Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Corbett Top of Munro. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 15 Ionawr 2003.

Dyma restr o ganeuon a recordiwyd gan Elizabeth Vaughan. Nid yw'r rhestr yn orffenedig, ac mae'r ffeiliau yn dameidiau i aros pryd, sef y 30 eiliad cyntaf o'r traciau a recordiwyd ar label/i Cwmni Recordiau Sain.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Teyrn llawr torgoch (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: teyrniaid llawr torgoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Muscisaxicola capistrata; yr enw Saesneg arno yw Cinnamon-bellied ground-tyrant. Mae'n perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae) sydd yn urdd y Passeriformes.

Yn gorffennol, galwyd y gorgyfnodau Hadeaidd, Archeaidd a Proterosöig yn "Gyn-Gambriaidd", a oedd yn cwmpasu pedair biliwm o flynyddoedd y Ddaear cyn i gregyn neu esgyrn ymddangos.

Mae ei diriogaeth yn cynnwys Asia, Ewrop, Affrica, America, Môr y Gogledd, Cefnfor yr Iwerydd, Ewrop a Chefnfor India ac mae i'w ganfod ym Môr y Gogledd ac arfordir Cymru.

Trafodir wyth prif baraffilia yn unigol gan lenyddiaeth glinigol. Yn ôl Y Cyfarwyddiadur Diagnostig ac Ystadegol o Anhwylderau Meddyliol (DSM), mae'n rhaid i'r gweithgaredd fod yn yr unig fodd o foddhad rhywiol am gyfnod o chwe mis, ac naill ai achosi "trallod neu amhariad, mewn adrannau cymdeithasol, galwedigaethol, neu adrannau pwysig eraill o weithredu, sydd yn arwyddocaol yn glinigol" neu cynnwys trosedd yn erbyn cydsyniad er mwyn i ddiagnosis gael ei wneud ohono fel paraffilia.

Comedi sefyllfa deledu Americanaidd yw Cougar Town a redodd am 102 o benodau dros chwe chyfres, o 23 Medi, 2009 tan 31 Mawrth, 2015. Darlledwyd y tair cyfres gyntaf ar ABC gyda'r rhaglen yn symud i TBS ar gyfer ei chyfresi olaf. Lleolwyd y gyfres mewn tref ffuglennol o'r enw Gulfhaven yn Fflorida, ond fe'i hadnabuwyd yn aml gan ei ffug enw "Cougar Town". Rhannodd dimoedd chwaraeon ysgol uwchradd y dref yr enw hwn, ac fe'u hadnabuwyd hwythau fel "y Cougars". Canolbwynt y gyfres yw merch yn ei 40au sydd newydd ysgaru.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Golfan yr Eidal (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: golfanod yr Eidal) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Passer domesticus italiae; yr enw Saesneg arno yw Italian sparrow. Mae'n perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae) sydd yn urdd y Passeriformes.

Roedd un o gyfieithwyr y Beibl, sef William Salesbury hefyd yn perthyn i'r teulu yn ogystal a'r gramadegydd Henry Salusbury. Aelod arall o'r teulu oedd y llenor a gwleidydd Syr Thomas Salusbury (1612-1643) o'r Waun.

Perfformiwr styntiau a dihangwr Americanaidd a aned yn Bwdapest, Hwngari, oedd Harry Houdini (ganwyd Erik Weisz, yn hwyrach Ehrich Weiss neu Harry Weiss; 24 Mawrth 1874 – 31 Hydref 1926).

Mae'r Mynegai Datblygiad Dynol yn mesur disgwyliad bywyd, llythrennedd, addysg a safon byw yng ngwledydd y byd. Datblygwyd y mesur yma yn 1990 gan Amartya Sen o India a Mahbub ul Haq o Bacistan.
Gwasanaethodd Cavendish fel Aelod Seneddol pedwar etholaeth rhwng 1857 a 1891. Cafodd ei ethol fel Aelod Seneddol Rhyddfrydol Gogledd Swydd Gaerhirfryn ym 1857, gan golli'r sedd i'r Ceidwadwyr ym 1868. Yn union ar ôl etholiad 1868 ymneilltuodd Richard Green-Price, AS Rhyddfrydol Bwrdeistref Maesyfed, o'r Senedd er mwyn galluogi i Ardalydd Hartington sefyll isetholiad a dychwelyd i Dŷ'r Cyffredin Fe fu'n llwyddiannus yn yr isetholiad a gwasanaethodd fel AS Maesyfed hyd 1880, pan benderfynodd dychwelyd i Swydd Gaerhirfryn i sefyll yn etholaeth gogledd orllewin y sir. Diddymwyd etholaeth Gogledd Orllewin Sir Caerhirfryn ar gyfer etholiad 1885 a safodd yr Ardalydd yn etholaeth newydd Rossendale gan gynrychioli'r etholaeth hyd 1891 pan olynodd ei dad fel Dug Devonshire a chael ei godi i Dŷ'r Arglwyddi.

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Syr John Salusbury (marw 1289) mae'n debyg oedd y cyntaf; ef a sefydlodd Brodordy Dinbych, priordy Carmelaidd yn nhref Dinbych. Sefydlodd nifer o'i ddisgynyddion deuluoedd dylanwadol, uchelwrol a Chymreig iawn megis Lleweni (Dinbych) a'r Rug (Corwen).

Mae hi'n cychwyn lle mae Afon Mopan ac Afon Macal yn cyfuno ger San Ignacio, Belîs. Am y rhan fwyaf o'i chwrs mae'n llifo trwy goedwigoedd trofannol ei dyffryn. Mae'n ffynhonnell bwysig ar gyfer dŵr yfed i drigolion yr ardal ond mae llygredd gan gemegon amaethyddol ac effaith dadgoedwigo, yn bennaf mewn canlyniad i amaethyddiaeth sleisio a llosgi, yn broblem fawr heddiw.

Ym 1929, fe gosbwyd Cartier-Bresson gan ei uwch swyddog am hela heb drwydded. Y ddedfryd oedd aros adref am gyfnod. Perswadiwyd yr uwch swyddog gan Harry Crosby, Americanwr cyfoethog oedd newydd gyfarfod Cartier-Bresson, i adael iddo aros yn ei dŷ am rhai dyddiau. Roedd Crosby'n gyhoeddwr llenyddiaeth fodern yn cynnwys Ernest Hemingway, Robert Duncan, Anaïs Nin, a Henry Miller. Roedd ei wraig Caresse yn enwog am fod y person cyntaf i hawlio trwydded 'patent' i'r bra fodern.

Pentref yng nghymuned Llangristiolus, Ynys Môn, Cymru yw Paradwys. Mae 130 milltir (209.3 km) o Gaerdydd a 214.2 milltir (344.7 km) o Lundain.

Ystyrir Cartier-Bresson fel un o bersoniaethau mwyaf boneddigaidd ac addfwyn y byd celf, yn osgoi cyhoeddusrwydd ac yn dangos cryn swildod ers ei ddyddiau’n cuddio rhag y Natsïaidd yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Er iddo dynnu portreadau o enwogion doedd ei wyneb ei hun ddim yn adnabyddus, ac roedd hynny'n fantais wrth dynnu lluniau ar y stryd - yn anhysbys. Gwrthododd ddefnyddio'r gair 'celf' ar ei ffotograffau, a oedd yn ei ystyried yn ddim mwy nag adwaith greddfol i fomentau mewn amser roedd wedi taro ar eu traws.

Daw'r gair "car" o'r hen air Brythoneg "Karr" a olygai "cerbyd" fel yn y gair 'cer-byd' ei hun a'r termau 'Car llusg' a 'char rhyfel' sy'n dal i gael eu defnyddio heddiw.
Y peiriannau chwilio mwyaf poblogaidd yw porwyr y we fyd-eang. Un o'r mwyaf o ran faint a phoblogrwydd ar y we yw Google, gyda fersiynau ar gyfer dros gant o ieithoedd y byd, yn cynnwys y Gymraeg.

