AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Lisin (lambangna Lys atawa K) nyaéta asam α-amino anu mangrupa prékursor rupa-rupa protéin. Ieu asam amino ngandung hiji gugus α-amino (dina wangun nambah-proton −NH3+ dina kaayaan biologis), hiji gugus asam α-karboksilat (dina wangun kurang-proton −COO− dina kaayaan biologis), jeung hiji ranté gigir lisil ((CH2)4NH2), digolongkeun kana basa, boga muatan (dina pH pisiologis), asam amino alipatik, dikode ku kodon AAA jeung AAG. Sarua jeung asam amino lianna, α-karbonna Kiralitas sarta bisa jadi énantiomér atawa campuran rasemat atawa duanana. Pikeun ieu artikel, lisin di dieu nujul ka énantiomér anu aktip sacara biologis L-lisin, anu α-karbonna dina konpigurasi S.

Awak manusa teu bisa nyintésis lisin, ku kituna kaasup asam amino ésénsial anu kudu meunang asupan tina dahareun. Dina organisme anu nyintésis lisin, aya dua jalur biosintésis, nyaéta jalur diaminopimelat jeung α-aminoadipat, anu maké énjim jeung substrat anu béda. Katabolisme lisin lumangsung ngaliwatan salasahiji ti sababaraha jalur, ngan anu galib mah jalur sakaropin.

Lisin loba pancénna dina awak manusa, utamana protéinogenesis, numbu silang popipéptida kolagén, nyerep giji mineral ésésial, jeung dina nyieun karnitin anu penting pisan dina métabolisme asam lemak. Lisin boga pancén ogé dina modipikasi histon, ku kituna, mangaruhan épigénom. Gugus ε-amino boga pancén ogé dina beungkeutan hidrogén sarta salaku basa umum dina katalisis. Gugus ε-amonium (NH3+) napel kana karbon kaopat ti α-carbon, anu napel kana gugus karboksil (C=OOH).

Rujukan 

Asam amino protéinogenik
Asam amino ketogenik
Asam amino basa
Asam amino ésénsial
Diamin
Métionin (lambangna Met atawa M) () nyaéta asam amino ésénsial pikeun manusa. Salaku prékursor asam amino sistéin jeung taurin, sanyawa multiguna sarupaning SAM-e, jeung antioksidan penting glutation, métionin mancén peran penting dina métabolisme jeung kaséhatan rupa-rupa spésiés.

Métionin ogé penting dina angiogenesis, tumuwuhna pembuluh getih. Supleméntasi métionin bisa natambaan anu karacunan tambaga. Sabalikna, asupan métionin anu kaleuleuwihi, donor gugus métil dina métilasi DNA, tumali jeung tumuwuhna kangker dina sababaraha panalungtikan. Métionin munggaran diisolasi taun 1921 ku John Howard Mueller.

Watek biokimia
Métionin (lambangna Met atawa M; dikode ku kodon AUG) téh asam α-amino anu dipaké dina biosintésis protéin. Ieu ngandung gugus karboksil (dina wangun kurang proton −COO− dina kaayaan pH biologis), gugus amino (dina wangun leuwih proton −NH3+ dina kaayaan pH biologis) dina α-posisi ti gugus karboksil, sarta ranté gigir S-métil tioéter, kagolongkeun kana asam amino nonpolar alipatik.

Dina gén inti eukariot jeung Archaea, métionin nyandi pikeun kodon mitembeyan, hartina nandaan ngamimitian daérah koding jeung asam amino munggaran anu diproduksi dina polipéptida nalika translasi mRNA.

Baca ogé 
 Allantoin
 Formilmétionin
 Oksidasi métionin
 Karacunan parasétamol 
 S-Métilsistéin

Rujukan

Tutumbu kaluar 
 

Asam amino protéinogenik
Asam amino glukogenik
Asam amino sulpur
Tioéter
Asam amino ésénsial
Rerek (Sapindus rarak) nyaéta hiji spésiés tutuwuhan ti kulawarga Sapindus pituin Asia ti kidul nepi ka wétan (ti India jeung Sri Langka nepi ka Cina kidul jeung Taiwan nepi ka Indonésia).

Cicirén
Tangkal rerek jangkungna bisa ngahontal 42 m kalayan diaméter 1 m. Daun sanyawana badag, panjangna bisa nepi ka 50 cm.

Guna
Rerek téh tangkal kai, ngan kaina uduh. Buah jeung sikina sok dijieun kancing jeung manik-manik. Di Indonésia, buahna sok dijieun sabun pikeun nyeuseuh pakéan, pangpangna batik, alatan teu matak luntur.

Rujukan

rarak
Tutuwuhan Cina
Tutuwuhan sub-buana India
Tutuwuhan Indonésia
Tutuwuhan Indo-Cina
Tutuwuhan Malésia
Tutuwuhan Taiwan
Burundul, ki howé, srogol, corogol monyét, atawa tundun (Xerospermum noronhianum) nyaéta spésiés tutuwuhan ilahar di Asia anu dipedar ku Carl Ludwig von Blume: spésiés tipe dina genusna sarta kaasup kulawarga Sapindaceae. Sacara morpologis, spésiésna loba, kapanggih di loba leuweung tropis, ilaharna sahandapeun 300 m, jarang di saluhureun 1000 m. Kaina sok dipaké kana wawangunan ku sabab teuas.

Rujukan

Sapindaceae
X-space nyaéta pausahaan antariksa anu dipiboga ku Elon Musk.

subjudul1
isi teks

subjudul2

Referensi

X
Elon Musk
Ki bodas (Homalium tomentosum) nyaéta hiji spésiés tutuwuhan kembangan ti kulawarga Salicaceae pituin Asia Tenggara jeung Kidul.

Rujukan

tomentosum
Tutuwuhan Indonésia
Ki tambaga (Syzygium antisepticum) nyaéta hiji spésiés tutuwuhan ti marga Syzygium, suku jajambuan Myrtaceae pituin Asia Tenggara Maritim, éndemik Sumatra, Jawa, jeung Kalimantan di Kapuloan Sunda Gedé. Ngaran 'tambaga' sigana dicokot tina kelir catangna anu beureum siga tambaga.

Rujukan

antisepticum
Tutuwuhan Kalimantan
Tutuwuhan Jawa
Tutuwuhan Sumatra
Tutuwuhan Malésia
Hérba
Kopo laut (Syzygium glaucum) nyaéta hiji spésiés tutuwuhan ti marga Syzygium, suku jajambuan Myrtaceae.

Baca ogé
Kopo

Rujukan

glaucum
Kopo atawa ki sireum (Syzygium cymosum) nyaéta hiji spésiés tutuwuhan ti marga Syzygium, suku jajambuan (Myrtaceae).

Baca ogé
Kopo badak
Kopo laut
Kopo lalay

Rujukan
Karéta api Cikuray nyaéta karéta api panumpang kelas éksekutip jeung ékonomi AC prémium nu ngalayanan ruteu Pasar Senén-Garut jeung sabalikna.

Operasional KA 
KA Cikuray dioperasikeun bareng jeung diresmikeunna réaktipasi jalur karéta api Cibatu-Garut, pikeun ngagampilkeun mobilitas masarakat Kabupatén Garut ka Jakarta, kitu ogé sabalikna. Ku kitu, pariwisata di Garut ogé bisa mekar ku ayana karéta api Cikuray.

KA Cikuray ngagunakeun rangkéan karéta ékonomi plus Kemenhub jieunan PT INKA Madiun.

Karéta api ieu eureun di Stasion Garut, Cibatu, Lélés, Nagrég, Cicaléngka, Kiaracondong, Bandung, Cimahi, Padalarang, Cilame (arah Garut ngaliwat langsung), Sasaksaat (arah Jakarta ngaliwat langsung), Sukatani (arah Jakarta ngaliwat langsung), Purwakarta, Cikampék, Karawang, Bekasi, Jakarta Jatinegara (arah Garut ngaliwat langsung), jeung Jakarta Pasar Senén. Pikeun harga tikét flat Rp45.000,00 ti stasion mana baé.

Asal usul ngaran 
Ngaran Cikuray dicokot ti Gunung Cikuray, gunung anu perenahna aya di Kabupatén Garut, Jawa Kulon

Tingali ogé 
Karéta api

Rujukan

Tumbu kaluar 
 Situs resmi PT Kereta Api Indonesia

Cikuray
Karéta api ékonomi
Marco Veilleux () nyaéta saurang pamaen ngojay Kanada. Anjeunna bersaing dina 100 méter gaya dada putra dina 1984 Summer Olympics.

