Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Xirabê Tûwa, anku Xirabê Tûwan an Xirabê Tûyan (1928: خراب تويان / Kherab touyan; bi tirkî: Özen), gundekî ser navçeya Hezexa Şirnexê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye şewitandin.

Erdê Xweda pirtûka Ehmedê Xanî a li ser astronomî û erdnîgariyê ye. Xanî têde qala gerstêrkan kiriye. Lê mixabin ev pirtûka ewqas girîng wendakirî an jî vê gavê negihiştiye destê me.

1944 – Şerê cîhanê yê duyem; Balafirên şer ên DYA'yê bi ẍeletî bajarên Nijmegen, Arnhem, Enschede û Deventer ên Holandê bombebaran kir. Tenê li bajarê Nijmegenê 800 kesî jiyana xwe ji dest da.

Gundê me xwedî rewşeke pederşahî bû. Axlebe jin di mal û li erdan dihate şixulandin. Zilam ji reîsê malê û xwedî heqê şitexaliyê bûn. Xortên ku dizewicin jî ji dela ku wê cê bin, di nav malê de diman. Xortên gundê me li gora gundên derdorê cilên moderntir li xwe dikirin. Jinan ji kiras li xwe dikirin. Di gund de ji xeynî civatên êvaran cihekî ku gundî werine cem hev nebû. Axlebe yên pîr li ber dîwaran digahene hev û behsa rojên berê dikirin. Pîrekan jî li ber tenûran behsa karên xwe yên rojane dikirin.

"Binê Dara Valêre de" nameyê kitabê Roşan Lezgînî yo ke reya verêne Weşanxaneyê Apecî zimistanê 2002 de, Stokholm de neşr kerdo. Weşanxaneyê Vateyî zimistanê 2003 de newe ra sey çapa dîyine no kitabo erjaye weşanayo û resnayo sînayoxanê kirmanckî. No kitab hetê nuştoxî ra tadîyayo lehçeya kurmanckî (kirdaskî) û Weşanxaneyê Elma (Elma Yayinlari) kurmanckiya ey bi nameyê "Li Bin Dara Biyê" wisarê 2003 de, Îstanbul de weşanayo. Goreyê fikrê mi, no kitab namzedê açarnayîşê ziwananê ewropayiyan û ziwananê bînan o ke edebîyatê ma temsîl biko.

Dewleta Serbixwe ya Saksonya (sorbî: Swobodny stat Sakska) yek ji Herêmên Almanyayê ye. Ew li bakur Brandenburg, li bakur rojava Sachsen-Anhalt, rojava dewleta serbixweya Thüringen û başûr rojava dewleta serbixweya Bayern tê sînor kirin. Dîsa sînorên wê başûr bir Çek û rojhelat Polonya re heye. Paytexta wê Dresden e.

Lêkolînan pêş de bibin, agahdariyan bicivîne û îstatîstîkan bikin yek, bi taybetî yên li ser şideta li malê ku li ser berfirehbûna awayên şideta li dijî jinan ên cuda ne û lêkolînên li ser sedem, cins, cidîyet û encamên şideta li dijî jinan û bikêrhatîbûna tedbîrên ji bo rawestandin û sererastkirina şideta li dijî jinan hatiye wergirtin teşwîq bikin (ev îstatîstîk û encama van lêkolînan dê bêne eşkerekirin),

Epi-marks ji bo fetus têkeve geşedaneke zayendî, alî wê dikin. Lê dema mitosis pêka e ku ev derbasî zarok bibin. Eger ev epi-marks ji dê derbasî lawik an jî ji bav derbasî keç bibe, pêkan e ku taybetmendinên jin maskulen; yên jin jî feminen bibin. Çepgerîna feminenbûn û maskulenbûn dibe ku bibe sedema çepgerîna berpêbûniya zayendî jî.

2011 – Li nêzîkî gundê Seletê ya li ser rêya Amed-Êlihê kamyonekê li pêçavê mîdîbusekê da. Di encamê de 25 kes mirin û 8 kes jî brîndar bûn.

Li ser dîrok û bingeha gund lêkolîneke zanistî nehatiye kirin. Bi texmînî navê xwe ji êla Badan, Badiyan digire. Hin dibêjin ji aliyê koçberên ji parêzgeha Ezirganê hatine ve bingeha gund hatiye avêtin. Li Ezirganê bi navê Badiyan gundekî heye.
Claude Simon (* 10'ê kewçêrê 1913 li Tananarive, Madagaskar; † 6'ê tîrmehê 2005 li Parîs) nivîskarekî Fransî bû û sala 1985'î Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirtibû.

Ev nav, herêmî ye. Li hin deverên Serhedê, bi taybetî li gundên êla Bekiriyan lê cihwar in, behsa şorbeyekê tê kirin ku dişibe vê şorbeyê. Dibêjin "zirzeya derê pûnik û pûngala kê hatiye şikestin bila here pê stûyê mala ku şorbeya mirîşkî kelandine, bigire". Ango dibe ku wan mirîşk dizîbin.

Lawê (kurê) Mürvet û İzzet Birand e. Di dibistana amadeyî ya Galatasarayê de xwendiye. Sala 1964'ê di rojnameya Milliyetê de dest bi rojnamegeriyê kiriye. Piştî mirina Abdi İpekçi demekê gerînendetiya giştî ya karê weşanê dike.

UTC-3:30 navçeyakê demjimêrî ye. Newfoundland Standard Time (NST) tê nav kirin. Bi biharî hin deran ji bo nerîtê Demjimêra Havîn derbaza UTC-2:30 dibin û Newfoundland Daylight Time(nDT) tê nav kirin. Li ew dernan tê bikaranin;

Haris Bitlîsî helbestvanekê kurd bû. Haris di sala 1700an de (gorî hin çavkaniyan 1738an hatiye dinê) li Bîtlîsê hatiye dinê. Wî çîroka Yûsif û Zûleyhayê ku li ber wî ji hêla Selim Silêman hatibû nivisîn, bi paqij kirinê ji peyvên erebî û farsî şunda nivisîbû. Gorî Aleksandr Jaba destnivisa vê pirtûkê li Medreseyên kurdî dihat xwendin. Gorî hin kesan ew Sewadîyê ku Leyla û Mecnûn ji Farisî de wergera kurdî gorî bi Haris Bîtlîsî ve eyni kes bû. Lêkolînar Zeynelabidîn Zinar jî vê agahiyê dipejirêye. Hin kes tarixa wî yê zayînê wek 1758an didin jî, ger ku wî Leyla û Mecnûn jî nivisiya, va tarixa nemimkîn e. Çimkî Leyla û Mecnûn jî di hevşêwe salê de hatiye nivisîne. Harisî di sala 1775an de miriye. Gorî hin kesan navê wî Haris ne, Xaris bû ye.

Ajansa Associated Press dinavbera 24 demjimêran de, bi 6 zimanên weke ( Înglîzî, Firensî, Elmanî, Îspanî, Flamanca û Îsvêçî ) weşanê dike. Bi giştî di navbera 24 demjimêrande jî, nêzî 20 milyon nûçe peyv û ji 1.000’ê zêdetir wêne û girafîkan di weşêne.

Li ser felsefeya kirdeyê wê, navê pirtûka nivîskarê kurd Abdusamet Yigit bê. Pirtûk wê, li ser felsefe kirdeyê, têgihiştina darêjkê(formê), û bûjenê(madeyê) wê bisekinê. Di pirtûkê de wê, rastîya aqilê kirdeyê mirov wê, divê ku wê çawa wê fahmbikê, hilde li dest û bênê ser ziman wê, li ser wê bisekinê. Pirtûk wê, weke pirtûkeka destî a felsefeyê bê. Wê gelek mijarên felsefeyê ku nivîskar wan di vê pirtûkê de dihilde li dest wê, di dewama ya pirtûka wê ya bi navê "li ser çerçoveya aqilê kirinî" re wê, bênê li ser ziman. wê, di şêwayekê de wê, gelek mijarên wê pirtûka wî ya stûr wê, di vê pirtûka felsefeya kirdeyê de wê, werina kûrtir kirin.
Redwan Gulî yek ji nivîskaren devera Duhokê ye ji Nawça Batifa. li sala 1980 li Batifa Guliya hatiye dune. di dema zarokiya xo de ji sedemên têkilên wan bi hêzên şoreşê neçar dibin 1981 koçber dibin ji layê rijêma berê ya Êraqê. Li gunden dewrubern devera batifa de minen. li sala 1988 li ordigaya behirke akinçi de be peşti anfala reş. li 1990 di vegere devera batifa paş disan li anfala sala 1991 koçber dibe de çe li sinore tirkiya ye derbas dibe ji egera anfala erişen rijema bass ya iraqe ya li serbaşure kurdistane. her disan li sala 1992 dest bi xwandina xew ya seretay keriye li nawça batifa. peşti xewandina xew ya seretay bi dimahik any li sala 1999 dest bi xewandina xew ya navinçi , li sala 2007 xewandina xew bi dimahik li zankoya duhoke koliça perwerde beşe komal nasi. paşi li sala 2007 di çe dervey welati li welate sewide akinçi di be. û çendin Gotaren çure û cur belavkerine di Rojanama Resen û kovara Hestyar û govara Şeyda de her wisa di gelek malperen kurdi de hene.

