Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
اجوکے پاکستان چ ریلوے دا مُڈھ 13 مئی 1861 نوں رکھیا گیا جد کراچی توں کوٹری 169 کلومیٹر ریلوے لائن دا افتتاح ہویا۔ 24 اپریل 1865 نوں لہور - ملتان ریلوے لائن نوں ٹریناں دی آمدورفت لئی کھول دتا گیا۔ 6 اکتوبر 1876ء نوں دریائے راوی, دریائے چناب تے دریائے جہلم دے اُتے پُلاں دی تعمیر مکمل ہو گئی تے لہور - جہلم ریلوے لائن نوں کھول دتا گیا۔ 1 جولائی 1878 نوں لودھراں - پنوعاقل 334 کلومیٹر لمبی ریلوے لائن دا افتتاح ہویا۔ 27 اکتوبر 1878ء نوں دریائے اِنڈس دے لہندے کنڈھے اُتے کوٹری توں سکھر براستا دادو تے لاڑکانہ ریلوے لائن نوں ٹریناں دی آمدورفت لئی کھول دتا گیا۔ سبی تک ریلوے لائن بچھاوݨ دا کم جنوری 1880 چ مکمل ہویا۔ اکتوبر 1880 چ جہلم - راولپنڈی 115 کلومیٹر لمبی ریلوے لائن نوں ٹریناں دی آمدورفت لئی کھول دت گیا۔ 1 جنوری 1881 نوں راولپنڈی - اٹک دے وچکار 73 کلومیٹر لمبی ریلوے لائن نوں کھول دتا گیا۔ 1 مئی 1882ء نوں خیرآباد کنڈ - پشاور 65 کلومیٹر لمبی ریلوے لائن دی تعمیر مکمل ہو گئی۔ 31 مئی 1883 نوں دریائے اِنڈس اُتے اٹک پُل دی تعمیر مکمل ہوݨ مگروں پشاور - راولپنڈی نال ریل دے ذریعے جُڑ گیا۔

ریاست بیجاپور دا آنند محلّ وی کافی سندر اے اتے ایہہ بھون نرمان کلا دا اتم نمونہ اے۔ کیہا جاندا اے کہ اس محلّ دی شوبھا دور-دور تکّ سی اتے دور-دور توں لوک اس محلّ نوں دیکھن لئی آؤندے سن اتے اج وی آؤندے ہن۔ بیجاپور ریاست وچ وڈی گنتی عمارتاں مسلم سبھیاچار مطابق بنیاں ہوئیاں ہن۔ اتھوں دے لوکاں دے رہن-سہن اپر مسلم سبھیاچار دا پرچھاواں صاف دکھائی دندا اے۔

مارکس انوسار پہلاں عورت مرد لنگی سنبندھ آزادی سی۔عورت تے پریوار دے ہر میمبر دا حق ہندا سی۔عورت ہر مرد تے بقایا حق رکھدی سی۔اس 'چ ہی پریوار دی عزت سمجھی جاندی سی۔پہلے پڑائ 'چ ویاہ گروپ انوسار نردھارت جاندے سی۔پریوار 'چ سارے دادے دادیاں سانجھے پتی پتنی ہندے سی۔بھین بھائی وی سرو 'چ پتی پتنی ہندے سی۔دوجے پڑائ 'چ ویاہ آپس وچّ ہون دی بجائ سکے سنبندھیاں نال ہون لگّ پئے۔آپس وچ پتی پتنی بندے پر سکے بھین بھرا نوں چھڈیا جاندا۔بھرا نوں ایہہ بھائی نہیں پٹھلوآ کہندے سی۔بھاوَ دل دا بھائیوال۔آسٹریلیا دے قبیلے دو جماعتاں کروکی تے کمتی 'چ ونڈے ہوئے سی۔اس سمیں عورت جماندرو توں ہی پتنی سی۔کوڑمے 'چ کوڑمے دا ویاہ ہندا سی۔ماں، پیو، نانے سمیت سبھ دی پتنی سانجھی ہندی سی۔عمر،خون دا کوئی،رشتہ نہی سی۔سسّ، بھوآ، مامی لئی اکو شبد'اٹے'ورتیا جاندا سی۔سہرے، پھپھڑ، ماما لئی اکو شبد ماماکر ورتیا جاندا سی۔اس طرحاں خون ویاہ وچکار کوئی ٹھوس لکیر نہیں سی۔جس طرحاں پنجابی سبھیاچار وچ ہے ۔تیجے پڑائ وچ پرورتن آیا ۔پروارک ویاہ کسے حد تکّ ہی سنبھوَ ہے ۔عورت مرد کسے کجھ سمیں لئی ہی اکٹھے رہنگے۔جوڑی بننا گھٹّ ہی سیمت ہے ۔پرنتو دوست جڑنا پتنی بننا غنجائس ہے ۔اس نال پکیاں جوڑیاں دی پرت پئی۔اتھے آ کہ ایہہ چکر پورا ہو گیا اس 'چ ہور بدلاء نہیں ۔ہن اک دوجے تے سرداری دی بھاونا ہے۔جو آرتھک جانچ نل جڑی ہے ۔کلی، گلی، جلی دا یوگدان پاؤندی ہے ۔

سویٹزرلینڈ دے اتلے پاسے جرمنی لیندے فرانس, دکھن چ اٹلی تے چڑدے پاسے آسٹریا تے لیختنشٹاین نیں۔ جغرافیۓ نال ایہنوں تن پاسیاں وچ ونڈیاں جاسکدا اے: سوئس الپس، سوئس اچی تھاں تے جورا پہاڑ۔ سویٹزرلینڈ چ 4 بولیاں جرمن فرانسیسی اطالوی تے رومینس بولیاں جاندیاں نیں۔ سویٹزرلینڈ 1815 توں کسے نال نئیں لڑیا تے نیوٹرل اے تے 2002 وچ آکے یونائیٹڈ نیشنز دا سنگی بنیا۔ ایہدی پالیسی دنیا وج امن رکھن وج ہتھ ونڈائی کرنا اے تے ایس دے رلدے کماں وچ ایہ پیا ریا اے۔ ایہ یورپی یونین دا سنگی نئیں پر شنجن دیس ہے۔ سویٹزرلینڈ رتہ کراس دی جمن تھاں تے کئی دنیا دے وڈے اداریاں دے ایتھے دفتر نیں۔
نوغائیآں دے دو گروہ سن : اوہ جہڑے بحیرہ قزوین دے اتلے چ سن تے اینہاں دا اپنا بیگ (آگو سی ، تے اوہ جہڑے کالا سمندر دے اتلے ج سن تے عام طور تے قریم یورتی (خانان کریمیا) دی رعایا سن ۔ پہلے گروہ نوں 1632ء چ کلمیکاں نے تباہ کر دتا تے دوجے نال کریمیا دے تاتاراں والا سلوک ہوئیا ۔

آمور اوبلاست روس دی اک وفاقی اکائی (اوبلاست) اے ، جہڑا ماسکو توں 8،000 کلومیٹر چڑھدے چ دریائے آمور تے دریائے زییا دے کنڈےآں اتے واقع اے ۔ اسدیاں سرحداں اتلے چ یاکوتیا ، چڑھدے چ خبارووسک کرائی تے یہودی خودمختار اوبلاست ، دکھن چ چین تے لہندے چ زابیکالسکی کرائی نال ملدیاں نیں ۔ سن 2008ء دے موجب امور اوبلاست دی آبادی 8،69،600 اے ۔

دراوڑی تمدن کوہستان شوالک توں دریائے تاپتی تے دریائے نربدا تک تے کوئٹہ توں بیکانیر تے کاٹھیا واڑ تک پھیلیا ہوئیا سی ، اسنوں ہڑپائی تہذیب(ہڑپائی رہتل) وی آکھیا جاندا اے کیونکہ اس دے دو مرکزی شہراں چ موہن جو داڑو دے علاوہ ہڑپہ وی سی ۔ بعض علماء آثار قدیمہ نے دراوڑی تمدن دے زمانے دا تعین 2500 ق م تے بعض نے 1750-3250 ق م دے وچکار کیتا اے ، گویا دراوڑی تمدن مصر تے سمیریا دا ہم ،عصر سی ۔

خلافت کمیٹی دا پہلا اجلاس 1919ء چ دلی چ ہوئیا جس چ فیصلاہ کیتا گئیا کہ مسلمان انگریزاں دے جشن فتح چ شریک نئیں ہون گے تے جے اینہاں دے مطالبے نا منے گئے تے اوہ حکومت نال عدم تعاون کرن گے ۔ اس اجلاس چ ہندوآں کولوں تعاون دی اپیل کیتی گئی ۔

اسنے میؤ کالج، اجمیر توں پڑھائی کیتی اتے 9ویں لوک سبھا وچ میمبر رہا۔ اوہ 1,90,000 توں ودھ ووٹ دے فرق نال چتوڑگڑھ توں لوک سبھا لئی چنیا گیا سی۔ اوہ میواڑ دے راجا بھاگوت سنگھ دا وڈا پتر اے۔

خواجہ حیدر علی آتش(1764–1846) اک مشہور اردو شاعر سن۔ اوہ خواجہ علی بخش دے بیٹے سن۔ بزرگاں دا وطن بغداد سی جو روزی دی تلاش وچ شاہ جہان آباد چلے آئے۔ نواب شجاع الدولا دے زمانے وچ خواجہ علی بخش نے ہجرت کر کے فیض آباد وچ رہائش کر لئی سی۔ آتش دا جنم اتھے ہی 1778 وچ ہویا۔ بچپن وچ ای باپ دا انتقال ہو گیا۔ ایس لئی آتش دی تعلیم تے طربیعت باقاعدہ طور تے نہ ہو سکی۔ آتش نے فیض آباد دے نواب محمد تقی خاں دی ملازمت کر لئی تے اوہناں نال لکھنؤ چلے آئے۔ نواب شاعری دا شوق وی رکھدے سن۔ آتش وی اوہناں توں متاثر ہوئے۔

پنجاب وچ جنم، ویاہ، موت، پیار، عشقَ، وچھوڑا، اڈیک، پینڈو جیون، سہپن، مالی اتے سماجی حالتاں، سبھاء، بہادری، ریت-رواج، کھان-پین، میلے-تیوہار، لوک-گاتھاواں، پریت-کہانیاں، لوک اتے اتہاسک نائیکاں سبندھی قصے وغیرہ انیکاں لوک-گیت ہن۔ ایہناں نوں ایہناں شرینیاں(کیٹگریاں) وچ ونڈیا جا سکدا ہے:

عالمیت آؤن نال بولیاں اتے سبھیاچار دی نویں جگت ساہمنے آئی ہے ۔اس دے پرمکھ `لیوی ستروس' نے کیہا کہ ایہہ دماغی ترقی دے نیویں اچے پڑائ ہن ۔جسدی ودھا وچّ کوئی انتر نہیں ہے۔اجوکی جگتبندھی جویں درختاں دی کسان ولوں اپنا ڈھنگ تے پودے دا انسان ولوں اپنا ڈھنگ ہے ।

زحل دے 62 چن نیں، 53 دا ناں رکھیا ہویا اے۔ ٹائٹن زحل دا سب توں وڈا تے پورے سورجی نظام دا دوجا سب توں وڈا چن اے۔ زحل دا دوجا سب توں وڈا چن ریا دے گرد اودے اپنے نکے چھلے نیں۔ بوت سارے چن بوت نکے نیں: 34 دا قطر 10 کلومیٹر توں وی کٹ اے تے 14 دا 50 کلومیٹر توں وی کٹ اے۔ ٹائٹن سورجی نظام دا کلا چن اے جیدے چ کافی ہوائی نظام اے تے ایدے چ آرگینک کمسٹری ہوندی اے۔ ٹائٹن اتے ہائیڈروکاربن تے امونیہ دی جھیلاں نیں۔ زحل دے چن انسلادوس دے وچ خیال کیتا جاندا اے کہ زندگی پائی جاندی اے۔ اس دا ثبوت انسلادوس اتے نمکین پانی دے سمندر نیں۔
چغچران (/tʃæɡtʃæˈrɑːn/; فارسی: چغچران‎), چخچیران وی کیہا جاندا ہے، اتے ماضی وچّ آہنگران وجوں وی جانیا جاندا سی۔سانچہ:Lang-ps), (فارسی: آهنگران‎, مرکزی افغانستان دے صوبہ غور دا راجگڑھ ہے۔ ہریرود (ہری دریا) دے دکھن کنڈھے اتے وسیا ایہہ شہر 2,280 میٹر دی اچائی اتے ہے۔ 2014 وچّ، افغانستان دی سرکار نے اس شہر دا نام رسمی طور تے تبدیل کرکے فیروزکوہ کر دتا۔

ٹپہ اِک سطر دا گیت، مصرعہ یاں نظم، پنجابی لوک گیت دی اِک صنف۔ بھوئیں نُوں کہئ دے نال پُٹن یاں کھڈا مار کے کٹن دے کم نوں ’ٹپہ مارنا‘ وی آکھدے نیں۔ اُچھلنا، کُدنا بھُرکنا، گیند دا بھوئیں تے سَٹ کھا کے اُچھلنا، نِکی چھال، نِکیاں لانگاں نوں ٹپہ کیہا جاندا اے۔ ۔ ایہہ پنجابی رہتل، وسیب، رہن سہن، رسماں رواجاں اتے فصلاں دی کٹائی دے ویلیاں تے ہون والے میلیاں دی تصویر وکھاؤندا اے

چک 126 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔

کارل مارکس مارکسزم نوں ستھائی سبھاء نہیں دسدا۔مارکسواد منکھ دے سبھاء نوں قدرتی پریورتن کرن دی اپج مندا ہے۔`میں '، `اوہ'منکھ اتے اسدی اپج سرگرمی دی پیداوار ہن ۔ مارکس دا پیداوار توں بھاوَ دماغی جاں پدارتھک اپروکت لچھناں توں اسیں کہہ سکدے ہاں کہ سبھیاچار ادھٔین کرن یوگ ہے ۔اتہاسک بھوتکواد اتے دوناتمک بھاوَ وچار ڈھنگ دی سمسیا نوں حلّ کرن دے بالکل یوگ نہیں ہن۔ودھی تے ویاکھیا 'چ لیکھک کہندا ہے ۔کہ سوجھ انوبھوَ وچوں ادوں ہندی ہے۔جویں :چیتنا گیان اندریاں راہیں باہرو پرویش کردی ہے۔اسیں پدارتھ نوں چھونہدے، چکھدے، سندے ویکھدے ہاں اس لئی اس بارے چونکنے ہاں،اشارہ کردے اسدی وی وشیشتا نہیں دسدے۔اسدی ویاکھیا تے ادھارت کہ صرف کہنا سننا ہی تئلک نہیں رکھدی ہنگارا وی شامل ہونا چاہیدا ہے ۔اسنوں مانتا وی ملنی چاہیدی ہے ۔بھاوَ سنگیتک دھرا جسنوں بہت وشال بنا لیا پرنتو اسدی گھوکھ دونداتمک طریقے نال کہانگے بھاوَ سنگیت دی ودھی کی ہے؟ جو کہ ویر/ورودھ روپ ہے دے نظرئیے نال ویکھدی ہے ۔ایہناں دی سہہوند انتردر پرتکھ تے ورودھ 'چ اپرتکھّ ہندی ہے۔بھاوَ انوبھوَ اندرونی ورودھ روپ وچّ محسوس کیتے جا سکدے ہن۔بھاوَ-سنگیٹھن دھرا عامَ طور تے ورودھ دوند دے دوویں لچھن ہن جویں چٹا v/sکالا، وڈا v/sچھوٹا آدی سوچنا تے جاچنا بھاوَ مہسوسنا ۔ایہہ بھاوَ سنگیت دے سوخم گھیرے اندر آؤندے ہن۔سوچن تے جاچنا نوں چنگی طرحاں سمجھن لئی انوبھواں توں شروُ ہندی جس 'چ نوں ونڈیا جاندا پاردرشک، اردھ پاردرشک، اردھ اپارشک تے اپاردرشک ہن۔مانسک سنجم جس وچ منکھی من دیاں آساں امیداں دا سوما منیا ہے ۔منکھی من دیاں خواہشاں جگاؤدا، من اندر اچھاواں نوں جنم دندا ہے ۔لوڑاں تے منکھی اچھاواں وچالے ورودھ ہے۔منکھی کرت دا گھیرا جس نوں چار بھاگاں وچ ونڈیا گیا ہے ۔بھوتک چوگردا، چیتنا، اچیتنا،سماجک چوگردا۔

نندا دیوی نیشنل پارک اک نیشنل پارک اے جیہڑا ہندستان دے صوبے اترکھنڈ چ نندا دیوی پعاڑ دے دوالے بنایا گیا اے۔ اے پارک 3500 میٹر دی اچائی تے اے۔

آڈی مرفی 29 مہینے امریکہ توں باہر ریا تے 2 سال توں کٹ اوہ 3 ڈویثن نال لڑائی چ ریا۔ لڑائی چ اونے 6 ٹینک تباہ کیتے 240 جرمن فوجی مارے تے بوتیاںنوں زخمی تے بندی بنایا۔ اے سارے کم اونے 21 وریاں دا ہون توں پہلاں کیتے۔
اوہ لیندے ہندستان دے علاقے گجرات وچ اک ہندر بپاری ٹبر دے گھر جمیا تے اننر ٹیمپل لندن توں قنون دی ڈگری لئی۔ گاندھی نے سول ناں منن دی تحریک دکھنی افریقہ توں مدھ پائی جتھے اوہ اک وکیل سی۔ 1915 وچ ہندستان آیا تے غریباں تے لاگو ٹیکساں دے خلاف بولیا۔ 1921 نوں انڈین نیشنل کانگرس دا آگو بنن مگروں اوہنے غریباں، سوانیاں دے حقاں، وکھرے مزہبی لوکاں وشکار فرق مکان لئی کم کیتا۔ 1930 وچ اوہنے لون تے لکے ٹیکس دے خلاف مارچ کیتا۔ 1942 وج اوہنے انگریزاں دے خلاف ہندستان چھڈدیو دی تحریک چلائی۔اوہنوں کئی واری ہندستان تے دکھنی افریقہ وچ جیل وج وی بند کیتا گیا۔

نرندر سنگھ کپور دا جم راولپنڈی ضلعے (ہن پاکستان وچ) دے پنڈ (آدھی) وچّ 6 مارچ 1944 نوں ہویا سی۔ اس دی ماں دا ناں سری متی ویراں والی اتے اس دے پیؤ دا ناں شری ہردت سنگھ کپور سی۔ پنجاب دی ونڈ توں بعد پریوار اپنا پنڈ چھڈنا پیا اتے اوہ کجھ سماں پناہ گیر کیمپاں وچّ رہن دے بعد، اوڑک پٹیالہ آ وسے۔

628ء دے نیڑے اپنے وطن پرتئیا تے عوار خاگانیٹ دے خاگان (خاقان) دی منظوری نال اسنے اپنے لوکاں دی سرداری سمبھال لئی ۔ اس نے چھیتی ای عواراں دے غلبے توں چٹکارا پا لئیا تے لہندی ترک خاگانیٹ (جہڑی اپنے شاہی ٹبراں دیاں جنگاں چ الجھی ہوئی سی) توں وی علیحدگی اختیار کر لئی ۔

اودیلی ناول دا ہیرو ہے۔ اوہ اک لایق گبھرو ہے، جو کہ سکالرشپ دے زرئے کافی پڑھ چکا ہے۔ ہن بھرشٹ سرکار دے ستا وچ ہون کارن اسدا یورپ جان دا خواب دور دی کوڈی لگ رہا ہے۔ لیکن اودیلی خوش ہے۔ اس نے کسی نوں وی رشوت نہ دین دا فیصلہ لتا ہویا ہے۔ اوہ آناتا دے سرکاری سکول وچ ٹیچر ہے۔ چیف نانگا نوں ملن توں بعد اوہ اس نال بوری رہن چلا جاندا ہے۔ چیف نال جھگڑا ہون کر کے اودیلی واپس آ جاندا ہے اتے اپنے دوست میکس دی پارٹی ولوں ووٹاں وچ کھڑھا ہندا ہے۔

1971 وچّ کپور نے ویاہ کرواؤن دے بعد، اسنے پنجابی یونیورسٹی وچّ انگریزی اتے پنجابی وچ سہائک پروفیسر وجوں کم کیتا اتے 1982 'چ ایسوسیئیٹ پروفیسر بنیا، اتے اس دوران اس نے اپنی پڑھائی وی جاری رکھی: فرانسیسی وچّ ڈپلوما (1974)، پنجابی پترکاری وچ ڈگری (1975)، ایل ایل بی (1978) اتے پنجابی پترکاری وچّ پی ایچ ڈی (1978)۔ 1990 وچّ اوہ اک پورا پروفیسر بن گیا۔

لوک-گیتاں وچ پنجاب دے روائتی سازاں دی ورتوں کیتی جاندی ہے۔ پنجابی گائیک اکثر ڈھول، تومبی، گھڑا، الغوزے، چمٹا، ڈھڈّ اتے سارنگی آدی سازاں دی ورتوں کردے ہن۔

ابو یوسف یعقوب المنصور (1160ء توں جنوری 1199ء) دولت موحدین دا تیجا خلیفہ سی جس نے اپنے پیؤ ابو یعقوب یوسف دی تھاں تخت سمبھالیا سی ۔ اس نے 1184ء توں 1199ء تک حکومت کیتی ۔ اوہ موحدین دا سبتوں مشہور حکمران سی ۔

گنا بھجّ (کین بیٹل دے روپ وچّ وی جانی جاندی اے) جڑھاں نوں کھا کے فصل دی پیداوار نوں بہت گھٹّ کر سکدی اے؛ اس نوں امڈکالوپریڈ (کنفڈور) جاں کلورپیارفوس (لوسربن) نال کنٹرول کیتا جا سکدا اے۔ ہور اہم کیڑے کجھ بٹرفلائی / کیڑا قسم دیاں جیوانو ہن، جویں کہ سونرپ کیڑا، گنا بورر (دیاتریا سچیرالس)، میکسکن رائیس بوررر (اورما لوفٹینی)؛ پتہ کٹن والیاں کیڑیاں، دنداں، سپٹبگز (خاص طور تے مدروا فمبرولاٹااتے دیؤئس فلوووکٹکا)، اتے بیٹل مگڈولس فرانس۔ برگامپٹی والی کیٹ ایمیٹوپینا فلیوپس اک وائرس ویکٹر دے طور تے کم کردی اے، جس نال گنے دا روگ رامو سٹنٹ پیدا ہندا اے۔

اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
زحل تے سورج دے وشکار دا پینڈا نیڑے تریڑے 1.4 ارب کلومیٹر اے۔ زحل سورج دے دوالے 9.69 کلومیٹر / سیکنڈ دی تیزی نال کمدا اے، زحل نوں سورج دے دوالے اک چکر لان چ 10،759 دن لگدے نیں (29.5 ورے)۔ زحل دا چکری راہ زرا جیا انڈیورگا اے جس باجوں توں ایدی سورج توں دوری 155 ملین کلومیٹر گھٹدی وددی اے۔

2016ء گرمائی اولمپکس (پرتگالی زبان: Jogos Olímpicos de Verão de 2016)، اس دا اولمپکس کمیٹی دا سرکاری ناں Games of the XXXI Olympiad اے۔ایہ اولمپکس مقابلے 2016 چ برازیل دے شہر ریو دے جینیرو چ منعقد ہوں گے۔ایہ اکتیویں اولمپکس مقابلے ہیں۔

یورُونگقاش دریا چین دے شنجیانگ صوبے دے کُنلُن پہاڑی علاقے توں پیدا ہون والا اک دریا دا نام ہے ۔ ایہہ 200 کلومیٹر تکّ چڑھدے ولّ وگدا ہے اتے پھر 200 کلومیٹر شمال طرف ، جسدے بعد ایہہ مشہور خوتان نگر توں شمال وچّ نکلدا ہے ۔ اسدے بعد ایہہ تکلامکان ریگستان وچّ قاراقاش دریا دے نال ملکے پھر ریگستانی ریتاں وچّ سکّ جاندا ہے ، حالانکہ کسے - کسے موسم وچّ اسنھوں پار کرکے اسدا کجھ پانی تارم دریا وچّ جاکے شامل ہو جاندا ہے ۔ اسدے پورے جلسمبھر (نکاسی طاس) دا رقبہ لگبھگّ 14،575 مربع کلومیٹر ہے ۔ یورنگکاش اتے قاراقاش دریا خوتان شہر لئی مکھ پانی دا سروت ہاس دریا دی ریت وچّ کدے - کدے سفید نیلم ( جیڈ ) ملدا ہے ، جس توں اس دریا دا نام پیا ہے ۔

کلاسیکی سنگیت ٹپہ گائیکی دے اُچیچ تالاں وچ پنجابی تین تال، قصوری دھیما، ستار خانی ٹھیکہ (سولہ ماترے) اتے ادھی تال (اٹھ ماترے) وغیرہ ہن۔ ٹپہ ولمبِت، مدھ، اَتے دُرت ایہناں تِناں طرح دی لَے وچ گایا جاندا اے پر ولمبِت لَے وچ ایس نوں گھٹ ای گاؤندے نیں۔

سکم صوبے دی جنی لمبائی ہے لگبھگّ پوری لمبائی لے کے وگدا ایہہ دریا وردانت ہمالہ دا سمستوشنر دریا دی وادی توں اوشن کنٹی بندھ تاپمان نوں کٹکے لے جاندی ہے ۔ چمکلی ہرے ( emerald ) رنگ دا ایہہ دریا بنگلادیش وچّ برہمپتر دریا وچّ ملن توں پہلے سکم اتے لہندا بنگال دیاں سرحداں دے رپ وچّ وگدا ہے ۔

رام نے راون نوں ہرا کے سیتا نوں جس دن پایا سی اس دن دسہرا منایا سی۔جس وچّ بدی دی ہار اتے سچائی دی جت ہوئی سی۔لوکاں نے سیتا ماتا دی سانجھی دے روپ وچّ پوجا کیتی سی۔اس لئی ایہہ دوویں تیوہار آپس وچ جڑے ہن ۔

پینڈولم دی فزکس سب توں پہلا گلیلیو نیں 1602 دی چ سمجی سی تے اس ویلے توں 1930 تک پینڈولم نوں ویلے دے سب توں ٹھیک حساب لئی ورتیا جاندا سی۔ پینڈولم نوں ویلا نپن دے علاوہ زمین دی کچھ نپن تے بھونچال دے زور نپن لئی وی ورتیا جاندا سی۔

در دوره قاجاریه: در زمان فتحعلی شاه قاجار پس از حمله وهابیهای سعودی به کربلا و رسیدن خبر به ایران، مردم ایران با همراهی دولت ایران کمک‌های بسیاری به شهر کربلا نمودند و تمامی خرابی‌های واردشده را ترمیم کردند. حرم عباس بن علی نیز تعمیر شد و از جمله این تغییرات، نصب ضریح نقره اهدایی فتحلی‌شاه قاجار بود که در سال ۱۲۲۷ قمری انجام گرفت. تعمیرات آرامگاه در طول دوران قاجاریه قطع نشد و ناصرالدین شاه کاشی‌کاری گنبد را تجدید کرد (در سال ۱۳۰۴ قمری کاشی‌کاری صحن، و در سال ۱۳۰۵ قمری کاشی‌کاری گنبد انجام یافت). همچنین، شیخ عبدالحسین تهرانی، معروف به شیخ العراقین، با استفاده از یک سوم میراث (ثلث) میرزاتقی خان امیرکبیر تعمیرات وسیعی در آستانه مزبور انجام داد.

چینی زرائع "کشن لوکاں" نوں یوئژی کنفڈریشن دے پنچ اشرافیہ قبیلےآں چوں اک دسدے نیں ، جہڑا ہند یورپی لوکاں دا اک وفاق سی ۔ یوئژی لوکاں نوں ہند یورپی بولیاں دے بولن آلے سبتوں چڑھدے دے لوک سمجھیا جاندا سی ، جہڑے وسطی ایشیا دے گھاہ دے میداناں (گیاہستان) دے رہن آلے سن جہڑا اج دے چین دے صوبے ژنجیانگ تے گانسو دے علاقے نیں ۔
کوریا دی لڑائی ٹرن تے اوہ فیر فوج چ چلا گیا پر اونوں لڑائی تے نہ پیجیا گیا۔ 1968 نوں جدوں اوہ میجر سی اونے فوج نوں چھڑ دتا۔ لڑائی دے مغروں اوہ جدوں امریکہ واپس لوٹیا تے اونوں کئی نفسیاتی روگ وی لگے۔ اوہ سو نئیں سکدا سی تے اونوں ڈپریشن دے دورے وی پیندے سن۔

زیرس اک سب آربیٹل خلائی جہاز دا خیال اے جہڑاایکس سی او آر ایروسپیس نے دتا ۔ ایہہ اک پائیلٹ تے اک مسافر تے کجھ سائنسی سامان لے جان تے لے آن دے قابل ہوئے گا ۔

زحل دے بدل وی مشتری دے بدلاں ہار پورے پاندی ارد گرد چھلے دی مورت چ ہوندے نیں مگر زحل دے بدل کافی ہلکے نیں مشتری دے مقابلے تے۔ 1980 توں پہلاں زحل دے بدلاں نوں پہلی واری ٹھیک طور تے وایاجر 1 نے 1980 دی دہائی چ ویکھیا۔ اس توں مگروں زمین توں وی ایناں نوں ویکھیا جا سکدا اے جس دی وجہ چنگی ٹیلیسکوپاں نیں۔

مانیمت بدھ مت، عیسائیمت، اتے پارسیمت دا ملیا روپ اے۔ ایہناں مانیمتاں نے روم دے پیغمبر ہون دا دعوہ کیتا اتے ایہناں نوں 277 ای: وچوں سولی تے چاڑھیا گیا سی۔ اس کرکے مڈھلے صوفی مت نوں اسلامی ادویتوادی تجزیہ دے نخرے سروپ، عیسائیاں دی دیانتداری اتے رہسواد، پراچین علم وادی وچارواناں دی وچارولی، یونانی اتے بھارتی فلسفہ دیاں اکٹھیاں کم کر رہیاں وودھ شکتیاں دی اپج کیہا جا سکدا اے۔ پر ایہناں اثراں دے باو جود وی صوفی مت دا اپنا وکھرا سروپ اے اتے ستنتر ہوند اے۔

چوتھی صدی توں لیندا سویٹزرلینڈ برگنڈی راج وچ سی۔ المنی جرمن قبیلہ 5ویں صدی وچ سوئس اچی نیویں تھاں وچ تے 8ویں صدی وچ سوئس وادیاں وچ وس جاندا اے۔ اینج اجدا سویٹزرلینڈ المانیہ تے برگنڈی وچ ونڈیا جاندا اے۔ 504 وچ المنی دی فرینک قبیلے ہتھوں ہار باجوں ایہ سارا تھاں فرینک سلطنت وچ آجاندا اے۔ اگلیاں صدیاں وچ ایہ فرینکاں تھلے ای لگیا ریندا اے۔ 1000 دے دوالے ایہنوں مقدس رومی سلطنت نال جوڑ دتا جاندا اے۔

المنتصر، خلیفه عباسی، بر خلاف سیاست پدر خود ـ متوکل ـ با شیعیان روش دوستانه و صمیمانه‌ای داشت. وی اموال زیادی بین علویین تقسیم کرد و حکم به تعمیر بنای شهر کربلا و حرم عباس بن علی داد. در نتیجه، کربلا در عصر او رونق یافت و زائرین این حرم‌ها از اطراف به سوی کربلا سرازیر شدند.

انگریزی ساہت وچّ رابرٹ فراسٹ (Robert Frost) اک پرسدھ امریکی کوی ہویا ہے جس نے پریوگواد دے یگ وچّ وی پرمپراگت کاوَ رچ کے پرسدھی اتے پیار جتیا ہے۔ جدوں کویتا انتر- راشٹری اتے تکنیکی پریوگاں دے کھیتر وچّ وچر رہی سی اودوں فراسٹ نے سمیں دے وہن نال وہن دی تھاں امریکی شعری سروتاں نال جڑے رہن نوں پہل دتی اتے اپنی کویتا وچّ اوہناں پاتراں اتے درشاں نوں پیش کیتا جہڑے امریکی سماج اتے آتما نال اک-سر ہن۔ بھاویں فراسٹ دیاں کویتاواں امریکی سبھیاچار وچّ کیندرت ہن پر ایہناں وچّ سمچی جانکاری دیاں تانگھاں اتے سپنے، فکر اتے چنتاواں دی پیشکاری وشال پدھر تے ہوئی ہے۔

Interview, Nimmi: "I have a dream to be Queen", The Indian Express Newspaper, Issue date: Friday, 30 May 1997. Copyright © 1997 Indian Express Newspapers (Bombay) Ltd.

ایس ٹبر دیاں کغی ونڈاں صدیاں توں کھان پین دے کم آندیاں نیں۔ گوبی، بروکلی، گونگلو، مولی، سروں دا ساگ ایس ٹبر دیاں عام کھادیاں جانوالیاں سبزیاں نیں۔

بلغاریہ براعظم یورپ چ بلقان دے علاقے چ واقع دیس اے اسدا راجگھر صوفیہ شہر اے ۔ بلغاریہ انتظامی طور اتے 28 صوبےآں ، جنہاں نوں مقامی طور اتے اوبلاست آکھیا جاندا اے ، چ ونڈیا ہویا اے ۔ بلغاریہ دے ہر صوبے دا ناں اس صوبے دے راجگڑھ دے ناں اتے اے ۔
چک 429 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔

چک 101 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔

30 فروری کچھ کیلنڈراں چ اے، لیکن گریگوری کیلنڈر چ نہیں پائی جاندی جتھے فروری صرف 28 یا لیپ سال چ 29 دناں اتے مشتمل اے ۔ فروری 30 نوں اک طنزیہ تریخ شدے طور اتے وی استعمال کیتا جاندا اے جس توں مراد کدی نہ ہون والی یا کدی نہ کیتی جان والی چیز مراد اے۔

بورتے (منگول: Бөртэ үжин, بوئیرتے اُژن; جنم: ١١٦١ء؛ موت: ١٢٣٠ء) منگول سلطنت دے بانی چنگیز خان دی پہلی تے مکھیہ زنانی سی۔ ایہناں نوں منگول - پرتھانسار خاتون دا خطاب حاصل سی ۔ انھاننوں منگول سلطنت دی مہارانی وی منیا جاندا سی ۔ بورتے دی کڑمائی بہت گھٹّ عمر وچّ چنگیز خان نال ہو گئی سی اتے 17 سال دی عمر وچّ اوہناں دوناں دا ویاہ ہویا ۔ اسدے بعد اک مخالف قبیلے نے بورتے نوں اغوا کر لیا لیکن چنگیز خان نے آکے انھاننوں بچایا ۔ چنگیز خان دی اس جرت نوں پہلا سنکیت منیا جاندا ہے کہ اوہناں وچّ اگے چلکے دنیا - فتح کرن دا حوصلہ سی ۔ اوہناں دوناں دے چار منڈے اتے پنج لڑکیاں ہوئیاں جنہاں توں اگے منگول سلطنت دا راجٹبر چلیا ۔

امریکہ دے سارے فوجی تمغے اونے جتے فرانس دا سب توں وڈا فوجی تمغہ لیجن آف آنر وی اونوں دتا گیا۔ اوہ جرمنی دے ہتھیار سٹن مغروں جون چ امریکہ آیا تے اونوں ہیرو دی طر]ح جی آیاں نوں آکھا گیا 21 ستمبر 1945 نوں اونے فوج چھڑ دتی۔ 10 جولائی 1945 نوں اوہ لائف میگزین دے باہر آلے صفحے تے آیا۔

وکٹر گرگنارڈ ( 6 مئی 1871- 13 دسمبر 1935) اک فرانسیسی کیمسٹری گرو سی۔ اوہنے 1900 وچ مصنوعی ری ایکشناں دی کھوج کیتی ، جو بعد چ اوہدے نا تے گرگنارڈ ری ایکشن اخوائے۔اوہنوں 1912 وچ پال سبٹیائر دے نال کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔

صوفیا اک انسانی روبوٹ اے جو کہ ہانگ کانگ دی کمپنی "ہینسن روبوٹکس" ولوں تیار کیتا گیا سی۔ ایہہ انسانی ورتاؤ سکھ کے انساناں نال کم کرن لئی ڈیزائن کیتی گئی اے۔ اسدا دنیا بھر وچ انٹرویو ہو چکیا اے۔ اکتوبر 2017 وچ سوفیا سعودی عرب دی شہری بن گئی۔ کسی دیس دی شہریت حاصل کرن والی ایہہ پہلی روبوٹ اے۔ اوہ برطانوی اداکارہ اؤدری ہیپبرن (1929–1993) دی طرحاں دکھن والی بنائی گئی اے۔

کانگرس نے پہلے ای رولٹ ایکٹ دے خلاف ملک گیر تحریک شروع کر رکھی سی ۔ دسمبر 1919ء چ کانگرس ۔ مسلم لیگ تے خلافت کمیٹی دے اجلاس امرتسر چ منعقد ہو‏ے ، جتھے گاندھی نے ہندو مسلم اتحاد تے زور دتا ۔

زحل دے محول یا ہوا وچ 96.3% مالیکیولی ہائیڈروجن اے تے 3.25% ہیلیم اے۔ ایناں دوواں توں پعارے عنصر دی مقدار دا ٹھیک پتہ نئیں اے مگر اوناں سب دا رلواں وزن زمین توں 19-31 گنا بوتا اے تے اوناں دا بوتا حصہ زحل دی کور چ اے۔

اس پرکار دے واکاں دی بنتر وچ نانوَ واکنش دے نال وشیشن واکنش دی تھاں کریا وشیشن واکنش وچردا اے ۔ اس طرحاں دے واکاں دی کریا اکالکی ہندی اے ۔ نانوَ واکنش واک دا کرتا جاں ادیش ہندا اے ۔ منڈا(نانوَ واکنش) گڈیؤں(کریا وشیشن واکنش) اتریا(کریا واکنش) ।

سواچ سویٹزرلینڈ دی کعڑیاں تے گہنے بنان والی کمپنی اے۔ اے ناں 1983 نون ٹریا۔ سواچ نے سوہنے نویکلے تے وگھرے ڈیزاناں نال کعڑیاں دے بزار چ پیلا نمبر لیلیا۔
اپریل 1758ء وچ ادنیہ بیگ لاہور دا صوبیدار بنیا۔ اس نے میر عزیز بخشی نوں بہت ساری فوج دے کے لاہور دے نیڑے-تیڑے دے جنگلاں نوں صاف کراؤنا شروع کیتا۔ جسا سنگھ نے جےَ سنگھ کنھیا اتے کئی ہور سرداراں سمیت رامگڑھ وچ پناہ لئی، پر اتھوں وی کھسکنا پیا۔ ستمبر 1758ء وچ ادنیہ بیگ دی مرتو توں بعد اس نے جےَ سنگھ نال مل کے امرتسر اتے گرداس پور دے وچالے والے کھیتر اتے اختیار جما لیا۔ ہوراں مسلداراں نال مل کے اس نے احمدشاہ درانی نال ہوئیاں کئی لڑائیاں وچ حصہ لیا۔ سن 1770ء وچ اس نے کانگڑے دیا پہاڑی ریاستاں توں خراج وصول کرنا شروع کیتا اتے ہشیارپور ول دے کئی علاقیاں نوں اپنے اختیار وچ لے لیا۔ نویں نویں علاقے جتن دی ہوڑ وچ اس دا جسا سنگھ آہلووالیا نال ویر پے گیا۔ فلسروپ اس نوں ہسار ول بھجنا پیا۔ اتھے اس نے ہسار دے مسلمان حاکم توں براہمن لڑکیاں نوں مکت کرا کے بہت جس کھٹیا۔ ہولی ہولی اس نے کافی فوجی اکٹھے کر لئے اتے ہور مسلاں دے سرداراں نال مل کے دلی اتے جمنا پار دے علاقیاں اتے جتاں حاصل کیتیاں۔

گاندھی دی عمر 24 سال سی جدوں دکھن افریقہ وچّ پریٹوریا شہر وچّ وسے بھارتی مسلمان وپاریاں دی قانونی پرتندھتا کرن لئی پجے۔ اوہناں دے 21 سال دکھن افریقہ وچّ ہی لگّ گئے۔ اتھے اوہناں نے راجنیتی، نیتکتا اتے راجنیتک رہنمائی دی کوشلتا دے پاٹھ پڑھے۔ رام چندر گوہا دا کہنا ہے کہ جدوں اوہ 1914 وچّ بھارت پرتے تاں اوہ جنتک بلارے وجوں، فنڈ اگراہن، گل بات، میڈیا پربندھ دے، اتے آتم-ابھار دے معاملیاں وچّ پورے تک ہو چکے سن۔ .

اپنے تہذیبی عروج ، 105ء توں 250ء ، ویلے ایہہ سلطنت افغانستان توں پاکستان تے اتلے ہندستان وچ دریاۓ گنگا تک پھیل گئی ۔ ایہہ سلطنت یوئژی کنفڈریشن دے لوکاں دی کشن شاخ نے قائم کیتی سی ، جنہاں بارے یعقین کیتا جاندا اے کہ اوہ چڑھدے چین چ تارم دریا دے طاس دے رہن آلے ہند یورپی لوک سن ۔ اس سلطنت دے روم ، فارس تے چین نال سفارتی تعلقات سن تے ایہہ سلطنت کئی صدیاں تیکر لہندے تے چڑھدے وچکار شیواں دی ترسیل تے آمد و رفت دا مرکز رہی ۔

چک 184اے مراد ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔

جدوں فراسٹ امریکہ مڑیا تاں امریکہ وچّ اوہ اک کوی وجوں ستھاپت ہو چکیا سی۔ اپنی پرسدھی توں فراسٹ حیران وی ہویا اتے پریشان وی کیونکہ اوہ چپّ دا ابھلاشی اتے اکانت دا اچھکّ ویکتی سی جہڑا بھیڑاں توں ڈردا سی۔ اس نے پھرینکونیا وکھے اک فارم- ہاؤس وچّ رہنا ارمبھ کیتا پر اپجیوکا دیاں مجبوریاں نے اس نوں وبھنّ کالجاں اتے یونیورسٹیاں وچّ کارج کرن لئی مجبور کیتا۔ ہاروڈ وکھے رہندیاں اس نے اپنے شرماکلپنے اتے جت پراپت کر لئی اتے اوہ اکتاں وچّ کھلھ کے وچرن لگّ پیا۔ اس نے لکچر دتے، نبندھ لکھے، لوکاں نوں ملیا اتے اس سارے کجھ کارن اوہ امریکہ وچّ اک جانیا-پچھانیا ویکتی ہو نبڑیا۔

دوجی صنف ، جیہڑی کلاسیکل موسیقی ورگی اے اتے کلاسیکل موسیقی دی اوکھی اتے منّی پرمنّی قسم اے۔ پنجاب دے مسلمان کلا کاراں دا بھارتیہ کلاسیکل سنگیت لئی اک اَن مُل تحفہ اے۔

12 فروری 1995 نوں نیوزیلینڈ کرائسٹ چرچ وچّ نیوزیلینڈ دے خلاف اوس پہلی وار ون ڈے میچ کھیڈیا۔ کجھ مہینے بعد 17-20 نومبر 1995 نوں اوس نے کولکاتہ دے اڈین گارڈن وچّ انگلینڈ دے خلاف ٹیسٹ کریئر دی شروعات کیتی۔

چین دی بوہتی آبادی تے رقبہ پاروں چین دی انتظامی ونڈ پرانے زمانے توں کئی پدھراں اتے مشتمل اے۔ چین دا آئین حکومت دیاں تن آئینی پدھراں فراہم کردا اے۔ تاہم، فی الحال مقامی حکومت دیاں پنچ عملی پدھراں نیں۔
جراسیماں نوں لازمی اوناں روگی جانداراں چوں وکھریاں کیتا جاۓ جناں ج اینان نوں پایا گیا سی تجربے لئی تے اوناں دی پچھان کیتی جاۓ تے اے انج دے ای ہونے چائیدے نیں جناں نیں شروع چ روگ کیتا سی۔

20 دسمبر 1917 نوں انقلاب دے خلاف لوکاں نوں چپ کران ل‏ئی اک لکی پربندھ چیکا دا مڈھ رکھیا۔ ہر اخبار تے چھپن والی شے تے بولشوک دا کنٹرول ہوگیا۔ پراودا تے ازوستیا وڈے اخبار تے انقلاب دی اواز بن گۓ۔ اینج فیر جیہڑا وی انقلاب دے خلاف بولدا پانویں اوہ کوئی وی ہوۓ چیکا دے نشانے تے آجاندا سی۔ ایدے نال ڈر دا محول بن گیا۔

یوہان بائر (1625 - 1572) اک جرمن تارہ گرو سی۔ 1603 وچ اوہنے تاریاں دے نقشیاں دی اک اٹلس بنائی جیدے وچ تاریاں نوں اک اچیچے ول نال دسیا گیا سی۔

دو پاسی جندڑیاں وی سویٹزرلینڈ وچ ملدیاں نیں۔ ڈڈو، مینڈک تے الپائنی نیوٹ عام نیں۔ پر رکھ ڈڈو، مڈوائف ٹوڈ تے کتے کتے ملدے نیں۔ الپائنی سلامنڈر سوئس الپس وچ عام دسدا اے۔

قابل غور گل ایہہ اے کہ ’’میاں‘‘ شبد صرف پنجاب وچ ای ورتیا جاندا اے، جیہڑا وڈیاں بزرگاں دی عزت لئی بولیا جاندا اے۔ میاں غلام نبی شوری دی کوئی اولاد نہیں سی۔ کجھ لوک ایہہ آکھدے سن کہ اوہناں دا ویاہ اِی نہیں سی ہویا، پر کھشیتر موہن سوامی نے اوہناں دی ووہٹی دا ناں بھانگیرن لکھیا اے۔ اوہناں دا اِک لے پالک پُتر اشرف خاں سی، جیہنے رام پور دے سارنگی نواز بنیاد حسین نوں سارنگی دی تعلیم دِتی۔ میاں شوری دی وجہ توں بھارت وچ ’’شوری گھرانے‘‘ دا جم ہویا۔ ایس گھرانے وچ چار ریتاں دا گانا گایا جاندا اے، جیہڑا بھارت دے کسے وی ہور گھرانے وچ نہیں اے۔ (8) میاں شوری سادھو سنت، فقیر، درویش، بے پرواہ اتے طمع توں پاک شخص سن۔ اِک واری نواب آصف الدولہ (1779-1775ء) اپنی سواری تے لنگھ راے سن کہ اوہناں دی اَکھ میاں شوری تے پئی۔ نواب آصف الدولہ نے اوہناں نوں ویکھدیاں اِی اپنے ول آؤن دا سدّا دتا۔ میاں شوری نے اوسدے جواب وچ آکھیا کہ مینوں تہاڈے گھر دا پتہ نہیں۔ نواب صاحب نے کیہا کہ تُسی کسے توں وی پچھ لو گے تاں میرے کول چھیتی اپڑ جاؤ گے۔ ایس گل توں میاں شوری دے سِدھے پن دا اندازہ لگ جاندا اے۔

پرچھاواں:سماج وچ سبھ دو حالت برابر نہیں ہندی ۔جویں :غریب دی امیر نال میل نہی کھاندی ۔جویں :اک پنڈ دا کسان اسے پنڈ دے مذہبی توں وکھ کلپدا ہے ۔غریب دی امیر بنن دی تمنا اتے امیر دے غریب ہون دا ڈر اچیت من دا سرمایہ رہندا ہے ۔پرچھاویں چوں لچھن الٹ روپ وچّ روپمان ہندے ہن۔

گنا توں لیا گیا کیوبن کھنڈ نوں یوئیسئیسار نوں برآمد کیتا گیا سی، جتھے اس نوں قیمت دی مدد ملدی سی اتے اس نوں یقینی بناؤن والی مارکیٹ یقینی بنائی جاندی سی۔ 1991 دے سوویت راج دے وستھاپن نے بہت سارے کیوبا دے شوگر ادیوگ نوں بند کرن لئی مجبور کیتا۔

البرخت کوسل ( 16 ستمبر 1853- 5 جولائی 1927) اک جرمن بائیو کیمسٹ تے جینیٹکس گرو سی۔ اوہنے نیوکلیک ایسڈ (جانداراں دا جینیاتی مادہ) دے کیمیائی وکھالے بارے جانکاری دتی۔ اوہنوں 1910 وچ فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔
دیش دا لگھو سَیر کال آدھِکارِک رُوپ ولوں 31 مئی ولوں شُرُوع ہوکے 1 سِتمبر نوں ختم ہُندا ہے ۔ جون دے آرنبھک مہینیاں وِچّ وی کئی کھیتر اَتے رستہ برف ولوں اچھّادِت ہُندے ہَن ۔ گریشمکالین دِن لمبے ہُندے ہَن اَتے ادّھی رات تکّ اُجیالا رہندا ہے ۔ جون دی انت اَتے جولائی دے مہینیاں وِچّ زیادہتر پریٹن آؤندے ہَن ۔ اگست دے مہینے وِچّ پرواسی پنچھی وی آؤندے ہَن ۔ پیپِن، جو راشٹری پنچھی اگست دے انت ہون تکّ وِکھّن گھٹّ ہو جاندے ہَن ۔ 20 اگست سَیر دے موسم دا آدھِکارِک انتم دِن ہُندا ہے ۔ اِسدے بعد ولوں دِن چھوٹے ہون لگّدے ہَن اَتے برپھباری دا موسم شُرُوع ہو جاندا ہے ۔ سَیر دے دو - تِنّ مہینیاں دے دوران ہی آئسلینڈ وِچّ لگّبھگّ 10 لکّھ پریٹن آؤندے ہَن جو اِتّھے دی جنگلی قُدرت جِویں: ہِمند، جھرنے، جوالامُکھی، اَتے جیجر دیکھن آؤندے ہَن ۔ حالَ ہی دے سالاں وِچّ آئسلینڈ وِچّ سردیاں دے دوران وی سَیر وِچّ تیزی آئی ہے ۔

OLX دیاں وشیشتاواں وچ شامل ہن: ٭ HTML والے اشتہار تیار کرن دی سمرتھا ٭ ویچن، خریدن، اتے بھائیچارک گتیودھی 'تے کیندری نینترن ٭ سپیم نینترن ٭ Fotolog، Facebook اتے Friendster ورگیاں دوجیاں ویبسائیٹاں 'تے اشتہاراں دا پرچار کرن دی سمرتھا ٭ دلچسپی رکھن والے دوجے اپیوگکرتاواں دے نال اشتہار بارے چرچہ کرن دی سمرتھا ٭ تہاڈے نیڑے وستاں لبھن دی سمرتھا، بھاویں تسیں کتے وی رہندے ہووو ٭ موبائیل فون توں ویبسائیٹ تک پہنچ دی سمرتھا ٭ کئی بھاشاواں وچّ اپلبدھتا

اسٹریلی 20 سینٹ اک اسٹریلی سکہ اے۔ اک اسٹریلی ڈالر وچ 100 سینٹ ہوندے نیں۔اک اسٹریلی 20 سینٹ وچ 20 سینٹ ہوندے نیں۔ہر اسٹریلی سکہ تے آسٹریلیا دی ملکہ الزبتھ II دی مورت بنی ہوندی اے۔اے سکہ 14 فروری 1966 نوں بنایا گیا۔

اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔

فورسٹر لنڈن دے اک انگریز-آئرش اتے ویلش مڈل-کلاس پروار وچّ ہویا سی۔ اوہ ایلس کلارا "للی" اتے ایڈورڈ مورگن للیویلن فورسٹر دا اکلوتا بچہ سی۔ اسدا پیؤ اک آرکیٹیکٹ سی۔ فورسٹر دا نام سرکاری رجسٹر وچّ ہینری مورگن فورسٹر دے طور تے درج کیتا گیا سی، پر اس دے بپتسمے سمیں اوہدا نام سببّ نال ایڈورڈ مورگن فورسٹر ہو گیا۔ اس نوں اس دے پیؤ نالوں اڈری پچھان لئی، اس نوں ہمیشہ مورگن کہہ کے بلایا گیا سی۔ مورگن دے دوجی جنم دن توں پہلاں ٹی بی نال 30 اکتوبر 1880 نوں اس دے پیؤ دی موت ہو گئی۔

جیوں جیون نویں عنصر لبدے گۓ تے اوہناں نوں اک پدھر وج رکھن دی لوڑ وی پئی 1869 تک 63 عنصر لبے جاچکے سن۔ دمتری مندلیف (1834–1907) نے ایہناں نوں اک پیریاڈک ٹیبل دی مورت وچ بنا کے دسیا جیہڑی ہجے وی چل رئی اے۔

مرفی نوں لڑائی تے جان لئی ہلے وی سسٹم نال لڑنا پیا اودھی اڑی باجوں اوہنوں 1943 چ تیسری پیدل ڈویثن دی ویں15 پیدل ریجمنٹ دی پہلی بٹالین دی بی کمپنی چ کاسا بلانکا مراکش پعیج دتا گیا۔ مرفی نوں افریقہ چ کوئی لڑائی نہ دسی پر اوہ تیسرے ڈویثن دے سکھلائی پروگرام چ لگا ریا۔ 10 جولائی 1943 نوں اونے سسلی نوں ازاد کران چ اپنا ہتھ ونڈایا۔ سسلی آندیاں نال ای اونوں کارپورل بنا تیا گیا جدوں اونے کوڑیاں تے دو نسدے اطالوی افسراں نوں گولی مار کے مار دتا۔ ایتھے اونوں ملیریا وی ہویا۔

یوگلینا اک ولگنا اے جیہڑا اگوں تکھا تے پچھوں کھنڈا اے۔ یوگلینا دی اتلی پدھر پینڈی تے اندرلی نرم اے۔ ایہدے پچھے ول اک موری بنی اے۔ ایتھے ای اک دسنوالی شے لال اکھ وی ہے۔ یوگلینا دا نیوکلیس ایہدے پنڈے دے وشکار ہوندا اے۔ یوگلینا دے پندے وچ آنڈے ورگیاں پلیٹاں ہوندیاں نیں جنہاں نوں کروماٹوفورز کیندے نیں تے ایس نال ایہ چانن پکائی نال کھان پین بناندے نیں تے ایہناں باہجوں ای ایہنان دا رنگ ہرا ہوندا اے۔
الہٰ آباد یونیورسٹی بھارت دی اک پرمکھ مرکزی یونیورسٹی اے۔ ایہہ اج دے بھارت دیاں سبھ توں پہلیاں یونیورسٹیاں وچوں اک ہے۔ اسنوں مشرق دی آکسفورڈ نام نال جانیا جاندا ہے۔ اس دا قیام 1887 ای نوں الفریڈ لائر دی کوششاں نال ہوئی سی۔ اس یونیورسٹی دا نقشہ پرسدھ انگریز آرکیٹیکٹ ایمرسن نے بنایا سی۔

1893 دی پت چڑ وچ لینن سینٹ پیٹرزبرگ آجاندا اے جیہڑا اوس ویلے روسی سلطنت دا راجگڑھ سی تے تیزی نال کارخانیاں دا شہر بندا جاریا سی۔ ایتھے اوہ اک وکیل ولکنشٹائن دے نال کم کرن لگ پیندا اے۔ اوہ ریڈچنکو دی لکی چھپی سیاسی ٹولی دا سنگی بن جاندا اے جیدے وچ سارے مارکسی ہوندے نیں پر اوہ اپنے آپ نوں کیندے سوشل ڈیموکریٹ نیں۔ اوہدے اتلی پدھر پڑھیار ہون باجون ٹولی وچ مانتا ملدی اے تے اوہنوں گرو منیا جاندا اے۔ اوہ اپنی سوچ نال رلدے لوکاں نوں ملن لئی سویٹزرلینڈ، جرمنی تے فرانس تک جاندا اے۔ ایسے ویلے ای اوہدی ملنی نادیزدا کرپسکایا نال ہوندی اے جیہڑی کہ اک مارکسی سی تے سکول استانی سی اوہ لینن نوں مارکسی سوچ والے ہور لوکاں نال ملاندی اے۔ اوہدیاں تکھیاں گلاں تے انقلاب ول اگے وددے پیراں نوں پلس سنگ لیندی اے تے اوہنوں پھڑ کے جیل وچ پادیندی اے۔ اوہنوں شوشنسکوئی، سائیبیریا وج دیس نکالا دتا جاندا اے۔ مئی 1898 وچ اوہنوں نادیہ وی آملدی اے۔ اوہنوں اگست 1896 وچ اک ہڑتال کران تے دیس نکالا ملدا اے۔ اوہنوں پہلے اوفا پیجیا جاندا اے پر اوہدے سرکار نوں کہن تے جے اوہ لینن دی منگ اے اوہنوں لینن کول ٹور دتا جاندا اے تے دونویں 10 جولائی 1898 نوں ویاہ کرلیندے نیں۔ نادیہ دی ماں وی اوہناں نال ریندی اے تے دونویں رل کے The History of Trade Unionism نوں روسی بولی وچ پلٹدے نیں۔ اوہ جرمنی وچ ہون والی سیاست تے وی اکھ رکھ دے نیں۔ جرمن انقلابی ییڈورد برنسٹائن چوناں تے امن دی راہ تے چلنا چاہندا سی پر ایہ گل پرانی مارکسی سوچ توں الٹی سی جیہڑی ملوزوری انقلاب لیانا چاہندی سی تے لینن وی ایسے سوچ تے چل ریا سی۔ 1899 وچ اوہنے The Development of Capitalism in Russia لکھی۔

ٹپے نوں بچاؤن اتے ایہنوں سانبھن لئی سانوں ٹھکویں اتے زور دار قدم چُکن دی لوڑ اے، نہیں تاں آؤن والے دور سمے وچ ٹپہ صرف اَکھراں تے لفظاں دی شکل وچ کتاباں وچ ہی رہ جائیگا۔

ایہ ایران دے صوبہ اردبیل دے ضلعے شہرستان نیر دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔

الٹراسونوگرافی یا عام بولی وچ الٹراساؤنڈ انسان دے اندر دے انگاں نوں ویکھن لئی ورتیا جاندا اے۔ ایہدے نال ریشے، جوڑ رگاں تے وڈے جراسیم وی ویکھے جاسکدے نیں۔ ایس نال روگاں نوں پہلے توں لبھن تے تے اوہناں دے ودھن گھٹن دا پتہ چلدا اے۔

ایہناں بھنّ وچاراں نوں دھیان وچّ رکھن توں بعد دو دھارناواں ساہمنے آؤندیاں ہن۔ اکو جو صوفی مت دا نکاس قرآن اتے محمد صاحب نال ملاؤندے ہن تے دوجی جو اس نوں بعد دی اپج مندی اے۔ بھاویں صوفی مت دے کئی اصول قرآن دے خلاف ہن۔ مگر صوفی مت دے کئی اصول قرآن وچلیاں آئتاں نال تعلقات وی رکھدے ہن۔ جنہاں نوں دھیان وچّ رکھ کے کیہا جا سکدا اے کہ قرآن نے صوفی متّ دے نکاس وچّ مڈھلی کردار نبھایا۔ تے ایرانیاں، نویں افلاطونیت ، عیسائیاں، بھارتی شاستر وغیرہ نے اس دے ترقی دوران اس اتے کافی اثر پایا۔ اسلام نوں صوفی مت دی نیہہ \قبول کرنا اچت اے۔

بنتر دے پکھ توں واکاں دا تجزیہ ایہناں دی اندرونی بنتر دے بنیاد تے کیتا جاندا اے ۔ واک دی باہری، اندرونی بنتر دے دوران واک وچ وچرن والے تتاں دی آپس وچ جڑن عمل اتے وچرن ستھان نوں اہمیت دتی جاندی اے ۔ اوہناں آپس وچلی جڑھت دے سمضموناں دا مطالعہ کیتا جاندا اے ۔ اس بنیاد تے واکاں نوں دو حصیاں وچ ونڈیا جاندا اے :-
غصے وچ آئے میر منوں نے فوج چڑا دتی رام - راؤنی دے قلعے نوں ڈھاؤن لئی ۔ سردار جسا سنگھ رامگڑھیا اتے خالصہ پنتھ وچ اس ویلے کچھ ناراضگی چل رہی سی ۔ پنتھ توں ناراض ہوکے سردار جسا سنگھ جی نے ادنیہ بیگ کول ( جالندھر ) جا کے نوکری کر لئی تے سردار جسا سنگھ رامگڑھیا دشمناں دی فوج نال جالندھر دے نواب ادنیہ بیگ دے نال آئے سی اس ویلے ناصر علی خان جالندھری ، مرزا عزیز خان تے پہاڑی راجیاں دیاں فوجاں سبھ نے مل کے رام -راؤنی قلعے نوں گھیرا پا لیا ۔ پر جسا سنگھ رامگڑھیا دشمناں دی فوج نال آ تے گئے سی ( کیونکِ پنتھ نال ناراض ہوکے ایہہ ادنیہ بیگ دے کول جاکے نوکری کرن لگ پئے سن )۔ پر ہن اوہ اپنے ہی بھراواں نال لڑائی نئی کرنا چاہندے سن ۔ ادھر خالصہ پنتھ نوں وی پتہ لگ گیا سی قلعے دے کول والا مورچہ سردار جسا سنگھدا اے ۔ اوہ وی اپنے بھرا نال لڑائی نئی سی کرنا چاہندے ۔

چک 40 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔

فراسٹ نے 1913 وچّ اے بوائیز ول کاوَ-سنگریہہ چھاپیا جس دی پرسنسا ہوئی۔ ایہہ کویتاواں بھاویں چھندابندی اتے شیلی دے پکھوں پرمپراوادی ہن پر ایہناں وچلی انتر-درشٹی نویں سی۔ ایہناں کویتاواں وچّ اکانت اتے چنتن نوں گایا گیا ہے اتے یتھارتھ دے سہپن نوں اجاگر کیتا گیا ہے۔ اک ہور کاوَ-سنگریہہ نارتھ آف بوسٹن 1914 وچّ چھپیا۔ اس سنگریہہ وچّ کھلھی کویتا اتے برتانتک کویتا دے نمونے پیش کیتے گئے ہن۔ ایہناں کویتاواں وچّ گیتاں والی لیاتمکتا ہے۔ اس سنگریہہ دیاں پرسدھ کویتاواں ‘دا ڈیتھ آف اے ہائیرڈ مین’ اتے ‘اے سروینٹ آف دا سروینٹ’ ہن۔ اس دوجے سنگریہہ نال فراسٹ دا پہلا کاوَ- سنگریہہ وی ہور ہرمنپیارا ہو گیا۔ ایہہ دو سنگریہہفراسٹ دی کاو-کلا دیاں دو ولکھن ونگیاں ہن۔

ہندی ہائیکو صنف وچ اوہناں دے خاص یوگدان لئی مشہور ہن۔ اوہ ہندی ہائکو دے خاص اخبارہائکو درپن دے اڈیٹر ہن۔ اس دے علاوہ بھارت دیاں لگبھگ ساریاں اخبار وچ اپنے سودھ لیکھ، کہانی، بالکہانی، ہائکو، نوگیت وغیرہ دی اشاعت ہوئی۔ آکاشوانی دلی، متھرا، سورتگڑھ، گوالیار، لکھنؤ، بھوپال وغیرہ مرکزاں وجوں شاعری، کہانی اتے وارتاواں دا پرسارن وی اوہ کر دتے۔

جیہناں قسماں دا ورتاوا ٹپہ گائیکی وچ ہندا اے اوہ سبھ دیاں سبھ دھرپد گائیکی وچ نہیں ہندیاں اتے خیال گائیکی وچ ایہہ سبھے چیزاں اِکو ویلے اکٹھیاں نہیں ہوندیاں۔

بیجاپور اوہ ریاست اے، جتھے کہ مسلم راجے راج کردے سن۔ اس کرکے ہی اس ریاست نوں مسلم ریاست کہندے سن۔ ایہہ ریاست بہت ہی وڈی سی۔ اس ریاست وچ مسلم سبھیاچار دا بول بالا سی۔ بیجاپور شہر اس ریاست دا راجگڑھ سی۔ پرانے ویلے توں ہی بیجاپور دے اندر 10 کلومیٹر لمبی دیوار اے، جو کہ اس شہر دی خوبصورتی نوں اج وی ودھاؤندی اے۔ اس دیوار نوں دیکھن لئی اج وی سیلانی آؤندے ہن۔ ریاست بیجاپور وچ بیجاپور شہر توں علاوہ ٹکوٹا، جمکھنڈی، المٹی وی دیکھنیوگ تھاواں ہن، جتھے کہ سیلانی اج وی وڈی گنتی وچ جاندے ہن۔

کمپنی نے پارک وچّ قدرتی ماحول بناؤن واسطے 2000 پیڑ اگائے ہن. پارک وچّ میہہ دے پانی نال سچائی دا انتظام وی کیتا گیا ہے جو کہ میہہ دا چھتا تے کھڑے پانی نوں پین یوگ بناؤن واسطے وی اکٹھا کردا ہے. بارش دا پانی کئی ٹیکا وچّ الگ الگ منتوا نال اکٹھا کیتا جاندا ہے، اس پارک وچّ 20 ملیان لیٹر پانی اکٹھا کیتا جا سکدا ہے.

اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے ۔ پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔

سائنس دی شاہی سویڈنی اکیڈمی سویڈن دیاں کئی شاہی اکیڈمیاں چوں اک اے۔ ای اکیڈمی اپنے آپ چلن والی، سرکار دے اثر توں بعار اک سائنسی سنگت اے جیہڑی سائنس تے میتھمیٹکس چ وادا کرن لئی کم کردی اے۔
رتناگری اڑیسہ وچ واقع اے، جو کہ پرانے ویلے وچ اک مہاویر (بدھی مٹھ) سی۔ ایہہ اڑیسہ دے جے پور ضلعے دے برہمی اتے برپا دریاواں دی وادی وچ واقع اے۔ ہور پرانے بودھ مت مقام جویں کہ پشپگری، للتگری اتے ادیگری نیڑے دے ہن۔

1753 تے 1758 دے ویلے دے دوران ایہناں 5-6 سالاں دے وچکار سردار جسا سنگھ رامگڑیا نے اپنی طاقت دا بڑا وستار کیتا تے سردار جسا سنگھ رامگڑیا نے کلانور ،بٹالا ،قادیان ، سری ہرگوبندپور ، اڑمڑ ٹانڈا تے نال ہی میانی دے پردیساں تے قبضہ کر لیا ۔ ہرگوبندپور نوں اپنی مثل دا راجگڑھ بنایا ۔ سردار جسا سنگھ رامگڑھیا کرکے رامگڑھیا مثل دی طاقت ودھ گئی سردار جسا سنگھ رامگڑھیا نے گنگا- یمنا دوآب دے کئی علاقیاں تے وی قبضہ کر لیا۔

سوئس فوج وچ زمینی فوج تے ہوائی فوج آندیاں نیں۔ ہر سوئس نوں فوجی سکھلائی کرنی پیندی اے۔ پکے فوجی سارے فوجیاں دا 5٪ ہوندے نیں۔ 20 توں 34 ورے دے سو‏ئس لازمی فوجی سکھلائی وچوں لنکے ہوندے نیں۔ سویٹزرلینڈ دے لاگے سمندر ناں ہون باجوں ایدی کوئی سمندری فوج نئیں۔ لاگے دے دیساں نال جڑدیاں جھیلاں وچ فوجی کشتیاں پھردیاں نیں۔ سوئس لوک کسے ہور دیس دی فوج وچ نئیں جاسکدے، صرف ویٹیکن وچ سوئس فوج راکھی دا کم کردے نیں۔

آرامگاه عباس بن علی یا حرم ابوالفضل العباس کربلا شہر چ حرم حسین بن علی توں ۳۷۸ میٹر اتلے چڑھدے چ واقع اے و۔شیعہ آپ دے تے امام حسین بن علی دے روضے نوں بین الحرمین دے ناں نال پکاردے نیں. کربلا شہر نجف توں 60 کلومیٹر تے بغداد توں 100 کلومیٹر دور اے ۔.

جہناں واکاں دی بنتر وچ دو جاں دو توں ودھ سوماتحت اپواک آؤن اوہناں واکاں نوں ستعینات واکاں دا ناں دتا جاندا اے ۔ ایہہ اپواک اکلے طور تے وچر سکن دی گنجائش وی رکھدے ہن ۔ ایہناں دو جاں دو ودھیرے سوماتحت اپواکاں نوں کئی وار کامے، تے، اتے، پر آدی یوجکاں نال جوڑیا جاندا اے ۔

شبد نوروز فارسی دو شبداں نو تے روز توں بنیا اے۔ نو یعنی نواں تے روز دن۔ آکے ایہ روز پرانی فارسی دے شبد روچ توں بنیا اے جیدا مطلب اے چانن۔ رلدے: سنسکرت: رچی تے لاطینی: لکس۔

اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے ۔ پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔

تھائی لینڈ 76 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں تھائی بولی چ چنگواٹ آکھیا جاندا اے ۔ ایہہ صوبے جغرافیائی طور اتے 6 علاقےآں (ریحن) چ تقسیم کیتے گئے نیں ۔ راجگڑھ بنکاک صوبہ نئیں پر اک خاص انتظامی علاقہ اے ، پر جدوں اس دا انتظام دوجے 76 صوبےآں دے برابر کیتا گیا ، اسنوں 77واں صوبہ سمجھیا جان لگا ۔

چک 505 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔

آئسلینڈ کھیتراں، نِرواچن-کھیتراں، کاؤنٹیاں اَتے نگر پالِکاواں وِچّ ونڈیا ہے ۔ اِتّھے اٹّھ کھیتر ہَن جو مُکّھ رُوپ ولوں سانکھِائکیئے پریوجناں لئی پریوگ وِچّ لیائے جاندے ہَن، ضلع عدالت وی اِس وِبھاگ دے اِک پُرانے سنسکرن دا ورتو کر رہے ہَن ۔ 2003 تکّ، سنسدی چُناواں لئی نِرواچن کھیتر اوہی کھیتر سن، لیکِن سن٘ویدھان سنشودھن دوارا، اوہ ورتمان چھ نِرواچن کھیتراں وِچّ پرِورتِت کِیتے گئے: ٭ ریکجاوِک جواب اَتے ریکجاوِک دکھّن ( نگریئے کھیتر ) ؛ ٭ دکھّن پچّھم ( چار بُھوگولِک نظر ولوں وکّھ ریکجاوِک دے چارے پاسے دے اُپنگریئے کھیتر ) ؛ ٭ اُتّر-پچّھم اَتے پوربوت ( آئسلینڈ دا اُتّری اردھبھاگ، ونڈیا )، اَتے، ٭ دکھّن ( آئسلینڈ دا دکھّن اردھبھاگ ، ریکجاوِک اَتے اُپنگروں نوں چھڈّکے ) ۔
ایس مقابلے چ حصہ لین آلیاں ٹیماں نوں پرکھن لئی امتحان کرایا جاندا اے تے پاس کرن آلیاں ٹیماں دے گٹھے بنائے جاندے نیں ۔ تے ایناں دے وچکار مقابلے کرائے جاندے نیں ۔ اخیر چ دو ٹیماں دا فائنل ہندا اے تے جتن آلی اک ٹیم نوں ٹرافی دتی جاندی اے ۔

اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔

موہنداس کرمچند گاندھی گجرات، بھارت دے تٹی شہر پوربندر (جو ادوں بمبے-پریجیڈینسی، برطانوی ہندوستان دا حصہ سی) وچّ دو اکتوبر 1869 نوں پیدا ہوئے۔ اوہناں دے والد کرمچند گاندھی (1822-1885) ہندو مدھ ورگ وچوں سن اتے ریاست پوربندر دے دیوان سن۔ اوہناں دی ماں دا ناں پتلی بائی سی جو ہندو پرنامی ویشنوں فرقے نال تعلق رکھدی سی۔ گھر وچّ دھارمک ویکتیاں دا آؤنا عامَ سی۔ اوہ کرمچند دی چوتھی بیوی سی (پہلیاں تنّ دی موت زچگی دوران ہو گئی سی)۔

روایتی چینی حروف (Traditional Chinese characters) (روایتی چینی: 正 体 字 / 繁体字، آسان چینی: 正 体 字 / 繁体字؛ پنین: Zhèngtǐzì ​​/ Fántĭzì) اوہ حروف جاں اکھر نیں جنہاں چ 1946 دی اصلاحات دے بعد دے حروف شامل نہیں نیں۔ ایہ ہانگ کانگ، مکاؤ تے تائیوان چ زیادہ عام ورتوں دے اکھر نیں۔

برلن آکے کوخ ٹی بی دے روگ دی کھوج چ لگ گیا۔ اودی اے سوچ سی جے اے روگ اک توں دوجے نوں لگدا اے تے اینوں لان والا کوئی جراسیم اے۔ ہور وی لوکاں دی اے سوچ سی پر چوکھے سارے لوک اے سمجدے سن جے اے روگ ماں پیو توں لگدا اے۔

ٹوینکل کھنہ (ٹینا جتن کھنہ دے نام نال وی جانی جاندی اے، 29 دسمبر 1974 جنم ) پنجابی اوریجن انٹیریئر ڈزائینر، اخباری کالم لکھاری، فلم پروڈیوسر، لکھاری تے فلم اداکارہ ہے۔ ٹوینکل دی پہلی کتاب دی اک لکھ تو ودھ کاپیاں دی وکری ہوئی۔ جیہدے نال اوہ 2015 وچ بھارت دی سبھ تو ودھ وکن والی عورت لکھاری بن گئی۔ ٹوینکل نے 2016 وچ سال دی سبھ تو ودھ ہولناک (انسپارنگ) عورت ہون دا آؤٹ لک دا اوارڈ وی جتیا اس نے سنّ 1995 وچّ رومانٹک فلم برسات وچّ شاندار شروات واسطے سبھ تو ودھیا فیمیل اداکارہ دا فلم فیئر اوارڈ وی جتیا سی۔ 1999 وچّ اوہنا نے تیلگو فلم شینو وچّ مکھ اداکارہ دے طور تے کم کیتا سی. اوہ اداکارہ ڈمپل کپاڈیا اتے راجیش کھنہ دی لڑکی ہے۔ لوَ کے لیئے کچھ بھی کریگا (2011) وچّ اس دی آخری مکھ اداکاری والی فلم سی۔ ٹونکل کھنہ نے بوبی دیول، اجے دیوگن،سیف علی خان، عامر خان، سلمان خان، دگابتی ویکیٹش، گووندا اتے اکشے کمار نال فلما وچّ کم کیتا ہے۔

پاکستان بھارت نال لہور - دہلی تے میرپور خاص - جودھپور ریلوے لائناں دے ذریعے ملیا ہویا اے۔ 2 مسافر ٹریناں سمجھوتا ایکسپریس لہور تے دہلی دے وچکار ستوارے چ 2 باری تے تھر ایکسپريس ستوارا وار کراچی تے جودھپور دے وچکار چلدیاں نیں۔

پریم گورکھی پنجابی دا سرمور کہانی کار ہے۔ اوسدیاں کہانیاں دبے کچلے لوکاں دی جیون گاتھا دا باخوبی ورنن(بیان) کردیاں ہن ۔ اوسدیاں رچناواں غریب اتے انگولے لوکاں دے جیون دیاں کرور اوستھاواں توں پردہ چکدیاں ہن ۔ پریم گورکھی نے آپ اتی کٹھن دن گزارے ہن اس کرکے اوہ اپنی سویجیونی غیر-حاضر آدمی وچّ نرسندیہ ہی اوہناں سارے کچلے لوکاں دی کہانی بیاندا ہے جہڑے اس سماج وچ رہندیاں دکھ ہنیری دیاں چپیڑاں کھاندے رہندے ہن ۔ پریم گورکھی دی جیونی اک عامَ منکھ دی زندگی نال سانوں جوڑدی ہے، اس وچلا منکھ سانوں کِتے وی عرشوں اتریا نہیں دسدا اوہ سانوں کارخانےآں دے دھوئیں،کھیتاں دی مٹی،وگدی ندی دے پانی اتے حوالات اندرلی کچیان وچّ وچر رہا نظر آؤندا ہے ۔
سویٹزرلینڈ دی زمینی بنتر پجھلے لکھاں وریاں توں چلدے یورپی تے افریقی پلیٹاں باہجون بنی اے۔ ایہ کم گلارس تریڑ تے ودھیا دسدا اے جیہڑی ہن دنیا دی اک ویکھن تھاں اے۔ جیالوجی دے حساب نال ایس دیس 5 انگاں وج ونڈیا ہویا اے: گرینائٹ نال بنیا ہویا الپس، لائم پتھر ول کھاندا جورا پہاڑ، جورا پہاڑ تے الپس دے وشکار کج پدرا تے کج پہاڑی ماجھی دیس، دکھن ول پو دریا دی وادی تے اتر ول رہائن دریا دی باسل ول وادی۔ سویٹزرلینڈ زلزلیاں لئی بھیڑا اے۔ ایتھے 6 رختر ناپ دا زلزلہ ہر 60 یا 100 ورے مگروں آسکدا اے۔ آخری 1946 وج آیا سی۔

