Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
El Mèriłand, dal 28 de avril 1788, el costituise el 7° Stato dei Stati Unìi de Amèrica; el xe el 19° Stato pì popołoxo e el 42° pì estexo dei USA.

'Ntel 2003 el recita nel film La vita come viene, par la regia de Stefano Incerti, e 'ntel 2007 el interpreta un połisioto nel film I padroni della notte. De recente el xe conparso in alcuni łavori tełevisivi, cofà par exenpio Pupetta - Il coraggio e la passione par la regia de Luciano Odorisio nel ròło de Don Luigi Vitiello

Tirà su 'ntel 1° secoło d.C., L'Arena l'è el terso anfiteatro romano piesè grando dopo cuei de Roma - el Coloseo - e de Capua, e l'è de sicuro tra cuei che sà conservà mejo nei anni, anca se quaxi tuto l'anel esterno l'è stà butà xo da un teremoto ncora in tel'ano 1117 (o zó par de lì), e le piére ch'è vegnù zó jè stè doparè in altre costrussion.

'Ntel 2004, 2005, 2007 so Rai 1 ła gà prexentà: el Premio Barocco, riconosimento de ła celénsa itałiana; 'ntel 2005 dal teatro de Taormina, La Kore, kermesse dedicà ai maxori stiłisti itałiani, in cùbia co' Valeria Marini, e ancora 'ntel 2005 el David di Donatello, in conpagnìa de Mike Bongiorno.

El rolojo el xe un mistiero par savere che ora che xe, el połe esare analogico (co łe lancete) o digitałe (co i nùmari). Ghe xera na olta i roloji da scarseła che i gaveva i richi. Deso ghe xe i roloji da man. Cualche 'olta inte'l muro ghe xe tacà un rolojo da muro, fato parchè chi che no ga el rolojo da man, el posa vedare l'ora da queło.

Anca dopo che xe cascàda ła Serenissima 'ntel 1797, soto ła dominasión fransexe, ła pratica de łe regate gà continuà, tegnìndo bòta, sia pur co' ritmi un fià più ridoti. Senpre 'ntel 1797, i francexi organixa ben do regàte, una el 14 de łùgio e 'naltra el 18 de setenbre in ocaxión de ła vixita a Venesia de Giuseppina Beauharnais, mugèr de Napołeon Bonaparte, a quel tenpo ancora xeneràl. Anca 'ntel 1807 xe stàda organixàda 'na regàta in onór del steso Napołeon in vixita ała sità.

Ghe xe Parlaminti de dó Canbre come par exenpio el Parlaménto Itałian (Canbra dei Deputài e Senato) o l' Parlaménto Franséxe (Asenblea Nasionałe e Senato), ghe ne xe altri de na Canbra soła come prexenpio in Danimarca (Folketing) o a Andora (Conséjo Xenerałe de łe Vałe).

Cilladon (o Ciladón) el xé na frasion de Quèro Vas. Situado a la fin de la Val de Schievenin, coi soi 643 m s.l.m. el xe la frasion pì en alto de el comun.

I Derozer i xe na banda muxegałe punk rock de Vicensa. Tra łe pi konyosùe bande punk itałiane, da ła nasita inte'l 1989 i ga dà fóra 8 albun e sonà in pi de 1500 konsèrti.

Asta: stanga, deta anca aspetta, toc ke vien fora dal ceppo 'ndé ke vién colegà 'na corda par meter in movimento la campana; 'te i sistemi "a slancio" l'è inseriđa inte 'na strutùra a triangol ciamađa cicogna o bilancia; 'te i sistemi a concerto (inglese, ambrosian, veronexe) e con la pì moderna eletrificažion vien spés sostituiđa dala Ruota.
Nkrumah el xe stà eleto Primo Ministro del Ghana, ma el so oprato el xe stà critica da varie forse politeghe. Nkrumah el gha fato pasar la lege Prevensione Detentiva (1958) che el ghe permetea de metar en prison i opositori sensa proceso. En tel 1960, el gha volù cambiar l’ordinamento faxendo del Ghana na republica. En tel 1963 el Ghana el xe stà tra i promotori de l’Organizasion de l’Unità Africana. Ent el 1964, dopo on rferendum popolare, el paexe el xe diventà ono Stato monopartitico e Nkrumah eleto presidente a vita. El 24 febraro 1966. i militari i gha fato on colpo de Stato co Nkrumah el xera a l’estero. I leader militari i gha tegnù el governo fin al 1969. A le elesioni popolari del otobre 1969, el Partito del Progreso de Kofi Busia el gha vinto la majoria de i segi e el gha formà el governo. Busia el xera el Primo Ministro. El governo de Busia nol xe stà bon de controlare la perdita de valore de l’economia e, el 13 gianaro 1972, i militari i gha fato n’altro colpo de Stato. El colonel Ignatius Kutu Acheampong el gha formà el Consilio Naxionale de Redension. Acheampomg el xe stà meso da parte en tel 1978 parchè el no xe stà bon de riformar el governo. El general Frederick William Kwasi Akuffo el gha tolto el so posto. Akuffo el gha scominsià subito a pianificar el ritorno al governo sivile ma la crisi sempre pi grave e la corusion le gha spinto on grupo de zoini soldà a far n’altro colpo de Stato el 4 giunio 1979. El capo el xera Jerry John Rawlings.

Inte'l film La lingua del santo de Carlo Mazzacurati, do ladruncoli da pochi schei i va drento de note inte ła baxéłega e i roba dal relichiario ła lengua de Sant'Antonio, par dopo domandar un riscato.

Ancora in atività pasai più de 40 ani, John Cale ghe gà dà a łe stanpe de recente 'na racòlta live (Circus Live, 2007), che ło gà ocupà in un gran tour eoropeo, co' łe do tape itałiane de Miłan e Urbin (Teritorio Muxicałe.

El 10 de april 2005 la xè stà completà la rimodernasion, inisià 'ntel 2002 e curà da Hermann Tilke. Grasie ai consistenti mejoramenti dele struture, el Fuji gha otegnù la posibilità de ospitar novamente la Formula 1. Domenega 30 de setenbre 2007 la prima edision su pista rinovà la xè serà con 'na vitoria de Lewis Hamilton (McLaren Mercedes) con seondo posto par Heikki Kovalainen (Renault) e terso posto par Kimi Raikkonen (Ferrari), en 'na gara caraterizà dala piogia e partìa de drio ala safety car.

El Tałian donca no'l ga mìa da èser confuxo co l'Itałian che 'l xe ła łéngua uficiałe de l'Itałia e 'l se ga formà su baxe toscana-fiorentina co influense siciliane-romane.