William James Durant (5ê çirya paşîn 1885 - 7ê çirya paşîn 1981) feylesof, dîrokzan û nivîskarê emrîkayî ko digel jina xwe Ariel Durant bi nivîsîna kitêba navdara Serhata Bajarwariyê (The Story of Civilization) berniyas e.

Ismaîl Feqîrullah, Birahîm Heqî, Weysel Qaranî, Şêx Mûsa, Şêx Ebu-l Wefa, Şêx ut-Turkî, Şêx Halef, Şêx ul-Horanî, Şêx Îlyas, Şêx ul-Sibre, Şêx ul-Hazin, Şêx Saad, Şêx Cerrah, Şêx Mihemed Tarmilî, Şêx Micahîd, Şêx Hemza, Xevs ul-Memduh, Şêx Şerafedîn, Mela Xelîl, Şêx Hattap, Şêx Celaledîn û hwd[çavkanî pêwîst e].

Tê bawerkirin ku hormonên ligel şaneyên mejiyê ya pêşdikevin re hevbandorî ne û cudatiyên li bastûra mejiyê ya gen bandorî wan dikin, bingehên tevgerên bêjimar mîna berpêbûniya zayendî ne. Hormonên berê zarokanînê, dibe ku bandorî tevgerên li zayendên zarokan tê (sex-typed behaivor), bikin. Ev hîpotez, piştî bi encamên xebatên ku li ser ajalên şîrdaran hatiye çêkirin, hatiye darpêşkirin.

Jwan Yosef, anku Ciwan Yûsif, resam û hunermendekî swêdî ye ku bi eslê xwe kurd û ermen e. Bavê wî kurdê Rojavaya Kurdistanê ye, diya wî ermen e. Ew di sala 1984an de hatiye dinyayê.

Pesinandinên wiha li Kurdistanê gelek tên kirin, ne tenê ji bo vê xwarinê. Şorbeyek heye ku jê re germiya qîza malê dibêjin ku hin kes viya wekî binavkirineke erotîk fêhm dikin, lê ne rast e. Zarok bi biharan pincarê berhev dikin (bi taybetî tirşo) û wan di nava kevirên panok (pehnok) de dikutin. Viya berdidin nava verokekê û didin ser agir, dikelînin. Dê û bav jî bo dilê zarokan nemîne, ji viya tehm dikin. Germiya tirşoyê wisa dibe germiya keçika malê.

Biwêjên şabûn û xemgînî zêdetir razîbûn û nerazîbûna mirov nîşand didin. Dema mirov ji rewşekê an jî ji kesekî razî bû ev hestên wî xwe nîşan didin. Gor wan hesteyan mirov dixweze zêdetir an jî kêmtir ji ba wan kesan an jî di wan rewşan de dema xwe derbaz bike. Di dema kefxweşêyê de mirov bi ken e, dilxweşîya wî bi her hal û hereketên wî xwe aşîkar dike. Di dema xemgînîyê de mirov kelgirî, pozxwine e. Hemû hal û hereketên wî nerazîbûna wî nîşan didin.
Zimanê derî an Farsiya derî an farsiya nû, farsiya ku piştî çêbûna Silsileya Seffarî û têk çûna farsiya navîn bi kar hat. Farsiya Derî wate farsiya fermî ku di derbar yan qesrên şahan de dihat bi kar anîn. Ev farsî niha jî di Efxanistanê zimanê fermî ye. Farsiya niha li Îranê tê axivtin Farsiya modern e.

Witûwêjêk sebaret be zimanewanî w edebî Kurdewarî (hevpeyvînek li ser lînguîstîk û wêjeya kurdî), weşan de Gzing Journal Nr.1, Schweden 1993.

Savaş Yurderi li Aachenê (Almanya) di 10ê sibeta 1975an de ji dayîk bûye, bi bernavên weke KKS (kurteya King Kool Savaş e), King of Rap, Essah û Kool Savaş jî tê binavkirin. Kool Savaş rapvanekê elman e ku bi eslê xwe tirk e û yek ji mezintirîn hozanê hîp hopa elman e. Navê wiyê rastî Savaş Yurderi ye. Gotina savaş bi tirkî tê wata şer û Kool Savaş di heman demê de jî rêzdarê Optik Armyê ye.

Kurmanckî û sorankî ra dima lehçeya tewr girde ya kurdkî lehçeya kirmanckî (zazakî) ya. Na lehçe sey her dîyanê bînan zaf nênusîyaya û xo miyan de wayîrê nuştişê sitandardî nêbiya. Ma zanî ke wendox û nuştoxê kirmanckî tay î. Êyê ke estê zî zaf zor nêdanî xo ke ziwanê xo weş biwanî û binusî. Kirmancan ra tayê, sey kurdanê ke ziwanê xo baş nêzanî û mentiqê tirkî qalanê înan de hakim o, vanê "Kirmanckî qîmê ma nêkena. Ma nîşnê fikr û hîssanê xo bi aye îfade bikî. Gama ke ma wanenî zî, ma ziwanê nuştoxan ra fam nêkenî. Her kes goreyê dewa xo nuseno û her kes xo ser yew alfabe şuxulneno. Ma şaş mendê ke ma kamî dima şêrî."

Sêrt beriya zayînê ji bo demeke kurt di bin serweriya hîtîtan de ma. Piştre beriya zayinê di salên 2000’ê de samiyan, babîliyan û asuriyan serwerî lê kiriye. Ji bo demekê jî qralên hurî-mîtaniyan jî serwerî lê kiriye. Piştî hurî-mîtaniyan şahên urartuyan lê serwer bûne paşê careke din Sêrt ketiye bin destê asuran. Di sedsala 7’an a beriya zayînê de medan, di sedsala 6’an de persan jî serwerî lê kiriye. Di sedsala 4’an a beriya zayînê de şahê Makedonyayê Îskender farsî têk birin û piştî împeratoriya Îskender di nava fermandarên wî de parve bû Sêrt di nav sînorên dewleta selevkosan de ma.

Ji pêjgeha macar mirov xwarin û vexwarinên Macaristanê fêhmdike.Kurdên YKSSê ji pêjgehê re kûxniya dibêjin. Bi gotina wan kûxniyaya macar bandoreke mezin li yên gelên devedorê kiriye. Gava behsa pêjgeha macar bê kirin gulaş, kulîçeya bi navê Esterházy, benî û salamên rengîn ên macar tê bîra mirov.

Gelek cûreyên reşreşkan hene . Lê yên herî navdar misrî, şamî, afrîkî û yên kûvî ne (çolî-bejî) . Têdahiyên wan heme-heme wek hev in. Tiştên wan ên ji hev cuda, rengê kulîlkan û bilindahiya bejna wan in.

Ferhad Şakelî yek ji zimanzan û kurdîzanên herî navdar, naskirî û berhemdar yên Kurdistanê ye. Ew herdu zaravayên kurdiya başûr û bakur (soranî û kurmancî) baş dizane û dersa rêziman û edebiyata kurdî dide û ta niha gelek vekolînên zanistî liser edebiyat, dîrok, fîlozofî û tesewuf li Kurdistanê bi înglîzî û kurdî belav kiriye[çavkanî pêwîst e]. Şakelî herweha fêrî zaravayên hawramî û zazakî jî dike.

Tecawiz, bikaranîna seksî, nearamkirina seksî û gefên di kar de, li dezgehên perwerdekirinê û li cîhên din, kirînûfirotina jinan û qehpetiya bizorê jî tê de şideta fîzîkî, seksî û psîkolojîk ku di civakê de dibe,
Zarokê dawîn ê karsazekî bû. Tevlî şerê yekemîn ê cîhanî dibe. Sala 1922'î bi pisporî dest bi nivîsandinê dike. Heman salê bi hinekan ve bingeha damezrandina kovarekê davêjin. Dema sazûmaniya faşîst a Mûssolînî tê ser desthilatdariyê, jiyana wî jî dikeve asteke awarte û bixetere. Piştî têkçûyîna faşîzmê dibe yek ji hîmên ronakbîriya serdemê ya îtalî. Di heman demê de li rojnameyan jî dixebite.

