Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Оҕо төрүөҕүттэн ыла арыгыһыт буолбат, кыра эрдэҕинэ ким да арыгынан аһаппат. Кыра эрдэҕинэ арыгы иһэр үгэс үөскээбэтэҕинэ арыгыга букатын кыһаммакка, итэҕэстийбэккэ эрэ сылдьыан сөп. Эдэр уолаттар аан маҥнай арыгы иһэллэригэр киһиргээһин, бэйэни улахан киһи курдук көрдөрүү, атын, улахан дьону үтүктүү, кинилэр курдук буола сатааһын баҕа санаата баһылыыра олук буолар. Эдэрдэр атын, тулалыыр дьону үтүктэр, кинилэр курдук буола охсор санааларыгар киирэн биэрэн арыгы иһиитин саҕалыыллар.

Биһиги сахалар олохпут үөрэҕэ «Туох барыта икки өрүттээх» диэн айылҕа тутаах сокуонугар сөп түбэһэр. Сахалар бары бу этиини тутуһаллар. Киһи өйө-санаата, мэйиитэ биир буоларынан, онтон оҥорор быһыылара икки аҥы; үчүгэй уонна куһаҕан диэннэргэ арахсалларыттан өйү-санааны быһаарар ай диэн тылбыт соҕотох уонна икки аҥы; үчүгэй уонна куһаҕан өйдөбүллэрин холбуу иҥэринэн сылдьар.

1905 сыллаахха Сунтаар улууһугар төрөөбүт. Дьокуускайдааҕы педагогическай техникумҥа үөрэммитэ, айымньыларын "Кыым" хаһыакка уонна "Чолбон" сурунаалга бэчээттээн саҕалаабыта. 1928 с. "Кэпсээннэр" диэн хомуурунньуга тахсыбыта. Ол сыл кэскиллээх суруйааччы олоҕо быстыбыта.

Ходори (кэриэйдии суруллуута 호돌이) Сеул куоракка (Соҕуруу Кэриэйэ) 1988 сыллаахха ыытыллыбыт Олимпия сайыҥҥы XXIV оонньууларын бигэргэтиллибит ымыыта.

Ньургуһун элбэх сыаллаах үүнээйи, кини лютик сибэкки биир көрүҥэ буолар. Умнаһа туруору, 10-40 см тиийэр (онтон биһиэхэ үүнэр ньургуһун 10-20 см эрэ буолар). Бастакы сибэккитэ тыллар, онтон дьэ сэбирдэҕэ тахсар. Умнаһа, сибэккитэ, сэбирдэҕэ барыта нарын түүлэринэн бүрүллэр. Бу түүлэр кинини тымныыттан харыстыыллар. Ньургуһун 5-6 эминньэхтээх (лепестоктаах). Ортотугар элбэх баҕайы соҕооччуктаах (пестик), (тычинкалаах). Кини муус устар бүтүүтүттэн, ыам ыйын бүтүөр диэри үүнэр. Сибэкки тоҥ буорга үүнэригэр киниэхэ күүс эбээччинэн суон мастыйбыт силиһэ буолар. Бу силискэ былырыын оҥоһуллубут иҥэмтэлээх веществолар хаһаныллаллар, ону кини саҥа тылларыгар туттар. Сиэмэтэ бэс ыйыгар, от ыйыгар ситэр, оччолорго умнаһа олус уһуур, ол кэннэ сиэмэлэрэ тыалга көтөн ыраах сиринэн тарҕаналлар. Ньургуһун күннээх, кураанах, үрдүк сирдэргэ, ойуур кытыытыгар, алаас халдьаайытыгар, мырааннарга сөбүлээн үүнэр. Ньургуһун нууччалыы аата "прострел", "сон-трава", "подснежник". Ньургуһун аан дойдуга 45 арааһа баар эбит. Холобур, прострел весенний, луговой, крымский, Бунге, горный, золотистый уо. д. а. Онтон Саха сиригэр ньургуһун 7 арааһа баара биллэр. Прострел желтеющий (араҕас) Илин Эҥэргэ, Дьокуускай диэки үүнэр. Прострел раскрытый (халлаан күөхтүҥү-фиолетовай) Алдан, Ленскай, Хоту улуустарыгар уонна Бүлүү эргин үүнэр. Прострел Турчанинова уонна Прострел многонадрезный (фиолетовайдар); Прострел даурский уонна Прострел аянский (халлаан күөхтүҥү-фиолетовай) колокольчиктыҥы сибэккилэр Саха сирин соҕуруу өттүгэр, Верхоянскай хайаларыгар, Лена өрүс үөһэ тардыытынан үүнэллэр. ОНУ ТАҺЫНАН: Прострел обыкновенный (кыһыллыҥы ньургуһун) үүнэр.
Бу бөлөхтөөһүҥҥэ сомоҕо тыллар толору буолбакка холобур эрэ быһыытынан бэрилиннилэр. Ол гынан баран сирийэн да көрдөххө, абарҕастаах абыраат, бытырыыстаах быыһаабат (буол), болдьоон хаһан туран, быа түспэтэх (сылгыта), бырахпыт быыра курдук (бар), бырда быстыбат, силис тардар сир, халлаан ыккардыгар суола тоҥмут, (туох эмэ) туллар тутааҕа курдук киһиттэн атыҥҥа сыһыаннаах сомоҕо тыллар бэрт аҕыйахтар. Онон сүнньүнэн киһиэхэ эрэ сыһыаннаах ис хоһооннонуу- саха тылын сомоҕо тылларын биир суол уратылара. бу бэлиэнэн кинилэри, холобур, холбуу тыллартан арааран өйдүөххэ сөп: холбуу тыллар суолталарынан киһиэхэ да, киһиттэн атыҥҥа да барытыгар сыһыаннаах буолаллар. [Григорьев 1996: 31]

Таҥара үөрэҕэ диэн өй-санаа үөрэҕэ. Бу үөрэх кэлэр көлүөнэлэри иитиигэ-үөрэтиигэ ордук улахан туһалааҕын сэбиэскэй былаас өй-санаа үөрэҕин суох оҥоро сатаабытыттан ыла умнан билигин туһаммакка, хаалларан сылдьабыт. Өй-санаа үөрэҕин халыйыыта, “айыы үчүгэй”, “айыыны оҥор” диэн үөрэтии кэлэр көлүөнэлэр өйдөрүн-санааларын буортулуурунан омук сайдарын, ахсааннара элбиирин, үлэни-хамнаһы кыайарын суох оҥорон, олоххо атын, чэпчэки, ол-бу, буолар-буолбат сыалы ситиһэ, эдэрдэр аҕыйах үчүгэй, элбэх куһаҕан айыыны оҥоро сатыылларын үөскэтэн омугу эстиигэ-быстыыга тириэрдэр кыахтаах. (2,28).

Мэйии толкуйга үөрэнэргэ уонна билгэҕэ эппиэттиир. Дьоҥҥо өй-санаа төрүтэ буолар. Мэйии ону тэҥэ автоматтаммыт дьайыылары, ол курдук тыыныы, куртахха аһы буһарыытын, сүрэх тэбиитин хонтуруоллуур.

1942 сыллаахха балаҕан ыйын 30 күнүгэр Ивановскай уобалас Пестяки куоратыгар төрөөбүтэ. Ивановатааҕы государственнай пединституту үөрэнэн бүтэрбитэ.

Аһылыга харамайдар уонна үүнээйилэр. Тууһа суох ууга үөннэри уонна кинилэр ыамалрын сиир, уу отун сэбирдэҕин, аһын, сибэккилэрин сиир. Байҕалга моллюскаларынан уонна ракообразнайдарынан аһылыктанар.

1918 сыллаахха Хадаар нэһилиэгэр Чурапчы улууһугар төрөөбүт. Аармыйаҕа 1943 с. от ыйын 13 күнүгэр ыҥырыллыбыт. Фроҥҥа рядовойунан 673-с саппаас стрелковай покаҕа, 152-с анал батальоҥҥа сулууспалаабыт. Сэрииттэн төннөн Хадаар нэһилиэгэр олорон өлбүт.

«Айыы үөрэҕин» сыыһаларын туһунан аҕыйах этиини оҥоробут. (2,60). Таҥара уонна айыы итэҕэл икки өрүттэрэ буолаллар. Айыы буолуу диэн былыргылар билиилэрин туһаныы буоллаҕына, таҥара диэн оҕону киһи буолууга үөрэтии буолар.

