AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Ijén atawa duél nyaéta diaduna antara dua urang pikeun ngaréngsékeun pasualan boh ngagunakeun pakarang atawa henteu, di tempat jeung dina waktu nu geus ditangtukeun. Sok disebut ogé palagaan saurang lawan saurang. Larapanna, sarupaning adu-aduan atawa babalapan sok disebut ijén, utamana mah sagala parebutan hiji lawan hiji wéh, sakapeung mah sok disebutna téh patutunggalan. Teu sakabéh patutunggalan bisa disebut ijén, da kajadian samodél palagaan Perang Dunya I jeung Perang Dunya II mah teu bisa disebut ijén, lantaran sasat nagara-nagara nu diaradu téh silih hurup atawa ilahar disebut sekutu. Iwal perang antara Jepang jeung Rusia, éta mah kagolong kana perang ijén.

Di sawatara wewengkon di dunya, tradisi ijén geus dipikawanoh sarta dilarapkeun dina pangperangan. Saméméh derna bitotama, disapukkeun heula pikeun ngalaksanakeun ijén atawa henteuna. Mun sapuk pikeun dilaksanakeun ijén, ké bisa teu diperlukeun deui bitotama nu leuwih badag, sarta tanpa kudu ngorbankeun kabéh pasukan. Mun cukup ku ijén, nu maju ka médan laga kur saurang minangka wawakil, dipilih dumasar kamampuh galunganna atawa diwakilan ku panglima perangna. Sakapeung sok dilarapkeun ogé ieu ijén nika babaraha kali rintakan, nepi ka salah sahiji ti dua beulah pihak aya nu taluk, atawa béak kabéh jawara andelanna.

Rujukan 

Palagaan
Ijén bisa nujul kana sawatara hal di handap:
 Ijén: dua urang nu keur galungan.
 Gunung Ijén: gunung aktif nu perenahna di wates antara Kabupatén Banyuwangi jeung Kabupatén Bondowoso, Jawa Wétan, Indonésia.
Dina anatomi manusa, pigeulang leungeun aya sawatara définisi nu nyebutkeun yén pigeulang leungeun téh minangka (1) tulang karpus atawa tulang karpal, kumpulan dalapan tulang nu ngabentuk ségmén skeletal proksimal leungeun; (2) sandi pigeulang leugeun atawa sandi radiokarpal, sambungan antara tulang radius jeung tulang karpus; jeung (3) wewengkon anatomis di sabudeureun karpus kaasup bagéan distal tulang lengan handap jeung bagéan proksimal metacarpus atawa lima tulang metakarpal jeung rangkéyan pasandian di antara ieu tulang-tulang, nu disebut minangka pasendian pigeulang leungeun. Ieu bagéan téh sok kaasup ogé torowongan karpal, kotak bako anatomis, gurat geulang, rétinakulum fléksor, dan rétinakulum éksténsor .

Minangka konsékuénsi tina sawatara ieu définisi, fraktur na tulang karpal disebut minangka fraktur karpal, sedengkeun ari fraktur kawas fraktur radius distal sok dianggap potong tulang ka pigeulang leungeun.

Rujukan 

Anatomi manusa
Leungeun
Bawang kana lolobana bumbu kasehatan sok dikandung dina unggal piring. Alatan bawang ieu bisa nyieun masakan leuwih nikmat. lolobana jalma ukur nyaho bawang bodas sarta beureum wungkul. Terus di pikiran aya loba jenis séjén bawang anu kapanggih di dunya ieu. Tangtu, varian sarta pupose ogé rupa-rupa. Bawang seueur di pasar nyaéta bawang. ku sabab alatan cara melak bawang  pisan gampang pikeun dilakukaan ku patani.

Di handap ieu mangrupa jenis bawang anu kapanggih di alam. bawang designation pikeun bulbs ieu ogé bawang atanapi bawang Dayak inten. Shallots anu geus popular kapanggih dina lingkungan urang. Leuwih ti éta, bawang nyaéta pisan aplikasi dina asakan.

Mangpaat bawang beureum mangrupa produk atah pikeun asakan sarta ubar alami.

Bawang Mutiara

Jenis ieu bawang ngabogaan formulir nu pohara leutik dibandingkeun bawang lianna. Biasana bawang mutiara dina pamakéan bisa dipanggang, pickled atanapi aduk-ngagoreng.

Bawang Amis

jenis ieu bawang ampir kawas hiji bawang di bentuk. bédana perenahna dina warna jeung rasa nu rada amis ti bawang lianna. Aya hiji campuran bawang rupa pikeun ieu. Antara séjén vidalia misalna, Bermuda na Walla-Walla.

