធីមួយដែលធ្វើឱ្យកុំព្យូទ័រយ៉ាងខ្លាំងអនុវត្តទៅជួរធំទូលាយនៃភារកិច្ច។ កុំព្យូទ័របែបនេះត្រូវបានប្រើជាប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងមួយសម្រាប់ពូជធំទូលាយណាស់នៃឧបករណ៍ឧស្សាហកម្មនិងអតិថិជន។ នេះរួមបញ្ចូលទាំងឧបករណ៍គោលបំណងពិសេសធម្មតាដូចជាចង្ក្រានកំដៅម្ហូបនិងការត្រួតពិនិត្យពីចម្ងាយឧបករណ៍ដូចជាមនុស្សយន្តរោងចក្រឧស្សាហកម្មនិងការរចនាកុំព្យូទ័របានជួយនោះទេប៉ុន្តែនៅក្នុងឧបករណ៍គោលបំណងទូទៅដូចកុំព្យូទ័រផ្ទាល់ខ្លួននិងឧបករណ៍ចល័តដូចជាទូរស័ព្ទទំនើប។ អ៊ិនធឺណិត្រូវបានរត់នៅលើកុំព្យូទ័រហើយវាបានភ្ជាប់រាប់លាននាក់នៃកុំព្យូទ័រផ្សេងទៀត។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំដងបុរាណ, ឧបករណ៍ដោយដៃធម្មតាដូចជា abacus ដែលបានជួយប្រជាជនក្នុងការធ្វើការគណនា។ ដើមបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម, ឧបករណ៍មេកានិចមួយចំនួនត្រូវបានសាងសង់ឡើងដើម្បីប្រើភារកិច្ចធុញទ្រាន់យូរមកហើយ, ដូចជាការណែនាំលំនាំសម្រាប់កីតម្បាញ។ ម៉ាស៊ីនអគ្គិសនីទំនើបបានមានឯកទេសគណនាអាណាឡូកក្នុងដើមសតវត្សទី 20 ។ ម៉ាស៊ីនគណនាឌីជីថលដំបូងអេឡិចត្រូនិត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងអំឡុងពេលសង្រ្គាមលោកលើកទី II ។ ល្បឿនអំណាចនិង versatile នៃកំព្យូទ័របានកើនឡើងច្រើននិងជាបន្តចាប់តាំងពីពេលនោះមក។

ឧច្ចាសយនមហាសយនា វេរមណី សិក្ខាបទំ សមាទិយាមិ។ ខ្ញុំព្រះករុណា សូមសមាទាននូវសិក្ខាបទ គឺចេតនាជាហេតុវៀរចាកសេនាសនៈដ៏ខ្ពស់ (ហួសប្រមាណ) និងសេនាសនៈ​ដ៏ប្រសើរ។

ការពារនិងថែរក្សាបានយូរអង្វែង នូវឯកសារមានតំលៃកម្ររកបាន និងឯកសារដែលឆាប់ខូចខាត ព្រោះជាឯកសារពុំមានរូបរាង (Soft-Copy) ដែលមិនអាចរងការខូចខាត ឬប៉ះពាល់ទេ។

Asschenfeldt, Christiane. "Copyright and Licensing Issues—The International Commons." In CERN Workshop Series on Innovations in Scholarly Communication: Implementing the Benefits of OAI (OAI3), 12–14 February 2004 at CERN, Geneva, Switzerland. Geneva: CERN, 2004. (video)
ហុង វឿងទីមួយបានបង្កើតឡើងនូវរដ្ឋនៃប្រជាជាតិវៀតចេញ ពីកុលសម្ព័ន្ធទាំង១៥នៃឡាក់វៀតក្នុងការឆ្លើយតបនឹងតំរូវការ នៃសហប្រតិកម្មក្នុងប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រដែលកំពុងតែសាងសង់ ហើយនិងតស៊ូប្រឆាំងនឹងសត្រូវ ។ នេះគឺពិតជាទំរង់ដំបូងមួយមែននៃរដ្ឋដែលមានស្ដេចហុងនៅកំពូល ខាងក្រោមទ្រង់គឺក្រុមជំនុំដែលប្រកបដោយជំនួយការជាច្រើនឡាក់ហ៊ៅ (Lạc Hầu) ។ ប្រទេសចងសម្ព័ន្ធដោយ១៥បូ (តំបន់) តំបន់នីមួយៗត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ ឡាក់ទឿង (Lạc Tướng)ម្នាក់ ជាធម្មតាឡាក់ទឿងគឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សស្ដេចហុង ។ ។ បូមានកូនភូមិនិងភូមិកសិកម្មហូរហែរ ដោយទំនាក់ទំនងបក្សមាតានិយមនិងដឹកនាំដោយ ពួកបូឈិញ (Bộ Chính) (ជាធម្មតាជាព្រឹទ្ធាចារ្យកុលសម្ព័ន្ធស្ត្រី) ។

