Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Slovenii jagase 212 kundha (sloven.: občina), 11 niišpäi oma lidnan statusanke. Nene kundad ühtnedas 12 statistižhe regionha (slovenijaks regija).

Kodiš kävutadud päčid koval poltusel jagase kahteks tipaks: kanaližed päčid (gazoiden likundanke väges tehtud) da päčid gazoiden joudjan likundanke (kuupakakahad). Ezmäižikš mainitadud päčid erinedas vuivodan konfiguracijan mödhe: kanalidenke tehtud jäl'geti, sistem vastvalunke (suomen, Finnish counterflow system), kombiniruidud i tž.

Klimat om terav kontinentaline, mussonine pol'kuiv. Heinkun keskmäine lämuz om +27°C, vilukun — -3°C. Kaikiš madalamb homaitud lämuz om -18,1°C. Paneb sadegid 544 mm vodes. Kezal om vihmsezon, paneb 387 mm. Kuivsezonal (tal'vku-keväz'ku) paneb 19 mm kaikes pordos.

Eländpunktan aluz om pandud vl 1895 kuti raudtestancii sauvomha Vologd - Arhangel'sk raudted. Vl 1932 tal'vkun 10. päiväl radnikžilo sai lidnanvuiččen žilon statusad VCIK:an käskön mödhe.

Jumalanbembel', vai il'oi-kal'oi om atmosferine optine i meteorologine näguz, kudambad voib nähta, konz Päiväine (vai erašti Kudmaine) pidatab vihman vai sumegen vezitippuiden äjüt. Jumalanbembel' nägub kuti äimujuine bembel' vai ümbruz spektran mujuišpäi.

10 ezitajad mülüdas municipaližen ühtnikan Nevondkundha (ven. Совет муниципального образования). Valitihe heid järgenduseližen kerdan vl 2013 sügüz'kun 8. päiväl (koumanz' kucund). Heiden valdatusiden strok om nell' vot. Aleksei Murašov radab sen ezimehen. Varapämez' om hänele abhu.

Räzanin agjan Päkäskuz om vahvištadud vl 2005 kül'mkun 2. päiväl Agjan Duman ezitajil, om allekirjutadud gubernatoral sil-žo vodel kül'mkun 18. päiväl da om väges möhembaižiden vajehtusidenke. Se vajehti enččen Päkäskusen, kudamb oli vahvištadud vl 1998 redukun 28. päiväl.

Huan de Garai pani lidnan alusen tošti vl 1580, udessünduti sidä. Vspäi 1776 lidn tegihe uden Rio-de-la-Plat-varakunigadusen pälidnaks, edel sidä mülüi Peru-varakunigadushe.

Pöudon rajon om Leningradan agjan pohjoižpäivnouzmaine taho. Pind — 4 910 nellikkilometrad (seičemenz' sija agjas). Kavag'mecad oma enambuses.

Abramovan vepsänkeližed da venäkel'žed runod oma paindud 1980-ndel vodelpäi. 1994-ndel vodel ozutihe «Koumekümne koume»-runokogodust, ezmäine vepsänkeline čomamahtoine kirj. Abramovan runod oma kätud suomen, estin, mad'jaran kelihe da toižihe kelihe.

Klimat om letetazangišton kontinentaline kuiv. Lämuden köläidused oma lujad da teravad päivän da ön keskes, kezan (+25...+35°C) da tal'ven (-25...-35°C) keskes. Paneb 200-500 mm sadegid vodes. Letetorokad oleskeldas paksus.

Lidn sijadase Süganjogen oiktal randal tobjimalaz (udm.: Сюгы, Vätkanjogen hurapol'ne bassein), 150 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Om ümbärtud mecoil. Matkad Iževskhasai om 76 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 94 km R320-avtotedme (läbitab lidnad suvipäivnouzmas).

Regina Igorevna Dubovickaja (ven.: Регина Игоревна Дубовицкая; sünd. 31. tal'vku 1948, Šadrinsk, Kurganan agj, Venäman NFST, NSTÜ) om Venäman televizijan „Anšlag“-programan vedai da lehtezmez'. 1960-1980-nzil vozil radoi radiovedajan NSTÜ:n radios, kirjeižiden palakundas. Reginan kaik heimolaižed oma tedomehed.
Räzanin agjan üks'kodine parlament om Agjan Dum. Kaik rahvaz valičeb sen 36 ezitajad videks vodeks, heišpäi 9 ratas kaikenaigaižešti. Arkadii Fomin radab Agjan Duman ezimeheks vspäi 2010 kahtenden strokun.

Agjas om kaks'toštkümne lidnad da 22 lidnanvuittušt žilod. Ei ole toižid surid lidnoid. Vl 2015 kaik om 10 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.

Ižandusen päsarakod oma sauvondmaterialoiden tegimed (katuzmaterialad, asfal't), tekstil'tegimišt, sömtegimišt (linduidenfabrik i Rosrezerv:an lihategim), mugažo mebel'fabrik om olmas.

Rahvahad (enamba 0,5% vl 2010): venälaižed (83,2%), totarlaižed (4,4%), permin komilaižed (3,1%), baškiralaižed (1,2%), udmurtalaižed (0,8%), ukrainalaižed (0,6%); toižed — 1,2%, rahvahuden ozutandata — 4,5%.

Avraam Linkol'n (angl.: Abraham Lincoln ['eɪbrəhæm 'lɪŋkən]; sünd. 12. uhoku 1809, Hodženvill, Kentukki, AÜV — kol. 15. sulaku 1865, Vašington-lidn, Kolumbijan federaline ümbrik, AÜV) oli amerikalaine valdkundan šingotai, AÜV:oiden 16. prezident vn 1861 keväz'kuspäi rikondhasai (ezmäine riktud prezident). Hän oli ezmäižen prezidentan Tazovaldkundan partijaspäi.

1. Aigkirj (evr.: דִּבְרֵי הַיָּמִים א׳, grek.: Παραλειπομένων Α', lat.: I Paralipomenon, ven.: 1-я Паралипоменон) om 13. Vanhan Zavetan kirj.

Jakutan Vikipedii (ičeze nimituz: Сахалыы Бикипиэдьийэ) om joudai enciklopedii jakutan kelel, Vikipedijan jakutankel'ne jaguz kirilližen kirjamišton pohjal tobjimalaz.

Toižed sured eländpunktad oma Kommunar-lidn (21,7 tuh. rist. vl 2016), lidnanvuiččed Viric-žilo (12,5 tuh. rist. vl 2016), Siverskii-žilo (12,5 tuh. rist. vl 2016), mugažo Uz' Svet-žilo (5,6 tuh. rist. vl 2010).

Civiline lendimport (OLZ / ОЛК) sijadase lidnan pohjoižpäivnouzmas, 5 km keskusespäi. Toižen mail'man sodan aigan 7928 lendint oli oigetud päivlaskmha frontanpirdale AÜV:oišpäi necen lendimportan kal't lendliz-programan mödhe.

Vol'fram om levitadud londuses keskmäras, sidä ei voi löuta joudjas olendas. Puhtast vol'framad saiba ezmäižen kerdan vl 1783 ispanijalaižed himikad Elüar-vellesed.

Parlament om kaks'kodine. Üläkodi om Nacionaline Nevondkund (angl. National Council), mülüb 26 ühtnijad (heid valitas agjoiden suimil 6 vodeks). Alakodi, Nacionaline Suim (angl. National Assembly), mülüb 72 deputatad (heid kaik rahvaz valičeb 5 vodeks).

Sädihe 1938-des vodes jäl'ges nellän külän (Kondrat'jevon, Uden Süvärensun (se oli kaikiš suremb niišpäi), Vanhan Süvärensun da Tegimkülän) ühtištust.