Emê di derbarê paypalê de jî berfirehî zanyarî bidin we. Deverên ku paypal çênebê, hesabê banqê çênebê, hun dikarin bûhayê berhem bi rêka nasekî xwe ji mere birêkin, heman wekî ku bi salane Kurdên penaber dijîn em jî bi rêka nasên we berheman ji were birêkin an jî bi rêka postê. Ji bo Kurdan Kurdewarî bi Kurdî berheman dikare bişîne, wekî hemî xebatên penaber.

Hüseyin Velioğlu, Hüseyin Durmaz (* 1952 li Kercews; † 17'ê rêbendanê 2000 li navçeya Beykoz a Stenbolê) kontrgerîla, yek ji serokên rêxistina Hizbullah (Tirkiye)yê bû. Di nava kurdan de ev rêxistin herwiha bi navê hizbulkontra, hizbulşeytan jî dihate binavkirin.

Dîroka gund gelek kevn e. Wek dihê zanîn gund berê yê filehan bû ye û nifşek niştecihên nuha di serê sedsala 20ê de ji aliyê Mendan hatine û li vir bicîbûne.

Di astronomiyê de hin nav ji pê Tûsî bi navî wî hatine nav kirin. Kraterekê li ser rûyî hîvê, li başûrê dimê, pê wî re wek Nasîredîn hatiye nav kirin. Gerwêrkekê biçûkê di sala 1979an de ji hêla astronotên rûsî hatibû keşf kirin jî bi navê wî hatiye nav kirin. Li Tehranê zanîngehekê bi navê wî heye. K.N. Toosi University of Technology.

Di destpêka Şerê Cîhanî yê yekemîn de, Antoine û birayê xwe François derin bajarê Frîbourgê li Swîsreyê û xwendina xwe li wê derê berdidomînin. François bi nexweşiya dil dimire û Antoine gelekî li ber mirina vî lawikê panzdehsalî dikeve. Ew xwendina xwe ya navîn tev dike û tê Parîsê. Ew di beşên zaniyariyê û nemaze di matematîkê de xurt e lê belê di nivîsandina salixdanan de hinekî qels e. Ew di xwendina xwe de bi ser nakeve û sala 1919´an ew li zanîngehê dikeve beşê Hunerên Xweşik.

Ev herdu weşanên Partiya Sosyalîst, her usa jî, di derheqa nakokiyên nav partî û rêxistinên Kurdan da helwestekî baş girtin, dijî şerê birakujî derketin û yekitiya hêzên welatparêz xwestin.

Suîqesta li Restorana Mykonos a Berlînê di 17ê îlona 1992an de li restorana yewnanî ya bi navê Mykonos li Berlînê (Alemanya) çêbû. Di vê restoranê de sekreterê giştî yê PDK-Î Muhemmed Sadiq Şerefkendî, Fetah Ebdulî, Humayûn Erdalan û wergerê wan Nurî Dehkordî 17ê îlona 1992yê de ji aliyê îstîxbarata Îranê ve bi awayeke terorîstî hatin kuştin.

Dema keliya mirîşka xwe derînin. Ava wê di quşxaneyê de bila bimîne, bendik, fringî, genimê tevlî bikin, agirê xwe nizm bikin, bi qasî saetekê jî wisa bikelînin.

Elî Cewan (farsî: علی جوان‎, ‘Ali Javān; z. 26'ê berfanbarê 1926) fizîknasekî îranî ye. Wî fîzîka kuantûm gellekî pêşxist û li ser spektroskopî jî xebatên girîng kirin.

Digel ku ew li Kurdistan, Îran, Azerbêcan û li Anatolyê di nav Alewîyan da gelekî belavbûyî û xwedî rûmet e û heta tê qebûlkirin ku yek ji heft şairên mezin yên e`lewiyan e; dîsan jî dîrokzanên edebîyata tirkî heta van demên dawî jî qebûl ne dikirin ku ew e`lewî ye.
Di warê tedbîrên bikêrhatî de, bi taybetî di warê perwerdeyê de biryarê bidin, da sîstema reftariya jin û mêran a civakî û çandî bêne guherandin û pêşhikmî, tiştên dû re bûne tradîsyon û hemû urf û adetên din ên ku xwe dispêrin fikra ku zayendek ji zayendeke din kêmtir e, an baştir e û rolên ji bo jin û mêran ên pûçbûyî, nemîne,

Mirovên nêzîkî Girê Mêhrav demê ku dikevin tengasiyê hawarê ji girê mêhrav dixwazin: ’’ya girê mêhrav’’. Di wê baweriyê de ne ku ev girê pîroz wana ji bela û teşqelan biparêze. Li gor baweriya gel; dibêjin şêx û meşayîx li wir hatine cem hev û bi hev şêwirîne. Bi hev re xarine û vewxarin e. Li vê derê ‘mehrav girêdane’ anku civata şêwrê danîne. Li ser vê baweriyê gundiyên Zivinga Şikaka jî her payîzê serê malê giskekê dikin qurban. Ji şêwazê vê qurbaniyê re jî dibêjin zêw. Roja zêwê ji bo xatirê Qencên li Girê Mêhrav her malek giskê ku serjêkirî dikelîne û digel çend sînî xarinên din û kevçik jî pê re amadekirî, dibe hewşa mizgeftê. Gundiyên hazir bi hev re di heman hewşê de û li ser heman sifrê xarina xwe dixwin. Zelam li milekê, zarok jî li milekê kevçikên xwe li ser sîniya savar û birincê dihejanin!

Di dema Îsmaîl el-Mensûr (946–953) û Ebû Tamîm el-Muiz (953–975) de dewleta şunda hêza xwe kir û bi generalê Cefer es-Siqilî de heta beravên Atlantîk dagir kirin.

UEFA di 15'ê pûşpera sala 1954'an li Swîsre bajarê Baselê hate damezrandin. Navenda saziyê heta sala 1959'an de li paytexta Fransa, Parîsê bû. Piştre navend hate bajarê Bernê ya Swîsreyê û di dawiyê de ji sala 1995'an heta îro navenda saziyê li bajarê Nyonê ya Swîsreyê te.

Darsawên (bi farisî: دارساوین‎), gundekî gundistana Baskî kollesea bexşa Navendiya Serdeştê ye. Navendiya Serdeşt ser şaristana Serdeştê ye.

Kouchner hêj alîkariya kurdan dikir. Di sala 1983an de nava şerê Îraq û Îranê çû sera Celal Talabanî. Di 1991ê de, Kouchner dixwest ku Sedam Huseyn ji serokatiya Îraqê ve beynin. Di 1992an de li gel Danielle Mitterrandê hate Kurdistanê. Di sala 1994an de, nava şerê birakujiya kurdan, Kouchner Mesud Barzanî û Celal Talabanî anîne Fransayê.

Ortodoks ew xiristiyanên ji peyçûnê Dêra ortodoks re tê gotin. Zavên ortodoksan wek ortodoksî tê navandin. Endamên vê zavê li dinê bi tunî nêzî 300.000.000[çavkanî pêwîst e] kes e. Welatên an navçeyên ortodoks ê ku bi gelemperî lê dijîn Rusya, Yewnanîstan, Ewropaya Rojhelat û Rojhelata Navîn in.

Gund ji du beşan pêk tê, gundê nû û dewa kevn. Cîranên Keçanê, Koşkarbaba, Geştamerd, Kovik û Mûziran in. Bilindahiya axa gund ji rûyê avê 1.990 me ye. Koord. hêlîpan: 39.24222°, hêlîlar: 41.42694°. 9 km ji Gimgim, dûr dikeve.

Dema savar tê hêran, hûrikê savar wek danê kutilkan tê hilanîn. Têra xwarinekê ji vî danî dixin firaqeke mezin û ava kel bera serê didin, piştre potekî davêjin serê û bi qederê nîv saetî dimîne da binermije.

Ji ber vê zordestiya giran, perîyodên Roja Welat dirêj bûn, ew nekarî tim di waxta xwe da, ango di panzdeh rojî da carê derkeve. Di nava du salan da 12 hejmar derket. Li dawiyê ew jî, wek Riya Azadî di destpêka sala 1979 da bi destê hukma leşkerî hat girtin.
Zêwik (bi tirkî: Ulaş) gundekî girêdayî navçeya Cizîrê ye ku di sala 1993'an de ji aliyê dewleta tirk ve hatiye şewitandin.Lê sala 2003'an de li ser riya Cizîr û Hezexê dîsa hatiye avakirin. Zêwik gundekî dîrokî ye.