Урут бу сир Хиго провинцията диэн ааттаах эбит, аата Кумамото диэҥҥэ Мэйдзи кэмигэр уларыйбыта. Провинциялары префектураҕа уларытыы урукку феодаллыы тиһиги уларытыы иһинэн барбыт. Билиҥҥи Кумамото диэн тыл туруору тылбааһа «эһэ силиһэ / төрдө» диэн.

Кини иннинэ бойобуоданан Замощиков Иван Иванович олорбут. Замощиков кэнниттэн бойобуоданан коллежскай асессор Лесли Иван Васильевич анаммыт.

Лесун Белоруссияҕа улааппытта. Оҕо эрдэҕиттэн харбааһынынан дьарыктанар. Аныгы пятиборьенан 15 сааһыттан үлүһүйэр. 2005 сылтан саҕалаан аан дойду таһымнаах күрэхтэһиилэргэ кыттар буолбута. Дьобуруопа ыччакка чөмпүйэнээттэригэр икки төгүл үһүс миэстэ буолуталаабыта. 2007 сыллаахтан юниордар да, улахан да дьон күрэхтэһиилэригэр тэҥинэн кыттар буолбута. Ону сэргэ "ыраас" фехтованияҕа эмиэ кытта сылдьыбыта. Дойду чөмпүйэнээттэригэр бириистээх миэстэлэргэ тикситэлээбитэ.
Айыы үчүгэй диэн албыннаан тыл үөрэхтээхтэрэ, суруйааччылар айыы буолууга дьону ыҥырыылара олус улахан сыыһа, ыар, хара быһыы буолар, кэлин оҕолор өйдөрүн-санааларын туруга суох буолууга тириэрдэн алдьархайдары аҕалыан сөп. «Айыы буол» диэн этии тыыннаах киһи өйүн-санаатын Үөһээ дойдуга тахсарга, «Өйүҥ көттүн» диэн ыҥырыыга тэҥнэһэр, өйү-санааны өлүү суолугар киллэрэр кыахтаах.

4) туохтуурдар: тилэх баттас; кураанаҕы куустар; ытыскын сотун; айаххын минньит; аҕа баһын тосту олор; ала кулуну төрөт; илиҥ үөһэ түһэр уо.д.а.;

«Айыы үөрэҕэ» үчүгэйи уонна куһаҕаны тус-туспа тылларынан ааттыы сатыыра нууччалары быһаччы үтүктүү, батыһа сатааһын, сахалыы өйү-санааны алдьатыы буолар. «Грех» диэн тылы быһаччы үтүктэн биһиги дьоммут «аньыы» диэн саҥа тылы булан сахаларга киллэрэ сатыыллара сэбиэскэй кэмтэн ыла саҕаламмытын билигин даҕаны салгыы ыыта сатыыллар.

1955 сыллаахха Варшаваҕа (Польша) буолбут V Аан дойдутааҕы ыччаттар уонна студеннар фестивальларыгар, Саха комсомолун аатыттан бастакы делегат быһыытынан, кыттыбыта. Варшаваҕа З. Винокуров айбыт Эҕэрдэ ырыатын толорбута. Ол кэннэ Москваҕа буолбут VI фестивальга кыттыыны ылбыта.

Нэһилиэк ыстаарысталарынан үлэлээн сылдьыбыттар: 1860 с. Сэмэн Васильев (1818 с төр.) 1865 с. Афанасий Федоров (1827 с. төр) 1983 с. . Афанасий Федоров (1827 с. төр) 1896 с. Николай Попов (1870 с.) 1909 с. Георгий Александров () 1913-1916 с.с. Абраам Шадрин.”Бордоҥ” кинигэ 543-546 стр.

9. Таҥара накааһа киһи бэйэтин үйэтигэр кэлиитин бэлиэтинэн араас уһуннук эмтэнэр ыарыыларга ылларыыта буолар. Араас сүһүөх, сүрүн, сүрэх ыарыылара эттэрин-сииннэрин хамсаныыларынан, үлэнэн эрчийбэккэ, дьарыктаабакка олорон эрэ үлэлиир дьону аан маҥнай булаллар, элбэхтик эмтэнэргэ күһэйэллэр. Эдэр эрдэххэ сүһүөхтэри харыстаабакка үгүстүк тоҥоруу сааһырдахха ыарыы булуутугар тириэрдэр.

Аныгы психологтар аһара кыыһырбыт-абарбыт киһи тугу эмэни эттээтэҕинэ, этин-сиинин күүскэ хамсаттаҕына кыыһырбыта ааһар диэн үөрэҕи туһаналлар. Былыргы саха дьоно «Кыһыйдахха тарбанан биэр» диэн этиилэрэ эмиэ эккэ-сииҥҥэ итинник дьайыыны оҥорор. Урукку кэмҥэ кыһыйбыты-абарбыты күүстээх үлэнэн, мас хайытыытынан таһаарар кыах элбэх эбит буоллаҕына, билигин куорат дьонугар таһырдьа тахсан сүүрүү, эти-сиини дьэгдьитии, дьарыктааһын ордук сөп түбэһэн, туһата улаатыа этэ.

Саха Өрөспүүбүлүкэтин Правительствотын 337 №-дээх уурааҕынан 1996 сыл атырдьах ыйын 12 күнүгэр кыталык уонна да атын сайылыыр көтөрдөр сайылыыр сирин харыстыыр сыаллаах тэриллибитэ. Рамсар конвенциятын объега.

Быковскай. Булуҥ улууһугар баар сэлиэнньэ, Быковскай нэһилиэк киинэ. Быыковскай, тумул арыы хотугу уһугар улуус кииниттэн 80 км. сиргэ сытар. Нэһилиэнньэтин ахсаана 473 киһи (2007 с.). 1943 сыллаахха балык завода тутуллубутугар үөскээбит. 1943 сылтан 1999 сылга дылы рабочай бөһүөлэк статустаах этэ. Орто оскуола, кулууп, медпункт баар. Нэһилиэнньэ дьарыга балыктааһын.
2004 сыл бүтүүтүгэр СР Ис дьыалаҕа министерствотын коллегиятын саалатыгар арыгылааһын туһунан кэпсэтии «төгүрүк остуола» буолла. Бу коллегияҕа иһитиннэриллибит сыыппаралары «Саха сирэ» хаһыат ааҕааччыларыгар тириэрдибититтэн ылан эдэрдэр өйдөрө-санаалара туруга суоҕуттан буруйу оҥоруулара элбиирин дакаастыырга туһанныбыт. Сокуоннай саастарын ситэ илик оҕолор уулуссаҕа, общественнай миэстэҕэ буруйу оҥоруулара кэлин 4 төгүл үрдээбит.

1892 сыллаахха крона (corona, korona) Австро-Венгрия сүрүн харчытынан ааҕыллыбыта, Австрия 100 геллер манньыатыгар тэҥнэниллибитэ эбэтэр Венгрия 100 филлерыгар.

Кэлин сэбиэскэй государство дьадайан үрэллибитин кэннэ киһи бэйэтин доруобуйатын харыстыыр, тупсарар туһугар аан бастаан бэйэтэ кыһанан үлэлиэхтээх диэн этэллэрин үгүстэр соччо сөбүлээбэттэр, тириилэрин таһынан истэллэр. Киһи бэйэтин доруобуйатын бөҕөргөтөөрү элбэхтик тымныыга сылдьарын, тымныынан эрчиллэрин уонна гимнастиканан дьарыктанарын сүрэҕэлдьээбэккэ эрэ оҥороро бэйэтиттэн ирдэнэр көрдөбүл буолбутун өссө билинэ иликтэр. Бөҕө доруобуйалаах, үчүгэй эрчиллиилээх киһи кыра, тымныйан ыарыыларга ыалдьыбакка элбэхтик эмтэнэргэ бэйэтэ үлэлээн-хамсаан булуммут харчытын ороскуоттаабата, атын дьон бары араас эрчиллиилэринэн, доруобуйаларын бөҕөргөтүүнэн дьарыктаналларыгар ыҥырар, угуйар. Бэйэтэ эрчиллии, дьарыктаныы көмөтүнэн этин-сиинин, доруобуйатын тупсарбыт киһини атыттар үтүктэн, батыһан эрчиллэллэрэ, дьарыктаналлара бэйэлэригэр туһаны аҕалар.

Айыы диэн өй-санаа үөскээһинин уонна киһи оҥорор быһыытыгар кубулуйуутун, уларыйыылар киириилэрин быһаарар соҕотох тылбыт. Бу тылбытын сэбиэскэй былаас кэмиттэн ыла тыл үөрэхтээхтэрэ, суруйааччылар, учуонайдар буккуйууларыттан, уларыта, икки аҥы араара сатыылларыттан көмүскүүр кэммит тиийэн кэлбитин билиэхпит этэ.

