Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
П. Дамбинов Жердовск hууринай агропедучилищи дүүргэһэнэй удаа 3 жэл хүдөөдэ багшалаад, Эрхүү хото 1917 ондо нүүһэн байна. Эрхүү хотодо эршэтэй 25-тай буряад хүбүүн арад зоной дунда суутай болоһон эссернүүдэй партида ороно. Социалис-хубисхалшад Ород уласай 90% хүн зоной һонирхол элирхэйлдэг байгаа, адли тэгшэ эрхэ, сүлөөтэ байдал, һунгалта, ажалшан арадта газар хубаалга гэхэ мэтэ асуудалнуудые табидаг һэн. Тэдээндэ эсэргүү социал-хубисхалшад байгаа (РСДРП). Большевигүүд эдэбхи ехэтэйгээр өөһэдынгөө үзэл бодол арад зоной дунда дэлгэрүүлхэ гэжэ оролдодог hэн.

Гүржи хэлэн (ქართული ენა картули эна), кавказай (ибери-кавказай) хэлэнүүдэй картвел хэлэнэй бүлэгтэй хамаатай. Гүржиин уласай албан ёһоной хэлэн, гүржинүүдэй үндэһэтэнэй хэлэн. Гүржи үзэгэй һуурин дээрэ бэшэгтэй. 1993 оной мэдээгээр 4 сая гаран дуугарагшадтай. Сван, мегрел, лаз зэргэ бусад картвел түрэлэй хэлээр дуугардаг гүржи угсаатанай уран зохёолой хэлэн мүн.

Дэгэл — Монголшуудай олон зуун жэлын турша үмдэжэ ерэһэн үндэһэнэй хубсаһан юм. Хүбэн, торго, дурдан гээд олон янзын бүһэ, даабуугаар хэдэг. Дэгэлые үдэгөө хото һуурин газарта баяр ёһололой үеэр лэ үмдэсгөөдэг болобош хүдөө илангаяа малшад үдэр тутам үмдэжэ хэрэглэдэг.

Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай хоорондо танкын загбар, тактикын шадабариие улам һайжаруулжа, Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай үеэр хубиһан хүгжэжэ мүнөөе хүрэтэр оршожо байгаа хуягта техникын байлдаанай концепциие бии болгоһон ба Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай үедэ асар ехэ үүргэ гүйсэдхэһэн юм. Зүблэлтэ Холбооной дайнай турша хэрэглэжэ байһан эгээн шэлдэг танкуудай нэгэ болохо Т-34-ээ бүтээһэниинь байлдаанай үндэһэн танкын түрүүшын загбарай нэгэ болоһон. Германи танкын асар ехэ хүсые артиллери, агаарай хүсөөр дэмжүүлэн дайсанай фронтые гэнтээр сохижо, дайсанай эсэргүүсэлые бүрин задалха блицкриг гэһэн стратегиие болбосоруулаа.

Хожомой бүхэ саг үеын туршада «түгэс түгэлдэр эмгэнэлтэ зүжэг» гэжэ үнэлэгдэһөөр ерэһэн «Ромео Джульетта хоёроо» Шекспир 31 наһандаа бэшэбэ. «Гамлетые» 37-тойдоо, «Отеллое» 40-тэйдөө, «Лир хааниие» 41-тэйдээ бэшэһэн байна. Һүүлдэ агуу ехэ «Макбет», «Антоний Клеопатра хоёр» зэргэ олон зүжэгээ бүтээһэн байна. Эдэгээр эмгэнэлтэ зүжэгүүдһээ гадана «Зунай һүниин зүүдэн», «Арбан хоёр дахи һүни» зэргэ манай орондо һайн мэдэхэ олон шэлэдэг энеэдэнэй зүжэг бэшэһэн юм. Хэдыгээр тэрэ уйдхартай, энеэдэнэй түрэлые хослуулан бүтээжэ байһан орьёл гэжэ хэлэжэ болохо бүтээлнүүд эмгэнэлтэ зохёолууд байба.

1914 ондо Германи Дэлхэйн нэгэдүгээр дайнда орожо, Германи ба Австриин сэрэгэй блок илагдаба. 1918 оной Ноябриин хубисхалай дүндэ хаанта засаг унажа бүгэдэ найрамдаха засаг мандаба (Ваймарай бүгэдэ найрамдаха улас). Версалиин хэрээгэй ёһоор Германиин тала дайнай бүхы харюусалгые хүлеэжэ, зэбсэггүй орон болохо, тодорхой оронуудта репараци үгэхэ зэргэ заалтанууд ороһон болон Германи уласай түлэхэ ёһотой репарациин ниитэ хэмжээ 1921 ондо 132 тэрбум марка (31,5 тэрбум ам. доллар) байгаа. Гэхыдээ Германи уласые һуларуулжа, сэрэг зэбсэгэй хубида аюулгүй болгохо оролдолгонь бүтээгүй. 1930-аад ондо Германи улас Версалиин хэрээнһээ гараа.
Монголой эдэй засаг хэдийгээр өсөж байгаа ч гэсэн 2006 оной байдлаар хүн зоной ядуурлын хэмжээ нь 32,2 %, ажилгүйдэл ба инфляцийн түвшин нь тус тус 3,3 % ба 9,5 % байна. Монголой эгээн гол худалдааны түнш бол Хитад орон байна. 2006 оной байдлаар Монголой нийт экспортын 68,4 % нь Хитад руу явсан ба Монголой нийт импортын бүтээгдэхүүний 29,8 % нь Хитадынх байлаа.

IDEXX Laboratories, Inc. (NASDAQ: IDXX) - олон үндэҺэтэний корпораци сүй тавьсан т хөгжэл, үйлдвэрлэх болон тараалт бүтээгдэхүүн ба үйлчилгээ турш мал эмнэлгийнб хоол болон ус туршилтын зах зээлууд. 1983-оной агуулах агуулж байха. Түб байр - Уэстбрук хото, Амеэрикын Нэгэдэһэн Улас. Idexx явуулах ажиллагууд нэвт 40 байрлалууд д дэлхий, болон ажиллуулах ойролцоогоор 5,000 хүмүүс д дүүрэн ба хэсэг цаг е байдалууд. Ерөнхий Эвропын нийлүүлэгч - чех компани Cymedica.

Сүлөөтэ Саксони улас (германяар Freistaat Sachsen, дээдэ-луж. Swobodny stat Sakska) баруун Германи уласай нэгэдүгээр зэргын арбан зургаан нютагай нэгэ болоһон нэгэ холбоото газарнь (бундесланд) юм. Ниислэл хото — Дрезден. 1919 оной Веймарай бүгэдэ найрамдаха уласай байгуулгаһаа Саксони сүлөөтэ улас гэжэ болоһон байна.

Османай эзэнтэ гүрэн, Оттоман улас (осм. دَوْلَتِ عَلِيّهٔ عُثمَانِیّه, Devlet-i Âliye-yi Osmâniyye,«Османай Ехэ Улас») гэжэ 1299 онһоо 1922 он хүрэтэр 623 жэлэй турша Түрэгтэ түблэн хүшэрхэгээр оршон тогтоножо байһан султанта улас байгаа. Энэ эзэнтэ уласай доро олон үндэһэтэн, олон шажантан байһанай хубида эзэнтэ гүрэн гэжэ үзэгдэнэ. Тухайн үедээ бусад уласуудиинь Түрэгэй эзэнтэ гүрэн, Түрэг хэмээн нэрэлдэг байба. Османай эзэнтэ гүрэн үгы болоһоноор орондонь 1923 ондо Бүгэдэ Найрамдаха Түрэг Улас үүдхэгдэбэ.

Мүнөө үедэ Хөөрхэ соогоо ехэ нуурнуудай нэгэн Булма-Нуур болоно. 140-150 жэлэй саана энэ нуур ехэ болошонхой, халижа, горхон (хоолой) урагшаа урдажа, Хэжэнгэдэ орожо байһан байдаг. Тиигээд түргэншэгөөр бага боло болоһоор 100-аад жэлэй үедэ нууршье бэшэ, дээгуурээ холбоогүй хэдэн булагууд болошонхой байһан, тиимэ байтараа баһал түргэншэгөөр уһанинь ехэ болоод, үргэлжэ нуур дахинаа болоо юм; нуурай тэг дунда ольтирог улэнхэй байгаа. Тэндэ һалаар гаража ногооень сабшажа, хэдэн бухал убһэ обоолоод байдаг һэн. Энэ нуур һүүлэй 30-40 жэл соо нилээд ехэ болонхой, баһа халижа горхолхо юм гү, бү мэдэе. Хужарта нуурай уһан эм домто аршаан, шабарынь хунэй зарим убшэ аргалха шэдитэй юм. Хужарта нуур байгалиин дурасхалта газар болгогдонхой, тиимэһээ гурэнэй хамгаалга доро байна гээшэ. Уһанайнь талмай 90 га.
1652 ондо Иван Похабов хэжэ нэрэтэй хасаг, хасагуудай үбэлжөөнэй модон гэр (Эрхүү голой Ангар гол руу ородог адагта) болбосоруулаад бариһан байна. 1661 ондо Яков Похабов хажуудань модон хэрэм бариба. Энэ хэрэм алта наймаалха, мүн зэрлиг амитадай зөөлэн арһа буряад арадһаа абаха гэжэ хэрэглэн табигдаһан байна. Нэгэ хэды жэл болоод энэ модон хэрэм 1686 онһоо «хото» гэжэ нэрэллэдэг болобо. Түрүүшын Москва хүртэр харгы, Сибириин харгы гэжэ нэрэлһэн, 1760 ондо баригбада. Бараан ехынхиинь Хяагтаар гарадаг Ехэ Сайн замаар Хитад Уласһаа Ород руу оруулладаг байна. Энэл сагта Эрхүү хото, худалдаа наймаанай түб хото болоод, өөдөө гараба. Эрхүүгэй худалдаа наймаанай бараа алтанһаа, үнтэй шулуунһаа, зөөлэн арһанһаа, модонһоо, сайһаа, торгонһоо болон бусад юмэнүүдһэй бүридэбэ.