ពួកខ្មែរក្រហមបានកម្ទេចរចនាសម្ព័ន្ធនីត្យានុកូល និងតុលាការនៃសាធារណរដ្ឋ ។ គ្មានតុលាការ ចៅក្រម ច្បាប់ រឺ ការជំនុំជម្រះក្នុងកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យឡើយ ។ តុលាការប្រជាជន បានចែងនៅក្នុងមាត្រា៩នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញមិនដែលឃើញបានបង្កើតឡើងឡើយ ។ រចនាសម្ព័ន្ធនីត្យានុកូលចាស់ៗត្រូវបានជំនួសមកវិញដោយការអប់រំឡើងវិញ ការសួរចម្លើយ និងមជ្ឈមណ្ឌលសន្តិសុខ ជាកន្លែងដែលពួកមន្ត្រីរដ្ឋការនិងអ្នកគាំទ្រអតីតសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ក៏ដូចគ្នាដែរពួកអ្នកផ្សេងក៏ត្រូវបានឃុំឃាំង និងប្រហារជីវិតចោលដែរ ។

ថ្ងៃមួយព្រះថោងបាននាំពលរេហ៍ ទៅក្រសាលតាមឆ្នេរខ្សាច់កោះ បានយាងទៅដល់ទួលដំបូកគោកធ្លក ដោយហេវ​ហត់​អស់​កម្លាំង ព្រះអង្គ ​ចូល​ទៅ​សម្រាក​ក្រោម​ដើម​ធ្លក ដល់​ពេលរសៀល ទើបព្រះអង្គភ្ញាក់ តែទឹកបានឡើងលិចព័ទ្ធជុំវិញទួលគោកធ្លក ដោយ​មិន​អាច​វិល​ត្រលប់​មកវាំង​ប្រាសាទ​បាន ព្រះ​ថោង​ក៏​ទ្រង់​សម្រាកនៅទីនោះ រង់ចាំពេលទឹកស្រកដកទៅវិញ។ គ្រា​នោះ នា​រាត្រី​ដ៏​សែន​ស្ងាត់​ជ្រងំ ព្រះ​នាង​ធារា​វត្ដី បុត្រី​សេ្ដច​ភុជង្គ​នាគ​បាន​នាំ​អស់​ពួក​ភី​លៀងបរិវារ ចេញមកក្រសាលលេងកំសាន្ដលើកោះគោកធ្លក។ ព្រះ​ថោង​ទត​យល់​ឃើញ​ព្រះ​នាង​កាល​ណា ក៏​លប​លួច​ចាប់​ចិត្ដ​ប្រតិ​ព័ទ្ធ​ស្នេហា​ភ្លាម​។ ក្រោយដែលបានផ្ដោះផ្ដង សាកសួរគ្នាទៅវិញទៅមក ព្រះ​ថោង និង​នាង​នាគ​ក៏​ចាប់​ផ្ដើម​មាន​ចិត្ដ​ស្នេហា​ស្មោះ​ស្ម័គ្រ​នឹង​គ្នា​ទៅ​វិញទៅមក។

