Alegzandra/wili-2018-roplus huggingface dataset:
دوٙنئسمأنیجا آرورا یئ گئل د جاگە یا نوم دیار و نازار د ڤولاتچە ئمریکاە و خألک ئی شأر فئرە باسأڤاتئن جوٙری کئ د پایە مینجاڤأن آمار ئمریکا نئزیک ڤئ 26 دأرصأد د نوفوٙس ئی شأر تأصیق دوگدورا دوٙنئسمأنجایی دارئن. د ئی شأر فئرە آکادئمی ھی و بیشتئرشوٙ مأصأڤیئن.

چمران وا بورس شاگرد اول بیئن د دونسمنیجا تیروسی نها گرتن در حنن رت وه امریکا و د دوره یاکارشناسی ارشد (electronic) د دونسمنیجا تگزاس A&M و n دگدری د(رشنه سریشت شناسی پلاسما و الکترونیک) در دونسمنیجا برکلی درس حن.

انیشتین حامینیار نوم دیاری ئم سی صئیونیزم کارگری و هم سی کنشتیاریا پیشکرده هومیاری جید-عروی بی. وه د گات بوئه کاری بریتانیا سی فلسطین د راس بیین یه گل داوار زایاره ای جیدی دفا می کرد ولی د اول وا یه که یه گل دولت جیدی مرزدار و ارتش دار و قووین دروس با مخالف بی.

کوٙمأرە ڤولات مأردوم کیخا کونگو' یا ڤولاتکونگو مأردوم کیخا (ڤئ فأرانسئ یی: République démocratique du Congo) (کونگو کینشازا) یئ گئل ڤولاتە کئ ھا د مینجاڤأن آفریقا. پاتأخت ئی ڤولات کینشازا ە. کوٙمأرە ڤولات مأردوم کیخا کونگو دویومی ڤولات گأپە کئ ھا د ھومپئیڤأند آفریقا و ھأمچئنی ئی ڤولات یازدأئومی ڤولات گأپ د عالأمە؛ کونگو ڤا داشدئن ۷۲ مئلیوٙن کأس نوفوٙس، نوٙزدأئومی ڤولات پورنوفوٙس عالأم، و چارومی ڤولات پورنوفوٙس آفریقاە، و ھأمچئنی زوٙن جاڤأنە ئی ڤولات زوٙن فأرانسئ یی یە.

د چارقر ای آستون که یا فره بلنگی هئ، که یا زیگانا ترابزون هان د شمال ای آستون، که یا چیمن هان د هارگه ای آستون، که یا قره سون هان د افتونشین ای آستون و که یا سوغانلی هان د افتوزنون ای آستون. که گردی یه گل د ورزشتیا حاستنی و حامیندار د ای آستونه، که یا زیگانا یه گل پیست اسکی نازار و نوم دیار دارن که فره نوم دیار بیه و سی یه ایچه بیه وه یه گل د مینجاونیا ورزشتیا زمسونی د ولات ترکیه و تیغشت عبدول موسی بلنگتری تیغشت د ای رشنه که ئه. بیشتری داریایی که هان د ای آستون داریا که سار چی بلیط و کاجن. و بالنه یا و جونوریا وئشی فره یی د ای آستون که دار زئشت دارن، د ای آستون دریاچه یا نازاری چی بش گولر، کارانلیک گول و کارا گولر هئ که فره نازارن د کل 65 درصد ای آستون که ئه.

د قئری د ڤئلاتیا ئینگیلیسی زونئ ومده مأردئمونئشو نی ڤألی زونئ کاریا دیڤونداری و تأصیقیا جاڤغسته ڤئنونه. ئی ڤئلاتیا دی قئرارأن: بوتسوٙانا، کامئرون، ڤئلاتچه یا فئدئرالئ میکرونئسیو، فیجی، گامبیا، غأنا، هئن، کئنیا، کیریباتی، لئسوتو، لیبئریا، ماداگاسکار، مالت، میناوه یا مارشال، موریس، نامیبیا، نیجئریه، پاکئسو، جومهوٙری بئلاۉ، پاپوآ گینه‌نوٙ، تیکه ئینگیلیسی فیلیپین، رواندا، سأنت لوٙسیا، ساموٙآ، سیشئل، سیرالئون، میناوه یا سولئیمو، سئری‌لانکا، سوٙدان، سوٙدان هارگه ی، سوازیلأند، تانزانیا، وگاندا، زامبیا و زیمباڤه. هومچئنی ڤئلاتیای هیسئن کئ ئینگیلیسی د تیکه یا د خولئ ڤئنو زونئ دیڤونداری دۊئم (ڤئ داسونئ موکأمئل) کاربورد داره؛ سأن آندرئسی پئروڤیدئنسیا د کولومبیا و کئناره آوئ موسکویتو (Mosquito Coast) د نیکاراگوه دی دأسیه ن. چئنی نوفوٙذئ زونئ ئینگیلیسی سی خاطئرئ دورونئ ئستئمار بئریتانیا دی راساگه یا ه.

جئیمز کالاھان، لئونارد بارون کالاھان (ڤئ دی ئوٙماە د ۲۷ مارس ۱۹۱۲ - د دونیا رأتە د ۲۶ مارس ۲۰۰۵) یئ گئل سیاسأتکار ئینگیلیسی بی کئ د سال ۱۹۷۶ تا ۱۹۷۹ نوخوس ڤأزیر بئریتانیا بی و ھأمچئنی ڤئ د سال ۱۹۷۶ تا ۱۹۸۰ رأدیارکون پارتی کارئگأر ئینگیلیس بی.
از زبان آسی در دوره باستان اثری در دست نیست. در دورهٔ کلاسیک و میانه از زبان سکایی غربی جدا می‌گردد. نزدیکی این زبان با پشتو و یغنابی این رااثبات می‌کند. اولین اثر بجای مانده از این زبان در دورهٔ کلاسیک نبشتار سنگ قبری در قفقاز است که به خط یونانی. این زبان تنها زبان ایرانی جدید است که از فارسی تاثیر نپذیرفته‌است. آسی زبانان نماینده امروزی زبان قدیم اسکیت‌ها محسوب می‌شوند. این زبان که از زبان‌های ایرانی شرقی بشمار می‌رود با زبان‌های پامیری و زبان پشتو نزدیکی فراوان دارد. زبان آسی بهمراه زبان‌های تاتی، تالشی و کردی زبان‌های ایرانی رایج در قفقاز محسوب می‌شوند. آسی‌ها را بازماندگان ماساژت‌ها و سرمتی‌ها نیز دانسته‌اند که همگی تیره‌های سکایی بوده‌اند. در دوره‌های متاخر آثاری از زبان آسی میانه به خط لاتین یا یونانی بدست آمده‌است که همگی تحت تاثیر زبان یونانی بوده‌اند. همچنین مطالعه آثار میانه آسی نشان می‌دهد که این زبان اموزه دارای دگرگونی آواشناسی شده‌است و آواهای این زبان تحت تاثیر زبان‌های قفقازی تا حد زیادی تغییر یافته‌اند. همچنین آسی‌های مهاجر در مجارستان نیز آثاری به این بان خلق کرده و گویشی ویژه برای خود داشتند.

چوٙأ:Rtl زون دارگوا د زونا قفقازی هئ که د کومره ولات داغستان قسه کننه داره که د حدود چئارصد و چهل هزار کس قسه کننه دش قسه می کن.قسه کننه یا ای زون مسلمان و سنی مصو هئن .زون دارگو وه هیل نوشت سیریلیک نوشته بوئه.

قانوٙنیا نورنبرگ (ڤ آلمانی: Nürnberger Gesetze) چأن گئل قانوٙن دئشمنیاری جیدیا بیئن کئ د سال ۱۹۳۵ د صف دیاری سالوٙنە نورنبرگ رایش گأپ آلمان دیارکاری بیئن. د پایە ای قانوٙنیا یأنی د پایە قانوٙن "حامینداری د لۉن و شانازی آلمانی" زن حاس مینجا آلمانیا، جیدیا و آئمیایی کئ آلمانی نأبئین قدقأن بی.

سید رضا (۱۸۶۳، لیرتيک کویو، اوڤاکيک، تۈنج ايلي- ۱۸ نوڤامر ۱۹۳۷، آلازيغ). يإ گإل د سرکردأ عشيرأ عباسيا بي. ڤ کور سید إبراهيم بي. ڤ سرکردأ قيام زازاکيا علوي د ساليا 1937 تا 1938 زارۈیي د آستۈن دورسيم تورکيأ بيأ.

د دیجا ئو ھأڤایی، کوٙمأرە ڤولات آذأربایئجان چأن گئل ئو ھأڤا جوٙر ڤا جوٙر دارە. جوٙری کس د مینئ ۱۱ راساگە ئو و ھأڤایی ۹ جوٙر راساگە ئو ھأڤایی ھا د ڤولات آذأربایئجان. گیرینج مینجا ھأڤا د راساگە یا چأمدار شومال و أفتونئشین ڤولات آذأربایئجان تا ۶ سانتیگئراد د زئمئسوٙ و ۳۶ گیرینج سانتیگئراد د تۉسوٙ میرئسە، جوٙری کئ د راساگە یا کوسار أفتونئشین گأرما سأرما ھأڤا د زئمئسوٙنیا تا ۹ گیرینج و ۱۲ گیرینج سانتیگئراد د تۉسوٙ میرئسە. ھارتئری دئما د شأر ئوردوٙباد تا ۳۳- گیرینج سانتیگئراد و بالاتئری گأرما سأرما د جولفا تا ۴۶ گیرینج سانتیگئراد ثأبت بییە. د کول شومال و أفتوزأنوٙن ڤولات آذأربایئجا ئو ھأڤا ھۊشگ و کوساری دارە ڤألی ری ڤئ ریش د راساگە ھارگە أفتوزأنوٙن ئو ھأڤا نأمدار و بیتأرە. راساگە یا أفتونئشین و شومالی و ھارگە د ڤأر گئرئتە قأرە باغ و شومال أفتوزأنوٙن کوٙمأرە ڤولات خودصئلادار نأخجأڤان، نئثار کوٙیا قأفقاز و راساگە لأنکأران-آستارا و کوٙیا تالئش فئرە نأمدارئن.
شیرکو بئ کس ، کُر شاعر(بیت بَن) دیاریِ کُرد فایق بئ کس، د ماه مه سال ١٩٤٠ د شهر سلیمانیه اوما وه دی و د چارِم ماه اوت ٢٠١٣ د استوکهلم پائتخت سوئد د سویراتِ سرطان (بئ نوم) رَت وه حونَه حق. د سال ١٩٨٦ د ولات عراق کِرد وه دَر. د سالیا ١٩٨٧-١٩٩٢ د سوئد زنه یی کرده و دماش، ورگشته وادما سی کردستان .شیرکو بئ کس یَکئ د شاعریا ویروانو [=نوگرای] ایسِنی کُرد د حساؤ میائه که صاوو (حاونِ) چَن کوملَه و دیوان شعریه و یِه منَت د شعریاکه ش وه چَـن زوون زنَـه جهونی ترجمه بیَه.د سال 1987 د سوئد جاییزه توخولوسکی ن گریت وا دس.ئی جائزه ن ایگوار کالرسون صدراعظم اوسِنی سوئد وه ش پیشکش مئ که. شیرکو بئ کس یکئ بی د پائَه نیــیا نهایی شعر نوو کُردی که هـنر کُردی ن وه زوون شعر نو دیاری کرد. د شعر شیرکو وه لابار د میهن دوسی و نازار بیین آو و خاک هـچائَه بیـه

سلسله هزاراسپیان نوم دیاره وه حکومت اتاوکان لر گپ د قرن ششم تا اولیا قرن یازدئم. پاتخت ای حاکمیا د شهر ایذه (ایذج) بی. پاره ای د ویرنگاریا اتاوکان لر کؤچک نه ئم وه عدوان سلسله هزاراسپیانم وا داسون سلسله هزاراسپیان نوم دیار بینه که پاتخت ونو خورموه بی. ای دو سلسله نوم دیارن وه اتاوکان لر گپ و اتاوکان لر کؤچک نها چارصدسال د راساگه یا گپی حکومت می کردن.