Referensi

perenang putra Kanada

Su:Marco Veilleux
Id:Marco Veilleux
En:Marco Veilleux
Arz:ماركو فيليو
Mayor Jenderal TNI (Mar) Kasirun Situmorang, S.H. () nyaéta pajabat luhur TNI-AL anu ayeuna nyekel amanat salaku TA Reviewer Tawaran. Démografi Lemhannas. Kasirun, alumnus Akademi Angkatan Laut (AAL) angkatan XXXII/1987. Jabatan pamungkas jenderal bintang dua ieu nya éta TA Guru Besar Politik Lemhannas.

Atikan Militer  
 Akademi Angkatan Laut A-32 (1987) 
Dik 
 Diksarcab Marinir 
 Diktaifib 
 PTAL 
 Dik Hunter (Satgas Rajawali) 
Seskoal 
 Sesko TNI 
 Lemhannas RI

Karir militér  
 Danyon Taifib-1 Mar (2000-2001) 
 Pasintel Brigif-1 Mar (2001-2004) 
 Panglima Denjaka (2004-2005) 
 Pasiops Brigif 2 Mar (2005) 
 Asops Casspar-1 
 Dan Brigif-1 Mar (2009-2010) 
 Staf Ahli Pangarmabar (2010-2012) 
 Asops Kaskormar (2012-2014) 
 Wadan Lantamal I/Medan (2014) * Panglima Marinir I (2014—2015) * Kapala Staf Korps Marinir (2015—2016) * Wadan Kodiklatal (2016—2017) * Danlantamal VII/Kupang (2017-2019) * Reviewer Perantara TA pikeun Tawaran Pulitik Lemhannas (2019-2020) * Tawar Reviewer TA. Démografi Lemhannas (2020—Ayeuna) == Rujukan == 

Tokoh TNI
Alumni Akademi Angkatan Laut XXXII/1987
S
Tokoh Karo
Kasirun
Nia:Kasirun Situmorang
Id:Kasirun Situmorang
Bug:Kasirun Situmorang
Pangisi sora nyaéta jalma anu nyadiakeun sorana (sora) pikeun tokoh kartun, pikeun radio, televisi, drama sora, kaulinan, pagelaran wayang, jeung acara.

Aktor sora ogé katelah salaku voice over talent. Ayeuna para palaku sora lain ngan ukur ngeusian radio, televisi, drama radio, tapi ayeuna para palaku sora ogé ngeusian sababaraha proyék séjénna saperti profil perusahaan, iklan, iklan digital, jeung réa-réa deui.

Ngembangkeun gancang industri lakonan sora parantos ngajantenkeun padamelan aktor sora pikaresepeun pisan pikeun seueur jalma. Kacatet loba jalma di Indonésia anu geus ngadaptar jadi voice actor di digital voice agents, saperti Inavoice, jeung voices.com. Kusabab minat anu ageung, sareng henteuna standar pikeun industri voice-over di Indonesia, aya dilema anu ageung pikeun pamaén industri voice-over sorangan.

Pakasaban
Arsiték nyaéta jelema anu ahli di widang arsitéktur, ahli rancang wangunan. Arsiték asalna ti bahasa Yunani, nyaéta architekton (ahli ngawangun), arkhi (ketua) + tekton (pawangun, tukang kai). Arsiték biasana diajar bener-bener ngeunaan seni jeung élmu désain wangunan.

Sajarah 
Taun 1850-an bijil gelar anyar nyaéta insinyur. Insinyur didieu salian ahli wangunan bisa ogé ngajieun wangunan-wangunan jangkung atawa pencakar langit jeung bisa ngajieun wangunan anu boga struktur-struktur anu panjang siga jambatan. Nepi aya istilah “Form Follows Function“  anu diungkabkeun ku Louis Sullivan dimana wangunan anu alus teu kudu geulis mung ‘bener‘ makna, fungsi jeung nu lainna.

Tuluy arsiték ngamangpaatkeun élmu anu dipikaboga ku insinyur. Jeung tungtungna arsitek leuwih kreatif jeung boga konsep pamikiran anu leuwih jero dibandingkeun insinyur, kusabab arsiték miboga élmu seni anu henteu dipikaboga ku insinyur anu miboga élmu teknik anu patén hungkul.

Mung harita teh arsiték kasohor siga Louis Sullivan henteu loba ngajieun wangunan kusabab wangunan-wangunan jieunan manéhna loba diturutan ku arsiték-arsiték lain di jamanna. Tapi Louis Sullivan tungtungna ngajarkeun élmuna ieu ka muridna anu tungtungna oge jadi arsitek kasohor nyaéta Frank Loyd Wright.

Tanggung jawab arsiték 
Diantara anu jadi tanggung jawab arsiték nyaéta:
 Ngarancang anggaran jeung ngakoordinasikeun proyek pangwangunan
 Ngobrol jeung klien pikeun ngajieun wangunan anu saliyu dengan pangabutuh klien
 Gawe bareng kontraktor salila proyék pangwangunan lumangsung

Sumber referensi 

Pakasaban
Novelis nyaéta salah sahiji pagawéan jalma anu sok ngarang atawa nulis hiji karya sastra novel.

Rujukan 

Pakasaban
Komputer nyaéta mesin anu bisa ngalaksanakeun sakumpulan paréntah dasar.
Pangrogram komputer, pangrogram, developer software atawa ahli nataolah nyaéta profési nu nulis program maké basa program saperti Perl, C++, Python, VB, Visual Basic .NET, PHP, jeung sajabana.
Youtuber nyaéta anu ngajieun video terus diunggah dina media sosial anu ngarana Youtube. Youtube dipakéna kudu aya jaringan internet. Biasana anu narieun video téh geus baroga sponsor.

Sejarah 
Youtube dijeun Jawed Karim pas anjeuna gawé di paypal. Jawed Youtuber anu kahiji  judul videona nyaéta me at the zoo. saenggeus videona loba nu nonton loba pisan anu ngajieun video sarupa bahkan leuwih alus.

Rujukan 

Pakasaban
Ficus ( atawa ) nyaéta hiji marga tutuwuhan anu ngawengku 850-an spésiés tangkal kai, rungkun, rambat, épipit, jeung hémiépipit dina suku Moraceae. Ieu marga pituin wewengkon tropis, ngan sababaraha spésiés anu bisa nepi ka wewengkon ugahari/sedeng. Conto spésiésna anu kawentar di antarana tin (F. careca) anu pituin Asia Kulon-ngidul jeung Méditerania (ti Apganistan nepi ka Portugal), dipelak ti mangsa bihari pikeun diala buahna.

Sababaraha spésiés Ficus anu dipikawanoh di Pasundan di antarana:

Amis mata - F. montana
Areuy warejit - F. punctata
Beunying - F. fistulosa
Caliling - F. magnoliaefolia
Caringin - F. benjamina
Darangdang - F. melinocarpa
Hampelas - F. ampelas
Hamberang - F. padana
Kiara - F. calophilla

Kiara wunuk/kiara gambir - F. drupacea
Ki gember - Ficus sp.
Ki walén - F. ribes
Kondang - F. variegata
Ki ciat - F. septica
Loa - F. racemosa
Pangsar - F. callosa
Seuhang - F. grossularioides

Rujukan

Rujukan umum 

 

 
 
 
 
 
  Supporting Online Material
 
 
 
 
 
  Electronic appendices

Tutumbu kaluar

 Figweb —Major reference site for the genus Ficus
 World checklist of Ficus species from the Catalogue of Life, 845 species supplied by M. Hassler's World Plants.
 Video: Interaction of figs and fig wasps—Multi-award-winning documentary
 Fruits of Warm Climates: Fig
 BBC: Fig fossil clue to early farming

