Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
21. Oktober: Die Meeter wäd näi definierd: Dät is nuu die Wai, dän dät Lucht in Vakuum in ne Tied fon 1/299.792.458 Deel fon ne Sekunde bäätelaid.

Foarallen in dät Middeloaler roate dät oafte Fergiftengen mäd infizierd Meel, wiertruch wäil ganse Täärpe un Stääde uutrooded wuuden. Do Alkaloide fiere tou Ergotismus, uk Antoniusfjuur naamd. Wan uk al in 1676 n Ferbeend fuunen wuude twiske dän Skimmel un do läipe Effekte, so häd dät daach in 1951 in Frankriek noch n Fal roat mäd 300 Offere. Desinfizierenge fon dät Säid blift also gjucht wichtich.

Ju Dailjoachtphase lait truch ju Suumertied ne Uure leeter. Foar fuul Moanskene fäilt dät as ne Ferlaangerenge fon ju Daitljoachttied. So is ju Sunneapgung an et Begin fon n Suumer uum 04:30 Uure Suumertied insteede fon 03:30 Uure Normoaltied. Deertruch ferskuuwet ju Tied fon ju Sunneunnergong fon ungefeer 21:00 Uure Normoaltied ätter 22:00 Uure Suumertied. Uumdät do maaste Moanskene uum 3 of 4 Uure mäidens noch släipe, un uum 22 Uure äiwends noch nit, un do Moanskene sik moor an ju Kloktied anpaasje insteede fon ju Daitied, ferskuuwet sik ju deerbie heerende Woakphase fon do maaste Moanskene ätter ju Dailjoachtphase. So konnen do Moanskene äiwends loanger Seeke dwo mäd Dailjoacht un woormere Äiwende, wier foarallen dät Jungfoulk bliede mäd is.

Gaius Julius Caesar, (bädden dän 13. Juli 100 f.Chr. in dän Stääddeel Subara in Room, stuurwen dän 15. Meerte 44 f.Chr. in Room) waas n roomsken Militär un Stoatsmon die dät Roomske Riek apgjucht häd. Oafte wäd hie Julius Caesar naamd. Uur Noomen sunt Julius, Gaius Julius, Gaius Caesar sin Divus Julius. Sin Noome belukt sik ap do Woude Kaiser un dät Mound Juli. Mäd Stöän fon dän rieke Marcus Licinius Crassus un dän ärfoulchrieke Militär Gnaeus Pompeius Magnus mäd do hie in dät sonaamde Eerste Triumviroat touhoopeoarbaidede, kuude hie 59 f.Kr in dät Konsuloat kuume. In do ätterfoulgjende Jieren ärooberde hie as Prokunsul fon Suud-Gallien dän noudelke Deel fon Gallien bit tou dän Rhien. Die roomske Burgerkriech (49–45 f.Kr.) fierde tou ju Diktatorskup fon Julius Caesar. Die Senoat waas deermäd nit ienfersteen un wüül ljauer ju roomske Republik wieruume hääbe. An n 15. Meerte 44 f.Kr. wäd Julius Caesar truch Meegliedere fon dän Senoat dooddäin. Ätter dän Dood fon Julius Caesar waas ju Befoulkenge fon Room lälk, wült hie gans beljoowed waas. Ätter fuul Kriech in dät Roomske Riek wuude Caesars Bruursbäiden un adoptierden Suun Augustus Octavianus in dät Jier 27 f. Kr. die eerste Kaiser fon dät Roomske Riek.
Die Moanske organisiert sien Wuudelkaid middels Sproake. Ju Sproake is oawers kulturell bestimd, wiertruch in ferskeedene Kultuuren ferskeedene Interpretatione äntstounde konnen fon jusälge Seeke. Ju wichtichste Foulge fon disse Hypothese is die linguistiske Relativistismus, uk wäil Determinismus naamd. Die linguistiske Relativistismus twieuwelt an ne algemeene Sproaktheorie un poniert, dät ju Sproake niks uurs is as ne Waareldvision, ju ju moanskelke Ämpfiendenge fon ju Wuudelkaid Gestalt rakt. Ju soziale un kulturelle Uumwaareld, wieroun me apwoaksen däd un ju der as fielicht wichtichste Määrkmoal hiere oaine Sproake fääre rakt, ju is so dät me nit instande weese skuul uur Sproaken gans tou ferstounden sunner gans aptougungen in ju Kultuur.

Do Läichten bie do Woaterloope sunt uungliek breed. Ju Läichte fon de Seelter Äi is ap breedste bie Hollen (bolde 1 KM) un in t Noude. Man ap uur Steeden, as bie Näiwal un Strukelje, kumt ju hooge Soundgruunde bolde fluks an t Woater hääroun.

Elektrone heere tou ju eerste Generation of Familie, dät hat: jo heere tou ju sichtboare Familie. Do Elementar-Paate fon ju twäide un ju trääde Generation sunt instabil: sjuch Standardmodel.

In Groningen wäd Groningsk fon 350.000 Ljuude boald. Dat Groningske is ne Friso-Saksiske Sproake, ju der uut dät Aastfräiske un dät Drentske äntsteen is. Uk dät Aastfräisk Läichsäksiske is ap ju Wiese äntsteen. Dät Groningske un dät Aastfräisk Läichsäksiske wäide mongs as eene Sproake ounkieked, dät Groningsk-Aastfräiske.

Środa Śląska is ne Stääd in ju Woiwodskup Niederschlesien in Polen. Ju Stääd lait uungefeer 31 km wäästelk fon Wrocław (Düütsk: Breslau) in dät Suudwääste fon Polen.

Die Laser gruundet sik ap ju Oainskup, dät ärreegede Elektrone fon n Atom, do der in ne Boane traale mäd ne haagere Energie as normoal, touräächfaale ätter ne läigere Boane un deerbie n Photon uutstroalje.

Hollenerfoan hiede siet 1818 ne oaine katoolske Skoule mäd aan Klasse un eerste 25 Sköilere. 1882 wuud deer ne näie Skoule, uk wier mäd aan Klasse, baud. Ju kostede 2.284,41 Mark, wierfon die Stoat 900 Mark betoalt häd. 1909/10 wuud deer ne grattere Skoule mäd aan Klasse baud. Ju kostede 16.875 Mark, wierfon die Stoat 9.000 Mark betoalt häd. 1946 wuud ne twadde Klaase anbaud foar 34.500 DM. Ju Skoule wuud ap n 1.8.1967 sleeten.

Sin Fäildtoach juun dät Parther-Riek eendede oaber nit slumpelk foar him; ju Slacht bie Carrhae ferloos hie, wierbie do Parthere uk do Roomske Fäildteekene meenuumen, wät foar Room ne läipe Deemöidigenge waas. Eerste in't Jier 20 f. Kr. unner Augustus kuuden do Fäildteekene tourääch-honneld wäide. Man Crassus sälwen stoorf noch in 53 f. Kr., wildääge ap dän 9. Juni, uumdät hie bie Kapitulatsjoons-Ferhonnelengen möärend wuude.
Deertou woonde Minssen in n Suumer fon 1846 ap Hälgelound un dan fon n 7. Oktober bit n 22. Dezember in Seelterlound, woarskienelk in Skäddel. Hie stoalde dan fluks fääst, dät Hettema un Posthumus dät Seelterske in do Apteekengen fon 1832 toufuul uumebilded hieden ätter dät Ooldfräiske, wät jo heere wüülen. Do eerste Paate fon sien Oarbaid (Vorwort un Das Zeitwort) koomen 1854 in ju Tiedskrift Friesisches Archiv, man deeruum dät ju leeter nit moor ärskienen diede, bleeuw ju Räst in Hondskrift lääsen, ju Minssen dan leeter loande an Ludwig Strackerjan, die n Paat fon dän Anhang 1867 in hoochdüütske Uursättenge publizierde. Man ätters (1893) waas ju Hondskrift nit wiertoufienden.

