AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Mobil numutkeun kamus nyaéta otomobil atawa oto (automobiel, asal tina autos basa Yunani nu hartina pribadi, jeung mobilis basa Latin anu hartina bisa obah, sarupa tutumpakan nu bisa maju lantaran maké béngsin.

Jenis-jenis Mobil

Kapribadian lalaki disawang tina jenis mobilna
Jenis mobilna (a) Hammer atawa SUV resep kana tangtangan jeung alam jadi ulah miharep bisa ngabantuan ngurus budak sabab resepna tangtangan. (b) Sedan sporty Lalaki ieu miboga pamikiran anu praktis, jeung pinter, sarta miboga rasa cinta nu gedé kana hiji hal. Dina atikanna mangrupa jalma nu pinter jeung resep kana olahraga sarta pribadi anu marahamay jeung cocog jeung sagala hal anu kahayangna. (c) Minivan ngagambarkeun lalaki anu gampang ambek sarta babarian. (d) Jeep ngagambarkeun lalaki nu mikanyaah ka kulawargana tur anu dipikacintana sabab jeep téh mobil anu kuat anu bisa ngajagaan anu di jerona tina kahirupan . (e) [Sedan mewah] ngagambarkeun lalaki anu mikacinta kaméwahan dina hirupna, kaasup jalma nu sarakah sabab ngarasa teu sugema waé teu malire ka sisi jeung kahirupan nu séjénna da ari jelema mah mahluk sosial teu bisa hirup mun euweuh bantuan ti nu séjén jadi kurang sosialis

Angkutan mobil 
Sateuacan ngangkut angkutan éta, payunna kedah mariksa alat-alatna, pariksa nomer-VIN tina mobil.

Kontes mobil 
Kontes mobil teras treuk "mobil taun", mimiti Eropa, teras Jepang sareng Amérika Kalér, ogé mobil sareng mobil trak dunya sareng internasional, di mana mobil tina kelas anu béda, produsén sareng nagara saling menang, janten seueur dipikanyaho.

Galeri

Sumber

Angkutan darat
Angkutan nu maké mesin
Sado atawa keréték nyaéta ngaran tutumpakan atawa kandaraan anu majuna ngagunakeun kuda, gilindingna dua, panumpangna sok patonggong-tonggong atawa pahareup-hareup sarta dibawana ku kusir.

Kaayaan Sado
Kaayaan sado jaman beheula béda jeung jaman kiwari, baheula anu nyiptakeun sado atawa délman nyaéta deel.

Galeri

Sumber

Angkutan teu maké mesin
Gigantisme pulo mangrupa fénomena biologi basa ukuran sasatoan nu kaisolasi di hiji pulo naék. Fénomena ieu mangrupa wangun séléksi alam nu hartina ukuran nu leuwih gedé nyadiakeun kaunggulan kasalametan (hukum Bergmann).

Tumbu kaluar 
 PBS NOVA: Why Do Islands Breed Giants (And Sometimes Dwarfs)?

Zoologi
Dialog Méditérania nyaéta forum kooperasi antara NATO jeung tujuh nagara Méditérania. Tujuan utama ti Dialog Méditérania nyaéta "to create good relations and better mutual understanding and confidence throughout the region, promoting regional security and stability and explaining NATO's policies and goals". (Pikeun nyieun hubungan nu hadé jeung kasakahartian jeung konfidénsi sapanjuru wewengkon, ningkatkeun kaamanan régional jeung stabilitas jeung nerangkeun tujuan jeung aturan NATO)

Nagara nu mangrupa bagian ti Dialog Méditérania nyaéta:
  Aljazair
  Israél
  Mauritania
  Maroko
  Mesir
  Tunisia
  Yordania

Réferénsi

Tumbu kaluar 
 Mediterranean Dialogue website NATO.int

NATO
Grand Prix Australia 1996 mangrupa balapan F1 pamuka usum 1996 nu diayakeun di sirkuit Melbourne, Australia kaping 10 Maret 1996.

Hasil lomba 

Australia
Grand Prix Australia
Bentley Motors Limited mangrupa panyieun mobil méwah jeung mobil sports gedé nu basisna di Britania. Bentley Motors diwangun di Inggris dina 18 Januari 1919 ku Walter Owen Bentley (1888-1971), dikenal kalawan W.O. Bentley atanapi ukur "W.O."

Pausahaan ieu aya di Cricklewood, kaléreun London, jeung kawanoh kalawan kameunangan opat kali tumurut dina Balap mobil 24 jam Le Mans (24 heures du Mans) ti 1927-1930. Déprési Ageung ngancurkeun paméntaan pikeun mobil mahal pausahaan ieu, jeung dijual ka Rolls-Royce dina 1931.

Dina taun 1998, mérk ieu dibeuli ku Volkswagen Group kalawan harga 430 juta poundsterling.

Tempo ogé 
 Daptar mérek mobil

Tumbu kaluar 
  Bentley Motors
  Bentley Motors Media Relations
  Yahoo! - Bentley Motors Inc. Company Profile 
  Archives of K.-J. Roßfeldt
  Stanley Mann Vintage Bentley sales 

Produsén mobil
Pausahaan Britania Raya
Pausahaan otomotif
Pausahaan nu diwangun taun 1919
Tougher Than Léather nyaéta album panembang country, Willie Nelson. Album ieu dirilis dina taun 1983.

Daptar lagu 
 "My Love for the Rose" - 00:37
 "Changing Skies" - 3:03
 "Tougher Than Leather" - 4:53
 "Little Old Fashioned Karma" - 3:18
 "Somewhere in Texas, Pt. 1" - 00:53
 "The Beer Barrel Polka" - 2:43
 "Summer of Roses" - 3:12
 "Somewhere in Texas, Pt. 2" - 00:55
 "My Love for the Rose" - 00:37
 "The Convict and the Rose" - 3:52
 "Changing Skies" - 00:54
 "I Am the Forest" - 4:17
 "Nobody Slides, My Friend" - 1:39

Album taun 1983
Album Willie Nelson
Séké Seri (Basa Seri: comcáac) mangrupa padumuk asli di Sonora, Méksiko.

Pambagian 
Séké Seri baheulana dibagi kana genep sub-séké nyaéta:
 Xiica hai iic coii ("aranjeunna nu nuju ka arah angin"), nu nyicingan wewengkon gedé di kalér.
 Xiica xnaai iicp coii ("aranjeunna nu nuju ka kalér"), nu nyicingan wewengkon ti Bahía Kino nepi ka Guaymas.
 Tahéjöc comcáac ("padumuk pulo tiburon"), nu nyicingan wewengkon Pulo Tiburon, jeung basisir Méksiko di payunna, kaléreun xiica xnaai iicp coii.
 Heeno comcáac ("urang-urang sagara keusik"), nu nyicingan lebak di tengah Pulo Tiburon.
 Xnaamótat ("aranjeunna nu datang ti kidul"), nu tinggal di wewengkon di antara xiica hai iic coii jeung Tahéjöc comcáac.
 Xiica Hast ano coii ("aranjeunna nu aya di Pulo San Esteban"), nu nyicingan San Esteban Island jeung basisir kidul ti Pulo Tiburon.

Tilu ti sub-séké ieu dibagi deui, hubungan di antara sub-séké ieu teu hadé waé jeung kadang aya papaséaan.

Saenggeus jumlah para Urang Seri ngirang, ku lantaran konflik jeung pamaréntahan Méksiko jeung Tohono O'odham sarta ayana épidémi kuris, urang-urang Seri nu nyisa ngagabung kana hiji séké.

Daptar Pustaka 
 Moser, Edward W. (1963.) Seri Bands. (Vérsi basa Spanyol)

Tumbu kaluar 
 The Seris
 The Seri Indians of Sonora Mexico
 The Seri Cultural Center 

Sélér Bangsa di Méksiko
Album live mangrupa hiji album musik nu direkam langsung tina hiji artis di panggung atawa konsér. Album live bisa direkam dina hiji konsér tunggal atawa gabungan ti sababaraha konsér. Rupa album ieu béda pisan jeung kalobaannana album nu direkam dina studio. Dina album live biasana sok aya kekeprokan jeung rupa-rupa sora panongton basa konser keur lumangsung. Album live biasana dirilis dina wangun VCD atawa DVD.