Ła vitòria asè importanta dei Estensi ła gà vùo el soło efeto de fermar i venesiani indove i jera, Polxeła ła xe vegnùa de novo a catarse de sota deła Serenisima e ła ne gà vùo l'istesa sorte, infin che Napoleon I de Fransa el ne gà dà ła fin intel 1796.
'Nte łe culture del mondo el verdo el ga signifegai desferénti, qualche volta in contradision. El più cognosuo de tuti el xé ła speransa. El pol signifegar anca crésita, méntre in altre culture el sta par morte, małan, invidia e anca el diàvoło. I łigami co ła natura, però, i xé ła roba che particołarixa eło infrà i cołori. Par exénpio, l'Islam el ga na inportante venerasion par sto cołor, parché el łoro paradixo el gavaria da eser pien de giardini e piante, a desferénsa de gran parte dei posti dove i vive i musulmani, chei xé dexèrteghi. El verdo el xé cołigà anca a ła reprodusion, ła fertiłità e renàsita par ste conesion co ła natura. Ghe xé movimenti połìteghi de ancó chei se gà sièlti el verdo come sìnboło del łoro inpegno par protèxer l'anbiénte e giustisia social.

L' inposibiłità de cołegar el basco a łe altre łéngoe indoeuropee in Europa l' à fato sercar posibiłi parentełe altrove, speso utiłixando metodi de dubia quałità. Visín a paragoni pseudosientifisi, l' aparissión de ła łinguistica a longo ragio l' à dà origine a svariè tentativi de cołegar el basco con famee de łéngoe geograficamente molto distanti.

El xera un vero Stato multietnico, con un mucio de xente de lengoe e culture diverse: todeschi, magiari, boemi, połachi, croati, serbi, rumeni, ruteni, itałiani (lonbardi, veneti, trentini, furlani, istriani e dalmati) e sloveni.

I Stati sensa mar i se clasìfica conforme el tipo de ixołamento dal mar: i pol èser sarà sù rènto n'altro Stato; i pol èser sarà su fra du Stati o i pol èser sarà sù da altri Stati che anca łuri i è sarai sù. Altri Stati i pol aver un tochetin de spiaja picenin-picenin, un tòco de mar cusì curto che dal ponto de vista pràtico i vien considerai cuaxi sensa mar.

El processo par eresia el riparte, concludendose inte'l 1520 co la condana, che la gavarà valor dal 1521. Ano che el vien rapio propio dal Principe Eletor de Sassonia Federigo el Savio al scovo de salvarghe la vita. Dal 1520, de fati, gera in valor anca la Dieta de Worms, co la qual Lutero el gera desso bandio no solo da la Chiesa Catolega ma anca da l'Impero. El Reformador el podarà cussì sevitar la so opara de Reforma, che al scumizio no la prevedeva un destaco da Roma (da lu considerà proprio un so falimento), ma na reforma interna a la Chiesa Catolega. El so pensièr el ga vuo sùito un grando suceso infrà pareci prìnsipi todeschi, che cussì i vadagnava quel che'l vegneva levà via dai posedimenti de la chiesa. In poco tenpo el xe stà conossuo anca dai pòari grazie a n'inportante progeto de alfabetizazzion, e 'lora sti qua, ispiràndose ai soi diti, i se ga revoltai contro i potenti. Messo a le strete, Lutero el xe stà costreto a dichiarar se'l gera da la parte dei richi o dei pòari, e lu, in quanto el gaveva bisogno de la protesion dei prìnsipi protestanti, el ga condanà le revolte, daspò stuae. I prìnsipi protestanti daspò i se ga mesi insieme inte la liga de Smalcalda, che la ga lotà contro el poder sentral per vinti ani.
Par n'altra estension del signifegà, el pensièr de paxe come "mancansa de turbia" el xé daspò pasà dai canpi sociołòxico e połìtego a queło individual en sénso anca sicòlogico, tołéndo el signfegà de paxe del'ànema o paxe drénto, un stato equiete del'ànema umana vista come mancansa de agitasion. Sta paxe drénto ła gera studiada dai antighi che ła ciamava en difarente maniere: eutimia (en Demòcrito), aponia (en Epicuro), atarassia ('ntei Stòisi). En ètiche de ancó se parla de eireneusi.

El clima el xe ła condision carateristega de'l atmosfera in prosimità de ła superfise terestre su na data rejon jografica. A diferensa de'l tenpo atmosferego, che el se riferise a łe condision atmosfereghe atuałi e a łe variasion de łe 'stese inte'l arco de un par de setimane, el clima el se riferise a'l longo periodo: dixemo che 'l xe na media de łe condision atmosfereghe che łe vien oservae so un dato posto durante svariati ani.

'Ntel 1990 el pasa ala Formula 3000 col team Mansell-Madgwick rivando nono en clasifega final. L'ano seguente el pasa al team Miku Earle's 3001 col qual el vinse 'na gara, e giunge sesto 'ntela clasifega general. 'Ntel 1992 core par la DAMS, otegnendo anca in 'sta stagion 'na vitoria.

I bosimani che i ga visù en te le paludi de el delta de l’Okavango i ga canbià stile de vita e i xe diventà pastoralisti. Ancò i khoisan i xe sirca 50 000, so na popolasion de on milion e mezo.

Ogni canpana metesta su 'n canpanil la è dedicada a un o pì Santi e la à sù decoražion a tema. In pì, quasi senper le à sù inscrižion par latin o par la parlada uficial de 'l posto che le reguarda al an de fusion, al nome de 'l fondidor e qualche olta anca de quei che, co oferte varie, i à contribuì a la fusion de quel bronđo.

Soło i mastri verièri, infrà quei chei no gera nòbiłi, i podeva maridarse co fie de patrisi. Ła Repùblica infati, ła ga bandixà un decreto, daspò łe cagnare capitae 'ntel Magior Consegio de Muran, chel deciarava sitadini muranéxi soło quei chei fuse nasùi 'ntel'ìxoła o'i gavese cronpà edifisi in sta qua. 'Ntel 1602, el podestà Barbarigo, 'ntel censir i ixołani, el ga sièlto de scrìver un Libro d'Oro. Per èser scriti drénto bixognava averghe el consénso de ła Repùblica, roba che no ła gera né sénplexe né breve. Chi nol rexultava iscrito no'l podeva svolxer un qualche tipo de łavoro da verièr, no'l partesipava ai conségi e no'l deponeva de tuti i altri vantagi acordai ai sitadini muranéxi.

El 2 de diçenbre 2004 el xe diventà el Primo Ministro deła Łetonia. Kalvītis prima el ga guidà on governo de coałision insieme al Partito deła Nova Era, a ł'Union dei Verdi e dei Contadini e al Primo Partito deła Łetonia. Nte ł'apriłe 2006 el Partito deła Nova Era el ga łasà el governo e Kalvītis el conduxe on governo de coałision de minoransa basà sui altri tre partiti.