Pidéo
 How the fig tree strangles other plants for survival in the rainforest

 
Moraceae genera
ᮘᮒᮛᮝᮜᮤ ᮑᮆᮒ ᮒᮥᮒᮥᮝᮥᮠᮔ᮪ ᮒᮢᮓᮤᮞᮤᮇᮔᮜ᮪ ᮃᮔᮥ ᮌᮩᮞ᮪ ᮓᮤᮙᮀᮕᮃᮒ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮞᮜᮤᮜ ᮙᮀᮒᮅᮔ᮪-ᮒᮅᮔ᮪. ᮘᮒᮛᮝᮜᮤ ᮊᮃᮞᮥᮕ᮪ ᮊᮔ ᮒᮥᮒᮥᮝᮥᮠᮔ᮪ ᮇᮘᮒ᮪ ᮊᮥᮜᮝᮁᮌ ᮔᮥ ᮙᮤᮘᮧᮌ ᮍᮛᮔ᮪ ᮜᮒᮦᮔ᮪ ᮒᮤᮔᮧᮞ᮪ᮕᮧᮛ ᮊᮢᮤᮞ᮪ᮕ (Tinospora crispa), ᮠᮤᮛᮥᮕ ᮓᮤ ᮝᮨᮝᮨᮀᮊᮧᮔ᮪ ᮒᮢᮧᮕᮤᮞ᮪, ᮞᮁᮒ ᮜᮧᮘ ᮊᮕᮀᮌᮤᮂ ᮓᮤ ᮝᮨᮝᮨᮀᮊᮧᮔ᮪ ᮃᮞᮤᮃ ᮒᮨᮀᮌᮛ, ᮄᮔ᮪ᮓᮤᮃ ᮘᮌᮤᮃᮔ᮪ ᮒᮤᮙᮥᮁ ᮜᮅᮒ᮪ ᮊᮃᮞᮥᮕ᮪ ᮓᮤ ᮄᮔ᮪ᮓᮧᮔᮦᮞᮤᮃ. ᮘᮒᮛᮝᮜᮤ ᮙᮀᮛᮥᮕ ᮒᮥᮒᮥᮝᮥᮠᮔ᮪ ᮃᮔᮥ ᮍᮛᮩᮚ᮪ ᮏᮩᮀ ᮍᮛᮥᮀᮊᮥᮔ᮪. ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮕᮤᮊᮝᮔᮧᮂ ᮍᮜᮤᮝᮒᮔ᮪ ᮓᮅᮔ᮪ᮐ ᮔᮥ ᮙᮤᮛᮥᮕ ᮝᮍᮥᮔ᮪ ᮠᮒᮦ (ᮝᮍᮥᮔ᮪ ᮆᮎᮦᮀ) ᮏᮩᮀ ᮌᮌᮀᮔ ᮙᮤᮘᮧᮌ ᮒᮧᮔ᮪ᮏᮧᮜᮔ᮪-ᮒᮧᮔ᮪ᮏᮧᮜᮔ᮪ ᮜᮜᮩᮒᮤᮊ᮪. ᮒᮂ ᮘᮌᮤᮃᮔ᮪ ᮌᮌᮀ ᮆᮒ ᮔᮥ ᮅᮙᮥᮙ᮪ ᮓᮤᮙᮀᮕᮃᮒ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮞᮜᮊᮥ  ᮅᮘᮁ ᮒᮢᮓᮤᮞᮤᮇᮔᮜ᮪. ᮒᮕᮤ ᮒᮩ ᮅᮊᮥᮁ ᮌᮌᮀᮔ, ᮓᮅᮔ᮪ᮔ ᮇᮌᮦ ᮘᮤᮞ ᮓᮤᮙᮀᮕᮃᮒ᮪ᮊᮩᮔ᮪ ᮏᮏᮤ ᮅᮘᮁ.

ᮙᮀᮕᮃᮒ᮪ ᮏᮩᮀ ᮊᮔ᮪ᮓᮥᮍᮔ᮪ ᮘᮒᮛᮝᮜᮤ 
ᮘᮒᮛᮝᮜᮤ ᮍᮔ᮪ᮓᮥᮀ ᮛᮥᮕ-ᮛᮥᮕ ᮔᮥᮒᮢᮤᮞᮤ ᮔᮥ ᮃᮜᮥᮞ᮪ ᮕᮤᮊᮩᮔ᮪ ᮊᮞᮦᮠᮒᮔ᮪ ᮃᮝᮊ᮪. ᮅᮕᮙᮔ ᮃᮚ ᮊᮔ᮪ᮓᮥᮍᮔ᮪ ᮊᮁᮘᮧᮠᮤᮓᮢᮒ᮪, ᮕᮢᮧᮒᮦᮄᮔ᮪, ᮜᮨᮙᮊ᮪, ᮗᮤᮒᮙᮤᮔ᮪ ᮎ᮪, ᮞᮁᮒ ᮛᮥᮕ-ᮛᮥᮕ ᮙᮤᮔᮨᮛᮜ᮪, ᮞᮕᮨᮁᮒᮤ ᮕᮧᮞᮕᮧᮁ, ᮊᮜᮤᮥᮙ᮪, ᮙᮍᮔ᮪, ᮊᮜ᮪ᮞᮤᮅᮙ᮪, ᮐᮤᮀ, ᮐᮒ᮪ ᮘᮩᮞᮤ, ᮏᮨ ᮒᮙ᮪ᮘᮌ. 

ᮞᮏᮘ ᮒᮤ ᮆᮒ, ᮘᮒᮛᮝᮜᮤ ᮇᮌᮦ ᮍᮔ᮪ᮓᮥᮀ ᮃᮔ᮪ᮒᮤᮇᮊ᮪ᮞᮤᮓᮔ᮪, ᮖᮣᮗᮤᮔᮧᮄᮓ᮪, ᮏᮩᮀ ᮛᮥᮕ-ᮛᮥᮕ ᮐᮒ᮪ ᮞᮦᮏᮦᮔ᮪ᮔ, ᮊᮃᮞᮥᮕ᮪ ᮃᮜ᮪ᮊᮜᮧᮄᮓ᮪, ᮌᮣᮤᮊᮧᮞᮤᮓ, ᮒᮔᮤᮔ᮪, ᮏᮩᮀ ᮞ᮪ᮒᮦᮛᮧᮄᮓ᮪ ᮃᮔᮥ ᮌᮓᮦ ᮙᮀᮕᮃᮒ᮪ᮔ ᮕᮤᮊᮩᮔ᮪ ᮊᮞᮦᮠᮒᮔ᮪ ᮃᮝᮊ᮪.

ᮛᮥᮏᮥᮊᮔ᮪ 

Tutuwuhan
Tutuwuhan Obat
Obat alternatip
Ubar tradisional
Areuy warejit (Ficus punctata) nyaéta hiji spésiés liana ti suku Moraceae nu kapanggih di Myanmar, Kapuloan Andaman jeung Nikobar, Thailand, Indocina, Malaysia, jeung Indonésia, kajojo kusabab boga ajén ornaméntal.

Rujukan

punctata
Kiara wunuk atawa kiara gambir (Ficus drupacea) nyaéta tutuwuhan tropis pituin Asia Tenggara jeung Australia Kalér-ngétan (disebarkeun ka wewengkon tropis séjénna, kaasup Puérto Riko). Kaasup ara meulit; mitembeyan daur hirup salaku épipit dina tangkal nu leuwih gedé anu lila-lila bakal 'kalegleg'. Cirina tumuwuh rapet, buahna konéng nepi ka beureum, kulit kaina bodas semu hawuk. It can reach heights of 10–30 meters (33–98 ft). Buahna jadi kahakanan japati, penyerbukanana ku Eupristina belgaumensis. Itu spésiés bisa hirup di basisir nepi ka leuweung di pagunungan, nepi ka 1000 m.

Taksa infraspésipik 
Variétas F. drupacea di antarana:
 Ficus drupacea var. auranticarpa (Elmer) Corner
 Ficus drupacea var. drupacea
 Ficus drupacea var. glabrata Corner
 Ficus drupacea var. pedicellata Corner
 Ficus drupacea var. pubescens (Roth) Corner
 Ficus drupacea var. subrepanda (Wall. ex King) D. Basu

Rujukan 

drupacea
Areuy leuksa atawa leuksa (Nothocnide repanda) nyaéta hiji spésiés tutuwuhan ti suku Urticaceae. Waray hini subspecies nga nakalista.

Rujukan

Nothocnide
Loa (Ficus racemosa) nyaéta hiji spésiés tutuwuhan ti suku Moraceae pituin Australia jeung Asia tropis. Tangkalna téréh gedé, daunna kasar baradag.

Buahna bisa didahar, jadi kabeuki beruk résus. Daunna kabeuki hileud kukupu (Euploea sylvester) di Australia.

Rujukan

Tutumbu kaluar

racemosa
Flora Australia
Flora Asia tropis
Caliling (Ficus magnoliifolia) nyaéta hiji spésiés tutuwuhan ti suku Moraceae.

Rujukan 

Ficus (Moraceae)
Seuhang (Ficus grossularioides) nyaéta hiji spésiés tutuwuhan ti suku Moraceae.