លុះដល់ព្រលប់ប្ដីមកពីជីកដំឡូងដល់ហើយសួរថា «កេហ៍អើយ !បានអីស៊ីបាយ?»។ មេនោះឆ្លើយថា «ខ្ញុំបានមាន់ក្រាបមួយសំបុកស្ងោរទុកអោយអ្នក» ប្ដីថា «រៀបបាយមកស៊ី » ។ ប្រពន្ធក៏​លើកបាយ​ទាំងមាន់ក្រាបមកអោយប្ដីស៊ី ប្ដីស៊ីអស់មាន់ហើយធ្វើជាឈឺដេកថ្ងូរហ៊ឹៗ ។ មេនោះអរណាស់ គិតស្មានថាប្ដីឈឺមែន ត្រូវនឹងពាក្យអ្នកតាបង្គាប់ហើយដ្បិតលឺថ្ងូរ ឯប្ដីក៏ធ្វើជាដេកទៅ មេនោះគិតស្មានថាប្ដីស្លាប់ ក៏បើកទ្វារនាំយកសាហាយចូលទៅដេកជាមួយ។ អ្នកទាំងពីរកំពុងតែនិយាយគ្នាប្ដីក៏ក្រោកឡើងអង្អុយហៅប្រពន្ធមកប្រាប់ថា «រងារណាស់ »។ ឯបុរសសាហាយ​ឃើញប្ដីមេនោះក្រោកឡើងអង្គុយដូច្នោះស្ទុះរត់ពុំទាន់ក៏ចូលទៅពួនក្នុងពាងធំមួយ នៅខាងដំនេក សំងំចាំប្ដីនោះដេកខ្លួននឹងចេញពីពាងនោះទៅដេកនឹងស្រីនោះទៀត ។

លើកយោបល់ និងផ្ដល់អនុសាសន៍អំពីការពង្រឹងទំនាក់ទំនងកិច្ចសហ​ការ និងការសម្របសម្រួលរវាងក្រុមប្រឹក្សាប្រភេទផ្សេងទៀត មន្ទីរ អង្គភាពពាក់ព័ន្ធនានា អ្នកផ្ដល់សេវា អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ក្រុម​អ្នកស្ម័គ្រចិត្ដ និងសហគមន៍ ដើម្បីធានាថាសកម្មភាពទាំងឡាយ ត្រូវ​បានគាំទ្រដល់ស្ដ្រី យុវវ័យ និងកុមារ
បានប្រាក់ហើយមេនោះដើរវិលមកផ្ទះវិញ ដល់កណ្ដាលផ្លូវចូលចួនជាយប់ពុំហ៊ានដើរទៅទៀតក៏ឡើងទៅដេកលើដើមឈើធំមួយនៅប្របផ្លូវនោះ។ ឯចោរ ៤នាក់នាយសំពៅដាក់ច្រវាក់ជាប់​ហើយ​ក៏និយាយគ្នាថា «ជើ ! មេនោះហៅពេញជាប្រាជ្ញាធំវាបញ្ឆោតអោយយើងសែងខ្មោចទៅចោលក្នុងព្រៃ ហើយឥលូវវាលក់យើងបានទៀត» ។ ចោរទាំង៤នាក់ខឹងណាស់កាច់ច្រវាក់​បាក់រត់ចេញពីសំពៅដើរឡើងមកលើគោករត់មកទាំងយប់នោះ ចួនជាយប់យូរណាស់ក៏នាំគ្នាឡើង ទៅដេកលើដើមឈើធំ ដែលមេនោះដេក ។ ចោរបីនាក់ឡើងដេកលើមែកដោយខ្លួន ។ ចោរម្នាក់ឡើងទៅក៏ជួបមេនោះ នៅលើចុងឈើ ។ អាចោរនោះថា « អើហងឯងស្លាប់ហើយម្ដងនេះ ហងឯងធ្លាប់តែបញ្ឆោតយើងឥលូវហងឯងរត់ចុះបើរួច ។ មេនោះលើកប្រាក់បង្ហាញ​ហើយខ្សឹបថា «ណ្ហើយអ្នកកុំស្ដី កុំអោយអ្នកទាំង ៣នាក់ដឹងយើងត្រូវយកគ្នាជាប្ដីប្រពន្ធហើយយកប្រាក់នេះទៅចាយរកស៊ីស្រួលជាង អ្នកកុំធ្វើបាបខ្ញុំធ្វើអី » ។ អាចោរដូច្នេះក៏មិន ស្ដីខិតចូលទៅជិតលូកដៃអោបកៀកមេនោះថា «អើ ! ប្អូនឯងហៅប្រាជ្ញធំ បញ្ឆោតបងពីរដងហើយ ឥលូវបងបាននាងជាប្រពន្ធដោយសារព្រេងសំណាងយើង » និយាយហើយក៏អោបថើបៗ ។ មេនោះពុំប្រកែកហើយថា « ខ្ញុំក្រែងអ្នកស្រលាញ់ខ្ញុំមិនស្មោះ ឯខ្ញុំស្រលាញ់អ្នកស្មោះចិត្តមួយហើយ»។ អាចោរនោះថា «បងស្រលាញ់ស្មោះហើយនាងពុំដឹងចិត្តបងចង់អោយបងស្បថ​រឺអោយបងធ្វើម្ដេច ? » ។ មេនោះថា «បើស្រលាញ់ចិត្តមួយនឹងគ្នា មានតែលិទ្ធអណ្ដាតគ្នា » ទើបមេនោះលៀនអណ្ដាតហើយអោនទៅរកអាចោរនោះ។ ឯអាចោរលិទ្ធអណ្ដាតមេ​នោះហើយ​លៀនអណ្ដាតអោយមេនោះលិទ្ធវិញ។ មេនោះខាំអណ្ដាតអាចោរនោះដាច់អស់មួយកំណាត់ ហើយច្រានទំលាក់ពីលើចុងឈើធ្លាក់ដល់ដីស្រែកលឺតែឡុលៗ។ ឯចោរ​៣នាក់គិតស្មានថា​នាយសំពៅចោមចាប់ ក៏លោតពីរមែកឈើរត់ទៅហើយស្រែកហៅគ្នាថា «វ៉ើយគ្នាយើងរត់នាយសំពៅដេញហើយ » ។ អាចោរដែលដាច់អណ្ដាតនោះស្រែកហៅគ្នាវាថា «មេនោះ នៅលើចុងឈើត្រូវមកចាប់ » ប៉ុន្ដែវាដាច់អណ្ដាតនិយាយមិនច្បាស់លឺតែឡុលៗ គ្នាវាគិតស្មានថាគេដេញចាប់ចេះតែរត់យកប្រាសអាយុរៀងៗខ្លួន ។

