Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Pśi zapśimjeśu fosilnych rostlinow, kótarež na bazy žyłkowych rostlinow stoje, bywa górjejce wopisowane zwobrazowanje pitśku wěcej komplikowane. Drje njejsu fosilne mechy z ranych casow rostlinow znate, pśeśiwo tomu někotare zastupjarje ranych žyłkowych rostlinow su znate. Toś te bu w ranem 20. lětstotku pód zapśimjeśim Psilophyta zjadnośone. Toś ta kupka jo wopokazowała se pak juž skóro ako wjelgin heterogena. Banks jo toś tu kupku do tśich kupkow Rhyniophyta, Trimerophytophyta a Zosterophyllophyta rozšćěpił. Kenrick a Crane stej pak w lěśe 1997 pokazali, až nejmjeńša wobej prědnej kupce stej kumštnej. Zastupjarje wobeju slědneju kupkowu słušaju k Eutracheophytam, mjaztym až zastupjarje Rhyniophyta wjelgin bazalnje stoje. Kenrick a Crane stej slědujucy kladogram nastajiłej:

Wóni su swětadaloko rozšyrjone, wósebnje w měrnych conach pódpołnocneje połkule zemje. Jano wobej pódswójźbje isopyroideae + ranunculoideae wopśimjejotej teke w srjejźnej Europje wustupujuce taksony.

Valparaíso jo pśistawowe město Chilskeje, źož jo zrazom sedło chilskego parlamenta (Congreso Nacional). Wóno jo głowne město regiona ze samskim mjenim.

Franz-Josef Deiters: Drama im Augenblick seines Sturzes. Zur Allegorisierung des Dramas in der Moderne. Versuche zu einer Konstitutionstheorie. Erich Schmidt Verlag, Berlin 1999.

Esperanto wužywa łatyński alfabet z někotarymi diakritiskimi pismikami: a, b, c, ĉ, d, e, f, g, ĝ, h, ĥ, i, j, ĵ, k, l, m, n, o, p, r, s, ŝ, t, u, ŭ, v, z. Pismiki q, x, y njeeksistěruju w pšawych esperantskich słowach. Alfabet jo fonematiski.

Trentino-Pódpołdnjowy Tirol, italski Trentino-Alto Adige, nimski Trentino-Südtirol (až do lěta 1972 Trentino-Tiroler Etschland), ladinski Trentin-Südtirol, jo awtonomny region na połnoc Italskeje a jo historiske strony Awstrisko-Hungorskeje. Trentino-Pódpołdnjowy Tirol ma dwě prowincy: Trentino z prowincoweju stolicu Trento (nimski Trient) a ta nimskorěcna prowinca Pódpołdnjowy Tirol z prowincoweju stolicu Bozen.

Rod Knautia bu w lěśe 1753 wót Carl von Linné w Species Plantarum, zwězk 1, strona 101, nejpjerwjej wózjawjany. Synonym za Knautia L. jo Trichera Schrad. ex Roem. & Schult..

Ze znowegonadejźenim Kanariskich kupow w 14. stolěśu a pó tom zachopinajuceju se renesancu su zasej na Ptolemejske pśedstajenja nawězali a nejwěcej pódwjacorna kupa Ferro (źinsa El Hierro) jo se ako nulowy meridian póstajiła. W zwisku z nadejźeńskimi drogowanjami a natwarjenim gwězdarnjow w Europje, na zachopjeńku hyšći bźez linsowych instrumentow, jo licba konkurěrujucych nulowych meridianow wót 16. stolěśa rosła. Ale nejwěcej z nich jo jano lokalny abo narodny wuznam dojśpiło. Pódpěrajuce za wobchowanje Ferrowego meridiana jo teke statkowało, až meridian magnetowego pola, kótaryž zda se nejpjerwjej ako pśirodna definicija nulowego meridiana, jo widobnje jano mało na pódwjacor lažył. Dalšna lěpšyna tos togo licenja dlininy su pozitiwne gódnoty za wšu Europu byli. W aprylu 1634 jo se wót kongresa wuconow wšych łoźujucych narodow Ferrowy nulowy meridian wobkšuśił a rownocasnje hyšći raz dokradnjej na Punta Orchilla, pódowjacornu špicu kupy, póstajił.
Martinique jo kupa na pódzajtšu Karibiskego mórja, kótaraž słuša k Małym Antilam. Ma pśestrěń wót 1.128 km² a słuša politiski k Francojskej (a pótakem teke k Europskej uniji).

Pótom jo do Turina šeł, źož jo wiźeł bědne žywjenje tysacych bźezdomnych gólcow. Jo zachopił se wó nich staraś. W katechizmje, pisanju a cytanju a drugich wědomnosćach jo jich wuwucował. Jo zarědował rucnikarske źěłarnicki. Źeń a wěcej gólcow jo k njomu pśichwatało. Wšykno, což jo sam wuměł, jo jich wucył, wšykno, což jo wobsejźeł, jo za swóje młoźinske źěło wužywał. Jo nagromaźił pjenjeze a jo za nich 1846 dom w Valdocco, pśedměsće Turina, kupił. Don Bosco jo casy za nich warił, jich crjeje płatał a drastwu šył. Pózdźej jo teke jogo maś pśišła do Valdocco a jo jomu pomagała.

Dalšne znamjenja, kótarež teke wjele drugich zastupjarjow nadrědowanych taksonow charofyta abo chloroplastida wobsejźe, su chloroplasty z chlorophyll a a b ako fotosynteizskej pigmenta a karotinoidy ako akcesoriske pigmenty, škrob ako rezerwny polysaccharid a celowe sćěny ze celulozy. Sporowa sćěna wopśimjejo sporopolenin, sporofyty twórje kutikulu.

Lijepa naša domovino (serbski: "Naša rědna domownja") jo narodna hymna Chorwatskeje. Wóna pśed tym jo była hymna socialistiskeje republiki Chorwatska, a bywa toś ta noweje republiki Chorwatskeje pó jeje njewótwisnosći w lěśe 1991.

Rod słuša k swójźbje wrjosowych rostlinow (Ericaceae), znutśika kótarychž se pódswójźbje Vaccinioideae pśilicyjo. Skóńcone taksonomiske wobźělenje roda dotychměst njewobstoj. Wón wopśimjejo pó kuždem naglěźe rozdźělnych wobźěłarjow mjaz něźi 100 a 450 družynami.

Astronomiska šyrina jo pótakem na jadnom boce fyzikaliski fakt zemskego póla śěžnosći, dajo se wšak teke na drugem boce geometriski – ako kut mjazy lotowym směrom a njebjaskim ekwatorom – interpretěrowaś. Tomu napśeśiwo jo „geografiska“ šyrina fyzikaliska fikcija – pótakem kut, kótaryž jo jano na idealizěrowanem zemskem elipsoiźe definěrowany a wótwisujo wót jogo formowych parametrow.

Viscum coloratum (Kom.) Nakai: něga ako póddružyna listoweje jemjelice wobglědana družyna w pódzajtšnej Aziji (Chinska, Korejańska, Japańska).

Ҍ, ҍ (połměke znamje) jo kyriliski pismik wužywany w kildino-samskej rěcy pokazujo palatalizacija pśedchadnego konsonanta. Wón njesmějo se z wjelgin pódobnje wupadacym pismikom Ѣ (jat) zaměniś.

Japańska kryptomerija jo bom, kótaryž dośěgnjo wusokosć wót 6 až do 20 m. Stare bomy w Japańskej mógu wusokosć wót až do 45 m měś. Kjagelojta krona jo wuska. Tłusta škóra jo bruna a njaso wurownane, padorowne brozdy. Wurosćone bomy su dłujke, špicne a kjagelojte. Japańska sorta ma tłusćejše gałuzy ako chinska (C. japonica var. sinensis).