Man die grootste Deel fon ju Flotte (Träi Fjoodendeele) bleeuw in ju Slacht. Jo kampeden so strääwich, dät Octavianus tou Middele greep, do hie jädden fermieden hiede: Hie liet do Skiepe fon Antonius inne Bround skjoote. Dät hiede hie eerste nit dwo wüüld, uumdät hie hooped hiede, ätter ju Slacht do Skiepe un hiere Fracht as Büüte nieme tou konnen. Man nu saach hie uurs neen Muugelkhaid moor.

Wan wie ap de Moune wieren un fon deeruut uus Waareld bekiekje kuuden, wo groot moaste uus Waareld läite, deer ju daach füüftich moal gratter is as de Moune. Ju Moune is fon uus bloot 385.000 Kilometer oawe, un ju Waareld moaste uk füüftich moal gratter läite as uus de Moune lät, somäd fuul gratter as de Sunne.

Alphen aan den Rijn is ne Meente in ju Provints Suudhollound in do Niederlounde. Alphen aan den Rijn is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 57,68 km² un deer woonje 72.534 Moanskene (2012).

Ap do Hälgen geen dät so tou. Deer waas n Slippe, wier do Skiepe apslipt wuuden, oulät wuuden in t Woater. Un deerap wuud eerste die Kiel laid. Dät waas n tjukke loange eekene Boolke. Die waas so fjautien füftien Meeter loang, of säkstien, aal deerätter wo groot dät wuude, wofel Fout.

As in 1813 do Franzosen fon dän Allianz sloain wuuden wieren, koom die lääste Steedehoolder wier un wuud 1815 tou Köönich uutruupen. Man die Föderalismus koom nit wier un uurs as in Düütsklound un do maaste uur Loundere hääbe Provinzen un Meenten bolde niks tou tällen. Do duuren uk bolde neen oaine Stjuuren hääbe.

Ne Variante fon ju Methode is Djupte-Profilierenge fon Loagenstruktuuren. Deerbie wäd dät Materioal fluch scheeuw ouslieped un lät me ju Näddele uur ju scheeuwe Kaante stappe. Ap ju Wiese kon me meete, wo ρ in de Djupte ferlapt, wierbie dan do Resultoate automatisk as Punkte in ne grafiske Deerstaalenge oudrukt wäide konnen. Uum Ienfloud fon isolierjende Loagen tou fermieden, wäide deerbie oafte two Näddeln anwoand, do der gans prezise gjuchted uur dät Materioal stappe. Foarallen in ju Hoolichlaiter-technik wäd disse Methode anwoand.

Sweere Stierne deerjuun wäide tou Supernova un eendje as Neutronenstiern (Pulsar) af as Swot Gat. Stierne mäd n Masse gratter as 8 moal ju Masse fon ju Sunne wäide tou Superhüünen.

Charles Nelson Goodyear (* 29. Dezember 1800 in New Haven, Connecticut; † 1. Juli 1860 in New York) waas n US-amerikoansken autodidaktisken Chemiker, Amateur-Foarsker un Ärfiender. Bekoand wuuden is hie truch sien Ärfoulge in ju Feroarbaidenge fon Kautschuk.
Putten is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 87,45 km² un deer woonje 23.331 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).

Bie sien Besäik an Siauliau (Litauen) in 2007 häd hie ju litauske Literatuur kannen leerd. Ätter Tiemersma is ju litauske Literatuur, wät ju Grööte beträft, tou ferglieken mäd ju wääst-fräiske Literatuur. In Juni 2009 waas aan uut Litauen in Wääst-Fräislound tou Besäik foar n Foardraach uur ju litauske Literatuur. Dät Eende fon Tiemersma sien Bouk ûnder wetter is uk in Litauen.

Hanenkamp = Hubert Hanenkamp, Eiszeitalter. In: F. Hellbernd un H. Möller, Oldenburg, ein heimatkundliches Nachchlage, Vechta 1965. S. 153-156.

Moerdijk is ne Meente in ju Provints Noudbrabant in do Niederlounde. Zevenbergen is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 183,99 km² un deer woonje 36.583 Moanskene (2012).

De Grinzer Pein un Kornhorn in ju Meente Grootegast un do Täärpe Marum un De Wülp in ju Meente Marum, sünt do insige Täärpe in ju Provinz Groningen, wier noch n fräisken Dialekt boald wäd.

18. September: Septemberuunrouen in Frankfurt oun'n Main: Do Ouoardende fon ju Nasjonoalfersammelenge Hans von Auerswald un Felix Fürst Lichnowsky wäide möärend, bie Barrikoadenkampe faale trüütich Apstoundiske un tweelich Suldoaten.

Tiemersma sien twäide Roman, De mjitte (ju Mäite), ärskeen in 2004. Uk uur dit Bouk wieren do Leesere gjucht positiv. Do Literatuurkritikere hieden ferskeedene Meenengen. Jabik Veenbaas, Sjoerd Bottema un Erik Hoekstra wieren positiv, man Jetske Bilker waas jusälge Meenenge as bie De mjitte, ätter Bilker skuul ju Struktuur fon dät Bouk nit stäärk genouch weese foar dän Inhoold.

Doo Gnauedierte (Rodentia) sunt ne Oardenge fon doo Suugedierte. Deertou heert toun Biespil alles, wät me so as "Muus" beteekend, man toun Biespil uk die Kateeker.

In 1975 moakede hie Habilitation in Marburg un wuude dan Professor in Gießen, siet 1976 Prof. in Göttingen. Siet 1998 is hie Foarsittende fon ju Internationoale Dialektologesälskup; hie is Hääruutreeker fon dät Niedersächsiske Woudebouk.

8. Dezember: Die Mainzisk-Hessiske Kriech eendet. In Frankfurt wäd Free sleeten un somäd aan two Jierhunnerde duurjenden Twist twiske Kurmainz un dän Loundgroaf fon Hessen uum ju territorioale Foarheerskup in Hessen be'eendet.

Johann Wolfgang von Goethe (* 28. August 1749 in Frankfurt an n Main; † 22. Meerte 1832 in Weimar), oadeld in 1782, waas aan düütsken Dichter. Hie foarskede un fereepentelkede buppedät in ferskeedene Natuurwietenskuppelke Feeke. Fon 1776 oun hiede hie an n Hoaf fon Weimar unnerskeedelke politiske Boantjene.

Flielound is aan fon do wäästfräiske Ailounde un ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 315,79 km² un deer woonje 1,135 Moanskene (2007).

Ju Swotte See skat Ruslound un de Ukraine fon ju Turkäi in dät Suude, uur Lounde an ju See sunt Bulgarien un Georgien. Dät djoopste Punkt fon ju Swotte See is 2210 M. Ju Fläche is uungefeer 424.000 km². Ju See is bie Istanbul uur dän Bosporus un do Dardanellen mäd dät Middelmeer ferbuunden.
Goeree-Overflakkee is een Ailound un ne Meente in ju Provints Suudhollound in do Niederlounde, man dät lait tichte bie't Skeed ätter Seelound un do Bewoonere baale Seeloundske Dialekte. Ap Seeloundsk skrift sik die Noome fon't Ailound Goereê-Overflakkeê.

Strijen is ne Meente in ju Provints Suudhollound in do Niederlounde. Strijen is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 57,72 km² un deer woonje 8.938 Moanskene (2012).