Album
Rahmatullah Ading Affandie () putra ti Bapak Udin Tampura jeung Ibu Ratna Permana. Atikanana dimimitian ti HIS dituluykeun ka Pasantrén Miftahul Huda Ciamis. Dina mangsa revolusi Jepang, RAF nuluykeun atikanana ka sakola Pertanian Tasikmalaya sarta SMA di Bandung.  RAF nyuprih pangarti ogé di Fakultas Hukum Universitas Indonesia Jakarta nepi ka tingkat Sarjana Muda.  Taun 1963 RAF jadi pagawé Perkebunan Negara IX nepi ka pangsiun ti PTP XII dina taun 1983. 
Taun 1951-1954, RAF kungsi jadi koméntator maén bal di RRI Jakarta jeung Bandung.  RAF ogé salah sahiji tokoh nu miboga jasa dina mekarkeun ngaran Persib.  Taun 1954-1955 RAF jadi Ketua Komisi téhnik di Persib.  Pamaén Persib nu kasohor kungsi diasuh ku RAF nyaéta  Rukman, Komar, Rukma jeung Parhim.  Taun 1955 RAF jadi Pemrakarsa Simposium Sastra Sunda nu diayakeun di Jakarta Taun 1956 RAF kapilih jadi anggota pangurus LBSS, tuluy dipercaya jadi Pupuhu Bagéan Sastra dina kapangurusan hasil Kongres 1958. Taun 1956 ogé RAF kapilih jadi Pupuhu Calagara Kongrés Pemuda Sunda nu diayakeun di Bandung (4-7 Nopémber 1956). Ti taun 1983 jadi Pupuhu Badan Koordinasi Kesenian Nasional Indonesia (BKKNI) cabang Jawa Barat sarta diangkat jadi anggota DPRD Jabar ti Fraksi Karya Pembangunan(1982-1997).

Karya-karya RAF
Minangka sastrawan nu kawilang produktif, RAF geus ngarang ratusan naskah sinétron, operet, sawatara  novel kayaning Nu Kaul Lagu Kaleon (1989), Bentang Lapang sarta kumpulan carpon Dongeng Enteng ti Pasantren (1961).
Karya nu mangrupa naskah drama di antarana Dakwaan dan Yaomal Qiyamah nu ditulis dina taun 1950-an sarta geus dipintonkeun sababaraha kali. RAF ogé nulis skenario film Si Kabayan, Ratu Ular jrrd nu dipintonkeun ku TVRI Pusat. Aya ogé naskah gending karesmen dina judul "Ruhak Padjadjaran" nu kungsi dipintonkeun di Teater Terbuka Taman Budaya Jawa Barat tanggal 17 Juli 2006.  Naskah serial Inohong di Bojong Rangkong nu ditulisna teu leuwih ti 110 judul."Inohong di Bojong Rangkong" mangrupa sinétron komedi satir nu miboga suasana islami sarta nyunda. Konsep seni islami geus jadi ciri has RAF. Dina taun 1963 RAF ngagarap kasidah modérn nyaéta Lingga Binangkit. Sanggeus sapuluh taun, Lingga Binangkit mekar jadi grup lianna nyaéta Patria. Ciri lainna nyaéta satirna nu dianggap seukeut. Saacan jaman reformasi, RAF salaku mantan anggota DPRD Jabar ti Fraksi Karya Pemwangunan dina kritik-kritikanana mindeng nyugak ka pamaréntahan. Taun 1961 RAF kasinugerahan hadiah LBSS pikeun buku kumpulan carpon Dongéng Énténg ti Pasantrén. Taun 1990 kasinugerahan hadiah Rancage kalawan novelna Nu Kaul Lagu Kaléon.  Taun 1998 buku biografi RAF Urang Banjarsari jadi Inohong di Bojongrangkong diterbitkeun ku Geger Sunten. Kitu ogé jeung lalampahan RAF nalika naék haji dibukukeun ku Geger Sunten kalawan judul Akina Puri ka Tanah Suci.

Referensi

Nu babar taun 1929
Inohong Sunda
Pangarang Sunda
Tini Kartini lahir di Tasikmalaya tanggal 29 Oktober 1933.
Sabada namatkeun SGA (Sakola Guru), kungsi jadi guru bari milu keurseus B-1 basa Sunda.  Mangsa milu keurseus B-1, Tini sakelas pisan jeung Ahmad Bakri, pangarang produktif Ciamis téa. Tuluy Tini nyuprih pangarti di IKIP Bandung, Jurusan Basa jeung Sastra Indonésia nepi ka tamat taun 1969. Kungsi jadi girang serat jeung pupuhu Jurusan Bahasa & Sastra Indonésia IKIP Bandung Éksténsion Tasikmalaya (1970-1972). Tuluy pindah ka Bandung, jadi staf Bidang Permusiuman (1972-1974) jeung staf Bidang Pendidikan Masyarakat (1974-1989) Kanwil Depdikbud Jawa Barat.  Kungsi jadi dosén luar biasa di Universitas Islam Nusantara (1984-1989). Sabada pangsiun ti Depdikbud (1989) jadi dosén luar biasa di Universitas Pasundan. Ti taun 1994 jadi kepala Perpustakaan Prof. Dr. Doddy A. Tisna Amidjaja. Kapilih jadi Sesepuh Paguyuban Sastrawati Sunda Patrem nu munggaran (1982-1990).  Sering kapeto jadi juri rupa-rupa sayémbara, di antarana saban taun jadi anggota juri Hadiah Sastra Taunan LBSS ti mimiti taun 1990 sarta Hadiah Sastra D.K Ardiwinata.   Salian ti éta, Tini ogé aktif di sawatara organisasi sosial non profit salaku girang serat Yayasan Keluarga Sejahtera Provinsi Jawa Barat jeung girang serat Yayasan Amal Bakti Ibu Provinsi Jawa Barat.

Karya-karya Tini Kartini
Tini leuwih kasohor salaku pangarang carita pondok. Sawatara buku kumpulan carita pondokna nyaéta: 
 Jurig! (1963).
 Paséa (1965).
 Nyi Karsih (1984).
 Paméran.
Bukuna nu séjén mangrupa kumpulan dongéng Si Kabayan dijudulan Jurig Kabayan (1988). 
Carpon Tini anu dijudulan Nyi Karsih kungsi diIndonésiakeun ku Ajip Rosidi.  Dimuat dina koleksi Dua Orang Dukun (Yayasan Obor Indonesia, 2001) bareng jeung tarjamahan tina karya para pangarang Sunda lianna, karangan Tini nu éta geus milu ngabeungharan sastra Indonésia.  Tini ogé kungsi nyundakeun sawatara carpon beunang para pangarang dunya kayaning Akutagawa Ryunosuke, Mishima Yukio, Soséki Natsumé, Somerset Maugham, John Stéinbeck, jeung lian-lianna deui. Tétéla, manéhna mah lain baé resep ngarang tapi deuih resep macaan karangan nu séjén.  Réa bahan babandingan, réa luang pikeun ngajembaran wawasan. 
Salian ti nulis karya kréatif, Tini ogé réa ngayakeun panalungtikan ngeunaan basa jeung sastra Sunda, di antarana anu geus dibukukeun nyaéta 
 Daéng Kanduruan Ardiwinata, Sastrawan Sunda (1979)
 Yuhana, Sastrawan Sunda(minangka Ketua Tim, 1979) 
 Biografi dan Karya Pujangga Haji Hasan Mustafa (Ketua Tim, 1985) 
 Struktur Cerita Pantun Sunda Masa 1945-1965 (Ketua Tim, 1978)
 M.A. Salmun, Sastrawan Sunda (Ketua Tim, 1987)
 Undak-Usuk Basa Sunda (Ketua Tim, 1977)
 Sastra Lakon dalam Bahasa Sunda (Ketua Tim, 1981)
 Pupujian dalam Bahasa Sunda (Ketua Tim, 1984)
 Pemakaian Bahasa Indonésia oléh Masyarakat Désa di Jawa Barat(Ketua Tim, 1985)
 Tokoh Si Kabayan: Karakter dan Perannya (Ketua Tim, 1989) tacan katingal dibukukeun.