مزگ سریشت دونسمن جادیاربیه، آلورت انیشتین، داسون نهاجوری و پی جوریا فره ای بیه. مزگ وه نه د طول هفت و نیم ساعت نها د دنیا رئتن وه د سرش دراوردن. آلورت انیشتین وا داسون یه گل د گپتری نابغه‌یا قرن بیستم زایشتی نوم دیار بیه و علت ویر ونن دونسمنیا د مزگ وه، کوشایشت سی جستن راوطه مینجا لش دیارکنی اعصاو و هوش خلکمن وا هوش اشماردونسمنی بیه. دماجوری انجوم بیه گوتنه که بهرجایایی د مزگ که وا قسه کردن و زون راوطه دارن، کوچکتر و بهرجایایی که وا پردازشت عددی و ورگه یی ارتواط دارن گپترن. دماجوریا هنی نشو میئن که انازه یاخته‌های گلیال د مزگ انیشتین بیشتر بینه.

موسی بن میمون ( وه زونا هنی(( Mosheh ben Maimon (משה בן מימון)‎، called Moses Maimonides and also known as Mūsā ibn Maymūn (عروی: موسی بن میمون‎)، یا RaMBaM (רמב"ם – Hebrew acronym for "Rabbi Mosheh Ben Maimon") )) د سال ۱۱۳۵ زایشتی، د کوردوبا که ها د ولات اسپانیا اوما وه دی. وه ربی، پزشگ، آساره شناس، فیلسوف و دونسمن اسپانیایی جید بی. وه د سده‌ یا مینجایی، د ولات مراکش، اندلس و مصر زئشت داشته و افگار و ویرمنیا وه د دنیا غیرجید ئم درتیچ بیه.وه یه گل د دونسمنیا گپ جیده که دباره وه گوتنه که: «د حضرت موسی (ابن عمران) تا موسی (ابن میمون) کسی چی موسی وه دی نیومائه»

راساگه سرزمین داخ، زیر ۳هزار ۳۰۰ پا (۱۰۰۰متر) راساگه گیایا گرمسیری چی موزه. راساگه راساگه خوش هوا، د ۳هزار و ۳۰۰ تا ۶ هزار و ۶۰۰ پا (۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰متر) راساگه قئوه و ذرته. گنوم و سیو زمینی د راساگه راساگه سرد، ۶ هزار و ۶۰۰ تا ۱۰ هزار و۵۰۰ پا (۲۰۰۰ تا ۳۲۰۰ متر) رشت می کن. داریا اوچه سی یه که هیمه بان د راساگه یایی قط بینه . مرغزاریا بی دار د راستکی مال مرغزاریا آلپ و páramos د برزی ۱۲ هزار و ۸۰۰ تا ۱۵ هزار و ۱۰۰ پا (۳زار و ۹۰۰ تا ۴ هزارو ۶۰۰ متر) ئه. د برزیا وارو د ۱۵هزار و ۱۰۰ پا (۴۶۰۰متر) که گرمی و سردی هوا ها د زیر صفر و د نوم tierra helada نوم دیاره فقط برف یخ بنون دیاری می که.
نئها جاردیاری خودصئلادار بییئن ڤولات أندونئزی د سال 1945 زایئشتی٬ راساگه أفتونئشین ئی ڤولات أم گوت کئ مئ أم باس یئ گل آستوٙن جئگا سی خوم بام. ئی راساگه د موافئقأت نۉمه یی کئ د سال 1949 زایئشتی مینجا دولأتیا ڤولاتیا یأکاگئرته أندونئزی و هولأند ئمضا بی٬ بی ڤئ یئ گل د آستوٙنیا و راساگه یا ڤولات أندونئزی. د سال 1950 زایئشتی ڤولاتیا یأکاگئرته أندونئزی تأصمیم گئرئت کئ یکاگئری نه کأمتأر بأکه سی یه بی کئ٬ ئوسئ د سال 1958 زایئشتی د پایه قانوٙن شوماره 64/1958 ڤولات أندونئزی د میناڤه سوٙندا سئ گل آستوٙن ره ڤأندیاری بی ڤا نوٙمیا: بالی٬ سوٙندا أفتوزأنوٙن و سوٙندا أفتونئشین. آستوٙن سوٙندا أفتوزأنوٙن د ڤأر گئرته بأرجا أفتونئشین میناڤه تیموٙر٬ میناڤه یا فئلورئس٬ سوٙمبا و چأن گل میناڤه کوچئکه. ئی آستوٙن 12 گل زیربأرجا ڤاگئرد شأر کوٙپانگ داره. نئها ڤاجئگوٙ بییئن رئجیم سوٙهارتو د سال 1998 زایئشتی و تأسڤیب بییئن قانوٙن تازه سی خودصئلادار بییئن راساگه یی چئنی قانوٙنی بائث بی کئ دولأتیا راساگه یی د سأرتاسأر ڤولات أندونئزی فره زیات بان ئوسئ چن گل زیربأرجا هأنی د زیربأرجایا دئمایی کئ تا سال 1998 زیربأرجایا أصلی ئی آستوٙن بییئن ره ڤأندیاری بی چی ڤئنوٙ کئ د هار میان:

چوٙأ:Rtl 'شرسونه دلفو یه گل د شرسانیا آستون لرسو هئ و مینجاونش شر نورآباد هئ. نورآباد شری هئ که ها د شمال افتونشینآستون لرسو. ای شر او و هواش کوهساری هئ و سی سرشت ولاتگردی فره خوئه. ای شر یه گل د پنژ شر وا برزی بیشتر د ۲۰۰۰ متر د ری دریا د ایران هئ که د سال ۶۴ وه همت محمد محمدی خرمووه یی از بخش داری وه فرمانداری وض آلیشت کرد همچنو نوم قدیمی ای شر (دُم آیزه) بیه.د جایا دیئنی و زیارتیش بوئه بوئی مئراو کو و مزارگه امامزاده اوراهیم(نوم دیار وه باباپیر) و امامزاده پیر مومه .

شرو ره وندیاری ای شهر وئر میئرده د سال ۶۶۰ دما زایشت، و د گات ره وندیاری وا نوم بوزانتیون نوم دیار بیه و چنی موئن که د نوم یه کسی وا نوم بوزاس اومائه. نها یه که کنستانتین کبیر گوت ای شهر پاتخت تازه بهرجا افتوزنون امپراتوری روم ئه ، ای شهر تی خلک وا داسون کستانتینوپل نوم دیار بی.

پرستشگه اقصر (وه عروی: معبد الأقصر) نوم پرستشگه معبد وردگه نهاتری د ولات مصر ه که د بال افتونشینرخونه نیل و د مینجا شهر ویرگارمن اقصر واق بیه. ای پرستشگه وه دس دو گل د نوم دیارترین فرعونیا مصر وه نومیا آمنهوتپ سیئم و رامسس گپ سی آمون (خدا خدایا) ره وندیاری بیه.

Müller, Friedrich (1865): Beiträge zur Kenntniss der neupersischen Dialekte: Zaza-Dialekt der Zazaensprache (Aus dem November-Hefte des Jahrganges 1864 der Sitzungsberichte der phil.-hist. Classe der kais. Akademie der Wissenschaften, XLVIII. Bd., besonders abgedruckt), cîld: 3

نئڤیسگە أصلی دأرتیچکار حوڤال ئیندیپئندئنت ھا د خیاڤوٙن دأرتیچگە ھیل کئ خوش ھا د ئی شأر. دئبوٙرا بوٙلوٙم و ئدڤارد لارسوٙن کئ دۊ گئل د جاییزە گئریا جاییزە نیسموٙنی پوٙلیتزئرئن ھان د ئی شأرئن.

جورج شأشوم ڤا نوم تأمام آلبئرت فئرئدریک آرتوٙر جورج (ڤئ ئینگیلیسی: Albert Frederick Arthur George) ( ڤئ دی ئوٙماە د ۱۴ دئسامر ۱۸۹۵ زایئشتی و د دونیا رأتە د ۶ فئڤریە ۱۹۵۲ زایئشتی پاتئشا بئریتانیا د سال ۱۹۳۶ تا ۱۹۵۲ بی. ڤئ نھا د پاتئشا بییئن ڤا داسوٙن پئرأنس آلبئرت، دوٙک یورک د سال ۱۹۲۰ تا ۱۹۳۶ نوم دیار بی و نئھا د کئنارە گئری بئرارئش ئدڤارد ھأشتوم د پاتئشایی جانئشین ڤئ بی. ڤئ آخئری پاتئشا بئریتانیا بییە کئ داسوٙن ئمپئراتوٙر ھئن نە سی خوش داشدە.
آزادی حایا سوز بیشتر کنشکاریا سیاسی خوشونه مینن د پایه حامینداری د جمشتیار حامیندار محیط زئشت و کنشتکاریا خلکمن و خلک دیار و بیشتر صلح حان تا جئن حا و جنگرو بیین ولی د ولاتیا افتونشین د گات جئن ایران و عراق ای ولاتیا و خصوصند پارتی سوز آلمان فره د صدام حسین و رجیم بعثی وه هومیاری دئن و اوزاریا نظامی فره پیشکرده یی د صدام و عراق فروختن. هر چی می ریم وه نها محیط زئشت بیشتر مهم و پررئن بوئه و وا پیشکرد سازیاری و نهاسازی بیشتر د همه زمینه یا چک چنه ری زئشت و محیط زئشت و سوزحایی بیشتر و بیشتر بوئه.

