Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Paljo nudistan (ya zi plajê naturistan, plajê sıltan, plajê rutan; be (İngılızki: Nude beach, free beach) plajo ke tede merdum şeno be hali ruti asnaw kero. Jew plajê nudistan plajo xosero. Plajê nudistan de mayo u binan opsiyonalo yani waziyayışi merduman sero esto. Eke merdum wazıno, şeno be mayo asnaw kero, eke merdum ho sero çi nıwazıno, şeno rut asnaw kero.

Mülkiye Birtane yew siyasetkara Zaza (Kird) a. Adarê 1964 de Qers de ameya dinya. Namey pîyê xo Mistafa yo. Namey maya xo Kudred a. Birtane, Universiteyê Ataturkî de qisimê Îngilizkî wendo. 2009 de Qers de Partiya Aştî û Demokrasî (BDP) ra biya wekîl. Birtane Îngilizkî, Zazakî, Kirdaskî u Almankî hewl zanena. .

Estor yew heywanio de be çar lıngano u insanan rê xeylê emegê xo vêrdo ra. Eke insanan hetan ewro amey, ney de emegê estoran zafo. İnsanan hem niştê ro estoran u yew ca ra şiyê cayanê binan, hem ki estoran ra barê gırani pê berdê.

Mazdek (merdış iv. 524 ya zi 528) pilê Zerduştano u inan miyan de zey peyğamber zi vêniyeno, reformisto İranıco. Mazdek demê şahê İmperatoriya Sasani Qubad I de weşiya xo ramıta. Tayê çımeyan de zi vaciyeno ke namê cı İnderazoro, hema tam areste niyo. Mazdeko peyğamberiya xo sevekna, xo zey peyğamberi şınasno u diyo ke şar miyan de weşiya merduman xeylêkerdene rê kar kerdo. Çiyê ke ey vatê demê cı de zaf ameyê eşnawıtene, coka şahê İmperatoriya Sasani Nuşirevani (Enuşirvan) o xapıto, İsay ra veri serranê 500an de kışiyayo.

Ferxunde, mekteb de İslami sero musaya. Efğanıstan de çiyê ke raşt niyê u batılê zaf biyê zey turbeyan rê şiyayış, çer u çaput u musqa vıraştene. Verê camiye de ju mıley musqa vıraşta u Ferxunde ey rê vato ke musqavıraştış din miyan de çıniya. Dıme, mıle baciya u aye rê iftıra eşta ke Ferxunde Qurane vêşna. Merdumi Ferxunde uca de linç kerdo, aye sero zopa u çiyê bini eştê, wucıdê aye rê paynayê. Riyê Ferxunde pêro goyni miyan de mendo. Ferxunde uca de merda. Merdumi bedenê Ferxunde sero benzin rokerdo u inan bedenê aye veşno. Dıma eno hedisey xofıni ra, vist teni çımbıni rê gêriyayê.

Xwarezmki sıfte be alfabey xoyo ke Aramki ra peyda biyo, pê nusiyao, texmin Milad ra aver seserra 3./2. Seserra 7. Milad ra tepeya, İşğalê Ereban ra dıme pê alfabey Erebki ki heta seserra 12. nusiyao.

Rocvetışê Wêranşeher de Qoser, zımê rocvetışi de Dêrık u Koyêmazi, veroc de Serêkaniye, rocawan de Rıha, zımê rocawani de Sêwrege u zıme de Çınar estê. Berzbiyayışê rûyê awe ra 620 metreyo u Rıha ra 92 km dûrio. Wêranşeher, şarıstano ke deşte dero, seni vacime, koy Wêranşeher de çinê.

Mordor (zıwanê Elfan de; Erdo Siya, Erdê Tari) yew qraliya Dınyayê Miyanêne dero. Mordor yew kılmeyo de Elfkiyo u menaya cı Erdo Siyayo. Mordor dewrê dıyıne de ameyo meydan. Mabênê 3441ê Dewrê Dıyıne u 1980ê Dewrê Hirıne de Gondorıcan rê aid biyo. Bahdo terefê Sauroni ra işğal biyo u Sauron inca/tiya gırewto. Sauron tiya de zaf Orki vıraşto. Qadbiyayışê Dewrê Hirıne de terefê merdıman ra işğal biyo.

Sûkê xoyê bini: Sebzıwar, Nêşabur, Turbetê Heyderiye, Quçan, Turbetê Cemi, Kaşmer, Taybad, Gunabad, Dergez, Serexs, Çınaran, Feriman, Xaf, Roştxar, Berdesken, Kelat u Xelil Abad.
Surinam dewletê da qıta Amerikaa. Caê xo rocakewtene (rocvetış, şerq) qıta Amerika Veroci dero. Dorme ra Brezilya, Guyana u Okyanuso Atlantik estê. Paytextê Surinami suka Paramariboo. Nıfusê xo 449,000o. Zıwanê xoyo resmi Hollandkiyo. Sistemê idarey cumhuriyeto u Surinam serra 1875i de xo reyna ra, xoser ilan kerd.

Pakıstanê Rocvetışi (be Urduki: مشرقی پاکستان Mashriqī Pākistān, be Bengalki: পূর্ব পাকিস্তান Purbo Pakistan) yew eyaletê Pakıstanio verêno. Ewro erdê Pakıstanê Rocvetışi de Bengladeş esto.

Patriotizmo sosyal (be zıwanê İngılızki: social patriotism) vındertışo ke patriotizm u sosyalizm arê keno, kombine keno, cı rê vaciyeno. Cengê Cihani ra dıme Demokratanê Sosyalan patriotizmo sosyal şınasno, kamiya cı kerda a, vıraşta. Ê dıma kamiyacıvıraştış, internasyonalizmê sosyalisti ra abırriyê. Zafêrê demokratanê sosyalan hukmatanê akardeyan desteg kerdo.

Nanpewtoxi pewtexanandê xo dı babet- babet nan pewjenê u roşenê. Nanpewtenı rê zi hüner u zanayenı lazım a. Pewtexaney bê nan pewtenı, nangoşti, (qimali, Lahmecuni), kılori, tawa, bancanê siyay adırkerdenı u herwına zi pewtexanandê xo dı bı perana pewjenê. Kesê kı Fıruncinı kenê, vanê ardiyê paki u çiyo pak kar biyarê, xo pak tepêşê u zaf diqat bıkerê kı çiyê nani miyan nêkewo u nan pak biro.

Osman Tunç, sera 1975 dı Neşırxaney xü Piran rona u neşırxaney Pirani héta sera 1977 dom kerd. Mabênê sera 1978 ra héta 1981 mıdureya Xezeta Mili (Milli Gazete) kerdı. Sera 1981 stajê xü yê aboqatey qedeyna u dıma sera 1981 dı şi suka Erebıstanê Seudi dı Suud dı Ünwersitada Mekke dı qısmê Fıkıh sera 1989 dı qedeyna.

Memed Çapan, serranê 1970an de Dostlar Korosu (Koroya Embazan) ya ke hetê Ruhi Su'y ra ameya ronayış, tede talebey Ruhi Su'y bi. Be teşwikê Ruhi Su'y Memed Çapan'i xo çarna lawıkanê Dêsımi u Zazaki. Serran ra nato muzik, folklor u zıwanê Zazaki rê emegê xo vêreno. Albumê xoyo peyên "Destana Derê Laçi" hetê şirketê Etno Müzik ra veciya.

Gorey hukmatê Cumhuriyetê Tırkiya, merdımê ke inan sero hukım kerdê, eskeriya ra remay u kewtê asiyan miyan. Hema ewro zaniyeno kı inan tek teyna merdımê ke eskeriya ra veciy sero hukım nêday cı, zaf merdımê masumi u bêsuci zi bınê namey edaleti dı be raya mehkemanê istıqlali kışti u darde kerdi. Hukmati gêncê ke nêwaştêne şorê eskeriya tepıştê, cezaê xofıni u pili day, heqê enê merdıman cawiyê u hukmati huqıq gırewtê bınê payan. Qerarê mehkemanê istıqlali be waştışê ezanê hukmati daêne, coka zi enê mehkemê istıqlali anti-demokratikê.

Somalya yew dewletê da qıtaya Afrikaya. Cayê xo verocê rocakewtena qıtaya Afrika dero. Dorme ra Kenya, Tanzanya, Hebeşıstan (Etyopya), Cibuti u Okyanuso Hind estê. Paytextê Somalya Mogadişuyo. Nıfusê xo 14,317,996o. Zıwanê xo resmi Somalikiyo. Sistemê idarey demokrasiya. Somalya serra 1960ıne de xo reyna ra, xoser ilan kerd.