Isfahan (farsi: اصفهان‎ Esfahān) om Iranan lidn-millioner da ühtennimižen agjan pälidn, sijadase 340 km suvhe Tehran-pälidnalpäi. Lidnan aglomeracii (3 793 101 rist. vn 2012 rahvahanlugemižen mödhe) otab koumant sijad Iranas ristitišton lugun mödhe.

Pind om 194 307 km², sidä kesken segoitadud da kavag'mecad ottas territorijan kaks' koumandest. Agjan päivnouzmaižed joged mülüdas Obinjogen (Jävaldmeren) basseinha, ned oma Iset', Tavd da Turanjogi. Agjan päivlaskmaižed joged mülüdas Kam-jogen (Kaspijan meren) basseinha, niišpäi Čusovaj da Ufanjogi oma znamasižed. Kaikiš surembad järved pindan mödhe oma Peliman Sumeg (32,2 km²) agjan pohjoižpäivnouzmas da Vagilin Sumeg (31,2 km²).
Ostaškov (ven.: Осташков) om Venäman lidn Tverin agjan lodehes. Se om Municipaližen «Ostaškov-lidnümbrik»-ühtnikan (edel 2017-nden voden semendkud — rajonan) administrativine keskuz.

Maim (ven.: сущик) om kuivatud päčiš pen' kala (tobjimalaz joršid, smolid, korehed vai pened ahvened). Kävutase vepsläižes da pohjoižvenälaižes keitandoiš.

Tualetvezi (franc.: Eau de toilette) om hajuveden kebn tip. Kompozicijan (efirvoiden) koncentracii — 4–10 %. Se om segoitadud spirtha 80-90%.

Tetraedr (amuižgrek.: τετρά-εδρον tetra-edron — «nell'tahknik») om kaikiš primitivižemb äitahknik, nell' koumesaumnikad oma sen tahkoikš. Toine nimi — koumesaumaine piramid. Kaik 4 tahkad, 4 ladvad da 6 kül'gad om tetraedral. Ku kaik tahkod oma tazočuraižed koumesaumnikad, ka tetraedr nimitase oiktaks, ühteks vides oiktas äitahknikaspäi.

Rajonan aluz om pandud vl 1927 elokun 1. päiväl Leningradan agjan Pöudon ümbrikho ühten aigan niiden sädandanke. Vl 1930 heinkun 23. päiväl heitihe ümbrikod, i siš aigaspäi rajon mülüb Leningradan agjaha kuti administrativine ühtnik. Vl 1955 rajonad ühtištuihe Ojatin rajonanke. Rajon om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 2006.

Klassižes mülükundas oliba Freddi Merkjuri da Džon Dikon mugažo; Merkjuri oli kaikiš tetabamb heišpäi. Hän ezini vlpäi 1970 vhesai 1991 (hänen surman voz' SIDS:aspäi); tähäsai-ki hän om üks' kaikiš znamasižembišpäi muzikantoišpäi mail'mas.

Jegor om sündnu vl 1994 Penz-lidnha, biznesmenoiden kanzha. Hänen čikoi — Polina, om mugažo pajatai; hän eläb da radab AÜV:oiš, i ezineb Polina Feit-psevdoniman al (angl.: Polina Faith); Jegor Krid äneti Polinanke ühten hänen pajoišpäi «Расстояния»-nimenke.

Lidn sijadase rajonan keskuses, seižub Vauktan meren suvipäivlaskmaižel randal, Vig-jogensun randoil, Šižn'-vezisonen da Vaugedmeren-Baltijanmeren veziten hural randpolel, 10 m keskkorktusel valdmeren pindan päl. Matkad Petroskoihesai om 304 km orhal suvhe, 372 km avtotedme. Lähembaine lidn om Kem', 49 km pohjoižhe.

Käskusenandai tobmuz om kaks'kodiine Nacionaline Suim (The National Assembly). Sen üläkodi om Senat (109 ristitud). Senatan ezitajid valitas relätivižen enambuden mažoritarižen sisteman mödhe (36 koumemandatišt ümbrikod, 1 om üks'mandatine). Senatan ezimez' valičese Senatan ezitajil. Suiman alakodi om Ezitajiden palat (360 ristitud). Alakodin ezitajid valitas üläkodin ezitajiden kartte. Kaikiden ezitajiden valdatusiden strok om 4 vot. Nügüd' centristad valdoitas (Nigerijan Rahvahaliž-Demokratine Partii, NRDP).

Kel' om Portugalijan, Brazilijan, Angolan, Mozambikan, Kabo Verden, San Tome da Prinsipin i Päivnouzmaižen Timoran valdkundkel'. Pagižijoiden lugu om läz 150-200 millionad ristituid, Brazilijas tobjimalaz.

Avaiduzsild, om saudud vozil 1979—1982. Om nimitadud lähižen irdan mödhe joudutadud fašistoišpäi vl 1942 Kantemirovk-raudtestancijan oiktastuseks Voronežan agjas. Sild om 312 m pitte (664 m pandusidenke-ližateidenke) da 31 m levette.

Vn 2010 25. päiväl semendkud Aleksandr "Deduška" Bikadorov koli, hän oli tetab karjalaine muzikant, üks' gruppan alusenpanijoišpäi. Muzikgrupp lühenzi aktivižut hänen surman jäl'ghe.
Viktor Mihailovič Gončarov (ven.: Виктор Михайлович Гончаров; sünd. 7. kül'mku 1920, Jekaterinodar, Kubanin da Mustmeren agj, Venäman NFST — kol. 13. semendku 2001, Moskv, Venäma) oli nevondkundaline i venälaine kirjutai, runokirjutai da pirdai. Suren Kodiman voinan toranik. Sai valdkundaližiden arvlahjoiden riven.

Nigerijan ma om jagadud 36 štatha (angl. state-sana znamoičeb «valdkund») da 1 federaližhe pälidnan territorijha (angl. Federal Capital Territory), kudambad iče alajagase 774 territorijha sijaližen ičeohjastusenke (Local Government Area, LGA). Vl 1960 vaiše 3 territorijad oli, niid sädihe etnižen da religijan tundusen pohjal, a aigan jokstes niid henozihe 36 štatha.

Lidn sijadase Tanalik-jogen randal (bašk.: Таналыҡ, Ural-jogen oiged ližajogi) da Suvižen Uralan Irendik-mägisel'gan pautkil, 500 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Ufahasai om 285 km lodeheze orhal vai 430 km avtotedme. Lähembaine lidn om Sibai 34 km pohjoižpäivnouzmha avtotedme.

Lidn sijadase ühtenzoittud dambal kontinentha Tombo (Tolebo)-sarel da Kalum-nemakol. Kaid nem' andase Atlantižele valdmerele edahaks, se om 36 km pitte. Kaik korktused oma 100 metrad penembad.

Nügüd'aigaižen eländpunktan aluz om pandud sirdanuzil mehil Astrahanin i Voronežan gubernijoišpäi kuti Nikol'skoje-külä vn 1866 elokus, ph. Mikoi-čudonsädajan mödhe. Vl 1893 raudte ühtenzoiti küläd Vladivostokanke. Vn 1898 3. päiväl sulakud külä sai lidnan statusad, nimitihe sidä Nikol'sk:aks. 20. voz'sadan augotišes ukrainalaižed sirdanuded oliba ristitišton enambuses. Vl 1926 udesnimitihe lidnad Nikol'sk-Ussuriiskijaks erištamha NSTÜ:n toižiš lidnoišpäi. Vozil 1935—1957 lidnan nimi oli Vorošilov, vspäi 1957 om nimitadud nügüdläižikš.

Düreran Al'brehtan nimel nimitadud rahvahidenkeskeine civiline «Nürnberg»-lendimport (NUE) sijadase 5 kilometras pohjoižhe lidnan keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid Evropan äjihe verhiže maihe, Saksanmadme, mugažo Turkanmaha.