Subspésiés 
 F. g. Ficus grossularioides kingii
 F. g. Ficus grossularioides stenoloba

Rujukan 

Ficus (Moraceae)
Kiara gedé atawa kiara jingkang (Ficus crassiramea) nyaéta hiji spésiés tutuwuhan ti suku Moraceae.

Subspésiés 
 F. c. Ficus crassiramea crassiramea
 F. c. Ficus crassiramea stupenda

Rujukan 

Ficus (Moraceae)
Leusin (lambang Leu atawa L) nyaéta asam amino ésénsial anu dipaké dina biosintésis protéin. Leusin téh asam α-amino, nu hartina ngandung gugus α-amino (anu dina wangun protonasi −NH3+ dina kaayaan biologis), gugus α-asam karboksilat (anu dina wangun deprotonasi −COO− dina kaayaan biologis), jeung hiji ranté gigir gugus isobutil, anu ngajadikeun ieu asam amino alipatik non-polar. Kode genetikna kodon UUA, UUG, CUU, CUC, CUA, jeung CUG.

Rujukan

Tutumbu kaluar 
Leucine biosynthesis

Asam amino protéinogenik
Asam amino ketogenik
Asam amino ranté cagak
Asam amino ésénsial
Arginin nyaéta asam amino anu rumusna (H2N)(HN)CN(H)(CH2)3CH(NH2)CO2H. Molekulna boga gugus guanidino anu napel dina wangun baku asam amino. Dina pH pisiologis, asam karboksilat ngalaman deprotonasi (−CO2−), anapon gugus amino jeung guanidino diprotonasi, ngahasilkeun hiji kation. Ngan énantiomér -arginin (lambang Arg atawa R) anu kapanggih alami. Résidu Arg mangrupakeun komponén galib dina protéin, disandi ku kodon CGU, CGC, CGA, CGG, AGA, jeung AGG. Gugus guanidin dina arginin téh prékursor pikeun biosintésis oksida nitrat. Sakumaha galibna asam amino, padetanana bodas jeung leyur dina cai.

Baca ogé
 Arginin glutamat
 AAKG
 Kanapanin jeung kanalin, analog toksik arginin jeung ornitin.

Rujukan

Tutumbu kaluar 

 NIST Chemistry Webbook
 
 National Institute of Health discussion of Arginine.

Asam amino protéinogenik
Asam amino glukogenik
Asam amino basa
Guanidin
Daur uréa
Histidin (lambang His atawa H) nyaéta asam α-amino ésénsial anu dipaké dina biosintésis protéin. Histidin ngandung gugus α-amino (wangun –NH3+ diprotonasi dina kaayaan biologis), gugus asam karboksilat (wangun –COO− deprotonasi dina kaayaan biologis), jeung ranté gigir imidazol (diprotonasi parsial), kaasup golongan asam amino muatan positip dina pH pisiologis. Mimitina dianggap ésénsial ukur keur orok, kadieunakeun kapanggih ésénsial ogé pikeun sawawa. Kode genetikna disandi ku kodon CAU jeung CAC.

Histidin munggaran diisolasi ku dokter Jérman Albrecht Kossel jeung Sven Gustaf Hedin taun 1896., mangrupakeun prékursor histamin, agén inflamatori pital dina réspon imun.

Baca ogé 
Karnosinémia
Béta-Alanin
Diptamida
Réaksi Pauly

Rujukan

Tutumbu kaluar 
Histidine MS Spectrum

Asam amino protéinogenik
Asam amino basa
Asam amino ésénsial
Imidazol
Basa Betawi Parung mangrupakeun dialék ti basa Betawi. Dialék ieu kaasup kana cabang basa Betawi Pinggiran. Basa Betawi Parung loba kasaruaan kecap jeung cara nuturkeun ti basa Sunda Bogor. Malah basa Betawi Parung kacatet dina karya tulis, "Bukan Jakarta. Tapi Parung, Madam. Orang Parung tidak persis Betawi, tapi seperti campuran antara Betawi dan Sunda, karena memang Parung terletak di tengah-tengah." (Fira Basuki (2004) dina novel Rojak halaman 44).

Kekecapan
Kekecapan dina basa Betawi Parung dipangaruhan pisan ku basa Sunda Bogor lantaran ayana padeukeut tempat panuturan, dihandap ieu conto kekecapan basa Betawi Parung;

Wewengkon panuturan

Basa Parung Betawi dipaké di wewengkon Kabupatén Bogor beulah kalér, umumna di wewengkon Parung jeung sabudeureunana. Di Kacamatan Parung, bahasa Betawi Parung dituturkeun ku mayoritas pendudukna kajaba dibeberapa desa anu dibatesan langsung ku Kacamatan Kemang jeung Kacamatan Ciseeng. Di Kacamatan Ciseeng, basa Betawi Parung umumna dituturkan di wilayah Désa Ciseeng jeung Désa Parigi Mekar sedengkeun di desa-desa sejen mayoritas pendudukna nyarita basa Sunda. Di Kacamatan Gunungsindur, basa Betawi Parung téh dipaké di sakumna désa, iwal di Désa Gunungsindur jeung Désa Jampang nu mayoritas pendudukna nyarita basa Sunda. Sedengkeun di Kacamatan Kemang, Basa Betawi Parung umumna ngan ukur diucapkeun di sababaraha désa nu wates jeung Kacamatan Parung sedengkeun désa lainna lolobana nyarita basa Sunda

Rujukan

Pranala luar
Basa Betawi
Dialek basa Betawi
Basa Betawi atawa Melayu Dialék Jakarta atawa Melayu Batavia (bew) (Aksara Sunda Baku: ) nyaéta salah sahiji basa anu mangrupa basa ti Melayu. Mararehna anu ngagunakeun basa ieu disebut urang Betawi. Basa ini hampir saumur jeung ngaran daérah tempat basa ieu dikembangkeun, nyaéta Jakarta.

Basa Betawi nyaéta basa kreol (Siregar, 2005) anu didasarkeun dina basa Melayu Pasar ditambah jeung unsur-unsur basa Sunda, basa Bali, basa ti Cina Kidul (utamana basa Hokkian), basa Arab, sarta basa ti Eropa, utamana basa Walanda jeung basa Portugis. Basa ieu mimitina dipaké ku kalangan masyarakat mangengah ka handap dina masa-masa awal parkembangan Jakarta. Komunitas budak sarta padagang anu paling sering ngagunahkeun. Sabab barkembang sacara alila, euweuh struktur baku anu jelas ti basa ieu anu ngabedakeun ti basa Melayu, lantaran aya sabaraha unsur linguistik diciri anu bisa dipaké, misalna ti sakabéh awalan me- (sapetos halna basa Melayu, kaasup basa Indonésia), panggunaan akhiran -in (sarua saperti basa Bali), sarta ngalihan bunyi /a/ dibuka di akhir kecap jadi /e/ atawa /ɛ/ dina sabaraha dialék lokal.

Kosakata basa Betawi

Tokoh 
Tokoh-tokoh basa Betawi modérn:
 Firman Muntaco, anu kawentar carpon/artikel di koran taun 1960an nepi ka 1980an
 Ganes TH., anu kawentar komik "Si-Jampang: Jago Betawi" anu eusina basa batawi, taun 1965an
 Benyamin Sueb, anu kawentar peranan film-film anu genre "basa Batawi", taun 1970an
 Sjumandjaja, anu kawentar kalawan sutradara film "Si Doel: Anak Betawi", taun 1970an

Bacaan 
Sakabéh tokoh di luhur nyumbang kana SASTRA ANYAR, nyaéta "Sastra Betawi" (Betawi Literature). Jadi tokoh sastra akademik anu perjuangkeun "Sastra Betawi" nyaéta:
 Muhadjir (1979 dan 2002)
 K. Ikranegara (1980). Melayu Betawi Grammar. Linguistic Studies in Indonesian and Languages in Indonésia 9. Jakarta: NUSA.
 S. Wallace (1976). Linguistic and Social Dimensions of Phonological Variation in Jakarta Malay. PhD. Dissertation, Cornell University.
 Klarijn Loven (2009). Watching Si Doel: Television, Language and Cultural Identity in Contemporary Indonesia, 477 halaman, ISBN 90-6718-279-6. Penerbit: The KITLV/Royal Netherlands Institute of Southéast Asian and Caribbéan Studies at Leiden.
 Lilie M. Roosman (April 2006). Lilie Roosman: Phonetic experiments on the word and sentence prosody of Betawi Malay and Toba Batak, Penerbit: Universiteit Leiden
Buku-buku anu jadi patokan "Sastra Betawi" nyaéta:
 Bang Bandot Mati Lantaran Aids (Juli 2008 - Program Kerja Sama Dep-Sos)
 Buku anu penting dina élmu makna nyaéta: Pengantar Sosiolinguistik. (Aslinda, dan Syafyahya, Leni. 2007. Bandung: PT. Refika Aditama)
 Buku anu penting dina élmu makna nyaéta: Si Jampang Jago Betawi. (Ganesh TH. 1968. Komik 10 Jilid, Tentang Ganesh lihat: http://kabartop.com/berita-395-ganesh-th-legenda-komik-indonesia.html)