Muran ła xé stada un dei tanti séntri fondai da èxułi de Altin durante łe invaxion barbàreghe. Secondo ła tradision, el topònimo el vegniria fora da Ammuriana, na de łe porte de ła sità mare.
San Giovanni Battista, Prosano, Avacelli, Castiglioni, Colle Aprico, Magnadorsa, Montale, Piticchio San Ginesio di Arcevia, Santa Apollinare, Ripalta, Nidastore, Loretello, San Pietro in Musio, Palazzo, Caudino, Costa, Santo Stefano

La Filarmonica vinovexe "Giuseppe Verdi" xe nata uficialmente 'ntel marso 1847, in ocaxiôn de ła vixita pastorałe de ł'arcivescovo de Torin, Luigi Fransoni. 'Ntel corso dei ani l'è devegnù sełebre in tuto 'l Piemonte, tanto che a cauxa dei nùmaroxi inpegni, la banda gà dovesto spartìrse in du. La Banda muxicałe de Vinovo gà continuà nel servisio a grào e vołontario a tuta ła sitadinansa e 'ntei ani '50 l'è riusìa a otegnère 'na sede stabiłe. 'Ntel 1999, la filarmonica gà partisipà cofà unega raprexentante par l'Itałia al 20° Osterreichisches Blasmusikfest de Viena.

L'Alsazia (in francese Alsace, in todesco e aleman Elsass) la xe na region de la Franza del est a la frontiera co la Zermania e la Svizzara, che la se stende da le montagne orientai de la Caena dei Vosgi e el fiume Ren, sora de la piana conossesta cofà plaine d'Alsace.

'Ntel 1992 el gà conosùo ła so quinta mujer, Laura Taylor (ła so amiratrice nùmaro uno) e i s'à spoxà subito. Senpre 'ntel steso ano ghe vien diagnostegà un càncaro ai polmoni. Laura ghe xe restà visin tendendoło nei ultimi 18 mexi de vita. Anca s'el gera małà, el gà laorà sensa fermarse e infati, poco 'vanti de ła so morte, el gà conpletà l'epixodio piłota par 'na serie nòva 'ntel 1994 (un derivà de Matlock). El xe morto in quel'ano, a 65 ani, de polmonìa par conplicasion simentàe da łe cure ch'el gera drìo far par conbatèr el càncaro ai polmoni, ne ła so casa de Los Angeles, indove el viveva in conpagnìa de so muger. El xe sepełìo ne ła tónba de famegia del Northview Cemetery de Dearborn, ne ła contea de de Wayne nel Michigan.

Dal marso 2003, la Tanaka International Company la gha cedù la proprietà del sircuito, che xè stà riaperto el 1° de majo 2004 col nom de Okayama International Circuit.

El fasismo el dis che l'é na tèrẑa via rispèto al comunismo e al capitalismo, dando cosita 'n alternativa econòmica ale do iđeologie che ghe n'èra prima.

N' antra ipotexi molto nota l'è queła che tenta de cołegar el basco con ła łéngoa berbera, con cui è stà calcołà na concordansa łénguistega del 10%. L' ipotexi no l' à però otegnù l' aprovassión de ła comunità sientifica, vista anca ła maniera in cui certi studi i' è stè portè avanti: speso se sercava de aplicar el metodo lesico-statistico par catar someanse tra parołe basche e berbere utiłixando neołogixmi e prestiti dal łatín.

Ła sità de San Francisco fondà dai spagnołi col nome de La Misión de Nuestro Padre San Francisco de Asís (Mision de Nostro Pare San Francesco de Asisi) ntel 1776 (popołassion al 2004: 776.773) ła xe, per numaro de abitanti, ła cuarta sità deło stato deła Całifornia (USA), dopo Los Angeles, San Diego e San Jose.
'Ntel 1815, co'l pasagio de ła sità soto i strìaci, vien organixà 'na regata in onór de l'inperadór d'Austria e soto el novo règime ła pratica de łe regàte riciapa un novo vigór tanto che 'ntel 1841 xe stàda regołamentàda 'na regàta anual longo el Canal Grando segóndo łe modałità atuałi, organixàda a spexe publiche. Ła pratica xe stàda interota 'ntel 1848, drìo a ł'insuresión de ła çità, e no xe stàda più riciàpada fin al 1866, ano in cui Venesia xe intràda a far parte del Regno de Itałia. El nùmaro de inbarcasion partesipanti gera definitivamente stabiłìo in nove a partìr dal 1875, mentre el schema de cołori par le inbarcasion, ancora in uxo, gera stà fisà 'ntel 1892. Co' l'anesión al Regno d'Italia gà canbià anca ła cołorasion de łe bandiere asegnàe come premio: in orìxene rosa par el primo, verde par el segondo, sełeste par el terso e xàła par el quarto, gera stàe modificàe in rosa par el primo, bianca par el segondo, verde par el terso (in onor a ła bandiera itałiana) e axura par el quarto (in onor de Caxa Savoia). L'apełativo Storica xe stà cugnà e introdòto soło 'ntel 1899, su proposta del sìndico de łóra, Filippo Grimani.

Santa Barbara considerada anca ela patrona de i canpaner. La so storia la diss che dopo de esser stata serada sù 'te na tor, la sie stata martirizada par man de 'l pare, che subito dopo erghe tajà la testa al è stat ciapà da na saeta. Da lora la tradižion la ghe atribuiss a la Santa la capacità de controlar le saete. Al è ovio quindi par i canpaner torla come protetrice, da' che 'te le stesse canpane se cata inscrižion a reguardo, come che è belche stat dit.

El De Babilonia Civitate el xe on interesante poemeto del 13° secoło scrito in diałeto veronexe, e in quartine monorime de "versi alesandrini". L'autor el xe fra' Giacomin da Verona.

Oltre che per modivi ałimentari el vóvo el xé doparà anca 'nte ła consa de łe pełe, 'nte ła lavorasion de łe fivre tèsełi e de ła carta, e anca come prinsipio ativo emołiente 'ntei shampoo e 'nte łe màscare de bełesa. 'Ntel'antighità e fin al XVIII sècoło el tórlo el se doparava en pitura come łegante dei cołóri en pòlvare.
Łe difarense fonołogiche, morfosintatiche e łesicałi tra do diałeti geograficamente distinti le pol esar tante come quełe che existe tra el catałan e 'l castiglian. Sto qua l'è el caxo del bizkaiera (estremo ocidental) e del zuberera (estremo oriental), che i se caraterixa par ła so distansa rispeto ai altri diałeti, e che i' è parlè precixamente in te i do estremi del dominio łénguistego del basco. Nonostante tuto, parò, par ła majoransa dei łocutori baschi parlar diałeti difarenti no l'è mia un ostacoło insormontabiłe par capirse. D' altra parte, ła mutua intełegibiłità la pol dipendar, oltre che da ła distansa geografica, da łe consoetudini, ła pronunsia e ła predispoxissión del singoło, oltre che dal livel de scołarixassión e de ła conseguente conosensa de ła propia łéngoa al de là del registro cołoquial. Un parlante basco de ła Navara, par exenpio, el pol capir sensa grosa dificoltà qualcheduni che parla na variante ocidental, no aparendoghe sconosue łe parołe che 'l utilixa, che l' à podù lexar in tei łibri e uxar in te un registro formal. Inoltre, el parlante basco navaro el pol bituarse a scoltar el bizkaiera in te i mexi de difuxión e farse capir con i interłocutori de ła Bizkaia, parlando ognuno el so diałeto, sensa ecesive conplicasioni.