In n Winter dieden se dät Holtsoagjen sälwen. Aal mäd de Hounde un dan sun groote Soage. Dan koomen do tjukke Boomstamme. Mäd de Heewe wuuden do anlichted un deer koom n tjukke Stutte unner. Ju Heewe dät wieren two kruume Plonken. Un deer waas aal tjoon Säntimeeter uutnonner n Lok truch boord, immer bitje haager, bit buppen wai. Un deer koom hier n Stütte unner un deer n Fout unner, dan stuud ju Heewe ap e Gruund, uur dän tjukke Boomstam. Deer koom n Kätte uumetou un dan koom deer iersenen Swängel. Die waas sun bitje in dät Holt, bee Sieden. Un die kuud me eenfach hoochtraale. Dan wuud die Bolte een Lok haager stat. dan wuude er deel drukt, dan koom bääte die Äkke ju hooch. Un dan wuud die Bolt wier haager stoald. Un so wuud die Stuk foar Stuk hooch heeweld, die Boom, bit dät ap aan Meeter soogentich waas.

Ju Skelett-Lieke waas fon Mai-August 2011 in dät "Landesmuseum für Natur und Mensch" in Oldenbuurich uutstoald is in n Meerte 2012 wier tourääch keemen ätter dät Foan- un Feenmuseum in Elisabethfeen. Deer is Burli nu in ne Vitrine tou bekiekjen.

Sit fon ju Meente is in It Hearrenfean. Uure Steeden in ju Meente sunt Aldhoarne, Aldskoat, Bontebok, Gersleat, Hoarnstersweach, Jobbegea, Ketlik, De Knipe, Lúnbert, Mildaam, Nijhoarne, Nijskoat, It Oranjewâld, Terbant en Tsjalbert.

Hüünen sunt in oolde Tälstere besunners groote un stäärke Ljuude. Tälstere un Mythen uum Hüünen rakt dät wäil ap ju heele Waareld un buute dät do aal groot un stäärk sunt, häbe jo gjucht ferskeedene Oainskuppe. In Seelterlound un deer uumetou sunt dät oafter Skeepere.

In ne Tied ju Roomske Republik truch Korruptsjoon un Twistegaiden uum Loundferdeelenge un Burgergjucht in ne läipe Lääse keemen waas, moakede Sulla Karriere as Fäildheer. As Quaestor fon dän Fäildheer Gaius Marius be'eendede hie (so as hie dät deerstoalde, Marius saach dät uurs) dän Jugurthinisken Kriech un wuude ätter sien Ärfoulge in dän Buundes-Nooten-Kriech foar'n Consul foar dät Jier 88 f. Kr. kädden.

Disse Anachronismus kon bloot ap een Wiese ferkloord wäide: dät is naan gjuchten Dokter, man n Skauspieler drächt n traditionell Tjooter-Kostüm. Ätter Gudlaugsson "wuud nooit so uungewöönelk un so gans uuntiedmäitich n Kostüm foarkuume as dät fon dän Dokter in Steen sien Oarbaid".

Hie waas – touhoope mäd uur Sproakwietenskuppere un mäd Fertreedere fon eenige düütske Tjooterbüünen hauptferoantwoudelk foar dän "Siebs", dät ätter him benaamde, 1898 toun eersten Moal ärskeenene un loange mäitereekende Wierk tou Räägelenge fon ju Uutsproake fon dät Düütske.
Do tom Brok (uk: tom Broke, tom Brook, tom Broek, ten Brok, ten Broke) wieren n aastfräisk Haudlingsgeslächt uut dät Norderlound. Die eerste, die in ju Geskichtsbouke naamd is, waas Keno Kenesna, die deer 1309 aan fon do tjo consules et advocati terrae Nordensis waas.

Johan R1568 R1606 R1630a R1630a R1630b R1630b R1630b R1780 R1459 H1568 H1604 H1665 H1665 H1674 H1674 R1699 H1780a 5l473a S1473b S1604 S1606a S1630a S1630a S1630a S1630a S1630b S1630b S1665a S1665a S1665b S1665b 1666S? S1674a S1 674a S1674b S1674b S1674b U1606 U1630a U1630a U1630b U1630b U1674 1699 St1665 St1674 St1674 B1568 B1568 B1568 B1606 B1674 B1733 S1651a S1651a H1651a H1651a H1651a H1651b St1651a St1631a St163la U1651a U1651b

23. Februar: In Gräinlound rakt dät een Foulksoustämmenge uur ju Lidskup in ju Europäiske Union, deerbie stämje twounfüüftich Prosänt foar't Uuttreeden. Gruund deer foar is foaraaln ju uurmäitige Fiskeräi truch wäästdüütske Fiskere in Gräinloundsk Woater. Ap dän 1. Januoar 1985 trät Gräinlound uut uut ju Europäiske Union.

Groote Stääde do ticht bie Dresden lääse sunt (80 km) in dät Suudwääste, Leipzig (100 km) in dät Noudwääste, un Berlin (200 km) in dät Noude. 150 km suudelk fon Dresden lait ju tschechiske Haudstääd Prag, 230 km aastelk lait Breslau (Wrocław).

Foar ju Seelterfräiske Sproake konnen jie mäd unnerstoundene Lieste oarbäidje. Dät sunt do maast bruukte diakritiske Teekene (Uumluudteekene usw.).

Octavianus, die sik aaltied as gjuchtmäitigen Ätterfoulger fon Caesar saach un Wräike oun sien Möärendere nieme wüül, waas truch ju Skeedenge fon sien Suster Octavia un Antonius eendgultich tou Antonius sin Juunstrieder wuuden. Bloot militäärisk kuude dät ne Äntskeedenge reeke. So briek die Ptolämiske Kriech uut.

Dät Gruundengsjier 1934 rakt Anlas tou ju Froage, of ju Gruundenge fon dät Museumstäärp Kloppenbuurich Uutdruk fon ju nationalsozialistiske Bloud un Boudem-Mythologie weese skuul. Uunbeapsichtiged wäd disse Ounnoame truch ju „Zentrale für Unterrichtsmedien im Internet“ holpen, deertruch dät ju Geskichtskoastere dät Museumstäärp as „Museumsdorf Cloppenburg (NS)“ foarstoalt, wierbie oawers „NS“ foar „Niedersachsen“ (Läichsaksen) stoant.

Penninc un Vostaert, Walewein un dät Skachbrääd (Flandern 1350). N Arthurroman, die sik hondelt sik uum ju Säike ätter n fljoogend Skachbrääd, dät ainewaine loundet un dan wier fääre fljucht. Ap ju Säike belieuwet die Rieder Walewein wunnerelke Ääwentüüre, bit hie ap Eende ne Prinsessin fint in dät fiere Indien. Ferbiendenge.

Hof van Twente is ne Meente in ju Provinz Overijssel, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 215,44 km² un deer woonje 35.115 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).
Hie was Meeglid in dät "Kuratorium des St. Michaelstiftes Bollingen" un died aktief mee bie dän Apbau un Uutbau fon dät "Altenheim St. Michaelstift" in Baaljene. Sixtus Schröer was intwiske uk "Architekt" wuuden. In do 1960-er Jiere died hie mee bie ju "Flurbereinigung des Wester- und Ostermoores". Hie hoalde fuul Bedrieuwe ätter Strukelje wai un suurgede so foar ju Industrialisierenge in de Meente Strukelje. Hie suurgede deerfoar, dät do Meenten fon Seelterlound bie dän "Oldenburgisch – Ostfriesischen Wasserverband" ansleeten wuuden un suurgede foar dän Apbau fon dät "Ferienhausgebiet Sonnenau“ an de Seelter Äi in Strukelje. 1976 gjuchte hie dän "Orts-und Verkehrsverein Strukelje" ap, däälich ju "Bürgerverein Strukelje". Hie waas loange Tied Meeglid fon ju CDU un gjuchte leeter ju "Wählergemeinschaft Strukelje" ap.