Ingrid Hustetowa (Ingrid Hustetojc, nim. Ingrid Hustädt, roź. 1956 w Chóśebuzu) jo dolnoserbska spisowaśelka, publicistka, redaktorka, wucabnica serbšćiny, pśełožowarka a zestajarka. Redaktorka Serbskeje Pratyje w lětach 1993-2001, sobuźěłaśerka Rěcnego centruma Witaj.
Lěcrownož Firefox Mobile jo na mobilne kóńcne rědy wusměrjony, su se na zachopjeńku pšawidłownje wersije za desktopowe źěłowe systemy Linux, OS X a Windows wózjawili, aby wuwijarjam a pśełožowarjam bźez pódpěranego mobilnego rěda wuwijanje dodankow atd. zmóžnili. Nowše wersije muse se za toś te systemy samostatnje kompilěrowaś.

Stara Guaranišćina (w 16. až 18. lětstotku w pódzajtšnem Paraguayju a źinsajšnej dłujkozajtšnej Argentinskej a Pódpołdnjowej Brazilskej; źinsa pókšacowana wót paraguayskeje Guaranišćiny)

Łužyska ludowa strona jo była wutwórjona 2. nowembra 1919. W lěśe 1924 jo se na Serbsku ludowu stronu pśemjeniła. Pśed drugeju swětoweju wójnu jo se wóna pśez fašistiske kněžarstwo zakazała. 26. pózymskego 2005 jo była w Chóśebuzu wótnowjona.

Worjechowy płod jo jadnosemjenjowy płod, kótaryž ma tłustu, wodrjewjonu płodowu sćěnu (perikarp). Na pś. lěskowy worješk (Corylus avellana), hsb:lěkarski kokrik (Fumaria officinalis), hejduša (Fagopyrum esculentum), słyńca (Helianthus annuus), lipa (Tilia), cerwjeny dub (Quercus rubra), pšawa wórješyna (Juglans regia). Někotare wórjechowe płody njasu kśiłka, kaž na pś. jaseń

B: Pśekšywowa plowa (Palea inferior = dolna abo Palea exterior = zwenkowna plowa) slědujo, kótaraž jo nosece łopjeńko. W jogo rozporje kwiśonki stoj.

Dmitrij Anatoljewič Mjedwjedjew (rus. Дмитрий Анатольевич Медведев; * 14. septembra 1965 w Leningraźe (něnto Sankt-Petersburg)) jo rusojski politikaŕ.

Cerwjena lěsna mroja (Formica rufa) jo zastupnik familije mrojow. Wóni słušaju do kupki insektow. Toś te wobydlarje góle licymy do pórěda insektow z kóžnymi kśidłaškami. Pilne zwěrjeta a jich gnězda su šćitane pó zwězkowem póstajenju za šćit družynow. Mroja jo holometaboliski insekt. To su insekty, kótarež maju cełu metamorfozu. Cerwjene lěsne mroje twórje stat. Ako pla pcołki su kralowki, źěłaśerki a tšuty (mužyki) w mrojowišću, kótarež se něźi 2 metra pód zemju wupśestrěwa a w kótaremž jo někak 500 000 zwěrjetow žywe. Nejwětšy źěl luda mrojow wucyniju źěłaśerki (4-9 mm wjelike), kenž pak njamógu se rozpłoźowaś. Wóni wugbaju wšykne trěbne źěła. To jo na pśikład twarjenje drogow a komorow w gnězdźe. Mimo togo se staraju wó carobu a wó młode zwěrjeta a zašćituju swóju twaŕ pśeśiwo winikam. Mužyki (9-11 mm wjelike) su wažne jano za wobsemjenjenje a wopłoźenje kralowki. Pó tradicionalnem swajźbnem lěśe wóni zamrěju. Mroje se zežywiju pśedewšym wót insektow a drugich małych zwěrjetow, ako su na pś. muški (listowe wšy), kótarež mjodnicu wótedawaju, kenž jo za mroju wjelgin wažne zežywjeńske žrědło. Mimo togo trjeba mroja mězgu bomow a płodow a tucne semjenja rostlinow, kenž teke dalej rozšyrja. Lud mrojow zežerjo wšednje někak 100 000 insektow. Mroje su wjelgin wužytne, dokulaž wjele škódnych insektow a chóre abo marłe zwěrjeta žeru, a togodla su pód šćitom pśirody. Cerwjenu mroju namakajomy w Europje, w Sibirskej a w pódpołnocnej Americe.

Spiekerooger Inselbahn jo jadnokólejowa a metrowa cera na pódzajtšnofriziskej kupje Spiekeroog. Źělna cera mjazy dwórnišćom a pódwjacornym kóńcu (Bahnhof–Westend) jo źinsa muzealna drožka.
Nymphaea tetragona rosćo w dłujkozajtšnej Europje. Kwiśonkowy spódk jo jasnje styrikšomaty. Keluchowe łopjena zwóstawaneju až do zdrjałosći płoda. Plěwajuce łopjena su pódłujke a dośěgnu šyrokosć wót 8 cm.

Pśiswójźbnosć rostlinow ze zelenymi algami se je dla zgromadnych fotosyntezowych pigmentow a polysacharidow dłujko měniła. Někotare zelene algi kaž swěcnikowe algi twórje teke jich jajowym celam wobalujucu celinu seś. Pśirownanja sekwencow DNA su pokazowali pó tom teke, až Characeae su nejžbliše žywe pśiswójźbne rostlinow. Kladogram wuglěda na slědujuce wašnje:

Płod dośěgnjo dłujkosć mjazy 30 a 40 centimeterami, jo šwižna, walcoformowa a śańša se na kóńcoma. Kaž wše jagodowe płody pušći wóna jich semjenja akle, gaž płodowe měso spada. Wóna wopśimjejo až do 97 procentow z wódy. Z 9,7 kcal na 100 g płaśi kaž małokalorijowa.

Giovanni Melchiorre Bosco, (* 16.01.1815 w Becchi/Castelnovo; † 31.01.1888 w Turinje) znaty pód mjenim Don Bosco jo był italski mjeršnik a załožaŕ rěda Salesianow Don Bosca. Wón pomjenjujo se teke “Pósoł spušćoneje młoźiny“.

Fenologiski móžo se zachopjeńk zymy wót astronomiskego bejnje wótchylaś a se mimo krajo-mórjowego rozdźělenja (maritimny vs. kontinentalny klima) cesto pśez zachopjeńk trajneje sněgowe wóźeśe markěrujo. Pśiběranje abo wótebraśe wót lodojcow wótwisujo pak mjenjej wót zymskego sněgowego połoženja ako wót prědnego nowego sněga w nazymje, kótaryž ablaciju zadora. Bližone pśiźěluju zymje mjasece december, januar a februar a w pódpołdnjowej hemisferje junij, julij a awgust. Na geografiskich polach kněžy poł lěta „polarna noc“; blisko polarnego krejza trajo někotare dny až tyźenje.

Dubliński zalew (engelski Dublin Bay; irski Cuan Bhaile Átha Cliath) jo wulewowy lik rěkow Liffey a Dodder do Irskego mórja blisko Dublina w pódzajtšu Irskeje.

Geografiski Barbados słuša k Pódpołnocnej Americe. Nejwuše městno jo: Mount Hillaby (337 m nad normalneju nulu), a nejniše: Atlantiski ocean (0 m nad normalneju nulu).

Ubuntu jo dermotna distribucija Linuxa, kenž bazěrujo na distribuciji Debian a wužywa swójski grafiski pówjerch Unity. Wuwija se wót firmy Canonical pódpołdnjoafrikańskego pśedewześarja Marka Shuttlewortha. Mě distribucije jo słowo w afrikańskej rěcy zulu, źož wóznamjenijo "cłowjecnosć za drugich".

26. měrca: Na 15. głownej zgromaźinje Domowiny su wuzwólili delegaty w Delnim Wujězdźe Dawida Statnika za nowego pśedsedarja Zwězka Łužyskich Serbow a z tym za naslědnika Jana Nuka.