Nıfusê İraqi 28 milyono. Zaf mıxtelıf mılet tede cıwiyeno, zey şarê Ereban, Kurdan, Goranan, Tırkmenan, Asuriyan, Zazayan û şarê bini. İraq de xeylê dini yenê diyayene. Dinê İraqi İslamo, mezhebi ki Şıi û Sunniyê. Tede Ehlê Heqi, yew zi tayê İsewiyi, Bahai û Musewiyi estê. Zıwano resmi Erebkiyo, xeylê merdumi Kurdki, Goranki Asurki û Tırkmenki qısey kenê. Nuştekar û wendoğê xo zaf niyê.
Tîyatroyanê Çevre, Dormen, Devekuşu Kabare, Dostlar de xebitîyaye. Serra 1984 de fîlmê Atıf Yılmazî Bir Yudum Sevgi de kay kerde û bi nê fîlmî tîyatro ra derbazê sînemayî kerde. Xususen bi fîlmanê Züğürt Ağa, Uçurtmayı Vurmasınlar û Büyük Adam Küçük Aşk û rêzefîlmanê Sıdıka ve Şaşıfelek Çıkmazı şinasîyena.

Family Guy yew seriyê têlevizyonê Amerikayo. Formatê filmi komedi u animasyono. Senaristê filmi Seth MacFarlaneo, Chris Sheridan, Danny Smith, Gary Janetti, Ricky Blitt, Neil Goldman, Garrett Donovan, Matt Weitzman u Mike Barkeo. Filmê Family Guyi heqa de yew ailey dero. Film de yew pi (Peter Griffin), yew maye (Lois Griffin), hirê qıci (Meg Griffin, Chris Griffin, Stewie Griffin) u yew kutık (Brian Griffin) estê. 31ê Çeleyê serra 1999ıne de dest pêkerdo.

Nê herbi ra tepiya dınya 2 qutıban u Herbo Serdın endi hetan ewro mezgê insonan de ca gırewto u miyandê Yewbiyayışê Sovyetan u Yewbiyayışê Amerika ra heta vızêri ki ameyêne kerdene.

Yew gruba muziki ya ke zıwanê Zazaki de muzik vırazena. Ronayoğê grube Adem Karakoç o. Na grube, serra 2013 de be nameyê Lêlawe albumê xoyo verên vet. 10 deyirê ke album de ca gênê pêro Zazaki yê.

Programnayış oyo ke sistemê komputeri de, karê aritmatikiyê ke hardwareê komputeri senên kar keno, lazımo ke senên kar kero, komutê ke terefnenê komputeri ra, inan qısey keno u parametreyê inan eyarneno.

Hurmızgan (zıwanê Farski de: استان هرمزگان Ostān-e Hormozgān) eyaletê İranio ke cayê xo verocê İrani u zımey Golfezê Farsio. Eyaletê Hurmızgani miyan de xeylê adey pili u qıteki estê ke cayê enê adeyan zaf muhim vêniyenê yani stratejikê. Merkezê eyaletê Hurmızgani suka Bender Ebasio, erdê eyaleti 70.669 km2o u no eyalet de 1.314.667 merdumi estê.

Efğanıstan yew cumhuriyetê do İslamiyo u qanunê Efğanıstani qanunê Şerietio. Efğanıstan pêro piya hirıs u çehar (34) wılayetan (Peştuki: ولسوالۍ volasvaleyi) ra yeno pêra:

Qezeta domê Cengê Cihaniê I. de ebe vatışê Enver Paşa be qezetanê binan ra piya sansur diyo. Serra 1921ıne de zi reyna veciyaya. 1925ıne de İstiklal Mahkemesi na qezeta padayo, çapkerdışê qezeta ra peyniye daya.

Serba şıti, goşti, çermey u kari (antena zey hengazi u ğızaki) yeno weyiye kerdene. Naxır (zımıstani, rocanê serdınan u sondane) zerrê axuran de, verê arran de be çolıxan yeno gırê daene. Arran de sımer u vaş beno ver. Usar be amnani ki beno teber, çayır u mergan de çırayniyeno.

Rehma (merdena) piyê xo ra dıme, mesuldariya keyey, hermeyê Şêx Seidi sero manena. Familya Şêx Seidi dewleti (zengin/xanedan) biye. Erzurum ra hetan Heleb, Musul, Şam temas u tesirê xo est bi. Şêx Seid, hetê şari ra zaf hesıbyêne.

Tay qandê zımıstani, qandê vaybiyayenı, qandê rotenı, qandê nımıtenı çi enbaran (Depo) dı depo kenê. Enbarê teni, enbarê asıni, enbarê çimentoy, enbarê meywi u herwına. Tay zi enbari vırazenê u bı perana çi dekenê. Tay zi kırê danê çi teykerdoxan. Cayo kı çi tey enbar beno, wıjay rê vanê Embarxane.
Ekonomiyê İrani zaf qewetıno. İran de hem makroekonomi, hem zi mikroekonomi estê. Ekonomiya İran her serre beno pil. İGM İran $1.003 trilyono u rêzê xo 17ıno. (Ema mabênê mılletanê ğerbi iqtısadê İrani ra hewlo. İran zaf petrol u qaz roşeno. %80 ê rotışi petrolo. İran be dewletê Çin, Korya Zımey, Hindıstan, Japonya, Tırkiya, Rusya u İtalya rotış-grotış kenê.

Nurettin Demirtaş yew siyasetkaro Zazayo. Nisanê 1972 de Pali de ame riyê dınya. Namey piyê xo Tahiro. Namey maya xo Sadiyeya. Demirtaşi 1959 de Fakulteyê Ticareti, Universıteyê Mugla de wendo, feqet temam nêkerdo. Semedê ezabiyayışê PKK ra, dıwês serre hepisxane de mendo. Serra 2007ıne de biyo serdarê Partiya Cemaetê Demokratiki (DTP). Feqat reyna tepışiyo. Nıka aktifsiyaset ra bırriyo. Bırayê xo Selahattin Demirtaş nıka serdarê Partiya Aşti u Demokrasiyeyo. Demirtaş nıka Tırkiya ra remayo u endi siyesetkaro de aktif niyo.

Dı serda 1977 an dı tay enbazandê xo yê kariya piya sendiqa Yeni Ges İşi vırazenê u no beno sekreterê cı. Heta Cuntada 1980 ay nê karê xo yê sekreterey rameno. Dı serda 1977 an dı fınê, 1978 an dı dı fıni, 1979 an dı fınê, 1980 dı hirê fıni dahwa çepey u Kurdayetey ra yeno tepıştenı.

Peyênê Vermodernite serra 1925 de Rıza Şah Kaçari xırab kerdo, Pehlewiy saz kerdo u qralê İrani biyo. Dewro Rıza Şah de İran zaf biyo qewetıne. Farski zıwano resmi biyo. Erdê İrani zaf endustrilize biyo, şarê İrani zaf zengın biyo. Ema Cengê Dınyaê Dıyine de Rıza Şah Almanya desteg kerdo u 26 Keşkelun 1941 de İran terk kerdo. Bahdo Mıhemmed Rıza Şah biyo qralê İran. 1 Nisan 1979 de İran de yew xowerdayış ameyo meydan u Mıhemmed Rıza Şah İran terk kerdo. 1979 de Pehlewiy xırab biyo u Ruhullah Xomeni Cumhuriyetê İrano İslami saz kerdo.

Herrê firazi (Latinki: Terra Sancta, İbranki: אֶרֶץ הַקוֹדֵשׁ Eretz HaQodesh, Erebki: الأرض المقدسة Al-Arḍ Al-Muqaddasah) herrê ke çımê dinanê İbramiyan de firaz vêniyenê, inan rê vaciyeno. Ewro herrê İsrail u Fılıstini kewnê herranê firazan miyan. Urşelimo ke uca de ca gêno u hetê bawerkerdoğanê dinanê İbrahimiyan ra firaz vêniyeno.

Grafik texte ya zi kağıde sero asayışi mocnayış, asayışi vıraştışo. Fotoğrafi, zağantışi, diyagrami, xerita u asayışê bini grafik miyan de ca gênê. Grafiki pêro nuşte, reng u ilustrasyonan ra yenê pêra.

Kanyono Gırd (Hopi: Ongtupqa; Yavapai: Wi:kaʼi:la, İspanyolki: Gran Cañón) oyo ke kanyono gırdo, miyanê Amerikay de eyaletê Arizona de ca gêno u cayo zuwao. Kanyono Gırd miyan de Roê Koloradoy ravêreno. Kanyono Gırd, cihan ser de kanyonanê en xoriyan miyan dero. Her terefê xo de koy estê. İklımê xo zuwao, germo u cayo çolıno. Hama ey ser de taê daran zi estê u resenê.

Marie Luv ju kaykerê da pornoya. Serra 1981ıne de Amerika de Kaliforniya de maya xo ra biya. Çı waxt ke a biya 19 serri, filmê cıyo verên onciyayo.