សមុទ្រ​មេឌីទែរ៉ានេ គឺជា​សមុទ្រ​មួយ​នៃ "មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក" ដែល​ហ៊ុមព័ទ្ធ​ដោយ​តំបន់​មេឌីទែរ៉ានេ ដែល​ស្ទើរតែ​ជា​សមុទ្របិទ​មួយ​ដោយសារ​ផ្ទាំងទ្វីប ដែល​ខាងជើង​ជាប់នឹង​ទ្វីបអឺរ៉ុប ខាងត្បូង​ជាប់នឹង​ទ្វីបអាហ្វ្រិក និង ខាងកើត​ជាប់នឹង​ទ្វីបអាស៊ី​។ ពាក្យ "មេឌីទែរ៉ានេ" មានន័យ​ថា "នៅ​កណ្ដាល​ផ្ទៃដី" (in the middle of the land) ។ សមុទ្រ​នេះ​មាន​ក្រឡាផ្ទៃ​ប្រហែល ២.៥ លាន​គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ប៉ុន្តែ​បាន​ភ្ជាប់​ទៅកាន់​មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក តាមរយៈ​ច្រកសមុទ្រ​ហ្គីប្រាល់តា ដែល​មាន​ប្រវែង​តែ ១៤ គីឡូម៉ែត្រ​ប៉ុណ្ណោះ​។ តាម​ភូមិសាស្ត្រ​មហាសមុទ្រ ជួនកាល​វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា "សមុទ្រ​មេឌីទែរ៉ានេ​អឺរ៉ាហ្វ្រិកា" ឬ សមុទ្រ​មេឌីទែរ៉ានេ​អឺរ៉ុប" ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​ច្រឡំ​ជាមួយ​ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម​នៃ​សមុទ្រ​មេឌីទែរ៉ានេ​នៅ​កន្លែង​ផ្សេង​ទៀត​។