Rotokasišćina se powěda w Bougainville, kupa na pódzajtšo Neuguinea, źěl Papua-Neuguinea. Wóna jo cłonk pódzajtšnopapuaskich rěcow. Jeje głowne znamje, rěcywědnje, jo až ma jadnu z nejmjeńšych fonemowych inwentarow na swěśe: šesć konsonantow (p t k v r g) a pěś wokalow (i e a o u); /t/-fonem ma alofon [s] pśed /i/-fonemom. Jano pirahanšćina ma mjenjej fonemow.

Kněžna Marija (hebrejski מִרְיָם - Mirjam, aramejski מַרְיָם - Marjam, grichiski Μαριαμ abo Μαρια, arabski مريم - Marjam) jo wuznamna wósobina w kśesćijaństwje a w islamje, Jezusowa maś. Jeje statkowanje jo wopisane w Bibliji, w Nowem testamenśe.
Spócetne licbniki Nahuatl bazěruju kaž něga pśi wšych rěcach Srjejźneje Ameriki konsekwentnje na systemje na bazy dwaźastki. Źinsajšny źeń se su zwětšego licbniki wót 21 abo teke juž wót styrjoch abo pěśoch wótzabywali, tak až samo jadnorěcne zwětšego na Špańšćinje lice.

Eksponěrowane twarjenja maju gusto komplikowanjejše formy, na pś. walbowe kšywa atd., kótarež su wót zakładneje formy sodłowego kšywa wótwóźone.

Mjaztym až meridian w Greenwichu jo se pśesajźił, jo se kutowa měra Gon a rozdźělenje do 400° ku geodetiskemu standardoju w srjejźnej Europje wuwiła. Krejzne rozdźělenje do 360° rozmějo se źinsa cesto jano wobgranicowane ako terestristiske stopnjowe rozdźělenje (stopnjowa seś).

Čechosłowakska, teke Českosłowakska (česki a do lěta 1990 słowakski Československo (wugronjenje) ? / i, pótom słowakski Česko-Slovensko) jo był stat w Europje w lětach 1918-1938 a 1945-1993 (w lětach 1938-1945, w casu Drugeje swětoweje wójny, jo był okupěrowany wót Nacistiskeje Nimskeje). Jeje źěli w lětach 1918-1938 su byli regiony źinsajšneje Českeje republiki (Čechy, Morawa, Česka Šlazyńska), Słowakska a Karpatoukraina, kótaraž wót kóńca Drugeje swětoweje wójny słuša k Ukrainje.

Ernst Grohotolsky: Ästhetik der Negation – Tendenzen des deutschen Gegenwartsdramas. Versuch über die Aktualität der „Ästhetischen Theorie“ Theodor W. Adornos. Königstein/Ts. 1984.

Nižozemski konceptowy wuměłc Jan Dibbets jo stary nulowy meridian w lěśe 1995 pśez bronzowe plakety markěrował, kótarež su diskretnje w flastarju, chódnikach, dworach a wšakich twarjenjach zasajźone, Arago-medaljony, hommage fyzikarjeju a wójowarjeju za cłowjeske pšawa François Arago.

Moldawska granicujo z Rumuńskeju a Ukrainu. Nejwuše městno jo : Balanešty (430 m nad normalneju nulu), a nejniše : Dněstr ( 2 m nad normalneju nulu).

Pódlańske łopjena feluju abo su hinfällig, płod jo coccetum, twardopackaty płod abo kompleksny twardopackaty płod. Chromosomowa zakładna licba jo x = 8.

1918: US-prezident Woodrow Wilson pśedstaji tak pomjenjowany „program 14 dypkow“ pśed US-ameriskim kongresom. Centralny element je pšawo samopóstajenja ludow.

Typiski za Nahuatl su substantiwy, kótarež se na „-tl“ skóńcyju, kaž na pś. Popocatepetl, Axolotl abo Metl (agawa), pśi comž se su „-tl“ we wjele źinsajšnych dialektach k „l“ abo „t“ wuwili.

Město lažy na pódwjacor wót Rudnych górow pśi Šwikawje, na krotki wjacor wót Drježdźan (110 km), pódpołdnjo wót Lipska (70 km), Gerach (33 km) a krotki wjacor wót Kamjenicy (31 km).

Někotare substantiwy jano w pluralu wustupuju, kaž na pś. źurja, wrota, luźe, gódy, nožyce. Někotare městnostne mjenja jano w pluralu eksistěruju, pśedewšym z kóńcowku -ce, kaž na pś. Chrósćicy, Ralbicy.

Rosćo w bogatych na družynach dubowych měšanych lěsach, rědko w regionach sajźowanja wina a w swětłych lěsach wóźiwjona, ale se pó źělach ako wozdobne drjewa sajźijo. Ma lubjej w lěśe śopłe, wutkate, humusowe abo kamjeńtne kalkate abo glinjane zemje.
Wón jo był z lěta 1957 až 1966 se kněžecy šołta we Barlinje, w lětach 1966 - 1969 zwězkowy ministaŕ za wenkownu politiku a zastupowaŕ ze zwězkowego kanclarja a w lětach 1969 - 1974 stwórty Zwězkowy kanclaŕ w starej Zwězkowem republiku Nimsku. Wón jo był se za źěło wuměrnjowanja a wurownanju do nimskego pódzajtšnu europejskeju politiku.

Źinsa jo Ceuta awtonomne město, ale až do lěta 1995 jo była z źělom prowincy Cádiz. Ceuta ma něźi 75 tysac wobydlarjow a cełkowna pśestrěń enklawy jo 18,5 km², gustosć wobydlarstwa jo togodla něźi 4000 wobydlarjow na kwadratny kilometer. Nejwuša góra enklawy jo Monte Hacho (starowěke mě Mons Abila) z wusokosću 204 metrow nad mórskej głaźinu. Monte Hacho lažy nad pśistawom na połkupje Peninsula de Almina a na jeje wjeršku jo wójarske zepěranišćo špańskego wójska.

Mała rogož dośěgnjo wusokosć wót 30 až do 70 cm. Na spódku stojece łopjena su tšawojte a dośěgnu šyrokosć wót 1 až do 2 mm. Krotke bažuli su jajojte a dośěgnu dłujkosć wót 2 až do 4 cm. Muske bažuli su pitśku wuše.

Kuniny pjas jo rubjažne zwěrje, kótarež jo w naglěźe šupoju pódobne. Wón ma krotke nogi, dłujkokósmatu a šerobrunojtu kóžu a dośěgnjo dłujkosć wót něźi 60 cm. Wokoło wócowu jo carne koło.

Wót 1925 pisała jo za rozdźělne serbse casniki a casopisy rozpšawy a pśedewšym basni. W jeje basnjach zaběžali su pśedewšym jeje zaśišće domacneje pśirody a wejsnego žywjenja z religioznego wida. Mimo togo pisała jo teke patriotiske basni, w kótarychž jo se z tegdejšeju situaciju Serbow kritiski rozestajiła.

Až do lěta 2008 jo był Nepal z kralojstwom. Pó kšawnej bergarskej wójnje mjaz statnym wójskom a maoistiskimi rebelami bu dnja 28. maja 2008 republika proklaměrowana.

Kaliningradski wobcerk (rus. Калининградская область - Kaliningradskaja oblasť ) jo był nejmłodšy wobcerk Sowjetskego zwězka (pśirědowany akle pó 1945), wót lěta 1991 jo to pón rusojska eksklawa, źinsa lažy mjazy Pólskeju a Litawskeju. Na płoni 13.600 km² bydli wokoło 945.000 wobydlarjow. Głowne město jo Kaliningrad.

nominatiw singular o-zdonkow ma kóńcowku -e (město starorusojskego -ъ), na pś. brate "bratš" (pśir. rusojski брат (brat)), Иване (rusojski: 'Иван', pśir. starorusojski Иванъ), старе "stary" (rusojski: 'старый', pśirownaj starorusojski старъ), кето "chto" (rusojski: 'кто', pśirownaj starorusojski к-ъ-то);

Srjejźowěk jo epocha w europskich stawiznach, kótaraž jo trała někak wót pětego do pěśnastego lětstotka. Tradicionalny zachopjeńk srjejźowěka jo kóńc Pódwjacornoromskego mócnarstwa w lěśe 476 a tradicionalny kóńc srjejźowěka jo pak dobyśe Konstantinopele w lěśe 1453, pak wunamakanje Ameriki z Kolumbusom w lěśe 1492, pak zachopjeńk lutherskeje reformacije w lěśe 1517.