ڤا دأرآمأد 304 تئریلیارد دولار راساگە شأری آتلانتا هأشتومی راساگە گأپ ئموٙری د ڤولات ئمریکا و هئبدأئومی راساگە گأپ ئموٙری د دونیاە. شئرکأتیا چأن زایارە یی گأپتئری بأرجا ئموٙری آتلانتا نە د ڤأر گئرئتئ نە. ئی شأر نئڤیسگە أصلی شئرکأتیا کوٙکاکوٙلا، هوم دئپات، دئلتا آیئرلاینز، ای تی أند تی موبیلیتی، یوٙپی ئس و شئرکأتیا فئرە هأنیە. ئموٙری بییئن شأر آتلانتا د گات رأڤأندیاری سئچە قأطار د ئی شأر شوروٙ بییە. فوروٙدگا مین زایارە یی هارتسفیلد جأکسوٙن آتلانتا موتور أصلی روشت ئموٙری شأر آتلانتا بییە. ئموری شأر آتلانتا سی دیارکاری سئچە قأطار بییە و تا ئیسئ پایە ئموٙری آتلانتا ها د پایە رأتئن و ئوٙمائن، شئرکأت هأڤایی دئلتا آیئر لاینز بیشتئری آز کئسم و کار نە سی خوش د ڤأر گئرئتە و بأرجا مئتروٙ أم سی خوش سئ یومین بأرجا کئسم و کار د ئموٙری شأر آتلانتاە و چئنی بییە کئ شأر آتلانتا د دیجا کئسم و کار رأتئن و ئوٙمائن بیشتئری نیروٙ نە سی خوش دارە. ڤارئسگأر أم د ئموٙری شأر آتلانتا نأشق نازاری دارە، ئی شأر یئ گئل د جاگە یا أصلی تئلئڤیزیوٙنیا کابلیە، شأڤأکە ڤارئسگأری سی ئن ئن ڤئ دأس تئد تأرنئر د ئی شأر رأڤأندیاری بییە.

نیکولا سارکوزی (ڤئ فأرانسئ یی: Nicolas Sarkozy) (ڤئ دی ئوٙماە د ۲۸ جانڤیە ۱۹۵۵ د پاریس) یئ گئل سیاسأتکار و سأرکوٙمأرە ڤولات دئمایی فأرانسە أ کئ د روٙز ۱۶ مئی ۲۰۰۷ بی ڤئ سأرکوٙمأرە ڤولات فأرانسە.

الڤأتأ ئی ڤالٛی پوشتکۊ ڤا کأریم خونئ زأند موشکئلٛ داشتأ و داعیأ خوتگأردونی. خودایی خون دئ خورموٙأ لٛۊرئسو دئ نوٙسازی مأچئدجامأ لٛۊرئسو و گومأذئ بارگا ئمامزئأ هیاری فئرئی کئردأ و گتئنأ دئ قئلٛا قئیمئ ئی ئمامزیأ خاک بیأ. (دئ جای هأنی گوتئنأ دئ کأربألٛا خاک بیأ).

ڤیکتور ئمانوئل سئیوم، (ڤئ ئیتالیایی: Vittorio Emanuele III)، پاتئشا آلبانی د سالیا (۱۹۳۹ - ۱۹۴۳)، ئمپئراتوٙر ئتیوٙپی د سالیا (۱۹۳۶ - ۱۹۴۱) و پاتئشا ئیتالیا د سالیا (۱۹۰۰ - ۱۹۴۶) بی. ڤئ د گات نئھا جأن جأھوٙنی دویوم ڤا رأی خألک ئیتالیا د کوٙمأرە ڤولات بییئن ئو ڤولات مأژبوٙر ڤئ ئستئفا بی و کئنارە گئری کئرد و رأت د ڤولات مئصر و د سال 1947 د شأر ئسگأندأریە د دونیا رأت.

دانته در دوران زندگی خود دست به انتشار کتاب‌های متعددی زد که معروف‌ترین آن‌ها «کمدی الهی». «زندگانی نو»، «ضیافت»، «سلطنت»، و «آهنگ‌ها» است. کتاب «کمدی الهی» در سه بخش نگاشته شده‌است: دوزخ، برزخ و بهشت.

همه اندومیا حونواده آلبرت، جیدیایی بی قید بیین و سی یه وه د یه گل مدرسه ابتدایی کاتولیک درس می حن. وه وا اصرار داش آموختاری ویولون نه یاد گرت. ایرچه وه د همو اول کار زئن ویولونه دوس ناشت و د آخر سر ونه نیا وه کنار، ولی د نهاتر آرامشت پی یادار خوشه د سونات ویلون موتسارت جست.
آستون آرخانگلسک که د ور گرته راساگه خودصلادار ننتسیائه وا آستونیا کیروف، ولوگدا، کومره ولات کارلیا و کومره ولات کومی هوم مرزه و میرسه وه دریایا اسبئ، پچورا، دریایا بارنت و کارا، و سر نهاییش می رسه د دماغه فلیگلی که ها د میناوه یا جوزف لند و دماغه ژلانیا که ها د میناوه نوایازملیا که هر دو گل ای میناوه یا جزو آستون آرخانگلسکن. آستون آرخانگلسک ها د هماریا شمال اوروپا افتوزنون. ای آستون د شمالش لریا توندار نه داره و د هارگه خوش لریا تایگانه. آستون ها د راساگه یا قطبی شمال روسیه و فره سرده. و گلالیایی که هان د کل ای آستون گلال اونگا و گلال وینا شمالین که هر دو گلشو هان د لا افتوزنون تا افتونشین ای آستون الوت ای آستون گلالیا هنی وه جز ای گلالیا داره گلالیایی چی گلال واگا، ویچگدا، کولوی، مزن و پچورا که بیشتر زمینا ای آستون نه گرتنه. الوت ای آستون چن گله دریاچه ئم داره

جابز د سال ۱۹۹۵ د جواو وه ای پرسایشت که میها چیانه د بچه یا خوش بوئه چنی گوت که: «تئنا میهام سی ونو وه انازه ای خو و نازار بام که بوئم سی مه خو و نازار بی و د همه گاتیا زئشتم د ای مسئله فکر می کم.»

سامونگه آزادیحا فلسطین وام نوم کوچک بیه ساف کنفدراسیونی د پارتیا فلسطینی یه که د سال که ۱۹۶۴ ره وندیاری بیه و د بیشتر ولاتیا دنیا وا داسون نماینده جا افتائه خلک فلسطین نوم دیار بیه . سامونگه آزادیجا فلسطین ۱۹۷۴ د سامونگه زایاره یا یکاگرته ئم اندوم بیه .

گئرئنزی (ڤئ ئینگیلیسی: Guernsey) کومئلوٙسی د میناڤە ڤابأستە د پاتئشایی یأکاگئرئتە بئریتانیا ە کئ ھا نئزیک بئریتانیا و مین کانال مانش ە. ئی میناڤە یا بأرجایی د میناڤە یا مانش ئن. ئی میناڤە یا بأرجایی د ڤولات بئریتانیا ھین. ڤألی أندوم یأکاگئریجا ئوروٙپا نیئن.

چوٙأ:Rtl خایدالو یه گل د شریا مئم تمدن عیلام بیه.خایدالو نوم نهاتری شر خرمووه بیه و گوته بوئه شر شاپورخواست وه دستور شاپور اول ساسانی وه ری خراویاش درس بیه. د شریا گپ عیلام نهاتری بوئه وه خایدالو، سیمره و شوش هشاره کرد.

انیشتین د ولات آلمان اوما وه دی. وه د ۱۷ ساله یی، د ۲۸ جانویه ۱۸۹۶ وا حاست بوئه ش ها د آلمانی بیین خوش درائه و تا پنج سال یه گلبی ولاتمن بی. د ۲۱ فوریه ۱۹۰۱ ولاتمنی سوئیس نه گرت و تا آخر عمر یه گل سوئیسی بی. انیشتین د سال ۱۹۱۴ زایشتی یئنی د گاتی که اوما د کاریا اشتمائی د ولات پروس بی وه یه گل ولاتمن ولات پروس، ولی سی جاگه سیاسی و آزار جیدیا د گات آلمان نازی، وه کاریا اشتمائی نه د ما مارس ۱۹۳۳ ول کرد و سی یه بی که وه ولاتمنی پروس نم د دس ده. د ۱ اکتور ۱۹۴۰ زایشتی وه بی وه ولاتمن ولات ولاتیا یکاگرته امریکا. وه تا گات مردن د ۱۸ آوریل ۱۹۵۵ هم ولاتمن ولاتیا یکاگرته امریکا و هم ولاتمن سوئیس بی.

انیشتین ری وه ری دولتیا مستبد بی، و سی یه و سی (یه که وه جید بی)، وه ری وه ری رجیم نازی د او گات بی و نها وه که ای رجیم د آلمان زور گرته وه د آلمان گروخت. هوم گات وا وه، کارل انیشتین خوئرزا بل بشو حا وه، که یه گل د ائتقاتیا ونه د خوش داشت، سرگرم جئن وا فاشیستیا د جئن مینجاون اسپانیا بی. انیشتین د گات اول وا راس کردن بوم اتم موافق بی، تمارزی وه پشت راس کاری د ای دیارجا بی هیتلر زیتر بوم اتمی راس نکه. وه وا کل کردن نومه سی سرکومره ولات امریکا روزولت (د ویرگار ۲ اوت، ۱۹۳۹، دما د شرو بیین جئن جهونی دوئم، که شایت وه دس لئو زیلارد نیسسه بیه بی دولت امریکا نه تشویق د راس کردن بوم اتمی کرد. روزولت وا راس کردن یه گل کمیته سی وارسی وه کار گرتن اورانیوم چی یه گل اسلحه د ای نومه جواو ده، و چن سال نهاتر پروجه منهتن جانشین ای کمیته بی.
جابز د ۳۲۳ پتنت شرکت اپل بیه. پاره ای د ای نهاسازیا دباره انجومیار ری میزی، آی‌ پاد، لپ‌ تاپیا، سامونه کنشتیار مکینتاش، بلگه نمائشت و کیس و صفه کلیت و حتی پله یا شیشه‌ای که هان د فروشگایا اپل بیین.

جین آستن (ڤئ ئینگیلیسی: Jane Austen)، (۱۶ دئسامر ۱۷۷۵ - ۱۸ جوٙئیە ۱۸۱۷) یئ گئل نئڤیسیار‌ ئینگیلیسی یە کئ آرئنگیاش د نیسموٙن أفتونئشین فئرە کارگئرایی داشدە. دیارکاری د زئشت زأنیا و کئسمکاریا ڤئ د گوٙشە کئنایە یا، ڤئ نە کئردە د یئ گئل نوم دیارتئری گأپ مأتأل نیسیا گات خوش.