Di 2'ê adarê 1994'î de parlamenterên DEP´ê di derê meclîsa Tirkiyê de bi awayekê piçûkxistin tên girtin. DEP di 16'ê Pûşperê 1994'î de bi fermî ji aliyê dewleta Tirk ve tê girtin.

Dema di salên 1970-yî da li nav welat hişiyarbûna neteweyî û çînî bi lez pêşda diçû, hingê karker û xwendekarên kurd jî li dervayî welat dest pê kirin xwe di komeleyan da rêz kirin. Û Piştgirî dane tevgera azadiya gelê Kurd. Wan li hember zilm û zordestiya neteweyî dengê gelê kurd bilind kirin. Ne tenê li Swêdê, hema bêje li hemû welatên Ewropa Rojava komeleyên KOMKAR hatin avakirin. Wan li dijî dewletên kolonyalîst li dervayî welêt cepheyeke têkoşînê vekirin. Xasma piştî ku komeleyên karkerên kurd li Almanyayê di sala 1979an da, gîhan hev û Federasyona Komeleyên Kurdistan KOMKAR sazkirin, tevgera welatparêz ya li dervayî welat kete qonaxeke nû û pêşketî.

Sala 1994'ê di lijneya birêveberiyê ya HADEPÊ ya parêzgeha Konyayê de cihdigire. Li heman bajarê serokatiya şaxa jinan a HADEPê dike. Sala 2002, di meclîsa partiya DEHAPê de peywirdar dibe. Li Edene û hin navçeyên wê di nava sazî û komeleyên jinan da xebatê dike.

Titanic (wekî Taytenîk bixwîne) keştiyeke geştyarî ya brîtanî bû ku di 15'ê nîsana 1912'an de dema ji bajarê Southampton ber bi New Yorkê diçû li deryaya Atlantîk a bakur bi çiyayê seholê ket û niqon bû. Di encam de 1.502 kes mirine.

Di 15 avêlê 1918 de li Petrograd ji aliyê êrîşkarakî bi navê Mark Allien ve lê suiqast hata kirin. Hingî ji axiftinaka xwe di vegerehe. Lenîn hingî bi Fritz Platten re di araba wî de bi hev re li şûn runiştî bûn. Deme ku Êrîşkar agirdike, hingî, Fritz Platten serê Lenîn di cih de dikişêne xwere û wî xilas dike. Lê guleyên ku ew agirdike, destê Fritz Platten nişand digirin û wî birîndar dikin.

Roşan Lezgîn, nê hîkayeyan reyde nawneno ke kirmanckî de zî yew ziwano sitandardbîyaye esto. Çunke hîkayeyê ke nusîyayê, ziwanê dewa xo reyde yan zî ziwanê yew mintiqa reyde ney, ziwanêkê muşterekî reyde, formanê tesbîtkerdeyanê çorşmeyê Grûba Xebate ya Vateyî reyde nusîyayê. Na grûbe, semedê sitandardbîyayîşê lehçeya kirmanckî kombîyayîşan virazena û semedê rastnuştişê kirmanckî xebitîyêna, formanê muşterekan ê çekuyan tesbît kena. Kitabê Roşan Lezgînî reyde merdim fêkiyan û erja na xebate zî vîneno.

Salih Zeki (z. 1864, Stenbol - m. 1921, Stenbol) zanyarê matematîkê yê bi eslê xwe tirk ê Osmaniyan bû. Berhema wî a bi nav û deng "Asar-ı Bakiye" (Helbestên Nemirî" ye. Wî li ser zanyarên misilman ên ku li ser zanistên dixebitîn lêkolîn dikir. Ew bi zanist û felsefeyê ve diket, bi taybetî zanista zanyarên misilman an lêkolîn dikir.

-stan: wekî paşgir û bi raman cih, welat, war; wekî Kurdistan, welatê Kurdan, Efxanistan, welatê Efxaniyan, gulistan cihê gulan, goristan, cihê goran.

Herê partiya Bees a Iraqê têk çû, lê li welatê Sûriya her Beesî li ser hukm in, û ji wan jî tê û ne dûr e, ku rojekê ew jî þerekî bi navê Al-Anfal dijî Milletê Kurd bikin.
Di çarcoveya paradîgmaya civaka demokratîk, ekolojîk û azadiya zayendî de bi armanca rakirina hemû cureyên êrişên li ser jin û civakê yekîneyên profesiyonel tên avakirin. Ev yekîne jî ji yekîneyên pispor yên YPJ pêk tê. Ji kesên ku 24 saetan tevlî xebatên YPJ dibin di perwerdeyên bîrdozî û leşkerî re derbas dibin û di stratejiya parastina rewa de pisporbûne pêktên.

Helbest û çîrok (Zimanê çiya) bi almanî. Digt og eventyr ( oversættelserne fra kurdisk til tysk ). Die literaturen der völker kaukasiens, Reichert Verlag Wiesbaden – 2003.

Malbata Rockefeller, di dawiya sedsala 19an û serê sedsala 20an de John D. Rockefeller digel birayê xwe William Rockefeller di karê petrolê de (Standard Oil) serweta herî mezin a dinyayê çêkirine, malbateke navdar a Emerîkî ye ku bi karûbarên pîşesazî, polîtîkî û bankêrî ve mijûl bûne. Tê zanîn ku malbata Rockefeller li cûrbecûr deverên dinyayê bûrsan dide, li Tirkiye jî bûrs daye Bulent Ecevît û Denîz Baykal.

Agaminae, binefamîleyek e qirtîşan ji famîleya sûsmaran e.Li Kurdistanê, ji vê binefamîleyê, cinsa Laudakia an gumgumokan navdar e.Agaminae li gelek warên germ li parzemînên Asya, Ewropa, Afrîka û Okanûsiya dijî ye.

Yekem car destanê Ristemî Zal, ji aliyê Firdewsî ve, di Şahnamê de bi nivîskî hate nivîsandin, Firdewsî, helbestvanê mezin yê Fersan e, di Şahnamê de dibêje Ristem Kurd e.

Bailey û Pillard bi encamên vekolînên xwe yê di sala 1991ê de çêkirin, gihaştin ku ahengiya hevzayendî di cêwiyên lawikên a monozygotic de rêjeya ji % 52 ye û di cêwiyên lawikên a fraternal de ji % 22 ye. Vekolîna Bailey, Dunne û Martinê jî ku di sala 2000ê de li ser 4901 cêwiyên Awistiryayî hat çêkirin, heman encam da. Ew dîtin ku di cêwiyên lawikên a monozygotic de rêjeya ji % 52 û di cêwiyên keçikên a fraternal de rêjeya ji % 24 ahengî hene.

Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Kenesûre 279 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 53 e.

Axlebeyê gundiyan bi cot û xwedikirina heywanan debara xwe dikirin. Ji xeynî van, malbatên ku li bajarê mezin ameletî dikirin hebûn. Di gundê me de ji xeynî tirh tu fêkî û şînahî ne dihate çandin. Her malekî bi qasî ku têra wan bike fêkî û şinahî diçandin. Di gundê me de tu dikan û cihê dan û standinê nebûn. Gundiyên me jî pêdiviyên xwe ji Kerboranê peyda dikir.

Gerard Chaliand bi Kurdî Jêrar Şaliyan (1934-) şehrezayekê Fransî-Ermenî yê warê pevçûnên çekdarane ye. Ew bi awayekê nemazeyî şehrezayekê pevçûnên laseng (mîna şerên partîzanî, terorîzm) ye. Ew helbestan jî bi Fransî dinivîsit.

Bi qasî 20 kilamên wî ku bixwe çêkiriye hene. Tevahiya kilamên ku çêkirine li ser evîna welat û evîna hezkirina xwezahî ne. Navê çend ji wan kilaman ev in; ‘Gulê Dêran’ (li ser Kerkûkê çêkiriye), ‘Delaliyo’, ‘Kaniya Waran’, ‘Lo Rebeno’, ‘Dilê min kal e'.