Se om Man üks' kaikiš süvembiš järvišpäi (Baikalanke ühtes), mugoi-žo amuine ičeze augotižlibundal. Tanganjik om kahtenz' mail'man järviden keskes (Baikalan jäl'ghe) mülün mödhe — 18 900 kubišt kilometrad, dai süvüden mödhe — 1470 m. Järven randad sijadasoiš nelläs valdkundas: Tanzanii — päivnouzmaine rand, Zambii — järven suvine rand, KDT — päivlaskmaine rand täuzin, Burundi — järven pohjoižpäivnouzmaine rand.

Pervomaiskii rajon kogoneb kahtes sures palaspäi, kudambad sijadasoiš Päivlaskmaižen Dvinan i Lučosan randoidme lidnan suvipalas. Se om Vitebskan kaikiš tobjemb rajon. Ristitišt om läz 180 tuhad ristituid. Om tehtud vl 1940 heinkun 19. päiväl.

Dirbal (ičeze nimituz: djirbal) om üks' avstraližiš aborigenan kelišpäi. Sil pagištas Avstralijas; pagižijoiden lugu om 15-28 ristitud (mamankel').

Vepsän mec (ven.: Вепсский лес) om londuseline puišt Leningradan agjas. Pind om läz 189 100 gektarad. Om olmas istoriženke, kul'turiženke da londusenkaičijanke znamoičendanke.

Fil'm om kuvatadud vl 2003, om ezitadud vl 2008 kuti direct-to-video da om pästtud DVD-diskoihe kahtenke kelenke — anglijan kel' da venäkel'.
Viol vai al't (angl. da ital. viola, franc. alto, saks. Bratsche) om violiženvuitte soit, no vähäižel tobjemb, sikš se kulub madalambas registras.

Gippopotamad, krokodilad, vezilindud, rakanvuiččed, pökonjaugaližed mollüskad elädas järves. Kala om enamba 200 erikoid, sidä kesken 170 endemišt erikod. Kalad pütas sömižhe da tabatas oigendamha akvariumoihe.

«Meiden Venäma. Ozahuden munad» (ven.: Наша Russia. Яйца судьбы) om Venäman fil'm-komedii. Ezmäine ozutez Venämas oli vn 2010 21. päiväl vilukud.

16. voz'sadaspäi Kassel' oli kal'vinistoiden lidnaks kesked katoližid saksalaižid ruhtinazkundoid. Toižen mail'man sodan aigan vn 1943 22. da 23. päivän öl 569 britaništ lendint panihe mantazole lidnan keskusen ühesa kümnendest, 10 tuh. ristituid pölištuihe, 150 tuhad jäihe koditomikš. Lidnan keskuz om saudud 1950-nziden voziden stiliš.

Vspäi 1991 Nikolai Dekteröv radab rajonan da sen administracijan pämehen kudenden strokun jäl'geten. Kaik rahvaz valičeb rajonan pämest videks vodeks. 4 ohjandust da 4 komitetad alištudas rajonan administracijale.

Kazahan kel' (ičeze nimituz: қазақ тілі) om altaižen kel'kundan kel'. Kazahan kel' om Kazahstanan valdkundkel'. Pagižijoiden lugu — 10 mln ristituid.

Vanadii (V - vanadium latinan kelel) om 23nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om videnden gruppan laptalagruppas, tabluden nelländes periodas.

Mongolii (mong.: Монгол Улс, vanh mong.: ), nece om täuz' oficialine nimi, om mererandatoi valdkund Keskmäižes Azijas. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Ulanbatar.

Vol'fram (W - wolframium latinan kelel) om 74nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om kudenden gruppan laptalagruppas, tabluden kudendes periodas.

Avtobusad, kiruhavtobusad (PumaKatari-sistem) da funikulörad (Mi Teleférico «minun kabel'avto», 3 jonod, 10 km, 11 stancijad, 5 kabinad minutas) oma kundaližeks transportaks.

Eva om Toran, Biblijan da Koranan mödhe ezmäine naine. Adaman ak, kudamban Jumal oli tehnu Adaman kül'gespäi. Eva sai ičeze nimen Adamalpäi. Vanhan Zavetan sanutesen mödhe kü maniti händast, miše hän söiži hüvüden i pahuden tedon pun plodud.

Levedali tetaban ezimeletusen mödhe, «Tanganjik»-nimi libui «etanga janja»-virkehespäi. Se kändase kuti «täuz' kalad vezišt» bemba-heimon kelespäi, mugoižed ristitud elädas järven suvirandal.

Lesoto alajagase 10 ümbrikho (angl.: district). Ümbrikod jagase 80 valičemižümbrikho (angl.: constituency), ned — 129 sijaližhe nevondkundha (angl.: local community council).

Belgorod (ven.: Белгород) om lidn da lidnümbrik Venäman päivlaskmas. Se om Belgorodan agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn. Vspäi 2007 Belgorod om «sodahoštusen lidn»-arvnimenke.

Om naižiš koumanden kerdan. Federika Vinčenti om hänen nügüdläine ak, aktris. Mikelel viž lapsed oma olmas: Violante-tütär (kahtendes naindaspäi, sünd. 1976), Mikelanželo-poig (kahtendes naindaspäi, sünd. 1990), Marko Brenno-poig (kahtendes naindaspäi, sünd. 1991), Inigo-poig (sündnu naindata vl 1988) da Gabriele-poig (koumandes naindaspäi, sünd. 2006). Tütär jätktab tatan radod, radab aktrisan mugažo.
Lidnan istorine keskuz sijadase korktusil 5-7 metrad valdmeren pindan päl. Lidnan ümbrišton keskkorktuz om 43 metrad. Kaikiš korktemb čokkoim om Bellivju-kukkaz (101 m).

Avaran kel' (ičeze nimitused: авар мацӀ, магӀарул мацӀ) om nahiž-dagestanižen kel'kundan kel'. Avaran kel' om üks' Dagestanan Tazovaldkundan oficialižiš kelišpäi. Pagižijoiden lugu — 762 tuhad ristituid, heišpäi 715 tuh. elädas Venämas vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe.

Cink om levitadud londuses keskmäras, sidä ei voi löuta puhthas olendas. Puhtast cinkad sai ezmäižen kerdan vl 1746 germanijalaine himik A. Z. Marggraf.

Sen ližaks, äi faktižid kinotarinan i sid' fil'man petusid om kohetud romanas. Sur' petuz 2-rangan intendantan polhe kohetud-ki, händast anttihe sudha Toižes Vaugedvenälaižes frontas vl 1943 (2-rangan intendantan arvnimi heitihe vl 1942 sulakus, a Toine Vaugedvenälaine front tehtihe vl 1944 uhokus).

Biton transvaalensis om hämähouk, kudamban avaiži da ümbrikirjuti vl. 1949 arahnolog Lourens. Necil hämähoukul ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.

Aglomeracijan ristitišt om läz 13 mln eläjid. Lähižed sured kaimdajad lidnad oma Keredž päivlaskmas (ühtenzoittud metropolitenal pälidnanke), Rei (enzne Iranan pälidn) suves.

Kantemirovkan sild (ven.: Кантемировский мост) om Piterin avtotesild Sures Nevkas päliči. Se ühtenzoitab Viipurin i Petrogradan rajonid, Kantemirovkan irdad i Viipurin randirdad Aptekarskii-sarenke.

Laht (suom.: Lahti, roč.: Lahtis) om lidn Suomenman suves, kahesanz' surtte valdkundas eläjiden lugun mödhe. Se om Päijät-Häme-provincijan pälidn.

Mithun Čakraborti (beng.: মিঠুন চক্রবর্তী, hindi: मिथुन चक्रवर्ती, angl.: Mithun Chakraborty), todesine nimi om Gourang Čakraborti (sünd. 16. kezaku 1950, Barisal, Päivnouzmaine Pakistan, nüg. Bangladeš) om indijalaine ak'tor, TV-vedai da politikanmez'.