Ван (ᠸᠠᠩ; хитадаар 王; пиньинь: wáng) — гэхэнь Хитадаар Хан гэһэн удхатай үгэ болоод Эртын Хитадай уласуудта ехэ хаашуулые хуанди, бага хаадые ван гэжэ нэрэлдэг байгаа. Монголой нюуса тобшоодо Хэрэйдэй Ван Ханда Алтан уласай хаан Ван сула олгоһоноор Ван Хан гэжэ алдаршаһан гэжэ үгүүлдэг бэлэй. Энэ сула бол Хитадай түрын улас түрын бодолгын нэгэ хэһэг байһан болоод хуанди бол тэнгэриин хүбүүн, тэнгэриин доорохи бүхэн түүниин эзэмшил гэдэг үзэлые элирхылэн хүршэ оронуудай хаадта ван сулые олгодог байһан байна.

Ц.Г. Галсановта Буряадай АССР-эй соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ гэжэ хүндэтэ нэрэ олгогдонхой. 1934 онһоо СССР-эй Уран зохёолшодой холбооной гэшүүн байгаа.

Маркс 1849 ондо Лондон руу нүүбэ, үлэһэн амидаралаа тэндэ үнгэрүүлээ. 1851 ондо Нью-Йорк Херальд Трибунда түрэ зуур ниитлэл бэшэжэ байба. 1855 ондо Марксай гэр бүлын хүбүүн Эдгар Сурьеэгэй уламһаа наһа бараа. Энэ хоорондо Марксын улас түрын эдэй засагай талаарха ажал ябаса муутайгаар үргэлжэлжэ байгаа. Маркс 1857 ондо «Капитал» («Хүрэнгэ»), хүдэлмэриин хүлһэ, гадаада худалдаа, дэлхэйн заха зээл, үмсэ хубислалай талаар 800 гаруй хуудаһан бүхы гар бэшэмэл болбосруулһан болобош, энэнь сая 1941 ондо лэ Грунрисс нэрээр олон ниитэд хүрһэн бэлэй.

Инженернүүд уһажуулга, газар хатаалта, байгаали хамгаалал, эрүүл ахын түлэблигөө болбосоруулха боломжотой болоһон. Энэнь илангаяа байнгын уһалгаа шаардаһан хуурай, шииг багатай газар нютагта байдаг томо хэмжээнэй фермын хубида маша шухала асуудал.
Орос Ородой эзэнтэ гүрэнэй сагһаа дэлхэйн хүсэн, нүлөө ехэтэй орон болоһон болоод хожомынь дэлхэйн түрүүшын эгээн томо социалис орон, «суперхүсэн» болохо СССР-эй хамагай томо, хамагай шухала хэһэг болоо. 1922 ондо байгуулагдаһан СССР-эй гол сүмэнь Зүблэлтэ Орос орон байһан ба 1922 ондо Зүблэлтэ Социалис Бүгэдэ Найрамдаха Уласуудай Холбоо (СССР) нэрээр хожомой ойлголтоор 15 бүгэдэ найрамдаха уласайнхинь нэгэ боложо байгуулагдаба. 1924 ондо хубисхалай ударидагша Ленин өөд боложо Сталинай үе (1924-1953) эхилбэ. Түблэрһэн түлэблигтэ эдэй засаг, ажаүйлэдбэрижэлтэ, хүдөө ажахын хамтарал түрын бодолгоор хэрэгжэжэ байба. Дэлхэйн хоёрдугаар дайн эхилхэдээ Нацис Германитай хамта Польшые добтолжо Баруун Беларусь ба Украина эзэмдэбэ. Эсэгэ ороноо хамга­алгын Агууехэ дайн 1941 оной июниин 22-ой үүрээр эхилһэн юм гэжэ түүхэдэ эли. Баруунһаа дэлхэйн эзэлхые һанаархагша Нацис Германи, тэрэнэй хамсаатан дурнын Япониие һүрэжэ зогсооһон. Энэ Эсэгэ ороноо хамга­алгын Агууехэ дайнда СССР-эй 30 сая хүн ами алдаһан байдаг. Хардалта һэрдэлгэ маягаар олон сая хүниие хэлмэгдүүлһэниинь Сталинай нэрые түүхэнээ бараатуулдаг.

Якуб Колас: Да 100-годдзя з дня нараджэння. Біябібліягр. паказ. / Склад. Н. Б. Ватацы, М. І. Пратасевіч, Н. А. Адамовіч, А. Б. Дунаеўская; Рэд. В. П. Рагойша. Мінск, 1983.

Геометри (грекээр γημετρεω үгэһээ, ородоор геометрия үгээр) — дүрсые һудалдаг тооной ухаан шэнжэлхэ ухаанай һалбари юм. Геометриин һалбари шэнжэлхэ ухаануудта тус тусын «дүрсые» һудалгаанай объект болгон абажа үзэхэ болоод геометриие бусад шэнжэлхэ ухаанда ашаглахые «геометрилиг» һудалгаа гэнэ. Геометринь тооной ухаанай нэгэ үндэһэн һалбарида тоосогдодог.

Тоогой ухаанда Готфрид Ляйбництай хамта интеграл ба дифференциал тоололые хүгжүүлжээ. Мүн биномой теоремые нээжэ, функци дахи изагууруудай тоое тоосоолхо "Ньютоной арга"е гаргажа, хүсэнэй субааг һудалхад оролсоһон байна.

Киевэй Русь (Эртын Ородой ванлиг) — Зүүн Славян аймагуудай нэгэдэлэй үрэ дүндэ байгуулагдаһан улас юм. Энэ уласынь холбооной уласай хэлбэреэр оршон тогтоножо байһан болоод Новгород, Владимир, Киев, Рязань, Галич-Волынь, Переяславль-Залеский гэхэ мэтэ хэд хэдэн гүнлиг уласуудһаа бүридэжэ байба. Эдэгээр гүнлигүүдынь Киевэй ванлигта захирагдадаг байгаа. Киевэй ванлигынь МЭ 880 онһоо XIII зуунай дунда үе хүрэтэр оршон тогтноһон болоод 1237-1241 онуудта болоһон Монголой аян дайнай үедэ эзэлэгдэжэ мүхэһэн юм.

1614 ондо набшан тамхинай үлгы болоһон Испаниин Сивилья хотын гуйраншад сигаретые анха һэдээ. Гуйраншад тамхинай үртэһые суглуулан сааһанда ороожо татадаг байһаниинь сигаретын үүсхэл байба.

Бурхан Багша али Будда Шигэмүни (самгардяар गौतमबुद्धः सिद्धार्थ शाक्यमुनि 563 манай тоололой үмнэ — 483 манай тоололой үмнэ) энэ Дэлхэй ерэһэн Буддын шажанай агүү ехэ хайлуулагша.
Буряадай дэбисхэр дээрэ сугларан түбхинэһэн шэмээшэгүүдэй ехэнхи хубинь ХVIII-дахи зуун жэлһээ зөөжэ эхилһэн. ХVIII-дохи зуунай 60-аад онуудаар II-дугаар Екатерина хатанай засаг хуушан гурим баримталагшадые сэрэгэй туһаламжаар Польшын газарнуудһаа Сибирь худар зөөлгэһэн байна. Зарим зонииень Алтайда үлээһыень, тэдэнь тэндэ «полягууд» гэжэ нэршээ, бэшыень Бараба руу, олонхи хубииень Байгал далайн саана абаашаа. Тэндэ тэдэ гэр бүлөөрөө асарагдажа, «бүлэтэнгүүд» (семейские) гэн алдаршаһан.

Alabama State Databases - Annotated list of searchable databases produced by Alabama state agencies and compiled by the Government Documents Roundtable of the American Library Association.

Ахматовагай бүтээлнүүд богони хэмжээнэй шүлэгһөө эхилээд, сталинис террорто хохидогшодто зорюулһан тэрэнэй шэлэгдэмэл бүтээл болохо «Реквием» (1935–40, бүхэлеэр 1987 ондо хэблэгдэһэн) зэргэ нарин түбэгтэй бүтэсэтэй зохёол хүрэтэр үргэн хүреэниие хамардаг. Эдэй засаг, сэдхэлгээнэй хизгаарлалта дунда амидаржа байһан найрагшын гайхалтай онсолигтой бүтээлнүүд бэлэй. Тэрэнэй уран бүтээлые хоёр үедэ хубаажа болоно - эхин үе (1912–25), һүүл үе (1936 оной үеһөө наһа бараха хүрэтэр). Тэрэ хоорондохи арбан жэл үлүү хугасаада бараг уран бүтээл бэшээгүй. Ахматовагай бүтээлнүүд сталинис эрхэ баригшадһаа буруудхагдажа, цензурта үртхэхэ байан хэдышьеъ, тэрэ гадагшаа дүрбэлгүй, эхэ орондоо үлдэжэ, эрьеын тойрондоо болож байһан харгисалалайа болоһон гэршэ бээлэй.