Merdimê ke karê ê/ya huner dir o û timî bi huner meşgûl beno/bena, ci ra hunermend yeno vatişî. Hunermend karê xo hunerî dir o. Tewir bi tewir hunerî estê. Huner waştişê dayîşê çîkeyê newî ra yeno. Merdim key waşt çîkeyo newe virazo a gamî dest erzeno huner. Hunermend bi hunerê xo wazeno faydey xo biresno şarê xo. Hunermendo raşt verê malê cîhanî hunerê xo fikirîyeno.
Japonya´de Universitâ Tokushima´de Îlim Zonexû, 800 kilobyte Informasyon şikiya býnê ju nenýk´de dey-arê.Vatanâ Îlim Zonexû´ra gune, gereki her 6 Aşme´de reyê Informasyon unca bero bar-kerdenê(yüklenme),cýke 6 aşmede nenýk beno derg, beno newê.

(Fransızki : a, e dans l'a or a, e collés/liés) ebe no herfi zıwano Fransızki de zaf kılımey çıniyo. Teyna tayn kılmanê ke Yunanki ya zi Latinki ra yeno de no herfi esto. Mısal tænia, ex æquo, cæcum, æthyse..

Claudia Benedikta Roth 15ê Gulana serra 1955ıne Ulm de amê riyê dınya. A yew siyasetkara Almana û nıka Almanya de sereka partiya Bündnis 90/Die Grünen (Yewiya 90/Keski)a.

Alişêr (1865, c. 1872 ya zi c. 1882, Umraniya - 9 Temuz 1937, Dêsım) şairê do Kurd biyo u wextê İmperatoriya Usmanıcan u Tırkiya de cıwiyayo. Katıbê Alişanzade Mustafa Paşa u wasiyê Alişan Begi biyo. Mensubê eşira Şêxhesenan biyo. Ebe zêdeyêri Terteleyê Qoçgiriye de rol kay kerdo u Terteleyê Dêrsımi de, be qerazê Reyber Qopi ra, terefê Zeynel Topi ra ameyo kıştene.

Mustafa Muğlalı (b.: 1882, Muğla – m.: 11 Kanun 1951, Gülhane Askerî Hastanesi) zabıtê eskeriyaya İmperatoriya Usmanıcan u generalê Tırkiya biyo. Mıfetışê Ordiyê Hirêyına Tırkiya (25 Şıbat 1943 - 19 Keşkelun 1945) biyo.

Şewa Qedıri (be Erebki: ليلة القدر leyletu 'l-qedr), dinê İslami ra gore şewa ke Qurane terefê Heqi ra, mılaket Cıbrail be weyh, peyğamberê İslami Mıhemmedi rê dest pêkerdo, rusiya.

Bonobo, gore netıcanê DNAyi ra Homo sapiensi ra nısbetê se dı 98 (%98) ra dehana zêyde nezdıko, insanan rê gorilan ra dehana nezdıko. Yew bonobo ege darıstan dı weşiya xo rameno se çewres 40 serri şêno weşiya xo bıramo. Ege kiye dı se, şêno şeşti 60 seri weşiya xo bıramo.

Nemacê roşani (ya zi nımejê roşani) nemaco ke mısılmani roşananê qurbani u remezani de kenê. Nemacê roşani roca roşaniya yewıne de kenê. Roca roşani de roc akewno, tici erzena u mısılmani şınê camiyan u nemacê roşani kenê. Gani nemacê roşani be komê merdıman (be cemaeti ra piya) bêro kerdış. Nemac ra tepeya zi imam veciyeno ro mimberi ser u xutbe waneno u dano merdıman. Nemacê roşani ferz niyo, wacibo.

Emeley karê banan, karê erdan, weşanayenı, xılnayenı, pakkerdenı, weçinayenı, beton rıjnayenı, küçe pakkerdenı, ray vıraştenı, koli kırıştenı, koli werdikerdenı, bar kırêştenı, zengenkerdenı, si şıknayenı u herwına kenê. Mı cordı vat bı karê cı karo rojaneyo. Wexto kı di kenê, nêdi nêkenê. Wextê bêkarey dı ya qahwexanan dı roşenê yan zi keyandê xo dı roşenê. Tay-tay qahwey estê kı ê kı xo rê geyrenê kar, ê tey roşenê. Ê kı xo rê kar nêvinenê zi şınê ê qahwan dı roşenê, beno jewi rê karker lazımbo u biro cı bero. Wexto kı bêkar manenê, deyna çay şımenê u deyna xo rê werd herinenê. Ne sigortay cı esto u ne zi çina. Wexto kı cadê kari dı qezayê biro cı sere dı pêlekdê pêrdê xo ra şınê. Ne emniyetê cı yê kari u ne zi sigortay ciyê karkerdenı esto. Boka qezayê niro cı sere dı. Wexto kı biro way inan rê way qeç u quldê inan rê, heme benê pêrişan u kewnê küçan, qandê qıra xo vetenı u xo sıtar kerdenı. Karê emelan karê serdê lıngano, bıbo kenê, nêbo rakewnê. Kar u bardê erdan kerdenı rê, kalanê meywe u zerzewati kerdenı rê, meywe u zerzewat çinayenı rê zi vanê recberê ziraeti.
Daniel C. "Danny" Jacobs, Jr. (b. 7 Temuz 1968, Detroit, Michigan, DAY) jew aktor u programwano. İngılızo labelê eslê xo Yahudiyo. Amerika dı programê şowi dezge keno. Komedyen u filmanê kartonan dı hunermendê vengiyo.

Dina de kerdena koledaru ser zaf çi nuşiya, qesey bi. Hona ki beno. Na kıtav de her çi ebe nustê kerdoğe beno areze. Çiyo ke koledarê Awrupay Afrika u Amerika de kerdê, Tırku ke welatê made kerdo. Zon u zagonê ma, ra u rêça ma guretê bınê bandıra xo, cenderme u misyonerê xo rusnê, zagonê xo, zonê xo dê musnaene. Taê wendoğê ke mabênê qomê mara vejiyê, çiyo ki Afrika ´be Amerika de biyo, ey sero zaf vındenê. Hama ni wendoğê ma, zulım u zordariya ke koledarê Tırku sarê mare kerdê, nêwazenê ke ey bıvinê. Ninu "anti-emperyalizm" ser pesew u peroci qeseykenê, hama verê pırnıka xo nêvinenê. Ni kotê rıka "emperyalistu" ke, emperyalistu Tırkiya lete mekere. Nêwazon ke na teoriya emperyalizmi ser çiye bıvajine, honde ke van, gune mordem reê dorme xo de niado, hal u hêkata qomo xo bıvino, ey ra têpia qesey bıkero. Naca de mı qey ninu ebe "wendoğ" name kerd? Ninu re roştber nêvat, ey ki biyarine zon: Ni honde ki wendene u nustene zonenê, dina ser xeylê çi musê, taê het ra zonayişê xo ki xoriyo, hama qomê xo, zon u zagonê xo nas nêkenê, derd u khulê qomê xorê derman sae nêkenê. Coka ni roştber niyê, honde ke wendene u nustene musê.

Kes Şewa Qedıri qeti kamci şewa nêzaneno, labelê na şewe roca Remezania vist u hewtıne ama qebulkerdene. Peyğamberi qeti kamci şewa diyar nêkerda, hema vato ke "Şewa Qedıri des rocanê Remezaniê peyênan miyan de (şıma) cıfeteliyê".

Uyğurıstan (be Uyğurki: ئۇيغۇرىستان, Çinki: 東突厥斯坦) jew mıntıqa de factoya ke Çini de ca gêna. Name cı hem zeman de Tırkıstani Çini (Uyğurki: شەرقىي تۈركىستان, Çinki: 东土耳其斯坦) o. Uyğurıstan yeno mena cayê Uyğuran, name mıntıqa sufiksê -ıstani ra vıraziyena. Uyğurıstan bınê kontrolê Çini dero u jew eyaletê Çinio. Cay xo rocawan u zımey Çini dero. Erdê xo 1,65 Milyon km2 ra nezdio. Uyğurıstan pêro koyıno u çol zi esto. İklımê xo germo u çolıno. Vartış kemi esto. Uyğurıstan de çoli zaf esti u a ri ra merdımi sukê qıteki de cuwıni zey sukê Kaşgar, Yarkent, Hotan, Aksu, Uçturfan, Kumul, Altay, Gulca u Turfan. 1933 de na mıntıqa de terefê Uyğurani ra jew cumhuriyet Cumhuriyetê Tırkıstanê Rocvetışiê İslami vıraziyao u dıma jew serra biya xırabe. Uyğurıstan de Çinıci zafo u dıma Çinıcan ra Uyğuri, Qazaxi, Huiy yeni. Nıfusê merdımê Uyğurıstani pêro mısılmano. Dıma İslami ra Çinıci yeni u dinê inan dino folkorio. Suka Urumçi na mıntıqa de suka de tewr gırda. Ekonomiya Uyğurıstani howla. Hıkumetê Çini na mıntıqa sero zaf kuna.