Kabardinijan da Balkarijan Tazovaldkundan Parlament om üks'kodine 70 ezitajanke. Tat'jana Jegorova radab sen ezimehen vs 2014 sügüz'kun 18. päiväspäi.

Nügüd'aigaižen eländpunktan aluz om pandud vl 1613 kuti Troickoje-Mamadiš-külä jumalankodin seiniden taga. Külä sai lidnan statusad vl 1781 nügüdläiženke nimenke.

Vl 1959 lidnan eläjiden lugu oli 14 783 ristitud. Sen jäl'ghe kaikiš suremb ristitišt oli vl 1992 — 19 000 eläjid. Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 11 217 ristitud.

Grigorii Ivanovič Vehin (ven.: Григорий Иванович Вехин; sünd. 5. viluku 1901, Jerovo-külä, Oloncan gubernii, Venäman imperii — kol. 30. tal'vku 1989, Herson, Ukrainan NST, NSTÜ) oli nevondkundaline sodapämez', majorjenaral; Nevondkundaližen Ühtištusen vägimez' (1945). Nevondkundaliž-Suomalaižen da Toižen mail'man voinan ühtnii.

Karelal om nell' tütärt. Vanhembad tütred oma Dominika i Lucija erasiš naižišpäi. Karel om nainu vn 2008 vilukus, Ivana Mahačkova om hänen ak. Edel sidä Karel eli naindatoman. Heil om kaks' tütär: Šarlotta Ella-tütär om sündnu vl 2006, Nelli Sofija-tütär — vl 2008.
Endemižed sel'grodaižed oma kapibar, anakond, tapir, jaguar. Enamba 2 tuhad kaloiden erikoid elädas Amazonasas da sen ližajogiš. Äjad populärižed akvaruiman kalad oma rodul sišpäi — ozutesikš, guppi, mekankandajad, skalärijad, somuzmaimkalanvuiččed. Mugažo piranijad oma tetabad — lihansöjad kalad. Erased kalad anttas komedoid änid kontaktiruimha keskneze. Voib kulda änid joges üliči. Sil-žo aigal ei ole nägujan kontaktan voimust, sikš miše jogen veded oma lujas rabakahad, täuded mustad mad.

Läz 4/5 territorijad sijadase Saharas. Kaikiš korktemb čokkoim om Idoukal-n-Tages-mägi (Bagzan), 2022 m valdmeren pindan päl, seižub man keskuses. Kaikiš madalamb čokkoim om Niger-jogen pind, 200 m valdmeren pindan päl.

Metallal om korrozijanvastaižid ičendoid. Sidä kävutadas mugažo tobjimalaz metallurgijas. Kaikiš järedambad löudmižsijad oma Kanadas, Kitaiš, Kazahstanas da AÜV:oiš. Päeksportör — Kitai.

Vspäi 1932 radnikžilo sai lidnanvuiččen žilon statusad i tegihe Üläčagodoščan rajonan administrativižeks keskuseks Vauktad Ristad-külän (ven.: Белые Кресты) jäl'ghe. Vl 1935 rajonan keskust sirdihe Vauktoihe Ristoihe tagaz. Vl 1939 žilod udesnimitihe jogen mödhe. Vspäi 1965 Čagod-žilo om rajonkeskuseks möst.

Venäman rahvahanikan pasport (ven. Паспорт гражданина Российской Федерации) om pädokument, kudamb vahvištoitab Venäman rahvahanikan personad. Pasport pidab olda kaikuččil Venäman rahvahanikoil, kudambile om täudunu 14 vot, i kudambad elädas Venäman territorijal. Miše ajada Venäman röunoiden taga, rahvahanikoile pidab sada Venäman rahvahanikan röunantagaine pasport.

Politeizm (grek. πολύς — äi, θεος — jumal) om uskondoiden sistem, religine mail'mannägend, kudamban aluses om usk äjihe jumaloihe. Hö oma tobjimalaz keratud panteonha jumaloišpäi i jumalnaižišpäi.

Eländpunktan aluz om pandud vl 1735 kuti Orenburg-lidnuz langenijan Or'-jogen mödhe. Vl 1741 panihe nügüdläižen Orenburgan alust Ural-jogen alemba mödvedhe (hot' Orenburg sijadase Sakmar-jogensunno, eile Or'-jogen), olijad lidnust udesnimitihe Oren lidnuseks. Se sai lidnan statusad vl 1865.

Vanh sar'hine Kličen-röunlidnuz mainitase ezmäižen kerdan litvalaižen Ol'gerd-ruhtinasen kirjeižes vl 1371. Kaks' randališt Ostaškovan küläd mainitasoiš ezmäižen kerdan vl 1434. Ostaškov-eländpunkt sai oficiališt lidnan statusad vl 1770.

Kolkat sijadase korktusil 1,5 — 9 metrad meren pindan päl, matk merhesai (Indižen valdmeren Bengalijan laht) om 148 km. Lidnan päpala om Hugli-jogen (Gangan jogensarak) päivnouzmaižel randal, sokahiš maiš. Pidi äi voz'kümnid adaptiruimha ned mad elon täht.

Järgvaličendad parlamentha oliba vl 2012 kezakun 28. päiväl. Vspäi 2009 Cahiagiin Elbegdorž om prezidentaks, nügüd' hän radab kahtenden strokun vn 2013 kezakun 26. päivän valičendoiden jäl'ghe.

Vilämovice (pol'š.: Wilamowice [vʲilamɔˈvʲit͡sɛ]; vil.: Wymysoü, silez.: Wilamowicy) om lidnut Pol'šanman suves, Silezijas. Vspäi 2002 se om ühtennimižen gmin:an keskuseks 17-tuhaiženke ristitištonke (2016).

Kaik tetraedran medianad ristikoičesoiš ühtel čokkoimel, kudamb jagab niid 3:1 rindatuses, ku lugeda ladvalpäi (Kommandinon teorem). Sil-žo čokkoimel tetraedran bimedianad ristikoičesoiš da jagasoiš poleks.
Lars fon Trier (dan.: Lars von Trier; sünd. 30. sulaku 1956, Kopenhagen, Danii kuti Lars Trier) om danijalaine režissör da kinotarinantegii.

Toižen mail'man voinan aigan vozil 1941 (eloku) - 1944 (uhoku) rajonan territorii oli okkupiruidud. Vs 1944 vilukun 23. päiväspäi rajon da sen administrativine keskuz oma nügüdläižiden nimidenke. Vs 1953 heinkuspäi enččen Pavlovskan rajonan pala mülüb Gatčinan rajonha. Vozil 1963-1965 Lomonosovan rajon oli Gatčinan rajonan palaks. Vl 1993 lidnanvuitte Kommunar-žilo tegihe lidnaks da oli alištunu agjan tombudele vhesai 2006. Rajon om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 2006.

Klimat om valdmerine neps. Päivlaskmaižel randal paneb sadegid 1000-1500 mm vodes, semendkul-redukul om vihmsezon. Päivnouzmaižel randal paneb 2500-6500 mm vodes, sigä om äi soid.

Avaiduzsild oli saudud puspäi vl 1737. Vajehtihe sildaks kaugedraudaspäi vl 1818, i se oli jo avaiduseta. Levitihe sauvomha pert'kulud vl 1842, i 19.-20. voz'sadal äiluguižed pened rekonstrukcijad oliba. Vhesai 1861 paukatud mehiden torguz oli sildanno. Nügüdläine sild om raudbetonaspäi voziden 1929—30 suren kohendusen jäl'ghe. Sild om 35 m pitte i 97 metrad levette (kaikiš levedamb Piterin sild). Se kävutase avtoil da jaugnikoil. Rusked sild om ülezjogen, Fonarnii-sild sijadase mödvedhe.