Ехэ шадабхи, олон талата хэрэглээтэй тула байлдаанай танк оршон үеын арминуудай нэгэ гол бүрилдэхүүн хэһэг гэжэ тоосогдодог. Гэхыдээ уламжалалта буса, хүсэ тэнсэбэригүй байлдаан зонхилхо болоһон, танк усадхаха зорюулалтын зэбсэг техника олоноор зохёон бүтээгдэжэ хуягта танкын хүсэнэй ашагтай талада этигэл ядаха хандалгатай болоһон. Танкые XXI зуунай хэрэгсээндэ ниисүүлэн хүгжүүлхын тулада шудалгаа, туршалтын ажал хэгдэһээр байгаа бэлэй.

Гай Юлий Цезарь (МЭҮ 100 оной 7-р һарын 13 — МЭҮ 44 оной 3-р һарын 15,) Римэй Республикын сэрэг, улас түрын ударидагша байһан. Тэрэ Римэй Республикые Римэй эзэнтэ гүрэн болгон шэнэшлэхэдэ гол үүргэ гүйсэдхэһэн.

Луи Пастер (францяар Louis Pasteur 1822 оной 12 һарын 27-ндо түрэжэ, 1895 оной 9 һарын 28-нда наһа бараһан) Франциин Доло хотодо түрэһэн Франциин химик, микробиолог. Тэрээр үбшэн үүһэгэхэ ушар шалтагаан, үбшэнһөө уридшалан һануулха талаар гайхамшагтай нээлтэ хэһэнээрээ хамагай ехэ алдаршаһан.

Хэжэг (ᠬᠢᠵᠢᠭ, монголоор хижиг, ородоор грипп) — хэжэгэй (томуугай) вирусай уламһаа амисхалай замай сошомог халадбаритай үбшэн юм. Одоогой байдалаар 2000 үлүү янза бүриин хубилбари хэжэгэй вирусууд тодорхойлһон байна.. Юрэдын хэжэгэй халдабари иимэ шэнжэ тэмдэгтэй: ехэбшэлэн бэеын температура огсомоор үргэнэ (38°C - 40°C хүрэтэр), хородолгын юрэдын шэнжэ тэмдэгтэй баһа дагуулжа байна (дааралга, булшан үбдэлгэ, толгой үбдэлгэ, сусалта).
Шэнэ Шотланд (англяар Nova Scotia; шотланд гэлеэр Alba Nuadh; францяар Nouvelle-Écosse) — Канадын зүүн урда эрьедэ оршохо можо. Энэ можо Канадын Атлантын далайн эрьеын эгээн олон хүн зонтой можо. Ниислэл Галифакс бүһэ нютагайнгаа эдэй засагай томохон түб болоно. Шэнэ Шотланд нютаг дэбисхэрэй хэмжээгээр Канадын хоёрдохи бишыхан можо болоод ниитэ 55,284 км² нютаг дэбисхэртэй. Хүн зон 935 962 гү, али Канадын дүрбэдэхи үсөөн хүн зонтой можо болобошье хүн зоной нягташалаар хоёрто ородог.

Германиин Норвегидэ добтолһоной сагта тэрэнэй «үндэһэтэнэй засаглалые» бии болгоһон. Энэ засаглалай дотор тэрэ юрэнхы сайдай ба хамгаалгын сайд болоһоншье һаа (4 һарын 9 — 1940 оной 4 һарын 18), Германиин эзэмдэлхэ засаг энэниие тарааба. 1942 оной 2 һарын 1 үдэрдэ эзэмдэлхэ засаг захиргаанай хоёр дахин юрэнхы сайд болгоһон. 5 һарын 1945 ондо тушааһан. Норвегиин шүүхын газарай шиидхэбэриин ёһоор саазаар абаха яла оногдуулжа, 1945 оной 11 һарын 24 үдэрдэ тэрэниие Ослодо саазалан алаһан.

Германиин эзэнтэ гүрэнэй нютаг дэбисхэр соо мүнөө үеын Германи, Франци (Эльзас ба Лотаринги), Польшо (Силези болон Пруссиин хуби), Орос (Пруссиин нүгөө хуби), Литва (Мемель) болон Бельги (Мальмеди, Вем, Ойпен) байрлана.

Хэншье оролсожо баяшуулжа болохо, хамагай баялиг, олон хэлэн дээрэхи нэбтэрхэй толиин түсэл, нэбтэрхэй толи. Тухайн мэдээллые өөршэлхэ, баяшуулха боломжо хүн бүридэ нээлтэтэй байдаг. Энэнь өөрын мэдэлээ бусадтай хубаалсаха үргэн боломжые хүн бүхэндэ олгожо байха юм.

Late Weichselian and Holocene shore displacement history of the Baltic Sea in Finland — more prehistory of the Baltic from the Department of Geography of the University of Helsinki

Бии болоһон сагһаан хойшо олон үндэһэтэндэ тараһан ба одоошье Түбэд, Үбэр Монгол, Хүхэ нуурта хайлагдажа бай дэлхэй дээрэхи эгээн ута амиды үльгэр юм. Олон үндэһэтэндэ тараһанайнгаа хубида үндэһэтэн бүриин онсолигые шэнгээһэн олон янзын хубилбаритай.

Эрийн гурван наадам болох морины уралдаан, сур харваа, үндэсний бөх нь Монгол даяар эгээн ехэ тархсан, эгээн олон үзэгчтэй спортын төрлнүүд юм. Наадмын үеэр шагай харвах тэмцээнүүд ч гэсэн болдог.

Могой (ᠮᠣᠭᠠᠢ) — мүлхигшэдэй анги, могойн дэд баг, бэе нарин ута, хүлгүй, хашарһатай, олон түрэл, зүйлтэй мүлхигшэ амитан юм; ута хорхой; ехэнхи могойн шүдэндэ хоро бии.

Хитад сампингай тухай анха МЭҮ 2-р зуунай үедэ тэмдэглэгдэжэ үлэһэн байдаг. Хитад хэлэнэй нэрэнь суанпан (算盤, сэхэ оршуулбал «тоолохо табюур») гэнэ. Хитад сампингиинь ехэбшэлэн 7 ба тэрэнһээ олон эгнээтэй, 20 см ута, янза бүриин үргэнтэй байдаг. Дээдэ нүдэндэнь 2 эгнээ, доодо нүдэндэнь 5 эгнээндэ тус бүри эрхэнүүд шорлогдон байрлаһан байдаг. Үүгээр арбан зургаатын тоолол, арбатын тоололдо бодохо боломжотой.

Нью-Йорк хото Бронкс, Бруклин, Мэнхэттэн, Куинз, Стэйтен Айлэнд гэһэн табан дүүрэг гү, али бороутай. Эдэгээр можо уласай Бронкс, Кингс, Нью-Йорк, Квинз, Ричмонд каунтинуудтай ижил. 789,43 км² газар нютагта 8,2 сая хүн амитайгаараа Нью-Йорк хото АНУ-да хүн амын нягташалаараа тэргүүлдэг.
Одоогой Армениин нютагта эртэ дээрэ үедэ Ехэ Армени улас мандажа байгаа. Армени бол Европо гаралтай үндэһэтэн юм. XIX зуунай эхиндэ хүшэрхэг Хаанта Ородой мэдэлдэ ороһон юм. 1918-1920 оной хоорондо богони хугасаанда "Бүгэдэ Найрамдаха Арадшалаһан Армени Улас" нэрээр тусгаар тогтоножо байгаад Зүблэлтэ Холбоодо нэгэдхэгдэжэ "Зүблэлтэ Социалист Бүгэдэ Найрамдаха Армени Улас" болоһон. 1991 ондо Зүблэлтэ Холбоо албан ёһоор бутрахад мүнөөнэй тусгаар тогтонолоо олобо.

Wickens, G.M.(1976), ‘What the West borrowed from the Middle east’, in Introduction to Islamic Civilization, edited by R.M. Savory, Cambridge University Press, Cambridge

Эхэ газарһаа Инд мүрэн, мүн Нетравати, Шаравати, Тапти, Махи гэхэ мэтэ томохон гол мүрэнүүд шудхадаг. Аравиин тэнгисһээ баруунтаань Аденай булан, хойшоонь Оманай булан, саашалбал Персиин булан һалбарилдаг.

Гүржи улас БН уласай бүтэстэй болоод түрын тэргүүн — юрэнхылэгшэ, засагай газарай тэргүүн юрэнхы һайд байдаг. Хуули тогтоохо дээдэ байгууллага нэгэ танхимтай дээдэ зүблэл, 235 һуудалтай. Юрэнхылэгшэ — уласай аюулгүй байдлыг хамгаалаха яам болон батлан хамгаалаха яамые удирдадаг. Бусад яамые юрэнхы һайд удирдана.

1881 ондо эхэнэр Джэннинь наһа бараһанай дараа Маркс һалһата бүрхэбшын үрбэдэлтэй боложо амидаралынхаа һүүлшын арбан табан һарада зобюуртай байба. Үбшэниинь даамжарша гуурһан хоолойн үрбэдэл, сээжнэй гялтан халиһанай үрбэдэл болоһоной уламһаа 1883 оной 3-р һарын 14-ндэ Лондондо наһа бараа. Түүниие Хайгейтай оршуулгын газар 1887 оной 3-р һарын 17-нд оршуулһан ба тэрэнэй бунхан дээрэ «Бүхы газар ороной хүдэлмэришэд нэгдэгтүн», Коммунис тунхаг бэшэгэй һүүлшын мүр болон Фэуэрбахай 11 дахи номлолой Энгелсэй хубилбарые һиилээ. «Гүн ухаантанууд дэлхэйе олон янзаар тайлбарлаһан — гэхыдээ хамагай гол түүниие өөршэлхэ ябадал юм.»