Kwiśo wót julija až do awgusta. Muske a žeńske kwiśonki stoje na rozdźělnych rostlinach. Muske kwiśonki njasu pěś zelenych kwiśonkowych łopjeńkow, stoje 5-10 dłujkich kisćach a maju pěś kwiśonkowych łopjeńkow a pěś proškowych łopjeńkow. Žeńske kwiśonkowe stołki su guste a šyškojte.
Česka Rixdorf tež „Rěcojcy“ (česki Český Rixdorf, nimski Böhmisch Rixdorf tež „Böhmisches Dorf“) jo něgajšny wjas do połudnjom wót źinsajšna Barlinja we měsćańskego wobcerku Neukölln. Naspomnjenje do lěto 1737 pśez protestantiski (lutherański) wuběgnikow z Čechy a Morawu a z tym zasedlenje rucnikarjowa z Pódpołnocej Čechy a Górneje Łužycy.

Krosno (teke Krosyn; pól. Krosno Odrzańskie, nim. Crossen an der Oder) jo město nad Odru a Bobru w pódwjacornej Pólskej, w lubuskem wójwodstwje.

Dolnošlazyńske narěcy su byli rěc awtochtonych wobydlarjow Dolneje Šlazyńskeje wót ranego srjejźowěka. Prědna pódwjacorna granica šlazyńskego dialekta jo była linija rěki Bobr, źož wón jo granicował z dialektami Serbow, na pódpołnocy region źinsajšneje Zieloneje Góry, na pódpołdnju Sudety, źož jo granicował z českimi dialektami. Dla germanizacije pśez wjele stolěśow, źinsa dialekt ma granicu na liniji Syców-Opole-Prudnik-Głubczyce.

Persiska alpowa fijałka (Cyclamen persicum) jo rostlina ze pódswójźby myrsinowych rostlinow (Myrsinoideae) znutśika swójźby primulowych rostlinow (Primulaceae).

kut mjazy napšawdnym lotowym směrom a ekwatoroweju rowninu (njebjaski ekwator). Diferenca k elipsoidiskej šyrinje jo pódpołnocno-pódpołdnjowa komponenta (ξ) lotowego wótchylenja.

1837 jo Blechen do kliniki gójenja nerwow musał. Pó pśebywanju wón jo drogował do Drježdźan za wódychanje. Na drogowanju jo nastała slědna kreslenka.

Běły žonop (Sinapis alba) ma pšustokósmate płody z bźez semjenjowym, wjelgin wopłonjonym wótrězkom. Rostlina se ako zelene gnojenje, wěrcu abo futrowańsku rostlinu cesto na rolach sajźijo.

Zjadnośona republika Tansanija (suahelski a engelski Tanzania) jo stat pśi pódzajtšnem pśibrjoze srjejźneje Afriki. Jo nastała z njewótwisneju statow Tanganjika, lažecy pśi Tanganjikaskim jazorje a Zanzibar nastała. Lažy pśi Indiskem oceanje a granicujo z Burundijom, Keniju, Malawijom, Mosambikom, Ruandu, Ugandu, Sambiju a Demokratiskeju republiku Kongo. K Tansaniji słušatej teke kupje Pemba a Unguja (wobej twórjotej źěl Zanzibara), kaž teke kupa Mafia.

W lěśu 1929 Domaškojc jo napisała socialnokritiske źiwadłowe graśe Z chudych žywjenja wotśišćane w "Prědnej serbskej źiwadłowej zběrce" (Budyšyn 1930), w kótaremž jo wó poměrach Serbow wopisała. Źiwadłowe graśe jo se njamógło dla wopěranja konserwatiwnych krejzow w Nimskej pśedstajiś. W lěśu 1932 se jo prědny raz w Praze w českej rěcy pśedstajiło.

Ako OpenOffice.org, paket jo był cesto wuběrany we wjele distribucijach Linuxa ako standardowa běrowa software. Gdyž nastawa konflikt mjazy OpenOffice a LibreOffice, rozsuźujo se wětšyna distribucijow za LibreOffice.

Bazalne śělesa marskacow wobsejźe charakteristisku wjelewarstwowu strukturu z mikrotubulijow ale teke zakokulenje w cytoskeleśe. Mitoza jo wótwórjona, za cas źělenja celow se fragmoplast twóri. Pyrenoidy zwětšego feluju.

Kaspiske morjo azerbajdžaniski Xəzər dənizi, persiski دریای خزر , rusojski Каспийское море, turkmenski Каспий теңізі, hazari Hazar deňzi jo nejwětšy jazor na Zemi, młogi raz źaržany za mórjo. Ma płoninu 371 000 kwadratnych kilomejtarjow a wobpśimjeśe 78 200 kubikowych kilomejtarjow.
Źiwy karnikel (Oryctolagus cuniculus) jo zwěrje ze swójźby wuchacow (Leporidae). Wón jo póchadna forma wšych pśi nas znatych domacnych karniklow.

Wót cerwjenego buka eksistěrujo młogolicbne parkowe a zagrodowe formy, kótarež se w barwjenju lista, formje łopjenow abo rosće mjaz sobu rozeznawaju. Někotare wariacije:

Gaž jo Don Bosco był źewjeś lět stary, jo měł cesto samske cowanje: Jo stał wósrjejź garujucych źiśi we wjelikem dwórje. Někotare źiśi su tšašnje sakrowali. Z pórokami a pukami jo wopytał jich změrowaś. Na to jo se běły woblacony muž zjawił a jo gronił: „Nic z biśim ale ze zmilnosću a lubosću buźoš musaś swójich pśijaśelow zdobyś.“ Źiśi su se mjaztym měrnje wokoło toś teje wósoby zesedali.

Esperanto jo planowa rěc. Wózjawił jo ju wócny gójc dr. Ludwik Zamenhof w lěśe 1887. Wón kśěšo z teju rěcu dorozměśe mjazy narodami wólažcowaś. Esperanto jo nejwuspěšnjejšy taki projekt a ma powědarjow w nejwěcej stronach swěta. Europske strony su reprezentěrowali wjelgin pśez měru. Licba tych Esperanto wužywajucych jo w pśirownanju z drugimi mjazynarodnje wužywanymi rěcami, n. pś. engelsku abo špańsku, wjelgin małka.

Supertribus Pyrodae C.S. Campbell, R.C. Evans, D.R. Morgan & T.A. Dickinson wopśimjejo rod a tribus. To su wutrajne zelišćowe rostliny, kerki abo bomy. Pśi někotarych rodach su łopjena zestajone. Płodowe łopjeńka su zwětšego zrosćone. Semjenišća stoje bazalnje a su pó dwójośe. Družyny su žywjarje brunawinych gribikow Phragmidium a Gymnosporangium.

Preußlerowe prjedowniki su zwětšego głažkarje byli a daju se až do 15. stolěśa w Čechach dopokazać. Jogo starjejšej stej wucabnika byłej, nan mimo togo teke domowniskii slěźaŕ a ludowědnik. Z českeje domownje jo Preußler wjele wulicowarskich maśiznow pócerał. Wjeliki wliw na njogo jo jogo stara mama Dora měła, kótaraž jo wjeliku wědu wó ludowych powěsćach měła. Preußler jo pomjenił knigły stawiznow swójeje stareje mamy ako jadne, kótarež njejsu nigdy eksistěrowali a weto su toś te knigły nejwažnjejše jogo žywjenja byli. Teke jogo nan, z kótarymž jo ako mały gólc cesto ducy a kótaryž jo powěsći českego źěla Izerskich górow zezběrał, jo pśichylnosć Preußlera pódprěł.