Bawang Koneng

varian bawang anu lega aya di Indonésia. Anjeun bisa nyebutkeun yén bawang geus jadi bahan idéal di unggal piring. bawang bodas Ngabogaan wangun rada lonjong sarta warna bodas aya nanaon ieu bawang Lamun rasa, bawang bodas ngabogaan rasa rada amis.

Pikeun kréasi masakan asakan Cina, biasana bodas kana impian dibandingkeun kalawan bawang séjén bawang daun Ilahar dipaké dina scallions tambahan sarta asakan sauyuran . Nalika di koréa wewengkon, minyak bawang bodas anu salawasna dipaké dina rasa keur dahareun.

Inpormasi lain bisa ditempo di website bisapinter.com , website anu ngayakeun informasi loba mangpaatna.
Pengki atawa sérokan mangrupa parabot basajan paranti ukat-akut, ungkat angkat, jeung mindahkeun matérial laleutik, kayaning taneuh, batu bara, batu split, salju, keusik, jeung sajabana. Ari di wewengkon sunda, ieu pengki téh ilaharna dipaké pikeun ngawadahan runtah nu saterusna dipiceun kana carangka runtah.

Pengki paranti miceun runtah mah dijieunna tina anyaman awi atawa tina palastik. Aya ogé pengki nu dijieun tina gelempengan waja, beusi atawa kaléng. Pengki téh geus loba pisan macem-macemna, jeung geus diluyukeun pikeun rupa-rupa kaperluan jeung kaayan lingkungan.

Parabot
Sikup atawa singkup (; ) nyaéta pakakas utama pikeun ngali, nu fungsina kawas pacul tapina lempeng - jeung deuih biasana mah leuwih heureut jeung kurang melengkung tinimbang jeung pengki mah sarta panyekelanna panjang. Sikup téh baheulana mah dijieun tina kai nu dibeulah atawa tina tulang-taléng sasatoan, utamana mah tulang walikat. Sanggeus seni papandayan téh kumembang, sikup dijieun kalawan tungtungna leuwih seukeut tina bahan logam, lantaran saméméhna mah digawé maké sikup nu heubeul mah kurang éfisién, da tangel mun dipaké ngali téh. Ari bagéan tungtungna diseukeutan mah meulah taneuh téh jadi leuwih gampang, jeung ngaguarkeunna ogé henteu hésé. Ari sikup dijieun tina logam mah bisa dipaké pikeun ngaguarkeun jeung mindahkeun taneuh kalayan leuwih éfisién.

Rujukan 

Pakakas
Dampal leungeun atawa talapak leungeun () nyaéta bagéan leungeun nu pangmindengna antel jeung barang-barang nu dicabak atawa dikeupuel. Dampal leungeun sok diklasifikeun kaasup jeung sakum bagéan lima ramona, aya ogé nu nyebut yén nu dimaksud dampal leungeun téh teu kaasup bagéan lima ramo éta. Kulit dampal leungeun jeung dampal suku kawilang kurang sénsitif dibandingkeun jeung kulit tonggong leungeun atawa bagéan lianna. Ieu nu nyumebabkeun kulit dampal leungeun téh mindeng katerap sasanggaleun, sasat si leungeun sok paaduantel sarta paadugasrok jeung barang-barang nu hareuras.

Dina dampal leungeun aya gurat leungeun, ilahar disebut gurat dampal leungeun. Nu mana éta gurat téh sok dibaca, minangkana mah ngajudi kana kahirupan jalma nu dibaca gurat dampal leungeunna, Istilahna sok disebut ramalan.

Leungeun
J
Sasanggaleun (; ) nyaéta aréa kulit nu ngandelan minangkana mah réspons kana tekenan, teueulan, atawa iritasi lianna. Ngagasrok mun mindeng teuing mah atawa tarik teuing bakal nyumebabkeun lécét nu satuluyna ngamungkinkeun bijilna sasanggaleun. Ari margalantaranna mah bijilna sasanggaleun téh tina gasrokan kalawan mindeng, ilaharna bijil dina leungeun jeung suku, boh bagéan dampal leungeun jeung dampal suku boh bagéan kulit ramo suku alatan geus biasa leumpang atawa maké alas nu henteu meujeuhna atawa henteu cocog. Sasanggaleun téh saenyana teu bahaya, ngan sakapeung mah mantak piteugenaheun sarta bijilna masalah lian, kayaning ulserasi kulit, inféksi kulit atawa nyababkeun pikaateuleun nu ngarandapanna hayang miceun éta sasanggaleun jeung deuih sok mangaruhan aréa sabudeureun sasanggaleun jadi nyeri.