Бидэ номые уншаһанаар оюун ухаанаа үлүү ехэ хүгжүүлжэ үгэдэг. Ном бол далай мэтэ үргэн дэлхэй мэтэ агуу байдаг зүйл юм. Хүнэй ерээдүйе номгүйгөөр түлөөлхын аргагүй. «Уншахаяа болибол сэдьхэхэеэ болино» гэжэ нэрэтэ сэдьхэгшэ Дени Дидро хэлэһэн байдаг. Номгүй хүнэй сээжэ нэгэ харанхы гэжэ Монгол арадай аман зохёол юртэмсын гурбада дурдадаг. Хүн номые хэр ехэ уншана түды шэнээгээр сэдьхэжэ, хэр бага уншана харин түды шэнээ сэдьхэхэ шадабаринь муудажа байдаг юм. Хүн номтой харилсахадаа сэбэр нямбай тэрэниие урижа таһалхагүй һайхан сэбэрхэн хэрэглэхэ хэрэгтэй.

Энэ зөөлэн, ялагар сагаан, дабтагдасатай металл металлуудай дунда хамагай ехэ сахилгаанай дамжуулха шадбартай (20 °C температурада 1,59·10−8 Ом·м хубита сахилгаанай эсэргүүсэлтэй) болон хамагай ехэ дулаан дамжуулха шадбартай (300 K температурада 429 Вт/(м·К)). Нэбтэ гэрэлдэ нимгэн мүнгэнэй ялтас нил ягаан үнгэтэй байна. Нилээд хайласагүй металл, 962 ° C хайлаха температуратай.
Наполеон шэнэшлэн байгуулһан Франциин армяар томохон илалтанууд байгуулжа, инза бүрын эхэ һурбалжаһаа тактикаа болобоһруулдаг бэлэй. Тэрэнэй сэрэгэй ажалалгаае дэлхэй даяар сэрэгэй академинуудта һудалдаг болоод түүхэндэ тодорһон хамагай агуу ехэ занжануудай нэгэ гэжэ тоосогдодог. Үрһэлдэгшэ, дайһануудта дарангуйлагша гэжэ үзэгдэдэг байһан болобошье Наполеон Баруун Европын ехэнхэ улас ороной гү, али Рома-Германай захиргаа-эрхэзүйн тогтолсоое болобоһоронгуй болгоһон, шүүхэ засаглалай үндэһэ болоһон Наполеоной кодекс гү, али Франциин анханай эрхэтэнэй хуулиие болобоһоруулһан гаргаһанаараа дурсагдадаг болоод одоо хүрэтэр хуулинуудай үзэл һанаа амида, хүсэн түгэлдэр мүрдэгдэжэ байдаг юм.

Харисангуй дулаан үбэл зүбхэн Дани, Шведиин эрэг оршом хүлдэхэ ба хобор тохёолдолд, жэшээлбэл 1942 ондо тэнгис бүтэн, 1987 ондо 96%-нь хүлдэһэн болоно.

Алибаа сэдьхэгшэ шэнжэлэгшэ байхые дээдын габьяанда тоосодог боло Локк философиин либерализм, танин мэдэхын онолой эмпиризмын үндэһэлэгшэ болон мүнхэрһэн юм. Иимэдээшье тэрэ сэдьхэл шудалалай хүгжэлдэ мүн баһа түлхисэ асарһан байдаг.

Түүные 18-тайда эхэ наһа баража, эсэгынхэ бэе доройтожо эхилбэ. Уатт Лондон руу хэмжэхэ багажа хэрэгһэл хэжэ һурахаар нэгэ жэлын хугасаатай ябажа ерээд Глазгодо багажа хэрэгсэл хэхэ бизнесээ байгуулахые зорибо. Гэбшье тэрээр дадалгын долоон жэлын хугасаагаа дүүргээгүй байһан ушарһаа хэдыгээр Шотландта тоогой ухаан багажа хэрэгсэл хэдэг өөр хүн байгаагүй болобошье Глазгогой алхашадай холбоо (алха хэрэглэдэг бүхы гар уршуудын нэгэдхэһэн) түүнэй үргэдэлые хүлээжэ абаагүй.
Һанс Кристиан Андерсен (даняар Hans Christian Andersen; 2.4.1805, Оденсе, ‒ 4.8.1875, Копенһаген), Даниин зохёолшо. Cабхишанай хүбүүн. Бага наһанһаан зүжэг бэшэбэ. 1819 ондо Копенһагенда тэрэнэй удха зохёолой туршалганууд театрын хүтэлбэриин анхаралые татаба. 1826‒27 оной хэдэн шүлэгүүдынь хэблэгдэжэ гараба. Андерсен оюутан болоод, «Һольмен-һубагһаа Амагер аралай зүүн хушуу болотор ябагаар аялха» (1829) гэһэн номые бэшэбэ. «Һүүдэрэй зурагууд» (1831) болон «Агнета Луусад хоёр» (1834) нэрэтэй номдонь Андерсенэй ерээдүйн онтохонуудай үрэнүүд элирүүлэгдэнэ. «Импровизатор» (1835) ба «Зүбхэн скрипкашан» (1837) гэһэн романуудтань Андерсен романтизмда жиирэйхи зүүдэлэгшэ шүлэгшэ болон бүдүүлиг шэрүүн зантай ниигэм хоорондын мүргэлдөөн элирхылнэ. 1835‒1837 оной хоорондо Андерсен «Үхибүүдтэ зорюулhан онтохонуудай» гурбан суглуулгые хэблэжэ гаргаба, энэнь дотор «Горох дээрэ принцесса» (Prinsessen paa Ærten), «Луусад охин» (Den lille havfrue), «Хаанай шэнэ хубсаһан» (Kejserens nye Klæder) гэхэ мэтэ. Андерсеней эгээн һайн онтохонуудай тоодо «Эрэлхэг туулган сэрэг» (Den standhaftige tinsoldat, 1838), «Алтан гургалдай» (Nattergalen, 1843), «Нугаһанай муухай дэгдээхэй» (Den grimme ælling, 1843), «Саһан хатан» (Snedronningen, 1844), «Зуруултай басаган» (Den lille Pige med Svovlstikkerne, 1845), «Һүүдэр» (Skyggen, 1847), «Эжы» (Historien om en moder, 1848). Андерсен бага туужын дархан байгаа. Тэрэнэй «Мулат» (1840) гэһэн зүжэг хүнэй расын тэгшэ бэшэ байдалда эсэргүү зорюулагдана. «Шүлэгшын базаар» (1842) аялгын тоймой ном бол ‒ «Минии ами наһанай онтохон» (1846) өөрын намтарай түрүүшын хэлбэри юм. «Хоёр баронессанар» (1‒3 боти, 1849) романда Андерсен өөрынгөө гүрэнэй феодалтай үнгэрһэн сагые шүүмжэлнэ. Дэлхэйн удха зохёолой түүхэдэ Андерсен романтизм ба реализм, хошон ба зүгнэл, ирони ба сатира хамтадхадаг абьяастай онтохоншоноор баталаа һэн. 1918—1986 оной хоорондо СССР-дэ эгээн ехээр хэблэгдэһэн хари зохёолшо байгаа: 515 хэблэлэй ниитэ эрьелтэ 97,119 сая ном.

Ушар ухаан (цадма (түбэдөөр ཚད་མ་ буюу логика Загбар:Lang-grc), зүб шалтагаан ба үндэһэлэлтэй дүгэнэлтын заршимуудын албанай зохёон байгуулалтай һудалгаа юм. Эхэндээ компьютерай шэнжэлхэ ухаан ба тоогой ухаанай, гүн ухаанай һургуултуудта ушар ухааные оюуной ажалалгаануудта хэрэглэдэг. Тэрэ төөригдэлүүд байха ба түрэлүүд хүсэнтэй байха утгуудай юрэнхы хэлбэрүүдые шалгана. Гүн ухаан зарим албанай хэлэнэй дотор үндэһэлэлтэй дүгэнэлтүүдэй һудалгаа байна. Ушар ухаанай һудалгаае тоогой ухаанай ёһо һуртахуун ирагуу найрагай хэһэгүүдтэ ехэд хэрэглэдэг. Эртын Греци, Римэй, Энэдхэгэй эрхэншэлүүдтэ маргаанай ушар ухаанай һудалгаанууд байһан. Тэрэ баһа дүрэмэй ном ба элтгэхэ урлагые багтааһан зүйлэ тогтолой жирэй һудалгаае һонгодог. Аристотелиин дүрэмээр гүн ухаанда бататай байра һуури эзлүүлһэн. Ушар ухааные үргэлжэ хоёр хэһэгтэ нэгдэгэн дүгнэжэ шалтагаан руу хубаадаг.

Манжын ноёрхолой үедэ феодалой мүлжэлиг шэрүүдһэниинь манжа улас Энхэ Амгалан хаанай үеһөө сэсэглэн мандажа Тэнгэриие тэтгэгшэ хаанай үе хүрэтэр үргэлжэлһэн юм. манжын түримхэйлэгшэд, Монголой шара хара феодалые түшин, хүдэлмэршэн арад, албат, хамжалгын эрхэгүй байдалые уридынхаһаань бүри хүндэрүүлһэн бэлэй.
Теэд үлэг гүрбэл «аймшагтай гүрбэл» гэһэн удхатай болобошье һаа, үлэг гүрбэлнүүд гүрбэл бэшэл. Анха Англиин палеонтолог Ричард Оуэн 1842 ондо үлэг гүрбэлнүүдэй аймшагтай түрэхые бэшэ харин абарга томо бэеэ элирхылжэ иигэжэ нэрэлжэ байгаа.