Naxır (Lat.: bos taurus), heywano khediyo, sımıkıno ke familya bınêna naxıran u familya iştirınan rayo. Na ra verê 8- 10.000 serran de amo khedi kerdene. Ebe nisorkerdene ra nebatê selulozênan çarneno ra şıt u goşt. Sınıfa çıcıkınan ra aid, tewrê de heywanê khediyo.

Plajê nudistan raveri 1950an de Fransa de biyo namdare u hêdi hêdi biyo hera. Dıma Fransa Danimarka de ki plajo xoser ra vıraziyao. Ewro Ewropa de dewletan de plaji nudistan esti. Emma plajani nudistan sero werênayışi zi esti. Gorey tayan ra plajê nudistan ehlaqi domanan u merduman şikeni u gani qapan bo.
Cêolociya herranê firazan çol ra yeno pêra. Dar u bırr (darıstan) uca de çıniyo. Hew her tım zaf germo, vartış zi kemiyo u tayno. Dinanê İbrahmiyan ra gore İbrahim peyğambero u Heran de ameyo dınya. İbrahimi uca ra goç kerdo u ameyo herranê firazan. Uca de lac u keynê cı biyê u lacê İbrahimi zi dinanê İbrahimiyan ra gore peyğamberê.

Honshū 1300 km dergo u 50–230 km miyan dı herayiya xo vıriyeno. Erdê xo 227,962.59 km² gırdo u pê ena gırdiya xo Japonya %60ê ê Japonya vırazeno, Britanya Gırde ra gıdêro u dormey xo 5450 km dergo.

Heta nıka Lady Gaga hiri albumi çap kerda. Tewr verên, serra 2008 de albumê cıyê tewr verên The Fame Monster çap kerda. Lady Gaga ebe no albume zaf biya namdare. Şerqiyê xoyo namdari zey Telephone , Poker Face, Bad Romance, Alejandro u bini, no albume de ca grewta. Lady Gaga no albume de ebe tayê senatkaran zey Beyoncé u Rihanna duet kerdo. Bad Romance no albume de şerqiya de tewr namdare biya u 500 milyon ra zafêr kesi klibê no şerqi seyr kerdo . Bahdo albumê cıyê dıyıne Born This Way çap kerdo. Şerqiya ke Lady Gaga no albume ra tewr verêni çap kerda Born This Way biya. Bahdo Judas çap kerda no album ra. Judas zaf biyo namdare u terefê 150 milyon ra zafêr kesi ra seyr biyo Youtube de. Born This Way u Judas ra dıme şerqiya cı Yoü and I (Tı u Ez) u The Edge of Glory (Dormeyê Zafer) rê klib kerdo. Tewr peyên a şerqiya cı Marry The Night (Veyv ebe Şon) çap kerdo serra 2011 de.

Kosova (be Arnawudki: Kosova ya zi Kosovë, be Sırbki: Косово (Kosovo)), verocê rocvetışê Ewropa de yew dewleta u roca 17ê Guciga 2008ıne de xoseriya xo ilan kerde. Cumhuriyetê Kosova, heta nıka dınya de dewleta tewr newiya u peyêna.

Şad (Tırki: Şadıllı ) namey jû eşira esıl ser ê Kurdano[Çıme bımocne]. Leteo zêde Kırdaski qısey kenê[Çıme bımocne], labelê cayanê zey Erzıngan u Pılemoriye de Zazaki qısey kenê.[Çıme bımocne]

Berfin Jêle yew sair u nuştekar u çarnoğa. Dêsım de dewa Turısmege de ame dina. Mektebo vırên, werte u lise Mamekiye de qedêna. Peyê coy Estanbol de şiye mektebê Moda-Tasarımi (Stilist u dizayn). 1991 ra nat Almanya de weşiya xo ramena.

Ekonomist keso ke ekonomiye sero gureyeno, ey rê vaciyeno. Ekonomist semedê refahê merduman-averberdış, perey u merduman rê servisivıraştışi ra kar keno. Eke kes ekonomist-biyayene wazeno, gereke ekonomiye bımuso u dıme ra lisansê berzi bıkero.

Zerduştiye miyanê çeşidanê baweriyan de zey Budizm wertey itıqadan de ca gêna, hetê inano felsefi zi veciyeno planê veri. Bıngey Zerduştiye de cengê rındi u xırabiye esto. Zerduşti bawer kerdêne ke pêrodayışo ke cihan de, mabeynê ruhê homay Spenta Mainyu u ruhê şeytanio u her bawermend gani seba rındiye ceng kero. Baweriya şeytani Zerduştiye de u fehmbiyayışê meleki dinanê rocawanan de nezdiyê yewbinanê. İtıqadê Zerduştiye de Ahura Mazdao ke zey homa qebul beno be "Efendiyê eqli" ra sembolize beno, Ehriman zi quwetê xırabiye temsil keno. U mıcadeley rındiye-xırabiye na nuqte de dest pê keno.

Nızamo Cedid (نظام جديد Nizam-ı Cedid), İmperatoriya Usmanıcan de rêzenayışê newekerdış u destraviyarnayışano. Be Nızamê Cedidi ra piya perrê ordi u eskeriya de Usmanıcan xo ardo ra tipê Ewropa. Selim III Ocağê Yeniçeriyan wedarıtışi sero guriyo.
Tirkîya de 12 Êlule 1980 de darbeya eskerî ra dima, gelek rewşenbîr, nuştox û sîyasetkarê kurdan îltîcayê Awrûpa kerd. 1980 ra ver Tirkîya de wendekar û rewşenbîrê ke bi kurdkî nuştêne û kurdkî ser o xebate kerdêne zî mîyanê nê koçî de bî. Prosesê 12 Êlulî de kurdkî bi marîfetê qanûnê esasî, bi awayêko resmî qedexe bî. No semed ra Tirkîya de xebat û weşanê kurdkî qut bî û xebatê kurdkî hîna zehf Awrûpa de dewam kerd. Kovara Tîrêj ke destpêkê edebîyatê modern yê kirmanckî hesebîyena û serra 1979 de Tirkîya de ameybî weşanayene, na babete de nimûneyêka muhîm a. Tîrêj, hem bi kurmanckî û hem zî bi kirmanckî weşan kerdêne û no awa Tirkîya de kovara yewine bî ke safî bi kurdkî vejîyayêne. Hîrê hûmarê Tîrêjî Tirkîya de vejîyay, labelê ridê darbeya asekerî 12 Êlulî ra hûmara çarine Swêd de vejîyaye. Tîrêj de nuşteyê kirmanckî zafane hetê Malmîsanijî ra ameyêne nuştene. Dima, prosesê nuştişê kirmanckî Awrûpa de dewam kerd. Awrûpa de gelek kovaranê kurdkî de bi kirmanckî zî nusîya û gelek kitabê kirmanckî vejîyay. Serranê 1990an de asa ke kirmanckî de hewceyîya bi nuştişêko muşterekî esto. Na îhtîyacîya rojane Grûba Xebate ya Vateyî vet meydan.

Melek Baykal (b. 1954) jü kaykera de tiyatroya. Rıstımê cı Estanbol raya. Ebe rolê Nermin (Ferhunde Hanımlar) Nurhayat (Hayat Bağları) Pembe (Cennet Mahallesi) şınasiyena. Filmê têlevizyoni Ferhunde Hanımlar ra dıme ebe waştışi ra keyey cı berda suka Estanbol. Serriê cıyê des u howtıne de kayker biya. Konservatuarê Anqara de musayış diya. Heta sera 2012ıne ewro, Star TV de proğram pêl kena.

Bonobo bı raşt vındertışê ho, matriarşi u cemaetê hem-umardışi u fealiyetê xuyê cınsi diqatan uncıno xo ser. Ino cınsê meymuni miyandı Cumhuriyetê Kongoyê Demoktariki dı weşiya ho rameno u inan miyan dı cayê may zaf muhimo u matriarşi qabul beno. Bonoboyê kı makiyê, inan miyan dı teşkılat vırazıni u dominant beni. Bonoboyê ke neriyê, inan miyan dı teşkılat-vıraştış zaf nêviniyeni. Waxto ke tedı bonoboyo neri dano pıro bonoboya maki, cınikê inan miyan de grube vırazıni, danê pêro neri, neri erzıni teber keni teber. Fexat çı waxt kı bonoboyê neriyi rê çiyê vıraziyeni, bonoboyê neriyi yew nêbeni. Hama zê ıno ornagi, miyandı bonoboyan dı, şıdet qe çıniyo.