Yn y cyfnod cynnar, nid oedd Iwerddon yn ynys, gan fod tir yn ei chysylltu ag Ynys Prydain ac ag Ewrop. Mae'r olion cyntaf sydd wedi eu darganfod hyd yn hyn yn dyddio i tua 8000 CC.. Mae llawer mwy o olion o'r cyfnod Neolithig, gyda nifer o feddau neu gromlechi enwog o'r cyfnod yma, megis Newgrange.

Mae Caerau Uchaf wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 10 Ebrill 1987 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 2.42 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Mae sawl math arall o lyfrau dysgwyr. Yn ddiweddar, rhyddhaodd y Lolfa gyfres newydd i ddysgwyr yn cynnwys llawer o stori neu jôciau byr gan sawl awdur i roi cyfle i ddysgwyr i ddarllen tipyn bob dydd, ar sawl pwnc. Mae cyfres Stori Sydyn yn llyfrau hyd at 128 tudalen, maent wedi'u cynllunio er mwyn hybu darllen ymhlith pobl hŷn, a darllenwyr llai hyderus i ddarllen mwy.

Rhestr o dermau sy'n ymwneud â llywodraeth leol gan amryw o awduron yw Termau Llywodraeth Leol (Iechyd Cyhoeddus). Gwasg Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1971. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

Bu farw'r 8fed Dug yn Cannes, Ffrainc ym 1908 o ganlyniad i drawiad ar y galon, cludwyd ei gorff yn ôl i Wledydd Prydain i'w claddu yn Eglwys Edensor, Swydd Buckingham; cynhaliwyd gwasanaeth coffa iddo yn Eglwys St Margaret San Steffan ar ddydd yr angladd. Olynwyd o yn y Dugaeth gan ei nai Yr Anrhydeddus Victor Cavendish.

Pan oedd Trebor Mai yn 13 oed symudodd y teulu i Lanrwst, bedair milltir i ffwrdd. Dechreuodd Trebor weithio fel prentis i'w dad. Dechreuodd Trebor fynychu eglwys yr Annibynwyr yn y dref, oedd yng ngofal y bardd a beirniad Caledfryn yr adeg honno. Yn 1854 priododd Robert ferch crydd o Lanrwst ac agorodd siop teiliwr ar ei liwt ei hun yn nhŷ o'r enw Yr Hen Fanc. Yn 1873 symudodd i Dros yr Afon a bu yno hyd ei farwolaeth o'r ddarfodigaeth yn 1877, yn 47 oed.

Egwyddor cyfraith tir oedd bod y tir yn cael ei berchenogi gan uned deuluol y "gwely", oedd yn ymestyn tros bedair cenhedlaeth. Ar farwolaeth penteulu, rhennid ei diroedd yn gyfartal rhwng ei feibion. Roedd gan feibion anghyfreithlon yr un hawl ar y tir a meibion cyfreithlon, cyn belled a bod y tad wedi eu cydnabod yn feibion iddo.

Ar ôl cyfnod yn y pyllau cafodd ei benodi'n gynorthwyydd mewn siop gydweithredol yn Aberaman a oedd yn cael ei redeg gan y glowyr. Wedi cael blas ar waith siop agorodd siop groser ar ei liwt ei hun. Methodd ei siop ym 1887, o ganlyniad i ddiffyg busnes yn codi o'r ffaith bod y glowyr wedi bod ar streic. Dychwelodd i weithio tan ddaear.

Gwleidydd Ffinig yw Mauno Henrik Koivisto (ganwyd 25 Tachwedd 1923 - 12 Mai 2017) Arlywydd y Ffindir rhwng 27 Ionawr 1982 a 1 Mawrth 1994 oedd ef.
At bwrpas y gyfraith, rhennir cymdeithas Cymru yn dri dosbath, y brenin, y breyr neu fonheddig, y gwŷr rhydd oedd yn dal tir, a'r taeog. Pedwerydd dosbarth oedd yr alltud, person o'r tu allan i Gymru oedd wedi ymsefydlu yno. Roedd y rhan fwyaf o'r taliadau oedd yn ddyledus yn ôl y gyfraith yn amrywio yn ôl statws gymdeithasol y person.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Telor Upcher (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: telorion Upcher) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Hippolais languida; yr enw Saesneg arno yw Upcher's warbler. Mae'n perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: Sylviidae) sydd yn urdd y Passeriformes.

Mae Cors y Beacon wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 26 Mai 1983 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 11.62 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Cafodd ei addysgu mewn ysgolion preswyl yn Lloegr a'r Almaen, pan yn 18 oed fe'i danfonwyd i oruchwylio mewn chwarel lechi newydd ei dad yn Rhiwbryfdir Ffestiniog a bu fyw ym Meirionnydd am weddill ei oes.

Yn fras, gellir disgrifio nodweddion daearyddol Iwerdon fel gwastadeddau eang yng nghanol yr ynys, gyda mynyddoedd gerllaw'r arfordir yn amgylchynu'r gwastadedd hwn. Y mynydd uchaf yw Corrán Tuathail (Saesneg: Carrauntoohil), ym mynyddoedd Macgillycuddy’s Reeks yn Swydd Kerry yn y de-orllewin, sy'n 1,041 medr (3,414 troedfedd) o uchder. Ymhlith mynyddoedd eraill yr ynys mae Mynyddoedd Wicklow. Ceir nifer sylweddol o ynysoedd o amgylch yr arfordir, yn enwedig oddi ar yr arfordir gorllewinol.

Genws o weision neidr ydy Periaeschna yn nheulu'r Ymerawdwyr (Lladin: Aeshnidae). Mae'r genws yma'n cynnwys sawl rhywogaeth o weision neidr.

Mae'r hafaliaf yma yn dilyn i hafaliad y gwaith a wneir yn symud mâs o radiws (R) i anfeidroledd, drwy integru grym disgyrchian o R i anfeidroledd y canlyniad yw:

D. B. Walters,(1982) The comparative legal method : marriage, divorce and the spouses' property rights in early medieval European law and Cyfraith Hywel. (Aberystwyth: Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd, 1982) (Pamffledi Cyfraith Hywel)

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Gorsaf reilffordd Parcffordd Glyn Ebwy (Saesneg: Ebbw Vale Parkway railway station) yw terfynfa bresennol Rheilffordd Cwm Ebwy. Agorwyd yr orsaf ar y 6 Chwefror 2008 pan ddechreuodd gwasanaethau i Gaerdydd Canolog ac yn ôl ar ôl 46 mlynedd o fod yn llinell cludo nwyddau yn unig. Mae cynlluniau'r dyfodol yn cynnwys gwasanaethau sy'n ymestyn i dref Glyn Ebwy a gwasanaeth bob awr i Gasnewydd.

Mewn ffiseg, mae cyflymder onglaidd yn nodi'r buanedd onglaidd y mae gwrthrych yn cylchdroi ynghyd ar gyfeiriad y mae'n cylchdroi. Mae cyflymder onglaidd sef omega (ω) yn fector ac yn cael ei mesur fel radianau pob eiliad (rad/s).
Y prif afonydd yn y gogledd yw'r Afon Fulda ac Afon Lahn. Mae ganddi dirwedd fryniog; y prif fynyddoedd yw'r Rhön, y Westerwald, y Taunus, y Vogelsberg a'r Spessart.

Sant Gwyddelig oedd Sant Gall, Gallen, neu Gallus (c. 550 - c. 646). Roedd yn ddisgybl i Sant Columbanus, ac aeth gydag ef ar ei daith efengylu i'r cyfandir. Pan aeth Columbanus ymlaen i'r Eidal yn 612, gorfodwyd Gall gan afiechyd i aros ar ôl yn y tiriogaethau sy'n awr yn ffurfio'r Swistir. Bu'n byw fel meudwy yn y goedwig i'r de-orllewin o'r Bodensee, ger tarddle Afon Steinach. Bu farw tua 646-650 yn Arbon, a dethlir ei ŵyl ar 16 Hydref.