Kop un Rump sunt touhoope 83 - 178 mm loange un joo hääbe ne Stäitloangte fon 15-98 mm. Die Stäit is aaltiede kuuter as Kop un Rump, normoal minner as hoolich so loange. Dät Gewicht kon fon Oard tou Oard uk gjucht unnerscheedelk weese, toun Biespiel bie juu litje Oard Microtus oregoni 17-20 g, bie juu middelmäitige Oard Microtus pennsylvanicus 28-70 g un bie juu groote Oard Microtus xanthognathus 70-113 g. Doo Hiere in dät Fäl sunt normoal loange.

Deerbie wonnelje sik ätter bestimde Räägele Konsonante un/of Vokoale räägelhaft in uur uum (toun Biepsil speegelt ju Alternanz fon läichdüütsk (platdüütsk) un ängelsk water tou hoochdüütsk Wasser, läichdüütsk eten of eaten un seeltersk iete as uk ängelsk eat tou hoochdüütsk essen ju Hoochdüütske Luudferskuuwenge wier).

Die Släieboom is nau nuumen normoal naan Boom, sunnern n Struuk. Hie wäd bit tou 3 m groot un bildet oafte tichte Broake. Hie häd fon Meerte bit April wiete Blöiten. Sien Fruchte heete do Släie. Joo ärinnerje sun bitje an Bikbäien. Sien Bleede sunt ap ju Bupperkaante dunkergräin.

Schijndel is ne Meente in ju Provints Noudbrabant in do Niederlounde. Schijndel is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 41,65 km² un deer woonje 22.966 Moanskene (2012).

Do Seelter, af loanger: Seelterfräisen sunt een fräisk Foulk un sänt oolde Tied do Ienwoonere fon Seelterlound. Traditsjonell baale jo as Muurtoal Seeltersk, Man däälich is dät uk fuul Plat un bupperloundsk Düütsk, sodät me nu appaasje mout, dät dät Seelterske nit uutstäärft.

Uumdät hie sien Interessen as Konsul nit goud truchsätte kuude un buppedät fon sien Juunstriedere betruued wuude, marskierde hie in dät sälge Jier noch mäd sien Troppen ap ju Stääd Room. Masse fon sien Uppermonljuude ferwäigerden, deer mee tou moakjen, man hie diede dät daach un stoalde dät as Räddenge fon dän Stoat deer. Do Roomske Befäästigengen kuuden sunne groote un stäärke Armee nit ouhoolde.

Mäd ju Tuffelke wäd aaltied fuul experimentierd. Tuffelke sunt biologisk so nai fjuund mäd Tomoaten, dät mä goud Tomoaten ap Tuffelken ääntje kon, sodät me buppe do Fruchte un unnern do Knullen aadenje kon. In dän grooten Stil wäd dät oaber nit moaked, uumdät dät deer fuuls tou uumestoundelk tou is.
Bie dät Woud Isotop wäd oafte toacht an Radioaktivität. Un wuddelk rakt dät fon älke Element wäil wäkke Isotope, do der nit stabil sunt un do sik ätter eenige Tied annerje truch n Prozes fon radioaktiv Ouklingjen. Sukke Isotope wäide Radio-Isotope naamd. Truch dät radioaktiv Ouklingjen äntstounde toulääst stabile Isotope, maasttied fon n uur Element as dat Uutgongsmaterioal.

In dät 1958 waas dät Stäädgebiet iendeeld in do Bezirke Midde, Aast, Wääst, Suud un Noud. Siet 1991 is disse Iendeelenge ärsät truch ne näie mäd tjoon Ortsamtberäkke (foar dät Stäädgebiet foar 1990) un njuugen Täärpe (foar do ätter 1990 touföigede Beräkke.

Me häd oumoaked, dät me ju Leedenge fon een Proton betrachtet as ju Eenhaid fon Leedenge. Ju Leedenge fon n Elektron is seküür gliek an ju fon dät Proton, man juunstoald. In n neutroal Atom is ju Antaal Protone in dän Kääden gliek an ju Antaal Elektrone in do 'Elektroneskille' deer uumetou. In ju Loage kompensierje do positive Leedengen fon do Protone ätter buuten do negative Leedengen fon do Elektrone. Dät Atom is dan fon buuten gesäin neutroal.

Wäästerkertiersk (fräisk: Westerkertiersk) is n läichsaksisken Dialekt , die fon so'n 800 Moanskene in dän aastelken Deel fon ju fräiske Meente Kollumerlound un so'n 22.000 Moanskene in Deele fon ju Provinz Grins boald wäd.

Deerfoar un deerieuwenske häd hie sik oawers boanbreekend mäd dät Fräiske beskäftiged, wierbie hie sik nit skoonde in aal do lieuwjende fräiske Dialekte Apteekengen bie do Ljuude sälwen tou moakjen. Fon sien juun fjautich publizierde Wierke beluuke sik ferskeedene uk ap dät Seelterske.

27. April: Ju Badiske Revolutsjoon, Deel fon ju Düütske Revolutsjoon 1848/1849 gungt fail: In ju Slacht bie Dossenbach unnerlaid ju Düütske Demokroatiske Legion unner Fierenge fon dän revolutsjoonääre Dichter Georg Herwegh do konterrevolutsjoonääre Troppen uut Württembierich.

Lucas Cranach (die Allere) (* uum 1475 in Kronach, Bupperfranken; † 16. Oktober 1553 in Weimar) waas aan fon do wichtichste düütske Moalere in ju Renaissance. Hie waas die Foar fon Lucas Cranach dän Jungere. Dän Noome "Cranach" skäl hie sik säärm roat häbe ätter ju Stääd, wier hie bädden is (däälich:Kronach). Hie waas besunners goud bekoand mäd Martin Luther, man uk mäd Philipp Melanchthon, Tiziano Vecellio (Tizian) un Albrecht Dürer.

Näiskäddel of Näischärrel is n litje Täärp in ju Grootgemeende Ait, n bitje suudelk fon dät Seelterlound. Näiskäddel äntstuude ätter dän grooten Bround in Skäddel in 1821. Däälich woonje deer 974 Moanskene ap ne Fläche fon 15 qkm (2009).

Ju Schoofsche Wiendmäälne, n Galeriehollounder uut dät Jier 1900, ju där däälich in Hollen stount, is 1999 renoviert wuuden un is noch in Bedrieuw. Ju kon nit besichtiged wäide. Die Oainer is Enno Schoof.

Dät hoochste mäd Elektrone besätte Energieniveau fon n Atom naamt me dän Valenzbeend. Dit Energieniveau wäd uk ju HOMO (Highest Occupied Molecular Orbital) naamd.
Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Torre (1.993 m). Ju grootste Äi fon Portugal is die Tejo. Portugal wäd begränsed fon Spanien in dät Aaste un Noude, in dät Wääst un Suudwääste gränsed Portugal an dän Atlantisken Ozean. Wäästelk fon ju Haudstääd Lissabon lait Cabo da Roca, die wäästelkste Punkt fon dät europäiske Fäästlound.

Baden-Würtembierich (Düütsk: Baden-Württemberg, Wäästfräisk: Baden-Wúrtemberch) is n Buundeslound in dät Suudwääste fon Düütsklound. Dät Buundeslound häd ne Uurfläche fon 35,751,46 km² un häd 10,716,644 Ienwoonere. Ju Haudstääd is Stuttgart.