ព្រះសីហនុបានកំពុងទទួលការព្យាបាលខាងវេជ្ជសាស្ត្រនៅប៉ីជិង ចាប់តាំងពីខែមករា ២០១២ ចំពោះបញ្ហាព្រះរាជសុខភាពមួយចំនួន រួមមានមហារីកព្រះពោះវៀនធំ ព្រះមធុមេហរោគ និង ព្រះសម្ពាធខ្ពស់។ ព្រះអង្គបានសោយទិវង្គតបន្ទាប់ពីការគាំងព្រះហឫទ័យនៅប៉ីជិង សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន នៅថ្ងៃ១៥ តុលា ២០១២ ១៦ថ្ងៃមុនពេលព្រះរាជពិធីចម្រើនព្រះជន្មលើកទី៩០របស់ព្រះអង្គ។ ទង់ជាតិបានបង្ហូតនៅពាក់កណ្ដាលដង និង ព្រះមហាក្សត្របច្ចុប្បន្នព្រះនរោត្តម-សីហមុនី និងលោកនាយរដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន-សែនបានទៅប៉ីជិងដើម្បីនាំដង្ហែយាង​ព្រះសពរបស់ព្រះសីហនុមកមាតុប្រទេសវិញដើម្បីធ្វើព្រះរាជពិធីបុណ្យព្រះសព​នៅឯព្រះបរមរាជវាំង។

ផ្ទះដ៏ធំសម្បើមនេះ ក្រៅពីនាំសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ដល់អ្នកដំណើរ បាននាំក្តីព្រួយសប្បាយទៅលើមនុស្សបីពួកច្រើនជាងគេ។ ថៅកែទទួលម៉ៅការធ្វើការបានញញឹមជាប់។គាត់ធ្វើបញ្ជីគិតលុយកាក់ទូទាត់ត្រូវឆ្វេង ស្តាំ ឃើញនៅចំណេញជិតមួយលានរៀលទៀត។

ពំនោលទ្រឹស្តីបទពីតាករ៖ ក្នុងត្រីកោណកែង ការ៉េនៃរង្វាស់ជ្រុងអ៊ីប៉ូតេនុស (ជ្រុងដែលមានរង្វាស់វែងជាងគេ និង ជាជ្រុងឈមនឹងមុំកែង) គឺស្មើនឹងការ៉េនៃរង្វាស់ជ្រុងដែលជាប់នឹងមុំកែង។
ព្រះករុណា ព្រះបាទ​សម្ដេច​ព្រះ នរោត្ដម សីហនុ រាជហរិវង្ស ឧភតោសុជាតិ វិសុទ្ធពង្ស អគ្គមហាបុរសរតន៍ និករោត្ដម ធម្មិកមហារាជាធិរាជ បរមនាថ បរមបពិត្រ ព្រះចៅ​ក្រុង​កម្ពុជា​ធិបតី (៣១ តុលា ១៩២២ – ១៥ តុលា ២០១២)（ភាសាចិន：西哈努克） ព្រះមហាក្សត្រ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ពីឆ្នាំ១៩៤១ដល់១៩៥៥ និងម្ដងទៀតចាប់ពី ឆ្នាំ១៩៩៣ ដល់ ២០០៤។ ព្រះ​អង្គ​ប្រសូត្រ​នៅ​ថ្ងៃ​អង្គារ ១១ កើត ខែ​កក្ដិក ឆ្នាំ​ច ចត្វា​ស័ក ព.ស.​២៤៦៥ ត្រូវ​នឹង​ថ្ងៃ​ទី​៣១ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​១៩២២ នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ទ្រង់ចូលទិវង្គតនៅថ្ងៃចន្ទ ទី ១៥ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០១២ ត្រូវនឹងថ្ងៃ ១៥រោច ខែភទ្របទ​ ឆ្នាំរោង ចត្វាស័ក វេលាម៉ោង ១ និង ២០ នាទីយប់ នៅទីក្រុងប៉េកាំង ប្រទេសចិន។ គោរម្យងារជាកិត្តិយសជាព្រះបិតាឯករាជ្យជាតិខ្មែរក្រោយពីព្រះអង្គបានដាក់រាជ្យថ្វាយព្រះករុណាព្រះបាទសម្ដេចព្រះ​បរមនាថនរោត្តម-សីហមុនី ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី មានគោរម្យងារថា ព្រះ​ករុណា ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ នរោត្តម សីហនុ ព្រះ​មហា​វីរ​ក្សត្រ ព្រះ​វរ​រាជ​បិតា​ឯករាជ្យ បូរណភាពទឹក​ដី និង​ឯកភាព​ជាតិ​ខ្មែរ។