Di navbera 4ê Cotmeha 1964an û 21ê Berfanbara 1965an, El-Cundî di kabîneya du hikûmetan bû wezîrê Wezareta çandinî û reformên çandiniyê û ew jî hikûmetên Emîn Eli-Hafiz û Yûsif Ziwayîn bûn.
Sidqiyê Hirorî di sala 1956an de li gundê Hirorê li başûrê Kurdistanê hatiye dinyayê. Li bajarê Mûsilê mezin bûye û her li wê derê xwendina xwe ya destpêkê, navincî û amadeyî bi dawî anîne. Di sala 1978an de bû karmendê çandinê li deverine ser bi Duhokê. Di sala 1984an de bû endamê desteka nivîskarên Radyoya Dengê Kurdistana Îraqê. Di sala 1986an de bo xwendinê çû Polonyayê. Di sala 1992an de xwendina xwe ya rojnamevaniyê li Unîversîteya Warşovayê bi dawî anî û pileya Magisterê wergirt. Ji sala 1992an vir ve li Swêdê dijî.

Di psîkoterapiyên ferdî û komî de tê bikaranîn. Psîkolog şanoyek lidardixe û wekî gerînendeyê şano an fîlman îdare dike. Ji nexweş tê xwastin ku xwe têxe şûna keseke din. Bo mînak heger pisrgirêka nexweş bingeha xwe ji diya xwe digire, tê xwestin ku nexweş rola diya xwe bileyze. Bi vî awayî tê xwastin nexweş ji diya xwe fêhm bike, bi nêrîneke din li pirsgirêkê binêre.

Ew pirtûkakê bi navê Zîcî Îlxanî (Stêrkên Îlxan) bi zimanê farsî dinivîse. Ew di wê pirtûkê de şûnê stêrkan gorî xebatên xwe diyar dike. Stêrnasê navdar Nikolaus Kopernikus jî va pirtûkê wî wek çavkanî bikar tîne.

Ji ber ku ew li DYA'yê bicih bûye, pirranî wekî fizîknasekî amerîkî tê bibîranîn. Di warê radyoyê de pêşketinên mezin pêk tîne. Sala 1888'î bi riya tîrêjên elektromanyetîk ragihandinê gengaz dike. Herwekî antênên ku tîrêjên manyetîk werdigirin çêdike. Ew yek ji damezrênerên Telefunken e. Di 64 saliya xwe de bo cara dawî diçe DYA'yê û êdî hew vedigere. Dema DYA dikeve şer ew jî êdî nikare vegere welatê xwe.

Kurdên Japonyayê pirranî di 1990an de ji Tirkiyeyê koç kirine û hejmarê wa nêzî 1000 kes e. Di bakûrê Tokyoyê, navçeya Warabi de dijîn. Ji sedema çand û hunerên kurdên vê navçeyê, gelê derdorê vê navçeyê wek 'Warabistan' nav kirine. Her sal di Newrozê de çand, huner, muzîk û jiyana xwe nîsh didin japonan.

MED TV û Medya TV, du ji wan televizjonên kurdî bûn û ji ber ku bi kurdî weşandin dikirin, li ser xwestek û hewldanên Dewleta Tirkî hatina girtin. Piştî MED TV û Medya TV re televîsyon kurd ya din ya bi navê Roj TV jî ji ber ku bi kurdî weşan dikir, li ser xwesteka dewleta tirk, hin hêncet jêre hatina derxistin û ew jî hat girtin.

Sobeyên klasîk ji borî, bindanka sobeyê, arkolk (maşe) pêk tên. Niha bi dehan cureyên wê hene. Li Kurdistanê pirranî sobeyên ku wekî argûn jî tên bikaranîn hene. Ango cihê pijandinê heye di van sobeyan de.

Li herêmê deşt û zozan ji ber çiyabûna heremê kêm in, wek zozanên Berwarî, Sindî Şêrvan, Meleto, bilindbûna wan digihêjin heta 2000 m'yî. Lê ji bela ku li herêmê pir çiya hene, geliyên mezin li herêmê hene. Wekî geliya Dîcle, geliya Xerza, geliya Botan û hwd.

Nûrî Sesîguzel (Dengxweş) li gundê Qeremezre (girêdayê Xelfetiya Rihayê) jidayik bûye. Ev li Bêrecugê mezin dibe. Paşnavê xwe yê bingehîn Kaştaş e, lê ew paşnavê xwe diguherîne. Car caran hatibe gundê xwe jî, heta neha tu kar û xizmetê wî ji gundê xwe re ne bûye.
Cara yekemîn zanistiya azadiya çînan a marksîzmê bi Lenîn û Bolşevîkan biserdikeve. Lenîn di zanîna Marksîzmê de hin guherandine pêk tîne. Bo mînak ew wekî sazûmanî dîktatoriya proletaryayê dibîne û ji bo wê biserbixe têdikoşe. Lenîn bi dibistanên marksîzmê yên din re dikeve nîqaşan û roj bi roj alîgirên riya wî zêdedibin.

Kanimahan zozanek jı zozanén Colemérgé u gundeki pıçuk e... Ev gund jı aliyé leşkerén dewleté ve dı sala 1994 é hatıye şewıtandın u vala kırın... Kanimahan lı navbera gundén Nişe, Balekan, Çarkélan, Dérzengıl, Bıleh u Mafka daye... Avén sar u xweş, kulilkén heftreng u béhnxweş vi gundi geş dıkın...

<9>Tayîn û diyarkirin (erk-terfi) her şervanekî YPJ li gorî ferman û rayê tê kirin. Di bin agahdariya fermandariyê de bi rêkûpêkkirina hêzê li gorî qadan tê çêkirin.

Eşîra Xelîkan, yek jî eşîrên Reşwan e. Ji hêla Semsûr: Bêsnî hatine Qonyeyê. Di sala 1870î de li herêmê bi cî bûne. Firehiya erdê Xelîkanê 100 km² û bilindahî ji rûyê avê 1140 m ye. Gundekî nûjen, xwendekar e. Li herêmê rewşa hewayê ya Kurdên Anatoliyaya Navîn xuya dibe. Havînan germahî heya 32°C û zivistanên jî kêm heya -4°C ye.

Di sala 1991ê de Simon LeVay, 4 komên neuronan ku bi navê INAH1, INAH2, INAH3 û INAH4 in, vekolandiye. Ev beşa mejiyê girîng e. Ji ber ku hatiye peyitandin ku ev beş li darxistina tevgerên zayendî yên ajalan roleke dilîze û hatiye rapordan ku li jin û mêran cudatî rêdide. Simon LeVay, dîtiye ku mezinahiya INAH3 ya mêrên heteroseksuel du qet ji yên mêrên hevzayend û jinên heteroseksuel mezin in.

Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Alyar 114 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 23 e.

Li bajarên Bakurê Kurdistanê, dibistanên sitarê (tr. yatili okul) hene ku armanca dewletê ew e, di van dibistanan de zarokên kurd asîmîle bike, têkiliyên wan bi civaka kurd û daxwazên kurdan re qut bike. Di erdheja Bîngolê ya sala 2003'yê de ji van dibistanan yek hildiweşe 84 xwendekar jiyana xwe jidest didin.

Gêlavêj (pirtûk, eserên bijarte; romana Bingeh, 8 çîrok, du şanoname - Gêlavêj û Xanê çengzêrîn) - Venus (samlede skrifter ). Parujr Sevak, Yerevan – 1996.

Yekemîn sefera Kolumbus ji 3'ê gelawêjê 1492an de heya 15'ê adarê 1493an didome. Ji vê seferê serkeftin çênabe. Di 12'ê kewçêrê 1492´î de Kolumbus "Dinyaya Nû" ango parzemînên Emerîkayê keşfdike. Navê Hindistanê pê vedike. Lewra niha ji niştecihên resen ên vê dinya nû re "îndiyan-hindistanî" tê gotin. Herwekî navê herêmeke federal a DYE jî wisa ye.

Þerê bi navê Al-Anfal Saddam Husên li dijî miletê kurd li Kurdistana baþûr di salê 1988'an û vir de pêk hanî, bû sebeb ku pêhtir ji 182 hezar mirovên kurd, jin û zar û kal, hatin kuþtin û bi deh hezaran gundî bi saxî hatin binerdkirin, yan jî hatine wêrankirin û ew þandine destê Iraqê ku ji tîhna û birçîna mirine.

Gundên aqarên Xirabê Tuwa Xirabê Neriya, Barim, Kovex, Deştadarê, Dikî, Kavilêsefo, Pelîsî, Sivik, Zergûs û Mijmijok. Rêya Xirabêtûwa sisê rê ên taybet navgînan (tirombêl) jê diçin. Roava Hezex, rohilat Cizîr, başûr Îpek. Ava Xirabê Tuwa ji bîra têtin bikaranîn.
Di adara 1918 î de Lenîn û bolşevîkan bi hatina gelek sosyalistan ji welatên din Enternasyonala KOmînîst demazirand. Bi wî awayî ji ne tenê weke sosyalistekî weke komînîstekî ji hata ser ziman. Navê partiyê berî hingî ji Partiya Komînîst e Rûsya bû, lê piştre guharî û bû Partiya komînîst e Yekitiya Sovyet, (bi Rûsî "KnCC").