Xıristıyaniye ke Cıhudiye ra veciya, uca ra Ehdo Kıhan gırewto u Ehdo Newe kerdo ra ser. Ayra ke İncil dı letey ra yena pêra. Nae rê Kıtabo Mıqeddes ki vaciyeno. Letê xoyo yew Ado Kıhan, leto bini ki Ado Neweo.

Nıka terefê mısılmananê dınya pêroine ra mıbarek-kerdana Roşanê Qurbani İbrahim peyğamberi ra menda. Ey waşto ke lacê xo İsmaili Heqi rê qurbane kero. Labelê Heqi o ef kerdo. Yanê adê deyo manewi qebul kerdo u hurêndia İsmaili de yew vosn/beran şawıto/rusno ke ey qurban kero.

Goreyê mısılmanan İncil ameyo tehrifkerdış (vurnayış), ewro İncilo heq werte de çıniyo. Çiyo ke nê kıtaban dero, % 80 tarix, şecere u efsane (mitolociye u hêkat)ê. Efsane u hêkatê ke Tewrate de vaciyenê, pêro be kılmiye İncil u Qurane de zi tekrar benê. Çiyo zêdêr, İncile de İsa mucizeyan mocneno ra mıleti: İsa nêweşan keno weş, merdeyan keno gane (cınde), pê yew leteyê nani ra hezaran ra merduman keno mırd, kerre (kemer) ra awe veceno u tayê hedisey tarixi ca gênê.
Ebu Bekîr (bi Erebkî: عبد الله بن أبي قحافة عثمان بن كعب التيمي القرشي أبو بكر الصديق) (Namey eyo tam: Abdullah bîn Kuhafe bîn Kaab et-Teym el-Kureyş, Ebu Bekîr es-siddik) (b. 573 – m. 23 Keşkelun 634

Éomer (nameyê cıyê bini: Éadig, Qralê Rohani) romanê J. R. R. Tolkieni The Lord of the Rings de yew karaktero. Éomer lacê waya Théodenio. Qralê Rohani Théoden merdo u Éomer qralê Rohani u qomutanê Rohirrimi bi. Éomer yew Rohirrimo. Dewrê Hirêyıne de ameyo riyê dınya. Dewrê Çeharıne de Rohan de merdo.

Dinê Zerduşti de cêniye u camêrd cıra nêbenê, yani cêniye u camêrd miyan de yewbinan ra cıra kerdışi, camêrd cêniye sero tepıştış ya zi cêniye serê camêrdi de vênayış çıniyê. Her cêniye u camêrd ra her dı zi eyniyê. Homa cêniye u camêrd yewbinan rê embazi vırazeno. Şeş bêmerganê Homa, hirê mayki, hirê neriyan ra yenê pêra. Cayê ke itıqadê Zerduşti tede hera biyê, uca de poligami (wayirê yew ra zêde cêniyian/camêrdan biyayış) kemi biyo u monogomi (wayirê tek cêniye/camêrd biyayış) berz biyo.

Zıwanê programnayışi oyo ke zıwano ke algoritmaya softwarei raştneno u ifade keno. Zıwanê programnayışi rayo kılmio ke komputeri rê kerdışê xo zanıtneno. Data senên gêriyena u senên gureyena inan qısey keno. Ewro 150 ra zêde zıwanê programi estê.

Cumhuriyetê Çini (be Çinki: 中華民國 / 中华民国) ya zi Taywan (臺灣/台灣 / 台湾) yew dewleta qıtaya Asyayo. Cayê xo verocê rocakewtenê qıtaya Asya dero. Dewleta Taywani adeyan ra muteşekıla û dorme ra tenya Okyanuso Gırd esto. Paytextê Taywani Taypeyo. Nıfusê xo 22,858,872yo. Zıwanê xoyo resmi Mandarinkiyo. Sistemê idareyi demokrasiya. Cumhuriyetê Çini serra 1949ıne de xo reyna ra, xoser ilan kerd.

Gorey qeydê fosilan ra piyê merdumanê tewr kıhan yew prosimiyen biyo u no prosimiyen bırr de cüyo u ganiyê qıteki ke binê bırr de cüwiyo, inan werdo. Pêro de eni promisyenan vaciyao Soricidae. Soricidae seba 50 milyon serra serê daran de cüwiyo u inca de hêdi hêdi resayo. Eno zeman de çımê cı biyê gırd, wucıdê cı biyo gırd engıştê cı seba pe gureten resayo.

Ambaki (ya zi cı rê Aba, Nembao ya zi Nebao zi vaciyenê) zıwano yewıno ke adey Utupua sero qısey beno, zıwananê Temotukiyan miyan dı ca gêno, namey eyo.

Xeyber Pextunxwa (be Urduki: خیبر پختونخوا, be İngılızki: Khyber Pakhtunkhwa) yew eyaletê Pakıstanio. Eno eyalet zaf berzo. Erdê xo 74.521 km²o. Nıfusê xo 20 milyono. Zıwanê xoyo resmi Urdukiyo, ema Peştuki zi qısey beno. Zımeyê rocawani de Efğanıstan, zımeyê rocvetışi de Gilgit-Baltıstan, rocvetış de Azad Keşmir, rocawan u veroc de FATA, veroc de Beluçıstan, verocê rocvetışi de Pencap estê. Merkezê xo Peşavero.

Hindıstan u Pakıstan de taxımê nasyonali, turnuvayê hokeyê vaşi heta serra 1980ıne çeharê panc turnuvayan vıstê ra xo dest u domine kerdo. Hema ke inan ra tepeya Hollanda, Almanya, Avustralya u İspanya de zi no spor cayê xo kerdo hera. Hetê cêniyan de zi serra 1990ıne ra pey no spor namdar vêniyayo. Vêrde ra tarixê enê spori heta seserra 19ıne şıno.
Sıma zonenê, vilıkê koy verê vore de, kınarê kemeru de, bınê daru de, çêberê eskeftu de, gılê koy de, cerde u pêsu de rewinê, usar ra pia vilıkê xuyê hazar u ju rengi kenê ra, hata be peyê payızi nêpermelinê ro. Şiliye vorena, va u puki vaydina, tiji vesnena, oncia ke koy reng be rengi xemelina. Oncia zonino ke ni vilıki caê xode perpeşinê ra, eke hardê xora bıqurfiyê, permelinê ro, sonê.

Hertevinki (zuanê inan de ܣܘܪܬ/Sôreth) jew zuanê do Suryankiyo, zuanê zımey rocvetışio Aramkiyo. Eno zuan suka Sêrti de, Pervari de dewa Ekindüzü de qal beno, serra 1999 de 1000 (hınzar) teni pê eno zuani ra qal kerdi. Hertevinki bınê tehlike dero u vıni beno. Atlasê UNESCO de Hertevinki pê dereceya pêyeni ra tehlike dero. Ewro tenya 4 (çeher) teni eno zuan zani u qal keni. Eno zuan serra 1970 de terefi zuanzano Otto Jastrowi ra vıniyao. Merdumi ke eno zuani ra qal keni, pêro dı zuani inan esti, jewo ki Kurdkiyo. Gorey Ethnologuei ra hiri (3) fekê xo estê u name fekanê xo: Hértevin Proper (Arton), Umraya u Jineto. Eno zuan ewro hêdi hêdi vıni beno. Teberê 4 (çeher) merduman ra, qalkerdoğê cı nêmendo.

Prusya Rocvetışi (be Almanki: Ostpreußen, be Polonki: Prusy Wschodnie) yew mıntıqaya tarixiya. Mabeynê seserranê 13ıne û 19ıne de mıntıqay Prusya rê aid biya. Mabeynê serranê 1878 û 1945ıne de yew eyaletê İmperatoriya Almanya biya. Paytextê xo sûka Kaliningradi biyo.

Dersim Yazıları (be Zazaki: Nuşteyê Dêsımi), yew kıtabê nuştekar u siyasetkar Sait Çiyayo. No kıtab hetê Vêjiyaişê Tiji ra çap biyo. Zıwanê xo Tırkiyo.

Proja Newe Belçiqade amê výraşteniye.Nu Projera gune nara tepiya kamke wazene şikino qata xo eve ju Defterê DIN-A5 gýrsenine´de ju Destixê Elektronixra býwano. Nu proje´ra namê Iliad day,çýke fikre výraştoxê na projera gune Iliad kitavoke deyde sanika biyayise insonu ama vatene en kano,coka nu name dey proja xo.