Hyd at yr 20g roedd trefi a phorthladdoedd Bae Ceredigion yn gartref i ddiwydiant morol pur sylweddol. Hwyliai llongau o Borthmadog dros Gefnfor Iwerydd ac i Ewrop, a bu Aberteifi yn bwysicach na Chaerdydd fel porthladd ar un adeg.

Llyn ym mhlwyf Llanfechell yng ngogledd Ynys Môn yw Llyn Llygeirian. Saif i'r dwyrain o'r briffordd A5025 ac i'r gorllewin o bentref Mynydd Mechell.

O ganlyniad, trywanwyd y cyfieithydd Siapaneg, Hitoshi Igarashi, i farwolaeth ar 11 Gorffennaf, 1991; anafwyd y cyfieithydd Eidaleg, Ettore Capriolo, yn ddifrifol yn yr un mis; a bu William Nygaard, y cyhoeddwr yn Norwy, yn goroesi ymgais i ei lofruddio yn Oslo yn Hydref 1993. Ar 14 Chwefror, 2006, hysbysodd asiantaeth newyddion wladwriaethol Iran bydd y ffatwa yn parhau.

Cafodd ei eni yn Nhrefynwy ar y 3 Gorffennaf 1785 ac fe'i bedyddiwyd yn Eglwys Gatholig Santes Fair yn y dref lle'r ymsefydlodd y teulu ychydig ynghynt. Roeddent wedi symud i Drefynwy ar ôl i'r tad fynd yn fethdalwr. Roedd taid Tomos, sef James Tudor Morgan yn Uwch Siryff Sir Forgannwg yn 1744. Llyfrwerthwr oedd ei dad Owen Tudor ac roedd ganddo ddau fachgen a oedd yn arlunwyr da a thalentog. Creodd y tri ohonynt sgetsis a diagramau i lyfr o'r enw Historical Tour in Monmouthshire a broliwyd y llyfr gan yr Archddiacon William Coxe. Dim ond tair-ar-ddeg oed oedd Thomas ar y pryd a'i frawd yn bymtheg oed.

Canwyd clodydd Owain gan nifer o feirdd, yn arbennig Gwalchmai ap Meilyr, oedd yn fardd llys iddo. Ystyrir Marwnad Owain (1170) yn un o gerddi gorau Cynddelw Brydydd Mawr. Canodd Llywelyn Fardd iddo hefyd. Cred llawer o ysgolheigion mai Owain oedd yn gyfrifol am gomisiynu bywgraffiad o'i dad, Historia Gruffud vab Kenan.

Yn sgil addewid yng nghytundeb Cymru'n Un rhwng Plaid Cymru a'r Blaid Lafur, cynhaliwyd refferendwm ar ymestyn pwerau deddfu Cynulliad Cenedlaethol Cymru yng Nghymru ar 3 Mawrth 2011. Enillwyd y refferendwm gyda mwyafrif sylweddol: pleidleisiodd 63.49% 'ydw', a 36.51% 'nac ydw'.

Mudiad ocwlt neu athroniaeth grefyddol yw theosoffi neu theosoffiaeth sy'n haeru bod modd ennill gwybodaeth ddwyfol drwy ymarferion cyfriniol megis perlewyg ysbrydol neu sythwelediad uniongyrchol. Tarddai yn y 19g ar seiliau dysgeidiaethau hynafol Gnostigiaeth a Neo-Blatoniaeth. Sefydlwyd y Gymdeithas Theosoffig yn Efrog Newydd ym 1875 gan y Rwsiad Helena Blavatsky.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Aderyn calonwaedlyd Luzon (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar calonwaedlyd Luzon) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Gallicolumba luzonica; yr enw Saesneg arno yw Luzon bleeding heart. Mae'n perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: Columbidae) sydd yn urdd y Columbiformes.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cwtiad paith (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cwtiaid paith) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Charadrius montanus; yr enw Saesneg arno yw Mountain plover. Mae'n perthyn i deulu'r Cwtiaid (Lladin: Charadriidae) sydd yn urdd y Charadriiformes.

Mae gorsaf reilffordd Parc Waun-gron (Saesneg: Waun-gron Park railway station) yn gwasanaethu ardal y Tyllgoed yng Nghaerdydd, Cymru. Mae gwasanaethau teithwyr yn cael eu darparu gan Drenau Arriva Cymru.

Mae Samuel Alexander Mendes CBE (ganed 1 Awst 1965) yn gyfarwyddwr ffilm a llwyfan Seisnig. Mae'n fwyaf adnabyddus am ei gynhyrchiad 1998 o Cabaret a serennodd Alan Cumming, a'i ffilm gyntaf American Beauty, a enillodd Wobr yr Academi am y Cyfarwyddwr Gorau.

Cyfeirlyfr Saesneg gan Rebecca Ford yw Pembrokeshire and Gower Footprint Focus a gyhoeddwyd gan Footprint yn 2013. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Arlunydd a gwawdluniwr o Sais oedd Syr Leslie Matthew Ward (21 Tachwedd 1851 – 15 Mai 1922). Darluniodd a phaentiodd nifer o bortreadau a chartwnau a gyhoeddwyd yn Vanity Fair, dan y llysenwau "Spy" a "Drawl".

Pentref gwledig yn Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, yw Cockshutt. Mae'r pentref wedi ei uno a phentrefi bychain Petton ac English Frankton i ffurfio plwyf sifil (yr uned leiaf o lywodraeth leol yn Lloegr) Cockshutt-cum-Petton.

Erbyn tua 1118 yr oedd Gruffudd yn rhy hen i arwain mewn rhyfel ei hun, ond gallodd ei feibion Cadwallon ap Gruffudd, yr hynaf o feibion Gruffudd, Owain ac yn ddiweddarach Cadwaladr ap Gruffudd, ymestyn ffiniau Gwynedd ymhell i'r dwyrain. Yn 1123, ymosododd Cadwallon ac Owain ar gantref Meirionnydd, a oedd yn perthyn i Deyrnas Powys ar y pryd. Yn 1124 cipiasant gantref Dyffryn Clwyd o ddwylo Powys a'i adfer i Wynedd. Mewn ymgyrch ddiweddarach, lladdwyd Cadwallon gan fyddin o Bowys mewn brwydr yng nghwmwd Nanheudwy, ger Llangollen, yn 1132 (gweler Brwydr Nanheudwy). Atalwyd cynnydd tiriogaethol Gwynedd am gyfnod ar ôl hynny.

Dynodwyd y safle’n un o statws arbennig ar sail daeareg yn ogystal â bod ynddo fywyd gwyllt o bwys ac o dan fygythiad. Er enghraifft efallai i’r statws gael ei ddynodi oherwydd fod ynddo strata’n cynnwys ffosiliau hynod o greaduriaid asgwrn cefn neu ffosiliau o bryfaid neu blanhigion yn ogystal â’r stratigraffeg ei hun (h.y. haenau o greigiau o bwys cenedlaethol).

Dinas yn ne'r Almaen a phrifddinas talaith Hessen yw Wiesbaden. Gyda phoblogaeth o bron i 280,000 yn Rhagfyr 2007 a thua 10,000 o filwyr Americanaidd. Mae Wiesbaden ymhlith yr hynaf o drefi sba Ewrop. Ystyr ei enw ydy'r "baddon yn y caeau". Ceir 15 sba'n parhau i lifo.