Росси болон Шведтэ хандагайн һүниие бага зэргэ хэрэглэдэг. Элжэг болон адуунай һаам (һүн) эгээн бага тоһолигтой бол харин Далайн хабанай һүн 50%-һаа дээшэ тоһолигтой байдаг байна.

Парисынь дэлхэйн хамагай олон туристнууд татадаг газар болоод жэлдэ 30 тухай сая хүн ерэдэг. Хото доторонь олон алдартай газарнуудтай болоод энэһээ гадна дэлхэйдэ алдартай институцинууд, паркууд байдаг.

Тиимэшье тус хото Ехэ Польшо гэһэн түүхын бүһэ нютагай шухала засаг захиргаанай ба түүхын түб хэбээр байна. Харин XIX зуунда (1815—1919) тус хото прусс хаан титимэй Ехэ Познань гүнлигэй ниислэл байгаад, 1870 оной һүүлдэ — Германиин эзэнтэ гүрэнэй Позен можын ниислэл. 1918—1919 ондо болоһон Познаниин буһалгаанай үрэ дүндэ Познань Хоёрдугаар Польшо Уласай бүридэлдэ оролсобо. 1939 оной 9 һарын 10-да герман сэрэгүүд хотые эзэлжэ Райхда нэмэжэ оруулба. 1944 оной 5 һарын 29-дэ англи-америкын авиациин добтолгын үедэ хото ехээр гэмтэбэ.

Энэл үедөө өөрөө шүлэгүүдые бэшэжэ туршадаг болобо. Арбан табан наһатайдаа Цырен Галанов түрүүшынгээ шүлэгые «Залуу наһанай дуун» гэжэ номдо хэблүүлбэ. Удангүй залуу зохёолшо шүлэг бэшэхэеэ болибошье, прозынгоо номууд соо поэзиин халуун охи үлөөһэн байдаг гэжэ тэмдэглэлтэй. Цырен Галановай түрүүшын рассказууд 1957 ондо «Эсэгын хүбүүн» гэжэ нэрэтэйгээр Буряадай номой хэблэлдэ гаргагдаба. 1960 ондо «Харгы» гэжэ хоёрдохи ном гараа. Цырен Галанов хамтадаа хорёод ном ород, буряад хэлэн дээрэ хэблүүлэнхэй. Эдээнэйнь дунда «Хун шубуун» гэжэ 1975 ондо гараһан роман онсо һуури эзэлнэ. Мүн «Рэгзэмаа», «Мүнхэ хабар», «Дулмаадай», «Тайгын эзэн», «Саран-Хүхы» гэжэ мүнөө үеын байдалда зорюулагдаһан повестьнууд Цырен Галановай зохёохы ажалай шатанууд боложо үгэһэн байна. 2002 ондо «Мүнхэ зула» гэһэн шэлэгдэмэл зохёолой ном гараа. Энэ ном соогоо эгээл эрхим зохёолнуудаа бүридхэжэ, үргэн уншагшадтаа дурадхаа.

Мүнгэн (латаар Argentum үгэһээ 'Ag' гэжэ тэмдэглэгдэдэг) — гилагар сагаан үнэтэ металл юм. Атомай дугаар 47. Байгаалиин мүнгэн алтан болон бусад металлуудай шудхамал буюу минераллуудта (жээшэнь аргентит ба хлораргирит) оршодог.

Тяньаньмэнь талмай (天安門廣場 – « Tiān'ānmén Guǎngchǎng », Тэнгэриин Энхын Үүдэнэй талмай) — XX зуун хүрэтэр дэлхэйн хамагай ехэ талмай байһан БНХАУ-ай Бээжин ниислэл хотын түб талмай юм. Энэ талмайн дэбисхэр газарынь 440 мян. кв. м. (880 х 500 метр). Тяньаньмэнь талмайда 1989 ондо болоһон алалга уламһаа бүхы дэлхэйдэ алдартай.

Һүн (ᠰᠦᠨ) — эмэ һүн тэжээлтэн (хүхэтэн) амитанай хүхэнэй булшархайһаа илгардаг тэжээллиг шэнгэн. Хүхэтэн амитадай эмэгшынхинь һүн илгаруулха энэ шадабаринь тэдэниие хүхэтэн амитан гэһэн тодорхойлогшо шэнжэнүүдэй нэгэн юм. Нарайхан түл амитад үндэһэн хүнэһэн тэжээлээ эдижэ шуртал һүниинь тэжээлэй гол эхэ үүсэбэри байдаг. Түрэһэнэй дараа дэлэгнэхи һүниие уураг гэдэг. Уурагынь эхэ амитанай эсэргүү бэетые нарай үрэ түлдөө дамжуулагша һүн юм. Энэнь эхэ, нарайхан хоёр түрэл бүриин үбшэнэй халдабари абаха аюлые багадхадаг.
Тайваниин ниислэл хотоор тус хото түргэн хүгжэлэй ба эдэй засагай гайхамшагай түб болоо. 2007 оной байдалаар Тайбэйн нэрын ДНБ 160 тэрбум доллар оршом болоод, бүхы бөөгнэрэлэй ДНБ — оройлсойгоор 260 тэрбум доллар. Нэгэ хүндэ ДНБ хадаа 48 400$ болоод, Азида 65 453$ ДНБ-тэй Токио һүүлдэ хоердохи.

Британиин эзэнтэ гүрэн (англяар British Empire), хүн түрэлхитэнэй түүхэдэ эгээн томо гүрэнүүдэй нэгэн болон дэлхэйн бүхы эхэ газарнуудта өөрын эзэмшэлтэй түүхын ганса улас байна. Нэгэдэһэн Хаанта Уласынь XX зуунай 30-аад ондо нютаг дэбисхэрэй хэмжээгээрээ дэлхэйн хуурай эхэ газарай дүрбэнэй нэгые гү, али 41,2 сая км² талмайтай байгаа. Эзэнтэ гүрэнэй хүн зониинь 480 сая гү, али дэлхэйн хүн зоной мүн дүрбэнэй нэгэ боложо байгаа.

Олон алдартай философууд, гүн ухаантануудай дунда саг хугасаанай тухай хоёр илгаатай үзэл баримталал байдаг. Нэгэниинь “саг хугасаа бол оршолон юртэмсын бүтэсын үндэһэн хэһэг болоод бэе дааһан зүйл юм”. Исаак Ньютон энэ үзэлтэй һанал ниилэдэг байһан болоод заримдаа “Ньютоной саг хугасаа” гэжэ нэрэлдэг байгаа. Үүнэй эсэргүү үзэл һанаань “саг хугасаа бол ямар нэгэн үйлэ ябадал, объектһоо хамааралтай зүйл бэшэ, ямар нэгэн зүйлын урасхал баһа бэшэ болоод харин үйлэ ябадалые жэшэжэ харисуулжа дэһэ дараалалда оруулжа байдаг хүнэй оюун ухаан сэдьхэхын бүтэсэ (оронзай ба тоо дугаартай хамта) юм” гэһэн байдаг. Готтфрид Лайбниц ба Иммануил Кантын энэ хоёрдохи үзэл һанаанай дагуу саг хугасаа бол ямар нэгэн үйлэ ябадал бэшэ мүн ямар нэгэн зүйл бэшэ, тиимэһээ энэнь хэмжэжэ болохогүй, аялжа болохогүй зүйл юм.

Германи улас «газар нютаг» гэжэ удхатай германяар Länder гэжэ нэрэтэй холбооной 16 можоһоо бүридэнэ. Тус бүридөө үндэһэн хуулита, өөртөө засаха эрхэтэй тула заримдаа можо улас гэжэ баһа нэрлэдэг. Эдэһээ Бавари, Саксони, Тюринги гурбаниинь албан ёһоор "сүлөөтэ улас" гэгдэдэг аад, Берлин, Бремен, Һамбург гурбан хотонь можын зэргэлэлтэй болоһон тула хото улас гэжэ хэлэгдэдэг.

Хэрээһэтэнэй анханай аян 1095 ондо эхилһэн юм. 1095 оной 3 һарада Византиин эзэн хаан I Алексей Комнин элшэ Пьяченца хотын епископ Ромада ерэжэ Папатай уулзан Византиин эзэнтэ уласта аюул занал ушаруулжа байгаа Сельджук түрэгүүдһөө хамгаалхые гуйба. Римэй Папа II Урбан энэнииень наашатай хүлеэн абажа жэлэй дараа гэхэдэ бүхыл Христосой шажантануудта хандан Туркуудта эсэргүү дайнда хамтаран тэмсэхые уряалан, Клемонтын зүблэгөөн гэгшые зохёоһон байгуулжа «Арюун дайн» гээн нэрлэжэ дайнда оролсохонь арюун үйлэ хэрэг хээд дайн наһа эсэслэбэһээ хилэнсэ нүгэлынь һаадгүй арилна гээн айлдаһан гэдэг.