Tanganjik-järv sijadase Afrikan kaikiš süvembas tektonižes alangos. Järven tazopind om 773 metrad valdmeren pindan päl kortte. Järv om amuižen Päivnouzmaižen Afrikan riftsisteman pala. Vedenalaine pordaz jagab järven basseinad kaks'haz. Järv mülüb Kongo-jogen basseinha, nece jogi om üks' kaikiš znamasižembišpäi mail'mas.

Ven klimat om Evropan tobmas palas. Evropan suvižed da päivlaskmaižed randad lainištab Atlantine valdmeri, pohjoižed randad — Jävaldmeri, Nordkap-nem' (pohjoižsaam. Davvenjárga) om röunaks niiden keskes kontinental, mugažo Islandii-sar' da Špicbergen-sarišt.

Tanganjik (suahili: ziwa Tanganyika, angl.: Lake Tanganyika, fr.: Lac Tanganyika) om järed järv Päivnouzmaižes Afrikas, kaikiš pidemb mail'mas reskveden järv, 676 km pitte.

Nigerii om golliden afrikanine valdkund suren kivivoin eksportanke (8nz' sija mail'mas vl 2007). Kivivoin eksportižed sortad nimitase «Bonny Light» da «Forcados». Kivivoin ližaks, sur' eksportine znamoičend om kakaonbabuil da räzinal (sidä kesken londuseližes kaučukaspäi). Nigerii om kivivoin üks' päeksportirujišpäi Päivlaskmaižen Evropan da AÜV:oiden täht. Valdkundan kogosüdäiprodukt US$2400 ühthe henghe (vl 2009). 70% kanzoid eläb alemba mi gollüden tazopind. Ristitud radnikoitas maižanduses (70%), tegimištos (10%) da holituzsferas (20%). Erased rajonad mokičese elektroenergijan mairhes, hubiš teiš da redukahas jondvedespäi.

Tong sijadase ühtennimižen sarišton 172 sarel, sidä kesken 36 surt sart oma elänzoittud. Kunigahuz om meriröunoiš Samoanke pohjoižes, Niue päivnouzmas da Fidži päivlaskmas. Valdkundan kuivman pind om 747 km², saum vezid — 4%.

Vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 9 719 ristitud (44 582 Kondopoganke), vl 2010 — 41 114 ristitud (8 127 Kondopogata).
Randan territorijan päivlaskmpol' da keskuz (80%) oma kukhikahad da alangoikahad. Uralmäged seištas päivnouzmas. Kaikiš korktemb čokkoim om Tuliman Kivi-mägisel'gal (1469 m) randan päivnouzmas. Völ om 8 mäged enamba tuhad metrad korktusenke. Kaikiš alahaižemb čokkoim om Kam-jogen kendäk (66 m) Permin randan suvipäivlaskmas.

Smail, smailut (vai emotikon) (angl. smiley) om piktogramm, kudamb znamoičeb emocijad. Om lujas populärine Internetas i SMS-kirjutandal. Vepsän kelel znamoičeb muhut.

Francisko de Orel'jana-konkistador avaiži Amazonkad evropalaižiden täht. Hän oli ezmäižen evropalaižišpäi, kudamb ristikoiči Suviamerikad sen kaikiš levedambas palas, Andilpäi augotaden. Vn 1542 kezal hänen jouk nägišti amazonlaižiden heim i torazi heid vaste. Nügüd' lugetas, miše hö oliba indejalaižikš mužikoikš da naižikš i toraziba rindati toine toiženke, vai pit'khibused indejalaižed-mužikad, kudambid ispanijalaižed lugiba naižikš irdnägon mödhe. Eziauguižin De Orel'jana tahtoi nimitada joged ičeze nimel, no valiči «Amazonas»-variantad toran jäl'ghe.

Regionaline civiline Zurg-an-Hup-lendimport (ORG, alam. Zorg en Hoop) tegeb tatanmaižid reisid i reisid lähižihe valdkundoihe (Džordžtaun, Bridžtaun).

Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed (93,9%), ukrainalaižed (1,0%), armenijalaižed (0,5%), toižed — 2,4%, rahvahuden ozutandata — 2,2%.

Azerbaidžanan territorijal om lidnoid, kudambad konz-ze oliba olnuded erižiden istorižiden valdkundoiden pälidnoikš: Gändž, Šeki, Kabal, Bard, Šemah da Nahičevan'.

Vl 1966 tal'vkun 30. päiväl rajonan aluz om pandud VNFST:n Ülembaižen Nevondkundan prezidiuman käskön mödhe, sen aigan ühtištuihe enččen Rugjärven rajonan territorijad (oli anttud Segežan rajonha) Rebolin rajonanke. Mujezerskii-žilo tegihe sen administrativižeks keskuseks.

Hakasijan avtonomine agj oli olmas vl 1930 redukun 20. päivälpäi. Se mülüi Krasnojarskan randha vhesai 1990 tal'vkuhusai. Vl 1992 semendkun 16. päiväl sidä udesnimitihe Hakasijan Tazovaldkundaks.

Süvärensu (ven.: Свирица, suom.: Syvärinsuu) om Venäman žilo Leningradan agjan Volhovan rajonas. Žilo om Süvärensun küläkundan administrativine keskuz.

Parlamentan järgvaličendad oliba vl 2012 keväz'kun 10. päiväl. Prezidentad valitihe vl 2014 (2. uhoku — ezmäine pordaz, 9. keväz'ku — kahtenz' pordaz), nügüdläine Sal'vador Sančes Seren-prezident sai 50,11%.

Ohjandusen form om federativine prezidentine tazovaldkund. Valdkundan pämez' om prezident, armijan päkäsknik — hän-žo. Rahvaz valičeb prezidentan, sen valdatusiden strok om 4 vot, enamba mi 2 strokud jäl'geten ei sa. Armijan lugumär — 85 tuhad mest.

Londuseližed varad oma bur hil', turbaz, raudkivend, urankivend, sauvondmaterialad (mouckivi, letked, saved, sauvondgips, mel), fosforitad, mustma.

Čuncin jagase 38 municipaližhe ühtnikha: 21 rajonad, 13 makundad da 4 avtonomišt makundad. Niiden keskes 9 municipališt ühtnikad lugetas «lidnan päzonaks» oficialitomašti (kit. 主城区 čžučencüi) vai Keskuzčuncinaks. Municipaližed ühtnikad alajagasoiš 1259 lidnha, lidnanterritorijha i alarajonha.
Sal'vadoran territorijan tobj pala om sättud vulkanoil mägišt 600-700 m korktusil meren pindan päl väghižen mahudenke. Valdkundal om kaks' vulkanoiden čepid — pohjoine da suvine. Manrehkaidused oma paksud. Kaikiš korktemb čokkoim om El'-Pital'-mägi, 2730 m valdmeren pindan päl. Kaikiš znamasine Lemp-jogi jokseb man pohjoižespäi süvedme (450 m) alangodme. Tünen valdmererandaline alangišt om 10-30 km levette.

Agnija Jevgen'jevna Kuznecova (ven.: Агния Евгеньевна Кузнецова; sünd. 15. heinku 1985, Novosibirsk, Novosibirskan agj, Venäman NFST, NSTÜ) om venämalaine kinon da teatran aktris.

Mazinger Z (jap.: マジンガーZ Madzinga: dzetto) om japonine manga da anime-serial ozaitelemižen da tedoližen fantastikan žanras. Režissör om Tomoharu Kacumata. Serialas om 92 epizodad. Om tehtud japonižen «Fuji TV»-kanalan täht japonan kelel, läksi ekranoile vozil 1972-1974.

Venäman Varuitomuden nevondkundan kaikenaigaine ühtnii. Venäman eriline da täuz'valdaine sur'oigenu. «Edessatusiš Kodiman edes»-ordenan täuz' kavaler.