Dogo Argentino (ya zi tenya Dogo, Mastifê Arcantini) kutıkê do gırdo, quwetıno, baqılo, atletiko, sıpêyo ke merdıman o 1928 dı Arcantin dı vıraşto. Merdıman tayê cınsê kutıki (9 cınsê kutıki) kerdê têmiyan, wıni zi Dogo Argentino veto miyan. Dogo Argentino xozan zaf hewl seyd keno, key merdımi hewyananê gırdi seyd kenê Dogo Argentinoy gırweynenê u o peşti dano merdıman.

Çıme cao kı aw uca ra vejina, cı rê vanê çıme. Çımey kaf, ko ya ji bınê heri ra vejinê. Tezyiko hindorstatik bın ra aw ho rê ca vinına, ho xılesına u vejina erdi ser. Veri varıti varınê dıma awi resınê her u uca ra ya şınê, ya resınê ro asmên ya zi kunê bınê heri. Key awê varıti kunê bınê heri, uca dı benê kom (top). Zeman vêrıno u awi benê zaf u ho rê ca gêrıni kı bıvejiyê. O zeman kanca ra ca vinınê uca ra vejıni ro heri ser. Çımey ho miyan dı bıngruban rê abırrinê, çımeyo karstik, çımeyo fayki, gayzer, çımeyo artezyen çımeyan vırazınê.

Besic (Farski de: بسيج) namê organizasyonê milisiyo ke terefê Ayetullah Humeyni ra serra 1979ıne de vıraziyayo. Besic, bınê ordiy de maneno u gêncan ra yeno pêra. Gênci be waştışê inan ra kewnê besic, yanê semedê besicbiyayışi çiyê nêgêriyenê ya zi nêdaniyenê. Uniforma besican çıniya, ê pêro serbestê. Besici kuçe u sukan de zey polisê exlaqi hereket kenê u semedê exlaqê merduman seveknayene gureyenê u merdumi gêriyenê bınê kontroli.
A roje ra nata, ma zaf 'neqebê vergan' di. Seba na xederiye,verba nê zalıman u zılman, kewtime rayan, veciyayime koyan, na 'kılama sure' zaf derga. Ma çı di, çı nê di.

Zerarê hamburgeri zafêri reseno domanan. Xora domanê nıkay ne mali çıraynenê ne ki tevera kaykenê! Domani zaferi caê xo de ronişteyê, ya atari kaykenê ya ki têlevizyon sêr kenê. Na bêhereketêni xora inan kena xurt; eke hamburgeran burê serhev benê qelew, bêhemd benê xurt.

Po (be İtalyanki: Riume Po "Royê Poy") yew royo ke İtalya de u tewr dergo. Dergiya Poy 652 kmyo. Deryayo Adriyatik ra veciyeno u zımeyê rocawan İtalya de qediyeno. Royê Poy beno ponc letey:

Eşa teolociye u doktrinê Zerduştiye de konseptê kardinalia, seria. Eşa, Zerduştiye de cayê etiki de gunaya xo vetış, itırafkerdışo u raştvatışo. Eşa, verba konseptê bini druj "zur" de vındena. Zerduştiye de eşa be adıri ra gırêdayiya, adır eşa mocneno, temsıl keno.

Budapeşt paytextê dewleta Macarıstanio. Cayê xo zımey (şımalê) Macarıstani dero. Şaro Budapeştıc Macarki qısey keno. Verênde, cayê Budapeşti de sukê Buda u Peşti ronae biy. Serra 1873i de sukê Buda u Peşt biyê yew u Suka Budapeşti ameya meydan. Hêdi hêdi suka Budapeşti biya merkezê ticaret, kultur u siyasetê Macarıstani.

Mehmed V (be Usmanıcki: محمد خامس Meḥmed-i ẖâmis ) (b. 2 Tışrino Peyên 1844, Estanbol – m. 3 Temuz 1918, Estanbol), yew sultanê İmperatoriya Usmanıcan biyo. Namey cıyo bin Mehmed Reşado (محمد رشاد).

"Se (100) fıni zı bıkewê lej eger xü u juna bini rınd naskerê tı nêkewnê téhlike; eger tı juna bini nê, tenya xü nasbıkerê tı fınê vıni kenê fınê qezenc kenê, eger ne xü u ne zi juna bızanê se her lejı dı tı téhlikedırê!".

Xwarezmki yew zıwanê İrankiyê Rocakewtena Miyanêno ke mıntıqay Xwarezmi de, zımey coğrafyay zıwnananê Partan u Soğdan de qısey biyo. Heni aseno ke qıseykerê nê zıwani vêrdê zıwananê Turkiyan, bılxassa Kipçaki, zıwan be xo biyo vındi.

Finlanda yew cumhuriyeto. Finlanda de tarix de 16 eyaleti biyê, ema 2010 de sistemê eyaleti qediyo u 6 letey ameyo meydan. Ewro Finlanda beno 6 letey;

Canbazey u mezat meydano kı tey dewar u çarwey yenê rotenı ê cay rê vanê mezat yan zi mezatxane. Merdımo kı ê dewar u ê çarwan roşeno ey rê zi vanê canbaz. Merdımo kı canbazey keno vanê bol şit bo u zahf zuri bıkero u vêşi vajo. Ey ra namey cı canbaz neyayo pa. Canbaz teniya ê kı dewar u çarwey roşenê inan rê nêvanê. Canbaz ê kı dılayan dı kaykenê, ê kı dıroli kaykenê, ê kı dıhetana kaykenê, ê kı bı qıse u eştenana kewnê mıletı miyan u mıletı xapeynenê u herwına inan rê zi vanê. Kardê canbazey rê zi vanê canbazinı, canbazinı kerdenı-kerdış.
Şahriyeyo kı anto, o cılan sero bi wışk tepeya, (xüsusi qandê şahriye pıraynayenı sobeyê kı kıştı ser neyênê adıri ser u koşandê cı dı cay tepıştenı u tadanayenı esto, bı ey ya tadanê u tey pıraynenê) ey benê ê sobandê şahriye pıraynayenı dı ey weş pıraynenê. Şahriyeyo kı pırayneyêno vanê tım ê sobey şahriye pırayneyenı birê çerxkerdenı kı tey nêveşo. Vanê ne xax bımano u ne zi bıveşo. Wexto kı adırê bındê a soberda şahriye pıraynayenı bol nêwekerê u ê şahri tım doş kerê, ne veşeno u ne zi xax maneno. Kes tım kontrol keno u wınêno cı ra. Wexto kı yeno tawdê pıraynayenı, kes leganê ano nano vera, fekê a soberı akeno u cıra keno veng. O kerd veng tepeya, postana, qatna keno miyan. Bı no hesaba hetan kı hemi bıpıraynê ramenê. Bı no hesaba şahriye vırazêno u pırayneyêno. Tabi karê şahriye vıraştenı zi karê do kolektifo. Heme enbıryani, yan zi merdımê pê piya şahriye vırazenê. Verê vıraştenı çend hebi xo kenê jew, xeberı danê makinevanê şahriye antenı u vanê fılan rojı, fılan cadı ma hendeyê merdımi do şahriye bancê. Eger wextê ey bıbo o vano, beno, eger nêbo verdano wextna. Qandê şahriye antenı vanê kes wêrandê makinan hetı wext abırno. Zewbi rew-rewi nobetı nina kesi. Labırê ewro fabrikey şahriye vıraştenı vırazıyayê, babet-babet şahriye vırazenê. Zey veri cı rê ne çerxkerdenı, ne vaydayenı u ne zi berdenı u vıllakerdenı lazıma. Heme çi makine bı xo keno. Xeylê kesan şahrıyecinı kerdena idarey keydê xo kerde.

Çekuya Dinê İbrahimi İbrahim ra yena. Dinê İbrahimi monoteistê, yew rıçıki ra yenê, warey xo Rocvetışê Miyaniyo, coka karakteristikê enê warey u şaran motenê.

Pilaqi, leteyê bini mühimi ju bê hawa qütiyê metali miyanê hard diski dı nımıteyo. Qandê kı nêy letey u pilaqi hésar (ğesar) nêvinê. Heger ju toz (kı merdım bı çıme nêvineno) şeno hard diski dı puç kero (HD-krasch).