Mjazynarodne lětańske linije zwězuju Tongu z Awstralskeju, Nowoseelandskeju, Samou a Fidžijom. Teke mjaz tongaskimi kupami jo lětadło nejwažnjejšy wobchadny srědk.

Świecie jo město w Pólskej, w kujawsko-pomorskem wójewódstwje, we wokrejsu Świecie, w gmejnje Świecie. W lěśe 2014 jo how bydliło 26 332 luźi.

Snooker jo billardowa sportowa družyna, kenž jo nastała w 19. stolěśu w Indiskej. Cil graśa jo z pomocu jadnogo queue (kija) a jadnogo grajnego bala 15 cerwjenych balow a šesć barwojtych balow wót snookerowego blida do kapsow zapušćiś.
W rozměrjenju kraja su dokradnosći na centimetry póžědane – togodla njedosega pódaśe we wobłukowych sekundach, dokulaž jadna wobłukowa sekunda (1″) wótpowědujo pśibližnje 31 m (šyrinowe pódaśe) resp. 20 m (dlininowe pódaśe w Europje). W Nimskej jo se dotychměst połoženje kšutych dypkow na milimetry dokradne ako koordinata Gauß-Krüger, póśěgowane na Besselowy elipsoid pódało, resp. na stronach NDR, wót 1950ych lět, póśěgowane na elipsoid Krassowski. Wót 1990ych lět pśewjeźo se pśestajenje na UTM-koordinaty w ETRS89-systemje, póśěgowane na GRS80-elipsoid.

Lotowe wótchylenje jo pśez masowych njepšawidłownosćow zemskego śělesa wuměnjone a móžo we wusokich górach něźi 50" (0,005°) dojśpiś (glej teke geoid). Jogo komponenśe (pódpołnoc-pódpołdnjo a pódzajtšo-pódwjacor) wóznamjenjotej se zwěšego z formulowyma znamjenjoma ξ a η.

Zapśijeśe žanr jo zapśijeśe typologije, z kótarejuž se rozeznawaju wšakorake formy wuměłstwa pó rumowem a casowem pósegu wuměłskego wopśimjeśa. To su napśikład žanry twórjecego wuměłstwa, pśedstajajucego wuměłstwa a filmow, muziki a literatury, ale teke žurnalistiskich pśedstajajucych formow a mimo togo computerowych graśow. Tak stej na pśikład žanra sciencefiction a western w filmje ako w literaturje znatej.

Běłe kwiśonki se w nalěśe (w chłodnych regionach) abo póznem zymje (w śopłych regionach) na hyšći gołych gałuzach jawje. Stoje zwětšego pó jadnom. Wóni su pśi formach ze zelenymi łopjenami běłe a pśi formach ze cerwjenymi łopjenami rožojte a dośěgnu pśeměr wót až do 2,5 cm. Jich wogonki su gołe.

Družyny su w lěsach a tšawnej stepje pódpołdnjowego źěla pódpołnocneje Ameriki až do pódpołdnjoweje Brazilskeje domacne. Wóni su wšožracki, kótarychž kóža jo brunošera až cerwjenobruna a gusta. Głowa jo dłujka kaž teke nos.

Wuznamne wósobiny z Karlsruha su pioněra wobchadnistwa Carl Benz (* 1844) a Karl Drais (* 1785) kaž teke koparje Oliver Bierhoff, Oliver Kahn, Mehmet Scholl a boksarka Regina Halmich.

Města w Kirgiziskej laže w nejnišych źělach kraja a na pódpołnocy głowne město Biškek weto na 800 metrow. Na krotkem pódwjacorje lažy nejnišy dypk kraja, doł Kara-Darya, z wusokosću wót 132 metrow.

Mikołajki jo město w Pólskej, w warmińsko-mazurskem wójwodstwje, we wokrejsu Mrągowo, w gmejnje Mikołajki. Lažy w Mazurskej. W lěśe 2014 jo how bydliło 3 867 luźi.

Ako jo Don Bosco 1888 zemrěł, jo eksistěrowało 250 domow w Europje a Pódpołdnjowej Americe, w kótarychž je statkowało 956 bratšow a mjeršnikow. Wót 1846 do 1888 jo se dogromady něźi 130 000 kubłańcow w Europje a w Pódpołdnjowej Americe pśiwzeło. Z toś tych jo se 18 000 wucabnikow wukubłało a 6000 su wustuděrowali na mjeršnika. 2003 jo źěłało 16 290 Salesianow w 1853 domach na cełym swěśe. Salesiany su źinsa pó Jezuitach drugi nejwětšy muski rěd.

Měchowy płod wobstoj z jadnogo płodowego łopjeńka. Wón se jano na jadnej pódłujkostnej liniji wótwěra. Na pś. hsb:črijki (Aconitum), hsb:pólny wotrožnik (Consolida regalis)

Geografiska šyrina pak (na pś. z β abo φ wóznamjenjona) jo wó až k 0,19 stopnjow wětša, dokulaž póśěgujo se na lotowy směr respektiwnje normalu k zemskemu elipsoidoju. Toś ta njejźo pśez centrum zemje, ale źo na njom wó až k 20 km mimo.
W lĕśe 1948 šef wót Domowiny Pawoł Nedo jo kšěł wrośenje Miny Witkojc. Z pomocu wšakorakich kontaktow wóna jo dostała 1954 nowy pas a jo se wrośiła do domownje (ako prědny Bad Schandau, pózdźej Borkowy).

Pó pušćenju z popajźi w juniju 1949 jo namakał w górnobayerskem Rosenheimje swójich z domownje wugnanych pśiswóźbnych a swóju zlubjonu z Libereca Annelies Kind zasej. Hyšći w tom samskem lěśe stej se woženiłej. Pór ma tśi źowki.

Carl Eduard Ferdinand Heinrich Blechen jo na 29. juliju 1798 na Lukojskej gasy (źinsa barlinska droga) w Chóśebuzu se naroźonił. Jogo nan jo był zastojnik za danki a jogo maś Johanna Christiana, roz. Happatz jo była źowka serbskego šlodarja.

„My smy wuknuli wjelgin derje gódła w šuli ... jo było pśirownowanje " woł" małe, pótom kněz wucabnik jo wupytał pómjenjenja wót wšakich cuzabnikojskich styrinogacow a my smy byli kopylce, dromedary, zwětšego abo rhinozerose. Jo škóda, až njejsmy njazgónili wěcej wót śeśkach. Naš wucabnik kněz Brodak jo był howacej dobry luź. Na wukazanje wót šulskego zastojnstwa wón jo musał se rozgranjaś nimski z nami, rownož my źiśi njejsmy njerozměli nic abo mało. Dla togo prědne šulske lěta su w kurjawje zawobalili, ja wěm jano pitśitśku.“

źělne njepśewjeźenje tśeśeje palatalizacije /x/, na pś. vьx- "wš-" (w słowach kaž wšo, wšykno, wše), pśirownaj вс- w modernej rušćinje a starorusojske вьс);

Kulturowe sorty su pśez skśicenje rozdźělnych ameriskich Ribes-družynow nastawali, pśi comž toś te sorty se wótergi pód swójskim wědomnostnym mjenim R. grossularia wóźe.

Pśi substantiwach a adjektiwach kóńcowki za plural su z kóńcowkami za pad zjadnośone, mjaztym až pśi werbach kóńcowki za plural su z kóńcowkami za wósobu, cas a modus zjadnośone. Pśi pronomenach samo cesto zdonk měna.

Ako płody se něźi 2 cm dłujke wórjechi twórje, kótarež bukowicki. Toś te zezdrjaju w septembrje až oktobrje. Sejźe zwětšego pó dwěma w płodowym gjarnyšku gromaźe, pśez což typiska tśigranjata forma nastanjo. Płody se wót zwěrjetow rozšyrjuju (coochorija).