Acara televisi jeung Youtube 
Acara TV (Televisi) anu jadi patokan "Sastra Betawi" nyaéta:
 Program JAK-TV (BANDAR-JAKARTA)

Tumbu luar 

  Kamus Lengkap Terjemahan Bahasa Daerah Indonésia Online

 
Basa Melayu
Basa Austronésia
Basa di Jakarta
Helmy Faishal Zaini (gumelar di Cirebon, Jawa Kulon taun 1 Agustus 1972) nyaeta mangrupakeun salah sahiji inohong di widang pulitik. Manehna pernah ngajabat jadi Menteri Pembangunan Desa Tertinggal di Kabinet Indonesia Bersatu II nyaeta di taun 2009- 2014. Saberesna eta, manehna oge pernah diuk kursi Dewan Pangwakil Rahayat Republik Indonesia  dina periode 2014- 2019.

Biografi 
Helmy Faishal Zaini mangrupakeun aktivis di widang pulitik. Di masa alitna, manehna lebih sering di Babakan, Cirebon, ti mulai sakola dasar dugi ka sakola menengah atas. saentosna ti dinya, manehna ngalanjutkeun pendidikan sarjana ka Jombang nayeta di Universitas Darul Ulum. Manehna oge ngalanjutkeun pendidikan lanjutan (magister) di Universitas Paramadina Jakarta.

Helmy Faishal pernah ngajabat jadi Menteri Pembangunan Desa Tertinggal di Kabinet Indonesia Bersatu II (2009- 2014), Dewan Pangwakil Rahayat Republik Indonesia (2014- 2019). Salain di widang pulitik, manehna oge aktif di widang kaagamaan kabukti bahwa manehna mangrupakeun Sekertaris Jenderal Nahdlatul Ulama masa khidmah 2015- 2021.

Rujukan 

.

Inohong Sunda
Batu kambang; Pumice  ; batu apung  nyaéta hiji batu anu dihasilkeun tina ngabagelna lava/lahar gunung bitu anu ngandung gas. 
Ku kituna ieu batu loba kapanggih di sabudeureun gunung bitu, di Indonésia gunung bitu anu ngahasilkeun batu apung anu pohara loba tayalian gunung Krakatau.  

Rupa-rupa kelirna aya anu semu konéng, kulawu, semu beureum, jeung rupa-rupa deui. 

Unsur anu pang lobana dina batu kambang tayalian silika, sésana aya alumina, beusi oksida, potash, jeung soda.

Ciri mandiri 
Batu kambang mibanda ciri anu mandiri, kayaning:
 Kelirna kulawu
 Mibanda pori-pori (marolongo) 
 Hampang 
 Ngambang dina cai

Guna jeung mangpaat 
Batu kambang sok dimangpaatekun pikeun:
Bahan campuran nyieun hampelas
Batu bata anu tahan ku panas
Asahan 
Cét 
Bahan insulasi 
Sabun, jeung sajabana

Dicutat tina
 
 
Kategori :Bahan 
Kategori :Bahan wangunan 
Kategori : Géologi
Kategori :Mineral
Kategori :Mineralogi
Leea indica anu katelah sulangkar nyaéta hiji spésiés tutuwuhan ti suku Vitaceae, sumebar di Indomalaya, Indocina, Australia, jeung Kapuloan Pasipik nepi ka India.

Rujukan

Baca ogé
golok sulangkar

Tutumbu kaluar
 
 

indica
Flora Cina
Flora Asia tropis
Wong Kito Galo nyaéta kulawarga (bangsa) di wewengkon kidul wetan pulo Sumatera nu diwangun ku rupa-rupa étnis jeung nyarita basa milik kulawarga basa Musi.
Monumén Norodom Sihanouk anu disebut ogé Patung Raja Bapa Norodom Sihanouk nyaéta monumén pikeun ngémutan tilas Raja Norodom Sihanouk anu aya di Phnom Penh, Kamboja. Patung perunggu ieu jangkungna 4,5 méter sarta disimpen dina stupa anu jangkungna 27 méter di Monumén Kemerdekaan sebelah wétan. Prosés nyieun monumén ieu ngabeakeun anggaran sakitar US$ 1,2 juta jeung memerlukeun waktu sakitar dalapan sasih kanggo ngaréngsékeuna. Dina Oktober 2013 nalika monumen ieu diresmikeun, aksés masarakat kana monumén diawaskeun sacara ketat ku polisi militér. Norodom Sihanouk maot dina 15 Oktober 2012 di Beijing, Républik Rahayat Tiongkok. Monumén ieu didedikasikeun pikeun prestasi Sihanouk dina ngabébaskeun nagara dina 9 Nopémber 1953 tina kakawasaan kolonial Prancis.

Rujukan 

Kamboja
Kubus oray nyaéta teka-teki mékanis anu diwangun ku ranté sajumlah 27 atawa 64 kubus, dihubungkeun ku pita karét anu ngalangkunganana. Kubus ieu bisa muter, jeung tujuan tina teka-teki kubusna nyaéta pikeun ngatur ranté supaya ngabentuk kubus ukuran 3x3x3 atawa 4x4x4.

Variasi 
Variasi tina teka-teki ieu nyaéta Kibble Cube, anu lain ngan ukur runtuyan kubus tapi oge boga slot dina kubus. Aya loba jinis kubus. Sababaraha dijieun tina kai atawa plastik jeung aya dina rupa-rupa warna, bahan, jeung ukuran.

Rujukan 

Kaulinan
Triptopan (lambangna Trp atawa W) nyaéta asam α-amino anu dipaké dina biosintésis protéin. Triptopan ngandung hiji gugus α-amino, hiji gugus asam α-karboksilat, jeung hiji ranté gigir indol, ku kituna jadi molekul polar anu boga substituén karbon béta aromatik non-polar. Triptopan kaasup ésénsial pikeun manusa, anu hartina teu bisa disintésis/dijieun ku awak sorangan, kudu diala tina dahareun. Triptopan ogé mangrupa prékursor neurotransmiter serotonin, hormon mélatonin, jeung vitamin B3. Triptopan dikode ku kodon UGG.

Sakumaha asam amino lianna, triptopan ogé zwitterion dina pH pisiologis anu gugus aminona kaprotonan (–; pKa = 9,39), anapon asam karboksilatna henteu ( –COO−; pKa = 2,38).

Baca ogé 
 5-Hidroksitriptopan (5-HTP)
 Réaksi Acree–Rosenheim
 Réaksi Adamkiewicz
 Attenuator (genetik)
 N,N-Dimétiltriptamin
 Réaksi Hopkins–Cole
 Serotonin
 Triptamin

Rujukan

Bacaan salajengna

Tutumbu kaluar 

 
 
 
 

Asam amino protéinogenik
Asam amino glukogenik
Asam amino ketogenik
Asam amino aromatik
Asam amino ésénsial
Alkaloid triptamin
Suplemén diet
Aktipator anhidrase karbonat
Asparagin (lambangna Asn atawa N) nyaéta asam α-amino anu anu dipaké dina biosintésis protéin. Ieu asam amino ngandung hiji gugus α-amino (wangun kaprotonan −NH dina kaayaan biologis), hiji gugus asam α-karboksilat (wangun deprotonasi −COO− dina kaayaan biologis), jeung hiji ranté gigir karboksamida, ku kituna kaasup asam amino polar (dina pH pisiologis) alipatik. Pikeun manusa, ieu asam amino henteu ésénsial, kusabab bisa disintésis di jero awak, dikode ku kodon AAU jeung AAC.

Rujukan

Tutumbu kaluar 
GMD MS Spectrum

Asam amino protéinogenik
Asam amino glukogenik
Karboksamida
Glutamin atawa glutamina (lambangna Gln atawa Q) nyaéta asam α-amino anu dipaké dina biosintésis protéin. Ranté gigirna  sarupa jeung asam glutamat, iwal gugus karboksilatna diganti ku hiji amida. Ieu asam amino kaasup polar, tanpa muatan, teu ésénsial kusabab galibna bisa disintésis di jero awak, ngan kalan-kalan butuh tambahan asupan tina dahareun. Glutamina dikode ku kodon CAA jeung CAG.