Referensi

Inohong Sunda
Pangarang Sunda
Pangarang Sunda Wanoja
Muhammad Rustandi Kartakusuma () nyaéta saurang sastrawan Sunda jeung Indonésia. Atikanana di HBS jeung Universitas Gadjah Mada (henteu tepi ka tamat). Kungsi ngajar di Univeristas Yale jeung Universitas Harvard di Amérika Sarikat (1951-1952). 
Panulis sajak, esei, lakon, skenario pilem jeung artikel kabudayaan nu sipatna umum. Tulisanana dimuat di sawatara koran jeung majalah saperti 
Pujangga Baru, Gelanggang dalam Siasat, Mimbar Indonésia, Budaya Jaya, Sinar Harapan, Pikiran Rakyat, Kompas, jeung Indonésia. Bukuna nu geus medal nyaéta Rekaman dari Tujuh Daerah (1951), Lagu Kian Menjauh (1959), Merah Semua Putih Semua (1961), jeung Prabu dan Putri (1950).

Muhammad Rustandi Kartakusumah téh kaasup salah sahiji pangarang anu produktif. Ieu hal katangén tina éséy anu dihasilkeunana nu jumlahna 48 éséy, ngawengku 40 éséy dina basa Indonésia jeung 8 éséy dina basa Sunda. Téma éséyna mah ragem, ti mimiti agama, basa, film, pamaréntahan, atikan, sastra, seni, jsté. Tina sakabéh éséyna, nu patalina jeung kasundaan mah jumlahna aya 26 éséy.

Rujukan

Sastrawan Sunda
Sastrawan Indonésia
Si Anak Kampoeng nyaéta film drama Indonésia nu dirilis dina 21 April 2011, disutradaraan ku Damien Dematra.

Tumbu kaluar 
 Situs Resmi 
 Katerangan di Cineplex

Film Indonésia
Film taun 2011
Jeruk mipis (Citrus aurantifolia) nyaéta buah anu miboga rasa haseum jeung rada pait.

Kandungan Giji 

Di antara 1300 jenis jeruk, jeruk mipis atawa dina basa ilmiahna disebut Citrus Aurantium, miboga mangpaat anu loba. Jeruk mipis mangrupa bahan dasar pikeun ramuan obat kecantikantradisional di Indonésia. Sacara umum, buah jeruk euyeub ku vitamin jeung mineral anu mangpaat pikeun kasehatan awak. Dalam kandungan 100 g jeruk nipis, terdapat kalori 51 kal, protein 0,9 g, lemak 0,2 g, karbohidrat 11,4 g, mineral 0,5 g, kalsium 33 mg, fosfor 23 mg, besi 0,4 mg dan asam askorbat 49 mg.
Sajaba ti miboga kandungan vitamin C anu loba, jeruk nipis ogé ngandung asam sitrat, asam amino (triptofan, lisin),minyak atsiri (sitral, limonen, felandren, lemon kamfer, kadinen, gerani-lasetat, linali-lasetat, aktilaldehid, nildehid) damar, glikosida, asam sitrun,lemak,kalsium, fosfor, besi, belerang vitamin B1 dan C. Sedengkeun daun, buah jeung kembangna ngandung minyak terbang.

Mangpaat 
 Pikeun Raray 
Jeruk mipis miboga mangpaat pikeun raray, sawatara mangpaatna nyaéta   : 
Jeruk mipis bisa ngalemeskeun raray.
Jeruk mipis bisa ngabodaskeun raray.
Jeruk mipis bisa ngahérangkeun raray.
Jeruk mipis bisa ngaleutikan pori-pori.

Léngkah-léngkahna : 
Sadiakeun jeruk mipis anu masih seger, tuluy belah jadi dua bagian. Sanggeus kitu usapkeun daging jeruk mipis kana kulit, irung, jeung pipi anu pori-porina gedé.

 Pikeun Kaséhatan Kuku 
Ngabersihkeun jeung ngahérangkeun.

Léngkah-léngkahna : 
Sadiakeun cai jeruk mipis, tuluy bersihkeun kalayan ngagosok-gosokeun kana kuku.

 Pikeun Buuk
Ngaleungitkeun minyak jeung kokotor dina buuk.
Ngalembutkeun, jeung matak hérang kana buuk.
Ngaleungitkeun ketombé

Léngkah-léngkahna : 
kuramas ku cai haneut anu geus dicampur ku cai peresan jeruk mipis, antepkeun salila 20-30 menit, sanggeus kitu bilas ku cai nepi ka bersih.

 Pikeun Jerawat
 Ngurangan minyak dina raray.

'Léngkah-léngkahna :
Cai peresan jerik mipis dicampur ku madu éta téh dipaké ilaharna masker.

 Ubar batuk
'Léngkah-léngkahna :
Jeruk mipis dibeulah tuluy di peres di arah caina. Sanggeus kitu dihijikeun jeung kécap jeung madu. Inum sakali hiji sendok dahar. Lamun keur budak mah tilu kali sapoé saséndok entéh. 
Atawa ku cara nu séjén nyaéta jeruk mipis dibeulah tuluy dioeres diarah caina. Tambahkeun minyak kayu putih jeung kapur sirih. Sanggeus kitu balurkeun kana dada, beuheung jeung tonggong.

 Obat harééng
'Léngkah-léngkahna :
Jeruk Mipis dibeulah tuluy dicampur jeung daun gedang jeung cikur. Tuluy digodokeun ku tilu gelas cai, nepi ka jadi ngan sagelas. Sanggeus kitu disaring caina pikeun diinum tilu gelas sahari satengah gelas.

Diolah pikeun kadaharan 
És Soda Jeruk Nipis 
Resep Jeruk Nipis Bubuk

Referensi 

Buah
Ubar
Upsilon Draconis (υ Dra / υ Draconis) mangrupa salah sahiji béntang dina rasi Draco . Béntang ieu miboga magnitudo 4.82 jeung mangrupa béntang kelas K0III. Béntang ieu aya dina jarak 344 taun cahaya ti Bumi.

Etimologi 
Ngaran tradisional béntang ieu nyaéta Athafi I atawa Athafi al Awwal (dina basa Arab).

Ngaran nu séjénna pikeun béntang ieu nyaéta:

Salian rasi Draco, béntang ieu ogé mangrupa anggota ti raloba rasi atawa asterisma ieu :

Réferénsi 

Rasi béntang Draco
Bandéra Serbia mangrupa bandéra triwarna horisontal kalawan warna Pan-Slavia beureum-paul-bodas, nu dipaké ku nagara Sérbia. Bandéra ieu diadopsi minangka bandéra nasional dina 16 Agustus 2004 jeung disahkeun liwat Undang Undang Dasar nu anyar dina 8 Novémber 2006.

Tempo ogé 
 Lambang Sérbia

Serbia
Bandera
Waluh konéng atawa cucurbita pepo kaasup tututwuhan C3 ku sabab fiksasi karbon organik anu munggaran nyaéta senyawa karbon tilu, 3-fofogliserat. Tutuwuhan C3 nyaéta tutuwuhan anu fiksasi karbon mimitina lumangsung ngaliwatan rubisco, enzim siklus Calvin anu nambahan CO2 dina ribulosa bifosfat. Waluh konéng mangrupa salah sahiji jenis pepelakan sayuran anu ngarambat, kaasup famili Cucurbitaceae. Kagolong pepelakan samusim, lamun geus buahan bakal langsung maot. Pepelakan ieu dibudidayakeun di nagara-nagara Afrika, Amerika, India, jeung Cina.