Şair Fuzûlî yê ku di bin tesîra mezin ya kulturên Îran û Mezopotamyayê da maye û ji hukumdarê Safevî yê bi eslê xwe kurd Şah Îsmaîl Hatayî, û ji waliyê Bexdayê Îbrahîm Xan ra – ê ku ji eşîreke kurdên Mûsûlê ye, û ji gelek kurdên din ra pesinname nivîsîne, gelo çênabe ku ew jî bibe yek ji wan şairên kategoriya jorîn? Piştî maqaleya Fuzûlî em dîna xwe bidin ser“Luxata Manzûm ya Tirkî-Farsî“ hingê wê baştir diyar bibe ku bi rastî jî pêwîst e mirov bi awayekî berfireh bifikire û ramanê baştir cî bi cî bike. (Bnr. Fuzûlî ve Leyla ve Mecnûn, UNESCO yayini, 1959).

Şerr bi hemû dijwarî didome. Ew kesê ku têne girtin yan têne kuştin yan jî nefî yê Anatolê dikin. Di sala1928an de dewlet efû îlan dike. Herkes tê cihê xwe. Dewlet, xeber dide Cemîl Efendî yê Midurê Nehya Milefan. Dixwazin Mihemed bi çekên xwe ve teslîm bibe. Mihemedê Elî teslîmîyetê qebûl nake. Dibêje: “Eger rast e, efû derketibe, wê dewlet çi bike ji min. Ji xwe ez li vir im. Eger çek bixwaze ez çek jî teslîm nakim, ez li bextê tirkan ewle nabim.” Li ser vî Cemîl Efendî dibêje Mihemed Axa wiha nabe, ji bo şerefa dewletê be jî usulen divê tu tiştek çek teslîm bikî.” Mihemedê Elî jî 6 tifingê ku naşixulin dide teslîmkirin. Ew bi xwe jî naçe teslîm nabe û tu îfade nade.

Di derheqê hestên mirov de pir lêkolîn hatine darxistin. Di vî warî de pirsa herî girîng ewe: Kîjan hest beşên hemû mirovan in û kîjan hest gor kultûra ku mirov di tê de perwerde bûye derketîye ortê? Lomaye ku di wî warî de hinek zanyaran zahf karkirin e. Paul Ekman ji wan yek e.

Elî Hesen Ebdelmecîd et-Tikrîtî (bi erebî: علي حسن عبد المجيد التكريتي‎, ʿAlī Ḥasan ʿAbd al-Majīd al-Tikrītī) (* 1941 - 2010) general û peşervanekî îraqî bû. Ew pismamê Sedam bû û yek ji xwînvexwarên Komkujiya Helebceyê bû û wek Eliyê Kîmyawî tê zanîn. Ew di gelawêjê 2003an de keta bin destên artêşa Amerîka.

Dewleta îslam dewleta ku ji aliyê Mihemed pêxember hate avakirin û ji aliyê xelîfeyan ve hatiye berdewam kirin. Ev dewlet li ser kargerî û qanûnên şerîetê hatiye avakirin.

Lêranî-Lêr qebîleke li Enqere/Haymanaê ye, bi devokekê Lekî bi navê Şêx bizinkî diaxivin. nawê Lêranî-Lêr minîya Lor-Loranî Îranê.Ewan dijin li hamamözü li Amasyayê û Haymanayê.

Xeşterîtê nawe padêşahê Med bû,yekêmîn Impêratoriya Arîyane. Paş Frortîş, Xeşterîtê Rêberiya Mediyan Bi dest xist. bi sebeba Êrêşa dubare an Aşuriyan,Xeşterîte gel Manana û Sekayan bû hewpêyman û li gel dewleta Aşurê banga şerê kir.
Lenîn, ji xaynê ve, nivîskarê nivîsên marksistî û felsefe vê ye ji. Yê ku Sosyalizmê Zanist demazirandiya ji ew bixwe ya. Lenîn armaca wî ew bû ku şoraşa Proleter li cihane bike û cihanaka bêçîn û sînor ava bike, yanî sisteme komînîszmê bide anîn. Bixwe ji, ku li ser marksizmê ava ya, teoriya ku bi ser hîmê rêzanî(politik) û Aborî ava ya û navê Lenînizmê damazrînerê wê ya. Lênîniizim, Marksîzm, ku li gor demê û xwestekên deme ji nû ve ji aliyê rêzanî, aborî û hizrî ve anîna ser ziman a. Wilo ji tê zanîn. Bêje Lenînizim, miro karê weke ku marksizm ku li gor demê bêne ser ziman û hizir pêşketinên zanistî, di riya wê de li gor demê û dise çêke û bi afirêne ya.Li gor ku tê zanîn, li gor cewherê wê yê şoraşgar yê û zanist hatina ser ziman ye Marksizmê ya.

Di sala 1932an ji bo keşîşxana Mor Yakûb a li Başûrê Kurdistanê tê vatinîdarkirin. Çar sal şûnda terîqeta wî, wî dişîne Qamîşloyê ya li Kurdistana binxetê. Belê piştî nêzîkê deh salan siheta wî dest nade ji bo mercên klîmayî yên Kurdistanê û zarûrî ji Kurdistanê dûr dikeve. Ji wir diçe Libnanê, pêşiyê bajarê Trablûsê paşê Bêrûtê paytexta Libnanê. Li wir rastê pisporên kurd Celadet Bedirxan û birê wî Kamûran Bedirxan tê. Piştî naskirina Bedirxaniyan Bois bi wan re hevaltiyeke zexm saz dike û ev hevaltiya heya dilovaniya dom dike. Bois di sala 1975an de li Parîsê diçe dilovaniya xwe.

Winpooch bernameyeke anti-spyware e. Bi taybetî spyware li ber mirov kozikan dikole, kemînan datîne. Winpooch li hember van kemînên spyware hatiye afirandin. Di komputerê de cihekî gelekî hindik distîne. Bi vî awayê xwe di pêşiya raqîbên xwe de ye. Hem belaş e hem jî berhemeke Çavkaniya Vekirî ye.

Kurd Idol an jî Kurd Aydił (bi soranî: کورد ئایدڵ‎, lat. Kurd Aydił), pêşbirkeke deng û stranê ye, weşan di kenala Kurdsatê pêşkêş dibe û li Başûrê Kurdistanê li Silêmanîyê birêve diçe, versiyona kurdî ya programa cîhanî Pop Idolê ye, ku ew ji aliyê Simon Feller de hate avakirin û pêşvebirin ji aliyê pargîdaniyek brîtanî Freemantle e û ev bername di dîroka muzîka kurdî û weşana kurdî de ya herî mezin e.

CEO (Îngilîzî: CEO, Chief Executive Officer) bi kurdî wate Serokê/a Pêkanîna Civatê kesên ku rêvebirên kar û fermanên fermî an ne fermî di kargerî û kompanyayê de tînin cih. Ango bi kurtasî rêveberê/a giştî yê/ya kompanyayê ye.

The Making of Kurdish Identity: Pre-20th Century Historical and Literary Discourses, erschienen in Essays on the Origins of Kurdish Nationalism, editiert von Abbas Vali, Mazda Publishers, 2003.

Kama, berkeliyeke (melzemeyê xwarinê) sereke ye di pêjgeha estonî de. Li Estonayayê di taştêyê di bi şîr, rûnê nivîşkî yan kefîrê tê amadekirin û xwarin. Şekir, hingiv bo şîrînkirinê, îsota reş jî bi tûjkirinê (no) tê pêwerkirin.

Dalai Lama (bilêvkirina bi kurdî: Dalay Lama; bi mongolî tê wateya mamosteyê wekî okyanûsyayê, bi tîbetî: Gyalpo Rînpoxe) kesayetiya herî bilind û pîroz a bûdîstên Tîbetê ye. Gorî baweriyê ev kesayetî nemir e û bi mirina berpirsiyaran re xwe dispêre bedena Dalai Lama yên nû. Ji vê baweriyê re reankarnasyon jî tê gotin.
Ji sedsala 11’an û pê ve ji bo demekê bîzansiyan careke din herêm zept û rept kiriye lê vê yekê zêde dem negirtiye. Sêrt di dema osmaniyan de ji bo demekê bi ser derebegên Amedê bûye. Wê demê li Bakurê Kurdistanê 24 derebeg hebûne û li gorî daneyên dîrokzan didin ev derebeg di karên navxweyî de serbixwe wekî din girêdayî Împeratoriya Osmaniyan bûne[çavkanî pêwîst e].