16g - 17g - 18g1560au 1570au 1580au 1590au 1600au 1610au 1620au 1630au 1640au 1650au 1660au1606 1607 1608 1609 1610 - 1611 - 1612 1613 1614 1615 1616
Crug crwn a godwyd gan bobl Oes Newydd y Cerrig neu Oes yr Efydd fel rhan o'u seremonïau neu i gladdu'r meirw ydy Crug y Rhyd Hir, yng nghymuned Llanllawddog, Sir Gaerfyrddin; cyfeiriad grid SN474271. Mae'n mesur 18 wrth 0.6 metr.

Yn yr hen Sir Fflint a dwyrain Maldwyn dywedir fod gast 'yn hel cŵn'. Yng nghanol Maldwyn ceir ynys sy'n dra gwahanol ei thafodiaith (eto, fel gyda'u hymadroddion am gaseg 'yn wyned' a'u buwch 'eisiau tarw'), dywedir fod yr ast 'yn cyneica' neu 'yn gynhaig'. Fel yn y Saesneg, mae geist Ceredigion a Chaerfyrddin 'yn boeth' a geist Penfro a chymoedd y Gwendraeth yn 'yn dwym'.

Karl Jenkins - Cantata Memoria – Er Mwyn y Plant; cyfansoddiad corawl a grëwyd gan Syr Karl Jenkins a'r Prifardd Mererid Hopwood i goffau hanner canmlwyddiant trychineb Aberfan.

Gwleidydd Ceidwadol, Ysgrifennydd Tramor y Deyrnas Unedig a newyddiadurwr Seisnig yw Alexander Boris de Pfeffel Johnson (ganwyd 19 Mehefin 1964 yn Ninas Efrog Newydd, yr Unol Daleithiau), ac fe'i adnabyddir yn well fel Boris Johnson ac fel cymeriad lliwgar a gwahanol i'r rhan fwyaf o wleidyddion. Mae'n dweud ei farn, doed a ddelo, ac yn berson dadleuol a charismatig sydd wedi cyffesu iddo ef ei hun, yn y gorffennol, smocio cannabis; cred y dylid cyfreithloni'r cyffur ar gyfer defnydd meddygol.

Nid oedd gan yr hen Roegiaid na'r Rhufeiniaid gysyniad sero yn eu dulliau mathemateg. Tarddodd yr unigrif 0 mewn nodiant pwynt degol yn yr hen India, a chafodd ei ledaenu i'r Arabiaid ac yna'r Ewropeaid yn ystod yr Oesoedd Canol. Defnyddid symbolau tebyg gan y Maya a'r Babiloniaid i ddynodi gwerth sero.

Bu'n briod i'r actor a rheolwr theatr Norman Florence o 1960 hyd ei farwolaeth ym 1996. Cafodd un mab, Peter Florence. Ym 1988 sefydlodd Norman, Rhoda a Peter Gŵyl y Gelli, gŵyl lenyddol a gynhelir yn flynyddol hyd heddiw yn y Gelli Gandryll.

Mae 165 o aelodau gan y Storting. Fe etholir yr aelodau drwy gynrychiolaeth gyfrannol o'r 19 sir yn y wlad, am gyfnodau o bedair mlynedd. Ar ôl etholiadau, mae'r Storting yn rhannu'n ddau siambr—yr Odelsting a'r Lagting—sydd weithiau'n cwrdd ar wahan, ac weithiau gyda'i gilydd, yn ôl y deddfwriaeth sy'n cael ei ddadlau.

Yn Rhagfyr erlidiwyd 13 o lowyr o'r Gilfach Goch am eu rhan a chafwyd protestiadau enfawr y tu allan, gyda dros 10,000 o bobl yn cefnogi'r glowyr. Bu'r glowyr ar streic am gyfanswm o 10 mis, gan ddychwelyd yn Awst 1911.

Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw '. Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef '.

Mae sgôr dan 0.5 yn dangos lefel isel o ddatblygiad. O'r 31 gwlad yn y categori yma, mae 29 yn Affrica; yr eithriadau yw Haiti a Yemen. Mae sgôr o 0.8 neu fwy yn dangos gwlad sydd a lefel uchel o ddatblygiad. Norwy oedd ar y brig yn 2006.
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Dewey. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 529 metr (1736 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Mawrth 2010.

Un o Feirdd yr Uchelwyr oedd Dafydd y Coed (bl. ail hanner y 14g). O ran arddull a mydr mae ei waith yn perthyn i'r Gogynfeirdd ceidwadol yn hytrach na'r Cywyddwyr arloesol.

Yn 554, collwyd Granada a rhan ddeheuol Hispania Baetica i'r Ymerodraeth Fysantaidd, ond erbyn 624 roedd y Fisigothiaid wedi adennill y tiriogaethau hyn. Yn 711, lladdwyd y brenin Roderic (Rodrigo) wrth wynebu ymosodiad Mwslemaidd ym Mrwydr Guadalete, ac erbyn 718 roedd y rhan fwyaf o Sbaen yn eiddo'r Mwslimiaid fel rhan o Al Andalus.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Robin dorwyn (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: robinod torwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Cossyphicula roberti; yr enw Saesneg arno yw White-bellied robin chat. Mae'n perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae) sydd yn urdd y Passeriformes.

Os oedd dadl ynglŷn â pherchenogaeth tir, cynhelid y llys ar y tir a hawlid. Byddai'r ddau hawlydd yn dod a thystion ymlaen i gefnogi eu hachos. Yn Llyfr Iorwerth, dywedir fod gan bob hawlydd yr hawl i gymorth "cyngaws" a "chanllaw" i gyflwyno eu hachos, y ddau yn fath o gyfreithiwr, er na eglurir y gwahaniaeth rhyngddynt. Os dyfarnai'r llys fod y ddau hawl yn gyfartal, gellid rhannu'r tor yn gyfartal rhwng y ddau hawlydd.

Mae Gwilavez (Ffrangeg: Villamée) yn gymuned yn department Il-ha-Gwilen (Ffrangeg: d'Ille-et-Vilaine), Llydaw. Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.

Daeth enw teuluol de Braose yn gysylltiedig â thriniaeth waradwyddus ac o'r pwynt yma ymlaen roedd disgynyddion de Braose yn wynebu casineb, ofn a gelyniaeth. Enillodd De Braose ei hun y llysenw 'Bwgan y Fenni' am ei ymddygiad a'r dial a ddilynodd ar deuluoedd ei elynion. Ymddialwyd am farwolaeth Seisyll yn 1182 gan Hywel ap Iorwerth, arglwydd Cymraeg Caerllion, mewn ymgyrch lle lladdwyd siryf Henffordd ac ymosodwyd ar gastell y Fenni. Yn ddiweddarach, syrthiodd mab ac etifedd De Braose o ffafriaeth frenhinol, gan farw yn alltud, ac mae'n bosib llwgodd ei wraig a'i mab i farwolaeth, tra'n garcharor yng Nghastell Windsor ac yng Nghastell Corfe yn 1210.

Mae'r teulu'n nodedig am ei briodweddau meddygol (honedig, yn enwedig yn Corea, Tsieina a Japan. Mae'n un o symbolau cenedlaethol Tsieina. Caiff ei dyfu ar gyfer gerddi oherwydd maint ei flodau unigol, ac mae'r morgrugyn yn cael ei ddenu at y neithdar sydd ar ei betalau.

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.
Tref lan-môr ym Mwrdeisdref Fetropolitaidd Sefton, Glannau Merswy, Gogledd-orllewin Lloegr, yw Southport. Lleolir y dref ar lan Môr Iwerddon, 16.5 milltir (26.6 km) i'r gogledd o Lerpwl a 14.8 milltir (23.8 km) i'r de-orllewin o Preston. Mae Caerdydd 241.5 km i ffwrdd o Southport ac mae Llundain yn 307.4 km. Y ddinas agosaf ydy Preston sy'n 22.4 km i ffwrdd.