Dina getih manusa, glutamina téh asam amino bébas pangceuyahna. Asupan glutamin bisa diala tina kadaharan anu euyeub protéin, kayaning daging sapi, daging hayam, lauk, susu jeung produk olahanana, endog, ogé tina sayuran kayaning buncis, bit, bayem, wortel, peterseli, gedang, jeung kadaharan permentasi kawas miso.

Baca ogé 
 Isoglutamina

Rujukan

Tutumbu kaluar 
 Glutamine spectra acquired through mass spectroscopy
 

Karboksamida
Suplemén diet
Asam amino glukogenik
Asam amino protéinogenik
Glutamata (neurotransmitter)
X
Isoleusin atawa isoleusina (lambangna Ile atawa I) nyaéta asam α-amino anu dipaké dina biosintésis protéin. Isoleusin ngandung hiji gugus α-amino (wangun kaprotonan −NH dina kaayaan biologis), hiji gugus asam α-karboxilat (wangun deprotonasi −COO dina kaayaan biologis), jeung hiji ranté gigir hidrokarbon cagak (hiji atom karbon ngabeungkeut tilu atom karbon séjénna). Isoleusin kagolongkeun asam amino non-polar, tanpa muatan (dina pH pisiologis), ranté cagak, alipatik. Di manusa kaasup ésénsial, kusabab teu bisa disintésis di jero awak sorangan. Isoleusin disintésis tina pirupat maké énzim biosintésis leusin di séjén organisme. Isoleusin dikode ku kodon AUU, AUC, jeung AUA.

Rujukan

Tutumbu kaluar 
 Isoleucine and valine biosynthesis

Asam amino protéinogenik
Asam amino glukogenik
Asam amino ketogenik
Asam amino ranté cagak
Asam amino ésénsial
Serin atawa serina (lambang Ser atawa S) nyaéta asam α-amino anu dipaké dina biosintésis protéin anu ngandung hiji gugus α-amino (wangun kaprotonan − dina kaayaan biologis), hiji gugus karboxil (wangun deprotonasi − dina kaayaan biologis), jeung hiji ranté gigir gugus hidroximétil, ku kituna kagolong asam amino polar. Serin bisa disintésis sacara pisiologis, jadi kaasup asam amino non-ésénsial. Serin dikode ku kodon UCU, UCC, UCA, UCG, AGU, jeung AGC.

Baca ogé 
 Isoserin
 Homoserin (isotréonin)
 Klaster oktamér serin

Rujukan

Tutumbu kaluar 
 Serine MS Spectrum

Asam amino protéinogenik
Asam amino glukogenik
Agonis reséptor NMDA
Agonis reséptor glisin
Aldol
Alkohol amino
Pirolisin (lambang Pyl atawa O; anu dikode ku stop kodon UAG) nyaéta asam α-amino anu dipaké dina biosintésis protéin dina sababaraha archaea jeung baktéri métanogenik; teu aya di manusa. Pirolisin ngandung hiji gugus α-amino (wangun kaprotonan – dina kaayaan biologis), hiji gugus asam karboxilat (wangun deprotonasi –COO− dina kaayaan biologis). Ranté gigir pirrolin-na sarupa jeung dina lisin, watekna basa jeung boga muatan positip dina pH nétral.

Rujukan

Bacaan salajengna

Tutumbu kaluar
 

Asam amino protéinogenik
Pirrolina
Bispénol A (BPA) nyaéta sanyawa kimia anu utamana dipaké dina manupaktur rupa-rupa plastik. Wangunna padetan tanpa warna anu leyur dina kalolobaan pelarut organik, sabalikna dina cai. BPA diproduksi dina skala industri ku kondénsasi pénol jeung aseton, anu produksi skala globalna ngahontal 10 juta ton taun 2022.

BPA panglobana dipaké salaku ko-monomér dina produksi polikarbonat, anu ngawengku 65-70% ti sakabéh produksi BPA., manupaktur résin époxi jeung résin pinil éster 25-30%-na. Sésana 5% dipaké kana plastik kinerja luhur sarta aditip minor dina PVC, poliurétan, kertas termal, jeung sababaraha lianna. BPA lain plastisizer, najan mindeng disebut kitu.

Pangaruh BPA kana kaséhatan geus lila jadi bahan hoghag. BPA téh xénoéstrogén, boga pasipatan mirip-hormone anu nyarupakeun pangaruh éstrogén kana awak. Najan pangaruhna lemah pisan, pamakéan bahan anu ngandung BPA jadi pikamelangeun, pangpangna anu dipaké pikeun dahareun, pakéan, nota balanja, jeung pangeusi huntu. BPA geus loba dipariksa ku badan-badan kaséhatan di loba nagara, kaasup ku WHO. Sanajan paparan normal handapeun kadar risiko, sababaraha nagara geus ngawatesan leuwih ketat, pangpangna nyaram BPA dina botol kadaharan/inuman orok. Aya bukti yén paparan BPA ka orok geus nyirorot ku panyaram ieu. Plastik tan-BPA geus mimiti dipaké, diganti ku bispénol séjén kayaning bispénol S jeung bispénol F, ngan angger aya nu teu yakin naha bener ieu leuwih aman atawa henteu.

Baca ogé 
Wangun nu tumali
 4,4'-Dihidroxibénzopénon - dipaké salaku penstabil UV dina kosmétik jeung plastik
 Dinitrobispénol A - métabolit BPA, anu némbongkeun watek ngaruksak éndokrin nu leuwih hadé 
 HPTE - métabolit inséktisida sintétik métoxiklor

Lianna
 2,2,4,4-Tétramétil-1,3-siklobutanadiol - gaganti BPA generasi anyar 
 4-tert-Butilpénol - dipaké salaku pangatur panjang ranté dina produksi résin polikarbonat jeung époxi

Rujukan 

2,2-Bis(4-hidroxipénil)propana
Bis(4-hidroxipénil)métana
Bahan kimia komoditas
Disruptor éndokrin
Agonis GPER
Antiantrogén nonstéroid
Xénoéstrogén
Monomér
Asam aspartat (lambang Asp atawa D; wangun ionikna katelah aspartat), nyaéta asam α-amino anu dipaké dina biosintésis protéin. Sarua jeung asam amino lianna, asam aspartat ngandung hiji gugus amino jeung hiji asam karboksilat. Gugus α-amino-na dina wangun kaprotonan –NH dina kaayaan pisiologis, anapon gugus asam α-karboxilatna deprotonasi −COO−dina kaayaan pisiologis. Asam aspartat boga ranté gigir asam (CH2COOH) anu beréaksi jeung asam amino lianna, énjim, jeung protéin di jero awak. Dina kaayaan pisiologis (pH 7,4) dina protéin ranté gigirna biasana aspartat dina wangun muatan négatip, −COO−. Asam aspartat lain asam amino ésénsial pikeun manusa, kusabab bisa nyintésis sorangan upama butuh, anu dikode ku kodon GAU jeung GAC.

D-Aspartat minangka salasahiji asam D-amino anu kapanggih di mamalia.[3]

Dina protéin, ranté gigir aspartat osok kabeungkeut hidrogén ngabentuk péngkolan asx atawa motip asx, anu mindeng kajadian dina tungtung-N hélix alpa.

L-isomér Asp mangrupa salasahiji ti 22 asam amino protéinogenik, nyaéta bata anu ngawangun protéin. Asam aspartat, siga asam glutamat, kagolongkeun asam amino asam anu pKa-na 3,9, tapi dina péptida mah gumantung ogé kana lingkungan lokal, bisa nepi ka 14. Asp téh perpasip dina biosintésis.