Kandungan Gizi
Waluh konéng mangrupa jenis pepelakan anu produktif, ku sabab unggal 1 héktar bisa ngahasilkeun 20-40 ton buah waluh konéng.  Waluh ogé miboga kandungan vitamin A, B, jeung C, mineral, sarta karbohidrat. Dagingna ngandung antiokisidan pikeun nyingkahan kanker. Sipat waluh anu beyé jeung babari dicerna sarta ngandung karoten (pro vitamin A), lian ti éta bisa nambahan warna dina olahan kadaharan. Kandungan séjéna nyaéta asak lemak utama,nu ngawengku asam linoléat, asam oléat, jeung saeutik asam linolenat. Salain ti éta aya vitamin E (tokoferol) jeung karotenoid, nyaéta lutein jeung beta-karoten ogé dina jero daging sikina.  Hormon beta-sitosterol éta téh miboga mangpaat pikeun neken gawéna enzim 5-alfa-reduktase.  Enzim ieu téh bakal ngurangan kna ngabentukna hormon dihidrotestosteron tina hormon testoteron.  Alatan kitu, kelenjar prostat bisa disingkahan.  Kandungan séjéna nyaéta asak lemak utama, anu ngawengku linoléat, asam oléat, jeung saeutik asam linolenat.
Siki waluh konéng miboga kandungan sajumlahing zat, di antarana sajenis asam amino anu langka (saperti m-karboksifenilalanina, pirazoalanina, asam aminobutirat, etilasparagina, dan sitrulina) jeung sajumlahing asam amino anu séjén anu diperlukeun kelenjar prostat (semisal alanina, glisina, dan asam glutamat). Sikina téh miboga kandungana unsur mineral Zn (seng) jeung Mg (magnesium)anu dipikabutuh pikeun kaséhatan organ reproduksi, kaasup kelenjar prostat.

Mangpaat
 Nyingkahan Kanker. Vitamin anu aya dina waluh konéng téh alus pikeun kulit saperti vitamin A, vitamin C jeung Alpha hydrox-acid.
 Nyingkahan kokoloteun. Kandungan beta-carotene nyaéta sumber antioksidan dina waluh konéng bisa nyingkahan kokoloteun.
 Ningkatkeun Sistem Imun. Ku sabab aya kandungan mineral zinc anu jadi andelanana waluh konéng.  
 Nurunkeun Ostéoporosis. Zinc dina waluh konéng bisa nguatkeun tulang. 
 Nyingkahan panyakit jantung. Betakaroten anu aya dina waluh konéng miboga peran pikeun nyingkahan serangan jantung.
 Nyingkahan panyakit Arthritis. Siki waluh konéng miboga kandungan zat anti peradangan anu gunanana nurunkeun gejala arthritis.
 Ningkatkeun kekebalan dina awak.  Sementara kandungan vitamin B1, C, jeung  seratnya bisa nyingkahan panyakit jantung jeung struk.
Mangpaat lainna nyaéta ngubaran demam, migrain, diare, panyakit ginjal.

Rujukan

Sayur
Ubar
Cucurbitaceae
Kasenian Subang nyaéta seni anu asalna ti wewengkon Subang, Jawa Kulon.Aya rupa-rupa kasenian khasna nyaéta Sisingaan, Genjring Bonyok, Toléat, Doger kontrak, Gembyung jeung Nadran.

Doger Kontrak
Doger Kontrak nyaéta kasenian rakyat Subang anu geus mimiti mekar saméméh kamerdikaan (1945), anu dimimitian nalika pausahaan Perkebunan P&T Lands anu mangsa harita dikawasa ku pamaréntahan Walanda méré ijin ayana pertunjukan kasenian doger di kontrak-kontrak perkebunan anu aya di daérah Subang salaku males kahadéan buruh jeung pikeun hiburan.Saméméhna buruh perkebunan teu meunang boga hubungan jeung dunya luar.Doger kontrak boga bébédaan jeung doger séjénna, dina doger kontrak aya kolaborasi antara tradisi(ketuk tilu) jeung tari keurseus.

Gembyung
Gembyung nya adalah énsambel musik anu kawengku tina sababaraha waditra terbang jeung tarompét anu mangrupa jenis kasenian anu berbau islam. Sanajan kitu, dilapangan loba kasenian gembyung anu teu maké tarompét.Gembyung mangrupa jenis kasenian tradisional khas daerah subang anu masih aya nepi ka ayeuna. Gembyung biasa dipaénkeun pikeun hiburan rakyat kayaning pesta sunatan jeung nikahan atawa acara hiburan séjénna, ogé dina acara ruwatan bumi, ménta hujan jeung mapag dewi sri. dina kamekaranana kiwari, gembyung teu ngan saukur seni auditif, tapi geus jadi seni pintonan anu ngalibetkeun unsur seni séjénna kayaning seni tari.

Sisingaan
Sisingaan mangrupa salah sahiji kasenian khas daérah Subang anu nepi ka kiwari masih dipiara kalawan hadé, nepi ka geus kawentar di dunya internasional. Kasenian Sisingaan geus lila aya di masarakat Subang nalika ngalawan penjajah baheula salaku tanda pikeun berontak ka penjajah anu harita téh nyaéta Nagara Inggris anu lambangna téh singa. Salaku nagara anu dipikasieun diléléwé ditaékan ku budak leutik di handapeun tonggongna salaku lambang yén rakyat subang anu teu sieun ngalawan.kiwari kasenian sisingaan téh aya dina helaran pikeun acara-acara husus kayaning narima tamu kahormatan, acara sunatan, jeung sajabana. Unggal taun aya festival sisingaan anu diiluan ku sakabéh kacamatan anu aya di kabupatén Subang pikeun ngareuah-reuah acara HUT kabupatén Subang anu dipiéling unggal ping 5 April.

Catetan

Seni ti Jawa Kulon
Suuk ngaran beubeutian nu di pelak sikina, sok disebut ogé kacang taneuh;kaasup golongan kadaharan, diasakanana di kulub, disangray, katut cangkangna, di goréng sikina wungkul.

Sajarah
Suuk (kacang taneuh)mangrupa pepelakan anu asalna ti Amérika Kidul, daérah Brazilia. Penanaman mimiti dipigawé ku urang Indian (suku pituin bangsa Amérika). Di Benua Amérika penanaman ngembang anu dipigawé ku pendatang ti Éropa. Kacang Taneuh ieu mimiti asup ka Indonésia dina mimiti abad ke-17, dibawa ku padagang Cina sarta Portugis. Ngaran séjén ti kacang taneuh nyaéta kacang una, suuk, kacang jebrol, kacang bandung, kacang tuban, kacang kolé, kacang banggala. Basa Inggrisna kacang taneuh nyaéta “peanut” atawa “groundnut”.

Mangpaat Pepelakan

Di widang industri, dipaké minangka bahan pikeun nyieun keju, mentéga, sabun sarta minyak goréng. Hasil sampingan ti minyak bisa dijieun bungkil (hampas kacang anu geus dipiit/dicokot minyakna) sarta dijieun oncom ngaliwatan ferméntasi suweng. Mangpaat daunna sajaba dijieun sayuran atah atawa dikulub, dipaké ogé minangka bahan pakan ingon-ingon sarta bérak héjo. Minangka bahan pangan sarta kadaharan ingon-ingon anu miboga gizi luhur, kacang taneuh ngandung lemak (40,50%), protein (27%), karbohidrat sarta vitamin (A, B, C, D, E sarta K), ogé ngandung mineral antara séjén Calcium, Chlorida, Ferro, Magnesium, Phospor, Kalium sarta Sulphur.

Séntra penanaman
Di tingkat Internasional kacang taneuh pangpuseurna di India, Cina, Nigeria, Amérika Sarikat sarta Gombai, saterusna ngalegaan ka nagara séjén. Di Indonésia kacang taneuh pangpuseurna di Pulo Jawa, Sumatra Kalér, Sulawesi sarta kiwari geus dipelak di sakumna Indonésia.

Rujukan

Pertanian
Bahan kadaharan
Faboideae
Endog Lewo atawa emplod nyaéta kadaharan khas Garut persisna di Kp.Cicadas, Désa Sukajaya, Kecamatan Malangbong. Ieu kadahara téh ngan diproduksi di daérah Léwo.

Gambaran
Disebut endog léwo ku sabab bentukna mirip endog. Warnana kakonéng-konéngan, ieu kadaharan téh sarua jeung comro jeung guik anu bahan dasarna tina sampeu jeung sarua digoréng. Tapi endog léwo béda jeung comro ku sabab endoh léwo mah rangu jadi bisa dijadikeun opieun.