Одон орон шудалал буюу Астрономи — сансара дахи бэетүүд (одонууд, гараг, юртэмсэ г.м.) ба дэлхэйн агаар мандалһаа гадна ябагдаха үзэгдэлые шудалдаг шэнжэлхэ ухаан юм. Астрономи гэдэгэнь шууд утгаараа "ододын хуули" гэһэн удхатай ба грек хэлэнэй αστρονομία, астрономиа (άστρον - астрон, "одон" ; νόμος - номос, "нэрлэлтэйн хуули") гэдэгһээ гаралтай.
Ехэ нуурнууд ба Миссисипи мүрэн ниилэдэг сэгтэ бии боложо, зуун жэлэй дундаһаа түргэн дэбжэһэн Чикаго 1837 ондо хото болобо. Мүнөөдэрэй Чикаго хадаа эдэй засагай, наймаанай, ажаүйлэдбэриин, эрдэм ухаанай, аласай холбооной, тээбэриин түб юм. О'Хара улас хороондын ниидэхэ буудалынь дэлхэйн хоёрдохи хүсэн шадалтай болоод, АНУ-гай эгээн олон замтай холбоогдоһон юм. 2012 ондо Чикаго глобализаци ба дэлхэйн хотын сүлжээнһээ (GaWC) альфа хотоор тэмдэглэжэ, 2014 ондо дэлхэйн хотонуудай дунда долодохи һуури эзэлбэ. 2012 ондо Чикаго 57 100 000 000 доллар хотын ниитэ бүтэгдэхүүниие (GMP) үзүүлээд, Нью-Йорк, Лос-Анджелес бөөгнэрэлэй һүүлдэ Америкын гурбадахи хото болобо.

Грек хэлые тэмдэглэхэдэ Грек сагаан толгойе ашаглана. лата сагаан толгойһоо (уг сагаан толгойһоо бусад хэлэнэй сагаан толгой бии болоһон) грек сагаан толгой гаралтай. Мүн маша олон сагаан толгой болон үгэнүүд грек хэлэнһээ гаралтай байдаг. Тэрэнэй нэгэ кирилл сагаан толгой юм. Грек хэлээр ниитэ 15 сая хүн ярилсадаг.

Хүдөө ажахын болон мал амитаны биологиин түрэл зүйлэй тараалга дахи генетикын элэгдэл гэдэгынь генетикын түрэл зүйл үгы болохые хэлэнэ. Эндэ тодорхой хуби ген үгы болохо, тодорхой генүүдэй зохилдуулга үгы болохые гү, али тухайлбал оршондоо дадажа зохисожо бии болоһон гаршуулһан амитадай үүлдэрнүүд, тухайн байгаалидаа дадажа зохисожо бай болоһон ургамалнуудые нэрлэжэ болоно. Генетикын элэгдэл гэдэг нэрэ томьёонь ябасуу хүреэндэ ашаглагдаха болоод эндэ жэшээлбэл генүүдиэй гү, али аллельнуудай алдагдал, эс бүгһөө арай үргэн хүреэндэ түрэл гү, али бүри зүйлэй алдагдалые ойлгожо болоно. Ургамалай генетикын элэгдэлэй арад бай томо нүлөөлхэ хүсэн зүйлнүүдынь түрэл зүйлые хубилалха, газарай сэбэрлэлгэ, зүйлнүүдэй хэт ехэ таряалалга, ургамалай тоо хэмжээнэй дарамта, хүреэлэн бай оршоной тогтуурита байдал алдагдаха, хэт ехэ бэлшээриин талмайе бии болгохо бодолго болон хүдөө ажахын системэнүүдэй хубилалта зэргэ байдаг.

Шэмээшэгүүдэй үмэдхэлдэ урда ородуудай хубсаһанай шэнжэ (һубад зүүдхэлнүүд,гэзэгын шэмэг, үлеэмэл монсогууд, сэсэгээр (амиды ба хэмэл), шубуудай үдөөр (һоно нугаһанай) хэгдэһэн гоёолтонууд ороно. Байгал шадарай хуушан гуримтанай хубсаһанда украин ба белорус зонһоо абтаһан түхэл олдомоор. Харин буряадуудһаа гадар хубсаһанай зарим зүйлнүүдые абаа: даха, ангай арһан малгай (малахай), годон гутал, пэнии. Заапан, халаад, арһан дэгэлнүүдэй эсхэбэри ород хубсаһанай хэлбэри абанхай.

Байгалай баруун эрьеын шэмээшэгүүдэй тон дуратай гоёолтонь гэхэдэ –басагадай ба эхэнэрнүүдэй – үнгэтэ монсогууд ба хуба хоолойбшонууд һэн. Һүүлшын гоёолтые – «янтари» гэжэ нэрлэдэг. Һайндэрнүүдтэ басагад хоолойдоо 3-8 дабхар хубануудые зүүдэг байгаа. Тэрэ хубануудые урдань Польшоһоо сүлүүлхэдээ ба Прибалтикаһаа асарһан. Байгалай үмэнэхи шэмээшэгүүдтэ хуба зүүдхэлынь эм домшье, һахюуһаншье болодог һэн. Уһан соо йодой бага байһан ушарһаа олон хүнүүд хоолойн хабдараар үбдэдэг, тиимэһээ эхэнэрнүүд хүгшэртэрөө самса дороо хуба хоолойбшо хэды дабхараар зүүгээд ябадаг байгаа. Һужуурай булшархайн сошожо ядараабал, хубаяа талхан болотор нюдэжэ, уудаг байһан. Наһажаал шэмээшэг эхэнэрнүүдэй хуба ехээр хэрэглэдэг байһые Дээдэ-Үдын ба Хяагтын хүпеэсүүд һайн мэдэдэг һэн.
Хүдөө ажахын нэгэ хэһэгынь хизгаарлагдамал нөөсэ бололсоо бүхы бишыхан хэмжээнэй газар ашаглан зүбхэн үрхынгөө хүнэһэнэй хэрэгсээе хангадаг үрхын фермер бол нүгөө хэһэг эршэмжэһэн хүдөө ажахы гэхэ мэтын аралжаанай шэглэлийн ажаүйлдэбэрижэһэн хүдөө ажахы байдаг. Энэ түрэлэй ажахынь үргэн уудам газар, талмай ашаглажа гү, али олон тооной үндэр ашаг шэмтэ мал амитан үсхэн үрэжүүлжэ мүн үндэр нюруугай механизацилга ашагладаг. Иимэ үйлэ ажаллалгануудынь юрэнхыдөө эсэсэй бүтээгдэхүүнһөө гү, али түүхэй эд, дайбари бүтээгдэхүүнһөө эгээн ехэ оролго олохо зорилготой байдаг.

Cummings JL, Frank JC, Cherry D, Kohatsu ND, Kemp B, Hewett L, Mittman B (2002). «Guidelines for managing Alzheimer's disease: Part I. Assessment». American Family Physician 65 (11): 2263–2272. PMID 12074525.

1733 ондо Джон Кей нэхэмэлэй машинын нэгэ хэһэг болохо холхигшые («челнокые») һайжаруулан ниидэдэг холхигшые бии болгоһоноор нэхэмэлэй машинын хурдан шангаар ехэдхэһэн байна. Иимэ нэхэмэл бүтээгдэхүүнэй үйлэдбэрилэл нэмэгдэхын хэрээр хуушанай ээрүүл ашаглаһан ээрэмэлэй үйлэдбэрилэлынь хэрэгсээе хангажа диилэхэгүй болобо. 1764 ондо Джеймс Харгривс «Ээрэгшэ Дженни» машиные зохёон бүтээһэниинь нэгэ доро 8 ээрүүлэндэ утаһан ээрэхэ шадабаритай (хожом һайжаруулан 16 болгоһон), олон тэнхэлэгтэ машина байгаа.

1453 ондо туркуудһаа эзэлһэн тиигэд Истанбулда ондоо нэрэ үгэгдэһэн. 1453—1918 ондо Османай эзэнтэ гүрэнэй ниислэл, 1923 оной 10 һара хүрэтэр — Турк уласай ниислэл. Византиин сагай эзэн хаашуулай ордонуудай, Валента акведугай, хотын хэрэмэй, газар доорохи цистернууд болон шүтэлгын байрануудай һандархай барилгууд бүтэн үлэнэ. Византиин үеын шүтэлгын байранууд лалын сүмээр шэнэлжэ хэгдэһэн байна: Гэгээн Иринын церковь (6 зуун, 6 ба 8 зуунда һандаргаһан, һэргээн бодхооһон), Гэгээн Софиин томо церковь, Гэгээн Феодорой церковь (Килисе-Джами, 11 зуунай 2 хахад, 14 зуунай дойбод зурагууд), Хора монастыриин церковь (Кахрие-джами, 13 зуунай эсэс — 14 зуунай эхин, 14 зуунай эхинэй дойбод зурагууд), гэхэ мэтэ.

50 можо уласынь хэмжээ, хүн зон, сагай уулирал, эдэй засаг, түүхэ, һонирхолой хубид янза бүри. 50 можо уласай засагай газарнуудшье мүн өөр хоорондоо илгаатай. Ушарынь тэдэ улас түрэ, ниигэм, эдэй засагай асуудалда янза бүри хандадаг, тиимэһээшье можонуудые “арадшалалай лаборатори” гэжэ нэрлэдэг. Гэхыдээ тэдэ тодорхой зарим үндэһэн бүтэсын хубида адлихан. Бэе даанги можо уласууд бүгэдэ сенат болон танхимтай бүгэдэ найрамдаха бүтэсын засаглалтай (гансахан онсо можо нэгэ бии. Энэнь 49 Сенаторһаа бүридэһэн хуули тогтоохо нэгэ байгуулгатай Небраска юм). Бүгэдэ амбан захирагша түрүүтлэгшэтэй гүйсэдхэхэ һалбаринууд болон бэе даанги шүүхын тогтолсоотой. Можо улас бүри өөрын үндэһэн хуулитай. Гэхыдээ бүгэдэ Холбооной уласай хуулиие хүндэлхэ ёһотой болоод бусад можо уласай хуулида хүндэлэнһөө оролсоһон хуули гаргажа болохогүй (жэшээнь: али нэгэ можо уласай хууляар гэр бүлэ сусалуулһан хүн бусад можын хуулиин ёһoop баһа тиимэ байна). Тэрэ хото болон орон нютагай засаг захиргаан можо уласайхи үндэһэн хуулида зохисоһон хуули тогтоомжо гаргана.