Die junge Stoat hiede dät wirtskuppelk stuur un waas buppedät noch fon do Zulu betruued, deer häbe do Briten hiere Kansje blouked un dät Lound as "Räddenge" anektierd. Man suk een Räddenge wüülen do Buuren nit, sodät uum 1880 die Eerste Buurenkriech begon. 1881 waas dan wier Free, do kriegen jo eerste een deelwiese Sälwenferwaltenge unner britiske Foarheerskup. 1884 kreegen jo dan wier fulle Uunouhongegaid. In do 1890er Jiere koomen noch Rebätte buute fon Transvaal tou ju Republik bietou.

Dät Elektron häd ne negative Leedenge gliek as dät elementäre Leedengskwantum e (1,6022×10-19 Coulomb), toueerst meeten fon Robert Andrews Millikan mäd sien Ouljedruppe-Experiment. Elektriske Leedengen konnen bloot foarkuume in dat Fuulfache fon 1 e.

Sit fon ju Meente is in Frjentsjer. Uur Steeden in ju Meente sunt Achlum, Doanjum, Easterbierrum, Furdgum, Hitsum, Hjerbeam, Peins, Pitersbierrum, Rie, Seisbierrum, Skalsum, Sweins, Tsjom en Tsjummearum.

Do Spuuren sitte in litje Spuuredöisen. Litje Gruppen deerfon bildje Spuurehoope (do Sori), do der in two Riegen sitte. Älke Sorus is oudäkt mäd n njuurenfoarmich Däkflüüs (Indusium). Fluks as do Spuuren riep sunt, skrämpt dät Indusium touhoope un kuume do Spuuren fräi, maasttied in n Juli af August.

N Elektron is n gans littik Elementar-Paat, wät heert tou n Atom of sik fräi in ju Ruumte befint. Wan dät sik in ju Ruumte befint, fäilt dät (juust as een Ion) Ienfloud fon n elektrisk Fäild un wan dät bewääget in n magnetisk Fäild uk Ienfloud deerfon. Dät Woud Elektron äntstamt dät griechiske Woud ελεκτρον foar Bernsteen, deeruum dät Bernsteen elektrisk leeden wäd, wan dät wrieuwen wäd mäd n Douk..

4. Ju Uurdeelsfiendenge geböärt ap n Sundai; do Äärwgeseetene fon dät Lound wäd dät Uurdeel foarlaid; dät wäd fon him eventuell unnersiegeld. Item vff su1ch vorgebent dess clegeres vnd beclagten willen de vorordenten ehres besten verstandes sich erkleren vund sententieren mitt vorbeholt, so de twoluen sich auff dem ersten sontach darna also bolde nicht konden resolueren, dass sie uff den anderen oder drudden sondache mogen bescheitt geben, vund wes, se dan also nach landes gebrauch vor recht erkennen nah gehorter clage, vund andtwordt und bewijss, wollen se des dem samptlichen erbgesessenen des landes vorstellen, vnd vplesen lassen, da mitt das landt alsulche sententia ratificieren, vund befestigen, auch mitt des landes siegell vnterdrucken, woferne es de partien vff ere vnkost begeven wurden, vor das siegell ein ortrikes.
Ju Sproake is foar n Deel fon dän Woudskät un ju Uutsproake ferwant mäd dät Seelterske; sjuch do Biespiele. Ju Skrieuwwiese fon dät Aastfräiske is uurs as ju Groningske, oawers ju Uutsproake is jusälge.

Siet 1581 bildede Hollound touhoope mäd Fräislound, Groningen, Seelound, Utrecht, Gelderlound un Overijssel ju föderoale Republik fon do soogen Provinzen (do Niederlounde). Do uur - Drente in dät Aaste un Noud-Braband un Limbuurich hongeden deer n bitsken as Besit bie.

Ap n 1. Januoar 2008 geen dät Amt mäd ju Stääd Niebüll, ju Meente Leck, dät Amt Karrharde, dät Amt Süderlügum un dät Amt Wiedingharde touhoope tou dät naie Amt Südtondern mäd Sit in Niebüll.

Ju Suumertied foar dän eersten Moal infierd in ap n 30. April 1916 in dät Düütske Riek un in Aastriek-Ungarn, in dätsälge Jier foulgede Dät Fereeniged Köönichriek fon Groot-Britannien un Irlound. In dät Jier 1975 besluuten do maaste Lounde fon ju doomoalige Europäiske Meenskup foar ju Ienfierenge fon ju Suumertied. Dät Besluut wuude 1977 uumesät.

In do Läichten äntstuud Niedefoan, wierap sik do Mäide äntwikkelden. Truch ju Leedoa hieden Äbbe un Floud fräien Tougong, wät bit tou Strukelje (Schwalb 15) af soogoar Roomelse (M2.99, Ma42) tou määrken waas. Deertruch wuude foarallen in t Noude fruchtboaren Sliek ouleegerd. Deeruum ferträtte dät do Seelter uk nit aaltoufuul, as in n Winter truch Stau groote Flächen in gans Seelterlound unner Woater stuuden. As leeter do Foane ouwoaterd wuuden, wuud dät läpper, dan do kreegen joo insteede foar Sliek dät suure Foanwoater. Uk waas dät gans lastich, dät in t Noude uk in n Suumer bie hooch Woater do Mäide apmoal unner loope kuuden, dät dät Hoo wäch dreeuw.

Do naiste orange Hüünen sunt Pollux (33,8 Luchtjiere; K0IIIb) un Arcturus (36 Luchtjiere; K1.5IIIFe-0.5); die naiste roode Hüüne is Gacrux (88 Luchtjiere; M3.5III).

Wan truch n Ienfloud fon buuten n Elektron loos kumt fon dän Atoomkääden un also fräi bewäägje kon, wäd dät n Laitengselektron of n fräi Elektron naamd. Sun fräi Elektron kon biedreege tou ju elektriske Laitenge. Disse Laitengselektrone sunt do Dreegere (Leedengsdreegere) fon dän elektriske Stroom. Sjuch Elektroneröiren.

Hardenberg is ne Meente in ju Provinz Overijssel, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 317,24 km² un deer woonje 58.411 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).

Luudferskuuwengen läite sik in ju Geskichte fon fuul Sproaken beooboachtje. Ju treede skuubwiese ap, wierbie die näie Toustand dan jierhunnerteloang uunferannerd Bestand hääbe kon. Uur do Uutlöösere fon sukke joopgriepende Ferskuuwengen in dät Luudsysteem foan ne Sproake bestoant naan Konsens. Muugelk honnelt dät sik uum Hyperkorrektuur.

Häd dät Frantsoosenkruud aber eerste Uurhound nuumen, dan nimt man de Saise un mäint alles ou. Lai et mäd de Fuurke ap de Koare un brangt et in t Eedgrääb af ap ne Steede tou ferbaadenjen. Is sun Steede nit tou fienden, brangt man et bie do Bäiste in de Weede. Deer kon dät Säid touken Suumer wul kienje man nit woakse, wil dät n Häkfruchtplonte is un ap Gäärslound uumekumt. Ätter de Foarskrift skäl et 40 cm. begreeuwen wäide.
Krimpen aan den IJssel is ne Meente in ju Provints Suudhollound in do Niederlounde. Krimpen aan den IJssel is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 8,93 km² un deer woonje 28.852 Moanskene (2012).

Saksen (Düütsk: Freistaat Sachsen, Buppersorbisk: Swobodny stat Sakska, Läichsorbisk: Zwězkowy kraj Sakska) is n Buundeslound in Düütsklound.