Sajarah
Anu munggaran nyieun endog léwo téh nyaéta Haji Amin taun 1070-an. Basa éta téh para patani di Léwo ngahasilkeun sampeu anu loba. Haji Amin miboga pamikiran rék di kumahakeun éta sampeu anu loba, tuluy Haji Amin ngolah éta sampeu jadi emplod. Mimitina mah emplod téh ngan di jual di pasar Léwo wungkul. tapi sumebar ka pasar Cicaléngka jeung Limbangan. Ngan ku masarakat Malambong mah ieu kadaharan leuwih kasohor ngarana endog léwo kadaharan khas Malambong. Lila kalilaan éta emplod téh loba anu resep nu nepi ka ayeuna éta emplod téh sumebar ka sababaraha kota saperti Subang, Sumedang, Bandung jeung Tasikmalaya.

Cara nyieuna
Bahan dasarna nyaéta tina sampeu, anu dibéré uyah jeung dibumbuan ku bawang bodas sarta bahan-bahan séjéna.Sampeu anu dipaké nyaéta sampeu hibrida anu umurna ngan 8 bulan. Leuwih téréh 3 atawa 4 bulan dibanding umur sampeu nu biasana rata-rata nepi ka 11-12 bulan ti mimiti dipelak nepi ka panén. Jenis singkong hibrida anu dijadikeun bahan baku emplod téh disebut sampeu jantung. Hipu tapi kandel, nepi ka bisa diparud pikeun dijieun adonan bahan atahna emplod. Saencan ayana sampeu jantung, biasana maké sampeu manihot atawa maleho, jeung sampeu gambir. Tapi ka ayeunakeun sampeu anu jenis-jenisna nu gurih téh geus hésé. Ku sabab kalindih ku sampeu jenis hibrida. Jenis sampeu tradisional anu masih aya nyaéta sampeu karihkil jeung sampeu hideung anu loba diolah ku pabrik tapioka.

Catetan

Kadaharan khas Garut
Opien
Kadaharan olahan tina sampeu
Togé atawa Kacambah nyaéta tutuwuhan (sporofit) ngora anu kakara mekar tina tahap embrio di jero siki. Tahap mekarna katelah perkecambahan jeung mangrupa salah sahiji tahap dina jero kahirupan tutuwuhan.
Togé papasingana aya tilu: radikula (akar embrio), hipokotil, jeung kotiledon (daun lembaga).
Dua kelas tina tutuwuhan kembangan dibédakeun tina cacah daun lembagana: monokotil jeung dikotil.
Tutuwuhan anu siki na muka leuwih euyeub dina cacah daun lembagana.
acambah pinus misalna bisa ngabogaan dalapan daun lembaga, sababaraha jenis tutuwuhan kembangan henteu ngabogaan kotiledon, anu katelah ogé akotiledon.

Togé minangka Kadaharan 

Togé sering ogé digunakeun minangka kadaharan jeung diasupkeun minangka golongan sayur-sayuran. Khazanah boga Asia niténan yén tauge minangka bagian tina menu masakan kaumuman. Togé dianggap kadaharan séhat ku sabab euyeub ku vitamin E ngan dikritik ogé ku sabab sababaraha togé bisa ngabentuk zat antigizi.
Kacambah jelai anu kakoncara minangka malt digunakeun pikeun salah sahiji bahan baku bir. Malt ogé digunakeun minangka bagian tina inumeun séhat kusaba ngandung maltosa anu leuwih handap kalori tibatan sukrosa.		

Dihandap ieu mangrupa tutuwuhan togé anu bisa digunakeun ku manusa :

Produksi Togé 

Dina nyieun togé dibutuhkeun sisikian atawa kakacangan anu séhat, henteu buruk, jeung bersih tina pestisida sarta lingkungana anu optimal mangrupa rohangan anu poék, lembab, jeung rohangan anu kadar caina nyukupan keur perkecambahan siki anu dimaksud. Anu munggaran siapkeun wadah anu aya liangan jeung dadasarna datar..tuluy di bagian dadasarna dihijikeun jeung kapas atawa lawon baseuh, diteundeun sasarap mangrupa mangrupa lawon anu mangrupa tempat nyaliara binih atawa siki.. Dina tahap anu mimiti , dilakukeun tahap ngumbah jeung ngeueuman binih salila 6-8 jam ku cai langsung binih anu geus disiapkeun arék disebar dina tilam lawon anu geus disadiakeun .. unggal 2-3 kali dina sapoé dicéboran ku cai anu bersih.. Sanggeus 3-5 poé, Togé geus bisa dipanén..

Catetan

Pranala Luar 
 Good Sprout News 

Botani
Réproduksi tutuwuhan
Ki Umbara (ngaran sabenerna  mah nyaéta Wiredja Ranusulaksana)  nyaéta salah saurang sastrawan Sunda. Lahir di désa Bendungan (Kuningan) ping 10 Juli 1914. Taun 1933 tamat ti Normaal School Serang. Taun 1954 lulus ti SGA Bandung. Mimiti ngajar di SD, tuluy ditempatkeun salaku Kepala SMP Muslimin III nepi ka pengsiunna (1971). Sanajan geus pangsiun, Ki Umbara tetep aktip dina widang atikan, saperti aktip kénéh jadi Ketua I Lembaga Pendidikan Muslimin Pusat di Bandung.

Disagigireun éta, Ki Umbara jadi rédaktur Manglé (ti 1963) jeung Pélét  (1965-1967. Ki Umbara sok ngarang ti jaman saméméh perang kénéh nalika masih sakola di Serang. Karangan-karanganana sumebar dina majalah  Parahiangan, Sipatahoenan, Timbangan, Warga, Majalah Sunda, Langen Sari, Manglé jeung réa-réa deui. Taun 1973 meunang hadiah sastra ti majalah Manglé sarta taun 1967 meunang hadiah ti IKAPI Jawa Barat. Salian ti éta kungsi ogé nyieun naskah sandiwara pikeun TVRI..

Ki Umbara kasohor jadi pangarang nu parigel dina ngagambarkeun suasana batin orang Sunda, boh tinu golongan santri, boh nu masih kénéh percaya kana kakuatan goib. Sanajan dina datana euweuh  catetan kungsi mondok di pasantrén, tapi Ki Umbara tapis pisan nalika nyaritakeun carita dina atmosfer pasantrén. Salian ti éta, Ki Umbara ogé kasohor jadi pangarang misteri. Dina karya-karyana urang bisa niténan yén éta carita misteri téh pikeun ngingetan urang yén jalma téh leuwih mulya ti batan jurig atawa siluman.

Karya-karya Ki Umbara
Karya KI Umbara nu geus medal dina wangun buku di antarana nyaéta:
 Dewi Sri (1964)
 Béja ti Manéhna (1965)
 Diwadalkeun ka Siluman (1965)
 Teu Tulus Paéh Nundutan (1966)
 Pahlawan-pahlawan ti Pasantrén (1966)
 Singa Allah (1967)
 Kongkorong Béntang (1967)
 Maju Jurang Mundur Jungkrang (1967)
 Nu Tareuneung (1968)
 Si Bedog Panjang (1968).
 Si Lamsijan Kaédanan
 Utara-Utari
Salian ti karya sastra Sunda, KI Umbara ogé ngarang carita barudak ku basa Indonésia di antarana waé nyaéta:
 Dewi Sri (Pustaka Jaya, 1973)
 Si Golok Panjang (Pustaka Jaya, 1974)
 Dalem Boncel (Pustaka Jaya, 1975).

Referensi

Pangarang Sunda
Bawang beureum atawa Allium Cepa Var Agregatum L, mangrupa pepelakan anggota familia lilaceae anu loba tumuwuh di Indonésia utamana di provinsi Jawa Tengah perenahna di Kabupatén Brebes.		 Bawang beureum miboga ngaran lokal di antarana bawang abang mirah (Acéh), bawang abang (Palémbang), dasun merah (Minangkabau), bawang suluh (Lampung), bawang  beureum (Sunda), Brambang abang (Jawa), babang merah  (Madura).

Gambaran
 Akarna serabut.
 Miboga beuti anu boga loba lapisan.
 Daun wangunna silinder jerona kohok, euweuh esian.
 Warna beutina beureum, rada bodas dina bagian jero beutina.
 Mahkota kembangna wangunna buleud kawas endog.

Kandungan Gizi
Tina hasil panalungtikan, yén beuti bawang beureum miboga dosis 250 mg/kg bb, anu ngabalukarkeun nurunkeun kadar gula getih normal saloba 23,46%. dina tolbutamid dosisna 250 mg/kg bb sacara oral, nembongkeun yén turuna kadar gula getih normal sebesar 22,21%, jeung nambahna air suling kalayan takarana 5 ml/kg bb sacara oral nandakeun yén nurunan kadar gula getih normal nu lobana 3,00%. Salain ti éta kandungan bawang beureum nyaéta minyak atsiri, sikloaliin, metilaliin, dihidroaliin, flavonglikosida, kuersetin, saponin, peptida, fitohormon, vitamin, jeung zat pati.

Rujukan

Tutumbu Kaluar

Liliaceae
Tutuwuhan bungbu
Tutuwuhan ubar
Beubeutian
Istrikaan nyaéta kotak beusi ti handapna rata pisan bangunna méh juru tilu, di luhurna aya tutupna maké panyekelan, sok disebut ogé pangléotan atawa panglicinan. Asal kecapna tina basa Walanda strijkizer nu miboga harti ngaleungitkeun kerutan baju ku maké pakakas nu dipanaskeun.  Gunana pikeun ngaratakeun papakéan supaya ngolontong. Istrikaan panasna biasana maké ruhak, aya ogé nu ku listrik atawa ku minyak tanah.

Sajarah istrikaan saméméh maséhi
Istrikaan mimiti digunakeun ku bangsa Yunani taun 400 SM.  Nalika éta istrikaan dipaké pikeun  nyieun titikelan vertikal dina pakéan-pakéan nu digunakeun dina upacara atawa hiji ritual rutin. Bangsa Romawi ogé pernah ngagunakeun istrikaan nu wangunna ampir sarua jeung istrikaan modérn jaman kiwari. Istrikaan nu digunakeun ku bangsa Romawi mangsa harita disebut prelum. Ieu jenis istrikaan ngagunakeun téhnik pressing. Istrikaan ogé geus digunakeun ku bangsa China ti abad ka 1 SM. Ieu istrikaan mangrupa pot logam nu bisa dieusian ku areng.

Sajarah istrikaan dina mangsa masehi

Awal abad ka-17 jalma ngagunakeun istrikaan nu kasohor ku sebutan sadiron. Ahir abad ka-19 nepi ka abad 20 diciptakeun istrikaan citak (cast iron). Taun 1800 diciptakeun istrikaan gas jeung istrikaan listrik.
Sanajan istrikaan geus lila dipaké dina kahirupan manusa, tapi jalma nu munggaran nyieun istrikaan teu bisa ditangtukeun. Loba jalma nu percaya yén istrikaan listrik téh dijieun ku Henry W Seely dina taun 1882. Istrikaan nu dijieun ku Henry  masih miboga kahéngkéran nyaéta hésé panas. ku lantaran kitu, loba élmuan nu nyampurnakeun téhnologi istrikaan, di antarana waé:
 Crompton saparakanca di perusahaan General Electrics manggih istrikaan listrik nu aya gagangan.
 Earl Richardson jeung  Joseph Meyers nyampurnakeun istrikaan listrik nepi ka taun 1926 dijieun istrikaan uap.

Referensi

Pakakas
Bayem nyaéta sayur anu ngaran ilmiahna Amaranthus spp., mimitina mah ukur dijadikeun pepelakan pikeun hiasan sabangsa kekembangan séjénna. Tapi, dumasar kana panalungtikan para ahli, ka dieunakeun bayem dipromosikeun minangka tutuwuhan anu bisa jadi sumber kadaharan anu luhung ajén gizina nepika meunang 'gelar' King of Vegetables atawa 'Si Raja Sayur'. Bayem, asalna ti daérah Amérika tropis.		 Dikira-kira, datang ka Indonesia dina abad ka-19, bareng jeung dimimitianana rute dagang ka wilayah nusantara. Di Indonesia, bayem aya di unggal propinsi. Numutkeun data ti Departemen Pertanian, total tanah anu bisa dipanén bayem legana nepi ka 31,981 héktar. Dina urutan sayur komersial Indonesia anu jumlahna aya 18, bayem téh aya dina urutan ka-11.

Jenis

Tina 60 marga, bayem téh aya 800 jenis. Tapi sacara global, tangkal bayem téh dibagi kana dua golongan, nyaéta bayem liar jeung bayem budidaya. Geus bisa katebak tina ngaranna, bayem anu bisa dijadikeun kadaharan, geus pasti bayem budidaya.

Kandungan
Kandungan gizi bayem kacida lobana. Numutkeun Dr. Seno Sastroamidjojo, tina 100 gram bayem bisa dihasilkeun tanaga 21 kilokalori, cai 92,9 gram, protein 2,1 gram, lemak 0,2 gram, karbohidrat 2,7 gram, jeung kandungan-kandungan gizi séjénna.

Mangpaat
Salain ti ngandung nutrisi anu kacida mangpaatna pikeun kaséhatan awak urang, bayem ogé bisa jadi bahan kadaharan anu bisa nyegah rupa-rupa panyakit anu kaitung beurat, kayaning nurunkeun kolésterol, nyegah nyeri gugusi, obat éksim, mengi, ngajaga kaséhatan kulit raray, kulit mastaka, jeung keur kaséhatan rambut. Anu pangkakokcarana, bayem téh guna pikeun nyageurkeun panyakit lungsé alatan kurang darah. Leuwihna ti éta, lantaran ngandung 'serat' anu luhung, bayem kacida alusna pikeun ngageurkeun panyakit sembelit, jantung, stroke, jeung panyakit-panyakit anu aya hubunganana jeung getih.

Referensi

Sayuran
Amaranthaceae
tutuwuhan ubar
Salak tangkal~gagang daunna pinuh ku cucuk; buah~cangkangna saperti sisit kadal; ~atah rasana kesed, tapi tapi lamun geus asak angsena seungit jeung rasana amis; kembang~ ngaranna gojod sedek; saur sepuh Sunda: nu reuneuh teu beunang ngadahar~, matak anakna engké boga rodék

Sajarah Singget
Pepelakan salak mangrupa salah sahiji pepelakan buah anu dipikareseup sarta miboga prospék alus pikeun ditarékahan. Wewengkon asal na henteu écés, tapi disangka ti Thailand, Malaysia sarta Indonésia. Aya ogé anu ngomong yén pepelakan salak
(Salacca edulis) asalna ti Pulo Jawa. Dina mangsa pangjajahan siki-siki salak dibawa ku para saudagar nepi ka menyebar ka sakumna Indonésia, komo nepi ka Filipina, Malaysia, Brunei sarta Muangthai.

Jenis-jenis
Di dunya ieu dipikawanoh salak liar, kawas Salacca dransfieldiana JP Mo-géa; S. magnifera JP Mogéa; S.minuta; S.multiflora sarta S.romosiana. Sajaba salak liar éta, masih dipikawanoh salak liar séjénna kawas Salacca rumphili Wallich ex. Blume anu ogé disebut S.wallichiana, C. Martus anu disebut rakum/kumbar (populér di Thailand) minangka nu nyieun masam seger dina masakan. Kumbar ieu henteu berduri, kembangna miboga imah 2 (dioeciious). Salak kaasup famili: Palmae (palem-paleman),monokotil, daun-daunna panjang kalayan urat utama kuat kawas dina kalapa anu disebut lidi. Sakumna bagian daunna miboga cucuk nu seukeut Watangna pondok, lila Klilaan nepi ka 3 m atawa leuwih, pamustunganana rubuh henteu sanggup mawa beungbeurat makuta daun beurat teuing (henteu sabanding kalayan watangna anu leutik). Loba variétas salak anu bisa tumuwuh di Indonesi. Aya anu masih ngora geus karasaeun amis, Variétas punjul anu geus dileupas ku pamaréntah pikeun dimekarkeun nyaéta: salak pondoh, swaru, nglumut, enrekang, gula batu (Bali), sarta séjén-séjén. Sabenerna jenis salak anu aya di Indonésia aya 3 béda anu leuwih dipikawanoh, nyaéta: salak Jawa Salacca zalacca (Gaertner) Voss anu sikina 2-3, salak Bali Slacca amboinensis (Becc) Mogéa anu sikina 1- 2, sarta salak Padang Sidempuan Salacca sumatrana (Becc) anu dagingna beureum. Jenis salak éta miboga peunteun komérsial anu luhur.

Hasiat Salak

 Buah Salak  (Salacca Edulis) mangrupa salah sahiji buah tropis anu loba dipikaresep ku urang Jepang, Amérika, sarta Éropa. Buah ieu mibanda kandungan giji anu cukup luhur sarta bisa dikonsumsi minangka buah seger atawa dikokolakeun minangka manisan. Daging buah ieu ngandung kalsium, tanin, saponin, sarta flavonoida. Salah sahiji mangpaat ti buah salak nyaéta minangka ubar mencret. Carana cukup kalayan mengkonsumsi 20 gram daging buah anu masih ngora.

Séntra Tanaman
Pepelakan salak loba, aya di DKI Jakarta, Jawa Kulon, Jawa Tengah, D.I.Yogyakarta, Jawa Wétan, Sumatera Kalér, Sulawesi Kalér, Sulawesi Kidul,
Maluku, Bali, NTB sarta Kalimantan Kulon.

Rujukan

Salacca
Bungbuahan
Arecaceae
Gadung; Dioscorea triphylla nyaéta tangkal anu sok diarah [[beutina]] tur mangrupa bahan kadaharan anu can loba dipikawanoh ku masarakat, utamana masarakat kota. Gadung biasana tumuwuh dina rungkun atawa di leuweung. Arang kénéh jalma anu ngamangpaatkeun gadung pikeun bahan kadaharan, sabab ngandung racun dioscorin, diosgenin jeung dioscin anu bisa nyababkeun gangguan syaraf, balukarna bakal ngarasa lieur jeung hayang utah.
Gadung asalna ti India beulah kulon, tuluy sumebar ka Asia Tenggara. Tumuwuh dina taneuh datar nu luhurna nepi ka 850 dpl, tapi bisa ogé kapanggih dina dataran anu luhurna 1.200 m dpl. Tangkal gadung ieu umumna ogé teu acan dibudidayakan sacara teratur. Minangka dipelak cukup teratur téh di wewengkon Jawa Barat, Jawa Timur jeung Lampung. Umumna di wewengkon Sumatera Barat, Jambi, Riau, Kalimantan Selatan, Sulawesi Selatan, Sulawesi Tenggara, Sulawesi Tengah jeung Maluku teu acan aya prosés budidaya gadung.

Kandungan
Beuti gadung anu bisa didahar kira-kira 85%. Upama dibandingkeun jeung sampeu, beuti gadung anu baseuh ngandung leuwih saeutik karbohidrat, tapi ngandung cai jeung protein anu leuwih gedé. Gadung ogé ngandung alkaloid dioskorina, diosgenina, saponin, furanoid norditerpena, zat pati, jeung tanin.

Jenis
Aya sawatara rupa gadung, nyaéta:
 Gadung Bunga Wangi.
 Gadung Kuning.
 Gadung Kelan.
 Gadung Padi (bunga tidak berbau).

Cara ngaleungitkeun racun gadung
Di Indonesia, hususna di pilemburan, loba cara pikeun ngaleungitkeun racun anu aya dina gadung, nyaéta ku cara ngeueum beuti gadung kana larutan uyah atawa lebu, tuluy dipoé, sanggeus dipoé keukeum dina cai nu ngamalir salila sapoé, atawa saupama dikeukeum dina cai anu teu ngamalir, caina kudu diganti unggal 4 jam sakali, tuluy diwasuh ku cai anu ngamalir salila 2 poé.

Mangpaat
Salian ti digunakeun sabagé bahan kadaharan poko, gadung ogé bisa dipaké ubar keputihan, kencing manis, kusta, nyeri beuteung, nyeri hamperu, sumilangeun, radang kandung hamperu, reumatik (nyeri sendi), jeung kapalan (obat luar). Salian ti éta gadung ogé bisa dimangpaatkeun pikeun bahan péstisida pikeun nungkulan hama hileud, carana nyaéta 2 siki beuti gadung jeung 1 kg daun mimba ditumbuk nepi ka lemes, ditambahan ku 20 léter cai sabun, kocék nepi ka rata, antepkeun sapeuting, tuluy saring, péstisida nabati siap dipaké.

Kadaharan olahan tina gadung
 Kiripik atawa gaplék,
 Pounded yam,
 Fried yam balls.

Referensi

Dioscoreaceae
Tutuwuhan ubar
Beubeutian
Salédri (Apium graveolens) nyaéta tutuwuhan anu asupna kana sayuran tur bisa dimangpaatkeun pikeun ubar. Salédri bisa tumuwuh di dataran luhur atawa di dataran handap, perkebunan salédri di Indonesia ayana di Brastagi, Sumatera Utara jeung di Jawa Barat ngawengku Pacét, Pangaléngan jeung Cipanas anu hawana tiis. Di Indonesia daun salédri dimangpaatkeun pikeun sambara papasakan atawa panglengkep dina sayur sop. Pikeun urang Romawi Kuna salédri digunakeun sabagé 'karangan bunga'. Numutkeun para ahli sajarah botani, daun saledri geus dimangpaatkeun sabagé sayuran ti abad XVII atawa taun 1640, sarta dimangpaatkeun jadi ubar dina taun 1942.

Kandungan
Dina unggal 100gr salédri ngandung: 
 20 kalori,
 protéin 1 gram,
 lemak 0,1 gram,
 hidrat arang 4,6 gram,
 kalsium 50 mg 
 fosfor 40 mg 
 besi 1 mg 
 Vitamin A 130 SI 
 Vitamin B1 0,03 mg 
 Vitamin C 11 mg

Jenis
 Salédri daun atau salédri iris (A. gravéolens kelompok secalinum) anu biasa diarah daunna pikeun sambara dina masakan Indonesia.
 Salédri tangkai (A. gravéolens Kelompok dulce) anu watang daunna gedé sarta bauna seungit, biasa dipaké salad.
 Salédri umbi (A. gravéolens Kelompok rapaceum), anu ngabentuk beuti dina beungeut taneuh, biasana dipaké dina sop, disemur, atawa schnitzel. Ieu beuti téh ngandung provitamin A jeung K.

Mangpaat
Salian ti dijadikeun sambara, salédri ogé bisa dimangpaatkeun pikeun ubar hiperténsi, nyeri panon, reumatik, mengi, ogé bisa ngaleubeutkeun buuk, jeung ngungkulan beungeut nu loba ngandung minyak.

Referensi 

Apiaceae
Tutuwuhan bungbu
Tutuwuhan ubar
Pala (Myristica fragan Haitt) téh rempah-rempah asli ti Indonesia nyaéta ti Banda jeung Maluku. Pala, sumebar ka Pulo Jawa nalika Marcopolo indit ka Tiongkok ngaliwatan Pulo Jawa taun 1271 nepi taun 1295. Ti harita, pala dibudidayakeun nepi ka Pulo Sumatera. Pala dipikawanoh minangka rempah-rempah anu ngahasilkeun minyak atsiri, anu mangrupa bahan dasar dina indusri inuman jeung kosmetik. Sacara umum mangpaat pala dicokot tina kulit watang nepi ka daging buahna.

Kandungan
Kandungan tina:
1. Arilus: Minyak atsiri, minyak lemak, zat samak, jeung zat pati.
2. Siki: Minyak atsiri, minyak lemak, saponin, miristisin, elemisi, énzim lipase, péktin, hars, zat samak, lémonena, jeung asam oléanolat.
3. Kulit buah: Minyak atsiri jeung zat samak.

Jenis
Aya sawatara rupa buah pala, nyaéta:
 Myristica fragrans Houtt,
 Myristica argentea Ware,
 Myristica fattua Houtt,
 Myristica specioga Ware,
 Myristica Sucedona BL,
 Myristica malabarica Lam.

Mangpaat
Siki buah pala bisa dimangpaatkeun pikeun dijadikeun ubar diséntri, maag, méncrét, ngeureunkeun utah, sebel, mules, perut kembung, insomnia, reumatik, serak, ngaringankeun nyeri, ngajaga stamina, sarta nyingkahan dehidrasi. Salian ti dijadikeun ubar, pala ogé biasana diolah jadi manisan.

Referensi 

Myristicaceae
Tutuwuhan ubar
Tutuwuhan Bungbu

it:Myristica fragrans#Seme
Sisingaan mangrupa atraksi kasenian tradisional urang Sunda anu pidanganganana ku cara merenahkeun budak sapasang luhureun sisingaan (singa jijieunan) anu dibarengan ku opat penari,maké iringan tarompét jeung kendang.Sisingaan mangrupa pintonan anu atraktif jeung ngahibur panongtonna .
Seni has budaya Sunda ieu ayana di Kabupaten Subang provinsi Jawa Barat. Sisingaan mangrupa seni pintonan rakyat Subang anu masih aya nepi ka kiwari.

Sejarah Sisingaan

Sisingaan diciptakeun dina taun kira-kira 1975 ku para seniman sunda, sabab panginget datangna kasenian reyog Ponorogo ka dayeuh kasebut anu di bantun ku kaum Urban ti Ponorogo. Sanggeus para seniman sunda sawala kalawan seniman Réyog anu benten pisan kalawan réog sunda,yen reyog ti Jawa wetan langkung metot perhatin sarta mibanda peunteun filasofi anu luhur sarta mibanda catetan sajarah ngalawan 
kolonial Belanda. Mangka di ciptakanlah hiji kasenian  sanggem 
Nembongkeun idéntitas has Subang ti alpukah para seniman.
Sisingaan di ilhami ti carios serial Reyog di Jawa Wetan,anu nyaritakeun
bungah lalampahan para ponggawa raja Singa Barong ti karajaan Lodaya 
wanci nuju karajaan Daha. Sanaos sang raja kakoncara bengis sarta 
angkuh,nanging para ponggawa sok satia manggul tandu anu di tiduri ku 
raja singa barong.
Sajaba ti éta minangka lambang lalawanan 
rakat Indonésia ka kesewenangan Belanda anu di gambarkan minangka sosok 
singa dina lambang VOC,Perkawis ieu boga tujuan minangka edukasi  pembelajaran sajarah  menenangkeun kanggo para siswa.

Mekar Seni 
Nalika tampil euweuh bébédaan anu atra antara sisingaan modérn jeung sisingaan tradisional. Gerakan jeung atraksi nu ngangkat singa, mintonkeun gerakan anu méh sarua.Pintonan sisingaan dibarengan ku sora tarompét jeung kendang jiga musik penca silat. Sapasang budak leutik anu maké baju adat sunda ditaékkeun kana sapasang sisingaan anu diangkat ku opat penari (hiji singa digotong ku opatan).Gerakan-gerakan jiga jurus silat dipintonkeun bari diseselan ku jaipongan, tarian has Jawa Barat.

Baheula pamaén sisingaan téh dalapan urang lalaki anu ngagotong bonéka singa dibarengan ku saurang pamingpin kelompok, sababaraha urang pamaén waditra jeung dua urang nu maénkeun jajangkungan.Atraksi sisingaan ngahijikeun tilu unsur seni anu utama nyaéta gerak tari atawa pencak silat jeung jaipongan, seni sora gamelan kendang jeung gong, sarta seni busana anu dipaké ku para pamaénna. Para pamaén sisingaan mintonkeun akrobat jeung tarian anu atraktif, rupa-rupa gerakan ieu nyieun warga anu ningali pintonan ngarsa kahibur. Di tengah zaman modérnisasi jeung ayana budaya asing anu asup, sisingaan angger bisa lumaku nepi ka kiwari minangka pintonan rakyat di daérah Subang, Jawa Barat. Simbolisasi budak anu diuk luhureun singa salaku réfléksi perjoangan pembébasan Nasional pikeun ngéléhkeun kakuatan impérialis sarta kompradorna di jero nagri.

Referensi

Seni Sunda
Budaya Sunda
Kasenian tradisional
Konéng (Curcuma domestic) salah sahiji pepelakan nu kaasup ubar jeung sambara. Salian ti éta, konéng ogé osok jadi bahan dasar pikeun kosmétik jeung tékstil. Dumasar kana hasil panalungtikan taun 2003, yén konéng dumasar kana jumlah anu dibutuhkeun ku industri pikeun jadi ubar tradisional di Jawa Wétan aya dina réngking kahiji jeung di Jawa Tengah mah kalima panglobana anu maké bahan dasar ubar séjénna. Kunyit dipikawanoh dina sagala rupa wewengkon kalawan sababaraha ngaran lokal saperti ''unin'' basa Ambon, ''gorachi'' basa Ternate nu hartina emas, turmeric (Inggris), kurkuma (Walanda), turmeric (Indonésia jeung Malaysia), janar (Banjar), kunir (Jawa), huni (Bima), konyé (Madura), Kunyir (Komering), Cahang (Dayak Panyambung), Dio (Panihing), Uinida (Talaud), Kuni (Sangir), jeung Alawaha (Gorontalo).

Asal-usul 
Sajarahna konéng téh ti India, tuluy sumebar ka sakuliah dunya nu pangutamana mah di daérah tropis. Ieu tutuwuhan mibanda watang semu anu disusun ku palapah daun anu jangkungna 25 nepi ka 100 cm. Wangun daun buleud lir endog bari manjang, warnana héjo ngora, unggal tanggal konéng miboga 6 nepi ka 10 helai daun.

Mangpaat 
 Tekenan darah tinggi  
 harééng  
 cirit-birit  
 Ningkatkeun napsu dahar  
 Ngubaran nyeri beuteung  
 Sembelit  
 Radang ginjal  
 Nyegerkeun awak 
 Bahan kosmetik  
 Numutkeun ubarCina konéng bisa ningkatkeun ngalirna qi jeung ngalancarkeun peredaran getih.
 Konéng dipaké sanggeus ngalahirkeun.
 Antikoagulan  
 Ubar cacingeun  
 Ubar asma  
 Karminatif  
 Stimulan  
 Ararateul  
 Rematik

Kandungan
Kandungan kimia konéng terdiri dari pada minyak atsiri, sikloiserin, mirsen, metil farbinol, d.kamper, dan kurkurmin minyak atsiri, sikloiserin, mirsen, metil farbinol, d.kamper, dan kurkurmin. Salain ti éta konéng miboga sipat anti-radang, antioksida, anti kanser, pelindung hati. 

Konéng miboga kandungan senyawa anu miboga mangpaat pikeun ubar, anu disebut kurkuminoid anu ngawengku  kurkumin, desmetoksikumin jeung bisdesmetoksikurkumin jeung zat- zat mangpaat laina. 
Kandungan Zat : 
 Kurkumin              : R1 = R2 = OCH3 10 % 
 Demetoksikurkumin	: R1 = OCH3, R2 = H 1 - 5 % 
 Bisdemetoksikurkumin  : R1 = R2 = H 
 Minyak asiri / Volatil oil (Keton sesquiterpen, turmeron, tuméon 60%, Zingibérén 25%, felandren, sabinen, bornéol dan sineil ) 
 Lemak 1 -3 %, Karbohidrat 3 %, Protein 30%, Pati 8%, Vitamin C 45-55%, Garam-garam Mineral (Zat besi, fosfor, dan kalsium)

Jenis-jenis 
 Kunyit Biasa (Konéng)
 Kunyit Hideung 
 Kunyit Biru 
 Kunyit Bodas  
 Kunyit Beureum  
 Kunyit Héjo

Rujukan

Rempah-rempah
Ubar
Sambara
tutuwuhan ubar
Zingiberaceae