Rhaglen drafod pêl-droed ar BBC Radio Cymru yw Ar y Marc a ddechreuodd ar 4 Ionawr 1992. Fe'i darlledir ar fore Sadwrn a'r cyflwynydd ers y rhaglen gyntaf yw Dylan Jones.

Cyhyr mawr ar y cefn yw cyhyryn y latissimus dorsi (lluosog:latissimi dorsi). Daw'r enw o'r Lladin a golyga 'cyhyr mwyaf llydan y cefn' (latus yn meddwl 'llydan', latissimus yn meddwl 'mwyaf llydan' a dorsum sy'n meddwl 'cefn'). Lleolir y cyhyr ar gefn y bongorff, tu ôl y fraich, ac fe'i orchuddir i raddau gan y trapesiws yn yr adran canolwedd dorsal.

20g - 21ain ganrif - 22ain ganrif1960au 1970au 1980au 1990au 2000au - 2010au - 2020au 2030au 2040au 2050au 2060au2011 2012 2013 2014 2015 - 2016 - 2017 2018 2019 2020 2021

Voyeuriaeth: y cymhelliad neu ymddygiad o wylio person nad yw'n cydsynio yn noeth, dadwisgo neu'n cael rhyw neu hunan-leddfu, neu gall fod yn ddi-rywiol ei natur.

Enillodd y DLP fwyafrif seneddol yn etholiad cyffredinol 2008 a daeth Thompson yn chweched Brif Weinidog y wlad ers ei hannibyniaeth. Roedd Thompson yn Brif Weinidog etholedig ieuaf y wlad. Bu farw o ganser y pancreas yn ei gartref ym mhlwyf Saint Philip yn 2010.

Y prif amcanion oedd cael hunanlywodraeth yn null dominiwn i Gymru, amddiffyn y Gymraeg, a chael sedd i Gymru yng Nghynghrair y Cenhedloedd.

Canllaw i bob agwedd o gyfraith yr Eglwys yng Nghymru, yn ymwneud â'r Eglwys fel corff sefydliadol ac o ran agweddau gweinidogaethol, athrawiaethol a defodau, gan awdur sydd wedi ysgrifennu'n eang am y maes.

Syr John Salusbury (m. 1566) neu 'Siôn Salsbri o Leweni' (marw yn 1566) oedd gŵr cyntaf Catrin o Ferain. Dienyddiwyd eu mab hynaf Thomas (1564 - 1586) am fod yn rhan yng Nghynllwyn Babington i ddiorseddu Elisabeth I, brenhines Lloegr a choroni Mari, Brenhines yr Alban. Roedd mab arall John (1567 - 1612) yn fardd Saesneg cynhyrchiol ac yn perthyn i gylch o ddeallusion a oedd yn cynnwys Syr Walter Raleigh.

Mae Lanwaz (Ffrangeg: La Nouaye) yn gymuned yn department Il-ha-Gwilen (Ffrangeg: d'Ille-et-Vilaine), Llydaw. Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol kumunioù (Llydaweg) a communes (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Ceinddryw amrywiol (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: ceinddrywod amrywiol) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Malurus lamberti; yr enw Saesneg arno yw Variegated wren. Mae'n perthyn i deulu'r Ceinddrywod (Lladin: Maluridae) sydd yn urdd y Passeriformes.

Cafodd y bardd ei addysg swyddogol yn ysgol gynradd Llanrhychwyn ac, am gyfnod byr, yn Ysgol Rad Llanrwst. Ond addysg Saesneg a gafodd yn yr ysgolion hynny; cafodd ei addysg Gymraeg yn yr Ysgol Sul leol yn y pentref a oedd yng ngofal y Methodistiaid Calfinaidd.

Straeon byrion i oedolion gan Daniel Davies yw Twist ar Ugain. Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2006. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Penderfyniad y cynhyrchydd Dylan Wyn oedd cael y rhaglen i drafod pêl-droed yn unig ac ym 1996 ymunodd Aled Jones-Griffiths a Gary Pritchard fel panelwyr parhaol gyda'r papurau newydd yn cael eu hadolygu gan nifer o wahanol westeion gan gynnwys Iola Wyn, Glyn Griffiths, Sion Tecwyn ac Orig Williams. Yn 2000 dychwelodd Dylan Llewelyn i'r rhaglen gan ymuno â Gary Pritchard fel y panelwyr parhaol cyn i'r rhaglen newid eto yn 2010 i ddefnyddio cyfres o wahanol banelwyr gan gynnwys is-reolwr Cymru, Osian Roberts. Bellach mae mwy fyth o banelwyr wedi ymuno â’r garfan gan gynnwys Meilir Owen, Ywain Gwynedd, Nicky John, Owain Tudur Jones, Iwan Arwel ac Ian Gill.

Mae sawl lyfr Saeseng wedi cael eu cyfieithu i mewn i'r Gymraeg sy'n addas ma ddyswyr, ee Roald Dahl gan Elin Meek, Merch Ar-lein gan Eiry Miles a Harri Potter a Maen yr Athronydd gan Emily Huws.

Dafydd Ifans, (1980) William Salesbury and the Welsh laws'[' (Aberystwyth: Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Coleg Prifysgol Cymru) (Pamffledi cyfraith Hywel)

Trigai'r rhan fwyaf o'r boblogaeth yn rhan ddeheuol y dalaith, rhwng Afon Main ac Afon Rhein (sy'n ffurfio'r ffin i'r de-orllewin). Safai'r mynyddoedd Odenwald rhwng afonydd Main a Rhein.

Planhigyn blodeuol bychan yw Cyfardwf y Cawcasws sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Boraginaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Symphytum caucasicum a'r enw Saesneg yw Caucasian comfrey. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Cyfardwf y Caucasus.

Trechwyd Llywodraeth Gladstone yn etholiad Cyffredinol 1874 - ac ymddiswyddodd Gladstone fel arweinydd y Blaid Ryddfrydol ac fe wnaed Hartington yn Arweinydd y wrthblaid yn Nhŷ'r Cyffredin. Ym 1876 dychwelodd Gladstone i fywyd gwleidyddol gweithgar, trwy ei ymgyrchu yn etholaeth Midlothian ym 1879 a 1880 ac fe ddaeth, unwaith yn rhagor, yn ymgyrchydd cyhoeddus mwyaf blaenllaw'r Rhyddfrydwyr.

Casgliad o farddoniaeth Dylan Thomas gyda chronoleg a nodiadau, wedi eu dethol, eu cyflwyno a'u golygu gan Walford Davies yn niwyg deniadol cyfres Everyman's Poetry. Cyhoeddwyd gyntaf ym 1998.

Cafodd Estonia ei hannibyniaeth yn ôl ar 20 Awst 1991. Mae bellach yn weriniaeth seneddol unedol ddemocrataidd sydd wedi'i rhannu yn bymtheg sir. Y brifddinas, a'r ddinas fwyaf, yw Tallinn. Gyda phoblogaeth o 1.3 miliwn, Estonia yw un o aelod-wladwriaethau lleiaf poblog yr Undeb Ewropeaidd.

Yn ystod rhan gyntaf teyrnasiad Owain, roedd rhyfel cartref yn Lloegr rhwng Steffan, brenin Lloegr a'r Ymerodres Matilda. Rhoddodd hyn gyfle i Owain ymestyn ffiniau Gwynedd tua'r dwyrain. Yn 1146 cipiodd Owain gastell yr Wyddgrug a thua 1150 cipiodd Rhuddlan. Roedd hyn yn peryglu tiroedd Madog ap Maredudd o Bowys a Ranulf de Gernon, 4ydd Iarll Caer, a gwnaethant gytundeb a'i gilydd yn erbyn Owain. Fodd bynnag, gorchfygodd Owain hwy ym Mrwydr Coleshill.