Levant (Erebki: بلاد الشام‎ Bilād ash-Shām ya zi المشرق العربي‎ al-Mashrīq al-'Arabiyy) yew mıntıqaya. Cayê xo mıntıqa ra Rocvetışo Miyano. Mıntıqaya Levanti, miyandê rocvetışê Deryayê Miyanêni u Mezopotamya dera. Tarixê Levanti zaf kıhano. Levant de dewletanê Cıhudan, Ereban, Ewropayıcan (wextê Seferê Xaçi) u Tırkan hukım kerdo. Ewro mıntıqaya Levanti de Mısılmani u Cıhudi cıwiyenê u enê dewleti estê:

Unca(Fýna) vatanâ Îlim Zonexû´ra gunê qeydê, nû informasyon arê kerdene niya beno: rave eve roştâ-eştýxê(ýşýn) Lazer,nenýk´re rostâ-eştýxê, sup-sureniya-dot(kýzýl ötesi) erjine(atýlýyor).Enerjiyê nu rostâ-eştýxê supsureniya-dot ,nenýg´de molekulê Keratin vezeno corê nenýk.Nu molekulê Keratin benê floresanên(floresanli),nafakê(ne raye ke) lazer´ra roştâeştýxê qewe´ke eştiya nenýk, ni informasyonê´ke býnê nenýk´de amê arê kerdeniyê ebe(eve) je çýmverýgê(gözlük) mikrosqobig´ra yenê wondeniye.

Serdar Hayır yew hunermendo (senatkaro) de Zazayo. Qezaya Dêsımi Pulur rayo. Serra 2008ıne de ebe nameyê "Kılam" albumê xoyo sıfteyên vet. Album de Zazaki u Tırki lawıki estê.
Fast food zıwanê ma de beno rew werdış, namê werdanê ke bufe u restoranan de pewciyenê u uca de weriyenê. Êndi gelê doktor u diyetisyeni qebulkenê ke fast food insanan tehdit keno. Fast food waxto modern de kewt kulindanê dınya. Merdumo modern bêwaxt bi, her çi ebe teqeze resnênê ta, werdena xorê ki zaf waxt nêmendêne. Seba nae ra ki fast food icat bi; manê fast foodi uyo ke insan hama lıngan ser çiyê erzeno ta û şono raa xo ra. Vırêndiya konseptê fast foodi zaf bereqiyêne. Her kesi cat kerdêne ke fast food buro. Fast food serê hardi ra bibi sembolê modernêni. Mc Donald's kamci welat de rabiyêne, verê çêveri de mılet biyênê rêze ke zerre kuyo.

Ceng ra dıme İsrail ebe heme dewletê Ereban pe ameyo u sulh kerdo. Erdê İsraili de %50 ra %78 rê herabiyayış biyo. 700,000 ra zafêr Fılistinıc wetenê inan terk kerdo u şıyê dewletê cirani. Ebe no terkkerdış, problemê Fılistinıcano multecibiyayışi ameyo meydan u no problem heta ewro dewam keno. Eyni şekıl de mabênê 1948 - 1952 de yew milyoni ra zafêr Cıhudi dewletanê Ereban terk kerdê. Urdun Şeriaya Rocawani rê, Mısır şeridê Ğezay rê esker teqviye kerdo. Kontrolê sûka Yeruşelimi biyo dı letey ; rocvetışê sûka Yeruşelimi Urduni rê aid biyo u rocawanê sûka Yeruşelimi İsrail rê aid biyo. No ceng de İsrail zaf kare kerdo. İsrail ra dıme Urdun zaf kare kerdo.

Kesê ke bîzzat beşdarê kombîyayîşî bîyê ra vêşêr, tayê kesan zî derheqê çekuyan de pêşnîyazanê xo bi e-mail erşawito û bi no awa daxilê kombîyayîşê bîyê. Nê kesî goreyê mintiqa û hûmara beşdarbîyayîşê xo nê yê: N. Celalî (Çewlîg, 3), Deniz Gunduz (Gimgim, 3), W. K. Merdimîn (Çewlîg, 6), Seîd Verroj (Pîran, 2).

.gw internet de namey bandıra sewiya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo u seba dewleta Gineya Bissaoy nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê Gineya Bissaoy mocneno.

İsyanê Cıhudan de 580,000 ra zêde Cıhudi kışiyayi, 50 sûki u 985 dewi biyê xırabe, Roma erdê Cıhudan be erdi ra kerdo yeksan. Demê Hadriani de ninan teber de ceng nêbiyo, pêameyış ciwıyayo. A ri ra demê cı rê zemano gırd vaciyayo.

Bendê Çini, bend u dêso ke golfezê Po Hay ra sıfte keno, zımeyê rocawanê Çini rê şono u Çolê Gobi de peyniye vêneno. Bendê Çini, dêsê do şeveknayışio u dınya ser de yewıneyo. No bend 6000 km dergo. Verê İsay 221 u Dıma İsay 608 miyan de vıraziyayo.

Nıfusê Fasi 31 milyono. % 90 şarê Fasi rocawanê (ğerbê) Fasi de roniştiyo. % 99 şarê Fasi Ereb u Berberê. Dinê Fasi İslamo; feqet taê İsewiti/Xrıstiyani u Musewi ki estê. Merdumê ğeribi senıkê. Zıwano resmi Erebkiyo; feqet xeylê merdumi Berberki qısey kenê. Nuskar u wendoğê xo zaf niyê.

Vilayêrek yew dewa Zazayana. Cayê xo zerrey sinorê qezay Çêrmugi dero. Tirki de name Vilayêreki Güzelköyo. Nifusê Vilayêreki 200 u 300 miyan dero. Vilayêrek qandê tetili cayo bol rındo.

Washiqur Rahman Babu (be Bengalki: Ōẇashikur Raḥmān, b. 1 Heziran 1988 - m. 30 Adare 2015) nuştekarê Bengaliyo û nuştekarê do ateisto ke blogê xo esto. Washiqur Rahman, blogê xo de fundamentalizmi sero werênayışi nuştê û pê enê werênayışanê xo ra şınasiyayo. Nuştekar Washiqur Rahman Babu, zey nuştekarê bini Avijit Royo ke semedê nuştışê xo kışiyayo, terefê fundamentalistan ra kışiyayo.
Alpê Dinari ya zi Alpê Dinarki (Xırwatki u Boşnaqki: Dinarsko gorje ya zi Dinaridi, Sırbki: Динарско горје ya zi Динариди; Slowenki: Dinarsko gorstvo; İtalyanki: Alpi Dinariche)namê sistemê koyano ke verocê cı de Kosova ra başle keno u heta Slowenya ra derg beno, rakewno. Eno sistemê koyi, nêmadey Balkani sero sistemanê gırdê koyan ra yewo u Slowenya, Xırvatıstan, Bosna-Hersek, Sırbıstan, Arnawudiye, Montenegro (Koyo Siya) u Kosova sero herra xo esta. Tewr cayê cıyo berz Arnawudiye miyan dero u 2694 metreyi dergo.

İmam-ı Ğazali, wasiyet' xu dı nûşti bı, wa mi Şeyh Ebu Bekr en-Nessâc miyun mezel kero. Şeyh wasiyeti İmam Ğazali ard ca yı kerd qebr u waxto go qebr ra veciya hâli yi bedelya bi, rengê yı bıbi zerd. Ayi ki uca bi. Şêx ra persê: Se bı şıma? Rengi şıma çıra ina bı zerd, çıra şıma ina bi? Cewab nêda. Persê, nêpersê, huncê cewab nêda. Honê persê, da sundı rı, ına hew mecbur mend u ina va: Waxto go mı cendekê İmami fina guar/qebr, heti Qıble ra yo desto raşt veciya. Yo veng ume, ina va: «Désti Muhammed Ğazali zerrê désti Seyyidû’l Murselin Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi we sellem keri» Aya g’ vaciya mı ayê kerd. Waxtı go ez mezel ra veciya bi ın’ semed ra rengi mı bıbo zerd. Homa rehmê xue pê ker’.

Şınasyanışo bin ra, programnayış oyo ke nusiyayışê programanê komputeri, testkerdışê inan u raştnayışê inan xo sero gêno. Programnayış, yew zıwan de keriyeno. No zıwanê programnayışi şeno Java ya zi zıwano zey sewiya berze de zey C# bo, heto bin ra anciya zıwan şeno zıwanê makine de bo zey assembly. Kodê çımeyê ke nusiyenê, pêro arê beno u be destegnayışê gıreydayoği halê karkerdoği ra ano. Yew zi kodê çımey be destegê yorumnayışi ra arêkerdış ra ğeyri zi satır be satır şeno kar bıkeriyo.

Arkadaş Theater, Artheater, Atelier-Theater, Café Duddel, Solana Theater, Casamax-Theater, Cassiopeia Theater, Comedia, Drama Köln, Freies Werkstatt-Theater, Gloria-Theater, Hänneschen-Theater, Horizont-Theater, Kölner Künstler-Theater, Klüngelpütz Kabarett-Theater, Musical Dome, Piccolo-Theater, Puppentheater Lapislazuli, Senftöpfchen-Theater, Studiobühne Köln, Theater am Dom, Theater am Sachsenring, theater Der Keller, das Theater im Bauturm, Theater im Hof, Theater Tiefrot, Theaterhaus Köln u Volkstheater Millowitsch.