رأحمأت عأزیز چیترالی یا آر اے چترالی (ڤئ ئوردوٙ: رحمت عزیز چترالی) ڤئ دی ئوماە د ما (۲۵ آبان ۱۳۴۹ د شأر چیترال کئ ھا د ڤولاتچە خئیبأر پأختوٙنحا) بئیت بأن، نیسموٙن شئناس، صأحاف و مونتأقئد پاکئستانی ە کئ بئیتیا فئرە یی د زوٙنا کئھڤار و ئوردوٙ گوتە

او در شهر فلورانس به‌دنیا آمد. تاریخ تولد دانته به درستی مشخص نیست، اما باور عمومی بر این است که این تاریخ در حدود سال ۱۲۶۵ میلادی بوده‌است. این تاریخ استنتاجی است بدست آمده از اتوبیوگرافی دانته در کتاب کمدی الهی-دوزخ که به صورت کنایه آمیز گفته‌است: «در نیمه راه سفر زندگانی...». با توجه به انجیل میانگین عمر آدمی ۷۰ سال است ولذا این «نیمه راه سفر زندگانی» برابر با ۳۵ سال خواهد بود. از سوی دیگر نوشتن کمدی الهی در سال ۱۳۰۰ میلادی آغاز گردیده و با این حساب که دانته در زمان نوشتن کمدی الهی ۳۵ سال داشته، عددی برابر ۱۲۶۵ میلادی برای سال تولد او به دست می‌آید. برخی از اشعار قسمت بهشت از کمدی الهی شواهدی را بدست می‌دهند که بر مبنای آنها دانته در برج جوزا به دنیا آمده‌است، از جمله اینکه می‌گوید: «همچنان که با دوگانگان جاویدان در حال چرخ زدن بودم، آشکارا از تپه‌ها تا خروجی‌های رود زمینهایی خرمنکوبی شده را دیدم که ما با دچار سبعیت میکرد»، اما نمی‌توان اینها را به عنوان عباراتی قطعی از جانب دانته برای ولادتش قرار داد.

آستوٙن سوٙرین ها د لۉأ هارگه فألات خوٙرات کئ ئی راساگه ڤا یئ دأس رئشنه کۊ د راساگه هارگه أفتوزأنوٙن هوم پیوأند آسیا جئگا بیه. رئشنه کۊیا دانگرئک د ڤأر گئرأته بأرجا هارگه ئی آستوٙنه. تئنیا را گوڤاردئن د هارگه ئی آستوٙن مأرز ئی آستوٙن ڤا ڤولات کامبوٙجه. ئی رئشنه کۊیا فره بالا بأرز نیئن ڤألی د لا هارگه ئی رئشنه کۊیا کئ میرئسه د ڤولات کامبوٙج ئی رئشنه کۊیا فره بأردی بوٙأن جوٙری کئ تئر نأبوٙأ دشۉ بئگوڤاری. تئنا را گوڤاردئن د ئی رئشنه کۊیا مینجا مأرز کامبوٙج و چوٙنگ چوٙم و ئوماچه. شیڤات شومالی ئی رئشنه کۊ آروم آروم می رسه ڤئ دأشتیا هومار و لئفاو گری کئ هان د راساگه شومالی و مینجایی ئی آستوٙن. ئی جأریان آروم آروم یئ گل جأریان لٛفوٙ نه د ڤأر مئیره کئ د راساگه یا شومالی تا راساگه یا هارگه یی ئی آستوٙن نئها داره کئ دأس آخئر می رئسه ڤئ گئلال موٙن. گئلال موٙن دئرازتئری گئلال ڤولات تایلأند و دویومی گئلال پور ئۉأ کئ ها د ئی ڤولات گئلال موٙن یئ گل گئلال ڤیرگارمأنه. بأرجا شومال أفتونئشین آستوٙن سوٙرین میرئسه ڤئ بأرجا أفتوزأنوٙن آستوٙن بوٙریام کئ ڤا دۊ گل گئلال موٙن و چی کئریک هوم بأره کئ هأر دۊ گلشوٙ د کوسار دانگ رئک سأرچئشمه دارئن. گئلال موٙن کئ د بأرجا هارگه ئی آستوٙن تا بأرجا شومال أفتوزأنوٙن ئی آستوٙن نه می گوڤاره آخئرئش میرئسه ڤئ دأریاچه ساتوٙم.

ویکی‌ پدیا رومانیایی (رومانیایی Wikipedia în limba română) نسقه رومانیایی مالگه ویکی‌ پدیا ئه و د جوئن ۲۰۰۳ دروس بیه و د جانویه ۲۰۰۸ وه ۱۰۰٬۰۰۰ گوتار رسس. تا ویرگار ۳۰ می ۲۰۱۱ ای دونسمنامه وا بیشتر د ۱۶۰٬۰۰۰ گوتار ها د جاگه بیس و سئم ویکی‌ پدیای.
د یه گل ویر و باور سنجشت د سال ۲۰۱۲ که د مینجا ۱٬۰۰۰ نوجوون مینجا سندیا ۱۶ تا ۲۵ سال انجوم بی سی یه که گپتری نهادیارکن کل ویرگار دیار بکی، استیو جابز وا گرتن ۲۴ درصد رایا، رئت د گرینج دوئم و نها د توماس ادیسون.

کازابلانکا (اینگیلیسی|Casablanca) یه گل فیلم عاشقونه د سیم نما امریکائه که د اساس یه گل نماشتنومه که د ری سن نرته و مال مورای بورنت و جان آلیسون وه نوم «همه میان وه کافه ریک» دروس بیه و د کارگردونی مایکل کورتیز د سال ۱۹۴۲ راسیاری بیه. آساره یا ای فیلم هامفری بوگارت، اینگرید برگمن و پل هنرایدن و کلود رینس، کنراد وایت، سیدنی گرین‌استریت،پیتر لوری و دولی ویلسون م د ای فیلم بازی می کن.

گویش بیشتر مردم هندومذهب آن بهج پوری و میتهیلی و ماگهی است که آنها را گویش‌های بیهاری می‌نامند و به بنگالی شبیه‌ترند تا به هندی؛ اما هندی، زبان رسمی اداری و آموزشی است.

چمران دسه یا سیاسی لبنان نه فره خو میشناخت؛وه آزار ویرمنی خوشه د بارون تنایاییی که دسه یا جوراجور سیاسی د وه می دئن قام نمی که. د تئمتیا که د وه زئه بیین دئن اردوگا گپ فلسطینی تل زعتر وه کتائب (فالانجیا) بیه. چمران وا دیوونداریا فلسطینی و بیشتر د همه شو وا، یاسر عرفات تماس داشته و هومدنگ بیه. د گات رخ ون وضع آلیشت ۵۷، چمران د ویر و باور داشته که پومصدتا جنگرو د سامونیار امل تفئن دار بکه و وا خوش ونون نه بیاره د ایران. دولت سوریه سی دئن امکانات و طیاره سی اومائن جنگرویا نه وه مل گرت تا هر جاگه جمشت امل میها نیرویاش پیاده بکه اما جئن د تیرو وه بیس چار ساعت نگوارد و ای نشقه انجومگر نبی.

زون نشونه نیاین اورمتنی هومبراور کلیمه hypertext markup language یا HTML د اینگیلیسی هئن. اچ‌تی‌ام‌ال، HTML یا HyperText Markup Language د پئلی سی‌اس‌اس هستهٔ فناوری راس کردن بلگه یا مالگه هئن. اچ‌تی‌ام‌ال زون گوتن راس بینی بلگه یا مالگه هئ. ای زون سی نیسننش د تگ استفاده می که، و کدیاش راحتر هئن و اساس راس بیئن بلگه یا مالگه بیه ای زون د دهه ۹۰ وا دنیس ریچی دروس بیه. د اچ‌تی‌ام‌ال سه گل تگ هئ:

تا ئیسئ زوٙن نامە یا فئرە یی ڤئ زوٙن لوٙری چئ لأکی، چئ مینجایی، چئ بختیاری و دوٙمئنی نیسأنە بیە ڤألی رأڤأندیاری دیارگە لورفا د أنجوماڤارگە فئرە فئره نازارە.

ئو ھأڤا ئی شأر مئدیتأرانئ ییە، ألڤأت تۉسنیا ئی شأر فئرە گأرم و ھوٙشگە جوٙری کئ گأرما سأرما ھأڤا میرئسە ڤئ چئل گیرینج سانتی گئراد. د زئمئسوٙ ئی شأر فئرە سأردە و فئرە بأرفی.

ڤاتیکان یئ گئل ڤولات فئرە کوچئکە کئ ھا د شأر روم پاتأخت ڤولات ئیتالیا و نوفوٙسئش نئزیک ڤئ ھأشصأد کأسە. ڤاتیکان نئشتە جا پاپ، رأدیارکون کاتوٙلیکیا دونیا و مینجاڤأن کئلئسیا کاتوٙلیک ە. جاگأپی ئی ڤولات نئزیک د ۰٫۴۴ کئلومئتر چارسیک ە کئ د ئی دیجا ئی ڤولات کوچئکتئری ڤولات عالأمە.

والتر ایزاکسون موئه که جابز د سال ۲۰۰۴ وا وه تماس گرته و د وه حاسته که زئشت نومه شه بنیسه . ایزاکسون د گات اول قبول نکرده قوول دار نبیه و گوته : «ده سال یا بیس سال نهاتر و د گاتی که مه بازنشس بیم ای کار نه می کم.» ولی د دس آخر نها چک چنه یایی که جابز وا زئنه ش لورن انجوم ده، قوولدار بی که ای کار انجوم بیه. وه موئه که : «ای زئشت نومه نتیجه 40 گل نهاپرسایشت و چک چنه وا جابز بیه. ای چک چنه یا یه گل وه شلک جاافتائه، و گلی تر وا تلکستن و هنی یه گل تر وه شلک تیلیفونی بیه.د ای دوسال وه فره وا مه مئرگرم بی. د ای گات مه وا بیشتر د صدنفر د دوسیا،کسونیا،هومالیا و دشمنیا وه نهاپرسایشت انجوم دئم.» نها د مردن استیو جابز،ای کتاو زیتر د گاتی که واس پلا بوئه و د ویرگار ۲۴ اکتور ۲۰۱۱ پلا بی.
نظامیا سیاسی د پایه انازه دیار بیه یی د خودصلاداری د یکایا ولات نشینی کوچکتر بهرکنون بوئن و د ای لحاظ بوئه وه دو دسه که ونون: فدرال و حکومتیا متمرکز. ولاتیایی چی ولاتیا یکاگرته امریکا، کانادا، آلمان، اسپانیا، سوئیس و هئن د جمله ولاتیا فدرال دنیائن.

ئی آستوٙن د لا هارگه ها ری ڤئ ری جأهوٙن آڤ هئن و شومالئش می رئسه ڤئ دأریا فلورئس. آستوٙن سوٙندا أفتونئشین د لا أفتونئشین ئی آستوٙن٬ ئوسئ آستوٙن تیموٙر أفتوزأنوٙن و بأرجا هارگه مالوٙکوٙ هان د لا أفتوزأنوٙن ئی آستوٙن. ئی آستوٙن سأریأک 566 گل میناڤه داره٬ کئ گأپتئرینئشوٙ میناڤأیا فلورئس و سوٙمبا و بأرجا أفتونئشین تیموٙره٬ ئوسئ چأن گل د میناڤأیا کوچئکتئر ئی آستوٙن ڤئنوٙنئن: آدونارا٬ آلور٬ کومودو٬ مئنی پو٬ رای جوا٬ رینکا٬ میناڤه روٙتئ٬ ساڤوٙ٬ سئمائو و سوٙلوٙرئن.