1966 ондо Буряадай академическэ театрай тайзан дээрэ Цырен Галановай «Жаргал», 1970 ондо «Намарай гурбан үдэр» гэжэ зүжэгүүдынь табигдаһан байна.
Frank, David. J. B. McLachlan: A Biography - the Story of a Legendary Labour Leader and the Cape Breton Coal Miners. Toronto: Lorimer, 1999. 592 pp.

Республикын Верховно Соведэй Президиумэй Хүндэлэлэй грамотаар, «Хани барисаанай» орденоор, Агван Доржиевай нэрэмжэтэ медаляар шагнагданхай. «Буряадай АССР-эй соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ», Буряадай арадай уран зохёолшо гэһэн хүндэтэ нэрэ зэргэтэй. 1960 ондо СССР-эй Уран зохёолшодой холбооной гэшүүн боложо абтаһан байна. Буряад Уласай Гүрэнэй шангай лауреат.

«Лагос» гэһэн нэрэ XV зуунай һүүлдэ эрьедэ буужа богоол наймаанай түб үүсхэһэн португалшуудай үгэһэн байгаа. 1914—60 оной хоорондо Лагос Ехэ Британиин Нигери колониин засаг захиргаанай түб. 1960—92 оной хоорондо Нигериин ниислэл.

францяар Pékin, ородоор Пекин, англяар Peking гэхэ мэтэ адлихан 北京 гэжэ бэшэдэгшье урда нютагай аялгууда тулгуурилһан ДИУ-ын үедэ (1912 он) зохёогдоһон галигһаа тухайн хэлэндэ анха ороһоноороо үлэжэ хосорһон хэлбэри юм.

По́знань (польшоор Poznań [ˈpɔznaɲ], германяар Posen) — баруун Польшын түб хэһэгтэ Варта мүрэнэй эрье дээрэ байрладаг хото, Ехэ Польшо можын засаг захиргаанай түб. Хүн зоной талаар Польшын табадахи томо хото мүн (2016 оной байдалаар 542 348 ажаһуугшадтай)

Нобелиин шагнал (шведээр Nobelpriset, англяар Nobel Prize) гээшэ швед инженер ба химик Альфред Бернард Нобелиин нэрэмжэтэ шагнал. Тус шагналые физикэ, хими, ангааха ухаан, эдэй засаг, удха зохёол (1969 онһоо), энхэ тайбан гэһэн һалбаринуудта жэл бүри олгодог байна (1901 онһоо хойшо). Нобелиин шагналтадые Стокгольмдохи Швециин Хаанай Эрдэм Ухаанай Академиин (физикэ, хими, эдэй засаг), Хаанай Каролинска ангааха ухаанай ба хирургиин институдай (физиологи ба ангааха ухаан) ба Швециин академиин (удха зохёол) һунгана; Норвегидохи парламентын Нобелиин комитет Нобелиин энхэ тайбанай шагналнуудые үгэнэ. Нобелиин шагналда хоёр дахин гү, али наһа бараһанай һүүлдэ хүртэжэ болоногүй.

Суецэй һубаг 1869 ондо хэгдэхэһээ 200 гаран жэлэй үмэнэ Кейптаун Зүүн Африка, Энэдхэг, зүүн Ази руу ябажа байһан Голландын уһан онгосонуудай хангамжын бааза боложо анха байгуулагдаба. 1652 оной 4 һарын 6-нда Ян ван Рибэк ерэһэнээр Африкын түрүүшын Европын һуурин газар болобо. Кейптаун түргэн хугасаада Һайн Найдалай хушуу дээрэхи түрүүшын Европын харуулай бааза гэһэн үүргэһөөн гаража, томо хэмжээнэй хото болоһон байна. Йоханнесбург хото тэлэжэ үргэжэхын үмэнэ Кейптаун Урда Африкын эгээн томо хото байгаа.

Баруун Вирджининь байгаалиин һайхан, түүхын ажа холбогдолтой модон бэлэдхэл, нүүрһэн олборилолтын һалбаринууд, хүнды хүдэлмэриин түүхээрээ алдартай. Тэрэ санаар гулгаха, салаар аялха, хаданда абирха, агыгаар аялха, загаһашалха, ябган аялха, ууланда дугыгаар аялха, ан хэхэ зэргэ сүлөөтэ сагай үйлэ ажаллалгаагаар нэрэтэй юм.

Висконсин (англяар Wisconsin) — Америкын Нэгэдэһэн Уласай түб хойто хэһэгтэ оршохо нэгэ можо улас юм. Тус можо уласынь табан Ехэ нуурнуудай хоёроор хүреэлэгдэһэн болоод АНУ-ай Иллинойс, Айова, Мичиган, Миннесота можо уласуудтай хилэлдэг. Висконсиной ниислэлынь Мэдисон хото болоод эгээн томо хотонь Милуоки юм.
Энэ бүхэ хашан ааша, гүн алмайралын саана гайхамшагтай дээдэ оюун, һуута ухаан байһан юм. Оюутан байхадаа Ньютон тэрэ үедэ заадаг байһан юрэдэй тоогой ухаанай хэмэжээ хизаарлалтанда бухимдан соо шэнэ түрэлэй тоосоологшо бүтээһэншье энэ тухайгаа 27 жэлэй дараа лэ бусадта хэлһэн ажа. Үүнтэй нэгэн адилаар тэрбээр спектроскопой үндэһые табиһан гайхалтай нээлтэ оптикын һалбарида хэһэншье энэ тухайгаа бусадта хэлэлгүй 30 жэл дарһан байдаг.

Оюун ухаанай Локкой онол ехэбшэлэн хэн, өөрөө оршон үеын үзэл баримталалай гарал үүсэлэй гэжэ узэдэг, хожом гүн ухаантнуудай ажалда ангилжа мэдэхэ Юм, Руссо болон Кант мэтэ байна. Локк ухамсарай таһаралтагүй дамжуулан өөрынгөө тодорхойлхо анханай хүн байгаа. Тэрэ түрөөлдэ оюун гэжэ tabula rasa баталан гэршэлһэн. Үмэнэдэ бии байһан ойлголто дээрэ һуурилһан Картезианай гүн ухаанда эсэргүү, тэрэ бидэ түрэлхи үзэлгүй, мэдэлгэ орондо зүбхэн мэдэрэмжэ ойлголто олоһон туршалгые тодорхойлжо байна гэжэ һанаалһан.

Колорадо можо улас (англяар State of Colorado) — Америкын Нэгэдэһэн Уласай Хабсагайта уулануудай бүһэдэ оршохо АНУ-ай можо улас. Колорадонь АНУ-ай Баруун болон Баруун Урда бүһэнүүдэй нэгэ хэһэг гэжэ тоосогдожо болоно. АНУ-ай Хүн зоной тоололгын тобшооной гаргаһан тоосоогоор тус можо уласай хүн зон 2007 ондо 4,861,515 байһаниинь 2000 оной АНУ-ай Хүн зоной тоололгоһоо хойшо 13.03% үдэһэн дүн юм. Денвер хотонь Колорадогой ниислэл ба эгээн олон хүн зонтой хот ажа һэн.

Дуйсбург (германяар Duisburg ['dyːsbʊə̯k]) — баруун Германиин тойрогой харьялалтай хото, Хойто Райн-Вестфали, Дюссельдорфын хажууда байрлана. Нэрэнь, «Рейнэй нүгөө эрьеын хото» гэжэ удхатай магад. 2011 ондо Дуйсбургын ажаһуугшадай тоо 487,5 мянган хүн .

20-р зууны эхээр Манжа Чин улас доройтож мөхөх болоһон завшаанаар Богд Гэгээн тэргүүтэй Ар Монголын ба бусад Монгол ноёд ударидан Манжын засаглалыг халж, 1911 оной 12 һарын 29-нд тусгаар тогтоносон Богд Хаант Монгол Уласые зарлав. Нийслэл Хүрээ, Улиастай, Ховд дахь амбан болон дарангуй цэргүүдийг 1911—1912 онуудад Монгол цэргүүд хөөж, Үбэр Монголые чөлөөлөх аян мордож Хаалган хүрэтэр давшсан ч, Хаант Орос, Хитад хоёр орны шахалтаас боложо, бусад Монголшуудаа нэгэдхэжэ чадаагүй. 1915 оной Хиагтын гэрээгээр Хаант Орос ба Хитадын шахалтаар Монгол уласые Хитадын бүрэлдэхүүн дэх автономит (өөртөө засах эрхт) улас болголоо. 1919 ондо Хитадын цэргийн эрхтэн Ар Монголой нийслэл Өргөөг эзэлж, өөртөө засах эрхийг устгав. Энэ хүнд нөхцөлд Монголой хубисхалчид Оросын улаан армийн дэмжлэгтэйгээр 1921 ондо эх орноо гадаадын дарангуйллаас чөлөөлж, тусгаар тогтонолоо сэргээн зарлалаа. Үүний дараа 1924 оной 11 һарын 26-нд анханай Үндэһэн хуулиа баталж тусгаар тогтонолоо тунхагласан юм. Монголой тусгаар тогтонол хэд хэдэн удаагийн шалгалт туулһан юм. 1939 ондо Японы түримхэйлэгчид Халхын голоор нэвтрэн орж ирж дайн өдөөсөн болоод ЗХУ-тай 1936 ондо байгуулһан Харилцан туслалцах протоколын ёһoop ЗХУ тусламж үзүүлж Г. К. Жуковоор ударидуулһан Шэбэр, Үбэр Байгал, Уралын цэргийн тойргийн дивизүүдээс бүрдсэн Монгол-Зөвлөлтийн арми байгуулж ялалт хийсэн.
Fraser, Dawn. Echoes from Labor's Wars: The Expanded Edition, Industrial Cape Breton in the 1920's, Echoes of World War One, Autobiography and Other Writings. Wreck Cove, N.S.: Breton Books, 1992. 177 pp.