El xe posibiłe ragrupar soto na denominasion pì spesifega ognun el fenomeno de un serto anbito, e otenar a exenpio - a partire da ognun el evento che el ga a che far co l'otega e co ła luse - ła categoria fenomeni otegi.

I francexi i ga senpre mostrà interese par Fulbert Youlou, on ex prete catolego. Ordinà sacerdote en tel 1949, el ga dovù lasar la tonega co el sa meso rentro a la politega. Co l’autonomia del Congo en tel 1958 el xe diventà el primo ministro.

Groseto ła xe 'na sità deła Toscana de 82 254 abitanti , capołogo de ł'omonima provincia e sentro prinsipałe deła Marema. El xe el capołogo pì a sud tra quełi deła Toscana. Inoltre, ła xe na dełe poche sità italiane capołogo de provincia (Ferara, Bergamo, Luca) el cui sentro storego el xe restàù completamente sircondà da mura che, a so volta, ła ga mantegnù presoché intato el proprio aspeto 'ntel corso dei secołi.

Huang el xe nato en tel vilagio de Qusi, en tel distreto de Fusui de la Provinsia de Guangxi, Cina. Fiol de on rico agricoltor, el ga studià a la scola Qusi(1908-1915) del so vilagio, Dopo le scole Fusui(1917-1921) del so locali, el gà studià da 1922 al 1926 al Collegium Nanning a Guangxi, da 1926 al 1935 al Università Normal del Pechin e da 1935 al 1937 al Università del Tokyo in Giapòn. Huang el ga visù en Giapòn par studiar storia a l’Università del Tokyo nel 1937, el l'è tornà in Guangxi cinexe, dove el xe deventà un profesor de storia. Da 1938 Huang el gà insegnà a el Università del Guangxi in Guilin(1938-1940,1943-1953), da 1954 Huang el gà insegnà a el Università Normal del Guangxi in Guilin(1954-1982). El xe morto a Guilin nel 1982.

En tel 2005, vintitre candidai sà presentà par diventar presidente, tra questi George Weah e Ellen Johnson-Sirleaf. La Sirleaf gha vinto le elesioni. En tel marso 2006, Taylor l'è stà arestà e porta a L'Aia par esar procesà par crimini contro l'umanità.
La canpana la è an strumento musical de solito de bronzo, doperà 'te 'l mondo cristiàn pì ke sia par scandir al tenp da i canpanii de le cese o come richiamo par funžion, ricorenže o eventi che reguarda la comunità, e al gnen sonà da i canpaner. Le canpane se le destingue par la so sonada carateristica, fata da la percussion de 'n pendol de fer ciamà batocio su le pareti interne de la canpana.

La sità, costruìa su de na ansa de la Sena, oltra che fondamental desgropo de comunicassion e tràfeghi del continente europeo, la xe una de le pi inportante e influente metròpoe mondiae, oltra che sentro cultural, poìtego e econòmego tanto forte sia a liveo nassional che internassional.

El 20 de majo xè el 140° dì de l'anno secondo el całendario gregorian (el 141° 'nte i anni bisestiłi). Ghe manca 225 jorni par la fine de l'anno.

La rejon de Borsea la xe ufisialmente biengue, ma la majoransa de la so popolassion la parla fransese (85-90%). COmunità cee de imigranti le conserva la so mareèngua: bèrberi, àrabi, taiani, spagnoi e altri, ma la gran parte de questi i parla anca in fransese.

- Dal 2006, Copa del Mondo per club FIFA, che a prima edision-piłota, no a ga mia sostituìo ła Copa Intercontinentale, a xera xa stada xogada intel 2000.

Na clasificassión posteriore de i diałeti l’ è opera de Louis-Lucien Bonaparte, neodo de Napoleón Bonaparte, autor de uno de i primi studi sientifici su i diałeti baschi e in particołare su łe forme dei verbi auxiłiari. Ła mapa la vien pò rivista dal prete nonché primo presidente de ła Euskaltzaindia Resurrección Maria de Azkue (1864-1951).

El vóvo el nase da łe gònadi femeniłi e ghe xé en tutte łe spece sesuade, ła ga na fórma generalmente sfèrega e dimensióni variàbiłi. Ła sèłuła del vóvo ła xé en gènere łimitada da ła menbrana videłina a ła qual se pol xontar altri envòłucri.

L'industria ła xe baxada esensialménte sul setor manufaturier; l'agricoltura ła ga modesta inportansa, soratuto par ła modesta estension teritoriałe

La Conferensa de Berlino del 1885 gha dato el teritorio a est del fiume Congo al re Leopoldo II del Belgio, e la zona tra i fiumi Congo e Oubangui a la Francia.

Par al passà i oselaž i è stati tra i osei pì pì invelenadi e che se ghe à dat de pì la caža proprio parchè i ciapea le pite e altri animai mesteghi. Dess i gnen proteti da la lege e i è drio a ingenerarse senpre de pì.

'Ntel bienio 1997/98 ła xe stàda cantante fisa de Domenica in e 'ntel 1998 gà afiancà Giampiero Ingrassia prexentando Tira e molla, programa che l'à vista anca cantàr in quanto cantante. Dal 1999 al 2002 l'è stà la prexensa feminiłe fisa 'ntel programa sportivo Controcampo, in conpagnìa de Sandro Piccini.