Mae Caeau Tan y Bwlch wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 01 Rhagfyr 1989 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 6.41 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Golfan gwinau Affrica (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: golfanod gwinau Affrica) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Sorella eminibey; yr enw Saesneg arno yw Chestnut sparrow. Mae'n perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: Ploceidae) sydd yn urdd y Passeriformes.

Bychan yw'r boblogaeth, gyda dim ond ychydig o dai a ffermydd gwasgaredig ger glan Afon Teifi. Fodd bynnag, ceir nifer o hynafiaethau yn yr ardal, yn cynnwys olion caer Rufeinig Caer Llanio gyda vicus a baddondy, a ffordd Rufeinig Sarn Helen. Mae Tomen Llanio yn olion castell mwnt a beili.

Codwyd crugiau crynion yn gyntaf tua 3000 C.C. a pharhaodd yr arfer hyd at ddiwedd Oes yr Efydd (tua 600 C.C.) gyda'r mwyafrif ohonyn nhw'n cael eu codi rhwng 2400 - 1500 C.C.

Nid yw pob tŷ haf yn eiddo a ddefnyddir er mwyn elw yn unig; fe'u defnyddir yn aml fel ail gartref ar gyfer teuluoedd sy'n byw mewn ardaloedd dinesig. Gall y teuluoedd hyn eu rhentu i ymwelwyr eraill pan nad ydynt yn eu defnyddio eu hunain, er mwyn talu'r morgais ar yr ail gartref, neu rannu'r gost gyda ffrindiau drwy ranberchnogaeth.

Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop. Mae ei harwynebedd oddeutu 2.5ha. Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.

Mae Menstrie (Gaeleg: ? ) yn gymuned yn Swydd Clackmannan, yn yr Alban. Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 2,007 gyda 88.39% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 8.17% wedi’u geni yn Lloegr.

Gwas neidr o deulu'r Gomphidae (neu'r 'Gweision neidr tindrom') yw'r Gomphus oklahomensis. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.

Cyfrol am hanes y delyn gan Mair Roberts a John Owen Huws (Golygydd) yw Seiri Telyn Cymru. Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1992. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

Mae'r nofel yn blethiad o straeon am fywydau Oswyn Morris a Rwth, o hanesion sy'n cael eu hadrodd gan Oswyn am Ddyfroedd y gorffennol ac hefyd o farddoniaeth. Er bod popeth yn cydblethu mae yna naws ychydig yn herciog i'r plethiad, rhywbeth sy'n cadw'r darllenydd ar bigau yn dyfalu beth ddaw nesaf.

Mae tua 1500 o sefydliadau ledled Ewrop wedi cyfrannu at Europeana. Mae rhain yn amrywio o enwau mawr rhyngwladol fel y Rijksmuseum yn Amsterdam, y Llyfrgell Brydeinig, a'r Louvre i'r archifau rhanbarthol ac amgueddfeydd lleol o bob aelod o'r UE. Gyda'i gilydd, mae eu casgliadau'n galluogi defnyddwyr i archwilio treftadaeth ddiwylliannol a gwyddonol Ewrop o gynhanes i'r dydd modern.

Etholwyd Williams yn gynghorydd ar gyngor dosbarth Aberpennar ym 1890. Fe'i dewiswyd yn ymgeisydd ar gyfer ymladd yn etholiadau Cyngor Sir Forgannwg 1898; ond wedi ei benodi yn oruchwyliwr Ffederasiwn y Glowyr tynnodd ei enw yn ôl.

Ardal yng Nghaerdydd ydy Coryton sydd yn rhan o gymuned yr Eglwys Newydd. Fe'i lleolir i'r gogledd o'r Eglwys Newydd ei hun, ger cyffordd 32 yr M4, o fewn ward etholaethol Yr Eglwys Newydd a Thongwynlais.
Defnyddir nifer o dermau cyfreithiol. Gallai sarhad olygu anaf neu anfri ar berson, neu’r taliad oedd yn ddyledus iddo fel iawndal am yr anaf neu’r anfri. Roedd maint y sarhad yn amrywio yn ôl statws y person oedd wedi ei effeithio, er enghraifft roedd sarhad y frenhines neu’r edling yn draean sarhad y brenin. Telid galanas i deulu person a lofruddiwyd gan y llofrudd a’i deulu; roedd y galanas yn dair gwaith y sarhad, er y gallai’r llofrudd orfod talu sarhad hefyd. Gellid cosbi camweddau llai trwy ddirwy; roedd y term "dirwy" yn cael ei ddefnyddio ar gyfer taliad am drosedd gweddol ddifrifol, tra’r oedd "camlwrw" yn daliad llai lle nad oedd y trosedd yn un mawr. Telid ebediw i’r arglwydd ar farwolaeth un o’i ddeiliaid.

Y grefft a'r wyddor o gynllunio adeiladau yw pensaernïaeth. Diffiniad ehangach fyddai cynnwys holl amgylchedd adeiladu. Mae hynny yn cynnwys tirlunio, sef cynllunio tirlun, cynllunio gwlad a thref, sef cynllunio strwythur sylfaenol ardaloedd a pheirianneg sifil, sef cynllunio adeiladwaith megis ffyrdd, pontydd, twneli a chamlesi.

Yn 1998 cyrhaeddodd y sengl 'Mulder and Scully' y pump uchaf yn y siartiau yn y DU ac fe ddilynodd 'Road Rage' yn fuan wedyn. Mae'r ddwy gân ar yr albwm boblogaidd iawn, International Velvet ac fe fu Cerys am gyfnod yn Frenhines Bop yn ymddangos ar dudalennau blaen cylchgronau poblogaidd.

Cynghrair o bobl sydd ynghlwm â throseddau wedi'u trefnu ydy'r Maffia. Maent yn fwyaf enwog am lwgr-fasnachu amddiffynnol sef defnyddio bygythiadau o drais er mwyn manteisio ar weithgarwch economaidd lleol; delio mewn cyffuriau a thwyll ariannol. Caiff aelodau'r grŵp eu huno gan gôd anrhydedd, yn benodol y côd o dawelwch (neu'r omertà yn ne'r Eidal), ac mae hyn yn amddiffyn y Maffia rhag ymyrraeth allanol gan heddluoedd.

Cyfrol ar hanes neuaddau pentref Abersoch, Rhoshirwaun a'r Sarn gan Emlyn Richards yw Adeiladwyd gan Dlodi. Cyngor Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1991. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

Hunangofiant aelod o Gangen Arbennig yr heddlu oedd ar ddyletswydd yng Nghastell Caernarfon yn ystod seremoni Arwisgo'r Tywysog Siarl. Bu hefyd yn ymchwilio i nifer o achosion yng nghyfnod Meibion Glyndŵr.

Nofel i oedolion drwy gyfrwng y Saesneg gan Catrin Collier yw Sinners and Shadows a gyhoeddwyd gan Accent Press yn 2013. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Yn ôl Cyfraith Hywel, nid oedd gan ferched yr hawl i etifeddu tir. Er hynny, roedd eithriadau, hyd yn oed yn y cyfnod cynnar. Mewn cerdd a ddyddir i hanner cyntaf yr 11g sy'n farwnad i uchelwr o Ynys Môn o'r enw Aeddon, dywed y bardd fod tiroedd Aeddon wedi eu hetifeddu gan bedair gwraig oedd wedi dod i'w lys fel caethion ac wedi ennill ei ffafr.Yn anffodus i'r bardd, nid oeddynt mor hoff o farddoniaeth ag y bu Aeddon Roedd y rheolau ar gyfer rhannu eiddo symudol pan fyddai un o'r pâr priod farw yr un fath i'r ddau ryw. Rhennid yr eiddo yn ddwy ran gyfartal, gyda'r partner byw yn cael un hanner, a'r person oedd yn marw yn rhydd i rannu'r hanner arall yn ôl ei (h)ewyllys.