សៀវភៅត្រូវបានគេកំនត់និយមន័យខុសៗគ្នា ដូចជាសៀវភៅគឺជាប្រមូលផ្ដុំក្រដាស់ជាច្រើន ដែលការសរសេដោយដៃ ឬបោះពុម្ភដោយកាបិត ឬដេរភ្ជាប់គ្នា និងខ្លះទៀតថាសៀវភៅជាការប្រមូលផ្ដុំនូវទំព័រ យ៉ាងតិច ៤៩ទំព័រឡើងទៅដោយមិនគិតពីក្រប ហើយមិនចេញផ្សាយជាបន្តបន្ទាប់។

ក្នុងការអនុវត្ដតួនាទី ភារកិច្ចរបស់ខ្លួន ប្រធាន អនុប្រធាន និងសមាជិក​គណៈកម្មាធិការពិគ្រោះយោបល់កិច្ចការស្ដ្រី និងកុមារ ត្រូវពិនិត្យពិចារណាលើ​ចំណុចមួយចំនួន ដូចខាងក្រោម ៖

ទុក្ខច្រើនជាអនេក ដូច្នេះ? ។ តបថា ខុសក្នុងកម្មបថ១០ ត្រូវទោសអភិជ្ឈាផង ព្យាបាទផង មិច្ឆាទិដ្និផង ត្រូវទោសនោះដូច្នេះគឺ អភិជ្ឈាកាយគន្ថៈ ចិត្តរំពៃយលទ្រព្យគឺ

ខ្ញុំវត្ត : ខ្ញុំប្រភេទនេះនៅមានឈ្មោះម្យ៉ាងទៀតហៅថា ពលព្រះ ឬ ពលព្រះរតនត្រៃ ។ រាជពង្សាវតារខ្មែរ បាននិយាយថាពួកខ្ញុំប្រភេទនេះមានកំណើតកើតមកតាំងពីរជ្ជកាល ព្រះបាទធម្មរាជាទី១ម្ល៉េះ ៖

គេសង្កេតឃើញមានវិបត្តិក្នុងរាជវង្សជាញឹកញាប់ ជាហេតុបណ្ដាលអោយមានចម្បាំងគ្នាឯងក្នុងស្រុក : ចម្បាំងរវាងស្រីរាជា ស្រីសុរិយោទ័យ ធម្មរាជា អស់រយៈពេល១០ឆ្នាំ (១៤៧៥-១៤៨៥) និងចម្បាំងរវាងស្រីសុគន្ធបទ ស្ដេចកន ចន្ទរាជា (១៥០៩-១៥១២ និង ១៥១៦-១៥២៥) ។ មូលហេតុនៃចម្បាំងទាំងនេះ គឺបណ្ដាលពីការគិតប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនច្រើនជាងប្រយោជន៍រួម ។ យ៉ាងណាមិញ ព្រះស្រីសុរិយោទ័យ ច្បាំងនឹងព្រះស្រីរាជា មកតែពីគិតប្រយោជន៍ផ្ទាល់ គឺសិទ្ធិត្រូវបានសោយរាជ្យស្នងព្រះបិតា ព្រះបាទស្រីសុគន្ធបទ រកកលសម្លាប់ស្ដេចកន មកតែពីខ្លាចមន្ត្រីរូបនេះដណ្ដើមរាជសម្បត្តិ ព្រះសត្ថាទី១ បានដាក់រាជ្យថ្វាយទៅបុត្រដែលសុទ្ធតែមានវ័យក្មេងៗ ព្រោះតែខ្លាចរាជសម្បត្តិបានទៅព្រះអនុជគឺ ស្រីសុរិយោពណ៌ ដែលមានសមត្ថភាព និងមានប្រជាប្រិយភាពជាង ។ លុះជម្លោះកើតឡើងហើយ អ្នកដឹកនាំជាតិមិននិយមការដោះស្រាយ ដោយសម្របសម្រួលគ្នាទេបែរជាសុខចិត្ត​ទៅពឹងពាក់អោយបរទេសជិតខាងចូលមកផ្សះផ្សាវិវាទផ្ទៃក្នុងរបស់ខ្មែរទៅវិញ ។ ដោយហេតុនេះហើយ ទើបព្រះធម្មរាជា ទ្រង់បានទៅអន្ទងស្ដេចសៀមអោយលើកទ័ពចូលមក ធ្វើកលចាប់ព្រះស្រីរាជា និងស្រីសុរិយោទ័យ យកទៅស្រុកសៀមអស់ទៅ ។