Ła sità ła ga canbià pì volte nome da ła so fondasion inte'l XVIII secolo: prima Akmolinsk, po Tselinograd dal 1961 al 1992, dal 1993 Akmola fin al decreto presidensiałe del 6 de majo 1998 che ga canbià uficialmente el nome in Astana.
Josh Radnor el xe Ted Mosby, on profe de arkitetura e personajo prinçipał de ła serie. El se ga trasferìo a New York City co' i só amighi Marshall e Lily dopo èsarse łaureà a ła Wesleyan University. A New York el ga incontrà Barney (al ceso del [[MacLaren's Pub, ł'ostaria ndó ca el va ispeso co' i amighi) e Robin, ca da i primi epixodi de ła serie ła deventa parte del s'ciapo. Ted el xe a ła riçerca de ła felixità e de "Keła Justa", ła femena ca el maridarà. El xe el pì asè maùro del s'ciapo, prefarendo intarèsi pì "alti" e gałanti de i altri. El fa grandi sèsti par confesàr el só amor a łe femene de ła só vida, ma tute coante łe se riveła xbajà dopo on poco. Anca sa 'l ga stì intarèsi, ispeso Ted el se conporta fà on imaùro, par exenpio ndandoghe drìo a Barney nte łe só venture da mato. El xe on gran fanatego de Star Wars e ispeso el cita el só poeta preferìo, el Ciłen Pablo Neruda. El xe naxésto in Ohio, ma el se conmsiderà on vero New Yorkexe.

"Zeren Jinkoak hain du maithatü mundia, nun eman beitü bere Seme bekhotxa, amorekatik hartan sinhesten dian gizoneratik batere eztadin gal, bena ükhen dezan bethiereko bizitzia"

L' 11 de lujo xè el 192° dì de l'anno secondo el całendario gregorian (el 193° 'nte i anni bisestiłi). Ghe manca 173 jorni par la fine de l'anno.

El teritorio del dipartimento el confina coi dipartimenti del Rodano (Rhône) a est, de ł'Isère a sud-est, de ł'Ardèche a sud, de ł'Alta Łoira (Haute-Loire) a sud-ovest, del Puy-de-Dôme a ovest, de ł'Allier a nord-ovest e de Saône-et-Loire a nord.

Sopranominà par ła so' voxe "l'usignoło del Québec", ła ga publicà fin 'desso 'na quarantina de àlbun, sopratuto in lingua inglexe e in lingua francexe, e ła ga vendù oltre 100 milioni de dischi in tuto el mondo.

Rhodes gha fondà on fortin che el gha ciamà Salisbury in onor de el primo monistro inglexe Robert Arthur Talbot Gascoyne-Cecil, III Marchese di Salisbury. Salisbury la xe diventà na sità e la cavedal de la federasion de la Rhodesia (ancò Zimbabwe) e del Nyasaland.

El 7 de dicembre 1994 la sa maridà con el so manager René Angélil. So marì lè morto el 14 de Genàro 2016 a 73 anni a Las Vegas, indò i vivea.

Cale gà sonà anca 'ntel primo disco da sołista de Nico del 1967, Chelsea Girl, disco che gaveva canson scrite dal steso Cale, da Reed e da Morrison, che gaveva partesipà come muxicisti ne l'albun. Cale se gà simentà anca come parolièr nei brani Winter Song e Little Sister.

La Crimia la xe na penixoła su la costa setentrional del Mar Negro, ministrada da l'omonima republica autonoma, uficialmente Republica Autonoma de Crimia, ucraino: Автономна Республіка Крим - Avtonomna Respublika Krym, russo: Автономная Республика Крым - Avtonomnaya Respublika Krym, tataro de Crimea: Qırım Muhtar Cumhuriyeti), fasente parte de l'Ucraina.
En tel 1991, al tenpo de la primavera democratica africana, Kolingba el ga fato riscrivar la Costitusion a na Comision Nasionale par rivar al multipartitismo. Le prime elesioni del 1992 le xe stà anulà parché i brogli i xera masa. A le elesioni del 1993, Ange-Félix Patassé el xe stà eleto presidente. El xe stà rieleto en tel 1999, ma la situasion en tel paexe la xera senpre pi grave. I operai i no vegnea pagà par mexi, i soldadi i fasea de i amutinamenti, el sistema scolastico el xe ndà en balin. I francexi i ga sostegnù el governo de Patassé e i ga mandà le so trupe par controlar la cavedal fin al marso 2000. El resto del paexe el xera en man a ribeli che i ga atacà i vilagi e copà la popolasion sensa motivo.

Łe conrispondenti dexinense i' è uniche par ogni caxo, ergo par cui tute łe parołe che ga da esar declinà in un determinato caxo, le ciaparà ła stesa dexinensa.

partesipa al progeto CALYPSO (de quatro sità eoropee: Venesia, Lisbona, Costansa e Parixe (par la sperimentasion de 'na carta co' più funsion co' ła quała poder aceder a diversi servisi (biłieti trasporto publico, pagamento parchegi, ...);

A partir da l'unifegazion de la Zermania verso la metà del secolo disdoto, la region la xe stà la vitima de confliti e dispute continue intra Zermania e Franza, che le se ga anca frontà militarmente inte'l 1870, 1914 e 1939 periodi che la titolarità de la region la ga basculà da un vincedor a chel'altro. El disastro uman e material provocà da la Seconda Guera Mondial e la consecutiva division in blochi politeghi de l'Europa, el ga porta a intivar a necessità del proceso de reconcegiazion franco-todesca e el ga fato nassar e desvilupar da dopo de la guera la Union Europia che la ga convertìa a region simbolo de la reconcegiazion politega, recolzendo inte la so cavedal la sede de importante istituzion e organismi internazionai del continente.

El basco el mostra un ciaro sistema vinteximałe, riscontrabiłe anca in altre łéngoe d' Europa come el francexe, bretone, danexe e gałexe. Secondo el linguista Theo Vennenmann, el sistema vinteximałe el se sarea difuxo in Europa propio a partir dal basco.

El fa el so esordio 'ntei kart 'ntel 1978. 'Ntel 1985 el pasa a gare con veture a rude squerte 'ntela Formula Renault. In tri stagioni el ghe riesse a vincer sie gare e a terminar par do olte seondo 'ntel canpionà. 'Ntel 1988 el pasa al canpionato fransese de Formula 3, dove el conquista el titolo, con sinque vitorie de gara, l'ano seguente.

Neil Armstrong el xe un famoso astronauta merican. L'è stà el primo omo a ndar su la Luna, nel 1969, come capo de la mision Apollo 11. Poco prima de vegner fora dal modulo lunare e movar i primi passi su la superfice de la Luna, el ga dito la famosa frase: That's one small step for a man, one giant leap for mankind, che voria dir: L'è un passo picenin par un omo, ma un salto da gigante par l'umanità.

Ła baxéłega de Sant'Antonio, dita anca el Santo, ła xe una de łe céxe piesè famoxe de Pàdoa, e ła xe dedicà a Sant'Antonio da Padoa, le cui rełìchie le xe custodìe proprio cuà.
L'Alsazia Va ga diverse masse forestale, principalmente su i Vosgi e sul Ren Basso. Varie valae le inbelisse la region. El ponto pì alto el xe el Ballon d'Alsace, antigamente chiamà ballon de Guebwiller, inte'l departamento del Ren Alto, montagna de 1.426 m de altezza.