Кирпииччэ ыйааһына ыараханын иһин дьиэ бөҕөтүк турарыгар кытаанах база ол эбэтэр фундамент баар буолара булгуччулаах. Ол иһин дьиэлэр тутуллуон иннинэ фундамены бөҕөргөтөргө котловаан хаһыллар.

Саха дьоно, эдэрдэр бэйэлэригэр тиийиниилэрэ кэнники сылларга элбээһинин статистика дааннайдарынан ааҕан учуонай У.А. Винокурова суруйбута. (6,7).

Элбэхтэ арыгы иһэн киһи этэ-сиинэ онно үөрэнэн хааллаҕына, арыгы иһиитэ этин-сиинин көрдөбүлэ буола уларыйара баҕа санаатын уларытан арыгыны иһии диэки салаллар. Бу кэм уһаан-тэнийэн бардаҕына киһи бэйэтин туттунар кыаҕа өссө кыччыыр, быстах баҕа санаата, эт-сиин арыгы иһэргэ көрдөбүлэ толкуйдуур өйүн-санаатын, салгын кутун баһыйар буолуута – арыгыһыт буолуу диэн ааттанар кэм кэлиэн сөп. Бэйэлэрин быстах баҕа санааларын, эттэрин-сииннэрин көрдөбүлүн, өйдөрүн-санааларын көмөтүнэн, салгын куттарынан кыайан салайыммат, арыгы иһэллэрин кыайан тохтотуммат дьон арыгыны элбэхтик иһэннэр арыгыһыт диэн ааттаналлар.

1934 — Мостахов Семен Егорович (1934—1993) — география билимин хандьыдаата, саха географиятын билимигэр биллэр-көстөр суолу хаалларбыт учуонай,
Версификация, хоhоон тутула – хоhоону суруйар быраабылалар уонна ньымалар былыргыттан античнай биитэр метрическэй диэнинэн биллэр системалара; европейскай системаларсайдыбыт төрүттэрэ. Аруз диэн араб системата тюрк тыллаах омуктар бэрт киэҥник сабыдыаллаабыта. Хоhоон сүрүн системаларын ааттыахха сөп: метрическэй, силлабическай, силлабо-тоническай тактометрическай уонна көҥүл хоhоон (верлибр) системаларын. Оттон норуот хоhоонун системата хайа да омукка үгүс өрүттээх, уустук системанан көстөр.

Мао Цзэдун (1893 сыл ахсынньы 26 – 1976 сыл балаҕан ыйын 9) Кытай хоммунньуус салайааччыта этэ. Кытай Норуот Республикатын олохтонуллуоҕуттан 1976 сыллаахха өлөрүгэр дылы салыйбыта.

Айыы диэн тыл сахаларга үөскээбитэ олус былыргы, ол курдук киһи өйө-санаата үчүгэйи уонна куһаҕаны арааран билэ илигинэ бу тылбыт оннун булуммут. Ол аата Христос таҥара үөскүөн төһө эмэ иннинэ сахалар саҥаны айыыны оҥороллорун, тус-туспа уратылаахтарын билэллэрин биллэрэр.

Ханнык баҕарар оҥорор быһыыларын дьон бары бэйэлэрин өйдөрүнэн-санааларынан төһө эмэ өр кэмҥэ санаан, толкуйдаан, бэйэлэригэр барыстааҕын билэн баран оҥороллоруттан өй-санаа икки аҥы; үчүгэй уонна куһаҕан диэн арахсыыта үөскүүр.

Демография диэн аан дойдутааҕы дьон ахсаанын, тарҕаныытын уонна тутулун билэр үөрэх. Демография дьон ахсаана, тарҕаныыта уонна тутула кэм уонна куйаар устун уларайыыларын кэтээн көрөр. Демография ити көрдөрүүлэри билэргэ дьон төрөөһүнүн, көһүүтүн, кырдьыытын уонна өлүүтүн таhымнарын кэтээн көрөр.

Нэһилиэнньэттин ахсаана 1506 киһи (2007 сыл).Омугунан үксэ сахалар, 100-кэ сахатыйбыт эбээннэр уонна аҕыйах нууччалар.Билигин сүрүн дьарыктара балыктааһын.Хас да араас бас билии формалаах балыктыыр тэрилтэлэр бааллар.Сылга уопсай баалабай бородууксуйалара 4000 цнт.тахса балык буолар. Нэһилиэккэ 2 таба ыстаадата сыһыарыллыбыта, онно 20 киһи үлэлиир. Урукку курдук булт суох.Дьокуускай куораттан уонна улуус иһинээҕи таһаҕаһы тиэйиигэ (Тумат, Хайыр, Дьүкээгир) элбэх чааһынай массыына үлэлиир. Биллиилээх олорон ааспыт уонна төрүт уус дьон олус элбэх.Ону туспа сырдатыы наада. Баһылык Лаврентьев Леонид Васильевич, солбуйааччы Томский Егор Алексеевич.

Савва Тарасов биллэр общественнай үлэһит: үгүс сыллар тухары Азия уонна Африка дойдуларын суруйааччыларыгар сэбиэскэй кэмитиэт чилиэнэ этэ, «Саха конгреһын» солбуйааччыта, «Олоҥхо» ассоциация вице-бэрэсидьиэнэ, Саха Сирин кырдьаҕастарын сүбэлэрин чилиэнэ эбит. Россия суруйааччыларын холобоһугун Х сийиэһигэр Үрдүкү Сүбэ чилиэнинэн талыллыбыта.

Ымыы сүрүн мала - кулгааҕын туһунан кэтиллибит кыра хара бэргэһэ. Бу - төрүт таҥас биир уратыта. Маннык бэргэһэлээх дьон былыр улахан бырааһынньыкка үҥкүү кэмигэр кэтэллэр эбит.

Саҥаны айыыбыт үчүгэйэ эбэтэр куһаҕана тугу оҥорон таһаарбыппытыттан быһаччы тутулуктанар уонна үчүгэйэ эбэтэр куһаҕана быһаарылла охсубат уратылаах. Төһө эмэ уһун кэминэн үчүгэйэ эбэтэр куһаҕана быһаарыллар улахан айыылар бааллар. Ол курдук сэбиэскэй былаас куһаҕана, үлэни-хамнаһы мөлтөтөрө 74 сыл кэнниттэн биллэн тахсан бу былаас эйэлээхтик эстибитэ.
Ураты, атын дьоҥҥо маарыннаабат дьон өллөхтөрүнэ өйдөрө-санаалара айыы буоларын туһунан сахалар былыр-былыргыттан билэллэр. Хас биирдии киһи өйө-санаата туспа уратыларынан бэйэ-бэйэлэригэр маарыннаспаттар, ол иһин хас киһи өйө-санаата туспа айыы буолан Үөһээ дойдуга сылдьаллар. Сэһэн Боло былыргы суруйуулары хомуйуутуттан ыллахпытына өлбүт киһи өйө-санаата айыы, үөр буолар. (6,307).

Дьадаҥы ыал сүөһү ииттэн уонна аҕалара тимир ууһа буолан айахтарын булунан олорбуттара. Уончалаах Миша Маалыкайга 1909—1913 сылларга Мэгэдьэктээҕи церковнай-приходской оскуолаҕа үөрэммитэ, салгыы 1913—1915 сылларга Куочайга Мархатааҕы икки кылаастаах училищеҕа, онтон 1915—1918 сылларга Дьокуускайдааҕы учуутал сэминээрийэтигэр үөрэнэн учуутал идэтин баһылаабыта.

Киһиэхэ үчүгэйи этии диэн аҥардастыы арбааһын, хайҕааһын буолбатах. Сахалыы үөрэҕинэн киһини хайҕааһын, арбааһын диэн “Быһа этии” буолар. Бу быһыы эмиэ «Туох барыта икки өрүттээх» диэн быһаарыыга сөп түбэстэҕинэ эрэ табыллар. Үчүгэйи этиини сыыһа саныы сылдьарбытыттан, тойоттор, баайдар өйдөрүнэн-санааларынан барбыппытыттан, билигин аҥардастыы арбааһын, хайҕааһын курдук өйдүүбүт уонна барыны-бары була-була хайҕаа да, хайҕаа буолабыт. Хайҕааһынтан, арбааһынтан киһи өйө-санаата уларыйан мин эрэ ордукпун, ураты үчүгэйбин диэн санааҕа киирэрэ түргэтиирэ куһаҕаҥҥа тириэрдиэн сөп.