Grŵp Rhythm a blÅµs yw Boyz II Men. Sefydlwyd y band yn Philadelphia yn 1988. Mae Boyz II Men wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Avex Group, Motown Records.
Albany yw prifddinas y dalaith Americanaidd, Efrog Newydd, Unol Daleithiau. Mae gan Albany boblogaeth o 97,856., Cafodd ei sefydlu yn y flwyddyn 1614.

Cyfarfodd â meddyg Seisnig, John, a priodasont cyn symud i Loegr ac yna Cymru. Ail-hyfforddod Sewell fel seicotherapydd gan weithio dro sy GIG ac ym meddygaeth breifat. Dechreuodd ei diddordeb mewn ysgrifennu tua'r adeg hwn, pan ysgrifennodd golofn ar gyfer cynghrair papur newydd am iechyd meddylion, a bywgraffiad person trawsrywiol. Wedi 12 mlynedd, roedd yn ysu am newid unwaith eto, a dechreuodd gwrs Cerfluniaeth Cymhwysol yr un adeg ag astudio gradd Meistr rhan amser mewn ysgrifennu creadigol. Gweithiodd fel cerflunydd am gyfnod, gan ennill dau wobr am ei cherfluniau cerrig, tan i Ice Trap gael ei gyhoeddi. Symudodd gyda'i gŵr i fyw ar fferm ffrwythau ym mynyddoedd Granada, Sbaen lle mae'n parhau i ysgrifennu.

Opera sebon boblogaidd o Awstralia a leolir mewn carchar o'r enw Wentworth Detention Centre oedd Prisoner. Cyflwynwyd y rhaglen gan y Reg Grundy Organisation a rhedodd y rhaglen ar y sianel teledu Network Ten rhwng 1979 a 1986.

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Yn y 1970au cynnar roddwyd Les Caddick, un o'r aelodau cyntaf, Dell Cei Dory fach a allfwrdd, gan wneud y clwb yn hunangynhaliol ar gyfer ei chwch diogelwch. Er bod yr aelodaeth fawr oedd ar gyfer hwylio a rasio cychod hwylio, gyda llawer yn rasio yn gyfres Gymdeithas Môr Gwyddelig a Rasio Môr blynyddol, fe wnaeth yr ochr dingi dechrau cynyddu. Roedd Ras blynyddol Pellter Hir Dingis i Abersoch ac yn ôl, er enghraifft, ac roedd pencampwriaethau Merlin Rocket cenedlaethol yn cael ei chynnal - y bencampwriaeth dingi cyntaf o'r fath ym Mhwllheli.

Er yr anghydfod mawr, yn y Deyrnas Unedig derbyniodd y llyfr llawer o gymeradwyaeth feirniadol. Bu yn netholiad terfynol Booker Prize 1988, yn colli i Oscar and Lucinda gan Peter Carey.

Gwlad yng ngogledd-ddwyrain Ewrop yw Gweriniaeth Estonia neu Estonia (Estoneg: Eesti). Mae Estonia yn ffinio â Latfia i'r de, a Llyn Peipus a Rwsia i'r dwyrain. Gwahanir y wlad oddi wrth y Ffindir gan Gwlff y Ffindir i'r gogledd ac oddi wrth Sweden gan y Môr Baltig i'r gorllewin. Un o'r Gwledydd Baltig yw Estonia, ynghyd â Latfia a Lithwania.

Plasdy gerllaw pentref Rhydlydan, yn awr yn ne-ddwyrain bwrdeistref sirol Conwy, yw Plas Iolyn (cyfeiriad grid SH881503). Tu ôl i'r hen blasdy, i'r de, ceir Garn Prys (534m).

Mae Round Hill yn gopa mynydd a geir ar y daith o Braemar i Monadh Rois (Montrose) ym mynyddoedd y Grampians yn yr Alban; cyfeiriad grid NO434841.
Canodd i noddwyr yn ne a chanolbarth Cymru, yn cynnwys Rydderch ab Ieuan Llwyd o Lyn Aeron a theulu Gogerddan, Ceredigion a Hopcyn ap Tomas o Ynysforgan, y bu Llyfr Coch Hergest yn ei feddiant yn ail hanner y 14g; cedwir y testunau cynharaf ar glawr o waith Dafydd y Coed yn y llawysgrif enwog honno. Canodd hefyd am Llanymddyfri, Sir Gaerfyrddin, a Rhaeadr Gwy, Powys.

Mae Milk wedi derbyn nifer o enwebiadau gan gynnwys enwebiad Golden Globe, tair enwebiad Gwobrau'r Gymdeithas Actorion Sgrîn a phedair BAFTA gan gynnwys un am y Ffilm Orau. Enwebwyd y ffilm am wyth o Wobrau'r Academi gan gynnwys y Ffilm Orau.

Ynys yn perthyn i Wlad Groeg yw Ceffalonia (Groeg: Κεφαλλονιά neu Κεφαλονιά; Hen Roeg: Κεφαλληνία). Hi yw'r fwyaf o'r Ynysoedd Ionaidd, gydag arwynebedd o 350 km2. Saif ger arfordir gorllewinol Groeg.

Yn 1974, cafwyd wared ar yr hen Sir Ddinbych fel sir weinyddol, a cafodd Llanarmon Dyffryn Ceiriog ei gynnwys o fewn ardal Glyndŵr yn sir newydd Clwyd. Newidwyd y trefn eto yn 1996, pan gafwyd wared o Glwyd ac Ardal Glyn Dŵr, daeth Llanarmon Dyffryn Ceiriog yn ran o awdurdod unedol Wrecsam, fel yma mae hi heddiw fyth.

Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw 36625-1. Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef Dávila.

Ogof ger pentref Maeshafn yn Sir Ddinbych ydy Ogof y Tegeirianau (SJ 2000 6051), a ystyrir yn hynod bwysig oherwydd y darganfyddwyd olion dynol o Oes Newydd y Cerrig ynddi. Mae ceg yr ogof oddeutu un fetr a'i hyd oddeutu 7m. Ceir sawl ogof o fewn canllath i'w gilydd. Ceir dwy ogof yma, sef Ogof y Tegeirianau I (SJ198605; PRN 34750) ac Ogof y Tegeirianau II (SJ1999060497; PRN 103035). Mae yn OyT II olion o'r Oes Haearn neu Rufeinig.

Mae gan Norwywyr safon uchel o fyw, yn bennaf oherwydd yr arian o'r diwydiant olew. Roedd pryder felly beth fyddai'n digwydd ar ôl i'r olew ddiflannu. I ddatrys y broblem, mae llywodraeth Norwy wedi bod yn buddsoddi rhan o'i hennillion o'r diwydiant mewn cronfa dramor, sy'n cynnwys (ym mis Tachwedd 2003) 114 biliwn doler Americanaidd.

William Salebury, Kynniver llith a ban or yscrythur lan... Argraffwyd gan Robert Crowley, Llundain, 1551.Kynniver Llith a Ban. Adargraffiad manwl gyda rhagymadrodd a nodiadau, golygwyd gan John Fisher. Gwasg Prifysgol Cymru, 1931.

Y gorau a ellid ei ddweud am gysylltiad Hywel â’r gyfraith yw bod cof poblogaidd amdano’n diwygio’r cyfreithiau. Dywedir i frenhinoedd eraill newid y cyfreithiau yn ddiweddarach, er enghraifft Bleddyn ap Cynfyn, brenin Gwynedd a Powys yn yr 11g.

Yn ôl y traddodiad, cododd Tathew eglwys iddi yn Llanfaches (a alwyd cyn hynny yn 'Ferthyr Marches') er cof amdani, ond symudwyd ei chorff i eglwys yng Nghaer-went.