Baca ogé 
 Transaminase aspartat
 Asam poliaspartat
 Natrium poliaspartat, poliamida sintétik

Rujukan

Tutumbu kaluar 
GMD MS Spectrum
 

Asam amino protéinogenik
Asam amino glukogenik
Asam amino asam
Asam dikarboxilat
Neurotransmiter
Daur uréa
Agonis reséptor NMDA
Béréndélan prasasti/batutulis di Nusantara

Milénium kahiji
Prasasti Ciaruteun
Prasasti Kebonkopi I
Prasasti Muara Cianten
Prasasti Tugu
Prasasti Jambu
683 M/605 Saka - Prasasti Kedukan Bukit
906 M - Prasasti Palĕpangan
932 M/854 Saka - Prasasti Kebonkopi II
933 M - Prasasti Tengaran

Milénium kadua
1111 M/1033 Saka - Prasasti Rumatak
1229 M/1151 Saka - Prasasti Sadapaingan
Prasasti Kawali
1533 M/1455 Saka - Prasasti Batutulis
Prasasti Huludayeuh
Piteket Kebantenan

Prasasti di Indonésia
Perang Iznalloz nyaeta perang Reconquista Spanyol nu lumangsung dina taun 1295 di Provinsi Granada, caket kota Iznalloz. Perang ie mimilukeun antara pasukan Emirat Granada nu dipingpin ku Sultan Muhammad II jeng jelma-jelma ti Karajaan Kastila nu dipingpin ku Grand Master Ordo Calatrava, Ruy Pérez Ponce de León. Perang ieu nyababkeun kekalahan badag pikeun Kastilia jeung Ordo Calatrava, anu Grand Masterna maot tina tatu anu diderita dina perang.

Rujukan 

Konflik
Sistéina atawa sistéin (lambang Cys atawa C; ) nyaéta asam amino protéinogenik semiésénsial anu rumusna HOOC-CH-(NH2)-CH2-SH. Ranté gigir tiol dina sistéin osok kapaké dina réaksi énzimatik salaku nukléopil.

Nalika aya salaku résidu katalitik deprotonasi, kadang simbol Cyz dipaké. Wangun deprotonasi umumna bisa maké simbol Cym ogé. Ieu tiol babari kaoksidasi jadi turunan disulpida sistin, anu boga pancén struktural penting dina protéin. Dina ieu kasus, simbol Cyx kadang dipaké. Nalika dipaké aditip dahareun, nomer E-na E920.

Sistéin dikode ku kodon UGU jeung UGC.

Sistéin jeung métionin anu ngandung walirang leuwih babari kaoksidasi batan asam amino lianna.

Baca ogé

 Métabolisme sistéin
 Sistinuria
 Réaksi Saville
 Réaksi Sullivan

Rujukan

Bacaan salajengna

Tutumbu kaluar
 Cysteine MS Spectrum
 International Kidney Stone Institute 
 http://www.chemie.fu-berlin.de/chemistry/bio/aminoacid/cystein en.html 
 952-10-3056-9 Interaction of alcohol and smoking in the pathogenesis of upper digestive tract cancers - possible chemoprevention with cysteine
 Cystine Kidney Stones
 Kosher View of L-Cysteine

Asam amino protéinogenik
Asam amino glukogenik
Asam amino walirang
Tiol
Aditip dahareun
Aditip nomer-E
Tin nyaéta buah dahareun tina Ficus carica, spésiés tangkal leutik kembangan ti suku Moraceae, pituin Méditerania jeung Asia kulon, dipelak ti jaman kuna nepi ka kiwari sumebar ka sakuliah dunya pikeun diala buahna atawa papaés. Ficus carica téh spésiés tipe marga Ficus, ngawengku leuwih ti 800 spésiés tatangkalan tropis jeung sobtropis.

Tangkal tin leutik atawa ngarungkun, jangkungna nepi ka , kulit kaina bodas lemes. Daunna rubak ngaramo tilu atawa lima. Panjang buahna  kelir héjo nepi ka bungur atawa coklat, daging buahna beureum amis sikian leutik rangu.

Tin bisa didahar langsung atawa digaringkeun, atawa dijieun salé jeung rupa-rupa olahan bungbuahan. Ngan kusabab segerna teu awét, lolobana dipasarkeun garing atawa olahan.

Taun 2018, produksi sajagat ngahontal 1,14 yuta ton, lolobana ti Turkiyé Jeung nagara-nagara Aprika Kalér (Mesir, Maroko, jeung Aljazair).

Baca ogé
Ficus racemosa (loa), spésiés pituin Australia, Malésia, Asia Tenggara, jeung sub-buana India
Ficus sycomorus, spésiés pituin Aprika jeung Libanon

Rujukan

 
Tin
Bungbuahan ti Aprika
Bungbuahan ti Asia
Flora Asia
Flora Éropa
Flora Aprika Kalér
Taxa dingaranan ku Carl Linnaeus
Pénilalanin (lambang Phe atawa F) nyaéta asam amino ésénsial anu boga rumus kimia . Ieu molekul bisa dianggap hiji gugus bénzil diganti gugus métil dina alanin, atawa hiji gugus pénil ngaganti tungtung hidrogén terminal dina alanin. Ieu asam amino ésénsial kaasup nétral jeung nonpolar kusabab watek inert jeung hidropobik ranté gigir gugus bénzil. L-isomér dipaké pikeun ngabentuk sacara biokimiawi protéin anu dikode ku DNA. Pénilalanin téh prékursor tirosin, monoamin neurotransmitter dopamin, norépinéprin (noradrénalin), épinéprin (adrénalin), jeung pigmén kulit mélanin. Pénilalanin dikode ku kodon UUU jeung UUC.

Pénilalanin aya dina susu mamalia, dipaké dina manupaktur produk dahareun jeung inumeun sarta dijual salaku suplemén giji kusabab boga pangaruh analgesik jeung antidéprésan. Ieu molekul téh prékursor langsung neuromodulator pénétilamin, suplemén diet. Salaku asam amino ésénsial, pénilalanin teu disintésis de novo di manusa atawa sato lianna, ku kituna kudu nyokot tina sumber-sumber prot inwanu ngandung pénilalanin.

Rujukan

Tutumbu kaluar 

Phenylalanine mass spectrum
Phenylalanine at ChemSynthesis

Produk sato
Asam amino protéinogenik
Asam amino glukogenik
Asam amino ketogenik
Asam amino aromatik
Asam amino ésénsial
Sanyawa pénil
Sanyawa bénzil
Agonis dopamin
Aktipator anhidrase karbonat
Kode genetik nyaéta sakumpulan aturan anu dipaké ku sél pikeun marjamahkeun émbaran anu dikode dina materi genetik (runtuyan triplét nukléotida DNA atawa RNA anu katelah kodon) jadi protéin. Translasi dipigawé ku ribosom, anu numbu-numbukeun asam amino protéinogenik dina runtuyan anu ditangtukeun ku mRNA, maké molekul tRNA ) pikeun mawa asam amino sarta maca tilu nukléotida mRNA sakaligus. Kode genetik méh sarua di sakabéh organisme sarta bisa dipidangkeun dina wangun tabel basajan 64 éntri.

Kodon nangtukeun asam amino naon anu bakal ditambahkeun nalika sintésis protéin. Iwal ti sababaraha, hiji kodon tilu nukléotida dina runtuyan asam nukléat nangtukeun hiji asam amino. Ampir kabéh gén  dikode ku skéma tunggal (baca tabel kodon RNA). Anapon kitu, aya sababaraha anu teu akur jeung ieu skéma, di antarana baé génom mitokondria).

Baca ogé
 Tabel kodon

Rujukan

Bacaan saterusna

Tutumbu kaluar

 The Genetic Codes: Genetic Code Tables
 The Codon Usage Database — Codon frequency tables for many organisms
 History of deciphering the genetic code

Éxprési gén
Genetika
Genetika molekulér
Biologi molekulér
Biosintésis protéin
Perdagangan I, Bandar, Simalungun
 Perdagangan II, Bandar, Simalungun
 Perdagangan III, Bandar, Simalungun
Samanhudi atawa sok disebut Kyai Haji Samanhudi (Surakarta, 1868 - Klaten, 28 Desember 1956) nyaéta pangadeg Sarekat Dagang Islam, hiji organisasi massa di Indonésia nu saméméhna mangrupakeun paguyuban para padagang batik di Surakarta, tuluy ngalegaan wengkuan kana isu-isu politik nasional.

Samanhudi keur leutikna dibere ngaran nyaeta Soedarno Nadi. Anjeunna boga aksés ka atikan kawates, sarta ngan sakola di Sekolah Rakyat tapi teu nepi lulus. Sanggeus kaluar ti sakola, Samanhudi neruskeun profesi anyarna salaku pengusaha batik, neruskeun usaha kolotna. Samanhudi ngarasakeun ayana perbedaan perlakuan para pangawasa Hindia Walanda antara padagang pribumi anu mayoritasna padagang muslim jeung padagang Tionghoa. Samanhudi tuluy berinisiatif ngadegkeun organisasi pikeun para padagang pribumi nyaeta Sarekat Dagang Islam (SDI) minangka respon kana usaha imperialisme modern sangkan Indonésia jadi pasar jeung sumber bahan baku pikeun industri kolonial barat.

Samanhudi maot di Klaten jeung dimakamkeun di Solo. Dumasar kana Keppres No. 590 taun 1961, kaping 9 Nopémber 1961, KH. Samanhudi sacara resmi dilélér gelar Pahlawan Indonésia.

Sarekat Islam 
Samanhudi katelah tokoh pendiri Sarekat Islam atawa Sarekat Dagang Islam (SDI) anu diadegkeun dina 16 Oktober 1905/16 Syaban 1323 H. Saterusna dituluykeun ku H.O.S. Tjokroaminoto dina raraga meunangkeun pangakuan salaku badan hukum tanggal 10 September 1912/27 Ramadhan 1330 H. Usaha hukum ieu dilaksanakeun ku anjeuna sangkan dina mangsa nu bakal datang SDI meunangkeun legalitas kagiatan. Vérsi séjén nyebutkeun, nurutkeun tulisan H. Colijn dina Koloniale Vraagstukken Heden en Morgen taun 1928, SDI diadegkeun dina 1911 sarta meunang hiji badan légal dina 1912.

Rujukan

Daptar Pustaka 

 

 
Pahlawan nasional Indonésia
Péptida (tina Yunani kuna πεπτός, ti πέσσειν) nyaéta ranté pondok asam amino anu disambungkeun ku beungkeut péptida .   Ranté anu kurang ti dua puluh asam amino disebut oligopéptida, sarta ngawengku dipéptida, tripéptida, jeung tetrapéptida.

Polipéptida nyaéta ranté péptida anu leuwih panjang, sinambung, tanpa cagak. Ku lantaran kitu, péptida kaasup kana kelas polimér biologis jeung oligomér, sarupa jeung asam nukléat, oligosakarida, polisakarida, jeung sajabana.

Polipéptida anu ngandung leuwih ti 50 asam amino katelah protéin .    Protéin diwangun ku hiji atawa leuwih polipéptida nu disusun dina cara biologis pungsional, osok kabeungkeut ligan kayaning koénzim jeung kopaktor, atawa protéin séjén atawa makromolekul séjén kayaning DNA atawa RNA, atawa rakitan makromolekul anu pajeujeut. 

Asam amino nu geus diasupkeun kana péptida disebut résidu. Molekul cai dileupaskeun nalika formasi unggal beungkeut amida. Kabéh péptida iwal péptida siklik boga N-terminal (gugus amina) jeung C-terminal (gugus karboksil) résidu dina tungtung péptida (sakumaha ditémbongkeun keur tétrapéptida dina gambar).

Kelas 
Aya sababaraha jinis péptida anu digolongkeun dumasar kana sumber jeung pungsina. Kelompok péptida ngawengku péptida tutuwuhan, péptida baktéri/antibiotik, péptida supa, péptida invertebrata, péptida ampibi/kulit, péptida peurah, péptida kangker/antikangker, péptida paksin, péptida imun/radang, péptida otak, péptida éndokrin, péptida ingestif, péptida cerna, péptida kardiovaskular, péptida ginjal, péptida pernapasan, péptida opiat, péptida neurotropik, jeung péptida getih-otak. 

Sababaraha péptida ribosom bakal ngalaman proteolisis. Ieu fungsi, ilaharna dina organisme luhur, salaku hormon jeung molekul signaling. Sababaraha mikroba ngahasilkeun péptida salaku antibiotik, sarupaning mikrosin jeung baktériosin.

Sintésis kimia 

Péptida ribosomal

Péptida antimikrobial 

 Kulawarga magainin
 kulawarga sékropin
 kulawarga katélisidin
 kulawarga defénsin

Péptida Tahikinin 

 Bahan P
 Kassinin
 Neurokinin A
 Élédoisin
 Neurokinin B

Péptida peujit vasoaktif 

 VIP (PHM27)
 PACAP
 Péptida PHI 27
 GHRH 1-24
 glukagon
 Sekrétin

Péptida polipéptida pankréas 

 NPY
 PYY
 APP
 PPY

Péptida opioid 

 Péptida proopiomélanokortin (POMC)
 Pentapéptida énkepalin 
 Péptida prodinorpin

Péptida kalsitonin 

 Kalsitonin
 Amilin
 AGG01

Rujukan 

Péptida
Kokontolan nujul ka ngaran pikeun sababaraha spésiés tutuwuhan:
Helicteres hirsuta
Helicteres isora
Helicteres viscida
Kigelia africana
Koka ngawengku opat pepelakan ti family Erythroxylaceae, pituin Amérika Kidul beulah kulon. Koka katelah ku kandungan alkaloid psikoaktip: kokain.

Rujukan 

 Turner C. E., Elsohly M. A., Hanuš L., Elsohly H. N. Isolation of dihydrocuscohygrine from Peruvian coca leaves. Phytochemistry 20 (6), 1403–1405 (1981)
 History of Coca. The Divine Plant of the Incas by W. Golden Mortimer, M.D. 576 pp. And/Or Press San Francisco, 1974. This title has no ISBN.
 [A]

Tutumbu kaluar 

 Shared Responsibility
 Coca leaf: Myths and Reality Transnational Institute (TNI)
 Unscheduling the coca leaf, Transnational Institute (TNI)
 Coca leaf news page

 
Pepelakan ti Amérika
Éntéogén
Tutuwuhan ti Andés
Yamaha Byson (ogé katelah Yamaha FZ16 atanapi biasa katelah Si Kebo ) nyaéta motor sport anu diproduksi ku Yamaha Motor Company . Motor ieu mimiti diluncurkeun di Indonésia dina tanggal 21-22 Séptémber 2010 di sabana Gunung Bromo, Jawa Wétan.

Panjualan 

Ti mimiti dipasarkeun di Indonésia, Yamaha Byson geus kajual leuwih ti 146.145 unit. Dina awal mecenghulna taun 2010, Yamaha Byson kungsi dijual 23.265 unit ti Séptémber nepi ka Désémber 2010. Taun 2011, penjualan ngahontal 53.704 unit. Taun 2012, PT Yamaha Indonesia Motor Manufacturing (YIMM) ngaronjat kapasitas produksina, unggal bulan bisa ngahasilkeun nepi ka 15 rébu unit. Ti Januari nepi ka Juli 2012, 69.176 unit Yamaha Byson dijual di pasar.

Warna 
Yamaha Byson geus sababaraha parobahan minor dina cet na striping design, bari mesin sarta spésifikasi teknis lianna teu robah. Opat période parobahan minor Yamaha Byson kalebet ieu:

Periode kahiji 
Dina awal munculna di Indonésia taun 2010, diwanohkeun di Gunung Bromo, Jawa Wétan . Yamaha Byson diproduksi di Thailand . Dina mangsa ieu, Yamaha Byson diwangun ku opat varian warna.

 hawuk
 Beureum
 Bodas
 Biru

Periode kadua 
Taun 2011, Yamaha Byson parantos diproduksi di Indonésia kalayan 4 varian warna. Taun 2012, ditambah hiji varian warna Emas Mewah. Yamaha Byson dina mangsa ieu leuwih herang tibatan produksi dina période saméméhna.

 Hideung Padet
 Biru Perkasa
 Beureum Wani
 Bodas Modern
 Emas méwah

période katilu 
Taun 2012, Yamaha Byson diproduksi kalayan desain anu langkung poék kalayan warna anu dominan hideung.

 Jero Beureum Metallic
 Hideung Metallic X
 Metalik Bodas 6
 Koktail Biru Ungu Herang 5

Periode kaopat 
Taun 2013, Yamaha Byson diproduksi deui kalayan tampilan anu langkung seger sareng langkung terang bari ngajaga desain anu biasana poék.

 Biru Tangguh
 Beureum gagah
 Hideung Armor
 Bodas Kandel

Rujukan

Pranala luar 

  Yamaha Byson di situs web Yamaha Motor Indonesia  Diarsipkan 2012-09-20 di Wayback Machine.
  Total penjualan Yamaha Byson di situs web Motorplus  Diarsipkan 2012-09-14 di Wayback Machine.
  Warna dan striping baru Yamaha Byson  Diarsipkan 2012-09-20 di Wayback Machine.
  Komposisi warna Yamaha Byson periode pertama dan kedua
  Berita mengenai Yamaha Byson di situs web Kompas
  Yamaha Byson dari Thailand banyak yang tidak lolos standar
  Pilihan warna Yamaha Byson produksi awal Diarsipkan 2012-09-24 di Wayback Machine.