Kül'betin strub tehtas kuzišpäi vai pedajišpäi, erašti struban üläh tehtas haboišpäi, sikš miše habasižed parded lahotas alahan teravašti lujas nepsudespäi. Lepaspäi ei tegkoi, sikš miše om jüged löuta sättujid parzid.

Lidn oti ičeze nimen Vit'b-jogespäi, kudamban suhu lidnan aluz om pandud. Sijadase agjan päivnouzmaižes palas Päivlaskmaine Dvin-jogen kukhikahil randoil, 125..204 m korktusil valdmeren pindan päl.

Tegimišton sarakod oma mecan ümbriradmine (pumaterialiden varhapanend i pilitižmaterialad) da sömtegimišt (vintegim). Bežeckan tegimištoliž-ekonomižen kolledžan filial om professionaližen keskopendusen aluzkundaks.

Librevil' (franc.: Libreville «joudai lidn») om Gabonan pälidn da kaikiš suremb lidn (valdkundan ristitišton läz pol't). Se om mugažo Estuer-agjan administrativine keskuz, om sen palaks.

Rürik Petrovič Lonin (ven.: Рюрик Петрович Лонин; sünd. 22. sügüz'ku 1930, Kaskez, Karjalan ANST, Venäman NFST, NSTÜ — kol. 17. heinku 2009, Šoutjärv', Karjalan Tazovaldkund, Venäma) oli vepsän fol'kloran keradai, Šoutjärven Vepsän etnografižen muzejan alusenpanii, runokirjutai (kirjuti vepsäks i venäks), vepsän kul'turan tedai da propagandist.

Lidn sijadase valdkundan päivlaskmas, Guajas-jogen oiktal randal (isp.: Guayas) da Tünen valdmeren Guajakilin lahten randal. Istorine keskuz seižub 40 kilometras jogensuspäi, 4 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Kito-pälidnhasai om 250 km pohjoižpäivnouzmha orhal.

Eländpunktan aluz om pandud vl 1878, sai lidnan statusad vl 1905. Laht-lidn sijadase Vezijärven (suom. Vesijärvi) suvirandal. Lidnan ühthine pind om 517,63 km², sidä kesken sokaz ma om ühesandez (58,20 km²). Matkad Hel'sinkihesai om 104 km suvipäivlaskmha. Nügüdläine lidnan pämez' om Jürki Müllüvirta (suom. Jyrki Myllyvirta) (vspäi 2007).

Бюллетень No. 1. Республиканская термино-орфографическая комиссия по удмуртскому языку при Председателе Государственного Совета Удмуртской Республики, Ижкар, 1998.

Mamadiš-lidnan da Mamadišan rajonan sait (mamadysh.tatarstan.ru) Tatarstanan Tazovaldkundan tobmuden aluzkundoiden oficialižel portalal. (tot.) (ven.)
Matematik ei mülü londusentedoho, no sen apparat kävutase levedali naturaližil tedoil sädamha tarkoiktan ümbrikirjutamižen modelid da samha uzid rezul'tatoid.

Pind om 12 470 km², sidä kesken mecad ottas kümnendest, ned oma levitadud 2200 m korktusihesai. Znamasižed joged oma Terek da sen äiluguižed ližajoged (Malk da tž.), Baksan. Läz kaik joged mülüdas Terekan basseinha. Kaks' pen't Kuman ližajoged jokstas pohjoižes. Kaik joged mülüdas Kaspijan meren basseinha.

Vezited oma 25 tuh. km pitte ühtes ližajogidenke. Amazonasan pävago om sättui ujumha laivoil 4300 kilometrhasai suspäi (Andihesai). Valdmerilaivad ujudas Manaushasai (1690 km jogensuspäi).

Ižandusen päsarakod oma sömtegimišt, sauvond da turizm, mugažo kaks' nahkoiden tegint da omblendfabrik oma olmas. Koume specialižen keskopendusen aluzkundad om lidnas: elektromehanine da veterinarine tehnikumad, finansiž-ekonomine kolledž. Ühtennimine raudtestancii sijadase Bologoje — Velikije Luki linijal.

Evrop (grekan kelel: Ευρώπη) om Evrazii-kontinentan pala (Azijanke ühtes) da üks' kudes Man kuiviš paloišpäi. Sijadase pohjoižel šurupoliškol, Evrazijan päivlaskmas.

Nikaragua alajagase 17 regionha: 15 departamentad (isp.: departamento), a mugažo 2 avtonomišt agjad (isp.: región autónoma) valdkundan päivnouzmpoles. Regionad jagase 156 municipaližhe ühtnikho (isp.: municipio).

Ümbrikon Päkäskuz om vahvištadud vl 1995 sügüz'kun 11. päiväl Ümbrikon Ezitajiden Suiman deputatoil da om väges äiluguižidenke vajehtusidenke.

„Shallow End“-kompozicijaspäi erineden neciš-žo demoal'bomaspäi, nece pajo ei olend nikonz ezitadud fanatoile. Pajon hätkeližuz om 4 minutad 51 sekundad, i nece om kaik, mi om tetpal sen polhe.

Lakinsk (ven.: Лакинск) om Venäman lidn da lidnankund Vladimiran agjan keskuzpalan päivlaskmas. Mülüb Sobinkan rajonha, sen kahtenz' surtte lidn.

Vl 2012 kezakun 17. päiväl neciš žilos tegihe Leningradan agjan ezmäšt vepsän kul'turan praznikad «Vepsän purde»-nimenke. Järgenduseline mugoine praznik oli vl 2016 kezakun 18. päiväl.

Radonoigendai tobmuz om Nencan avtonomižen ümbrikon Administracii. Ümbrikon departamentad, ohjandused, valdkundaližed inspekcijad da üks' komitet alištudas Administracijale.

Päivlaskmkarjalaine ülüz läbitab rajonad. Se om erigoitai pird Atlantižen valdmeren da Vauktan meren basseinoiden keskes. Joged oma kos'kekahad, Čirka-Kemin da Sunan joginiškad jokstas rajonaspäi.

Järgenduseližed valičendad lidnankundan Nevondkundha (ven.: Совет поселения) oliba vl 2013 sügüz'kun 8. päivän (koumanz' kucund). Kaik rahvaz valičeb sen 15 ezitajid videks vodeks. Nevondkundan ezitai radab lidnankundan pämeheks.

Koreb (Koronbos) Elidaspäi (amuižgrek.: Κόροιβος Ἠλεῖος; sünd. ?, Ilii-agj (Elid), Amuine Grekanma — kol. 8. voz'sada edel m.e., sigä-žo) oli znamasine pap' vai eraz keitai, kudamb linni ezmäižeks (tetabišpäi) vägestajaks Olimpiadvändoiš (ezmäižed Vändod oliba 776-ndes vodes edel m.e.).
Lugetas, miše saksankel'ne immigrant vei idejad Amerikha. Vspäi 1957 23. päiväl heinkud oficialižetoi «Hot-dogan päiv» praznuiše AÜV:oiš. Vl 1994 Rahvahaline nevondkund hot-dogan da sosiskoiden mödhe om sätud, se tedoidab produktan ladud, reklamad, degustiruib sidä. Ostmižmahtusen paritetan ližaks, hot-dogan mail'man reiting om olmas — arvon rindatuz erazvuiččiš valdkundoiš.

Viktor Zimin radab tazovaldkundan pämeheks da ohjastusen ezimeheks vs 2009 vilukun 15. päiväspäi. Kaik rahvaz änestab händast videks vodeks. Tazovaldkundan pämez' märičeb ohjastusen strukturad. Hän paneb ministrid radnikusile sättutaden kandidatoid parlamentanke.

Lidn seižub Volgaveren ülüdel. Bariš sijadase ühtennimižen jogen randal, se om Suran oiged ližajogi (Volgan bassein). Matkad Ul'janovskhasai om 139 km pohjoižpäivnouzmha.