Ła forma de costruir i grupi nominałi e verbałi l è conplicà da łe declinassioni, ła ergatività (caxo nork) e ła gran quantità de informassioni che el verbo el contien, non soło sora el sojeto, ma anca sora l' ojeto direto e indireto. Inoltre, in te ła forma confidensial (hika), el verbo el varia łe so dexinense a seconda del seso de ła persona de cui se parla.

El Rio Businiacus el gerà scavà 'nte ła laguna da ła corente del fiume Brenta, che, daspò ła rota del 589, el gera rivà a sfoxar visin a Fuxina, 'ndando vanti daspò traverso ła łaguna verso el Porto de Lido.

Conhoxésto par ła só strutura unega e 'ł senso de ł'umorìxmo s'centrà da i skèmi mericani, How I met your Mother a xe stà on sucèso fra ła crìtega nte ła major parte de i epixòdi e 'l ga ciapà on status de cult àno dopo àno. El xe stà nomenà par 24 Emmy awards e ghi n'à vinti 7. Dó atùri de ła sèrie i ga vinto el People's Choice Award par el mejo atór e ła mèjo atrìxe, nteł 2010 e nteł 2012.

In tel Sistema sołare ghe xe oto pianeti: Mercùrio, Vénere, la Tera, Marte, Giove, Saturno, Urano e Netuno. Anca Pluton, fin poco tempo fa, el xera considerà un pianeta, ma desso el xè sta definìo un pianeta nano, insieme con Cerere, che prima xera considerà el pì grando dei asteroidi, e con Eris, che xè sta scoperto da poco.

El Łonbardo el podaria esar retegnua lengoa rejonal minoritaria ai sensi deła Carta Eoropea par łe lengoe rejonai e minoritarie che al' art. 1 el dixe che per łengoe rejonai o minoritarie se intende łe lengoe... che no łe xe diałeti deła lengoa ofiçial deło stado. Tutociò el Stado Itałian no 'l reconosse el łonbardo cofà lengoa rejonal. No ghe xe recognossimenti ofiçiai gnanca da ła Svisera, ndoe però el vien studià dal Centro di dialettologia e etnografia de Belanzana.

Antonio de Curtis (nome completo: Antonio Focas Flavio Angelo Ducas Comneno De Curtis di Bisanzio Gagliardi; ała 'nagrafe: Antonio Vincenzo Stefano Clemente) in arte Totò (Napołi, 15 de febraro 1898 - Roma, 15 de apriłe 1967) l'é stà un atore comico italiàn.

Dire Straits ła xe stà na banda de rock britànica fondà inte el 1977 da Mark Knopfler (chitara e voxe), David Knopfler (chitara), John Illsley (baso) e Pick Withers (bateria), co Ed Bicknell come diretor. Se ga sligà inte el 1995.

Antonio Bisaglia (Rovigo, 31 de marso 1929 - Santa Margherita Ligure, 24 de giugno 1984) el xe sta on omo połitego veneto e Ministro deła Republica Itałiana.

In tei quaxi 40 ani de proibissión durante el regime franchista e ła conseguente persecussión e criminałixassión de chi che le parlava, ła łéngoa basca l'è stà mesa in pericoło de estinsión. Soło tra ła fine dei ani Sinquanta e l' inizio dei ani Sesanta el basco el scominsia a riciaparse pian pianeło.
Soranominà "l'intramontabiłe", in cariera, el gaveva vinto, tra ł'altro, 3 Giri d'Italia (1936, 1937 e 1946) e 2 Tour de France (1938 e 1948) e l'é stà campion italian par 4 volte (1935, 1937, 1940 e 1952). Al Giro d'Italia el gaveva vinto 12 tape e al Tour de France 17.

Jacques Opangault el xe n’altro leader che el ga laorà par el Congo. Nato en tel 1907, el ga scominsià protestando contro la Cexa Catolega parché la usava la lengoa lingala. Opangault el volea che se usase el mbochi, chel xera la so lengoa. El xe stà arestà e mandà en Sentrafrica fin a la fine de la seconda guera mondiale. Al so ritorno el ga fondà el Movimento Socialista Africano. I socialisti francexi i no ga mia dato sostegno al so laoro par le so posisioni anticlericali e le so idee radicali. I francexi i preferiva sostegnar Felix Tchicaya del Partito Progresista Congolexe. Tchicaya el xera de la fameja reale de Loanga. Co el leader ivoriano Félix Houphouet Boigny el ga fondà el Grupo Democratico Africano e el Partito Progresista Africano (1947). El 21 novenbre 1945 el xe stà el primo africano eleto alparlamento francexe. Tchicaya el ga perso el sostegno en Congo parché el no ga mia oposto la Fransa par verghe l’indipendensa subito dopo la guera. El xe morto en tel 1961.

'L inglexe de Scosia el xe sta uficialmente riconosuo come "lenguajo rejonal o de minoranse" da el European Charter for Regional or Minority Languages, ratificà dal Regno Unìo inte'l 2001, e el ga otegnuo el suporto nasionałe dato al inglexe e al gaelico scosexe.

El xe considerà un capo deła mafia siciłiana el cui agire el se ricołega soratuto al periodo de l'ocupasion deła Siciłia da parte dełe trupe ałeate.

El 15 de diçenbre xè el 349° dì de l'anno secondo el całendario gregorian (el 350° 'nte i anni bisestiłi). Ghe manca 16 jorni par la fine de l'anno.

Ła ełetroerosion ła łaora soła capasidà termomecànega dełe scarghe ełètreghe de erodere i materiałi. L'asion de łaorasion se fa doparando na inpresta (el'ełetrodo) al material da łaorare (el toco), stando in n'anbiente diełètrego łìquido. El ełetrodo el vien carga de na carga poxitiva ripeto al toco, e el material cargà negativamente el subise na eroxion supariore. Co i se visina sti do conponenti el toco vien łaorà sensa che i vegna a contato. El ełetrodo el subise na uxura bastansa significativa, che ła dipende da i materiałi uxà.

Ła Barbagia (in sardo Barbàgia o Barbaza) ła xe 'na rejon storega deła Sardegna, ła se cata soratuto 'nte ła provincia de Noro. Ła se divide in Barbagia de Ollolai, Barbagia de Belvì e Barbagia de Seulo. Anticamente a apartegneva ała Barbagia anca łe zone visine del Mandrolisai e de ł'Ogliastra (conosesta anca come Barbàgia Trigònia).
Łe poxisioni dei governi ndo el basco l’ è utiłixà łe diferise par quanto riguarda ła promosión de ła łéngoa. Se in te ła Comunità Autonoma dei Paexi Baschi ła difuxión del basco l’ è promosa in varie maniere, ła questión l’ è difarente in Navara, che l’ è divixa łegalmente in tre distinte aree łenguisteghe, ła parlante basco, ła non parlante basco e ła mista (a sta leje se opone strenuamente i nassionałisti baschi de ła Navara). Ła leje l’ è ciamà «Ley del Vascuence», in quanto vascuence (dal łatin vasconice loqui, "parlar a ła basca") l’ è el nome tradissionałe de ła łéngoa basca in spagnoło (ma è uxà anca euskera e vasco).