12. Juni: Bie dät twäide Wartburgfääst aaskje Studenten, oun ju Frankfurter Nasjonoalfersammelenge gjuchted, ju Uurfierenge fon do Universitäten in Nasjonoal-Oaindum, akademiske Sälwenferwaltenge un Finansierenge truch dän heele Stoat.

1894: Twiske Ruslound un Frankriek wäd die Twäierferbuund gultich. Truch dät Ferdäägengs-Buundnis kon Frankriek sien two Jiertjaande ounhooldende Isoloatsjoon be'eendje, wilst Düütsklound in ju Two-Fronten-Positsjoon kumt, foar ju al Otto von Bismarck waadend häd.

20. April: Slacht ap ju Scheideck. Hessiske un Badiske Buundestroppen slo do Revolutsjoonääre, man dät rakt bloot tjoon Doode Revolutsjoonääre un fjauer bit tjoon doode Suldoaten, deerunner die Generoal Friedrich von Gagern. Daach faalt die Hecker-Toach uutnuur.

N Compjuterspil of Video-Spil is n Spil, wierbie die Spieler interaktiv beleeken is mäd n Gamepad, wiertruch ne visuelle Interaktion ap dät Bieldskerm kumt. Et rakt ferscheedene Mediums, wiermäd man n Compjuterspil spielje kon. Fröier kuud dät mäd n Spilcompjuter of n persöönelke Compjuter, un dät wäd uk spield mäd PDA's, Handy's un litje dreegboare Spilcompjutere.

Ju galaktiske Skieuwe wäd bilded fon ferskeedene Spiroalierme, Steeden wier ju Tichte fon Stiernen (un foarallen fon junge, luchtkraftige Stiernen) gratter is as uurswain. Ju Molksträite häd fjauer Haudierme un minimoaal twäin litje Ierme. Do fjauer Haudierme sunt die Sagittariusierm, die Perseusierm, die Cygnusierm un die Centaurusierm. Uus Sunnensystem fint sik in een fon do litjere Ierme, die Orionierm, sowät hoolfwai dän Raant fon ju Skieuwe. Do Ierme bestounde uut Stoafwulken, Dooke un junge un oolde Stierne.

Ne roode Hüüne (un die deermäd ferbuunene orange Hüüne) is n Stiern die der ap Eende fon sien Liuensduur keemen is. Ju Spektroalklasse fon n rooden Hüüne M af K (orangen Hüüne) un die Luchtkraft Klasse II af III. Biespiele fon roode Hüünen sunt do Koolenstofstierne. Roode Hüünen sunt oafte ferannerelk, as do Mira-Ferannerelken. Ju effektive Temperatuur fon roode Hüünen is fon 3330 bit 4750 K; bie Koolenstofstierne 1900 bit 5400 K.

Dietrich Hofmann/Anne Tjerk Popkema (unter Mitw. von Gisela Hofmann), Altfriesisches Handwörterbuch. Universitätsverlag Winter, Heidelberg, 2008.

Kenos Suun Ocko I. (uum 1345–1391) noom dät Emsigerlound noudelk Oamde, dät Harlingerloud un dät Aurkerlound in sien Besit. Hie moakede dät Auerkerlound mäd ju Buurich tou dät Säntrum fon siene Heerskup. Dät waas foar do Aastfräisen ne Ferlätsenge fon ju Fräiske Fräiegaid un hie wuud 1391 bie siene Buurich fon Aurk fermoärend.
Fröier waas in Seelterlound nit goud Jäild tou fertjoonjen. Industrie un so roat et nit in do 1880er Jiere. Man in Strukelje hieden do soogen Hälgen un ap düsse Hälgen wuuden Skiepe baud, foarallen Mutten un uk Tjalke. Do transportierden dan Eed un fuuren uk ätter Ällerbrouk buppe wai un hoalden deer Steene foar do Seedieke. Un fon Seedelsbierich un deer Iersengrot. Un aal sowät wuud hier transportierd ap de Seelter Äi.

2. Januoar: Do Buuren slo dän Jameson Raid deel, aan läip organisierden britisken Uurfaal unner dän Uppermon Leander Starr Jameson ap ju Suudafrikoanske Republik in dät Rebät Transvaal.

Zundert is ne Meente in ju Provints Noudbrabant in do Niederlounde. Zundert is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 120,75 km² un deer woonje 21.144 Moanskene (2012). Besunners bekoand is ju Meente, uumdät die Moaler Vincent van Gogh deer tou Waareld keemen is.

Un dät waas so interesant. Iek moast deer immer wai un moast deer dan us Foar Ieten wai brange. Un min Foar, die kuud so goud sjunge: di Gesang, die kuud iek hier bie t Huus heere. Un dät is wül sun Kilomeeter bolde deer ätter de Ooldebrääch wai an de Äi. Un dan bie Suumerdai, dan kuud hie ätter ju Hällenge je nìt wai gunge. Dan moast hie mäd de Saise sin Gäärs mjoo. Iek mout noch der bie kweede, dät hie je bie Winterdai bloot aan Maak deeges fertjoonde bie Putje Luks foar dät Soagjen.

In dät soogentiende Jierhunnert koom ju Republik truch Honnel toun grooten Riekdum un waas deertruch ap ne bestimde Tied ju eerste Grootmacht fon de Waareld, ju groote Kolonien hiede in Aast-Indien un litjere in Afrikoa un Amerikoa (New York waas apgjucht as Nieuw Amsterdam). Ju Republik wuude ferwalted fon n Steedehoolder (stadhouder), die der fon do Provinzen wääld wuude. Dät waas dan immer n Prins fon Oranien.

1882: Slacht fon Tel-el-Kebir: Juu Armee fon Ahmad Urabi Pascha wäd truch ne britiske Armee unner Garnet Joseph Wolseley sloain. Dät is dät Eende fon juu Urabi-Bewäägenge un die Begin fon juu Britiske Heerskup in Ägypten.

Ju Noudsee is n Deel fon dän Atlantiske Ozean un läit in dät Noudwääste fon Europa. Ju wäd begränsed fon Norwegen und Dänemark in dät Aaste, Düütsklound, do Niederlounde, Belgien un dät Sleeuwekanoal in dät Suude un Groot-Britannien in dät Wääste. Ju truchsleek Djüpte is uungefeer 95 m. Bie ju Kuste fon Norwegen läit die djoopste Punkt (uungefeer 700 m). In ju Noudsee rakt et fuul Oulje un Gas wierfon al fuul uut dän Boudem hoald wuuden is. Fröier waas ju Noudsee bekoand as Mare Frisicum weegen do Fräisen do deer an ju Kuste woonden un n wichtigen Skipfoart hieden.

Ap dät Siesfät kumt dan n Däksel ap un deer wäd in ne Siesprässe grooten Druk ap sät, sodät ju lääste Woaie deeruut lapt. Dan ätter n poor Uuren wäd die Sies uut dät Fät hoald un in n Druugeskap toun druugjen sät. Dan ätter ne bestimde Tied, aal ätter wo ‘oold’ me dän Sies mai, kumt die uut dät dät Skap un is kloor. Bie Sies toun ferhonneljen kon deer uk noch ne Koarste fon Woaks of Plastik uumetou kuume.
N uur Äärwe uut ju DDR-Tied is ju Bruunkoole-Gewinnenge, wierfoar al ferskeedene sorbiske Täärpe wieke moasten. Dät Uutnunnerfaalen fon do sorbisksproakige Gemeenskuppe, do der ätter dät twoangmäitige Uumeluuken oafte ferstraid uur de Geegend lieuwje, bildet n Gefoor foar ju Funktion fon dät Sorbiske as Ferkierssproake ap dät Lound. Ätter ju Weende is ju Bruunkoolegewinnenge eenfach fääre geen. Trots massenhafte Proteste is uum 2000 dät Täärp Horno rüümed uum bit ap dät lääste Huus oubreeken tou wäiden uum ju Bruunkoole-Industrie Plats tou moakjen.