Tatu
Panyakit kulit
Réka perdaya () adalah tindakan menyebarkan keyakinan yang tidak benar, atau bukan seluruh kebenaran (seperti dalam setengah-kebenaran atau kelalaian). Penipuan dapat melibatkan disimulasi, propaganda, dan sulap, serta gangguan, kamuflase, atau penyembunyian. Ada juga penipuan diri, seperti dalam itikad buruk. Ini juga bisa disebut, dengan berbagai implikasi subyektif, permisi, tipu daya, gertakan, mistifikasi, tipu muslihat, atau akal-akalan.
Mindokecap nyaéta ngaran salah sahiji purwakanti anu wangunna malikan kecap dina hiji kalimah, tapi hartina atawa ma'nana béda. Wangunna méh sarua jeung diapora. Contona:

éstu matak buntu laku.

duméh dagang henteu laku.

jaman ayeuna mah néangan duit téh kudu ku duit.

nguseup gabus, kukumbulna ku gabus. 

Mindokecap téh kaasup kana salah sahiji purwakanti anu mindeng dipaké dina puisi.

Rujukan 
Sastra
Séptima nyaéta Nurutkeun katerangan M.A. Salmun (1963: 78) anu disebut séptima téh nyaéta sajak anu sapadana diwangun ku tujuh-tujuh padalisan (séptima tujuh). Dina sastra Sunda wangun kieu henteu produktip.

Séptima /sép·ti·ma/ /séptima/ téh sajak nu diwangun ku tujuh pada.

Rujukan 
Sastra
Ditografi nyaéta digunakeun dina pernaskahan, utamana dina naskah-naskah (manuscript) salinan sok kapanggih aya bagian atawa kalimah-kalimah anu disalin atawa ditulis dua kali. Tangtuna ogé lain dihaja, tapi kasalahan atawa kakaliruan. Bisa jadi dina waktu keur nyalin téh kungsi katunda atawa kaselang heula. Barang rék prak deui, salah ngamimitian nepi ka kajadian dua kali nyalin.Ku kituna, ditografi téh kalimah nu diulang kalawan deukeut jeung unsur teu dihaja.

Rujukan 

Sastra
Anékdot nyaéta carita anu pondok pisan, teu diruka-réka, ngeunaan hiji kajadian. Umumna mimitina mah lisan, pikaresepeun sabab sakapeung sok sari guguyon.Biasana ngeunaan hiji jalma (tokoh), mangrupa petikan tina pangalaman. Disebut di dieu sabab sok aya disebut dina kritik. "carpon anékdotal",  maksudna carpon anu kurang asak ngolahna, karasa kénéh sampalan tina pangalaman.

Rujukan 
Sastra
Dewa, dongeng nyaéta istilah dongeng dewa digunakeun ku M.A Salmun (1963 : 103-104) pikeun mitos. Anu jadi dasarna nyaéta tokohna, yen dina kajadian carita téh tokoh dewa (jeung sabangsana) sok milu aub (boga peran). 

Dongeng nyaéta carita rakyat baheula anu tokoh na para dewa atawa manusa satengah nu kajadian na di percaya ku balarea

Rujukan 
Sastra
Koropak mangrupa gabungan naskah (manuscript) nuhun tina daun lontar, nipah, jsté.anu disimpen dina wadah leutik tina kai (koropak). Aya deui anu disimpenna téh ukur dilakop. Biasana dicirian ku nomer, didaptar dina katalogeus. Dina hiji koropak bisa jadi eusina béda naskah, da puguh tacan kaulik atawa tacan kaungkab eusina téa. Contona, koropak nomer 406 koléksi Bagian Naskah Musieum Nasional (Jakarta) eusina lain naskah Carita Parahiyangan wungkul.

Koropak téh daun lontar nu eusina tulisan (naskah kuno di Jawa jeung Bali).

Rujukan 
Sastra
Pantun Kuningan mangrupa lalakon-lalakon pantun anu asalna atawa populér di daérah Kuningan; atawa wanda pagelaran mantun daérah Kuningan. Ieu istilah di antarana disebut dina buku carita pantun Ratu Bungsu Karma Jaya atawa Lutung Leutik (Wiranangga-pati,1951).Tacan kaungkab kalawan tutas kumaha saéstuna pantun Kuningan téh,boh ngeunaan jumlah lalakonna,wandana,basana,adegan caritana,pungsina,jste.upama dibandingkeun jeung pantun ti daérah séjénna.Nepi ka kiwari lalakon-lalakon anu dianggap has pantun Kuningan téh di antarana lalakon Ratu Bungsu Karma Jaya,Kembang Panyarikan,jeung Demung Kalagan.