Элбэх сыыһалардаах, өйтөн булуллан оҥоруллубут “айыы үөрэҕэ” оҕолору иитиигэ оҥорор сыыһаларыттан таҥара накааһа үөскээн эрэрин бэлиэтинэн эдэрдэр оҥорор буруйдара-сэмэлэрэ, сыыһа-халты туттунуулара, айыы буола сатаан бэйэлэригэр тиийиниилэрэ элбээһинэ буолар. (5,70).

Былыргылар айыы ити уратытын чуолкайдык билэн үчүгэйи айыыны – үрүҥ айыы, онтон куһаҕаны айыыны - хара айыы диэн быһааран этэллэрэ киһи оҥорор быһыыларыттан быһаччы тутулуктанар.

Уйаланар сирдэригэр ыам ыйын бүтэһигэр, бэс ыйын саҥатыгар кэлэллэр. Кыра күөллэр кытыыларыгар пааранан уйаланар. 5-6 сырдык өҥнөөх сымыыттаах буолар. Күһүн балаҕан ыйыгар кыстыгар көтөр.

Улахан таҥара үөрэхтэрэ киһи өйүн-санаатын тутулугун билэллэриттэн, аһылыктан туттунуу күүһүн таба сыаналааннар аһылыктан туттунуу постарын оҥорон итэҕэйээччилэр өйдөрүн-санааларын тулуурдаах буолууга үөрэтэ сатыыллар.

Ыраахтааҕыны өлөрүүнү уопсастыбаннас ыраахтааҕы бэйэтэ наһаа «либерааллаан» «хараҥа күүстэри» босхо ыыппытыттан тахсыбыт курдук санаабыта, онон саҥа ыраахтааҕыттан «бэрээдэги олохтооһуну» күүппүтэ.

Аҕа дойду сэриитин бастакы сылларыгар, армияҕа ыҥырыллартан тохтотуллан эрэр суруктаах (бронялаах) буолан, икки сыл кэриҥэ мас үлэтигэр сылдьар. Армияҕа 1943 сыллаахха ыҥырыллан хаьан да олорботох сэбигэр борохуокка олорон, Өлүөнэни өрө өксөйөн тиийэн, тас Монголияҕа 80-с полкаҕа бастакы пулеметнай батальоҥҥа сулууспалыыр.

Хамсаныы, сөптөөхтүк аһааһын, ууну иһии уонна тыыныы эрчиллиилэрэ – киһи эт-хаан өттүнэн ситиитин-хотуутун, тупсуутун сүрүн акылаата буолар. (1,46-50).

Туой туттуллар буоллаҕына уматтахха быдан кытаанах уонна бөҕө буолара быһаарыллыбыт. Уу түстэҕинэ арахсан хаалбат уонна сороҕор тыыһынча сылы быһа харыстаныан сөп эбит. Былыргы Римҥа тутуллубут сорох дьиэлэр билигин даҕаны тураллар.
15) киһи этинэн-хаанынан эрэйин туһунан: ала кулуну төрөппүт аҥара буолбут (хаалбыт), аҥара буолбут (хаалбыт), атаҕым тириитэ баранна уо.д.а.;

Үчүгэйи, туһалааҕы куруук оҥорторо сылдьарга бары баҕара саныыллар. Үчүгэйи оҥорторуу олоҕу чэпчэтэр курдук санааһын сыыһа. Биирдэ эмэтэ туһалаабытын да иһин киһи үчүгэйи оҥорторо сылдьарга үөрэнэн хаалыыта бэйэтэ үчүгэйи оҥорор кыаҕын кыччатара кэлин куһаҕаҥҥа тириэрдиэн сөп. Киһиэхэ үтүөнү оҥоруу диэн олус киэҥ, туох барытын курдук икки өрүттээх өйдөбүлү аҥардастыы киниэхэ туһалааҕы, үчүгэйи, санаатын тупсарары оҥоруу курдук өйдүүрбүт сыыһа.
Сахаларга таҥаралара элбэх. Олус былыргы кэмнэргэ үөскээбит, оччотооҕу хаалыылаах кэмҥэ туттулла сылдьыбыт таҥаралар, дьон баҕа санаалара билигин да умнуллан хаалан хаалбаккалар саха дьонун өйдөрүгэр-санааларыгар билигин да иҥэн сылдьаллар. Аныгы, сайдыбыт тупсубут үйэҕэ олус былыргы таҥаралар дьон өйүгэр-санаатыгар туох да туһалара суохтар. Аныгы үөрэхтээх киһини “Суор курдук буол” диэтэххэ таба өйдөөбөккө өһүргэниэн сөп.

Хара хааннар, караханидтар, ханидтар, хаканидтар (узб. Qoraxoniylar, xoqoniylar, каз. Қарақандар) (942—1212) — Хара хааннар иллэрин салайбыт түүр династията.

Куһаҕан быһыылары аҕыйатар кыах дьоҥҥо баар. Арай сахалар “Айыы диэмэ”, “Айыыны оҥорума” диэн үөрэхтэрин төрөппүттэр тутуһуохтара, оҕолорун көрсүө, сэмэй буолууга иитиэхтэрэ этэ.

Тиэкис графическай уруһуйдара — графическай уруһуйга киирсэр биир үөрэх, атына диэнэ специальнай программаны туттубакка аата оҥорооһун. Маны киһи барыта сатыыр кыахтаах.

1967—1977 сс. — Газовай хаһаайыстыба Дирекциятын старшай инженера, сулууспа начальнига, ол кэннэ Дьокуускай куорат газовай хаһаайыстыбатын начальнига, главнай инженера.

Олоххо сайдыы, тупсуу кэлиитэ элбэх уларыйыылары киллэрэриттэн үчүгэйдэрин, үрүҥүн, олоххо туһалаахтарын эрэ талан ылан туһаныы сайдан иһэр омуктан көрдөнөр ирдэбил буолар. (1,65).

Квалификация түһүмэҕэр биирдиилээн киирсиигэ 650 очукуону ылан 23 миэстэ буолбута. Финал бастакы түһүмэҕэр Улуу Британия дьахтара Наоми Фолкардтан 4:6 ахсаанына кыайтарбыта. Күрэхтэһии түмүгүнэн биирдиилээн киирсиигэ 33 миэстэ буолбата. Хамаанданан киирсиигэ Ксениея Перованы уонна Инна Степанованы кытары финал 8/1 215:208 ахсаанынан Улуу Британия сүүмэрдэммит хамаандатын кыайбыттара. Финал чиэппэригэр Тайбаан сүүмэрдэммит хамаандатын кытары киирсэн 216(28):216(26) кыайбыттара. Финал аҥаарыгар КНР хамаандатыгар кыайтарбыттара (207:208). Оттон үһүс миэстэни былдьаһыыга 2 очукуонан Дьоппуон хамаандатыгар сабырыйтарбыттара (207:209).

Күн сахалар саамай улахан, үрдүк таҥаралара. Үрүҥ Күн диэн ааттанар. Саас халлаан сылыйан барыыта “Күн уоттанан эрэр” диэн этиинэн билиниллэр. Кырыалаах кыһын кэнниттэн итии күннээх сандал саас эргийэн кэлиитэ үөрүүнү, үчүгэйи аҕалан Күнү таҥараҕа кубулуппут. Таҥара Үрүҥ Күн диэн ааттанара үчүгэй үгэстэри үөскэтэринэн быһаарыллар.

Биир үйэ устата саха дьонун олохторун сайдыыта төһө үрдээбитин бу таблица арыйан көрдөрөр. Сайдыы, арҕааҥҥы дойдулар үөрэхтэрин аҥардастыы батыһыы туохха тириэрдибитэ эмиэ бу таблицаттан ырылыччы көстөр. Бу таблица сыыппаралара саха дьонун үйэлэрэ лаппа кылгаабытын арылхайдык быһаараллар.