Vl 1085 Al'fonso VI-kunigaz anasti lidnust Rekonkistan aigan. Pit'kan aigan eländpunkt šingotihe vitkos, sikš miše arabalaižed i ispanijalaižed tehtihe sodad paksus. Vspäi 1561 Madrid om Ispanijan pälidn (Val'jadolidan sijas) da monarhan päolendsija.

Ohjandusen form om unitarine konstitucine parlamentine tazovaldkund. Prezident om valdkundan pämeheks, valitas händast videks vodeks kaikel rahvahal.

Voz'sadoil 8.-14. Nigerijan territorii oli transsaharan kalaidajiden Kanem Borno-imperijan palaks, kudamban ohjastajad kändihe islamha vl 1085.

Jenaral-gubernator om Džerri Mateparai vlpäi 2011 elokun 31. päivälpäi. Järgenduseližed valičendad parlamentha oliba vl 2014 sügüz'kun 20. päiväl. Nügüdläine päministr om Džon Kei.

Hakasijan parlament om üks'kodine Ülembaine Nevondkund. Kaik rahvaz valičeb sen 50 ezitajad videks vodeks. Vladimir Štigašev radab Nevondkundan ezimeheks vspäi 1992.

Adigejan parlament om üks'kodine Valdkundaline Nevondkund (adig.: Хасэ). Kaik rahvaz valičeb sen 54 ezitajad videks vodeks, ličemha röun om 7% partijoiden täht. Vladimir Narožnii radab Nevondkundan ezimeheks vs 2013 vilukun 16. päiväspäi.

Om mel'hetartus, miše romanan sädajal oma Odessan jured: Bondarenkon Väčeslavan ezitat, ezitatan tat da azitatan ded oliba Odessan igähižed eläjad.

Tazovaldkundan pämez' om Jurii Kokov, radab vs 2013 tal'vkun 6. päiväspäi. Tazovaldkundan Parlamentan ezitajad änestadas Tazovaldkundan pämest videks vodeks Venäman prezidentan taričendan mödhe. Tazovaldkundan pämehen Administracii om hänele abhu, sidä kesken nell' nevojad.

Azerbaidžanal oma mavaldkundröunad Irananke suves (röunan piduz — 689 km), Armenijanke päivlaskmas (996 km), Turkanmanke (17 km) da Gruzijanke (428 km) lodehes, Venämanke pohjoižes (338 km). Ühthine röunoiden piduz — 2468 km. Azerbaidžan om valdmererandatoi valdkund, no Kaspijan meren randanpird om 713 km pitte päivnouzmas. Valdkundan pind — 86 600 km².

Mongolii alajagase 21 aimak:ha (agjaha, mong.: аймаг) da 1 pälidnha (mong.: нийслэл) (Ulanbatar). Aimakad alajagase 329 somon:ha (ümbrikho, mong.: сум) vl 2006.

Ohjandusen form om unitarine konstitucine prezidentiž-parlamentine tazovaldkund. Valdkundan pämez' om prezident. Prezident paneb päministrad radsijha parlamentan nevondan mödhe. Kaik ministrad oma parlamentan ühtnijoin. Kaik rahvaz valičeb prezidentad 5 vodeks, ühten kahtenden strokun om voimuz.
Ezmäižen mail'man voinan saldatoid huttihe täs. Kaik om 1206 keratud maha, i 360 niišpäi oliba venälaižed, 468 — avstrijalaižed (Tirolišpäi tobjimalaz), 378 — saksalaižed (Bavarijaspäi tobjimalaz). Kaik om 85 ühthišt da 23 personališt kaumad. Kaumišt om T-vuitte, 2244 nellikmetrad pindal.

Järgvaličendad Ezitajiden Suimha oliba vl 2014 sügüz'kun 14. päiväl. Kaik rahvaz oli valičenu gubernatorad sil-žo päiväl, nügüdläine gubernator sai vägestust ezmäižel tural (76,70%).

Vl 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 4 297 747 ristitud. Kaikutte videnz' ristit kudespäi om lidnalaine eläi (vl 2015).

Käskusenandai tobmuz om rajonan parlament — Municipaline Suim (ven. Муниципальное Собрание) 15 ühtnijanke. Heiden kesken niken ei rada Suimas kaikenaigašti. Kaik rahvaz valičeb heid nelläks vodeks. Sergei Lukjančenko radab Suiman ezimehen vl 2015.

Eländpunktan aluz om pandud vl 1168 lidnuseks Vladimiran da Suzdalin ruhtinazkundan röunal tehmaha londoid Volgan Bulgarijha. Se mainitase ezmäižen kerdan Lavrentijan aigkirjas vl 1239 kuti Pühän Jumalanmaman lidn, kudambad anastajad poltiba.

Om tetab kut Vul'f («T.F.K.»-bandan pämez') «Need for Speed Carbon»-kompjutervändospäi, kudambas hänen mel'kuva ezitihe vändoidenkeskeižiš scenoiš; hän-žo änetoiti necidä personažad.

Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed (85,7%), totarlaižed (3,4%), ukrainalaižed (0,8%), baškiralaižed (0,7%), marilaižed (0,6%), saksalaižed (0,4%), toižed — 3,0%, rahvahuden ozutandata — 5,4%.

Kosmine Jamato-sodalaiv (jap.: 宇宙戦艦ヤマト Učū senkan Jamato) om japonine manga da anime-serial ozaitelemižen da tedoližen fantastikan žanras. Režissör om Leidzi Macumoto. Om 3 sezonad serialas: 1974-1975 (I, 26 epizodad), 1978-1979 (II, 26 epizodad), 1980-1981 (III, 25 epizodad). Kaikutte epizod om 30 minutad hätkte. Läksi ekranoile Japonijas vozil 1974-1981 Iomiuri-telekanalal. Anglijankel'ne versii tuli ekranoile Star blazers («Tähthasižpindžakod»)-nimenke Pohjoižamerikas i Avstralijas vll 1979-1984.

Rajonan aluz om pandud vl 1941 keväz'kun 11. päiväl Leningradan agjaha Kingiseppan da Gdovan rajoniden paloišpäi, Slanci-radnikžilod panihe keskuseks.

Uran om jüged pehmed tagokaz notked radioaktivine metall, aktinoid. Londuseližhe uranha mülüb koume izotopad. Äjad uranan izotopad oma radioaktivižed.

Vl 2010 eläjiden lugu oli 520 116 ristitud. Ižandusen päsarakod oma aviasauvomine azekhiden vägiden täht, optižen elektronikan edheotandad, vas'ken sulamine. Kaivuztegimišt om lidnan ümbrištos, sadas vas'ked, uranad, äimetalližid kivendoid.

Kitain endemik, kus se om kadomižen grazindan al; edel se kazvi Vjetnamas-ki, no kadoi siš. Sijaližed nimed — 广西青梅 [guangsi činmei] (kitajan kelel), Táu Quảng Tây (vjetnaman kelel).

Käskusenandajan Suiman ezitajad valitihe nügüdläšt gubernatorad vl 2012 semendkun 5. päiväl. Järgvaličendad Käskusenandajha Suimha oliba vl 2011 tal'vkun 4. päiväl.

Vepsän küliš kül'betin alusenkived pandas laptha läz jogen randad, miše oliži lähemba kantta pehmdad vet da huhtoida sobid. Mugažo kül'bet' sijatas laptha pertin ukkaspäi.
Kaikiš amuižembad sportan toižendad oma borcuind (kuvad magikaroiš kaiked mail'madme), kaluiden tarkoiged čudand (kaiked mail'madme), gimnastik (Kitai, 4 tuhad vot e.m.e.), vänd mäčhu (Kitai, 1. voz'tuha EME).