Ludwik Zamenhof (n. 15. decembra 1859 w Białystoku, w. 14. apryla 1917 we Waršawje) jo był wócny gójc, kótaryž jo w lěśe 1887 planowu rěc Esperanto we Waršawje wózjawił.

Wustupujo w lěsach, we ługowych łukach a w bagnach Eurazije a pódpołdnjoweje Afriki. W Nimskej pśedewšym w Šleswig-Holštejnskej a Dolnej Sakskej wustupujo.

Jo domacny w pódzajtšnej pódpołnocnej Americe, wót regiona wjelikich jazorow na pódzajtšo až do Maine a New York. Rosćo w Europje w parkach, zagrodach a zelenišćach.
Wjele městnych mjenja w Mexiko kóńcy na -co, -pan abo -tlan. Pśi tom źo wó městno pokazujuce kóńcowki (lokatiwne sufikse) Nahuatl. Kóńcowka -tzinco, w městnych mjenjach źinsa zwětšego -cingo pisana, jo z Nahuatl-afiskowu -tzin (respektowa forma) a -co zestajona. Kóńcowka -tenanco (teke -tenango) wobstoj ze substantiwa tenāmitl, městna murja, a lokatiwnego sufiksa -co, póśěgujo se toś na něga wobtwarźone městno. Twórjenje z afiksow resp. zdonkow te- (wobsejźenje pokazujuce), nantli (maś) a -co (lokatiw) njejo dla notneje pozicije posesiwnego pronomena na zachopjeńka słowa móžne. Interpretacija, až toś te městne mjenja na stare bogowki abo Kněžnu Maria pokazuju, njejo togodla wobstawna.

Oman granicujo z Saudi-Arabskeju, Jemenom a Zjadnośonymi Arabskimi Emiratami. Nejwuše městno jo: Džabal aš-Šam (2 980 m nad normalneju nulu).

Europa ma styri casowe cony: pódwjacoroeuropski cas (WET/GMT), srjejźnoeuropejski cas (CET), pódzajtšnoeuropski cas (EET) a Moskowski cas (MSK).

Rostliny su byli za dłujki cas pódla zwěrjetow a mineralow jaden tśich pśirodnych swětow. Hyšći Carl von Linné jo rozrědował swój Systema naturae wótpowědnje tomu. Teke Ernst Haeckel jo inkluděrował do swójich Plantae griby, lišawy, cyanobakterije, ale teke rozdźělne kupki algow. Mjaztym až botanika se dalej z wšymi toś tymi kupkami zaběra, bu definicija rostlinow pózdźej na te kontinentalne rostliny a zelene algi wobgranicowana, kótarež se pśez chlorofyle a a b, škrob ako rezerwne polysaccharidy a celulozu w celowej sćěnje wuznamjenjuju. Źinsa se rostliny wšako definěruju: wótere systemy zapśimuju zelene algi do rostlinow, druge systemy, tak how wužywany, zjadnośuju žywe byśa z górjejce pódanymi pśiznamjenjami w Chloroplastida a wobgranicuju rostliny na kontinentalne rostliny.

Źěłał jo ako źěłaśeŕ w rězaku, pśi zeleznicy, na lětanišću, ako knigływjednik, nakupowaŕ a pśedawaŕ a ako gmejnski pśistajony. Wón jo był wušej dwaźasća lět wucabnik w šuli w Kuparskich Borkowach.

Ptašk gněźdźi w gólach, zagrodach a parkach, dwójce abo trojce za lěto mjazy aprylom a julijom. Jogo gnězdo je kulojta šklicka z trawiznow měšane z glinu, lažecy na gólach, kerkach, wuwześnje teke na domach. Samica njaso 4-6 módrozelenych jajow z zarzobarwojtymi flackami, sejźe na nich 13-14 dnjow (jano wóna). Pótom wobej staršej se staratej za młoźeśa za cas 12-15 dnjow a hyšći pó wótleśenju z gnězda pomagatej jich se žywiś za cas dweju tyźenjowu. Wóni žeru insekty, wužeńce, sliniki, płody.
Wumóžaŕ jo telewizija była. Ako jo barwojta telewizija jo pśišła, redaktory wót BBC su pytali nowu sportowu družynu, kenž w barwojtych wobrazach derje wuglěda, a su wzeli snooker. Za to su 1969 nowy turněr zwónoźeli z mjenim Pot Black. Pón jo popularnosć stupiła. Wažne jo teke było prědne wusćełanje swětowego mejstarstwa 1973, což jo sport hyšći popularnjejšy cyniło. Swětowa poziciska lisćina dajo wót 1976 a 1977 jo swětowe mejstarstwo prědny raz w Crucible Theatre w Sheffielźe było, źož jo hyšći źinsa kužde lěto. Nowa generacija snookerowych grajarjow, wósebnje Steve Davis, jo pomagała sportoju tak wuspěšny byś. Wjeršk popularnosći jo było finale swětowego mejstarstwa 1985 mjazy Steve Davisom a Dennis Taylerom, kenž su glědali 18,5 milionow pśiglědarjow, což jo až do źinsa nejwuša kwota sportowego wusćełanja w engelskej telewiziji.

Mina Witkojc jo pisała z brjucha. W lěše 1924 wóna jo pisała wulicowańko “Wětš” (Der Wind). Wulicowańko ma 10 bokow, ale wóna njoco twórbu wózjawiś.

Bozen [ˈboːtsən], italski Bolzano [bolˈtsano], městna narěc [bolˈdzano], ladinski Bulsan [bʊlˈzaŋ], Balsan (pódpołdnjowotirolski [poutsn̩] abo [pɔatsn̩], łatyński Bauzanum) jo nakrajna stolica Pódpołdnjowego Tirola, nimskorěcneje awtonomije a italskeje prowincy we Pódpołnocnej Italskej. Bozen jo sedło krajnego sejma a krajnego kněžarstwa Pódpołdnjowego Tirola.

W decemberje 2004 jo se wótwórił informaciski kommunikaciski a mediciniski centrum na něgajšnych wobcerkach uniwersitowego stadiona. Wón wopśimjejo nowu centralnu biblioteku uniwersity, 8 etažow a wokoło 900 000 mediciniskich jadnotow.

W lěśe 1910 jo jogo nan bankrotěrował a 1915 wumrěł. Pó wójnje jo Schulz był dłujko bźez źěła. Wót 1924 do 1941 jo wucył na šulach w Drohobyczu kreslenje a rucne źěło.

Štokawska narěc wobstoj ze tśich głownych wariantow narěcow. Z ekawskich, ijekawskich a ikawskich. Z ekawsku štokawšćinu se powěda na pódzajtšu, wósebnje w Serbiskej. Z ijekawsku na pódwjacorje w Chorwatskej, w Bosniskej-Hercegowinskej, w Sandžaku a Carnogórskej. Ikawske w srjejźnej Dalamatiji a na pódwjacor wót rěkoma Bosna a Neretwa. Teke stej staroštokawske a nowoštokawske narěcy. Rozdźěl jo głownje w intonaciji.

Jan Gostomski († 1623) jo był pólski diplomat, wójwoda inowrocławski w lětach 1611-1620 a wójwoda brzeskokujawski w lěśe 1620, syn Hieronima Gostomskego.

Łaszczów jo město w Pólskej, w lublińskem wójwodstwje, we wokrejsu Tomaszów Lubelski, w gmejnje Łaszczów. W lěśe 2014 jo how bydliło 2 197 luźi.

Daniel Lawrence "Larry" Whitney (17. februara 1963 w Pawnee City, Nebraska) jo US-amerikański moderator, comedian, grajaŕ, awtor scenariskich knigłow a synchrony powědaŕ.