Piasa de ła Fruta (ofisialmente Piazza dei Frutti) ła xe una de łe piase prinsipałi de Pàdova. Ła se cata visin al Pałaso de ła Raxon, da quel'altra parte del pałaso respeto a Piasa de łe Erbe, co ła quałe ła xé ligada traverso el Volto de ła corda e un toco de via Fiume. Via San Clemente ła conéte co Piasa dei Siuri (nord-est), méntre, da st'altra parte se cata via Oberdan che ła porta al Liston, pasando in fianco a Pałaso Moroni.

El dipartimento Haute-Savoie el xe on dipartimento fransexe, che el fa parte deła rejon de l'Alvergna-Rodano-Alpe (Auvergne-Rhône-Alpes‎‎‎).

La mascara el xe on elemento fondamentale de la cultura tradisionale e de la religion africana per i popoli che vive a sud del Sahara, spesialmente en te l’Africa Osidentale. Tuti i popoli africani ghe atribuise a le mascare signiicadi spirituali. El uso de le mascare en te la dansa el ga senpre un motivo religioso. La mascara africana la ga asunto on valor artistico solo che co l’arivo de i ocidentali che ga visto ne la mascara africana n’espresion artistica. Le mascare africane esposte en te le cavedal eoropee ne i secoli XIX e XX le ga influensà el cubismo, el fauvismo e l’espresionismo. Bisogna parò sotolineare che tradisionalmente i africani i no ga mai dato on valor artistico a le mascare. I scultori de mascare i xera zente che la gavea on ruolo socio-religioso e le forme selte no le dovearispondar a criteri artistici ma mistici. Ancò, la produsion de mascare en Africa la xe canbiada e la xe diventà patrimonio de artigiani (produsion a consumo de i turisti) e de artisti (produsion de ricerca).

Ła consesion de Kant del fenomeno ła ga molto influensà el modelo psicodinamico de ła psicołogia, e łe teorie che studia łe interasioi tra mente, servelo e móndo forèsto.

Avendo serà l'esperiensa visùa co' i Velvet, John Cale gà decixo de ciapàr 'na carièra da sołista, alternando albun rock a cołaborasion e muxiche da film.

Al oselaž al è an genere poch esigente. Al sta ben te le žiese de la canpagna in modo da er zone co na prevalenža de alberi aonde far i nit e una co na prevalenža de pra aonde ndar a caža. Inte le rejon montuose come la Val d'Aosta al fa al nit da spess anca te i cogoi, restando comunque entro te 'l limite de i bosch.
En ła seconda metà del secoło XIX, ła sconfita en łe guere carliste e i canbi che era drio reałixarse en ła società basca i origina na certa preocupassión sora el futuro de ła łéngoa; par sto motivo se fonda de łe asociassioni come ła Sociedad Euskara de Navarra, se cełebra concorsi łeterari e xughi floreałi e apare łe prime publicassioni in basco. Ła linguistica europea la scominsia a interesarse del basco e quindi nase i primi studi sientifisi. Fiorise ła łeteratura, e certi folcloristi e muxicołogi i se entaresa par recuperar ła tradissión oral.

El film el cunta łe aventure tragicòmiche de due sinpatici sbandà, Willy e Antonio, che penetrando de note e de sconton 'nte ła baxiłega del Santo a Padova i roba quaxi par caso ła rełiquia de Sant'Antonio. Apena che i se ga incorto del vałore del małopo i decide de domandare on forte riscatto, ma i ga el problema de come riusire a incasare sensa esare caturà...

Ła céxa se desferensia par 'na granda senplisità. Ła pianta de ła céxa vede do altèri su ła parede drita e do a sànca. El presbiterio ospita ł'altèr maxór, afiancà da do capełe lateràne. Ła capeła de drita, rica de marmari e stuchi cołorà de gran pregio, gera de proprietà de ła famegia Widmann e xe dedicàda a San Massimino. Ła capeła de sànca, deso dedicàda al Crocifiso, xera orixinariamente de ła famegia Rinaldi e dedicàda a San Filippo Neri.

El martareło el se fa ła tana sui gnari dei osei o 'nte i buxi dei àlbari dove che vive i schirati. El martareło el cacia soratuto de note, ranpegandose su pa i àlbari in serca de osei e de schirati, ma el se move anca de dì e el taca lièvori e conej. Se no ghe xe de mejo, el magna grani, fruti e perle.

Ghe gera sicuro un paéxe inteła xona co ghe gera i romani; defati i gà catà dei cupi che i adoparava pałe tómbe. Xe fasiłe che ghe fuse deła xente anca co ghe gera i etruschi parché i xe stà łori a bonifegar par primi el Połexine, co che i gà scavàe łe prime Fose Filistine. Con tuta ła fadiga che i etruschi e i romani i gà fato par tirar fora deła tera dai pałùi, co che ghe xe stà ła Róta deła Cuca intel 589 ła tera del Połexine e deła basa veronéxa ła se gà canbià de nóvo inte un pałùo.

Ła confina a ovest e a sud col Ciłe, a nord co' ła Bołivia e el Paraguay, a nord-est col Paraguay e el Brasiłe, a est co ł'Uruguay e ł'Oceano Atlantico.

'Ntel teritorio de Vinovo, ai màrxeni del sentro abitativo orixinàl e prinsipal, score el torente Chisola che va a sbocàr in Po visin a Moncalieri.

El verbo auxiłiare, che l' aconpagna ła majoransa dei verbi prinsipałi, el ga da esar acordà no soltanto con el sojeto, ma anca con l' ojeto direto e indireto, se i' è prexenti. Tra łe łéngoe europee, sto sistema połipersonałe el se cata soło in tel basco, alcune łéngoe caucaxiche e l' ungarexe. Considera ła fraxe:

A łe elesion pułiteghe spagnołe del 2011, prexentandose sia inte i Paixi Baschi che in Navara, ła xe riusia a far elexare 7 deputai al Congreso e 3 senadori al senato.

Ła paroła ła vien dal Mar Egeo (greco αρχιπέλαγος, itałian Arcipelago), ca a significa leteralmente "mare prinsipałe", dal greco arkhi (prinsipałe) e pelagos (mare).
I ragni (Araneae Clerck, 1757) i xe un ordene de Aracnidi, sudivixo, a agosto 2012, inte 112 fameje che łe conprende ben 43.245 speci. I xe artropodi terestri provisti de cheliceri e i ga el corpo sudivixo in do segmenti, cefalotorace e opistosoma, e oto sate. I do segmenti i xe łigai da un picenin pedexeło de forma siłindrica. Pa intrapołar łe prede i ragni de sòłito i se costruisse ła scarpìa, dita anca teƚarìna. Raquanti ragni i xe vełenoxi.