2. Ситимнэһэр тыллар атын тылынан солбуллуо суохтаахтар. Холобур, аат харата, ата5ын тэҥнээтэ. Сорох ардыгар чугас маарыннаах, суолталаах тылынан солбуллуон соп: айаҕа хараарар (оҥойор, кытарар), биитэр күрүө (сыыр) намыһахтыы.
1915 сыллаахха алтаннаах никельтэн 1, 2 уонна 5 сентаво, үрүҥ көмүстэн 10, 20 уонна 40 сентаво, 1 песо, ону кытта кыһыл көмүстэн 1, 2, 4, 10 уонна 20 песо манньыаттар оҥоһуллубуттара. Дизайннарын Чарльз Барбер (Charles E. Barber) айбыт. Манньыаттар АХШ Филадельфиятыгар быһыллыбыттара. 1916 сыл кэнниттэн кыһыл көмүс уонна 2 сентаволаах манньыаттар быһыллыбатахтара, 1 песолаах үрүҥ көмүс манньыат оҥоһуутун 1934 сыллаахха тохтоппуттара. 1 уонна 5 сентаволаах дьэс алтан манньыаттар 1943 сыллаахха эргииргэ тахсыбыттара. 1953 сыллаахха Хосе Марти 100 сааһыгар анаан 25, 50 сентаво уонна 1 песо номиналлаах үрүҥ көмүс манньыаттар быһыллыбыттара. Бу эргииргэ тахсыбыт бүтэһик үрүҥ көмүс манньыаттар этэ. АХШ-ка оҥоһуллубут бүтэһик манньыатынан 1961 сыллааҕы 5 сентаво буолар.

8. Билигин ыарыһах оҕолор төрүүллэрэ элбээтэ. Сэбиэскэй былаас кэмигэр дьадаҥылар, араас ыарыһахтар, бодоҥнор “үчүгэй” аатыран араас эмтэммэт ыарыыларын дьоҥҥо киэҥник тарҕатан кэбистилэр. Итини тэҥэ дьахталлар эргэ тахсыахтарын иннинэ элбэх эр дьону боруобалыылларыттан буор куттара итэҕэстээх, кыайан хамсаммат, саҥарбат, даун оҕолору төрөтөллөрө элбээтэ. Кыайан эмтэммэт ыарыылардаах оҕолор уһун кэмнээх таҥара накааһыгар кубулуйаннар биирдэ бэриллэр олохторун киһи быһыылаахтык, сиэрдээхтик саҕалаабатах төрөппүттэрин уһуннук эрэйдииллэр.

Контрреформа саамай сүрүн дьайыытынан олохтоох салайыныыны утарбыта буолар. Земство тойонунан дворянин эрэ буолар кыахтаммыта, земство судаарыстыбаттан тутулуктаах буолбута. Куорат бэйэни салайыныыта судаарыстыба сулууспатыгар кубулуйбута. Политикаҕа сыһыаннаах дьыалалары суут сабыылаах режимҥэ көрөр буолбута.

Арыы ортотугар 3000 миэтэрэ үрдүктээх хайалар бааллар. Өрүстэрэ, хайа үрэхтэрэ буолан аал сылдьыбат: Гравона, Рестоника, Тараво, Тавиньяно, Риццанезе уо.д.а. Ордук бөдөҥ өрүһэ — Голо (90 км).

Омук үөрэхтээхтэрэ киһи аһаабакка эрэ сылдьыытын дириҥник үөрэтэн эрэллэр. Поль Брэгг диэн учуонай анаан-минээн аччыктааһынынан уһун кэмҥэ бэйэтэ дьарыктанан, маннык эмтэнии туһунан үөрэҕи арыйбыт. Кини суруйбут кинигэтэ бэйэтин доруобуйатын туһугар бэйэтэ кыһанар киһиэхэ олус туһаны аҕалыан сөп. Бу үлэҕэ П.Брэгг үлэтэ уонна сахалар аһылыкка сыһыаннаах этиилэрэ сүрүн төрүт буоллулар.

Эһэ Хайа көмүс үөскээбит сиригэр көмүс хостообуттара. Ону таһынан Көстөр уонна Илин Таас приискэлэргэ эмиэ хостообуттара. Онтон 1951 сылтан Депутатскай приискэтэ үлэтин саҕалаабыта.

Балыс эбэтэр балты — билигин үксүн киһини кытта бииргэ төрөөбүт кыра саастаах дьахтары, эбэтэр кэҥэтэн аймах кыыһы-дьахтары ааттыыллар, ол эрэн төрүт суолтата көннөрү сааһынан кыра аймах киһини (эр киһититтэн, дьахтарыттан тутулуга суох) ааттыыллар эбит. Ол туоһутунан билигин да киэҥник туттуллар "сааһынан балыс" диэн тылбыт буолар уонна сорох түөлбэ тылыгар бу тыл ини диэн суолтаҕа, ол аата эр киһиэхэ эрэ туһаайыллан туттуллуута буолар.

МЦ 21—12 МР — полуавтомат. Бу саа эһиннэҕинэ бэйэтэ иитиллэр. Биэстэ эстэр. Үс насадкалаах: чок (доруоп бөлөхтүү барар); получок (арыый да ыһа соҕус); цилиндр (сүнньүөҕүнэн ытыллар). Маҕаһыыныгар 5 ботуруон киирэр. Дэлэй кустаах сиргэ эр дьон эбии өссө 4 ботуруон киирэр маҕаһыын (насадка курдук) олордон биэрэллэр. Ботуруонун уһуна 70 мм, 12 калибрдаах.
Half-timbered houses are houses that have a wooden frame built up of lots of thick timber pieces that are generally quite short. The timbers are arranged in a pattern with lots of diagonal pieces to act as braces. The strong wooden frame is then filled in with all sorts of other material. In some houses the "infil" is mainly of brick. In other houses, "wattle and daub" is used between the timber. Other houses have infil of "rubble" (rough stones) in clay or mud. The "infil is generally plastered over and painted white (or in some places a colour) while the timbers are often stained black. If they are not stained, they turn pale silvery grey. Hundreds of these houses exist, including some that are quite grand. In the 1800s and early 1900s, there was a fashion to copy "half-timbering" on modern brick houses.

Никифоров Василий Давыдович (1931—2007) — РСФСР үөрэҕириитин туйгуна, саппаас майора, кыраайы үөрэтээччи, Иккис Наахара, Мэҥэ-Хаҥалас улууһун Ытык киһитэ.

Аһылыгы аһара элбэҕи аһаабат буолуу киһи үлэлиир үлэтиттэн ордук улахан тутулуктаах. Кыайа-хото тутан этин-сиинин элбэхтик хамсатан үлэлиир киһи үйэтин тухары аһылыктан туттунуу диэни билбэккэ эрэ олоҕун олоруон сөп. Элбэхтик олорор үлэлээх киһи аһылыктан туттунуу туһунан толкуйдаатаҕына эрэ табыллар.

1880-с сылларга куурс уларыйыыта Александр III уонна кини дьонун бэлиитикэҕэ сыалларынан быһаарыллар буолбакка, террористар дьайыыларынан быһаарыллар (Александр II-у өлөрүүттэн саҕалаан). Саҥа ыраахтааҕы Либерааллар уонна консерватордар ыккардыларыгар кылгастык саараан баран консерватордары талбыта. Ис дьыала миниистирэ М. Т. Лорис-Меликов конституциятын бырайыага ыраах «ууруллубута» (бу бырайыак Арассыыйаҕа Парлаамены киллэриэхтээх этэ).

Итэҕэлтэн төрүөттэнэн үөскээбит харыс тыллар билигин улам умнуллан сүтэн иһэллэр, оттон сиэри тутуһууттан, мараны тумнан туһуттан олоҕурбут харыс тыллар умнуллубаттар. Харыс тыллар барымта дьиҥнээх аатыгар синоним курдук сыһыаннаахтар ( стилистическэй синонимнар ) . Ол гынан баран литературный лексикаҕа киирбэттэрин быһыытынан кэпсэтии тылын иһинэн эрэ көрүллүөхтэрин сөп.

Чурапчыга оскуоланы бүтэрээт Дьокуускай прогимназиятыгар уонна духовнай семинариятыгар үөрэҕин салгыыр. 26 сааһыгар Томскай куоракка айанныыр уонна онно губерния гимназиятын бүтэрээт Томскайдааҕы медицина факультетыгар туттарсан киирэр. 1896 с. Алын Новгородка Бүтүн Россиятааҕы промышленность уонна уус-уран быыстапката аһыллар. Онно Саха Сириттэн Прокопий прогимназияҕа бииргэ үөрэммит доҕотторо Василий Васильевич Никифоров уонна ини-бии Бүөтүр уонна Михаил Афанасьевтар тиийэллэр. Ол сыл быыстапка Сибиирдээҕи отделын уһулуччу биллиилээх учуонай П.П. Семенов-Тянь-Шанскай салайбыт. Прокопий доҕотторо кинини экскурсовод быһыытынан ыҥырыы сурук оҥотторбуттар. Петр Петрович сахалары сөбүлүү көрөн Прокопий Нестеровиһы Томскайтан Москваҕа көһөрөргө Министерство просвещениятыгар ходатаайстыба суруйбут. Инник гынан Москваҕа көспүт уонна үөрэнэр сылыгар оччотооҕу дойду ордук уһулуччу биллэр учуонайдарыгар физиолог И.М. Сеченовка, педиатр Н.Ф. Филатовка, Н.В. Склифосовскайга уо.д.а. үөрэммит.
Аҥардастыы үчүгэй буолуу диэн олоххо биир эмэ буолуон сөп. Үчүгэйтэн үчүгэйи эккирэтии кэрэ буолууга тириэрдэр буоллаҕына, кэрэтэ диэн ханнык эрэ кыйыа, эргийэн биэрэр кэмэ тиийэн кэлбитин биллэрэр.