Na městnje pomocnych werbow a modalnych werbow se w Nahuatl substantiwy a adjektiwy kaž werby konjugěruju. W tśeśej wósobje (singular teke plural) wóstanjo substantiw njepśeměnjony. Pśikład:pilli (princ, zemjan)nipilli – Som princ (pó słowje „ja princ“)tipilli – Sy princ („ty princ“)pilli – Wón jo princ („wón princ“)tipipiltin – Smy prince („my prince“)anpipiltin – Sćo prince („wy prince“)pipiltin – Wóni su prince („wóni prince“)
Romski imperium jo był w casach Antiki wjelike mócnarstwo we wokolinje Srjeźnego mórja. Ten imperium jo był w Europje, Africe a źělach Azije. Kóńc togo imperiuma jo był w lěśe 476.

Česka rěc se źěli na wjele dialektow, kenž su se nejlěpjej na Morawje (na pódzajtšu Českeje) zdźaržali. Nejwětše kupki narěcow su hanacka narěc (na srjejźnej Morawje), słowacka narěc, walašska narěc a šlazyńska narěc na pódpołnocy Morawy. Na pódzajtšu wót Ostrawy se powěda změšana česko-pólska narěc.

Masarykowa uniwersita (česki Masarykova univerzita, łatyński Universitas Masarykiana) jo uniwersita w Brnje w Českej. Uniwersita bu załožona 1919.

Nejznaśejša kralojska droga w Swětem romskem mócnarstwje jo wjadła wót Ryna pśez Frankobrod, Lipsk a Budyšyn do Šlazyńskeje. Toś ten historiski puś jo až do źinsajšnego pód mjenim Via regia znaty.

Eugène Terre'Blanche (* 31. januara 1941, Ventersdorp, † 3. apryla 2010 Ventersdorp) jo był afrikański politikaŕ, rasistiski aktiwist a basnikaŕ.

Słowo wokno (česki, słowakski a pólski okno, połobski våknü a rusojski окно) bu wót słowa woko wótwóźone, dokulaž su wokna kaž wócy w domowej fasaźe (pśirownaj teke engelski window, „wětšowe woko“).

Singular (łatyński singulāris „jednotliwy“), teke jadnota jo numerusowa kategorija, kótaraž wóznamjeni jadnotliwy elementy. Móžo pśi substantiwach, adjektiwach, pronomenach a werbach wustupowaś.

Z geografiskimi koordinatami (geografiska šyrina a geografiska dlinina) dajo se połoženje dypka na zemi wopisaś. Zemja rozdźělujo se pśi tom do 360 stopnjow dlininy a 180 stopnjow šyriny. Stopnje dlininy běže pśez pódpołnocny a pódpołdnjowy pol, stopnje šyriny paralelnje k ekwatoroju.

Dolnoserbšćina jo pódwjacornosłowjańska rěc a pokazujo wšykne za toś te rěcy charakteristiske znamjenja, na pś. zdźaržanje kupki *kv, *gv (kwět, gwězda, pśirownaj ruski: cvět, zvezda) a metatezu likwidow z wobchowanim slěznego wokala /ɔ/, na pś. (prasł., gs., ds.): gordъ > hród, grod (w rusojskej rěcy полногласие: gorod, w českej rěcy prězny wokal: hrad)

Republika Kongo (mjaz 19691 a 1991 Ludowa republika Kongo, teke Kongo-Brazzaville) jo njewótwisny, rědko wobsedlony stat w srjejźnej Africe. Namaka se na pšawem boku rěki Kongo a granicujo z Kamerunom a Centralnoafriskej republiku w pódpołnocu, z Demokratiskej republiku Kongo w pódzajtšu, z angolskeju eksklawu Cabinda w pódpołdnju, z Atlantiskim oceanom w krotkem wjacorje kaž teke z Gabunom w pódwjacorje. Stolica jo Brazzaville, kótarež se namaka pśi rěce Kongo w pódpołdnju kraja.

Głowa wětšych měsćańskich gmejnow se groni prezydent miasta („prezident města“), póla mjeńšych měsćańskich gmejnow a měsćańsko-wejsańskich gmejnow jo to burmistrz („šołta“) a póla wejsańskich gmejnow zwětšego wójt (wót „fojt/Vogt“).

Rěka Strumica (makedoński Струмица (Strumica), bulgarski Струмица (Strumica) abo Струмешница (Strumešnica)) jo rěka, kótaraž w Republice Makedońska a w Bulgarskej běžy.
Wóźik jo chemiski element ze symbolom H (za łatyński hydrogenium „wódozgotowjeŕ“; wót starogrichiskego słowa ὕδωρ hydōr „wóda“ a γίγνομαι gignomai „bywaś, nastaś“) a ordinalnym licbnikom 1. Ma nejmjeńše atomy wšych elementow. Jo jadnučki element, kótaregož jědro pśi nejcesćejšem izotopje jano proton ma, ale žeden neutron njama. Mimo togo eksistěrujotej dwa dalšnej izotopa, a to deuterium a tritium, kótarejž matej mimo protona teke jaden neutron resp. dwa neutrona.

Pśikład: Nimitzittaz. – „Budu śi wiźeś.“ Toś ta sada wobstoj w Nahuatl z jadnučkego słowa, zestajone ze słownego zdonka itta („wiźeś“), prefiksa resp. prefiksowego subjekta ni – („ja“), prefiksowego objekta 2. wósoby mitz („śi“) a sufiksa z (futur), toś „Ja budu śi wiźeś.“

Carnogórska jo była mjaz 1918 a 2006 z źělom Jugosłowjańskeje a bu 3. junija 2006 pó wótgłosowanju zasej njewótwisny. Jo z cłonkom Zjadnośonych narodow a zastupowański kandidat Europskeje unije.

Teke pó pśestajenju kórtow jo se Ferrowy nulowy meridian w rozměrjeńskich zastojnstwach zwětšego hyšći dalej wužywał. W Nimskej jo se Ferrowy nulowy meridian we wobłuku pśigótowanjow k pśechadoju rozměrjenja kraja na koordinaty Gauß-Krüger w lěśe 1923 pśez Greenwichski wuměnił. Za to jo se wót doněntnych gódnotow dlininy narownana gódnota 17° 40' wótśěgnuła, aby se doněntny łopjenowy pśirěz topografiskich kórtow wobchował. Awstriske rozměrjenje kraja bazěrujo do źinsa na Ferrowem nulowem meridianje. Pśelicenje do Greenwichskich dlininow stawa se z mjazynarodnje normowaneju gódnotu 17° 40' 00" (glědaj teke Hermannskogel a Rauenberg), mjaztym až jo starša gódnota 17° 39' 46,02" z europskego wurownanja dlininow Theodora Albrechta (wokoło 1890) wušła. Dla absolutnego lotowego wótchylenja 13–14" pla Wiena a pla Barlinja jo se naposlědku kulowata gódnota dojadnała.

Słowo źiśe jo pó Mukowem "Słowniku dolnoserbskeje rěcy a jeje narěcow" pśiswójźbne z górnoserbskim słowom dźěćo, ale teke z pólskim dziecię a českim dite.

Aby rozšyrjował Ubuntu, Canonical jo póbitował dermo CD z rozesłanim na ceły swět; w ten cas pó takej samej wašni jo se dało CD Kubuntu skazaś. Akcija jo se w aprylu 2011 zakóńcyła; něnto w wobchoźe na websedle Ubuntu dej se płaśiś za CD (sam system jo dermotny).

Pódwjacornoeuropski cas (WET, UTC+0, GMT) jo casowa cona Färöskich kupow, dłujkozajtšneje Grönlandskeje, Irskeje, Islandskeje za cas cełego lěta, Kanariskich kupow, Madeiry, kupy Man, Portugalskeje a Zjadnośonego kralojstwa. Jogo engelske mě jo Western European Time (WET).