Балтиин тэнгисэй уһанай дабһажалтань далайн уһанайхаһаа бага дабһажалтатай (далайн уһанай дабһажалта дундажаар 3,5 % гү, али 35 ‰) байдагань эхэ газарһаа ехэхэн хэмжээнэй сэнгэг уһан шудхадагтай холбоотой юм. Жэлдэ эхэ газарһаа, Балтиин тэнгисэй уһанай эзэлхүүнэй хориной нэгэтэй тэнцэхэ хэмжээнэй гү, али 500 км куб уһан шудхана. Тэнгисэй түб хэһэгтэ уһанай дабһажалта 6 — 8 ‰, харин гүн рүүгээ дабһажалтань нэмэгдэжэ, 40-70 м гүндэ 10-15 ‰ болоно.

хүн зоной 40 % нь Төвдийн Буддын шашины урсгал болох Шарын шашинг шүтдэг, 30 % нь шашингүй, 20 % нь Бөөгийн шашинтай, 6 % Христэд итгэгч, 4 % нь исламын шашинтан.

Сэнгэ мүрэн (түбэдөөр སེང་གེ།་གཙང་པོ - Сэнгэ цангпо) гү, али Инд мүрэн (самгардяар सिन्धु नदी Sindhu) үнэхөөрөө Пакистанай нютагаар урдажа, Арабын тэнгистэ шудхадаг томохон мүрэн юм. Ниитэ 1,165,000 км² талбай бүхы һаба газартай, жэлэй урьһасаараа дэлхэйн 21 дэхи томо мүрэн юм.

Ката́на (японоор 刀 (かたな)) — ута (урта) Японой уламжалалта һэлмэ (японоор 大刀 (たち), дайто:). Шэнэ Япон хэлээр «катана» гэжэ — энэ ямаршье элдэб юлдэ байна һэн юм. «刀» — Японоор уншахада (кунъёми) гарадаг, сино-японоор (онъёми)-то гарадаг байна. Япон хэлэндэ «刀» — иимээ үсгээр (ханзаар) матархай, нэгэ талаһаа хурса юлдэ тодорхойлхо болоно. Матархай, катанын барюул гонзогор шэнги ба катанын һүүл эхэ хурсатай тиимээ загбаритай катана байгаа юм. Иимээ ушараар катаниие хоёр гараараа барихада, катанаар хахалхада (хэршэхэдэ) ба хатхаха эхэ аятайхан, амархан байна.

Сиддха́ттха Гота́ма (пали) / Сиддха́ртха Гаута́ма (санскрит) түрэһэн, тэрэ Будда («гэгээрүүлһэн»), Самьяксамбудда («Үндэр Будда»), Татха́гата («Илажа Түгэс Нүгшэһэн»), Бхагаван («Бурхан»), Сугата («Тэгүүншэлэн ерэһэн»), Джина («түрүүлэгшэ»), Локаджьештха («хамаг дэлхэйдэ хүндэлэһэн») гэжэ нэрэтэй.

Рейн ба Рур мүрэнүүдэй ниилэдэг сэгтэ, Рурай ай һабын баруунда байрлана. Хотын нютаг дэбисхэрэй табанай дүрбэн хуби Рур голой али эрьедэ ба Рейнэй баруун эрьедэ байна. Дуйсбург хадаа — Европын эгээн томо мүрэнэй боомто мүн. Хойто зүгтэ Динслакен, зүүн зүгтэ — Оберһаузен ба Мюльһайм, урда зүгтэ — Ратинген ба Дюссельдорф, баруун зүгтэ Крефельд ба Мёрс хилэ нэгэтэй.

Һэрюун түби газарай уларилтай, дулаан зунтай ба дунда зэргын хүйтэн үбэлтэй. Эгээн дуулан һарань - 6 һара (+18…+20 °C), эгээн хүйтэн — 1 һара (−13…−14 °C). Үнэмлэхы (абсолютна) эгээн бага температура −44…−48 °C (1942 ондо Казаньда −46,8 °C хүрөө). Эгээн ехэ температура +37…+42 °C хүрэнэ.
Джон Локк (1632 оной 8 дугаар һарын 29 — 1704 оной 10 дугаар һарын 28), либерализм гүн ухаанай эсэгэ гэдэгээр үргэн мэдэдэг, Англиин гүн ухаантан, эмшэн. Гэгээрэлэй зуунай хамагай нүлөө бүхы сэдьхэгшэдэй нэгэн. Тэрэ бол Англиин гүн ухаантан, Гэгээрэл сэдьхэгшэд хамагай нүлөө бүхы нэгэ гэжэ үзэдэг эмшэ байһан юм. Фрэнсис Бэйкон уламжалалай дараа Британиин эмпирис эхинэй нэгэ гэжэ үзэдэг, тэрэ ниигэмэй хэрээнэй онолой адли шухала аша холбогдолтой юм. Тэрэнэй ажал ехэ танин мэдэхын, улас түрын гүн ухаанай хүгжэлдэ нүлөөлһэн байна. Тэрэнэй бүтээлнүүд болон Вольтер Руссо, олон Шотландай Гэгээрэлэй сэдьхэгшэд, тэрэшэлэн АНУ-ай хубисхалшад нүлөөлһэн байна. Һунгадаг республиканизм, тэрэнэй либерал онолой хуби нэмэри АНУ-ай Бэеэ даангиин тунхаглалда толилон харуулһан байна.

Можын нэрэ хойто Германиин Брауншвайг хотын нэрын англи болон франци оршуулгаһаа гаралтай. Брауншвайг Нэгэдэһэн Хаанта Уласай Ганноверай III Джорджын үбгэ дээдын нютаг юм.

Анханай агуу ехэ гүн ухаантан Сократ гүн ухаан боло амидаралай һонголто, үйлэ ажалалгаа болон сэтгэн бодохын зүб заршимые олохо зорилготой өөрыгөө шүүмжэлэлтэйгээр танин мэдэхэ үйлэ ябаса мүн гэжэ үзэжэ байба. Сократ асуулта-харюултын аргандаа өөрын алдаа болон юм мэдэхэгүй байгаагаа хүлээн зүбшөөрдэггүй зоной бэеэ тооһон бодолые бута сохихын тулда югөөдэлые ашиглаһан юм.

Хоёр хөрш орон болох Хитад ба ОХУ-ын хүн зонтой харьцуулахад маша өчүүхэн юм. Монголой хүн зоной ихэнх хувийг Монголшууд эзлэх болобошье Казах, Тува угсаатнууд цөөнх тоотой бии. 2000 оной тооллогоор Монголой хүн зоной өсөлтийг жилд 1,2 % гэжэ тооцож байна. Нийт хүн зоной 59 % нь 30-аас доош насны, үүнээс 27 % нь 14-өөс доош насныхан байна. Энэ харьцангуй залуу ба хурдацтай өсөж байгаа хүн ам нь бусад хөгжиж байгаа орнуудтай адли эдэй засагт нь хүндрэл учруулах боложоээ.

Бүгэдэ Найрамдаха Польшо Улас (польшоор Rzeczpospolita Polska) — Түб Европодо оршодог улас. Хойто талаараа Балтиин тэнгисээр хүрээлэгдэжэ, зүүн талаараа Ород (Калининград можо), Литва, Беларусь, Украйн, урда талаараа Словак, Чехи, баруун талаараа Германи гэхэ долоон уластай газараар хилэлдэг. Польшын ниитэ газар нютагни 312,679 км² болоод үүгээрээ дэлхэйдэ 70, Европодо 9 ороно. Хүн зониинь 38.5 сая гаруй болоод үүгээрээ дэлхэйдэ 34-да жагсадаг.

ИПСС-гиин уурал амисхалай загбаршалал, 1990—2100 оной хоорондо агаарай дундажа температура 1.1 — 6,4 °C нэмэгдэжэ болзошгүйе харуулжа байгаа болоод ерээдүйд агаар мандал руу сасагдаха хүлэмжын хиие хэр багадхахаһаа хамааран температурын дээдэ доодо хизгаариинь тодорхойлогдожо байгаа болоно. Хэдыгээр ехэнхи судалгаа, 2100 он хүрэтэр өөршэлэлтые голшолон анхааршье байгаа болобош, ерэхэ мянган жэлдэ, агаар мандал дахи хүлэмжын хиин агуулга одооныхоһоо нэмэгдэхэгүй тогтобортой байхад, дэлхэйн дулааралга, далайн уһанай түбшэн ехэдхээр байна гэжэ таамаглажа байна. Энэнь далайн уһанай дулаан багтаамжатай холбоотой юм.