А. Федоров бастыҥ айымньылара саха литературатын саҥа художественнай арыйыыларынан, саҥа темаларынан уонна уобарастарынан байаппыттара. Суруйааччы уһулуччулаах талаанын кэпсээннэргэ уонна новеллаларга көрдөрбүтэ.

Эти-сиини уһуннук эрчийии аналлаах үөрүйэхтэри үөскэтэн киһи сатаан хамсанар кыаҕын улаатыннарарын тэҥэ, өйүн-санаатын бөҕөргөтөр, тулуурун улаатыннарар.

Билиҥҥи кэмҥэ, бу тутуу Тайпэй, Тайвань эрэ киэҥ туттуута буолбатах, Азия материга бүтүннүүтэ сөҕөр-махтайар символа буолар.Сир үрдүгэр 101 мэндиэмэннээх уонна сир анныгар 5 мэндиэмэннээх. Архитектурнай истиилэ аныгы уонна кытай архитектуратын холботтоон оҥорбуттар.

Олоҕун бүтэһик сылларыгар Акутагава ньиэрбэтэ ыарахан ыарыыга ылларбыта. Бэйэҕэ тиийинии туһунан элбэхтэ толкуйдуура. Ол туһунан «Акаары олоҕо», «Тиистэрдээх көлөһө» уонна «Урукку доҕорбор сурук» кэпсээннэргэ суруллар. Акутагава Рюноскэ 1927 сыл от ыйын 24 күнүгэр аһары элбэх вероналы иһэн бэйэтигэр тиийинэн өлөр.

Күүстээх санаалаах, кыра эрдэҕиттэн тулуурдаах, дьулуурдаах гына үөрэтиллибит, өһөс майгылаах, бэйэтин, чугас дьонун олохторун тупсарарга араас сыаллардаах уонна соруктардаах, ол сыалларын толорорго бары кыаҕын ууран дьулуһар, үлэлиир-хамсыыр киһи хаһан даҕаны арыгыга кыаттаран, элбэхтик арыгылаан арыгыһыт буолбат.

Аан дойду үрдүнэн дьон биир санааланыыларын Күн таҥара үөскээһинэ оҥорор кыахтаах. Дьоҥҥо барыларыгар тиийэр дьайыылаах Күн таҥара дьон айылҕаны харыстыыр санааларын улаатыннаран биир санааланыыларын үөскэтэр. Билигин айылҕаҕа үөскүүр уларыйыылар дьону барыларын хаарыйар кыахтара улаатан иһэр. Дьон бары биир Күн таҥаралаах буоллахтарына сомоҕолоһор кыахтара улаатар. (2,135).

10) баһылааһын, баһыйсыы туһунан: атах тэпсэн олорон, ат гынан миин, оҕус гынан көлүн, илиигэр ыл, уодьуганын тарт, эрдэҕин үрдүгэр эргитэр уо.д.а.;

Дьон үчүгэй киһи буола улаатар баҕа санааларыттан үөскээбит киһи таҥаралар билигин Аан дойдуга сайдан, баһылаан сылдьаллар. Дьон бары кэриэтэ үчүгэй киһи буола улаатар баҕа санааларын ситиһэр кыахтаммыттарыттан аны саҥа, Күн таҥара дьоҥҥо наада буолла. Билигин айылҕа уларыйан иһэрэ түргэтээн айылҕаны харыстыыр санаалаах дьон элбээн иһэллэр.

Дьон барыларын өйдөрө-санаалара сыыйа сайдан, көнөн иһэрин тулуйбакка, тиэтэтэ, түргэтэтэ сатаан, революция көмөтүнэн былааһы ылбыт сэбиэскэй былаас дьахталлары аһара өрө туппутуттан эдэр көлүөнэлэрин кыайан ииппэккэ, атаахтатан, үлэни-хамнаһы сөбүлээбэт, таһаарыылаахтык үлэлээбэт, найылаһа сылдьар буолууларыгар тириэрдэн эстибитэ Өктөөп өрө туруута үөскэппит таҥара накааһын туолуута буолар.

Тукайнов Илья Яковлевич (1905—1951) — норуот үөрэҕириитин уонна культура эйгэтигэр үрдүк таhаарыылаахтык үлэлээбит салайааччы, Саха АССР биллиилээх государственнай уонна общественнай деятелэ
Биһиэхэ хас үһүс буруйу арыгы испит киһи оҥорор. Куорат медвытрезвителигэр 24219 киһи аҕалыллыбыт. Ити былырыыҥҥы 2005 сыллаахтан икки тыһыынча кэриҥэ киһинэн элбэх. Манна түбэһэр дьон үгүстэрэ ханна да үлэлээбэттэр. Бу дьиэҕэ сокуоннай сааһын ситэ илик 138 оҕо киирэн тахсыбыт.

Сахалар таҥара туһунан билиилэрэ олус былыргы, саха тыла саҥа үөскээн эрдэҕиттэн ыла тэнийэн, тарҕаммытыгар сөп. Таҥ диэн төрүт сахалыы тылбыт. Быһаарыылаах кылгас тылдьыкка сурулларынан таҥ диэн тыл икки араас суолталаах:

Auticon — ниэмэстэр фиирмалара, ИТ-консалтинг өҥөлөрүн оҥорор. Үлэҕэ аутистиическай спектрдара кэһиилээх дьону ыларынан биллибит. Бэйэтин үлэтин түмэт урбааны кытта ситимниир. Фиирма оҥорор өҥөлөрө: хаачыстыбаны хааччыйыы, куод статиическай анаалиһа, иһитиннэрии улахан кэриҥин уонна уустук информационнай систиэмэлэри кытта үлэ.

Ходори баабырга маҥнай утаа кыыс доҕору эмиэ толкуйдаабыттар эбит — Хосуни баабыры, ол эрэн кини ымыы суолталамматах, онон кини туһунан кэлин умнан кэбиспиттэр.

«Алаас ааттаах, дойду сурахтаах» дииллэринии киэн туттабыт: үгүс сиртэн хостонор баайдаах, араас балыгынан күндүлүүр Марха эбэбитинэн, бултаах-астаах аар тайҕабытынан, күлүмүрдэс аламаас таас баайдаах Накыыммытынан, саха омугу омук гыммыт мэнэдьэкпит сылгытынан, аатырбыт соболоох Сугдьаар күɵлбүтүнэн, чэрдээх илиилээх биир дойдулаахтарбытынан, ырыа-үлэ аргыстаах кɵлүɵнэбитинэн.

УАЗ — Ульяновскайдааҕы массыына собуота (нууч. Ульяновский автомобильный завод), UAZ — Natural Drive диэн аан дойдуга биллэр девиистээх, Арассыыйа улахан тэрилтэлэриттэн биирдэстэрэ буолар. Салалтата уонна сүрүн оҥорон таһаарар сирдэрэ Ульяновскай куоракка бааллар. Биир кризис кэмигэр күүскэ атаҕар турар тэрилтэ буолар. Урукку былыргы модельлаах аутомобилтан саҥа тииптээх УАЗ патриот уонна УАЗ пикап диэн саҥа инновацияҕа киириллибит аутомобиллары оҥорон таһаарар.

1913 сыллаахха төрөөбүт Өлүөхүмэ улууһун Иккис Нөөрүктээйи нэһилиэгэр төрөөбүт. Иккис Нөөрүктээйи сэттэ кылаастаах оскуолатын бүтэрбит. 1930 сыллаахха Өлүөхүмэҕэ трактористар куурустарыгар үөрэммит. Карл Маркс аатынан колхоз тракторнай биригээдэтин биригэдьииринэн үлэлээбит.