In tel 1998 el łinguista Koldo Zuazo el rinova ła distribussión de i diałeti, baxandose su criteri sconosui o ignorè da i autori anteriori. Sta clasificassión moderna la divide el basco in sie diałeti (euskalkiak in basco):

Dełe televisioni publiche europee, xè cueła co'l share majior (44,92%), mentre el concorente prinsipałe (Mediaset) el ragiunge mediamente el 34,2% de ascolto; ła piataforma satełitare Sky ła ragiunge el 9,37%, el resto deł'oferta dixitałe terèstre çirca el 8,42% e el resto deł'oferta TV (compresi anca el grupo Telecom Italia Media e łe tełevixioni locałi) el otiene el 3,09%.

El 2 de genaro xè el 2° dì de l'anno secondo el całendario gregorian. Ghe manca 363 jorni par la fine de l'anno (o 364 'nte i anni bisestiłi).

El dipartimento deła Savoja (Savoie) el xe on dipartimento fransexe, che el fa parte deła rejon de l'Alvergna-Rodano-Alpe (Auvergne-Rhône-Alpes).

Sojeti che jera xà prexenti inte'l carteło eletorałe Sanca e Libartà nato inte'l 2009 par corere a łe Elesion Eoropee e che'l ciapava drento anca ła Federasion de i Verdi e'l Partio Sociałista Itałian.

'Ntel 1968, drìo ła publicasión del segóndo albun, Cale gà łasà el posto (in ùltima slontanà da Lou Reed); i do laori drìo in studio (The Velvet Underground e Loaded), registrà dal grupo dopo el sbandón de Cale gà reportà a łigne mełodiche pì decifrabiłi (reciabiłi). Cale gà anca cołaborà co' Nico, Brian Eno e Terry Riley co'i quałi el gà insixo so'l prinsìpio dei ani setanta vari albun. El gà anca prodòto el primo, omonemo LP dei Stooges ('ntel 1969) e 'l primo de Patti Smith, Horses.

El ponte speso xe un mucio afołà dai turisti foresti no soło parchè parmete na otima vixual su'l Ponte dei Sospiri e su tuto 'l Basin de San Marco, ma anca parchè 'nte łe sere de istà, ofre i più bei tramonti venesiani co'l sol che va in saco dadrìo ła Baxełega de ła Sałute.

En Uganda se cata tanta aqua. On quinto de la superfice del paexe la xé ocupá da aque interne. Se cata quatro de i Grandi Laghi de l'Africa: Lago Vitoria, Lago Alberto, Lago Kyoga e el Lago Edoardo. Dal Lago Vitoria parte el Fiume Nilo.

El verdo o vért(pronunsà vèrdo, ma anca vérdo par influénsa del'itałian) el xé un dei cołori del spetro che l'omo el xé bon a véder, vèro comun in natura. Łe piante łe xé verdi parché ła clorofiła ła asorbe tute łe longhésze d'ónda (e dónca i cołori) manco el verd, che'l vien "refreso" e dónca ciapà dal'ocio umano.
Aspeto El ga colori difarenti ma le sorte le se someja fra de lore; ghin'è de rosi, de verdi e de xali. La pianta xe un arbusto che el vien alto un metro (do spane in pi', do spane in manco), e el fruto el ga rento i semi - sti ki i xe a forma de dischetto, na meza via fra el xalo e el maronsin. A ghe xe na version picante, rosa o verde, a la xe comunque longa e i teroni usa contro la sfiga.

La Scozia (in inglese e Scots Scotland, in gaelego scozese Alba), antigamente ciamada Caledonia, la xe un paese de l'Europa nord-ocidental e la ocupa la porzion setentrional de la Gran Bretagna.La xe na nazion costitutiva (Constituent country) del Renio Unìo.

Łe cołone łe xè denominae có na litera che va da a a h scuminsiando da ła sinistra del xugador bianco, mentre łe traverse łe xè denominae có i numari da 1 a 8 senpre scuminsiando da ła poxision del xugador bianco. Questa denominasion parmete de descrivare in modo univoco ogni caxa prexente so ła scachiera e fa parte de ła notasion algebrica.

Un Stato sensa mar o Stato intèrno el xe tuto sarà sù da altre tère o el ga spiaje soło su mari intèrni: donca l'è un Stato che no'l ga mìa acèso al mar o a l'oçèano. Dal ponto de vista stòrico, èser sensa na via al mar el xera - e el xe anca dèso - un svantajo parché el taja fora el Paexe da risòrse inportanti de pesca e de comèrcio.

I do ani prima de l’indipendensa xe stà turbolenti. Youlou el ga scominsià a far vedar le so tendense ditatoriali. El xe comunque diventà presidente del Congo a l’indipendensa el 15 agosto 1960. El ga dovù dar le dimisoni on ano pi tardi, co el ga dito che el volea crear el monopartitismo. La reasion de la popolasion la xe stà dura. I militari i ga tolto el potere e meso su on governo sivile provisorio. En tel 1963, Massamba-Débat el xe stà eleto presidente e Pascal Lissouba primo ministro. En tel agosto 1968, el capitano Marien Ngouabi el ga fato oncolpo de stato e el xe diventà presidente. Ngouabi el xe stà sasinà el 18 marso 1977. El colonelo Joachim Yhombi-Opango el xe stà nomina presidente, ma el xe stà rimoso do ani dopo. El vice presidente, Denis Sassou-Nguesso, el xe stà meso presidente provisorio.

"Studiar i fenomeni patołogegi sensa i łibri el xe come avventurarsi su de un mare de cui no si poxiede ła cartina; ma studiar i łibri sensa i pasienti el xe come no andare affato al mare" - Sir William Osler

Fin a’l 1985 no i ga mai otenjùo partegołari rezultadi parché no i gaveva in scuadra parsonaji forti, ma inte’l draft de chel’ano i ga sejesto Patrick Ewing, che’l restarà in scuadra par cuìndaze ani (dopo A rivarà anca Allan Houston e Latrell Sprewell) fin che el se farà mal. Inte i ani Domiłe no i ze stài mìa tanto protagonisti, njanca dopo l’arivo de l'ałenador Mike D’Antoni; A se pol ben dir che a New York, anca a càuza de’l nome inportante de ła sità, A ze pasà tanti de chiłi zogadori che parò no i ga łasà nesun senjo: A baste pensar a Amar’e Stoudemire (contrato da 100 miłioni de dòłari), Chauncey Billups, el nostran Danilo Gallinari, Baron Davis, Carmelo Anthony.