Mêrun (be Usmanıcki: قره بکان Kara Begân, مريوان Mirvan, be Tırki Arıcak) yew qezay Xarpêtiyo. Cayê xo verocê rocvetışi wılayetê Xarpêti de yo. Menay yi zi Zazaki dı Min Ruyuyo. Waxteg sera virt in wurd qal imey yew ca bu Mêru. Zerrey Mêrun ra dı heb ro (çem/la) vêrên.
Zazaki (Dımılki, Kırmancki, Zonê Ma, Şo-Bê ya zi Kırdki), zıwanê Zazayano, aidê gruba Zıwananê İrankiyano, zıwanê do İrankiyê zımey rocawanio, yanê zıwananê Goranki, Kurdki, Soranki, Kelhurki, Gileki, Beluçki, Sengserki, Mazenderanki, Talışki ra nezdiyo. Mıntıqa Mezopotamya zımey u Anatoliye de texminen 3-4 milyon merdumi Zazaki qısey kenê. Tırkiya de Tırki u Kırdaski ra tepeya hetê reqemi ra zıwanê hirêyıno. Tesbitê ilmdaranê Zazaki (Dımılki, Kırmancki, Kırdki, Zonê Ma) ra kokê xo reseno zımey İrani mıntıqay Deylemi (Gilan). Hetê tarixi ra Partki ra nezdiyo. Gorey tayê zıwannasan, Zazaki zıwanan u lehçeyanê Kurdan ra yewo. Labelê nê zıwanşınasan be argumano ilmi nêşao tesnifê xo sero qenaet biarê ke be senê sebeban u kriteran, zıwananê İrankiyê Rocawani miyan ra Zazaki gênê, Kurdki miyan de hesebnenê. Vatenê inan İranologanê beynelmılelan miyan de esas nêgêriyenê.

Elementê tebiiy firaz amarenê u nê elementi (awe, erd, hewa, adır) qılêrbiyayışi ra şeveknenê. Be nae ra elaqedar be qaytkerdena adıri, roşnaiye u roci ra ibadet beno. Na baweriye hetê Zerduşt Espentemani ra ameo ardene.

Lesa yew ğezale 200-230 cm derga, 60 cm berza, dımoçıkê xo 20 cm dergo. İştiriê xo çarpazê (zey hilalê). Rengê xo mando rengê herre. Ğezale baria u zaf rındek asena , heywana de şipa. Hentê 10 serran cıwiyena, rehet bena khedi (Gazella dorcas). Babetê xoyo bin Gazello granti 100 cm derga, iştiriyê xo 75 cm estê. Seba postık u goştê xo, hetê sayderan ra yena kistene. Afrika u ğerbê Asya de çol u caanê stepan de weşiya xo ramena (cıwiyena).

.ir internet de namey bandıra sewiya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo u seba dewleta İrani nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê İrani mocneno.

Sebebê xoser biyaena Zazaki nê zıwanan miyan de ki noyo ke, Zazaki be hirê lehcanê xo ra yew zıwano, be zıwananê Kurdki ya ki Farski yew “dialect continuum” yani yew dewamiya lehcey tey çıniya. Be qıseo bin, qet yew fekê Zazaki yew ca de, her ke şi, nêbeno Kurmancki (Kırdaski); qet yew fekê Kırdaski ki jû mıntıqa de qet nêbeno zey Zazaki. Elbet ke taê mıntıqan de tesirê nê hurdımêna zıwanan yewbini rê zêdeo ya ki şenıko, labelê gramer u luğetê bıngehi tım sabıto.

Platformê Zazaki wazeno ke nuştoğ, senatkar u roştberê Zazayê ke Tırkiya dê, inan biaro yew ca u organizasyonanê gırdan tertip bıkero, Tırkiya de yew pêseroka Zazaki veco, seba zıwan u kulturê Zazayan yew komel (derneg) ya ki yew weqf rono. Platformê Zazaki heta nıka Tırkiya de xeylê kombiyayişi u şewi vıraşti, kampanyaya imzaya "Ma Seba Zazaki Heqanê Demokratikan Wazenime" organize kerde. Heto bin ra ki tayê festival u mitinganê Dêsımi de pankartê "Zonê Xo Zazaki rê Wayir Vecime" akerdi u beyannamey vıla kerdi.

İmperyalizm, ideolociya politika u vênayışo ke tede yew şar kultur u cıwiyayışê xo şaranê binan sero erzeno, miyanê şaranê binan de kulturê xo hera keno. İmperyalizm de mılet çımeyê mıletanê binan ra fayde gêno. İmperyalizm de zaf mıxtelif çeşıdi estê ke:
Assamki (অসমীয়া Ôxômiya) zıwanê do Hind-Ewropao ke rocvetışê Hindıstani de qal beno. Assamki Hindıstan miyan de cayanê zey Assam u Arunaçhal Pradeshi de u tayê zi Bhutan de pêro piya terefê 13 milyoni merduman ra qal beno.

Oş (zıwanê Qırğızki de: Ош областы) hewt wılayetanê Qırğızıstani rao. Cayê Oşi verocê Qırğızıstani de miyandê hıdudanê Tacikıstan u Uzbekıstani dero. Merkezê wılayeti zi Oşo u erdê cı 29.200 km2yo. No wılayet de 1 milyon ra zêde merdumi weşiya xo ramenê. Ekonomiya wılayeti zi endustriye ra yena pêra.

Dewrê Vermodernite de İran de dewletê Tırki hukım kerdo. Dewletê Safewi, Efşari, Zendi u Kaçari hukım kerdo. Dewrê Vermodernite erdê İrani de rocawan de be İmperatoriya Usmanıcan, rocvetış de be İngılızi u zıme de be İmperatoriya Rusya leci biyo.

Ordiyê Gardiyananê Revolusyonê İslami (Farski: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی‎‎, transl. Sepāh-e Pāsdārān-e Enqelāb-e Eslāmi) ya zi tek pê namey Pesderani (پاسداران) şınasiyeno zi, yew lızgey ordiyê İranio, tarixê Gulan 5, 1979 de nao ro. Ordiyê İrani be xo sevekneno sindoranê İrani, heto bin ra ordiyê Pesdaran zi zerrey xo sevekneno u zerrey İrani de sistemê İslami sıtar keno, yani ordiyo zerreyıno. 125,000 ra vêşêr personelê ordiyê Gardiyananê Revolusyonê İslami esto. Pesdaran yew zi milisanê paramiliteri Besici zi kontrol keno. Serdarê ordiyê Gardiyananê Revolusyonê İslami Mohammad Ali Jafario.

Viro flaş (flash memory) viro vıraştıkêno ke data u informasyonan serê xo de tepışeno, viro elektroniko ke şeno zerrekê xo bıestero u reyna program kero. Viro flaş ramıtoğê USBy miyan de ca gêno. Virê flaşi zaf qıtekê, coka xo sero berdışê inan asano.

Rıstımê Hinduzimi, zey namê xo zi gêno Hindıstani rê şıno. Merdumê ke enê dini ra bawer kenê inan rê Hindu ya zi Hinduist vaciyeno. Hinduistê ke konservatifê, ê dinê inan merkezê cıwiyayışê inan rê gênê. Kıtabê Hinduizmiê firazi (nuşteyi zi) Vedayê Firaziê.

.gs internet de namey bandıra sewiya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo u seba Adeyê Corciya Veroci u Sandwiçê Veroci nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê "Adeyê Corciya Veroci u Sandwiçê Veroci" mocneno.

López-Morales, H.: “Elementos leoneses en la lengua del teatro pastoril de los siglos XV y XVI”. Actas del II Congreso Internacional de Hispanistas. Instituto Español de la Universidad de Nimega. Holanda. 1967.

Pomaki, Bulğarıstandı Smolyan, Blagoevgrad, Pazarcık, Velingrad, Razlog,Yakoruda, Kırcaali, Gotse Delçev u Kanyonê Mesta, Koy Rodopidarênê. Bulğarıstandı Nıfusê cı 268.971'o.

Ordi quwetanê eskeriyan miyan de, tewr yewiya gırda ke dewlete şeveknena. Ordi çehar u şeş korpusan ra yeno pêra. Serey ordi de yew qumandan beno, ordiy idare keno. Ordi de quwetê erd, derya u asmêni estê.

Yew merik zi namey xo Ibn Bazzaz beno. u serra 1500 de yew kitab nuseno. name kitabe xo "Safwat as-Safa" beno. No kitabe de vano ki, namey piyê khalıkê Şah ismail Sheikh Safi al-Din beno. Eno yew şêx beno. Ena sıra ra şeyhene dervaze dumano beno. ismail Sheikh Safi al-Din -> Sheikh Sadr ud-Dīn Mūsā ->Khwādja Ali->ibrahim->Sheikh Junāyd (Cünety)->Sheikh Haydar->Sa ismail.