Princ Maksimilian fon Baden (saks.: Maximilian Alexander Friedrich Wilhelm von Baden; sünd. 10. heinku 1867, Baden-Baden, Badenan sur'gercogkund — kol. 6 kül'mku 1929, Zalem (Baden), Saksanma) oli germanijalaine valdkundmez' da voinpämez'. Badenan sur'gercogkundan tronan jäl'gmäine jäl'gestai.

Piterin metropoliten (ven.: Петербургский метрополитен) om kahtenz' pitte da avaidusen aigan mödhe NSTÜ:s da Venämas Moskvan metropolitenan jäl'ghe. Se oli avaitud kül'mkun 15 päiväl 1955 vodel.

Ezmäižen eländpunktan aluz om pandud vl 1613 alamalaižil, vodele 1650 se oli muretud. Vl 1644 francijalaižed paniba žilon alusen läz nügüdläšt lidnad.

Rahvahidenkeskeine civiline «Čuncin Czänbei»-lendimport (CKG) sijadase 21 kilometras pohjoižhe lidnan keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid Kitaidme da Azijan äjihe verhiže maihe. Völ kaks' lendimportad oma sauvomas.

Randal om röunoid Sverdlovskan agjanke päivnouzmas, Baškortostanan Tazovaldkundanke suves, Udmurtijan Tazovaldkundanke da Kirovan agjanke päivlaskmas, Komin Tazovaldkundanke pohjoižes. Permin rand om mererandatoi.

Reljef om kukhikaz. Meščoran alangišton päivnouzmaine pala sijadase agjan pohjoižes. Kaikiš korktemb čokkoim om Keskvenälaižen ülüden nimetoi taho suvipäivlaskmas (236 m). Znamasižen Okanjogen kendäk om kaikiš madalamb sen alajoksmuses Vladimiran agjan röunanno (76 m).

«Big Bang» (kor.: 빅뱅 Pikpen — Sur' poukahtuz anglijan kelespäi, kirjutadas paksus «BIGBANG») om tetab prihoiden suvikorejine muzikgrupp, kudamb edestab muzikad kei-pop-stiliš vspäi 2006.

Lidn seižub Cnanjogen hural randal, 130 metrad valdmeren pindan päl keskmäižel korktusel. Matkad Moskvhasai om 420 km lodeheze orhal. Lähembaine järed lidn om Lipeck 130 km päivlaskmha avtotedme.

Parlament om üks'kodine Sur' Valdkundaline Hural (mong.: Улсын Их Хурал) 76 ühtnijanke. Hö valičese kaiken rahvahan änestusel kerdan nelläs vodes. Deputatad valitas päministrad, i hän paneb ohjastusen radnikoid radsijha prezidentanke sättutandan jäl'ghe.

Kaikile ištta, olen Gocman! Jurjevan Olegan, Galinan Marijan i Kuznecovan Sergejan kirjutused «Heitämine»-serialan polhe (evrejalaižen kul'turan «Buknik»-sait). (ven.)

«Tur de Frans» (franc.: Le Tour de France) oma kaikiš tetabambad i prestižižembad velovoibuižed mail'mas. Mänetadas enamb 100 vot (vlpäi 1903) Francijas, heinkun aigan. Organizator — «Amaury Sport Organisation».

Vl 2012 Nigeran päeksport oli uran da toižed radioaktivižed elementad (91%); toine eksport — elektromašiništ, arahis. Japonii oli päostajan (80%).

Rahvahad (vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe, enamba 0,4%): venälaižed — 88,4%, čiganalaižed — 2,5%, ukrainalaižed — 1,3%, totarlaižed — 0,9%, vaugedvenälaižed — 0,9%, tadžikalaižed — 0,6%, armenijalaižed — 0,4%, azerbaidžanlaižed — 0,4%, korejalaižed — 0,4%, toižed — 2,0%, rahvahuden ozutandata — 2,2% (jäl'gmäižiden keskes 25,9% mahttas pagišta venäkelel).
Municipaližen ühtnikan Nevondkundan Natal'ja Basova-ezitai om valitud i radab municipaližen Čagod-ühtnikan pämehen vs 2016 elokuspäi. Varapämez' om hänele abhu.

Ussuriisk (ven.: Уссурийск) om Venäman lidn Merenrandaližen randan suvipäivlaskmas. Se om Ussuriiskan lidnümbrikon (vhesai 2005 — rajonan) administrativine keskuz, randan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe.

Ristitud elädas lidnan territorijal paleolitan aigaspäi. Voz'sadoil 10. da 17. Isfahan oli valdkundan (Persijan) pälidnaks. Isfahan om arabine nimi, sündui lidnan keskuzpersijan Spahān-nimitusespäi, spāda-sana znamoičeb «armii» amuižpersijan kelel.

Kaidas hamas, graffiti-sanal el'getas nügüd'aigašt čomamahton tipad — seinoiden mujutand irdoil aerozoližen mujun abul, vai muite sprejart. Nece graffitin alatip om populärine kaiked mail'madme, hot' jäl'gmäižen aigan se tuleb lanktushe.

Sirii, täuz' oficialine nimi — Sirijan Araban Tazovaldkund (arab.: الجمهورية العربية السورية Al' Džumhurija Al' Arabija As Surija), om valdkund Päivlaskmaižes Azijas. Sen pälidn om Damask.

Fil'mzihe amerikaižiden da kanadižiden serialoiden rives, n. k. «Smolvilin peitused», «Nored mušketörad» da «Rikond», kut toižkäzižiden personažiden edestai.

Evropijad ottas kävutamižhe atomenergetikas, elektronikas, medicinas i m. e. Evropijan löudmižsijid om AÜV:oiš, Kazahstanas, Venämas, Ukrainas, Avstralijas, Brazilijas, Indijas da Skandinavijas. Päeksportör — Kitai.

Hema Malini Čakravarti (mugažo anglijan kelel; tamil.: ஹேம மாலினி, hindi: हेमा मालिनी; sünd. 16. reduku 1948, Ammankudi (Orathanadu), Tamilnad, Indii) om indijalaine aktris, režissör, prodüser, kargadai da politikanmez'.

Londuseližed pävarad oma kivihil', metallad (raudkivend, urankivend, boksitad, cink, vas'k, hahktin, nikel'); toižed varad — mec, gidroenergii, kalii- da kivisol, kivivoi, londuseline gaz.

Vl 2011 hän fil'mzi videoklipad «Любовь в сети»-pajole, kudamb om sanu populärižuz YouTube-internetservisal. Ühtel kul nece video om kacuhtadud enamba mil'jonad kerdoid, mugoi-žo satuz toštihe hänen toižed videoklipad-ki. Prodüser i repmuzikanedestai Timati homaičeb Jegorad Kridad, i jal'gmäine allekirjutab kontraktad «Black Star»-leiblanke. Vn 2014 «Самая самая»-singl tegihe lujas satusekahaks Venäman radiočartoiš. «Невеста», «Будильник» i toižed pajod oliba mugažo tutabad.

Elektron (amuižgrek.: ἤλεκτρον «jartal'») om stabiline heneg negativiženke täutkenke, strukturan materijan üks' päühtnikoišpäi. Se om fermion (toižin sanoin, pol'spinanke), mülüb leptonihe, üks'jäine stabiline heneg niiden keskes. Atomoiden elektronpäluižed kogoneba elektronišpäi.

Natrii (Na - natrium latinan kelel) om 11nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om ezmäižen gruppan päalagruppas, tabluden koumandes periodas.

Iogannes Brams (saks.: Johannes Brahms; sünd. 7. semendku 1833, Gamburg, Saksanma — kol. 3. sulaku 1897, Ven, Avstrii) oli saksalaine muzikankirjutai da pianist.

Kollektivan ühtnijoiden mödhe, pajo «om siš, miše panim päč lämhä, sötkiškanzim taigin, ladim vauktad pühkint da varastam ičeze lapsid kodihe. Da pagižem, miše meiden lapsed tuliba ajaden kodihe, ka linnem iloiteldas da kargaita».