8ê adarê, sala 1983an, lijneya leşkerî derbeyeke serkeftî li dijî hikûmeta Nazim El-Qudsî pêk anî û wisa Baes anî desthilatdariya Sûriyeyê. Piştî derbeyê El-Cundî bû endamê Encûmena niştîmanî ya serokatiya şoreşê û herwiha bû fermandarê herêmê yê Partiya Baesê. Di navbera salên 1963 û 1964an de, li Quteyifê bû fermandarê hêzên moşekan.

Ormeloksîfen moderatora selektîv a estrojen reseptoreke ku di heftiyê de du caran yek heb tê wergirtin.Ormeloksîfen tenê li Hindistanê wek kontraseptîv hatiye erêkirin.

Berê Xwedî hat berdan. Berpirsîyar hat guhartin û demek şunda hejmara duwemîn derket. Hevalan baş berxwe dan. Bajar û bajar gerîn ku çapxane bibînin û çapkin. Bi vî awayî şerê wan û polêz bû. Hevalên PSKT, da ku rojname nekeve destê polêz, ji çapxanê bi lez û bez direvandin, dibirin, digihandin Kurdistanê û bajarên dinê. Tu kitêbxane û dikan cesaret ne dikir ku rojnamê dayne camekanê xwe. Belavkirin dîsa bi destê xortên partiyê û hezkirên rojnamê bû. Wan rojname dibirin bi lez li qehwe û malan belav dikirin, difirotin. Berxwedaneke mezin bû. Berpirsîyarê rojnamê bi dû hev guherîn. Sidiq sal û nîvek ceza xwar. Piştî wî Fîkret Akay hat; ew çû, Mahmut Çeşme hat. Gelek kes ji ber belavkirina, heya xwendina rojnamê hatin girtin, ceza xwarin.

Tîran (bi erebî: جزيرة تيران‎, lat. cezîre et tîran) giraveke Siûdî Erebîstan di devî Tengava Tîran de navê xwe da ye wê tengavê ye. Ew ji bo deryayî ji Îsraîl û Urdun re derîye kendava Eqaba ye girav û tengav gelek gering e. Li giravê îroj leşkerên Misir û DYA têne bicih bû ne.

Di wê demê de herdû hêzan ji, hem artişa sor ji û hem artişa Sipî ji di deme şer de ji bo ku di herêmên di bin destên xwe de awlakriyê çêkin, gelek neqancî û zilmên mazin kirin. Bajarok xirabûn, Semyan hata xirabû an ji hata dizîn. Bi darê zore sawal û malê gundiyan ji wan hata standin. Yên li ber sekinin ji zor dîtin.

Thomas Bois (z. 6'ê gulanê 1890 - m. 5'ê rezberê 1975), kurdolog û misyonerê fransî. Bois wek yek ji bingehdarên kurdolojiyê tête pejirandin.

Li sala 1907an, wî heyamekê jî li Zanîngeha Seton Hall a New Jerseyê dersa fîzîk, latîn, înglîzî û endazeyê dida. Her di wê demê da ew karmendekê kitêbxaneya zanîngehê jî bû.

Qesra Papayan (bi frensewî: Le Palais des Papes) qesrekê ku li Avignonê, başûrê Fransa ye. Di sala 1335'an de ji aliyê du papayan (wek avasaz Benoît XII û paşhatê wî Clément VI) ve hate çêkirin.

Jason William Mizell (21'ê rêbendan 1965 li Brooklyn, New York - 30'ê kewçêr 2002 li Jamaika,Queens,New York) pêtir navudenge bi navê Jam-Master Jay. ew rapperekî Amerîkî'bî, Musîkvan. Ew Dj'ê grupa Run D.M.C'bî û ewî harîkarîa grup'ê dikir ji bo dengê grupê ango musika grupê. Ewî styla/staîla kulavên reş û pêlavên Adidas bo grup'ê çhekir. le salên 1980'ê da grupa Run-D.M.C bî bastrîn grupa Hip Hop'e û digel Breaking'ê.
Adrammelek (Adrameleq, Adrammelekî), di dema sumerîyan de, weke formaka xwûdayê rojê jî hatîya tefsîrkirin. Cihê ku jê re beg tê kirin, li bajarê Sefarvajîm a. Agir, li cem wî ji bo wî pîroz a. Tê gotin ku ji bo wî zarokên piçûk hatîna danîn ser kevir û di nava agir de. Di tefsîran de, "baal adramelek" jî tê gotin.

Ji alîki din ve, film dixwaze mesajek din bide milletên azad û serbixwe, û mesaj jî eve: piþtî þerê cîhanê yê duwemîn Nazî li Elmaniya qedixe bû û weke Partîyek Terorîst û heta roja îro hat bi navkirin, lê mixabin Nazî cihekî xwe ê xweþ li Iraq û Sûriya dît lê bi navek din, partiya Bees a erebî ya sosyalîst.

Di navçeyê de dibistanek mezin heye. Gundên herêma Kaxizmanê û gundên Îdir, Qulp, Selîm, Sarîqamîş, Dîxor, Erdehan ê bi temami tên vê dibistanê. Eva yêka jî bi destê dewleta tirk tê kirin. Bi taybetî, ji bo ku zarokan di biçûktiyê da asîmile bikin. Lêbelê zarok mezin dibin û xwe nas dikin, dizanin ku ew kî ne. Di vî dibistanê da gellek mirovên navdar derketine. Navê dibistanê Dibistana herêmî ya leylî ya Kaxizmanê (bi tirkî: Kağizman yatili bölge okulu) tê binav kirin.

Refahiye an jî Gercan (tirkî: Refahiye) an di hin nivîsan de Gercanî, Gercanîs yek ji navçeyên Ezirganê ye. 71 km dûrî bajarê Ezirganê ye. Firehiya erdê navçeyê 1.744 km², bilindahî ji rûyê avê 1.589 m ye. Hejmara niştecihan bi tevî gundan 21.977 (sala 2000) e.

Bois di malbatake bi heşt zarokan ji bajarê Dunkerque li bakûrê Fransayê ji dayik dibe. Hê di zarotiya xwe de dixwaze bibe keşîş, her wiha bi 19 salan dikeve terîqeta xiristiyanan a Domînîkan. Piştî qedandina xwendina wî ji aliyê terîqete ve ji bo misyoneriyê tê şandinê Kurdistanê. Keşîş Thomas ji wê rojê şûnva jiyana xwe dide kurdolojiyê û renesansa çandî ya kurdan. Li çiyayên Kurdistanê, li Mûsil û Behdînan, jiyan û zimanê kurdan vekolîne û heya hîmê zimanê kurdî jî dibe. Dîrok, ziman, edebiyata (bitaybet a devkî) kurdan bala wî dikşîne. Di wê demê de materyalê giring ên etnografik dicivîne.

Ew di navbera salên 2004 û 2006an de li Dibistana Pernby ya Resamiyê (Pernbys målarskola) ya Stockholmê (Swêd) hîn bûye, dû re wî li zanîngeha Konstfack (Stockholm) jî xwendiye. Wî di sala 2011an de li zanîngeha Central Saint Martins a Londonê xwendina xwe kuta kiriye.

Radyoya Erîvanê beşa Kurdî bi xebat û keftûleftên giran ên kesên wekî Heciyê Cindî, Emînê Evdal û Xelîl Muradov di sala 1955an da dest bi weşana xwe kir. Bi taybetî keda Xelîl Muradov şayanî pesindanê ye, ji ber ku ew 24 salan (ji 1957an heta 1981ê) serokatiya radyoyê kiriye û hemû sitiran, awaz, miqam û pîêsên kurdî di dema wî da û bi serokatiya wî hatine qeydkirin. Eznîva Reşîd, ku jina Xelîl Muradov e, piştî bêjer ango spîkeriya 24 salan (ji sala 1955an da, ango ji destpêkê)di sala 1982’an de ji ber temendirêjiya xwe dest ji karê radyoyê dikişîne. Ango, Eznîva Reşîd yekem bêjera kurdan e li cihanê.