ھاروٙکی موٙراکامی (ڤئ جاپونی: 村上春樹) (ڤئ دی ئوٙماە د ۱۲ جانڤیە ۱۹۴۹) یئ گئل نئڤیسیار جادیار و نوم دیار جاپونی و نئڤیسیار گأپ مأتأل کافکا د بال ئو و کومئلوٙس مأتأل نئھا زئمی جومئشتە. مأتألیا ڤئ ڤیرا پوٙچ و نئھیلیستی و سوٙرئالیستیە.

ای شرکت فیلیما جمشتداری نوم دیار و خوش سرانجومی چی متل اسباو بازی (۱۹۹۵)، زئشت یه گل حشره (۱۹۹۸)، متل اسباو بازی ۲ (۱۹۹۹)، شرکت مردزمایا (۲۰۰۱)، ها د دم نمو (۲۰۰۳) و بلاجویا (۲۰۰۴) نه راس کرده که همه شو جاییزه گره جاییزه یا فره ای بینه. فیلیمیا نهاتر که د ای شرکت دروس بینه ونونن ماشینیا (۲۰۰۶)، راتاتویی (۲۰۰۷)، وال ای (۲۰۰۸)، وارو (۲۰۰۹)، متل اسباو بازی ۳ (۲۰۱۰). و دم نمو بیین، بلاجونیا، راتاتویی، وال ای، وارو و متل اسباو بازی ۳ هر کومشو یه گل جاییزه سی بیترین فیلم جمشدار د دونسمنیحونه اُسکار گرتنه.

ویکی‌ پدیای پنجابی افتونشین نسقه زون پنجابی افتونشین مالگه ویکی‌ پدیا ئه. زون پنجابی افتونشین تا ۱۹ اوت ۲۰۱۱ وا بیشتر د ۱۹,۷۰۰ گوتار ها د جاگه هشتادودوئم ویکی پدیایا.

طارق طیب محمد بن بوعزیزی (ڤئ دی ئوٙماە د ۲۹ مارس ۱۹۸۴ - د دونیا رأتە د ۴ جانڤیە ۲۰۱۱) یئ گئل دأسفوروٙش توٙنئسی بی کئ د ۱۷ دئسامر ۲۰۱۰ سی ئتئراض د ڤاداشتکاری جئنسیاش و کوچئک بیئنئش ڤئ دأس یئ گئل مأموٙر شأرڤاداری خوشە ری ڤئ ری ساختموٙ شأرڤاداری تأش زە. أنجومکاری بوٙعأزیزی رأڤأندیار یئ گئل ڤأضع آلیشت د ڤولات توٙنئس بی کئ حوکوٙمأت ۲۳ سالە زین‌ العابدین بن علی د ئی ڤولات نە توموم کئرد.

جاییزه نوبل سریشت دونسمنی - آرتور هالی کامپتن سی دیارجوری یه گل کارگرایی که وه نوم خوش بی- چارلز تامسون ریس ویلسون سی دیارجوری روشت آشگار کردن مسیر ذره یا اوست د بخار جم بیه.

ڤئ د روٙز 14 نوڤامر 1934 زایئشتی د شأر أمان ئوٙماە ڤئ دی دا بوٙأش مألأک طلال (ئوردون) و مألأکە زین الشرف بنت جمیل بیینە. ڤئ نئھا تأموم کئردئن گات ئبتئدایی د شأر أمان د کالئج ڤیکتوریا کئ ھا د شأر ئسکأندأریە. ڤئ آموختارکاری خوشە د مأدرئسە ھاروڤ نئھاگئری کئرد.

مأجئلس ھومئفکری زایارە یی د جأریان جومئشت مأشروٙطە و د پایە أڤئلی قانوٙن أساسی ئیران رأڤأندیاری بی. د گات شوروٙ ڤئ کار کئردئن مأجلئس و سی ئتئرام د دأسدوٙر مأشروٙطە مظفرالدین شا دئش می گوتئن «دارالظفر» .

کومره ولات کلمبیا ها د شمال افتوزنون ولات امرکا هارگه. کلمبیا د هارگه وا ونزوئلا، برزیل، اکوادور و پرو، د شمال وا دأریا کارائیب وا جهون آو اطلس و د افتونشین وا پاناما و جهون آو آروم هوم مرزه.
گالیلئو گالیلئ (ڤئ ئیتالیایی: Galileo Galilei) (ڤئ دی ئوٙماە د ۱۵ فئڤریە ۱۵۶۴ - د دونیا رأتە د ۸ جانڤیە ۱۶۴۲) دوٙنئسمأن و نئھاساز نوم دیار ئیتالیایی د سأدە یا ۱۶ و ۱۷ زایئشتی بی. گالیلئ د دوٙنئسمأنیا سئریشت دوٙنئسمأنی، آسارە شئناسی، ئشمار دوٙنئسمأنی و فألسأفە فئرە کئسمدار بی. ڤئ سی حامینداری د ڤیر و باڤأر نیکولاس کوپئرنیک کئ می گوت زئمین مینجاڤأن سأریک جا شأمسی نی رأت د دادگا بازجوٙیی ئتئقات و سی یە ڤئ فئرە نوم دیار بییە.

پئترا کئڤوٙتوڤا (ڤئ چئکی: Petra Kvitová) (ڤئ دی ئوٙماە د ۸ مارس ۱۹۹۰) یئ گئل تئنیس باز کئسمدار ڤولات نئشین کوٙمأرە ڤولات چئک ە. ڤئ تا ئیسئ دە گئل گیرینج جا د ساڤار تئنیس زأنیا نە جاییزە گئرئتە.

ئی تاف وا تیئأ وأنی واگئل یأکی دئ تافیئا واگئل ئیرو هی.بئلئنگی تاف 48مئتئر تا نوقطأ هأردئنئش وا زئمینأ ئو 10 مئتئر هأم دئ اوچئ تا پئوأنئش وا گئلال سئزار هی ئو وئر تاج تاف 20 مئتئر هی. دئ وارو تاف،دئ بئراؤِر ئیسگأ چأشمیا پور آؤ فئرئ ئی دیارئن کئ دئما رئد ویئِن دئ ئیسگأ قئطار تاف بیئشن دئروس کونأن. وئ خاطئر هوم سائی ئی تاف وا چیا وا گئل چی جئنگئلیا بألی،ئاوادی بیئشه ئو تیَه وأن ئیسگأ رأ آهئ بوئَه وئنأن مأنطئقأ گأردئشگئری خوئی دونئس.

آکی ھیتو (ڤئ جاپونی: 明仁) (ڤئ دی ئوٙماە د ۲۳ دئسامر ۱۹۳۳) ئمپئراتوٙر ئیسئنی جاپون و ۱۲۵مین ئمپئراتوٙر ئی ڤولات د حوٙندوٙن یاماتوە. ڤئ د سال ۱۹۸۹ پاتئشا بی و ۱۹مین پاتئشا یا رادیارکار ڤا گات حوکوٙمأت بئلأنگە. ڤئ تئنیا پاتئشا دونیاە کئ داسوٙن ڤئ د زوٙن ئینگیلیسی ڤئ ئمپئراتوٙر (Emperor) ڤالئرئشتە بوٙە.

A(آ) B(ب) C(سه) D(د) E(ا) F(افی) G(ژ) H(آگا) I(ای) J(ژتا) K(کا) L(الی) M(امی) N(انی) O(ا) P(پ) Q(ک) R(اهی) S(اسی) T(ت) U(او) V(و) W(دابلیو) X(شیس) y(ایپسلن) Z(ز)

جابز ۴۹ ساله د سال ۲۰۰۴ وا یه گل انجومانامه که د تخت بیمارستان ونه کل کرده بی، سی کارمنیاش گوت که : «مه چن گله هوال شخصی دارم که واس وتون بوئمشو و دوس دارم که خوتو د زون مه ونون بفئمیت. مه وه یه گل د جورا سلطان لوزالمعده مفتلا بیمه که وا عمل خوو موئه و شیمی‌ درمونی و لیسک درمونی نمیحا.» دس آخر د آگوست ۲۰۰۴، نها یه گل عمل خوش سرانجوم، تومور نه د لش وه اوردن وه در. د گات نبیین جابز، تیم کوک کاریا ونه د شرکت انجوم می ده.

آستوٙن کورسک (د روٙسی: Ку́рская о́бласть گوتە دیاری: کورسکایا اُبلاست) یئ گئل د آستوٙنیا فئدئرالی ڤولات روٙسیە .مینجاڤأن ئی آستوٙن شأر کورسکە.

فلورانس نایتینگل اینگیلیسی: Florence Nightingale (ۋ دی اۊمائٱ د ۱۸۲۰ - د دونیا رٱتٱ۱۹۱۰ زارۊیی)، نوم دیار ۋ کیخا چرا ۋ دٱس، پرستار و اٛشماردۊنسمٱن و آمارشناس اینگیلیسی و رٱۋندیار کاٛسم پرستاری مودرن بی. د ۋ گوتنٱ کیخا چاٛرا ۋ دٱس سی یٱ کاٛ ۋ ۋا گاٛرد یاٛ گاٛل چاٛرا د شۏیا می رٱت سر می زٱ د مریضیا.