In dät Aaste (Oriente) lait ju tän besiedelde Amazonas-Niede mäd Tropisken Rienwoold. Tou ju Äi Amazonas sälwen häd Ecuador sänt dän ferläddene Kriech juun Peru in 1941/1942 naan Tougong moor.

Uum Radio tou moakjen mout die Seender n Mikrophon, n Moduloator, n Oszilloator un n Antenne hääbe. Dät Mikrophon wondelt dät Luud uume tou n läichfrequent elektrisk Signoal, dät dan fon dän Moduloator touföiged wäd an dät fon dän Oszilloator moakede hoochfrequente elektriske Signoal, wät dan uur ju Antenne uutsoand wäd. Dät Touföigjen wäd Modulation naamd. Do Modulationswiesen do der ap maaste bruukt wäide, sunt Amplitudenmodulation (AM) un Frequenzmodulation (FM). Deerbie wäd beluukengswiese ju Amplitude of dän Frequenz fon dät hoochfrequente Signoal annerd. Do Antennen stounde oafte ap n hoogen Touden, uum n groot Beräk tou kriegen.

Do Sweerkraftsgesätse fon Newton sunt ap eenfachste foar Punktmassen, man sunt fon Newton uk formulierd wuuden foar kuugelfoarmige Köärpere. Ap de Äide mout me deermäd reekenje, dät ju Äidkuugel nit homogeen is (ju Masse is nit alleweegense gliekmäitich fersprat). Deeruum is ju Sweerkraft ap wäkke Steeden ap ju Äide wät gratter as ap uur Steeden.

Monochamus sartor is aan swotten Rust mäd ne Loangte fon 15 bit 37 Millimetere. Sien Bupperjuuken (Elytrae) faale an hiere Basis ou. Dät litje Skild (Scutellum) is n bitje behierd. Moaden fon disse Oard wäide bit tou 6 Zentimetere loange, Puppen sunt wiet, 15 bit 38 Millimetere loange un hääbe Taastere, doo an hieren Buuk in Spiralfoarm touhoopebuunen sunt.

Rheden is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 84,89 km² un deer woonje 43.720 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).

Goeree-Overflakkee, dät wieren toufoarne two Ailounde, Westvoorn un Overflakkee, do wuuden in't Jier 1751 truch den Statendam ferbuunen. In't Noude fon Goeree-Overflakkee lait die Harlingvliet, in't Suude die Grevelingen un in't Wääste ju Noudsee. Sänt do 1960er Jiere is dät Ailound in'n Roome fon dän Deltaploan mäd Schouwen-Duiveland un dät Fäästlound ferbuunen.

Ju Fräisensäärke is baud juun aan fon do Roomske Bierge, dän Janiculus, die der gränset an dän Päitersplats. Tonk hiere Loage is ju bewoard blieuwen as in dät 16. Jierhunnert aal Gebäude do der unner an dän Bierich stuuden, oubreeken wuuden foar dän Bau fon ju Päiterssäärke. Ap Gruund fon hieren eensichoardigen geskichtelken Wäid is ju Säärke 1990 fon ju UNESCO touföiged an ju Lieste fon dät Waareldäärwe.
As do Roomske Europa ärooberden, broachten jo alleweegense hiere Sproake mee. So beraue däälich do Romaniske Sproaken aal ap dät Latienske. Man uk in dät Düütske, dät Fräiske un foarallen dät Ängelske sunt fuul latienske Woude apnuumen un nu oafte uunkoantelk annerd. Wäl skuul toanke dät uus gans gewöönelke Woude as Muure, Finster, Skoule un sogoar Määlne uut dät Latienske stamme? Sukke Woude naamt me Leenwoude.

In Portugal woonje uungefeer 10,6 Millionen Moanskene. Deerfon is ju Moorhaid, so'wät 90%, roomsk-katoolsk. Ju Sproake fon Portugal is dät Portugiesisk. Truch ju Religion un ju Sproake kon me dät Lound as täämelk homogeen betrachtje. Do grootste Stääde sunt Lissabon (564.657 Ienwoonere in 2009) un Porto (263.131 Ienwoonere in 2009).

Rhinolophus hipposideros is ju litste europäiske Oard in dän Sleek Rhinolophus, die tou do Fläddermuuse heert. Kop un Rump sunt touhoope 37-47 mm loange.

Sit fon ju Meente is in Balk. Uure Steeden in ju Meente sunt Aldegea, Aldemardum, Bakhuzen, Ealahuzen, Harich, Kolderwâlde, Murns, Nijemardum, Riis, Rûgehuzen, Sleat, Sondel un Wikel.

Miedema, H.T.J. Paedwizers fan de Fryske filology. Th. Siebs (1862-1941), F. Buitenrust Hettema (1862-1922) en de Fryske filology tusken 1880 en 1940. Ljouwert/Leeuwarden 1961.

Ju Foargeschichte waas, dät Deele fon do Indioane in do Reservatione unner dän Ienfloud fon dän soonaamde Ghost Dance (Dons fon do Gäiste) roakeden. Jo toachten, dät dät n Wai reeke schuul, wier fräi tou kuumen fon ju Heerskup fon do Bleekgesichtere. Deeruum moakeden se monken uur Seeken n besunneren (Gäister-) Dons. Deerfon koom dät dan uk, dät do Indioaner uut do Reservatione fluchteden. Ju soogende Division foont do Indioaner un wüül do wier touräächbrange ätter ju Reservation. As do Suldoaten ounfängen, fon do Indioane do Woapene wächtouniemen, koomen bee Gruppen an t fjuchten. Do Suldoaten fängen dan oun, mäd hiere Ruure un Kanonen tou schjooten. Dät Massaker bie Wounded Knee wäd betrachted as dän Ouslus fon do Kriege twiske de USA un do Indioaner, afwäil dät uk leeter noch litje Gefächte roate.

1979: In Hessen wäd mäd dän Ouloop fon dän Dai ätter eenuntrüütich Mounde loang bestounden ju kunstelk touhoopelaide Grootstääd Lahn wier apdeeld. fon dän 1. August oun rakt dät also wier do oolde Steede Gießen un Wetzlar juust so as do litjere Meenten, do deer bietou heerd hääbe.

In Strukelje, Baalenje un Uutände wieren do Hälgen foulgendermäiten ferdeeld. Ju eerste Hällenge waas fluks in Strukelje bie Ooldebräächspaad, ju Brääch uur de Seelter Äi. Deer hieden Pultjens af Pootjens hiere Hällenge. Do skrieuwe sik Geesen, woonje oaber ätters in Roomelse.

Rijswijk is ne Meente in ju Provints Suudhollound in do Niederlounde. Rijswijk is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 14,48 km² un deer woonje 46.760 Moanskene (2012).

Die Uutdruk is ne Touhoopeluukenge fon two griechiske Woude: isos = gliek, un topos = Steede. Dät tjut deerap wai dät ferskeedene Isotope fon dätsälge Element jusälge Steede besätte in dät periodiske System.
Dät wude 1841 in ju domoals noch uunouhongige Republik Texas gruunded un kreech 1856, as dät al tou do USA heerde, dät Stäädgjucht un is sänt 1871 amtelk een Stääd. As me dät 1873 tougjuchte kreech, dät do two wichtichste Iersenboan-Lienjen fon Texas sik in Dallas kjuusje, waas die Gruundsleek deerfoar laid, dät Dallas een Honnelssäntrum wude. Tou Begin fon dät 20. Jierhunnert groide Dallas stäärk, däälich wäd dät as Waareldstääd betrachted.