Ийэлэр оҕолоругар үчүгэйи оҥорор санаалара аһара баран тугу баҕарбытын барытын ылан, тук курдук толорон истэхтэринэ, оҕолоро онно үөрэнэн хаалан, улаатан да баран бары баҕа санааларын толотторо сатыыллара баар суол. Оҕо туох баҕарбытын кэтэһиннэрэ түһэн баран толордоххо тулуурдаах буолуута үөскүүрүн таһынан баҕа санаата үөскээн кэлин бэйэтэ оҥорор буолуутугар туһалыыр.

Бүрээттэр (Буряад) - диэн Арассыыйа, АХШ, Монголия уонна Кытай сүрүн омуга буолар, ону таһынан элбэх Бурятия республикатыттан көһөн барбыттар, элбэх омук сирдэригэр олороллор, олор ахсааннарыгар Саха Сирэ эмиэ киирэр.
Gârleșteanu vant en olympisk bronsemedalje i rugby union under Sommer-OL 1924 i Antwerpen. Han var med på det rumenske laget som kom på tredjeplass i rugbyturneringen bak USA og Frankrike. Det var kun tre lag som deltok og kampene ble spilt i perioden 4. til 17. mai 1924. Romania tapte begge sine kamper, 3-59 mot Frankrike og 0-39 mot USA.

To måneder etter Kings død, ble den tidligere straffedømte James Earl Ray arrestert på London Heathrow lufthavn mens han forsøkte å forlate Storbritannia med et falskt kanadisk pass under navnet Ramon George Sneyd på veg til Rhodesia, som den gangen hadde et hvitt styre. Ray ble raskt utlevert til Tennessee og anklaget for mordet på Martin Luther King. Han tilsto attentatet den 10. mars 1969, skjønt han trakk tilbake tilståelsen tre dager senere. På råd fra sin advokat Percy Foreman erklærte Ray seg skyldig for å unngå en fellende dom og således muligheten for å få dødsdom. Ray ble dømt til en straff på 99 år i fengsel. Ray sparket Foreman som sin advokat, og deretter kalt ham spottende for «Percy Fourflusher» («Bløffmaker»). Han hevdet at en mann han hadde møtt i Montréal, Quebec, med dekknavnet «Raoul» var involvert og at snikmordet var et resultat av en konspirasjon. Han tilbrakte den gjenværende delen av sitt liv, uten hell, å trekke tilbake sin tilståelse og sikre seg den rettssaken han aldri hadde. Den 10 juni 1977, kort tid etter at Ray hadde vitnet for regjeringens utvalgte komité for attentater at han aldri hadde skutt King, flyktet han sammen med seks andre dømte fanger fra fengslet Brushy Mountain State Penitentiary i Petros i Tennessee. De ble tatt til fange den 13. juni og levert tilbake til fengselet. Han døde i fengsel 70 år gammel i april 1998.

Skottlands flagg, «Saltire» eller «St Andrew's Cross» (Sankt Andreaskors, andreaskors), dateres ifølge legenden tilbake til 800-tallet og hevdes derfor å være et av de eldste nasjonale flagg i verden. Selv om andreaskorset forekommer i skotsk sammenheng også tidligere, er den første sikre indikasjon på Skottlands flagg, hvitt andreaskors på blå duk, fra ca. 1540. Flagget inngår som en del av det britiske unionsflagget.

Laget spilte sin første landskamp hjemme mot Kamerun i 1956, en kamp de vant 5–1. Den sentralafrikanske republikk har ikke kvalifisert seg til et sluttspill hverken til et Verdensmesterskap eller et Afrikamesterskap, og regnes tradisjonelt for å være et av Afrikas svakere lag i henhold til FIFAs verdensranking.

En viktig samtidig kritikk av Frazers evolusjonistiske menneskesyn ble formulert av den danske religionshistoriker Vilhelm Grønbech i hans verk Primitiv religion fra 1915.

Ved å sammenligne éneggede og toeggede tvillinger kan en finne ut i hvilken grad forskjeller mellom folk skyldes arv og miljø. Dette gjelder sykdommer, atferd og andre forhold. Tvillinger er født på samme tid, har vokst opp på samme tid og oftest under samme vilkår og i samme familie. Eneggede tvillinger har en betydelige del av arvemassen tilfelles, men har allikevel ikke 100 % identisk DNA-profil.
På slutten av 1960-tallet knyttet Harrison et tett vennskap med gitaristen Eric Clapton, og sammen skrev de sangen «Badge» som ble utgitt på The Creams avskjedsalbum i 1969. Sangen ble senere basisen for Harrisons komposisjon på The Beatles' Abbey Road-album, «Here Comes the Sun». Harrison skrev sangen i Claptons hage.

I mai-juni 1940 var Haakon personlig usikker på om han skulle bli værende i landet eller evakuere til Storbritannia med britiske styrker. Historikeren Tore Pryser skriver at Johan Anker besøkte kongen og kronprinsen to ganger mens de oppholdt seg i Troms, Anker forsøkte da å overtale dem, i det minste kronprinsen, til å bli værende. Bakgrunnen var at Anker fryktet at det ville skape misstemning og det ville bli lett for quislingene å sverte kongehuset. Ifølge Pryser var Haakon på gli, men ble i statsråd likevel overtalt til å reise. Den britiske sendemannen i Norge, Cecil Dormer, var instruert om å presse Haakon til å reise fordi krigskabinettet i London fryktet at det ville bli umulig å samarbeide med kongen og Nygaardsvold om frigjøringen av Norge dersom de ble værende. Britene ønsket ikke at det skulle skje i Norge som i Belgia der kongen ble værende og avhengig av okkupanten. Dormer hadde flyktet nordover sammen med kongen og regjeringsmedlemmer, og ble evakuert til London sammen med disse.

Buffy begynner på skolen Sunnydale High. Der jobber den engelske bibliotekaren Rupert Giles (Anthony Stewart Head). Han er en utsending for den hemmelige organisasjonen Watchers' Council og skal være Buffys nye vokter (watcher). Vokterne har tilsyn med vampyrjegerne og trener dem opp. Buffy ønsker ikke mer trening, og vil alltid siden ha problemer med å koble sitt vampyrjegerverv til et vanlig, mer eller mindre sorgløst ungdomsliv.

Serien har vunnet en rekke priser i USA. I 2000 ble episoden "Hush". nominert til Emmy Award for sin originale ide. Deler av denne episoden foregår uten dialog, siden "The Gentlemen" stjeler stemmene til alle i Sunnydale.

Department of Water Resources (2009). «Station Meta Data: Lake Piru (PRU)». California Data Exchange Center. State of California. Besøkt 1. april 2009.

Til India hører også tre små øygrupper: Lakshadweep, ved sørkysten; Andamanene og Nikobarene mot sørøst og Sunderbans i Gangeselva-deltaet mot øst.

Avisene Postimees og Eesti Paevaleht kommer ut daglig, sammen med nærlingslivsavisen Aripaev. SL Ohtuleht er en tabloid kveldsavis, mens Maaleht kommer ut ukentlig. Vesti Dnya er en russiskspråklig avis. I tillegg til allmennkringkasteren ETV er de to største fjernsynsstasjonene TV3 (privat) og Kanal 2 (privat). I Sverige utkommer den estiske ukeavisen Eesti Päevaleht.
Sozomenos er kjenv ved sitt på gresk forfattede verk Historia Ecclesiastica i ni bøker, som fra 324 til 439 fortsetter Eusebios av Caesareas kirkehistorie og fortsatt, skjønt i noe ankortet form, fremdeles finnes i behold. Hans arbeide er hovedsakelig en utvidet utgave av den samtide forfatteren Sokrates’ kirkehistorie. Ved sin strengt ortodokse oppfatning og sin sterke forkjærlighet til munkevesedet adskiller han seg imidlertid fra sitt forbilde. Den siste delen er utarbeidet dels etter Olympiodoros, dels etter muntlig tradisjon.

I kjølvannet av mordet på hans venn og tidligere band-medlem John Lennon i desember 1980 modifiserte han på teksten til en sang han hadde opprinnelig skrevet for Ringo Starr for isteden å lage en hyllestsang til Lennon. «All Those Years Ago» fikk betydelig spilletid i radioen og fortsatt å bli et fast innslag i radio for «klassisk rock». Alle tre gjenlevende Beatles-medlemmene spilte på sangen selv om det uttrykkelig var en Harrison-singel. «Teardrops» ble etterfulgt som singel, men var ikke tilsvarende suksessfull.

Både jernbanestasjonen og begge fergehavnene ble nedlagt i forbindelse med åpningen av broen. En ny jernbanestasjon ble da åpnet nord for Halskov.

Fortsatt finnes spor av navnet gjennom at personer fra Siljan blir kalt slemdøler og gatenavnet Slemdals gate som man finner i nabokommunen og byen Skien.