جئروم دئیڤید سالینجئر (ڤئ آلمانی: Jerome David Salinger) (گوتئن آلمانی: یئرومئ داڤید زالینگئر) (ڤی دی ئوٙماە د ۱ جانڤیە ۱۹۱۹ - د دونیا رأتە د ۲۷ جانڤیە ۲۰۱۰) نئڤیسیار ئیسئنی ئمریکا یی بی.ڤئ گأپ مأتألیا نوم دیار و حامیندار خوشە، چی پاسئڤوٙن ھوماری دئبارە نأقد کومولأیأکی مودئرن أفتونئشین و خوصوٙصأند ئمریکا نیسأنە .
نئزیکی ڤئ نئصم 2،160،000 کأس کئ ھان د راساگە بیلبائو گأپ ھین ڤولات خودصئلادار باسکئن و بیلبائو یئ گئل گأپ کألوٙن شأرە. ئی گأپ کألوٙن شأر د ڤأرگئرئتە شأش گئل شأر پورنوفوٙس ڤا نومیا بیلبائو، باراکالدو، گئتئکسو، پورتئغالیتئ، سانتورئتزی و باسائوریە کئ ئی شأریا ڤا نوم بیلبائو گأپ نوم دیار بیینە. نئزیک ڤئ 29 دأرصأد د باسکیا ڤئ دأر د ئی راساگە میان ڤئ دی و مالکأنوٙن یئ گئل د چیا گیرینج دیارکون د نوفوٙس شئناسی ڤولات باسکە. د طوٙل سأدە بیستوم زایئشتی بیشتئری مالکأنوٙنیا د ڤولات باسک د راساگە یا گالیسیا و کاستیل و لئون بییە

انیشتین د زئن ویلون فره کار بلل بی . وه د همو گات بچه یی میهاس سی آئمیا بیشتری د هومتواریاش مفید بوئه خصوصند سی کسونایی که هان د دور و با وه. خصوصیت دوئم وه ذوق هنری وه بی که انیشتین نه مژبور می کرد که ویر کل دیار کن و مومی خوشه د حال و بار روشنا و علقمنی ره دیاری بکه و هنی ئم سامونگری و بیتر کردن وه نو ئم جوری با که هم خوش و هم گوش گریا، د دی دنیا شناسی لذت بورن. هدف انیشتین یه بی که ورگه مطلق نه د سریشت دونسمنی حالی بکه، ویر و باورمنی نسبیت ۱۹۰۵ زایشتی که د وه انیشتین فقط د جمشت راستخط هومبراور ویر ونه بی، انیشتین وا هومیاری اصل تعادل چیا تازه ای نه د چک چنه نیر پیش بینی بکه که می تونستی دینیشو و می تونست دروس بیین ویر و باورمنی تازه ونه د دید تجربی پشت راس کاری بکه.

زون تایلندی یه گل د دمادارتری زونیا افتوزنون هوم پیوند آسیائه و بیشتر خاک ولات تایلند د ای زون قسه می کن ولی وایه زونیا هنی د ای ولات قسه موئن که نفوس کمتری دارن. تایلندی زون جاونه ای ولاته و الفبای مخصوص خوشه داره.

انیشتین د جمشت حقوق شهرآویشته یی داشت. وه یه گل د د دوسیا نزیک پل رابسون بیه که دوسیشو نزیک وه بیس سال بیه. انیشتین یه گل د اندومیا چن گل د دسه یا حامیندار حقوق بشر (چی بهرجا پرینستون NAACP) بی که د بیشتر ای جمشتیا پل رابسون دیووندار اصلی بیه. وه واگرد پل رابسون دیوونداری «جمشت تموم کردن زج کشی د امریکا نه د گردن گرته بی. د گاتی که دبلیو. ای. بی. دوبویس د دئه هشتاد عمر خوش د گات مک کارتی یه جوری گنی متئم وه جاسوسی سی کمونیستیا بی، نها و انیشتین گوت که حاضره چی یه گل د شاهدیا وه د دادگاه سی وه شهادت بیه و روئه د دادگاه. یه تف کنون نها وه که گوتن انیشتین میها د دادگا د وه دفا بکه ای جانیا رد بی. انیشتین گوته که "نجات حایی گپتری مرض آمریکائه".

لري لكي يكي د لشكيا زونہ لريه،كہ د لرسو،پشتكۈ لرسو،ولات كرموشا، كشور عراق قسه موئه،اي زون مينجا زونہ لوري و كرديه،ولي بيشتر بوئه بويي كہ لكي بيشتر د لوري د لحاظ رهزيشتي و فرهنگي نزيكه لكيا د حدود 2 مليون نفر بوئن وبيشترشو هان د ولات لرسو،

هأڤاپیما ڤارو دأنگ کونکورد ڤا کارگإرایي مسافرکأشي و ترابري، د لا توپولوف ۱۴۴، يإ گإل د هأڤاپیمایا ڤارو دأنگ سي جا ڤ جاکاريأ کإ د دهأ شأسد و هفتاد زارۈیي اۈما د سامۈنأ هأڤایي اورۈپا و دونیا. اي هأڤاپیما ساخت هومبأري اينگيليس و فرانسأ بيأ.

حئزبوللە لوبنان یئ گئل ساموٙنجا سیاسی- جأنیاریە کئ ھا د ڤولات لوبنان. جأرغە حئزبوللە د أڤلییا سالیا دأە ۱۹۸۰ زایئشتی ڤا سأرمأشق گئرئتئن د ڤیر و باڤأرکو ئسلام سیاسی د ڤولات لوبنان رأڤأندیاری بی.

سوٙنگوٙل ئوٙدئن بئ گئل نئماشتکار زازاە کئ د سال ۱۹۷۹ زایئشتی د شأر دیاربأکر ئوٙماە ڤئ دی و نئهاش رأت د شأر آنکارا و گات بأچە ییشە د ئوٙ شأر د سأر گوڤارد و د آکادئمی تیارت تورکی آموختارکار بی.

جئنایأت و موکافات (د روٙسی|Преступление и наказание) نوم یئ گئل گأپ مأتألە کئ نئڤیسیار نوم دیار روٙسی فئودور میخایلوڤیچ داستایوسکی ڤئنە نیسأنە.
گهر شامل ۲ بخش به نام‌های گهر بزرگ (کله گهر) و گهر کوچک (کره گهر) می‌باشد. دریاچه گهر بزرگ حدود ۱۷۰۰ متر درازا و ۴۰۰ تا ۸۰۰ متر پهنا و ۴ تا ۲۸ متر ژرفا دارد. اگر از الیگودرز به سمت گهر بروید ابتدا گهر کوچک را با طولی در حدود ۵۰۰ متر و عرضی در حدود ۱۵۰ متر می‌بینید سپس به گهر بزرگ در مرز شهرستان دورود می‌رسید ولی اگر از دورود حرکت کنید پس از کمی پیاده روی به سمت کیگوران به دریاچه گهر بزرگ در الیگودرز می‌رسید. ساحل این دریاچه به جز قسمت مدخل دریاچه (ضلع غربی) و قسمت مقابل‌اش (ضلع شرقی) که ساحلی ماسه‌ای دارد و برای شنا مناسب است در سایر نقاط دارای ساحلی صخره‌ای است که برای شنا مناسب نیست. در قسمت پایین دریاچه، جنگلی انبوه وجود دارد که در شرف نابودی است. در قسمت بالای آن نیز جنگلی انبوه وجود دارد که این جنگل هم در معرض خطر نابودی است. از قسمت بالا، جوی آبی به دریاچه می‌ریزد که ادامه آن به دریاچه‌ای دیگر منتهی می‌شود. با حدود ۴۰ دقیقه پیاده روی می‌شود به این دریاچه (گهر دوم یا گهر پایین) رسید. عمق آن کم است و ماهیان کف دریاچه را با کمی دقت می‌شود به خوبی دید. جریان ورودی آب دریاچه ۱۰ فوت مکعب بر ثانیه و جریان خروجی آن حدود ۲۰ فوت مکعب بر ثانیه می‌باشد. علت افزایش حجم آب خروجی دریاچه وجود چشمه‌های در قسمت تحتانی آن است.آب اصلی تامین کننده در یاچه از طریق رودخانه ورودی آن یعنی رودخانه تاپله‌است که دارای آبی بسیار خنک ورنگی شفاف و بلورین با بستری مملو از سنگ ریزه یا قلوه سنگ است که بدون افت و با کمی شتاب وارد دریاچه کوچک می‌شود و پس از طی مسافتی کوتاه وارد دریاچه گهر می‌شود. ماه‌های تیر و مرداد بهترین زمان سفر به این دریاچه‌است. یکی از دره‌های بسیار زیبا اطراف دریاچه گهر به دره نی‌گاه معروف است که پوشیده از شقایق‌های رنگی و لاله واژگون است. منطقه حفاظت شده اشترانکوه در محدودهٔ شهرستان‌های الیگودرز و دورود واقع شده‌است.

ڤیلیام کئلارک گئیبئل (ڤئ ئینگیلیسی: William Clark Gable) (ڤئ دی ئوٙماە د ۱ فئڤریە ۱۹۰۱ - د دونیا رأتە د ۱۶ نوڤامر ۱۹۶۰) یئ گئل نأمشتکار نوم دیار بئریتانیایی ئمریکایی بی. ڤئ سی بازی کئردئن د فیلم د با رأتە ڤا نأقش رئت باتلئر فئرە نوم دیار بی. ڤئ سی بازیش د فیلم د با رأتە توٙنئس جاییزە ئوسگار نە بئیرە.

Note: Total fertility rate 2009, 2010, 2011 source. Data for Total fertility rate (2012) is calculation based on age and sex structure of Komi Republic at the beginning of 2012, number of births for 2012 and fertility structure in previous years.

نئڤە مارتی (د زوٙن زازاکی: Newe Marti, مارس نۊ) یئ گئل شادینە أ کئ مینجا زازایا ڤارو بأرگوزار بوٙە و سی ڤئنوٙ فئرە نأظأرکئردە. ئی شادینە ھأر سال د روٙز 22 ما مارس بأرگوزار بوٙە.

سوزیا: د سال ۱۹۸۰ یه گل پارتی وا نوم "سوزیا" د ولات آلمان افتونشین اوسنی (د شهر کارلسروهه) ره وندیاری بی. که ای پارتی د یکاگری جمشتیا فره و جور واجوری چی: جمشت ضد آز اتومی، جمشتیا صلح حا و جمشتیا حامیندار حقوق زنیا د آلمان افتونشین دماتر ره وندیاری بی.

برزی نه فقط ری گرمی سردی هنی ری پوششت علفی کارگرایی داره. راس راستکی برزی یه گل د اصلی ترین چیا کارگرا ری پوششت علفی د ولات کلمبیائه. راساگه یا کوسار ولات کلمبیا د لحاظ پوششت گیائی که وابسته د برزین بوئه ونون چن گل راساگه کرد، وا ای حال راس جاگه برزی هر راساگه ممکنه نسوت د پئنا وه آلشتگر با.

ویکی‌ پدیا کوردی کورمانجی ای مالگه یه گل د نسقه یا ویکی‌ پدیا وه زون کوردی کورمانجی یه که تا ویرگار ۲۶ اوت ۲۰۱۰ دش ۱۵۰۰۰ گوتار ٬ ۸۷۰۰ کارور ٬ ۶۳ کاریار کنشتکار٬ ۴ دیووندار و ۱۷۱۳ بنچاق بیه.
یه گل وارسی جنتیکی وه ری میتوکندری دی‌ان‌ای قزاق‌ یا که نسو دا شونه نشو می ئه، د گسترشت هاپلوگروپ‌ یا چوسته د اوروپا افتوزنون (۵۵٪) و اوروپای افتوزنون (۴۱٪) د ای خلک حکات می که و همچنو آلشتگری فره ای د لحاظ جنتیکی د مینجا ای خلک دییه بیه وه اساس مئن جوری هنی وه ری میتوکندری دی‌ان‌ای بیشتر د ۶۴ درصد قزاق‌ یا وه هاپلوگروپ‌ یا چوسته د آسیا و ۳۵ درصد وه هاپلوگروپ‌ یا چوسته داوروپای افتونشین بینه. نسو U7 که د ایران و مدیترانه افتوزنون هئ و نسویا آسیای افتوزنون ئم د انازه ور تیه گری د قزاق‌ یا دیئه بیه. مئن جوری ری کروموزوم ایگرگ که نسو بوئه پیایل نه نشو می ئه هم تیچسن هاپلوگروپ‌هایی نه دیاری میکه که د مینجامغول‌ یا ئم تیچسه.