Wekî dab û nêrîtek, hemî welat xwedî sirûdek neteweyî ne. Ji bo nimûne; sirûda neteweyî ya Kurdan "Ey Reqîb" e. Di sirûdên neteweyî de hezkirina welêt tên dîyarkirin. Sirûdên neteweyî dikarin bi tenê bi melodiyê jî bin.
Mihemed Axa mirovekî bîrewer û di çanda eşîrî de mêrxasekî di ser xwe de bû. Ji xelqê xwe re gelek dilovan bû. Bi doza welatê xwe ve girêdayî bû û li himber kolonyalîstên ku çav berdabûn welatê wî tekoşerekî bê hempa bû. Bi tu awayî tawîz neda dijminan û şerekî bi mêrxasî da. Kesê biketa tengavîyekî, xwe dispart Mihemedê Elî. Ew jî alîkariya ku ji destê wî bihata dikir. Dîndarekî mutewazî bû û tim jî ji zordara re şûrê wî kişandî bû.

Babaxanûç, cure çênc û herwiha xwarineke ji pêjgeha kurd e. Ereb, rom (tirk), suryanî û gelên din ên cîran jî dixwin. Derbasî pêjgeha Ewropayê jî bûye.

Cloud li Karolînaya Bakur di malbateke muzîkhez de ji dayik bû. Di hevpeyvînekê de wê wisa got " orgjenê dêra me, tevahiya mala bir bajaarokê xwe ji ber ku xwest em di koroya wê de bistirên". Wê li Koleja huneran ya Kalîfornaya bakur û Zanîngeha wîlayeta Florîdayê xwend.

Îro jî Lenovo bi 34 milyar dolarê di hilberînera PCyê de şîrketa herî mezin ya dinyayê ye. Şîrket di 160 welatê de bi 33000 şolkerê xizmet dide û li Çîn, Rûsya, Japon û Almanyayê jî di hilberînera PCyê de sereke ye.

Sodyûm hîpoklorîd (NaClO), hîpoklorîda sodyûmê[çavkanî pêwîst e], hîpoklorîda natriyûmê[çavkanî pêwîst e] cûreyekî xwêy e. Ew di jiyana rojane de li hundirê ava kincan de tê bikaranîn. Ev madeyê ku gelek ziyana wê li hawirdorê heye, bi tevîhevbûna klor û sodyûm hîdroksîdê ku di sabûnan de ye, tê hilberandin. Formûla sodyûm hîpoklorîdê ya bidestxistinê wekî li xwarê ye.

Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Deresimayîle 263 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 46 e.

Mahmut Yıldırım (Yeşil) (* 1951 li gundekî Bongîlan navê wê Dîcnîk e) yek ji endamê saziya sîxuriyê ya dûgela Tirk MİT, JİTEM û komên kontrgerîlla yên saziya taybet a bi navê ÖKK ye.

Ji bo kontrolkirina rastnivîsê OOo bernameya "MySpell" bi kar tîne. Ji bo MySpell ferhengeke bi kurdî heye. Lewma OOo bernameya yekemîn bi kontrola rastnivîsa kurdî ye. Bi DicOOo mirov dikare ferhenga rastinvîsa kurdî daxe.

"... seba ke hîkayeyê Roşanî hetê edebî ra xurt û pêt î. Hîss û heskerdena kurdan weş îfade kenê. Heto bîn ra, lehçeya kirmanckî (zazakî) de hîkayeyî zaf kêmî nusîyayî û Roşan bi hîkayeyanê xo beno numûneyêka başe, bi nê hîkayeyan edebîyatê kurdkî rê xizmet keno." (Vate, nr. 19, s. 17-19)"

Ji ber şer li tevahiya herêmê aboriya gel xirab bûye. Ajalvanî û çandinî tê kirin. Qedexeya zozanan bû sedem ku pişta ajalvaniyê bişikê. Dewlet bi polîtîkayên xwe dixwaze gund belav bibe, lewra gundekî stratejîk e. Heya niha 200 malbatan bar kirine çûne bajarên Tirkiyeyê.

2018: Wê erkek pêşkêşkirinê bi granbûna 2,5 ton ji bo hacetan bi keştiya ezmanî Dragon ya SpaceX were şandin. Ji xeyrî wê wê peyka yekemîn ji bo têkiliyê bişînin ser Behramê.

Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Ḧacî memeyan 341 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 59 e.
Sensûra fîlman, di fîlman de, hin beşên ku li ser teşîrkirina laşê jinê yan jî yê mêr hebin, û an jî ne li gorî ahlaqê civakê were dîtin. Û an jî di wan de zor û şidet hebe û ku bê fehmkirin ku wê deroniya zaroya xirabike, tên derxistin û nayên weşandin.

ÇK, teşkilataka dewletî ye ku ji bo tekoşîna li ber yên ku li hevberê şoraşê tekoşîn dikirin tekoşîn bike hatibû demazirandin. PIştî ku şoraşa Çirî bû, piştre êdî gelek xwepêşandan bûn. Di deme şoraşa Fransa de ji yên weke Antonie Quentin Fouquier ku dadgah ava kiribûn hebûn. Sewcî bû. Lenîn, ji ber ku tevlihevbûnên bi wî rengî ji hole rake xwest ku saziyakê ava bike û ku li ber wê bi sekinê. Serokê Saziya şoraşgarî e leşkerî yê kevn Felix Dzerzhinski, bi pirsiyar kir. Wî ev sazi ava kir û tuzuke wê ji amede kir.

Konferans di 22'ê gulanê de destpê kir û sê rojan dom kir. Di konferansê de li gorî agahiyan dihate payîn ku 186 jinên ji Kurdistan û derveyî welat beşdar bibin. Ji wan delegeyan 78 yên ji Başûrê Kurdistanê, 55 ji Kurdistana Tirkiyeyê, 17 ji Kurdistana Sûriyê, 24 ji Kurdistana Îranê û 12 jin jî, ji welatên Ewrûpa ne. Beriya konferansê jinên kurdên ji rojhilatê Kurdistanê ji sedemên nediyarbûna çawanî û parvekirina kursiyan aşkere kirin ku ew tevlî konferansê nabin. Jinên rêxisitnên ku tevlî konferansê nebûn weke li jêr in:

Ew navbera 1991an û 1995an de li kardariyê wezareta karûbarên hundur û wezerata parêzvaniyê de bû. Lê pê li hev nehatineke bi Uday Huseyn, lawê Sedam, re ew ji kardariyê hate ezl kirin.

Zer rengê rojê ye. Zer di mîtologiya Kurdî û Ewropiyan de sîmbola hêvî ye. Zer payîzê ji tîne bîra mirov. Zer di gelek navên cografîk ên Kurdî de tê bikaranîn. Zer yek ji rengên ala Kurdistanê ye. Zêr navê xwe ji zer girtiye.

Pirtûk wê ji nêzî 40 beşî zêdetir wê beş wê di wê de hebin. Di çerçoveya dîroka civake kurd, demên wê yên bûhûrî, felsefeya wê ya xwe-rêvebirinê de hatîy hatîya nivîsandin.

Piştî Bûyera 11ê Îlonê êdî Cîhan weke berê nema. Cîhan ji bo Dewletên Yekbûyî Emerîkayê(USA) û destûbirakê wê Brîtanya ya Mezin bû qada parastin ê. Li Brîtanya ya Mezin gelek caran qanûnên li dijî tehdîtên li hemberi Dewletê hatinê çêkirin Her gava kû ev qanûn hatî çêkirin, jiyana hemwelatiyan bûye dojeh. Ji bo Brîtanya ya mezin mînaka herî ber bi çav jî qanûna li hemberî IRA ya. Piştî bûyera 11ê Îlonê jî, qaşo “li dijî terora global” qanûneke totalîter hate çêkirin. Ev qanûn heya niha jî mafên mirova binpê dike.

Mixabin ev keşfa nû dibe sedem ku gelên "îndiyan" an gelên "çermesor" bên qirrkirin û dîlgirtin. Ewropî piştî ku "Dinyaya Nû" tê keşfkirin, pêl bi pêl dimeşin parzemînên Emerîkayê û li wir bicihdibin û tevkujiya çermesoran dikin. Keşfa Kolumbus him riya bicihbûna Emerikayê vedike, him jî dawî li şarezayiyên çermesoran tîne. Ewropayî ji bo zêr û dewlemendiyê bi deh milyonan mirovên herêmî dikujin.

Çamuriya Jorîn (bi tirkî: Yukarıçamurlu), gundekî li ser girêdana navçeya Başanê ye. Ew gund 4 km dûrê navçeya Başanê û 49 km jî dûrê bajarê Îdirê ye.

Romanya welateke li başûr-rojhilatê Ewropa ye. Erdê xwe 238.391 km² e. Li wir nêzîkî 22.246.862 (sal: 2008) kes hene. Peytextê xwe Bûkareşt e.