Harrison ble rammet av kreft, og led under sykdommen gjennom 1990-årene. Han fikk først fjernet en svulst fra strupen, og deretter fra lungene.

På skolen møter hun også Xander (Nicholas Brendon). Han spiller en viktig rolle som "vanlig person" og hjelper til med å redde verden uten overnaturlige egenskaper eller krefter, men med humor og et stort hjerte. Buffy møter også Willow (Alyson Hannigan), som blir hennes beste venn. I de første sesongene er Willow en sjenert jente, men rik på kunnskaper, særlig innen data.Willow får etterhvert magiske krefter.

Så blr han utnevnt til diplomatisk rådgiver for guvernøren for Østsibir, general Nikolaj Nikolajevitsj Muravjov. Her oppnådde han ved Aigun-traktaten den 28. mai 1858 at Qing-dynastiet i Kina avstod vesentlige territorier langs floden Amur.

Planen var å sette opp et fattigkvarter eller rønneby i Washington, D.C. ble utført kort tid etter attentatet den 4. april. Kritikk mot Kings plan ble dempet i kjølvannet av hans død, og SCLC mottok en uovertruffen bølge av donasjoner for å utføre prosjektet. Kampanjen begynte offisielt i Memphis i Tennessee den 2. mai på det hotell hvor King ble myrdet.Tusenvis av demonstranter kom til National Mall og etablerte en leir som de kalte «Resurrection City», «Gjenoppstandelsens by». De ble værende der i seks uker.
Kongresspartiet (INC) har styrt landet det meste av tiden siden landet fikk demokratisk styre. Delstatenes politikk har vært dominert av flere nasjonale partier, inkludert INC, Bharatiya Janata Party (BJP), Communist Party of India (Marxist) og ulike regionale partier. I tidsrommet 1950–1990 hadde INC parlamentarisk flertall i to korte perioder. INC mistet makten mellom 1977 og 1980, da Janata Party vant valget på grunn av folkets misnøye med Unntakstilstanden, erklært av daværende statsminister Indira Gandhi. I 1989 ble valget vunnet av en koalisjon mellom National Front og Left Front, men koalisjonen hadde kun makta i to år.

Folketallet i India var ifølge folketellingen i 2011 på 1 210 193 422, noe som gjør landet til verdens nest mest folkerike. Medianalderen er 24,9 år, og den årlige folkeveksten er 1,38 %. Landet har 22,01 fødsler pr. 1000 innbyggere, og forholdstallet mellom kjønnene er 940 kvinner pr. 1000 menn. Folkeveksten har vært sterk de siste 50 årene, noe som blant annet har kommet av bedre helsestell og økt matproduksjon.

I 1999 var befolkningen på 45 396 innbyggere.Fylket er en øygruppe, Changshanøyene (长山列岛), i Bohaihavet, nord for Penglai i Shandong. Øyene er kjente for sine sandstrender og vakre klipper. Det samlede landarealewt er på bare 56 kvadratkilometer, men sammenlagt kystlinje er 146 km lang.

Selskapet Sportfive kjøpte i 2009 de fleste europeiske kringkastingsrettighetene til Vinter-OL 2014 og Sommer-OL 2016 for 316 millioner dollar. Det er første gang IOK velger noen andre enn Den europeiske kringkastingsunion til å videreselge rettighetene i Europa. I Sverige kjøpte Modern Times Group rettighetene for 250 millioner svenske kroner.

31. august 1314 bestemte kong Håkon Magnusson at prosten i Mariakirken i Oslo «til evig tid» skal være kongelig kansler. Til inntekt som kansler skal han ha hele Nesodden med samme frihet som de to skipreidene på Follo. Den av kongens hirdprester som kongen finner best skikket, skal være visekansler og ha 1/4 av inntektene av seglet når kansleren ikke er hos kongen. Den som bryter denne bestemmelsen, faller i pavens bann ifølge pavens privilegium for de gaver kongen gir til kirkelige institusjoner og blir i tillegg ubotamann.

Degener ble olympisk mester i stuping under OL 1936 i Berlin. Han vant både tre meter sviktstup foran to landsmenn. Fire år tidligere, under OL 1932 i Los Angeles kom han på tredjeplass i 3 meter sviktstup.

Venstre profilerer seg også som småbedriftspartiet, og særlig tidligere partileder Lars Sponheim gjorde selvstendig næringsdrivende og de mindre bedriftene til en sentral del av partiets politikk.

Shinty, et lagspill med køller og ball, blir drevet av Camanachd Association og spilt primært i hovedområdet av det skotske høylandet, men også på de fleste universiteter og byer.

Bilen leveres med enten 150 hk bensinmotor eller 140 hk dieselmotor. Modellen er den første med topphengslet bakdør, og reservehjul plassert under gulvet i bagasjerommet. Den finnes i flere utstyrsvarianter og på toppmodellen er utstyr som et antikollisjonssystem og adaptiv fartsholder standard.
IKFs formål er «å drive informasjon om folkehøgskolen generelt, om den kristne folkehøgskolen spesielt og om dei einskilde tilknytte skolane. Kontoret skal også støtte skolane i deira rekrutteringsarbeid.» IKF har felles sekretariat i Oslo med fagforeningen Noregs Kristelege Folkehøgskolelag (NKF), og har 8 ansatte. IKF og NKF er samlokalisert med Informasjonskontoret for folkehøgskolen (IF), fagforeningen Norsk folkehøgskolelag (NF) og Folkehøgskolerådet i Øvre Vollgate 13 i sentrum i Oslo. IKF var inntil 1998 drevet som en del av virksomheten ved NKFs kontor, men ble i 1998 skilt ut som en egen virksomhet. NKF gir ut bladet Kristen folkehøgskole.

Selv om Georg I ikke var involvert i krigen som konge av Storbritannia, men bare som hertug av Hannover, fikk den danske marinen støtte i beleiringen av

Gaston Godel (født 19. august 1914 i Griviziez, 17. februar 2004) var en sveitsisk friidrettsutøver som deltok i de olympiske leker 1948 i London.

Kort tid etter deres sjette barns fødsel ble Marie-Suzanne Giroust den 1. september 1770 endelig medlem av Académie royale. Det foreligger ingen informasjon om hennes virksomhet innen akademiet.Marie-Suzanne Giroust døde i 1772 av brystkreft.

Pilegrimsbasilikaen Superga på en høyde litt utenfor sentrum er også en severdighet. En tannhjulbane fra forstaden Sasso letter adkomsten. Den er en nydelig barokk- kirke ble bygget av Juvarra i 1717-1731, på en høyde øst for Torino. Oppdragsgiver var hertug Vittorio Amadeo II. Han ønsket å innfri et løfte gitt av jomfru Maria. Basilikaen ble oppført som minne over Torinos befrielse i 1706 fra den franske beleiringen av byen og hertugens hær. Fasaden på basilikaen er holdt i gult og hvitt, og den fremskutte delen domineres av søyler og er utformet som et klassisk tempel. Interiøret er holdt i lyseblått og gult. Under basilikaen finnes et stort mausoleum, med gravene til hertugene av Huset Savoia fra Viktor Amadeus II til Karl Albert, med unntak av én, Karl Felix. På baksiden av basilikaen står det en minnetavle over ofrene – blant dem byens fotballag – , etter en stor flyulykke i Torino i 1949. Basilica di Superga har en flott utsikt over byen Torino. Både barokkirken og utsikten berettiger et besøk dit.

Partiet har siden midten av 1970-tallet jobbet for at det skal holdes en folkeavstemning om hvorvidt Alaska fortsatt skal være en del av USA.

Hovedverket hans er sjubindsverket Optikk (Kitab al-Manazir), skrevet mellom 1015 og 1021, og senere oversatt til latin mot slutten av 1100-tallet eller begynnelsen av 1200-tallet. Verket fikk stor betydning gjennom middelalderen og renessansen, og påvirket senere bl.a. Roger Bacon og Johannes Kepler. Arbeider av al-Haitham om geometri ble gjenfunnet i Bibliothèque nationale de France i Paris i 1834. Andre manuskripter er bevart i Leiden og i Bodleian-biblioteket i Oxford.

Den nordlige delen med kommunene Sauda og Suldal kalles Indre Ryfylke, mens de østlige delene i fjellandskapet over Strand og Hjelmeland kalles Ryfylkeheiene. Landskapet er veldig variert og representerer Norge i miniatyr med øyer og skjærgård, tradisjonelt kystlandskap, lavland, fjorder, vidder og høye fjelltopper.