نها شکست حردن د عرویا د جئن 1967 زایشتی که وا اسراییل بیه، جو گنی سی عرویا خصوصن سی مسلمونیا پیش میا سی یه چمران مژبور بوئه د امریکا بزنه وه در.
یه گل د ویر و باوریا گوته بیه وا انیشتین حکایت د یه دارن که وه کلا نیکانیک کوانتوم نه فره قوول ناشته. ای مساله سی اولین کرت د گوتار نوم دیاری که د سال ۱۹۳۵ وه دس انیشتین، پودولسکی و روزن که د EPR یا تناقض نوم دیار بی نیسسه بیه، گوته بی. و ای قضیه سی کرت هنی د کتاوی وا داسون آلبرت انیشتین، فیلسوف - دونسمن د سال ۱۹۴۹ گوته بیه. .The "EPR" مقاله که که داسونش یه بی: آیا گوتن نیکانیک کوانتوم و واقئیت سریشت دونسمنی نه بوئه بوئی که هر دو تاشو کاملن و بی عیون؟ بی و د وه چنی نتیجه گری بیه: د اوچه که ایما نشو دئیمه کنشتگری موج یه گل گوتنی خو و نازار د واقئیت سریشت دونسمنی نه سی مو دیاری نمی که، ایما ای پرسایشت نه که آیا چنی گوتنی هیئش یا نه، بی جواو نیائیمه و هنی سیش جواوی خو و نازاری ناریم. وا چنی حال و باری، د ائتقات ایما چنی ویر و باورمنی شایت انجومگر.انیشتین ازمایشت فره خوئی نه پیشناد می که که تا حدی وا گربه شرودینگر نزیکی داره. وه وا سیلکرد د داسون واتیچ رادیواکتیوی اتم کار خوشه شرو می که. ار کسی وا یه گل اتم واتیج نبیه کار خوشه شرو بکه و تیه وه را یه گل مندیر بیین یه گات خاصی با، د او حال و باله که ویر و باورمنی کوانتوم چنو موئه که او اتم گرفگار درتیچ بیین رادیواکتیوی بیه و آلشت کرده.د ای حال و بال انیشتین روشت هاری نه چی داسونی سی ویرفئمی درتیج بیین فرض می که: وه جا یه که یه گل سامونگه نه وارسی بکن که تئنا د یه گل اتم رادیواکتیوی (و جریان آلشت گری وه) دروس بیه، شما یه گل سامونگه نه د ویر و باور خوتو میاریت که همچنو وه د ور گرته رایی سی انازه گری آلشت و بیتر بیین رادیواکتیویه. مثلن چی وه،یه گل اشماریار گایگر که دش یه گل مکانیسم دیارکردن خودانجومه. بنیت که د وه یه گل باریکه ثوت اضاف بکیم که وا یه گل مکانیسم خودانجوم جمشت داشتوئه و ری وه وا جمشت شماریار یه گل نشو نیائه بوئه. هری، د دی نیکانیک کوانتوم ای سامونکار جمی فره سخته و وَرگه لش سازی وه فره لاداره. ولی ار قرار بوئه که د ای سامونکار موجی د دی نیکانیک کوانتوم سیل بوئه، نبوئه دش ائتراض بکی. د ایچه ئم ویر و باورمنی ائتمال هر کوم د لش بنی یا همه مختصات نه سی هر گات د هر کرت میاره دم تیه اش. ار کسی همه لش بنیا مختصات نه بیاره ور تیه اش، سی یه گات فره د ری وه ری وا گات میانگین تیلیشستن هر کوم د اتمیا رادیواکتیو، دس کم یه گل نشونه ثوت بیینشو ها د ری یه گل باریکه قاغذی دیاری میکه.سی رسسن د مختصات- لش بنی حال و بار ویجه ای د نشونه واس ری باریکه قاغذی هومبراوری و هوم حونی داشتوئه. ولی ، تا اوچه که ای ویر و باورمنی، دیاری می که تئنا ائتمال نسوی مختصات-لش بنی سیش دیاری می که، ای ویر و باورمنی همچنو ، بی یه که جا و ورگه مشقصی سی نشونه داشتوئه ، ائتمالیا نسوی سی حال و باریا نشون نه ری یه گل باریکه قاغذ قوول می که. انیشتین هیچ گاتی د روشتیا و افگار ائتمالی ائتنا ناشت و ونونه انجومشیو نمی کرد. وه خوش یه گل د کاربللیا آمار بی. , که د وااشکافت آماری د کنشتگریاش که د ارتواط وا پیشناد براون و گوتاریایی که دماتر د سال 1905 پلا بیه بیین وه کار می گرت. انیشتن حتی یکاگری گیبز نه دیارجوری کرده بی. وا یه ، بنا وه گوته دو بیشتر د سریشت دونسنمیا وه ای ائتقات نه داشت که بی دلیل کشیاری یه گل د انازه دیارکنیا سی گوتن ائتراض سخت د ویر و باورمنی سریشت دونسمنیه. دلیلی که پول موئه ها د ری وه ری وا ائتقات، و گوته یا خود انیشتین نشو می یه که وه کامل نبیین نه چی دغدغه اصلی خوش می دونسه.
کار سیاسأت د آلمان د ریتئرازیا ڤولاتی و ڤولاتچە یی تا أنازە یی کأمتئر د ریتئراز شأھری ڤئ دأس پارتیا سیاسی و ڤا حامینداری د پارتیا سیاسی انجوم کاری بوٙە. ئدئعا پیشکئرد سیاسأت ناپارتی کاری یا ڤارو پارتی سیاسی د آلمان بی مأنیە و بیشتئر موٙە بوٙیی کئ گوٙل زأنأکە. ڤأ یە پارتیا سیاسی، خألک می توٙنئن حاستە یا سیاسی خوشوٙنئ ڤئ دأس جوٙریا ساموٙنجایا خألک مأن موندئگار بوٙرئن ڤا پیش. خلک ڤولات آلمان جأم گئرا و تأشأکول حان. فئرە کأم پیش میا کئ سی یئ گئل حاستە تأشأکولی رأڤأندیاری نأبا.

مایکئل شوٙماخئر (ڤئ آلمانی: Michael Schumacher) (German pronunciation: [ˈmɪçaʔɛl ˈʃu:maxɐ] (ڤئ دی ئوٙماە د ۳ جانڤیە ۱۹۶۹ د شأر هورت کئ ھا د ڤولاتچە نوردراین ڤئستفالئن آلمان)، رانئنە آلمانی موسابئقە یا فورموٙل یأکە.

دماتری ویرگارمن سقاریه می رسه وه ۳۷۸ سال دماتر د زایشت. مالکنون کاریا دماتری د ور گرته فریگیه‌یا، بیتینیاییا، کیمری‌یا، لیدیا، و ایرانیا هخامنشی د راساگه سقاریه ایسجا بیین ولی ای سامون هویت خوشه د رومیا و بیزانسیا گرته.یه گل د نازارتری وه جا منه یا ویرگارمن د ای راساگه پل جوستینین (ترکی: Beş Köprü) ئه که د سال که د سال ۵۳۳ دما زایشت وه دس جوستینین یکم، امپراتور بیزانسی ره وندیاری بیه.

د ویر داشتوئیت که ویر و باورمنی نسبیت خلکمن، جاگرته یی لختی و جاگرته یی گرانشتی وایک هومبراور نیئن، بنا وه یه فرمول کاری کردن سی جاگرته یی گرانشتی راس و درسته. همو جور که گوته بی، د ایچه

ئی شأر ھا د ھارگە أفتونئشین ڤولات تورکیە و ھا د ھارگە أفتوزأنوٙن آستوٙن موغلە. ئی شأر ھا د لا دأریا مئدیتأرانە و یئ گئل شأر بأل ئوئییە. ئی شأر ھا د بأرجا مأرمأریس و د کول ئو ھأڤا ئی شأر فئرە نازارە و سی ڤولاتگأردی فئرە خوٙە ئی شأر یئ گئل حأموم ڤیرگارمأن دارە کئ د کولئ دونیا نوم دیار بییە. ئی شأر کئ ھا د مینجا کە و دأریا سی ڤولاتگأردی فئرە نازارە.

نیسئسە یا خأطی فئرە یی د ڤئ کارگئری ئی زوٙن دیاری کئردە کئ ڤئنوٙ مال سأدە ۱۰ دئما زایئشت ئن. ئی نیسئسە یا بیشتئر نئشوٙ دیارکار راڤئطە یا دیپلوماتیک مینجا شأر دولأتیا آرامی ئن. چئنی دیارە کئ ھیل نئڤئشت آرامی د ئی گات د پایە فینیقی یە و د ئی زوٙن نیئسکاری یأکاگئری فئرە یی دیاری میکە. و گاسی نئھا گواردئن گات کأمی د راساگە یا أفتوزأنوٙن آرامی ئی ھیل نئڤئشت فئرە کامئلتأر بییە، بئلاجئڤی تأر یأنە کئ پاتئشایی، شا آشوٙر، تیگلئت پیلاسئر سئیوم د ڤولاتیا آرامی د سأدە ھأشتوم باعئث بی کئ زوٙن آرامی بوٙأ ڤئ زوٙن مینجاکار.

عباس چمران، برار وه آخری دیووندار دونسمنیگه مهندسی برق دونسمنیجا صنعتی شریفدماوضع آلیشت بی که نها مردنش د دنیا رئت و مهدی چمران برار هنیش دیووندار شورای شهر تیرو هئ.

هزاراسپیا که وه نوم اتاوکان لر اشناخته بوئه نوم یه گل د سلسله یا لر ه که (۵۵۰ تا ۸۲۷مالکنون)، (۱۱۴۸ تا ۱۴۲۴)وه راساگه لرسو ایسنی و جایا هنی د آستون خوزستان و چارمال بختیاری حکومت می کردن. اتاوکان وه دو دسه اتاوکان لر گپ و اتاوکان لر کؤچک بهرکاری بوئه. پاتخت اتاوکان لر گپ د شر ایذه (ایدج) و پاتخت اتاوکان لر کؤچک د شر خورموه بی.

ماکائو یئ گئل چی میناڤە أ کئ ھا دأریا ھارگە چین و د سالیا نئزیک د ئیسئ موستأمئرە ڤولات پورتئغال بی ڤألی ئیسئ یئ گئل د بأرجایا ڤولات کوٙمأرە ڤولات خألک چینە.