Ako pó jadnom stojecy bom soliter w pśerězku dośěgnjo wusokosć wót 25-30 m a twóri šyroko se wupinacu owalnu kronu z 20 až 30 m pśeměrom, kótarejež dolne gałuzy pśisamem až k zemi dosegaju. Stare mócne gałuzy su pśisamem wódorownje wustupujuce a wót pšawidłownego schódnego rozrědowanja.
Rod se na zakłaźe morfologiskich a geografiskich rozdźělow do dweju sekcijow rozrědujo ze nagromadu źaseś družynami. Sekcija Psychrophyla jo ze šesć družynami na pódpołdnjowej połkuli rozšyrjona a wobsejźi zgibnjone pśiwiski na łopjenach; sekcija Caltha ze styri družynami je na pódpołnocnej połkuli rozšyrjona a njetwóri žedne pśiwiski na łopjenach. Toś te rozdźělenje roda bu pśez molekularbiologiske pśepytowanja wobkšuśone.

Sulejów jo město w Pólskej, w łódźskem wójwodstwje, we wokrejsu Piotrków Trybunalski, w gmejnje Sulejów. W lěśe 2014 jo how bydliło 6 362 luźi.

Wobsedlone městna namakaju se jano pśi pśibrjoze. Nejwětše město a stolica Grönlandskeje jo Nuuk, kenž ma jano něźi 16.000 wobydlarjow, což wótpowědujo wjelikosći Lubnjowa.

Mjazy 1893 a 1965 jo była Baršćańska měsćańska zeleznica w měsće Baršć, mała wuskokólejata zeleznica, kótaruž głownje industrijne zawody su wužyli. W luźe jo se groniła Jula abo Carna Jula.

Do zachopjeńka 20. stolěśa su w rozdźělnych krajach rozdźělne nulowe meridiany nałog byli (na pś. Ferro-Meridian wót El Hierro a Parisowy meridian), źinsa wužywa se swětodaloko Greenwichowy meridian (gwězdarnja w Londonje).

Rostlina je w pśisamem cełej Europje, w pódpołnocnej Africe a wót Prědneje Azije až do dłujkozajtšneje Chinskeje rozšyrjona, pśi comž w pódpołdnju Europy w górach we wusokosćach až do něźi 1400 m wustupujo a w pódpołnocnej Skandinawiskej felujo.

subsp. ovifera wopśimejo dwě warjeteće:var. texana wopśimejo diwe formy w USA, kótarež bu prjedy ako swójsku družynu Cucurbita texana wóźone.

Źinsajšna matematika rozdźělujo se do wšakich jadnotliwych disciplinow ako su n. pś. algebra, analyzis, licbowa teorija, topologija a graśowa teorija.

Łopjena su měnjate, wjelgin krotko wogonkate, dłujkojte, lancetoje až owalne, prědku wótše, na górnem boku śamnozelene, na dolnem boku šerozelene a gusto móškojśe-wałmokósmate. Wóni dośěgnu dłujkosć wót 6 až do 12 (15) cm a šyrokosć wót 3 cm. Jich kšoma jo śańko rězana abo cełokšomna. Pódlańske łopjeńka su lancetojte a dośěgnu dłujkosć wót 15 mm.

Astronomija płaśi ako jadna z nejstaršych wědomnosćow. Zachopjeńki astronomije laže wěrjepódobnje w kultiskem cesćenju njebjaskich śělesow. W lěttysacy trajucem procesu su se źělili nejpjerwjej astronomija a pśirodowa religija, pózdźej astronomija, meteorologija a kalendarjowe licenje, w pózdnem srjejźowěku potom astronomija a astrologija. Bytostne mrocniki za našu wědu wó swětnišću su byli wunamakanje teleskopa pśed něźi 400 lětami, kenž jo Kopernikowy pśewrot dokóńcył, ako teke pózdźej w 19. stolěśu wunamakanje fotografije a spektroskopije. Wót srjejźi 20. stolěśa mógu astronomy z bźezwobsadkoweju a wobsadkoweju kosmonawtiku zemsku atmosferu pśewinuś a bźez jeje wobgranicowanjow wobglědowaś, to groni we wšyknych wobłukach elektromagnetiskego spektruma. K tomu pśiźo hyšći móžnosć, pśespytowanym objektam direktnje woglědaś a tam dalšne, nic jano wobglědujuce měrjenja gótowaś. Paralelnje se twarje pśecej wětše teleskopy za wobglědowanje ze zemje.
Kawkaz (rusojski Кавказ – Kawkaz, turkojski Kafkas, nejpjerwjej starogrichiski Καύκασος – Kaukasos) jo góriny w Euraziji mjaz Carnym mórjom a Kaspiskim mórjom. Lažy w Rusojskej, Azerbajdžanje, Georgiskej, Armeńskej a Turkojskej.

Mozilla Firefox Mobile jo lichotny webwobglědowak projekta Mozilla za mobilne kóńcne rědy, ako na pś. PDA, mobilne telefony abo MID. Jadnučki źěłowy system, kótaryž se pódpěra, jo Android.

Sorabistika jo wědomnostny pśedmjat, kótaryž se zaběrajo we wšakich tematiskich wobcerkach z Łužyskimi Serbami: rěcywěda, literatura, kulturne a socialne stawizny atd.

japański chmjel (Humulus scandens(Lour.) Merr., syn.: Antidesma scandens Lour., Humulopsis scandens (Lour.) Grudzinskaja, Humulus japonicus Sieb. & Zucc.)

Gniewkowo jo město w Pólskej, w kujawsko-pomorskem wójwodstwje, we wokrjesu Inowrocław, w gmejnje Gniewkowo. W lěśe 2014, jo how bydliło 7 278 luźi.

Stary Nowgorodski dialekt (rusojski: Древненовгородский диалект) mjenjujo se słowjański dialekt, kótaryž jo na rěcnych pomnikach z brjazoweje škóry wužywał, kótarež su se w Nowgorodskem regionje Rusojskeje nadejšli. Dialekt jo se až do 15. lětstotka w Nowgorodskej federalnej republice wužywał. Zapśimjeśe stwórił jo Andrej Zaliznjak. Staronowgorodski dialekt wótchyla se we wjele pozicijach wót starorušćiny. W dokumentach wužywana rěc ma wjele znamjenjow, kótarež njejsu typiske za druge pódzajtšnosłowjańske dialekty (a teke howacej za druge słowjańske rěcy).

1922 jo wujšeł jogo cyklus grafikow „Knigły pśibostwa“, z kótarymž jo žněł wjele pśipóznaśa. 1935 jo se wudało jogo prědne literarne źěło „Cymtowe lody“ („Sklepy cynamonowe“). Jo to zběrka 15 wulicowańkow. 1936 jo jogo drugi zwězk wulicowańkow „Sanatorium pod Klepsydrą” wujšeł. Wót 1939 do 1941 jo Drohobycz pśisłušał k Sowjetskemu zwězkoju. Bruno Schulz jo musał propagandistiske wobraze wó Stalinje mólowaś.

Drama (z grich. dráma (δράμα) "jadnanje") jo pódla epiki a lyriki jadna z tśoch zakładnych literarnych družynow (analogiski se teke groni dramatika), ale teke jadnotliwym twórbam se groni drama. Drama jo źiwadło z tekstowym zakładom, ako rozdźěł k improwizowanemu źiwadłoju.

Perikarp se za cas procesu zdrjawjenja płoda z płodnika kwiśonki twóri. Za rozrědowanje płodow jo wažne, se dopominaś, až płodnik z jadnogo abo wšakich ze sobu zrosćonych płodowych łopjeńkow (karpele) wobstoj.

Svalbard jo kupka kupow w pódpołnocnem Atlantiskem resp. w Arktiskem oceanje pódpołnocneje Skandinawiskeje, kótaraž stoj pód norwegskim zastojnstwom. Nimske słowo za Svalbard jo „Spitzbergen“, lěcrownož tak pópšawem jano głowna kupa groni.

Mina Witkojc jo była kšuty angažěrowana, 1923 wóna jo pśewzeła Serbski Casnik wót Bogumiła Šwjele. Mina Witkojc jo powušyła licbu cytarjow wót 200 do 1200. 1931 wóna z redakcije pušćiła dla demokratiskego zasadnego nastajenja.