Die Boars lieuwet in rauelk fljootende un stoundende Woatere in groote Deele fon Eurasien. Wan eenige Wietenskuplere, do der kweede, dät hie touhoope mäd ju Amerikoanske Oard Perca flavescens een gemeensoame Oard bildet, gjucht hääbe, rakt dät düsse Oard uk in Amerikoa, man dät is striedich.

27. Dezember: In Frankriek fersäkt die Student Jean Châtel, dän näie Köönich Hinnerk IV. tou möärenjen. Aaldät die him ferskoonje mai, wäd hie ap dän 29. Dezember truch dät Jool un truch Fjauerdeeljen waigjuchted.

Andorra is n litje Lound in Wääst-Europa. Ju Haudstääd is Andorra la Vella un do Ko-Prinsen fon dät Prinsdum sunt siet 2003 Joan Enric Vives Sicília, Biskop fon Seu d'Urgel un Nicolas Sarkozy, Präsident fon Frankriek.

Dan is 1141 ju näie Säärke baud wuuden: gratter un flugger as ju eerste Säärke weesen hääbe mout. Dät waas n romanisken Bau, mäd oolde Pielere un n fluggen Campanile (Klokkentouden). Die Klokkentouden kon me noch altied bekiekje, man ju Säärke sjucht nu gans uurs uut as wan ju baud wuude. Fon 1756-59 wuude ju Säärke tou n tjoskiepigen Pielerbasylika uumebaud un in dät njuugentiende Jierhunnert wuud dät Binnere uk noch so iengriepend annerd, dät bloot litje Eenpeldhaide dät Oaler noch apwiesen dwo. In dät linke Siedenskip fint sik dät Grääf fon dän Moaler Anton Raphael Mengs.

Ju heele Ailoudflakte mäd toufoarne oainstoundige Meenten Goedereede, Dirksland, Middelharnis un Oostflakkee is sänt Begin fon't Jier 2013 as een Meente touhoopefoated, ju uk dän sälge Noome drächt as dät Ailound. Middelharnis is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Mäd een Lound-Flakte fon 262,00 km² un een Woater-Flakte fon 160,34 km² häd ju Meente aaltouhoope een Rebät fon 422,34 km² un deer woonje 48.311 Moanskene (2012).

Bie ju St. Stephani- un Bartholomäi-Säärke fon Tjootern wuud Widzel tom Brok 1399 fon do Seelter doodhäuwen. Uure Wällen bejuchte, dät do Suldoaten fon dän Aartsbiskop fon Bremen, dän Groaf fon Ooldenbuurich un uur him un siene Suldoaten bie Tjootern apluurd hieden. Witzel un siene Suldoaten säikeden Skuts in ju Säärke fon Tjootern. Mon ju Säärke wuud ounstikt un Witzel un siene Suldoaten stikkeden un ferbaadenden.

Huunich is een swäite, moor of minner wooke Ietelweere, ju fon Huunich-Iemen (Apis), hier besunners fon uus ienheemske Ieme Apis mellifera, foar ju oaine Neerengs-Foarsuurge häärstoald wäd. Do Iemen staale dän Huunich uut Pollen un Nektar fon Blössem-Plonten häär, mongs uk uut Huunichdau, dän jo fon ferskeedene Plonten-Luuse sammelje. Moanskene kriege Huunich maasttieds truch Imkeräi, dät Roowen fon wüülden Huunich is däälich säilden.
Littik Asien (dt. Kleinasien) mäd dän grootsten Deel fon ju Turkäi is ne Hoolichinsel un tougliek die Paat fon Asien, die sik ap maaste tou Europa touwoant, besunners tou Griechenlound.

Midde truch dät Lound lukt sik fon't Noude ätter't Suude dät Bierichlound (Sierra) fon do Anden mäd stäärken Vulkoanismus. Deer lait uk die Chimborazo, die hoochste Bierich fon dät Lound (6310 Meetere). Ap ne Hööchte fon 2.850 Meetere lait in do Anden ju Haudstääd Quito, ju is somäd ju hoochstlaine Haudstääd fon ju Waareld.

Dät Sorbiske, wat sun 54.000 Baalere häd, wäd iendeeld in two Varianten: Buppersorbisk un Läichsorbisk. Dät Buppersorbiske, wät bie wieden do maaste Baalere häd, wäd boald uum ju Stääd Bautzen (Budyšin) tou, dät Läichsorbiske uum Cottbus (Chośebuz) tou. Do bee Stääde sunt dan uk do kulturelle Zentren foar do Sorbe, wan do Baalere fon dät Sorbiske uk juust in do uumetou lääsende Täärpe woonje un nit in do Stääde sälwen.

Däälich reagiert me in dät Museumstäärp Kloppenbuurich eer raitsed ap ju Unnerstaalenge, dät skuul ne Naite reeke twiske Heeimatferbuundenhaid un nationalsozialistiske Ideologie: In dät Museumstäärp rakt et nit bloot räägelmäitich Feranstaltengen, do der uur nationalsozialistisken Uungäist apkloorje skällen, man Betjoonstede fon dät Museumstäärp gunge uk ap Anfroage apkloorerisk tougong: Biespielswiese kommentierje jo ju These, do Hoangstekoppe ap läichsaksiske Buurenhuuse (Fäkbegriep: Hallenhuuse) skällen ursproangelk Uurblieuwsele fon Hoangste-Offere weesen hääbe, deermäd, dät dät n fon do Nationalsozialiste ferbratten Mythos weese skäl, ju der kritisken wietenskuppelken Wröich nit standhoolde kon.

Johann R1630a R1630a R1840 R1840 R1860b H1535 H1568 H1840 H1840 H1860b Hm1824a Hm1824b S1535a S1549a S1549a S1549b S1568a S1606a S1665b U1549b St1860a B1840 U1860b B1860a

21. Meerte: Die prüüske Köönich Freerk Wülm IV. lät sik mäd ne swot-rood-gouldene Flaage sjo. Hie mout do Revolutsjoonääre tiedwiese toumäite kuume, uum sien Riek tou rädjen.

Die fjoode August is die 216. Dai in dän gregorioanske Kalänner (die 217. in Skaltjiere), somäd blieuwe deer noch 149 Deege tou dät Jierseende tou.

In n Februoar 2009 waas Under wetter (Unner Woater) kloor. In Under wetter skrift Tiemersma foar dät eerste Moal uur ju Toukumst insteede fon uur ju Geskichte.

In ju Geskichte fon de düütske Sproake wäd die Begriep „Luudferskuuwenge“ in eerste Lienje foar two äänelke Konsonanteferskuuwengen bruukt, do fon dät Indogermaniske uur dät Germaniske tou dät Hoochdüütske fierd hääbe, ju eerste Luudferskuuwenge as uk ju twäide Luudferkuuwenge.

Foarallen in düütske Fürstendumme wuuden do Ljuude fon do Ferspreekengen lokked, do Katharina II. truch hiere Anwierwere in Saitengen un Säärken ferspreede liet. Deertou koomen do Foulgen fon dän Soogenjierige Kriech (1756-1763), wierunner foarallen do Bewoonere fon dän Rhienprovinz, Noudbayern, do hessiske Gebiete un juu Palts tou lieden hieden.