اِتّھے دی آدھِکارِک بھاشا ہے آئسلینڈی ۔ ایہہ بھاشا پچھلے 1،000 سالاں وِچّ بہُت زیادہ نہیں بدلی ہے، اِسلئی آئسلینڈواسی ہُنے وی وائکِنگ دی اوہناں گاتھاواں نوں پڑ سکّدے ہَن جو صدِیاں پہلاں لِکھے گئے سن ۔

کشن سلطنت سن 60ء عیسوی دی دہائی توں 375ء تک قائم رہن آلی قدیم ہندستان دی اک سلطنت سی ، جس دی اببتدا باختر چ سر دریا دے دونہاں کنڈےآں تے ہوئی ، ایہہ علاقے اج کل اتلا افغانستان ، پاکستان ، دکھنی تاجکستان تے ازبکستان نیں ۔

1883 دی گرمیاں چ مصر چ ہیضے دا روگ عام سی۔ اک فرانسیسی ٹولی لویس پاسچر دے کین تے اوتھے اندی اے۔ کوخ وی جرمن سرکار دے کین تے مائکروسکوپ، جانوراں تے کج سنگیاں نال اوتھے اپڑ جاندا اے۔ مائکروسکوپ نال کم کردیاں ہویاں اونے ہیضے دا جراسیم وبریو کولرا لبیا۔ فرانس دی ٹولی دے سنگی ایس کم چ ہار گۓ تے اوناں دا اک سنگی وی مر جاندا اے۔ ہیضے دا اے جراسیم پہلے وی لبیا گیا پر اوس لبن والے دے کم نوں ایڈی شہرت ناں مل سکی۔ کوخ دی ٹولی ایس جراسیم نال برلن مڑدی اے۔ پر جدوں کوخ نے ہیضے دے جراسیم نوں اک جاندار چ پایا پر اوہ روگی ناں ہویا۔ اوتھوں اوہ ہندستان آیا جتھے ہیضہ پھیلیا ہویا سی۔ کلکتے دو معینیاں وچ اونے تے اودے سنگیاں نیں ہیضے دے 70 روگیاں چ اوہی جراسیم جیہڑا اوناں مصر ویکھیا سی کلکتے ویکھیا تے اے گل پکی ہوگی جے اے جراسیم ای ایس روگ نوں لان والا اے۔ وبریو کولرا صرف روگیاں چ لبیا تے کسے تکڑے بندے یا ڈنگر چ اے ناں لبیا گیا۔ بنگال چ اونے ہیضے دے جراسیم نوں پانی چ لبیا تے اوتھوں اونوں اندازہ ہویا جے جراسیم والا پانی وی جیدے چ ہیضے دے جراسیم ہون ایس روگ نوں لا سکدا اے تے اونے ایس گل توں صاف پانی دی لوڑ تے صفائی تے زور دتا۔ 4 مارچ 1884 نوں اونے برلن جیہڑا سنیعا کلیا اودے چ اے گل لکھی جے کھڈیاں چ کھڑا پانی تے ورتیا جان والا ہور پانی ہندستان چ ہیضے دے ہون دا کارن اے۔ اے لوک جدون واپس جرمنی آۓ تے جرمن شہنشاہ نے کوخ نوں آرڈر اف دی کراؤن تاریاں والا دتا تے جرمن پارلیمنٹ ریشتاگ نیں اونوں اک لکھ مارک دتے۔ کئی لوک کوخ دی ایس گل تے شک کردے سن چ ہیضہ وبریو کولرا نال پھیلدا اے۔ 1892 چ ازاد شہر ہامبرگ چ ایس روگ نے 1800 لوکاں نوں روگی بنایا تے ایدے نال 8200 لوک مرگۓ۔ ہامبرگ شہر دے واسی ایلبے دریا توں پانی لیندے سن پر نال پرشیا دے نگر الٹونہ دے واسی سرکاری پلانٹ تے صاف کیتا گیا پانی ورتدے سن۔ الٹونہ ہیضے توں بچیا ریا تے اینج دنیا دے سامنے اے گل آگئی جے ناصاف پانی توں ای اے روگ ہوندا اے۔

آریکا چلی دا اک شہر اے تے چلی دے اریسا تے پریناکوتا ریجن دا انتظامی مرکز اے۔ اسدی آبادی 196,590 اے تے یہ چلی دے آریکا صوبے دے آریکا تے پاریناکوتا علاقے وچ اے۔

گپّ وچّ گلّ نوں ودھا چڑھ کے بیان کیتا جاندا ہے ،نرمول رس گپاں دوارا ہی مانیا جا سکدا ہے | بیدی انوسار گلاں دا ریڑکا پائی رکھنا پنجابی سبھاء ہے ،اسے لوک برتی نے گپّ نوں وکھرا کتھا روپ پردان کیتا ہے | ونجارا بیدی نے گلاں دا شاہ گپّ دا حوالہ وی پیش کیتا ہے |
چک 25 فورڈواہ ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی بہاول فورڈ فیڈر نہر(جہڑی سلیمانکی ہیڈورکس توں پانی لے کے اپر بہاول نہر نوں دیندی اے) دی دی فورڈواہ دسٹریبیوٹری جاں فورڈواہ نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فورڈواہ لگدا اے ۔

فنکشنل جینومکس "مالیکیولی جیون پڑھت" دی اک ٹہنی اے جیدے چ سیکونسینگ ہویا جینومک ڈیٹا ترتیب دتا جاندا اے تے متعلقہ جین دی تفصیل، اوہدے نالوں بنن آلی پروٹین دی تفصیل تے جین دے کماں بارے دسیا جاندا اے۔

سانجھی مٹی دی بنی، اس نوں رنگ کیتا جاندا، ہتھ، پیر،منہ، سبھ بنا کے رنگ کیتا جاندا، پھر اسنوں گوہے نال کندھ لایا جاندا، اسنوں گہنیاں شنگاریا جاداں ۔نوں نراتیے پوجن تو بعد دسویں دن دسہرے نوں اسنوں ندی جاں نہر وچ تیریا جاندا ۔سانجھی کھیتی دی اپج دی پیداوار وچ وادھے دا پتیک منی جاندی ہے ۔

سویٹزرلینڈ نوں تن وکھرے تھانواں وچ ونڈیا جاسکدا اے۔ سوئس الپس، سوئس اچا نیواں تھاں جورا پہاڑ۔ الپس اک اچا پہاڑی سلسہ اے جیہڑا دیس دے دکھن وشکار وچ اے تے دیس 60٪ حصہ ملیا ہویا اے۔ سوئس الپس دیاں اچیاں وادیاں وچ گلیشیر نیں جناں 1,063 مربع کلو میٹر تھاں ملیا ہویا اے۔ ایہناں وچوں کئی دریا نکلدے نیں جناں وچ دریائے رائن، ان دریائے رون تے ٹیسینو آندے نیں جیہڑے چار وکھریاں پاسے وکدے نیں۔ پانی دے ایہناں پربندھاں وچ وشکارلے تے لیندے یورپ دے پانی دے وڈے انگ نیں جناں وچ جھیل کونسٹانس جھیل جنیوا تے جھیل مگیوری آندیاں نیں۔ سویٹزرلینڈ وچ 1500 توں ود جھیلاں نیں جناں وچ یورپ دا 6% سجرا پانی اے۔ جھیلاں تے گلیشیر دیس دے 6% تھاں تے پھیلے ہوۓ نیں۔

دنت کتھا اک اردھ اتہاسک رچنا ہے ،جس وچّ تتھّ اتے متھّ دا سنجوگ ہندا ہے |اس دے نرمان وچّ یتھارتھ ، کلپنا اتے پرمپرا تنوں تتّ اس طرحاں اوت-پوت ہندے ہن کہ اک مہان اتے گورومئی سچ بن کے ابھردے ہن | ونجارا بیدی انوسار دنت کتھاواں دی ولکھنتا ہی ایہہ ہے کہ ایہہ اتہاس ولّ مکھ کرکے تردیاں ہن اتے دنت کتھاواں دی سرجناں دیاں تنّ پرورتیاں وی درسائیاں ہن ؛ • دھارمک پرورتی • پریم دی پرورتی • بل پراکرم اتے ساہس دی پرورتی انتکا نمبر 1 وچّ دنت کتھا دے ادھین ‘بیبی پاکدامن ‘،’ لسی دا چھپڑ’،’غیب غازی’ دنت کتھاواں دا ذکر کیتا گیا ہے |

ایوانووا دے علاقے دی صنعت کئی شعبےآں چ ونڈی ہوئی اے ، جنہاں چ بجلی ، کیمیکل ، پیٹروکیمیکل ، غذائی اجناس ، لکڑی ، انجینیئرنگ تے دھاتاں دا کم ، توانائی تے تعمیراتی سامان دی صنعتاں شامل نیں ۔ ایتھے دیاں بنیادی تے زیادہ ترقی یافتہ صنعتاں چ کپڑا بنن ، نیٹینگ ، ٹیکسٹائل تے جوتے سازی دی صنعت اے ۔ اس شعبے چ کم کرن آلی کمپنیاں اس علاقے دے صنعتی مزدوراں دی ادھی گنتی نوں روزگار فراہم کر رہیاں نیں ۔ ٹیکسٹائل دی صنعت ، جہڑی ایتھے 17ویں صدی عیسوی دی آخری چوتھائی چ ترقی کرنا شروع ہوئی ، بنیادی اہمیت دی حامل اے ۔ اس علاقے دیاں ٹیکسٹائل کمپنیاں ، روس دی کل ٹیکسٹائل پیداوار دا ادھ بنا رہیاں نیں ۔ انجینئرنگ دا وی علاقے دی صنعت چ اہم مقام اے ۔ انجینئرنگ کمپنیاں موبائل کریناں ، لوماں تے مشینی پرزے ، ایکساویٹرز ، کومبنگ مشینری ، اوزار سازی تے کاراں دے پرزے بناندیاں نیں ۔ لکڑی دا کم تے پلپ پے کاغذ سازی دی صنعت وی علاقے دی معیشت چ اہم کردار ادا کردی اے ۔ علاقے دے جنگلات اینہاں صنعتاں لئی خام مال مہیا کردے نیں ۔ فوڈ انڈسٹری کافی شیواں دی تیاری کردی اے جنہاں دی روس دے دوجے علاقے تے باہر دے دیساں چ کافی مانگ اے ، اینہاں شیواں چ ساسیج ، مایونیز ، آٹا ، دالاں ، ڈبہ بند ددھ تے گوشت ، بیکری دیاں شیواں ، پاستا تے الکوحل شامل نیں ۔