Gyda'r Hanes y Daith Trwy Gymru (1189), mae'n un o ddau lyfr enwog am Gymru o waith Gerallt ac yn ffynhonnell bwysig iawn am ein gwybodaeth o Gymru a'r Cymry yng nghyfnod yr awdur. Er mai darlun o Gymru trwy lygaid Cambro-Normaniad a geir a'i fod felly ymhell o fod yn ddiduedd, dyma'r unig lyfr o'i fath am Gymru cyn y Cyfnod Modern.
Y Record Goch oedd prosiect criw o ffrindiau sy’n rhannu eu cariad at gerddoriaeth a phethau del. Gyda gwaith celf gan Elfyn Lewis a thraciau newydd sbon gan Cowbois Rhos Botwnnog, Y Bwgan, Dau Cefn a Sen Segur roedd hon yn un o uchafbwyntiau’r flwyddyn yn ddi-os.

Mae rhannau dwyreiniol y dalaith wedi dioddef o ymosodiadau gan y mudiad arfog Jundullah, sy'n ymladd dros greu "Balochistan Fawr" a hawliau Mwslemiaid Sunni yn Iran, dros y blynyddoedd diwethaf.

Fe'i ganed yng Nghaerdydd, yr ail o bedwar o blant. Symudodd y teulu i Abertawe pan oedd yn saith oed. Bu'n ddisgybl yn ysgol breifat St Michael's yn Llanelli ac ysgol uwchradd yn Abergwaun. Mae'n rhugl yn y Gymraeg, Saesneg, Sbaeneg a Ffrangeg. Ei harwres yn ystod ei phlentyndod oedd Pipi Hosan Hir a'r beirdd William Butler Yeats a Dylan Thomas.

Mae hi'n dueddol i fod yn oer yn gynnar yn y bore (geuaf neu haf) ac fe fydd y tymheredd yn codi'n raddol trwy gydol y dydd. Mae hi'n arferol i wisgo digon o ddillad yn y bore a thynnu darnau yn awr ac yn y man fel fydd y dydd yn symud ymlaen.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Munro, Murdo a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.

Fel ymateb i'w garcharu dywedodd, "Y cwbwl rwyf wedi'i ddweud am y brenin ydy ei fod wedi lladd ei frawd, fod ganddo gariadon a'i fod wedi lladd eliffant... felly, ble mae'r athrod? Mae pob un o'r rhain wedi'u cyhoeddi mewn papurau newydd! Mae'n bwysig bod celf yn rhydd i bryfocio'r meddwl."

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Mae afon Indus yn tarddu yn Nhibet; mae'n cychwyn yn nghyflif afonydd Sengge a Gar sy'n llifo o gadwynau Nganglong Kangri a Gangdise Shan yn y wlad honno. Mae hi'n llifo i'r gogledd-orllewin trwy Ladakh-Baltistan i afon Gilgit, ychydig i'r de o'r Karakoram. Yma mae afonydd llai Shyok, Shigar a Gilgit yn cludo dŵr o rewlifau'r mynyddoedd mawr i'r afon. Ger Nanga Parbat mae'n rhedeg trwy yddfau cul tua 4500 – 5200 m (15,000-17,000 troedfedd) i fyny. Mae'n cylchu'n araf i'r de, ac yn dod allan o'r bryniau rhwng Peshawar a Rawalpindi yn ngogledd Pacistan.

Lysieuyn blodeol bychan yw Arianllys sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu Ranunculaceae. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw Thalictrum flavum a'r enw Saesneg yw Common meadow-rue. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Arianllys, Arianllys Cyffredin, Echryshaint, Llys y Pia, Troed y Barcud.

Bedydd neu bedyddio yw'r arfer yn y Gristnogaeth o gymhwyso dŵr at berson trwy drochiad neu daenelliad fel arwydd o buredigaeth neu atgenhedliad a hefyd o dderbyniad i'r ffydd Gristnogol. Mae'r gair Cymraeg yn tarddu o'r gair Lladin baptidio.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cynffondaenwr cynffonhir (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cynffondaenwyr cynffonhir) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Rhipidura opistherythra; yr enw Saesneg arno yw Long-tailed fantail. Mae'n perthyn i deulu'r Brenhinoedd (Lladin: Monarchidae) sydd yn urdd y Passeriformes.

Seiclwr proffesiynol Ffrengig oedd Lucien Aimar (ganwyd 28 Ebrill 1941, Hyères, Ffrainc), a oedd yn nodweddiadol ym myd seiclo yn yr 1960au a'r 1970au, enillodd y Tour de France yn 1966.

Anghydfod rhwng glowyr a pherchnogion Glofa'r Cambrian yn Ne Cymru, oedd Terfysg Tonypandy (neu Terfysg y Rhondda), a ddigwyddodd yn ardal Tonypandy a'r Rhondda yn 1910 a 1911. Ymyrrodd Winston Churchill yn yr anghydfod, a ffyrnigodd y Cymry'n arw drwy ddanfon milwyr a heddweision o Loegr yn hytrach na chaniatau trafodaethau rhwng y glowyr a'u cyflogwyr.

Mae Norwy yn rhannol o fewn Cylch yr Arctig, sydd yn golygu nad yw'r haul yn machlud yno am ran o'r haf. Serch hyn, mae'r hinsawdd yn cael ei gadw'n gynnes oherwydd dylanwad Llif y Gwlff, sef llif cynnes o ddŵr a daw o'r trofannau.

Ar ôl cyfnod aflwyddiannus yn cyflwyno SMTV Live ar ITV, derbyniodd ran yn y gyfres ddrama nwydus, "Mile High". Daeth yn fwy enwog am chwarae rhan John 'Abs' Denham yn nrama meddygol y BBC, "Casualty". Ers hynny, mae ef gadael y gyfres a gwelwyd ei berfformiad olaf ar y 18fed o Hydref 2008.

Ganed Carneddog yn 1861 yn ffermdy Y Carneddi, plwyf Nantmor, ger Beddgelert, Gwynedd. Bu'r ffermdy yn gartref i'w hynafiaid am genedlaethau a bu Carneddog yn byw yno ar hyd ei oes hyd 1945 pan symudodd ef a'i wraig i fyw yn nhŷ eu mab yn Hinckley, yn Swydd Gaerlŷr, Lloegr. Mae'r llun a dynodd y ffotograffydd Cymreig Geoff Charles o Garneddog a'i wraig ar riniog ei hen ffermdy yn ffarwelio ag Eryri yn cael ei ystyried gan lawer yn llun eiconig sy'n cynrychioli'r newid mawr a ddaeth i'r Gymru Gymraeg yn yr 20g. Bu farw Carneddog yn swbwrbia Hinckley ddwy flynedd ar ôl gadael Eryri.

Mae Aniuska A. Kazandjian (ganwyd: 1964) yn fotanegydd nodedig a aned yn Feneswela. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd Gerddi Botaneg Missouri.

Babi Sul - Jessica Smith, yn yr haul yn yr awyr gyda wyneb baban. Yn chwerthin pan fydd y Teletubbies wneud rhywbeth fel dawnsio neu syrthio drosodd.

Ganwyd Walsh yn Warfield Park, ger Bracknell yn Berkshire, yn unig fab i Syr John Walsh, Barwnig 1af a'i wraig Elizabeth, merch Joseph Walsh. Benn oedd cyfenw gwreiddiol y teulu ond fe'i newidiodd i Walsh ym 1795 yn unol ag ewyllys ewythr ei wraig Syr John Walsh (1726-1795), a adawodd iddo ffortiwn a wnaed yn yr India, gan gynnwys ystadau yn Berkshire a Sir Faesyfed, a hefyd daliadau mawr yn yr Iwerddon, yn bennaf yn Swydd Corc a Swydd Kerry.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Brych chwibanol Malaya (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: brychion chwibanol Malaya) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Myiophoneus robinsoni; yr enw Saesneg arno yw Malayan whistling thrush. Mae'n perthyn i deulu'r Brychion (Lladin: Turdidae) sydd yn urdd y Passeriformes.