کاریا و چیا سیاسی د ڤولات آلمان د ریتئرازیا ڤولاتی و ڤولاتچە یی و تا أنازە کأمتئری د ریتئراز ئوموٙر شأری ڤئ دأس پارتیا و ڤا حامینداری پارتیا سیاسی پیشکئرد کاری دارە. ئدئعا پیشکئرد سیاسأت نا پارتی کاری یا ڤارو پارتی کاری د ڤولات آلمان یئ گئل چی بی مأنی و گوٙل زأنأکە. پارتیا قۉیین و أصلی ڤولات آلمان ڤئنوٙنئن:
قارص یه گل زئشت جونوریا و زئشتجا بی نظیر داره که وه دس پروجه کومله یکی کوزی دوغا دیوونکاری بوئه. ای پروجه د 468 گل بالنه ترکیه یی، 323 تاشونه د آستون قارص دیارکاری کرده، که کمترونه د 223 گل د ای سیصد و بیس و سه بالنه هان د دریاچه کویوچوک، که ای دریاچه یه گل جاگه زئشتدار د ای راساگه و آستون قارصه. د لریا ای آستون گرگ، گوزن قهوه یی و جونوریا هنی زئشت دارن و د گلال ارس بالنه یا مال د بار فره یی میان د ای آستون که د ریشو فره پی جوری و مین جوری کاری انجوم بوئه. اموری قارص بیشتر ها د پایه کشاورزی و لرداری بیشتر نفوس قارص یئنی نزیک وه 85 درصد د ونو کشاورزن که نزیک وه 65 درصد درآمد ای آستون د کشاورزی، ولاتگردی و صنعته. او و هوا د ای راساگه فره نازاره د ای راساگه پمبه، چنه ر قن و باقلا رشت می کن الوت جو و گنم د ای آستون فره خو بار میا. صنعت چوداری د آستون فره جاافتائه و حدود 4 درصد ای آستون پره د داریا توسکا و جوریا جور واجور دار کاج چی کاج اسکاتلندی و جوریا هنی. د لحاظ معدن داری ای آستون فره خوئه و معدنیا نازاری و خوئی هان د ای آستون.

جابز د جایی دباره بوئه و داش (پل و کلارا) موئه: «چیایی هان د زئشت مه که مه دشو شرمنه هیئم. مه فره با ادو نبیمه و ونونه فره اذیت دئمه... مه نمی هاستم کسی هالینش بوئه که مه دا و بوئه ای دارم. میهاستم چی یه گل یتیمی بام که د قطاریا و د ای لا و او لا شهر گشتل با و د هیچ جایی نرسه، بی اصل و نسو با و هیچ نهاتری ناشتوئه.»

جابز د سال ۲۰۰۰ یه گل وا لینوس توروالدز ملاقات کرد و وه نه موکیس کرد سی اومائن وه نویسگه اپل د کوپرتینو. جابز میهاس تا ونه بیاره د شرکت اپل و کاری بکه که وه گپ کلون کاری نرم افزار لینوکس نه ول بکه. ای رخ ون هیچ گاتی پیش نیوما سی یه که توروالدز وه استیو جابز گوت که نمیا.

آتلانتا گأپتئری شأر و پورنوفوٙس تئری و مینجاڤأن ڤولاتچە جورجیا و یئ گئل د شأریا ڤولات ڤولاتچە یا یأکاگئرئتە ئمریکاە کئ ئی شأر د سال 2013 نئزیک ڤئ 447841 کأس نوفوٙس داشتە. شأر آتلانتا مینجاڤأن راساگە شأری آتلانتا د ئمریکاە کئ ڤا نوفوٙس نئزیک ڤئ 5522942 کأس نۊئومی راساگە شأری ئمریکا د دیجا نوفوٙس و جاگأپیە. آتلانتا د سال 1837 زایئشتی مینجا دۊ گئل سئچە قأطار رأڤأندیاری بییە و ئی شأر د کارگئرایی جأنگ مینجاڤولات ئمریکا و سی ئموٙریکاری رأڤأندیاری بی. د گات جأن مینجاڤولاتی ئمریکا ئی شأر فئرە پیشکئرد داشت و آئمیا فئرە گأپی د ئی راساگە ڤئریستائن. آتلانتا د دیجا رأتئن و ئوٙمائن یئ گئل ساموٙنە فئرە پیشکئردە د هارگە ئمریکا داشتە و ئیسئنی د شأر سئچە قأطار و فوروٙدگا و چیا رأتئنی و ئوٙمائنی فئرە هئ و د ئی دیجا فئرە پیشکئردە، جوٙری کئ فوروٙدگا هارتس فیلد جأکسون آتلانتا د سال 1998 زایئشتی یئ گئل د شولوٙغتأری فوروٙدگایا دونیا بی. ئی شأر د دیجا ئموری کاری و سیاسی فئرە پیشکئردە أ.

کانادا (ڤئ ئینگیلیسی: Canada) یئ گئل ڤولاتە کئ ھا د ڤارو ھومپئیڤأند ئمریکا ئی ڤولات د ڤأرگئرئتە دە گئل آستوٙن و سە گئل زیرڤولاتجاە. جاگأپی ڤولات کانادا ھومبأراڤأرە ڤا ۹٫۹۸ مئلیوٙن کئلومئتر چارسیک کئ د دیجا جاگأپی ئی ڤولات چارومی ڤولات گأپ دونیاە.

دمنه گت : فرمایشات همه دُرِس اما نزیک بیین وا ملوک فقط سی سیر کردن اشکم نی دربار محل ترفیع منزلت و نیکی کردن و دوسو و پشت پا زئیه و دشمنونه . هر که همتش کم با مثل سگه که وا سخونی سیرمووه و وا لقمه نونی راضی و خوشنود مووه ؛ شیر اگر موقع شکار خرگوش ، چشش بوحره و گورخری دس د خرگوش می کشه می ره دنبال گور .هر که وِ منزلت رفیع برسه گرجه کوتاه باز هم دِ پیشگاه عقلا و دانایان عمرش درازه چون تمام عمر ذکر اوصافش ها ری زوو.. هر که دِ گمراهی و ذلت زئنئی بکه گرچه عمر نوح داشتووه باز هم دِ پیشگاه فضلا و علما و عوام خواص وزنی ناره .
جابز د عمر خوش وه پاره یی د سیاستکاریا و پاره یی د جمشتیا هومیاری پیلی می کردد، چی هومیاری ۲۰۹ هزار دلاری وه مردم کیخایا وهومیاری پیل ۱٬۰۰۰ دلاری وه کومره حایا و هومیاری ۴۵ هزار دلاری وه پاره یی د کنشتکاریا و جمشتیایی که وه ونونه دوس داشت.

فوئنتس سی یه که کسم سیاسی داشت رخ ونیا ویرگار ایسنی و جهون سیاست نه دسمایه متلیا خوش کرده و روشت نیسنن که ویجه وه بی و وا پیدا بیین نویسیاریا نوم دیار اسپانیایی زونی چی ماریونا آزوئلا، خوآن رولفو و لائورا اسکیبل جون نازاری وه نیسمون ایسنی مکزیک ده و نوم خوشه تی نویسیاریا نوم دیار اسپانیایی زونی چی گابریل گارسیا مارکز و ماریو بارگاس یوسا نیا.کارلوس فوئنتس د لا آرنگیا خوش دباره ویرگار مکزیک که وا دماونیا عشق و مردن و ویردیار شیوسه وه یک چنه می زنه. موئه بویی که وه مکزیک نه د آرنگیا خوش راس کرده. کارلوس فوئنتس د چک چنه ای که وا مجله نازار «پاریس ریویو» د شماره ۸۲ زمسو سال ۱۹۸۱ داشت روشت نیسنن خوشه چنی دیار میکه: مه نیسنه شوصو هیئم. د ساعت هشت و نیم صو شرو می کم وه نیسنن وا قلم و تا سائت دوازده و نیم نهاش می ئرم و اوسه می رم شنا نهاش ؤرمی ئردم و ناهاری موئرم و ایواره کتاو مئونم. نها وه ئم می رم پیاده رئتن تا سی نیسنن روز نهایی آماده بام. دما یه که مشغول نیسنن بام واس همه کتاو نه د ویرم نیسنه بام. ایچه د پرینستون (فوئنتس د گات نهاپرسایشت د ای دونسمنیجا درس می ده) همیشه مسیری سه گوش نه سی خوم دماگری میکم: د حونهانیشتین د خیاوون مرسر میرئم، نها وه می رئم وه حونه توماس مان د خیاوون استاکتن و اوسه نها ونو میرئم وه حونه هرمان بروچ. نها دیئن ای سه گل حونه میرئم د حونه خوم و گاتی که میرسم وه حونه شش هف گل بلگه که سی صو واس بنیسم د ویرم دارم.اول وا قلم می نیسم و اوسه که حس کردم متل ها اوچه، ونه مینم کناری. اوسه دسنیس نه غلط گری می کم و خوم وا ماشین وه نه مینسم و تا گات آخر ونه راس میکم.د گاتی که متل نه ری کاغذ میارم د راستکی کار وه تموم بیه: نه صئنه ای د قلم افتائه و نه بهرجایی د ویرم رئته. خو دونم چی بنیسم فوئنتس ائتقات داشت که دنگ زئنی دوبیشتر مکزیکیا وا مشگلات،خشونت و ناراضی بیین گرآن د حال و بال خوش شیوسه وه یک و وه میها که یه گل قدرت تازه د ای دنگ ژار بیه.وه میگت می همه آرنگیاش دباره ترسن.ائساس ترس ده یه که کی د در میا، کی ایمانه دوس داره، ایما کی نه دوس داریم و چه جور وش می رسیم. یه گل د ساونیا بیشتر آرنگیا فوئنتس سکس ه، که گات وختی سیش دردسر دروس می کرده. گپ متل «پوس ونن» وه د اسپانیا وه «پورنوگرافیک، کمونیستی، ضد مسئیت، ضد آلمان و حامیندار جیدیت» بیی نوم دیار بیه و صلا پلا بیین نگرت.

سوٙدان ھارگە یئ گئل ڤولاتە کئ ھا د ھارگە ڤولات سوٙدان ئی ڤولات د روٙژ شأمە ۱۸ میڤە رأسوٙن سال 1390 أفتویی خودصئلادار بی . مینجاڤأن ئی ڤولات شأر جوٙبا ە و رأدیارکون و سأرکوٙمأرە ڤولات ئی ڤولات سالڤاکئر مایاردیت ە.

اموری کشاورزی، د دنیا ایسنی یه گل د مشگلیا اصلی بشر رسسن وه حاستیا غذاییه، جوری که امنیت غذایی چی یه گل دالیا نازار بیه وه سرخط برنامه یا دولتیا. بی هیچ شکی سی رسسن وه امنیت غذایی اضافه وه د نها گرتن سیاستیا خو و داشتن سرچشمه یا وه انازه واس سازیاری کشاورزی جوری با که همه حاسته یا کومله یکی نه تامین بکه. د لا هنی سازیاری کشاورزی خوش دو دسه د چیا سازیاری نه میها: