AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Bandara Internasional Da Nang atawa Da Nang International Airport nyaéta bandara internasional utama nu ngalayanan ibu kota Vietnam, kota Da Nang jeung sabudeureunnana. Bandara nu dioperasikeun ku PT Angkasa Pura II ieu miboga kode IATA DAD jeung kode ICAO VVDN.

Bandara di Viétnam
Armada 

Armada pesawat Batavia Air :

Catatan : Semuanya berhenti beroperasi.

Perusahaan penerbangan Indonésia
Citilink mangrupa pausahaan penerbangan berbiayaa mirah nu puseur na di Jakarta. Citilink ogé mangrupa anak pausahaan ti maskapai penerbangan Garuda Indonesia.

Tujuan 
Kota kota nu jad tujuan penerbangan Citilink nyaéta :

Balikpapan - Bandara Internasional Sepinggan
Banjarmasin - Bandara Syamsudin Noor
Batam - Bandara Hang Nadim
Denpasar - Bandara Internasional Ngurah Rai
Jakarta - Bandara Internasional Soekarno-Hatta
Makassar - Bandara Internasional Sultan Hasanuddin
Medan - Bandara Internasional Polonia
Surabaya - Bandara Internasional Juanda Hub

Armada 
Armada citilink nyaéta :

kungsi dioperasikeun (Januari 2005): 
2 Fokker F28 Mk3000
4 Fokker F28 Mk4000
3 Boeing 737-300

External links
Citilink Indonesia

References 

Perusahaan penerbangan Indonésia
Air Mekong mangrupa ngaran salah sahiji pausahaan panerbangan di Viétnam. Air Mekong ngalayanan rute panerbangan domestik jeung internasional.

Armada
Air Mekong ngagaduhan armada pesawatna nyaéta :
Bombardier CRJ 900

Perusahaan penerbangan Viétnam
Dina matematika, fungsi périodik nyaéta hiji fungsi nu malikan nileyna dina interval atawa périodeu nu tératur. Conto nu pangpentingna nyaéta fungsi trigonométri, nu malikan sanggeus interval panjang 2π. Fungsi periodik dipaké dina sains keur nérangkeun osilasi, gelombang, jeung fénoménaliana nu mintonkeun periodisitas. Fungsi séjéna nu henteu periodik disebut aperiodik atawa -non-periodik.

Definisi 
Fungsi f disebut 'periodik lamun

Tempo ogé 
 Periodic sequence
 Almost periodic function
 Amplitudo
 Definite pitch
 Doubly periodic function
 Frekuensi
 Osilasi
 Quasiperiodic function
 Wavelength
 Periodic summation

Tumbu kaluar 
 Fungsi periodik di MathWorld

Kalkulus
Matematika dasar
Analisis Fourier
Fungsi dan pemetaan
Tipeu-tipeu fungsi
Guyana Perancis atawa Guiana Perancis (basa Perancis: Guyane française, ngaran resmi: Guyane) nyaéta salah sahiji wewengkon peuntas sagara Perancis (département d'outre-mer) di basisir Karibia, Amérika Kidul. Guyana Perancis diwatesan ku Samudra Atlantik di palebah kalér, Brasil di wétan sarta kidul, sarta Suriname di kulon.

Puseur Rohang Jomantara Guyana (basa Perancis: Centre Spatial Guyanais) di Kourou kaceluk minangka lokasi panginditan satelit rohang jomantara Éropa.

Galeri

Rujukan

Tumbu kaluar 
 Conseil régional de Guyane  Loka ramat resmi  
 Préfecture de Guyane Loka ramat resmi  

Perancis
Amérika Kidul
Basa Portugis ( atawa líungua português) nyaéta salah sahiji basa Roman anu loba diaromongkeun di Portugal, Brasil, Angola, Mozambik, Ujung Verde, sarta Timor Lésté. Yu87Basa Portugis mibanda leuwih ti 200 juta panyatur tulén, ku kituna nyaéta salah sahiji basa anu diaromongkeun sacara lega di dunya, sarta mangrupa basa anu panglobana kalima atawa kagenep di dunya.

Basa Portugis nyaéta basa anu panglobana dipaké di Amérika Kidul, alatan Brasil anu mibanda nu nyicingan 184 yuta (mangrupa kira-kira 51% ti total populasi Amérika Kidul). Basa ieu ogé nyaéta basa minoritas anu penting di Andorra, Luxemburg, sarta Namibia.

Basa Portugis sumebar ka sakumna dunya dina abad ke-15 sarta abad ke-16, waktu Portugal nyiptakeun karajaan kolonial sarta dagang kahiji anu pangkolotna di dunya. Aya leuwih ti 20 macem dialék basa Portugis.

Conto 
PT. - Kedalan standar Portugal
BR. - Kedalan standar Brasil

Tumbu kaluar 

  Ethnologue.com: Portuguese
  Instituto Camões Basa Portugis sarta kabudayaan Portugal
  Ciberdúvidas da Língua Portuguesa Loka ramat populér lintas bangsa pikeun nanyakeun hal hamham ku panyatur tulén basa Portugis
  Kamus Basa Portugis
 Biblioteca Nacional Perpustakaan Nasional Portugal
 Biblioteca Nacional  Perpustakaan Nasional Brasil
  Portuguese 101

Portugis
Portugis
Corbin Bleu Reivers (21 Pébruari, 1989) nyaéta saurang panyanyi pop sarta pamaén film asal Amérika Sarikat.

Nu babar taun 1989
Dialék Surakarta atanapi Basa Jawa Surakarta nyaéta dialék basa Jawa anu dicaturkeun di wewengkon Surakarta jeung sabundereunana. Dialék ieu mangrupa standar pikeun pangatikan basa Jawa.

Tumbu kaluar 
 Basa Jawa di Karaton Surakarta Hadiningrat

Surakarta
Kota Surakarta
Gélo nyaéta kaadaan kajiwaan anu teu bener (henteu waras). Dina basa Indonésia, tarjamahan gelo téh nyaéta gila.

Psikologi
Jurig nyaéta sajenis mahluk halus nu sok ngaganggu jelema. Dina kapercayaan tradisional, jurig bisa mecenghul dina wangun anu pohara variatif, antara séjén mangrupa mahluk anu teu kasampak, transparan atawa ipis, atawa wangun réalistis anu usik.

Jurig umumna dianggap mangrupa mahluk tunggal sarupa manusa anu aya di kira-kira lokasi, barang, atawa jelema nu tangtu anu masih aya nyambungna. Jurig ogé dipercaya bisa mangrupa mahluk lemes (jin) atawa sato.

Métafisika

Jurig dibagi ka sabaraha jenis diantawisna :

1. Jurig Caruluk
2. Jurig Jarian
3. Jurig Baralak
School tot Opleiding van Indische Artsen (basa Sunda:Sakola Atikan Dokter Hindia), atawa nu ogé dipikawanoh kalayan singgetanana STOVIA, nyaéta sakola pikeun atikan dokter pribumi di Batavia dina jaman kolonial Hindia-Walanda. Ayeuna sakola ieu geus jadi Fakultas Kedokteran Universitas Indonésia.
Osasko (basa Portugis: Osasco) nyaéta kota nagara Bagian São Paulo di Brasil bagian tenggara.

Kota ieu legana 64.935 km² tur pangeusina kira-kira 718.646 juta jiwa (2009).

Tumbu luar 
 (pt) http://www.osasco.sp.gov.br 
 (en) http://www.osascobrazil.com 

Kota di Brasil
Dina fisika, éfék Coriolis nyaéta méngkolna arah barang anu usik nalika ditempo ti carangka acuan anu muter. Barang anu usik lempeng dina carangka muter, baris kasampak méngkol ku pengamat anu cicing dina carangka éta. (tempo gambar)

Éfék ieu bisa ditembrakkeun maké eksperimen sapertos bandul Foucault. Carana nyaéta ngagantungkeun hiji bandul sarta diayunkan sacara terus-terusan, éta bandul gerakna moal ka arah nu sarua terus, tapi bakal ngagésér ka arah anu séjén.

Di Bumi, éfék Coriolis bisa dirasakeun dina pergerakan dina jarak anu laér sarta période anu panjang, misalna pergerakan hawa anu skalana badag di atmosfer atawa cai di samudra.

Istilah ieu dicokot tina ngaran ilmuwan Perancis Gaspard-Gustave Coriolis (1792).

Tumbu luar 

 The definition of the Coriolis effect from the Glossary of Meteorology

 The Coriolis Effect PDF-file. 17 pages. A general discussion by Anders Persson of various aspects of the coriolis effect, including Foucault's Pendulum and Taylor columns.
 Anders Persson The Coriolis Effect: Four centuries of conflict between common sense and mathematics, Part I: A history to 1885 History of Metéorology 2 (2005)
 10 Coriolis Effect Videos and Games- from the About.com Wéather Page
 Coriolis Force - from ScienceWorld
 Coriolis Effect and Drains An article from the NEWTON web site hosted by the Argonne National Laboratory.

Gaya
Rotasi
Papais atawa nu ilahar dipiwanoh Nagasari nyaéta kadaharan has nu asalna ti Indramayu, Jawa Kulon. Kadaharan ieu dijieunna tina tipung béas. Papais aya nu asin jeung aya ogé nu semu amis. Papais asin mah biasana tara aya eusian, tapi papais semu amis mah biasana eusina cau, biasana mah cau nangka atawa cau séjénna gé sok dipaké. Tuluy ditapélan daun pandan saeutik ditengahna, nu ngajadikeun seungit kana papaisna. Papais amis jiga kieu, sering disebut ogé nagasari.

Papais sok disuguhkeun dina acara-acara raraméan, kayaning hajat ngawinkeun, Nyunatan, Tahlilan, Muludan, Rajaban, jeung sajabana. Tapi sok aya ogé anu jualan kadaharan ieu dipasar, umumna mah nu sok masih kénéh nyieun papais téh ayana di pilemburan.

Sajarah 
Papais mangrupa kadaharan has ti Indramayu, Jawa Kulon. Mimiti ayana, cenah ma ku sabab Indramayu téh mangrupa daérah nu ngahasilkeun béas panglobana di Jawa Kulon. ku sabab loba béas, masarakat popolah supaya béas lain ngan saukur pikeun dijieun sangu tapi ogé jadi kadaharan séjénna, ku kituna, béas ditutu jadi tipung nu mana jadi bahan utama pikeun nyieun papais, tuluy digalokeun jeung cipati sarta dibungkus maké daun cau tuluy diseupan.

Tinggali ogé 
 Bugis

Rujukan 

Kadaharan
Kadaharan urang Sunda
Jajanan pasar
Olahan tipung béas
Institut Seni Indonésia Yogyakarta (ISI Yogyakarta), nyaéta hiji paguron luhur seni nagari anu aya di Dayeuh Yogyakarta, Indonésia. Institut ieu mengkhususkan dina atikan di widang kasenian, anu pangjumplukanna ka dina tilu fakultas, nyaéta fakultas seni rupa, fakultas seni pintonan, sarta fakultas seni média rekam. ISI Yogyakarta ogé geus mibanda Program Pasca Sarjana anu mibanda program S2 sarta S3 pikeun panyiptaan seni sarta pengkajian seni.

ISI dijieun sanggeus dipigawé ku manéhna penggabungan sajumlah sakola luhur widang kasenian kaasup AMI (Akademi Musik Indonésia), ASRI (Akademi Seni Rupa Indonésia) sarta ASTI (Akademi Seni Tari Indonésia). Lantaran éta ISI Yogyakarta mangrupa paguron luhur seni nagari pangkolotna, pangbadagna, sarta pangalusna di Indonésia. Réktor ISI Yogyakarta anu kahiji nyaéta Prof. Dr. But Mochtar.

Di éra industri kréatif ISI Yogyakarta jadi penghasil insan profésional di widang industri kréatif. Seniman, désainer, fotografer, artis, aktor, nu ngokolakeun galéri, pangusaha seni, sarta pagawé-pagawé seni ti ISI Yogyakarta meunang tempat strategis boh di tingkat lokal, nasional, regional, boh internasional.

Kota Yogyakarta
Perguruan tinggi negeri di Yogyakarta
Perguruan tinggi di Yogyakarta
Pendidikan seni
Lisosom nyaéta organél sél mangrupa kantong terikat mémbran nu eusina énzim hidrolitik nu kapaké pikeun ngadalikeun pencernaan intraséluler dina sagala rupa kaayaan. Lisosom kapanggih dina taun1950 ku Christian de Duve sarta kapanggih dina kabéh sél éukariotik. Di jerona, organél ieu mibanda 40 jenis énzim hidrolitik asam kawas protéase, nukléase, glikosidase, lipase, fosfolipase, fosfatase, atawa sulfatase. Kabéh énzim kasebut aktip dina ph 5. Fungsi utama lisosom nyaéta éndositosis, fagositosis, sarta autofagi.

Dina tumbuhan organél ieu leuwih dipikawanoh minangka vakuola, anu sajaba pikeun mencerna, miboga fungsi nunda sanyawa organik anu dihasilkeun pepelakan.

Organél
Inti sél atawa nukleus nyaéta organél nu kapanggih dina sél éukariotik. Organél ieu ngandung lolobana materi génétik sél jeung wangun molekul DNA liniér panjang nu nyieun kromosom babarengan kalayan rupa-rupa jenis protéin. Gen di jero kromosom-kromosom ieu nu nyieun genom inti sél.

Fungsi utama nukleus nyaéta pikeun ngajaga integritas gen-gen kasebut sarta ngadalikeun aktivitas sél kalayan ngokolakeun éksprési gén. Sajaba ti éta, nukleus ogé boga fungsi pikeun mengorganisasikan gen waktu lumangsung pembelahan sél, mroduksi mRNA pikeun mengkodekan protein, minangka tempat sintesis ribosom, tempat lumangsungna réplikasi sarta transkripsi ti DNA, sarta mengatur iraha sarta di mana éksprési gen kudu dimimitian, dijalankeun, sarta dipungkas.

Organél
Katimus nyaéta kadaharan has ti Jawa Kulon (sabudeureun tatar Sunda). Katimus dijieun tina parudan sampeu dicampur jeung gula beureum, naha rék gula kawung atawa gula kalapa anu diwangun paranjang, dibungkus ku daun cau. Ngasakanana nyaéta diseupan nepikeun ka geunyal, cirining yén éta katimus téh geus asak. Ieu kadaharan leuwih ngeunah lamun ngadaharna dibaturan ku bajigur. Biasana ieu kadaharan téh disuguhkeun dina acara tahlilan, muludan, jeung sajabana.

Tempo ogé 
 Comro
 Misro
 Papais
 Dodongkal
 Bajigur

Dicatat tina

Kadaharan urang Sunda
Kadaharan 
Kadaharan Indonésia
Bajigur nyaéta kaleueutan has ti Jawa Kulon, nyaéta di sabudereun tatar Sunda. Bajigur dijieun tina parudan kalapa atawa disebut Cipati anu digulaan, naha rék gula kawung, gula kalapa atawa gula tiwu. Mun hayang haneut mah sok ditambahan jahé. Ngasakanana nyaéta taheur nepika gagolak/ngagolotrok, cirining éta Bajigur téh geus asak. Kaleueutan ieu leuwih ngeunah lamun ngadaharna dibaturan ku Katimus, Papais, Pancong, Gegetuk, jeung réa kadaharan lainna. Biasa kaleueutann ieu ngeunah diinumna dina usum hujan.

Tempo ogé 
 Comro
 Misro
 Papais
 Dodongkal
 Bajigur
 Gegetuk
 Pancong

Dicutat tina

Kaleueutan Urang Sunda
inuman
Ribosom nyaéta organél leutik sarta mundel dina sél nu boga fungsi minangka tempat sintésis protéin. Ribosom berdiaméter kira-kira 20 nm sarta diwangun luhur 65% RNA ribosom (rRNA) sarta 35% protéin ribosom (disebut Ribonukléoprotein atawa RNP). Organel ieu menarjamahkeun mRNA pikeun nyieun rantai polipéptida (nyaéta protéin) ngagunakeun asam amino anu dibawa ku tRNA dina prosés translasi. Di jero sél, ribosom tersuspénsi di jero sitosol atawa terikat dina rétikulum éndoplasma garihal, atawa dina mémbran inti sél.

Organél
Carulang (Eleusine indica) nyaéta jukut leutik taunan nu sumebar di wewengkon haneut di sakuliah dunya nepi ka kira 50 darajat garis lintang, kaasup spésiés invasif.

Ieu spésiés milampah fotosintésis C4, ku kituna bisa hirup dina hawa anu panas. najan disebut taunan, ieu jukut bisa tetep hirup leuwih lila di wewengkon anu teu katarajang salju.

Dicutat tina

Tumbu kaluar 
Jepson Manual Treatment
USDA Plants Profile: Eleusine indica
Grass Manual Treatment
Photo gallery
weedipedia.net

Invasive plant species
Poaceae
Gulma
Républik Madagaskar nyaéta hiji nagara pulo di Samudra Hindia, ucul basisir wétan Afrika. Pulo Madagaskar nyaéta pulo pangbadagna kaopat di dunya. Sajaba pulo utama, sawatara pulo leutik di sakurilingna ogé jadi klaim republik ieu, nyaéta Pulo Juan de Nova, Pulo Europa, Kapuloan Glorioso, Pulo Tromelin, sarta Bassas da India. Sanajan sacara géografis padeukeut jeung Afrika, sajarah géologi, biologi, sarta démografi Madagaskar béda jeung wewengkon daratan utama buana éta.

Umumna arkéolog mercayaan Madagaskar mimiti dicicingan kira-kira antara 300 SM sarta 500 M ku bangsa Austronesia anu anjog jeung parahu cadik ti Kalimantan sarta Sulawesi di kapuloan Indonésia. Geura-giru sanggeus éta, bangsa Bantu dina Afrika datang ngaliwatan Selat Mozambik, tuluy nu nyicingan pulo éta mimitian galo. Saterusna bangsa Arab sarta bangsa Afrika Wétan séjénna beuki nambahan galona penduduk. Madagaskar diparéntah ku karajaan lokal Merina di abad ka-19 sarta mangrupa bagian ti jajahan kolonial Perancis antara 1890-1960, sarta saprak waktu éta Républik Madagaskar jadi nagara anu indepénden.

Républik ieu tiheula dingaranan Malagasi, sawaktu merdika ti Perancis dina taun1960. Alatan hubungan anu beuki goréng kalayan urut pangjajahna, ngaranna saterusna digantian jadi Madagaskar. Ngaran Malagasi masih dipaké pikeun nyebutkeun basa sarta bangsana.

Rujukan 
Nagara di Afrika
Afrika Wétan
Madagaskar
Paris nyaéta puseur dayeuh Perancis sakaligus dayeuh pangbadagna di nagara kasebut. Dayeuh ieu perenahna di tepi walungan Seine di bagian kalér Perancis, di tengah wewengkon (region) Île-de-France. Wates administratif dayeuh Paris henteu robah saprak 1860, sarta dicicingan ku 2.167.994 jiwa (taun2006). Wewengkon urban Paris dicicingan ku kira-kira 9.93 yuta jiwa (taun2005), sedengkeun wewengkon metropolitan Paris dicicingan ku ampir 12 yuta jiwa. Paris ku kituna mangrupa salasahiji wewengkon metropolitan pangmundelna di Éropa.

Paris geus jadi dayeuh penting anu dicicingan salila leuwih ti dua milenium, sarta ayeuna nyaéta salah sahiji puseur bisnis sarta budaya kahot di dunya, sarta pangaruhna dina hal pulitik, atikan, hiburan, média, fashion, sains sarta seni geus nyieunana jadi minangka salah sahiji dayeuh anu pangbadagna di dunya. Wewengkon Île-de-France mibanda 36 pausahaan anu asup dina Fortune Global 500. Paris ogé jadi tempat ti organisasi internasional kawas UNESCO, OECD, ICC sarta Paris Club.

Paris nyaéta mangrupa dayeuh tujuan pariwisata pangpopulérna di dunya, kalayan 30 juta nu datang deungeun pér warsih. Aya sajumlah tempat kaceluk di ditu, antara séjén Menara Eiffel anu pohara kaceluk di dunya.

Tumbu kaluar 

 Loka ramat rasmi Paris 
 Loka ramat pariwisata Paris
 loka ramat pariwisata Ile-de-France

Rujukan 

Perancis
Ibu kota nagara
Ibukota di Éropa
Ngaran-Ngaran poé dina Sastra Sunda
[Sundanese Days Names]

---
Dina Basa Sunda aya istilah 'Saptasara'. Sapta hartina 7, Sara hartina Poe, jadi Saptasara téh 7 Ngaran poé dina Sastra Sunda.

Di handap ieu ngaran-ngaran poé 'Saptasara':
[Sundanese > English]
1- Radite [Panon Poe] méans Sunday
2- Soma [Bulan] méans Monday
3- Anggara [Mars] méans Tuesday
4- Buda [Merkuri] méans Wednesday
5- Respati [Jupiter] méans Thursday
6- Sukra [Venus] méans Friday
7- Tumpek [Saturnus] méans Saturday

---
'Mangga Diedit'
Élmu Falak téh sahiji élmu nu ulikannana ngeunaan bumi (mayapada), langit jeung saeusina. Kecap Élmu Falak asalna tina basa Arab (العلم الفلك, al-'ilm al-falak) nu hartina élmu ngeunaan garis edar jirim langit. Dina basa Indonesia disebutna Ilmu Falak, sareng dina basa Inggris disebutna téh Astronomy.

Tempo ogé 
 Astronomi

astronomi
21 Pébruari dinyatakeun minangka Poé Basa Ibu Internasional ku UNESCO dina tanggal 17 Nopémber 1999.

Poé Basa Ibu Internasional asalna ti pangakuan internasional ka Poé Gerakan Basa anu dirayakeun di Bangladésh.

Tumbu luar 
 UNESCO homepage for International Mother Language Day 
 Video Clip by Machizo Multimedia on 21 February: Spot 2008 
 UN Information Resources
 Official related page from Bangladesh 
 UNESCO Education (includes links to information on past IMLD observances)
 Special Supplement on International Mother Language Day by Bangladesh Embassy in the Netherlands 

Basa
Dr. Hendrik Kraemer (lahirna 17 Mei 1888 di Amsterdam, maotna 11 Nopémber 1965 di Driebergen), anjeunna téh misiolog, ahli basa, sareng téolog ti Walanda. Kraemer téh boga ide keur ngabarkeun Injil keur urang nu agamana téh sanes Kristen. Kraemer tara diajar téologi formal nepi ka maotna. Kraemer kungsi datang ka Indonesia ti taun (1922-1937).

Referensi

Inohong Walanda
Indéks Pangwangunan Manusa (IPM) (basa Inggris: Human Development Index (HDI)) nyaéta indéks pikeun ngukur pabanding harepan hirup, melek hurup, atikan, sarta standar hirup pikeun kabéh nagara sakumna dunya. IPM dipaké pikeun misahkeun naha hiji nagara geus jadi nagara maju, nagara ngembang, atawa masih nagara tacan ngembang, sarta ogé pikeun ngukur pangaruh ti kawijakan ékonomi ka kualitas hirup.

Rujukan 

Élmu sosial
Ékonomi
Daptar nagara
Indéks
Bakauheni nyaéta hiji kota palabuan nu aya di propinsi Lampung, perenahna di tungtung kidul Pulo Sumatera. Minangka hiji kota nu aya di tungtung kidul Jalan Raya Lintas Sumatera, palabuan Bakauheni ngahubungkeun Sumatera jeung Jawa via perhubungan laut.

Mangratus-ratus perjalanan féri kalayan 24 kapal féri ti sababaraha operator balayar di Selat Sunda nu ngahubungkeun Bakauheni jeung Merak di Propinsi Banten, Pulo Jawa. Féri-féri ieu utamana ngaladénan jasa nyabrangkeun angkutan darat saperti beus-beus panumpang antar kota antar propinsi, treuk-treuk barang katut mobil pribadi.

Rata-rata lilana perjalanan nu diperlukeun antara Bakauheni - Merak atawa sabalikna maké féri nyaéta kurang leuwih 2 jam.

Lampung
Bakauheni
Casey Stoner (babar di Southport, Queensland, Australia kaping 16 Oktober 1985) mangrupa saorang tukang balap motor MotoGP asal Australia. Ayeuna anjeunna ngagabung sareng tim Repsol Honda babarengan Daniel Pedrosa jeung Andrea Dovizioso.

Stoner ngamimitian debut MotoGP-na di taun 2006 sareng tim LCR Honda. Taun 2007 anjeunna ngalih ka tim Ducati Marlboro dan langsung janten jawara dunya di taun mimitina sareng Ducati. Stoner bertahan di Ducati salami tilu taun sampai ahir 2010. Mimiti musim 2011 anjeunna ngalih deui ka Honda tepatna ka tim pabrik Repsol Honda.

Tumbu kaluar

  Situs resmi Casey Stoner
  Profil Casey Stoner  dalam situs MotoGP

Tukang balap MotoGP
Jorge Lorenzo Guerrero (babar di Palma de Mallorca, Spanyol kaping 4 Mei 1987) mangrupa saorang tukang balap motor MotoGP asal Spanyol. Ayeuna anjeunna ngagabung sareng tim Yamaha Racing babarengan Ben Spies

Lorenzo mangrupa tilas jawara dunya kelas 250cc taun 2006-07. Lorenzo ngamimitian debut MotoGP-na di taun 2008 sareng tim Yamaha. Anjeunna janten rekan satim Valentino Rossi. Taun 2010 anjeunna janten jawara dunya MotoGP.

Tumbu kaluar
 lorenzo99.com  – Official website

Tukang balap MotoGP
Bantarkawung nyaéta salasahiji kacamatan di Kabupatén Brebes, Propinsi Jawa Tengah, Indonésia.
Ortografi (basa Yunani: ὀρθός orthós "bener"; γράφειν gráphein "nulis") nyaéta sistem éjahan hiji basa atawa gambaran sada basa anu mangrupa tulisan atawa lambang. Ortografi antara séjén ngawengku masalah éjahan, kapitalisasi, pemenggalan kecap, sarta tanda baca. Ortografi memerikan himpunan anu dipaké simbol (grafem sarta diakritik) sarta aturan penulisan simbol-simbol kasebut.
Hurup Latin atawa Hurup Latén atawa Hurup Romawi nyaéta alfabét nu kahiji kalina dipaké ku urang Romawi nuliskeun basa Latin kira-kira abad ka 7 saméméh Masehi. Maranéhanana diajar nulis ti jalma-jalma Etruria. Sedengkeun urang Etruska diajar ti urang Yunani. Aksara Etruska mangrupa adaptasi ti abjad Yunani.

Dina ayeuna abjad Latin nyaéta hurup anu panglobana dipaké di dunya pikeun nuliskeun sagala rupa basa, kaasup basa Indonésia sarta basa Sunda.

Urang Romawi ngan merlukeun 23 hurup pikeun nulis basa Latin: 

 A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T V X Y Z 

Urang Romawi ngan ngagunakeun hurup badag waé. Hurup leutik kakara ngembang poé ka hareupnakeun, ti wangun kursif tulisan leungeun. 

Hurup I sarta V, bisa dipaké minangka vokal sarta konsonan. Sedengkeun hurup K, X, Y sarta Z ngan dipaké pikeun nulis kecap-kecap pungutan ti basa Yunani.

Hurup C kamungkinan dilafazkan kawas dina basa Indonésia. Lafaz di poé ka hareupnakeun di mana C di hareup i sarta e dilafazkan minangka [s] sarta di hareup vokal séjénna minangka [k], kamungkinan badag henteu lumaku jaman baheula. Tapi aya ogé anu boga pamadegan yén C di kabéh perkara diucapkan minangka [k]. 

Hurup-hurup J, U sarta W ditambahkeun di poé ka hareupnakeun pikeun nuliskeun basa non-latin séjénna, utamana basa-basa Jermanik. J nyaéta hiji varian I, sarta dilafazkan kawas /y/ dina basa Indonésia. 

Sedengkeun hurup U nyaéta varian V, sarta W diwanohkeun minangka "v dobel" pikeun ngabédakeun sada /v/ sarta /w/ anu henteu relevan dina basa Latin.
Batavia nyaéta ngaran anu dibikeun ku urang Walanda dina koloni dagang anu ayeuna tumuwuh jadi Jakarta.
Macan dahan Sunda (Neofelis diardi) nyaéta hiji spésiés ucing liar ukuran sedeng nu hirup di Kalimantan jeung Sumatra. Taun 2006, ieu spésiés kakara dipisahkeun ti dulurna Macan dahan (Neofelis nebulosa) di daratan utama buana Asia.

Taun 2008 IUCN ngasupkeun ieu spésiés kana kelas rawan, ku sabab ukuran populasi éféktifna kurang ti 10.000 (sawawa) anu terus ngurangan.

Saméméhna, ieu spésiés katelah Macan dahan Bornéo () — ngaran anu dipublikasi ku WWF dina Maret 2007, nyonto omongan Dr. Stephen O'Brien ti Lembaga Kangker Nasional AS, "Hasil panalungtikan genetik écés nuduhkeun yén macan dahan di Kalimantan kudu dianggap salaku spésiés anu misah".

Dedegan 
Macan dahan Sunda téh ucing panggedéna di Bornéo, awakna seseg, beuratna 12–25 kg. Panjang sihungna nepi ka 5 cm, buntutna mapakan panjang awakna. Pola buluna teu tetep, tapi sacara umum kawas awan (ku kituna dina basa Inggris katelah "clouded leopard", "maung tutul awan"). Najan para élmuwan geus wanoh ka ieu sato ti awal abad ka-19, ieu sato kakara diaku salaku hiji spésiés taun 2006, lain subspésiés ti Neofelis nebulosa.

Sebaran jeung habitat 
Macan dahan Sunda sigana ukur aya di kalimantan jeung Sumatra. Di Kalimantan kapanggih di leuweung hujan lebak (handapeun 1500 m lbl) jeung di leuweung geledegan (leuwih saeutik). Di Sumatra kapanggih leuwih loba hirup di pagunungan, tapi can kanyahoan aya/henteuna di Kapuloan Batu deukeut Sumatra anu laleutik.

Ékologi jeung paripolah 
Paripolah/pola hirup macan dahan Sunda can pati dipikawanoh ku sabab tara kawénéhan, tapi sacara umum hirupna resep nyorangan.

Macan dahan ilaharna néang mangsa dina taneuh sarta ngamangpaatkeun kabisana dina tétérékél pikeun nyingkahan bahya.

Ngaran lokal 
Di Indonésia ieu sato katelah "macan dahan", anapon dina basa Malayu (baheula dipaké di Sumatra, kiwari masih dipaké di Malaysia) disebut "harimau dahan".

Rujukan

Tutumbu kaluar 

 Bornean Clouded Leopard Programme
 Clouded Leopard Conservation and Research in Borneo
 BBC Earth News, February 2010: Clouded leopard: First film of new Asia big cat species
 New Scientist: Rare leopard caught on candid camera

Artikel kalawarta anu bisa kénéh dibuka:
  The Clouded Leopard Project, March 2007: Borneo Clouded Leopard Classified as New Species 
 BBC News, March 2007: Island leopard deemed new species
msnbc.com, March 2007: New leopard species found in Borneo
National Geographic, March 2007: Photo in the News: New Leopard Species Announced
Daily Mail, March 2007: New species of leopard with largest fangs in cat world discovered

Pantherinae
Mamalia Indonésia
Valery Yakovlevich Léontiev (babar 19 Maret 1949) nyaéta saurang penyanyi pop ti Rusia.

Tumbu luar 
 Valery Leontiev Official Web Site
 Valery Leontiev di IMDb

Nu babar taun 1949
Panyanyi Rusia
Hérbivora dina istilah latén, nyaéta "Hérba" anu hartina "tutuwuhan jujukutan" jeung "Vorare" nu hartina "dahar". Harti hérbivora nyaéta hiji golongan satu tukang ngadahar tutuwuhan hungkul.

Adaptasi Fisik Hérbivora
Hérbivora geus ngembangkeun sababaraha Adaptasi fisik anu Leuwih alus antukna ngamungkinkeun maranéhna pikeun hirup jeung ngembang salaku pangdahar tutuwuhan.  Salah sahiji adaptasi fisik utama nyaéta désain anu unik tina sirah hérbivora, kaasup panon, ceuli, jeung huntu.

Lolobana hérbivora boga panon nu aya dina sisi huluna. Adaptasi ieu ngamungkinkeun hérbivora boga widang anu leuwih lega keur titingalian. Ku sabab panempatan panon éta, sato ieu bisa ningali ampir sakabéh jalan sakuliah awakna bari teu kudu ngagerakkeun sirahna. Naha Sato-sato ieu Hayang boga widang anu leuwih lega sakurilingeunana? Loba sato herbivora anu mangrupa mangsa keur karnivora (sato dahar daging) jeung adaptasi visual maranéhna ngamungkinkeun pikeun ningali predator saméméh diserang.

ku sabab peranna dina ranté dahareun (runtuyan saha anu Dahar jeung didahar dina lingkungan), hérbivora ogé boga Ceuli anu geus dirancang pikeun nyingkahan predasi. Loba Ceuli hérbivora ukurana badag, nu bakal naékkeun volume sora anu didaréngé jeung ngamungkinkeun hérbivora pikeun ngadéngé volume anu leutik ti préadator lamun ngadeukeutan.

Huntu hérbivora ogé dirancang husus pikeun pola dahar tutuwuhan. Sanajan sakabéh karnivora miboga huntu séri jeung sihung pikeun nyoékkeun jeung motongkeun, Ngan sababaraha hérbivora, saperti kelenci jeung séro, anu miboga huntu kos kitu. Hérbivora anu mibanda jinis huntu gerham anu Diperlukeun pikeun dahar tutuwuhan teuas jeung tatangkalan jeung teu perlu huntu seukeut pikeun mantuan maranéhanana motong tutuwuhan. Lolobana hérbivora teu boga huntu séri jeung sihung sabab hérbivora maké biwir maranéhna pikeun nyoékkeun Bahan tutuwuhan salaku gentina. Rata-rata baham hérbivora dipinuhan huntu gerham anu datar jeung buleud. Huntu ieu dirancang pikeun ngagiling bahan tutuwuhan jadi potongan leutik antukna hérbivora bisa leuwih gampang nyerna Bahan anu dikonsumsi ku maranéhanana.

Adaptasi Kalakuan Hérbivora
Salian adaptasi fisik, sababaraha hérbivora ogé geus ngembangkeun adaptasi kalakuan pikeun ngaronjatkeun kalangsungan hirupna. Anu paling nonjol bédana antara kalakuan karnivora jeung hérbivora nyaéta kahirupan sosial maranéhanana. Karnivora condong lalampahan jeung Buru Nyorangan, sedebgkeun loba spésiés hérbivora lalampahan jeung dahar dina kelompok. Kalakuan sosial ieu ningkatkeun kalangsungan hirup lantaran satiap anggota kelompok bisa pada ninggali tonggongjeung bisa pada ngalindungan tina prédator.

References

Sato hérbivora
Gräfenberg Spot, mindeng disebut G-Spot, nyaéta hiji daérah dina vagina nu gedéna saukuran kacang buncis. Loba awéwé nu ngalaporkeun yén G-Spot mangrupa erogenous zone nu nalika dirangsang bakal nyababkeun hiji dorongan sahwat nu gedé, orgasme nu kacida kuatna sarta éjakulasi wanoja. Gräfenberg Spot ilaharna aya dina sainci tepikeun ka tilu inci (2.5 to 7.6 cm) saluhureun pinding vagina béh hareup antara bukaan vagina jeung urétra tur mangrupa daérah sénsitif nu mangrupa bagéan tina prostat wanoja.

Sok sanajan G-Spot téh geus ditalungtik ti taun 1940-an, kahanteupanujuan tetep mucunghul aya ngeunaan aya henteuna G-Spot minangka hiji struktur, définisi katut lokasi nu béda ti nu liana. Panalungtikan di Inggris taun 2009 British nyindekkeun yén ayana G-Spot téh henteu kabuktian tur kacida subjéktifna, nu ngan ukur dumasar kana kuisionér katut pangalaman pribadi. Aya ogé hipotésis yén G-Spot téh cenah mah mangrupa papanjangan tina itil tur ieu pisan nu nyababkeun orgasme vagina. Panalungtikan liana nu maké ultrasound, geus manggihan bukti fisiologis ngeunaan G-Spot dina wanoja nu ngalaporkeun kungsi orgasme nalika saresmi.

Psikolog seksual méré  perhatian yén wanoja bisa dianggap boga gangguan lamun henteu bisa manggihan G-Spot-na sorangan. Wanoja ngalakukeun prosedur bedah palastik nu disebut nguatkeun G-Spot pikeun nambahan sensitivitasna.

Tempo ogé

 Human female sexuality
 Human sexuality
 The G Spot and Other Recent Discoveries About Human Sexuality (book)

Rujukan

Tumbu kaluar
 About.com – Sexuality, "What is the G-Spot?", Cory Silverberg
 About.com – How to Locate Your G Spot
 The-Clitoris.com – Female Ejaculation, the Female Prostate, and The G-Spot

Sistim baranahan awéwé
Paroki Santo Servatius Kampung Sawah atawa Gereja Kampung Sawah nyaéta téh jamaah Katolik nu aya di Kampung Sawah, Jakarta Timur. Jamaah ieu téh umurna geus saabad leuwih. Anggota jamaah ieu loba nu asalna tina suku Betawi. Salah sahiji tradisi nu aya ti Paroki Santo Servatius Kampung Sawah nyaéta bebaritan atawa ayeuna disebut sadekah bumi.

Tumbu Kaluar
 St. Servatius Kampung Sawah

Rujukan

Katolik
Sajarah Garéja
Batawi
Ageman
Jannah (basa Arab: جنّة‎) nyaéta konsép surga dina ajaran agama Islam. Dina eskatologi Islam, sanggeus pati hiji jelema baris tetep di jero alam kubur (barzakh) nepi ka 'Poé Kebangkitan' (Yawm al-qiyāmah). Nurutkeun saréat Islam, perlakuan unggal individu di barzakh nyaéta lumaku luhur amal (gawéna) hiji jalma éta sorangan, saterusna jadi hiji gambaran dina alam baka.

Etimologi

Kecap Jannah dina basa Arab mibanda harti "Kebon", mangka dina basa Qur'an hartosna "Kebon Surga".

Islam
Cangcarang (Megalaima armillaris) nyaéta spésiés manuk ti famili Megalaimidae éndemik Indonésia. Habitat alamina mangrupa leuweung pasisian.

Rujukan
 BirdLife International 2004.  Megalaima armillaris.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Diunduh 27 Juli 2007.

Megalaima
Manuk Indonésia
Cangéhgar (Gallus varius) atawa nyaéta manuk ukuran sedeng ti famili Phasianidae, hayam leuweung ti kapuloan Sunda. Kelir buluna dikromatik sacara séksual. Nu jalu katempo semu hideung mun ti kajauhan, padahal mun geus deukeut mah rada warna-warni.

Rujukan 
  Database entry includes justification for why this species is of léast concern

Tumbu kaluar 
  BirdLife Species Factsheet
  IUCN Red List
  Émbaran jeung gambar cangéhgar
  Émbaran ngeunaan cangéhgar
  Captive breeding of Green Jungle Fowl (Gallus varius) in the TMII Bird Park 

Manuk Asia Tenggara
Manuk Indonésia
Wahyu Wibisana () nyaéta panyajak Sunda jeung pangarang skénario ngarangkep sutradara. Nyuprih atikan di SR, OVVO (1950), Sakola Guru B (1952), KGA (1952), sarta cacap meunang gelar sarjana di IKIP Bandung (ayeuna UPI) taun 1981. Kalintang réa karyana dina wangun puisi anu saterusna disanggi ku Mang Koko (alm) jadi kawih abadi, saperti “Bulan Bandung Panineungan”, “Kembang Tanjung Panineungan”, “Reumis Beureum dina Eurih”, “Samoja”, "Gupay Pileuleuyan", jsté. Wahyu ogé loba nulis Gending Karesmén anu biasa disutradaraan ku manéhna dina pagelaran nu kolosal saperti "Mundinglaya Saba Langit" (Bandung, 1962), Inten Déwata (Garut, 1963), Galunggung Ngadeg Tumenggung (Tasikmalaya, 1964), jsté. Anu pangsuksésna nyaéta "Si Kabayan" taun 1966 anu laguna dikarang ku Mang Koko jeung pernah dipéntaskeun dina raraga ngaresmikeun Taman Ismail Marzuki (1969) di Jakarta. Sajaba ti jadi sastrawan, Wahyu kungsi ogé jadi guru, jurnalis, aktivis di sababaraha organisasi kasundaan. Anjeunna ogé salah sahiji panaratas Majalah Manglé di Bogor

Karya 

Dua Utusan (1956)
 Wangsit Siliwangi (1964)
 Tonggérét Banén (1967)
 Mundinglaya di Kusumah (1975)
 Geber-Geber Hihid Aing (1976),
 Tukang Asahan (1978),
 Urang Naon di Cinaon (Kumpulan Sajak-1992)
 Riring-Riring Ciawaking (Kumpulan Dangding, 1999)
 Anaking Jimat Awaking (Kumpulan Prosa Lirik, 2002)

Rujukan
http://daluang.com/baca/isi/wahyu-wibisana 

Pangarang Sunda
0 Januari ngarujuk dina poé saméméh 1 Januari dina hiji éféméris taunan, anu mangrupa tabel peunteun tanggal anu mengaitkan maranéhanana jeung barang wiati. Tabel ieu nunda tanggal di taunsabot éféméris dipedar, sarta nyingkahan référénsi naon waé ti taunsaméméhna, sanajan poéna sarua kalayan 31 Désémber di taunsaméméhna. Ku cara anu sarua, pséudodat 0 Marét, dipaké dina aturan Kiamat, ngarujuk dina poé saméméh 1 Marét, netepkeunana di bulan Marét tanpa nyebutkeun yén tanggal éta ialah poé pamungkas Pébruari. 0 Januari lumangsung dina épos pikeun detik éféméris, "0 Januari 1900 dina pukul 12 wayah éférméris". 0 Januari 1900 (dina Wayah Beurang Greenwich) ogé mangrupa épos anu dipaké ku Newcomb's Tables of the Sun, anu jadi epos pikeun poé Dublin Julian.

Di Microsoft Excel, poé 0 dina format tanggal 1900 nyaéta 0 Januari 1900.

Tempo ogé

 30 Pébruari
 31 Pébruari
 0 Marét

Catetan suku

00 Januari
Désémber
0 Maret nyaéta tanggal fiktif antara 28 Pébruari (29 Pébruari dina warsih kabisat) sarta tanggal 1 Maret. Formulasi ieu dipaké di sawatara pakakas beyé kawas Microsoft Excel minangka cara pikeun matak bisa panjang anu variatif ti bulan-bulan sarta warsih kabisat.

"0 Maret" sakapeung dipaké ku astronom minangka sinonim pikeun poé pamungkas Pébruari.

Tempo ogé
 Januari
 Kalénder
 Wayah

Référénsi

28 Pébruari - 29 Pébruari - 0 Maret - 1 Maret 

0229
0229
A nyaéta hurup anu kahiji dina Alfabét Latin. Dina basa Inggris, hurup ieu dibaca [eɪː]; wangun lobana aes. Hurup ieu asalna téh tina hurup Yunani, Α (alfa), sarta mindeng dipaké minangka lambang vokal hareup kabuka teu buleud. A ogé mindeng dipaké minangka ngaindikasikeun hiji hal anu boga harti "mimiti" atawa "pangalusna".

Sajarah 

Hurup A bisa disusud ka hiji piktogram sirah sabuntut sapi jalu dina hiéroglif Mesir atawa abjad Proto-sinaitik.

Kira-kira taun1600 SM hurup dina abjad Fenisia miboga wangun linéar anu jadi dasar pikeun wangun-wangun saterusna. Ngaranna kasampak pohara pageuh patali jeung alef dina abjad Ibrani.

Sabot bangsa Yunani kuna mengadopsi abjad, maranéhanana henteu ngagunakeun konsonan celah sora (sada hamzah) anu dikandung hurup ieu dina basa Fénisia sarta basa-basa Sémit séjénna, alatan éta maranéhanana ngagunakeun tanda ieu pikeun vokal /a/, sarta ngabéla ngaranna kalayan parobahan leutik (alfa). Dina prasasti-prasasti Yunani anu pangmimitina sanggeus Jaman Kekelaman Yunani, anu lumangsung dina abad ke-8 SM, hurup ieu dituliskeun terbaring, tapi dina Alfabét Yunani saterusna, hurup ieu umumna jiga jeung hurup badag A modérn, sanajan sagala rupa variasi satempat bisa dibédakeun kalayan memperpendek salah sahiji sukuna, atawa kalayan sudut tempat gurat melintang diletakkan.

Bangsa Étruska mawa Alfabét Yunani ka paradaban maranéhanana di Jazirah Italia sarta ngantep hurup ieu henteu robah. Saterusna, jalma-jalma Romawi mengadopsi Alfabét Étruska pikeun nulis basa Latin, sarta hurup anu dihasilkeun saterusna dilestarikan dina Alfabét Latin modérn anu dipaké pikeun nulis loba basa, kaasup basa Inggris.

Tipografi

Pamakéan 
Dina basa Inggris, "a" biasana melambangkan sada vokal hareup ampir kabuka takbulat (IPA: /æ/; kawas dina kecap pad), vokal tukang kabuka takbulat (IPA: /ɑː/; kawas dina kecap father), atawa diftong /eɪ/ kawas dina kecap ace sarta major, alatan éfék Pergeseran Vokal Gegedéan.

Dina lolobana basa anu ngagunakeun sistem alfabét Latin, "a" melambangkan sada vokal hareup kabuka takbulat (/a/).

Dina Alfabét Fonétik Internasional, variasi hurup "a" mengindikasikan sagala rupa vokal anu berbéda-béda ogé.

Dina sistem X-SAMPA, hurup badag "A" nandakeun vokal tukang kabuka takbulat sarta hurup leutik "a" nandakeun vokal hareup kabuka takbulat.

"A" nyaéta hurup katilu anu pang mindeng dipaké dina basa Inggris, sarta anu kadua panglobana dipaké dina basa Spanyol sarta Perancis. Dina hiji studi, rata-rata, kira-kira 3.68% hurup anu dipaké dina basa Inggris condong ka ‹a›, sedengkeun angka 6.22% pikeun basa Spanyol sarta 3.95% pikeun basa Perancis.

"A" remen ogé dipaké pikeun némbongkeun hiji hal atawa hiji jalma jeung kualitas atawa status anu leuwih alus sarta bergéngsi: A-, A atawa A+, hasil pangalusna anu dibikeun ku guru/dosen ka pancén siswa/mahasiswa; peunteun A pikeun réstoran anu bersih, dsb.

Kode komputasi

Tempo ogé 

 ª
 Æ
 Alfa

Catetan suku 

Hurup Latin
Hurup vokal
B nyaéta hurup kadua dina alfabét Latin. Dina basa Latin sarta basa séjén umumna (kaasup basa Indonésia), hurup ieu biasana melambangkan konsonan dwibibir, hususna foném [b], konsonan letup dwibibir bersuara.

Sajarah 

‹B› asalna ti hiji piktogram denah hiji imah dina aksara hiéroglif Mesir atawa aksara Proto-sinaitik. Kira-kira taun1050 SM, hurup éta dimekarkeun dina abjad Fénisia jadi wangun linéar sarta ngaranna beth.

Pamakéan 
Dina lolobana basa anu maké alfabét Latin, hurup B nandakeun konsonan letup dwibibir bersuara (/b/). Dina basa Éstonia, Islandia, sarta ogé transkripsi basa Tionghoa, B henteu bersuara, tapi masih dibédakeun ti hurup P, anu dipanjangkan jadi /pp/ dina basa Éstonia, sarta dihembuskan ogé jadi /pʰ/ dina basa Tionghoa sarta Islandia. Dina basa Fiji, B dipranasalisasi jadi /mb/, samentara dina basa Zulu sarta basa Xhosa jadi konsonan letup-balik /ɓ/, berbanding dwihuruf Bh anu melambangkan /b/.

Basa Finlandia ngan maké hurup b pikeun kecap pinjaman.

Dina hurup IPA sarta X-SAMPA, hurup /b/ nandakeun konsonan letup dwibibir bersuara. Ayana wangun variasi hurup b anu nandakeun konsonan dwibir patula-patali, kawas konsonan letup-balik dwibibir bersuara sarta konsonan getar dwibibir. Dina X-SAMPA, hurup badag B nandakeun konsonan desis dwibibir bersuara.

Hurup B ogé dipaké minangka not musik.

Kode komputasi

Tempo ogé 

 Beta (huruf Yunani)
 В: Ve (huruf Sirilik)
 Ɓ

Hurup Latin
D nyaéta hurup kaopat dina alfabét Latin. Dina basa Indonésia disebut de (dibaca [ˈde]), sedengkeun dina basa Inggris sarta Malayu disebut dee (dibaca [ˈdiː]). Dina basa Latin sarta basa Indonésia, hurup ieu melambangkan foném /d/, konsonan letup rongga-gigi bersuara.

Sajarah

Hurup Semitik Dâlet kamungkinan badag ngembang ti logogram anu bermakna "lauk" atawa "panto". Aya sagala rupa hiéroglif Mesir anu meureun mengilhaminya. Dina basa Semitik, Yunani Kuna, sarta Latin, hurup ieu melambangkan konsonan /d/; dina hurup Étruska ogé hurup ieu séolah-olah henteu diperlukeun, tapi masih dilestarikan (tempo hurup B). Hurup Yunani anu sarimbag kalayanana nyaéta: Δ (badag) atawa δ (kecil) (Delta).

Wangun hurup leutik "d", anu diwangun ti hiji lekukan sarta hiji gurat vértikal anu luhur, ngembang ti parobahan variatif dina wangun hurup badag "D". Dina penulisan dina jaman baheula nyaéta hiji kelaziman pikeun mitembeyan lekukan dina kénca gurat vértikal, ku kituna ngahasilkeun hiji sérif di luhur lekukan éta. Sérif ieu disambung manakala bagian séjén hurup ieu dikurangi, ngahasilkeun hiji tangkai bersudut sarta lengkungan. Saterusna tangkai bersudut ieu robah jadi tangkai vértikal.

Pamakéan
Dina lolobana basa anu maké alfabét Latin, hurup d melambangkan sada /d/, tapi dina alfabét basa Vietnam, hurup ieu dibaca /z/ di kalér sarta /j/ (kawas "y" dina "enya") di kidul.

Dina basa Jerman, hurup d berbunyi /d/ (konsonan letup rongga-gigi bersuara), tapi robah jadi /t/ (konsonan letup rongga-gigi teu bersuara) lamun di ahir kecap.

Dina basa Fiji, hurup ieu melambangkan konsonan hambat pranasal /nd/.

Dina sawatara basa anu mana konsonan hambat teu bersuara tanpa hembusan berlawanan kalayan konsonan hambat teu bersuara berhembusan, d melambangkan /t/ tanpa hembusan, samentara t ogé berbunyi /tʰ/ berhembusan. Conto-conto basa ngeunaan ngawengku basa Islandia, basa Gaélik Scot, basa Navajo, sarta alih aksara pinyin pikeun basa Mandarin.

Dina angka Romawi, D mibanda peunteun 500, asalna ti satengah ↀ (bernilai 1000; tapi di poé ka hareupnakeun, M dipaké minangka lambang 1000), ku kituna D hartosna 500.

Kode komputasi

Tempo ogé

Lihat pula 

 Δ, δ (Delta)

Hurup Latin
E nyaéta hurup Latin anu kalima. Dina basa Inggris, ngaranna dibaca [iː]. Hurup E panglobana dipaké dina basa Inggris. Hurup ieu biasana melambangkan sada vokal teu buleud hareup ampir katutup.

Sajarah

E ditampa ti hurup Yunani epsilon anu kira-kira idéntik bentukna (Ε, ε) sarta fungsinya. Nurutkeun étimologi, hurup hê Semitik kamungkinan melambangkan wangun manusa anu bersembahyang atawa bersorak (hillul, 'kegembiraan'), sarta ogé meureun dumasar hiji hiéroglif Mesir anu sarupa bentukna tapi béda sada sarta pamakéanana. Dina abjad Semitik, hurup ieu ngawakilan sada /h/ (sarta /e/ dina kecap deungeun), dina basa Yunani hê jadi Εψιλον (Epsilon) anu ngawakilan sada /e/. Jalma-jalma Étruska sarta Romawi Kuna ogé ngagunakeun hurup ieu sakitu, mangka munculah hurup Romawi "E". Sanajan basa Inggris pertengahan ngagunakeun E minangka lambang sada /e/ panjang sarta pondok, ku sabab Peralihan Vokal Gegedéan, pamakéanana dina basa Inggris rada béda. Sada /eː/ (dina "me" atawa "bee") jadi /iː/, samentara /e/ pondok (kawas bed) tahan minangka vokal madya.

Pamakéan
Kawas hurup vokal Latin séjénna, ‹e› mecenghul jeung peunteun sada anu panjang sarta pondok. Dina mulanya béda perenahna dina panjangna vokal, tapi saterusna ‹e› pondok ngawakilan vokal /ɛ/. Dina basa séjénna anu ngagunakeun ‹e›, hurup éta ngawakilan peunteun sada anu berbeda-beda, kadangkala jeung tanda aksen pikeun negeskeun béda pelafalan (‹e ê é é ë ē ĕ ě ẽ ė ẹ ę ẻ›).

Dwihuruf kalayan ‹e› mindeng kapanggih dina sagala rupa basa pikeun melambangkan diftong sarta monoftong, kawas ‹ea› atawa ‹ee› pikeun /iː/ atawa /eɪ/ dina basa Inggris; ‹ei› pikeun /aɪ/ dina basa Jerman; sarta ‹eu› pikeun /ø/ dina basa Perancis, /ɔɪ/ dina basa Jerman, /ɯ/ dina basa Koréa, /ɤ/ dina basa Sunda. 

Dina élmu pasti kawas fisika sarta kimia, hurup E dipaké pikeun melambangkan tanaga (energy), utamana dina rumus "E=mc2"

Kode komputasi

Catetan suku

Hurup Latin
F nyaéta hurup Latin ke-6. Ngaranna dina basa Inggris, Indonésia, sarta Malayu nyaéta ef, dibaca [ɛf]. Hurup ieu mindeng dipaké pikeun menandai sada konsonan desis bibir-gigi nirsuara.

Sajarah

Asal-usul hurup F dimimitian ti hurup Semitik vâv anu melambangkan sada /v/, sarta kamungkinan mulanya ngagambarkeun "kait" atawa "gada". Hurup vâv meureun ogé kabentuk dumasar hiji hiéroglif Mesir, anu ngagambarkeun "gada": 
T3

Wangun hurup Fénisia waw diserep ka dina hurup Yunani minangka hurup vokal, upsilon (anu nyarupaan turunanana, hurup Y, tapi ogé jadi karuhun hurup-hurup U, V, sarta W); sarta ogé dina hiji wangun séjén, nyaéta hurup konsonan digamma anu nyarupaan hurup F Romawi, tapi diucapkan /w/ kawas dina basa Fénisia. Saterusna, foném /w/ kasebut péang ti basa Yunani, tuluy fungsi digamma minangka angka waé.

Dina basa Étruska, F ogé diucapkan /w/. Dina pamustunganana urang Étruska mengemukakan hiji inovasi nyaéta ngagunakeun dwihuruf FH pikeun sada /f/, sarta hurup F ngawakilan foném /f/ waktu urang Romawi nyerepanana (alatan maranéhanana geus meminjam hurup U ti hurup Yunani upsilon pikeun sada /w/). Hurup phi (Φ φ) ogé madanan sada /f/ dina basa Yunani. 

Hurup leutik f henteu kaci diidentikkan jeung hurup ſ, nyaéta s panjang anu dipaké dina jaman baheula. Contona, "sinfulness" ditulis "ſinfulneſs" lamun maké hurup s panjang. Pamakéan hurup s panjang memudar nyanghareupan ahir abad ka-19, kamungkinan pikeun nyingkahan kekeliruan jeung hurup f.

Kode komputasi

Hurup Latin
H nyaéta hurup ke-8 dina alfabet Latin. Dina basa Indonésia, hurup ieu disebut ha. Dina basa Inggris, hurup ieu disebut aitch (loba: aitches), dibaca /ˈeɪtʃ/ atawa /ˈheɪtʃ/. Hurup ieu biasana melambangkan konsonan desis celah sora nirsuara.

Sajarah

Hurup Semitik ח (ḥêṯ) kamungkinan badag melambangkan konsonan desis hulu kerongkongan teu bersuara (/ħ/). Wangun hurup ieu meureun hartosna pager. Alfabét Yunani H mimiti berbunyi /h/, tapi lila-lila jadi hurup vokal eta (Η, η) anu berbunyi /ɛː/ (dina basa Yunani modérn, foném ieu ngagabung kalayan /i/.)

Basa Étruska sarta basa Latin kungsi mibanda foném /h/, namum ampir kabéh rungkun basa Roman kaleungitan sada éta. Saterusna basa Romania meminjam foném /h/ ti basa-basa Slavia di deukeutna, sarta basa Spanyol ngamekarkeun sada /h/ sekunder ti /f/ saméméh kaleungitan sada éta deui, samentara sawatara dialek basa Spanyol maké /h/ minangka alofon /s/ di sawatara wewengkon anu maké basa kasebut.

Pamakéan
Dina Alfabét Fonétik Internasional, simbol ieu dipaké pikeun ngawakilan dua sada. Hurup leutikna, [h], ngawakilan konsonan desis celah sora teu bersuara atawa 'berhembus', sarta hurup badag anu dikecilkan, [ʜ], melambangkan konsonan desis katup ambekan teu bersuara.

H ogé dipaké dina élmu pasti. Dina kimia, H nyaéta simbol kimia pikeun Hidrogén. H nyaéta simbol konstanta Hubble (hurup badag) sarta jangkungna/kedalaman (hurup leutik) dina fisika.

H ogé mangrupa singgetan ti unit induktansi dina sistem Hijian Internasional: hénry.

Kode komputasi

Tempo ogé

 ĥ
 ħ
 Eta (hurup Yunani)

Hurup Latin
Hurup I atawa i nyaéta hurup ke-9 dina alfabét Latin. Dina basa Inggris hurup ieu dibaca [aɪ]. I mangrupa lambang angka 1 (hiji) dina angka Romawi.

Sajarah

Dina rungkun basa Semit, hurup Yôdh meureun asalna ti hiji piktogram pikeun "lengan" sarta "leungeun", asalna ti hiéroglif sarupa anu mawa peunteun konsonan desis hulu kerongkongan bersuara (/ʕ/) dina basa Mesir, tapi dipindahkeun ka /j/ (kawas y dina kecap "ya") ku jalma-jalma Semit, alatan kecap Semit pikeun "lengan" dimimitian jeung sada éta. Hurup ieu ogé kaci dipaké pikeun sada vokal /i/, utamana dina kecap deungeun.

Urang Yunani narima hiji wangun yodh Fénisia ieu minangka hurup iota (Ι, ι) maranéhanana pikeun sada vokal /i/, kitu ogé dina alfabét Italik Kuna. Dina basa Latin (kawas dina basa Yunani Modérn), hurup ieu ogé dipaké pikeun sada konsonan /j/. Hurup J modérn mulanya mangrupa wangun variasi pikeun hurup ieu, sarta duanana bisa dipaké gunta-ganti pikeun vokal sarta konsonan, ku kituna pamustunganana dibédakeun dina abad ka-16.

Pamakéan

Dina sagala rupa basa, hurup I biasana melambangkan vokal hareup katutup takbulat (/i/). Dina mulanya dipaké pikeun sada konsonan hampiran wiati-wiati (simbol IPA: [j]; contona éjahan Latin Kuna pikeun Yésus: Iesus atawa Iesvs, alatan tiheula hurup J sarta U tacan tercipta), tapi saterusna sada /j/ dilambangkan ku hurup J sarta Y. 

Dina basa Inggris modérn, I melambangkan sagala rupa sada béda, utamana diftong "panjang" /aɪ/ anu ngembang ti /iː/ basa Inggris Pertengahan sanggeus Peralihan Vokal Gegedéan dina abad ka-15, sarta ogé vokal "pondok" kabuka /ɪ/ kawas dina kecap bill. Titik dina luhur 'i' leutik kadangkala digeroan tittle.

Dina alfabét Turki, I bertitik sarta tanpa titik dianggap minangka hurup anu béda sarta duanana miboga wangun hurup badag (I, İ) sarta leutik (ı, i). 

Sawatara jenis hurup Jerman kawas fraktur atawa schwabacher, anu teu terpakai deui saprak ahir Perang Dunya II, henteu ngabédakeun teuing wangun hurup badag I sarta J. Sipat anu sarua, hiji 'J' kalayan sérif di luhurna ngawangun tilda, kadangkala dipaké pikeun duanana, tapi hurup leutik i sarta j masih dibédakeun. 

Hurup I dipaké ogé dina élmu pasti. I mangrupa simbol kimia pikeun Yodium (Iodium). Dina fisika, I nyaéta simbol arus listrik.

Kode komputasi

Tempo ogé

 Iota

Hurup Latin