Rujukan 

Sastra
Runtuyan Sora nyaéta vokal boh konsonan dina basa sunda bisa ngantét jeung vokal atawa konsonan séjéna. éta kontétan vokal téh bisa ngawangun diftong lamun ngantét jeung vokal nu sarua bakal muncul sora glotal  /?/. Kawanguna diftong téh balukar munculna semi vokal /w/ jeung /y/ minangka sora panglanca. Jadi anu dimaksud diftong téh nyaéta réndonan vokal jeung semi vokal dina engang, lain réndonan dua vokal atawa leuwih.

Upamana baé, dina kecap:

[Kuweh]                              <kueh>

Muncul diftong minangka réndonan semi vokal /w/ jeung vokaal /é/ dina kecap kuéh.

Rujukan 

Basa
Alusi nyaéta référensi (tuduh kana),boh langsung boh teu langsung, ka hiji jelma, tempat, kajadian, atawa kana karya sastra séjén. Warnaning alusi kapanggih dina ieu petikan, tina guguritan Laut Kidul karya R.H. Muh. Suéb (Kalipah Apo) anu dimuat dina Volksalmanak taun 1921.

....

Matak waas pacampur jeung sedih.

gunung-gunung kabéh narémbongan.

Gunung Pangrango ngarojo.

bangun nu diharundum.

ngadagoan nu tacan sumping.

nyeri duméh ditilar.

mani alum nguyung.

nguyung wuyung karungrungan.

ngan dijieun Pangrango cicirén nagri.

nagara Pajajaran.

Pajajaran tilas Siliwangi.

wawangina nu kari ayeuna.

ayeuna nya dayeuh Bogor.

Batutulisna kantun.

kantun liwung jaradi pikir.

mikir nu disada.

hanteu surud liwung.

teuteuleuman kokojayan.

di Ciliwung nunjang ngidul Siliwangi.

nuus di Pamoyan.

Alusi téh salah sahiji majas perbandingan nu téu langsung ku tokoh atawa peristiwa dina karya sastra.

Rujukan
Anapora nyaéta malikan kecap atawa malikan prasa dina awal klausa atawa dina awal kalimah anu pataréma, minangka gaya basa dina nyarita (pidato). Dina karya sastra mangrupa salasahiji wanda paralélismeu; mindeng kapanggih dina sisindiran atawa carita pantun.

Anfora  mangrupi bagian tina gaya basa jeung ciri khas ngagunakeun kata kata anu di ulang. Dalam majas anaphora, pengulangan kata nu aya di mimiti kalimah tina satiap baris na atau sa anggestanda koma dina hiji kalimat.

Rujukan 

Sastra
Rinéka sora nyaéta gejala fonologis patali jeung parobahan sora basa, boh vokal boh konsonan. Ari parobahan sora basa the bisa muncul ku jalan leungitna foném, tambahna foném, pindahna tempat foném, atawa bagantina foném bagantina foném jeung fonem séjénna.

Rupa-rupa
Dumasar kana cara diwangunna, rineka sora téh bisa diwincik kieu.

Sirnaan 
Sirnaan nyaéta rineka sora anu diwangun ku jalan ngaleungitkeun sawatara fonem tina kecap, boh di awal kecap, di tengah kecap, boh di ahir kecap. ku kituna, sirnaan bisa mangrupa sirnapurwa, sirnamadya, jeung sirnawekas. Sirnapurwa contona: umilu milu, kstaria staria, banderol bandrol, kolonel kornel, présidént présidén.

Swarabakti 
Swarabakti nyaéta rineka sora anu diwangun ku jalan nambahkeun foném kana kecap, boh di awal, di tengah, boh di tungtung kecap. ku kituna, swarabakti bisa mangrupa swarabakti awal, swarabakti tengah, jeung swarabakti ahir. Contona: stri istri, stal istal, blok belok, bank bangku.

Bagentén 
Bagenten atawa alternal nyaéta bagantina sora anu diwangun ku jalan ngaganti hiji fonem ku fonem nu lain, boh vokal ku vokal, boh konsonan ku konsonan. Contona surung sorong, pungkur pengker, utama utami, begang begeng, itung étang, ceuk cek. Rinéka sora atawa gejala fonologis patali jeung parobahan sora basa, boh vokal boh konsonan. Ari parobahan sora basa téh bisa muncul ku jalan leungitna foném, tambahna foném, pindahna tempat foném, atawa bagantina foném jeung foném séjénna.

Métatésis 
Métatesis nyaéta rinéka sora anu diwangun ku jalan matukeurkeun tempat fonem dina jero kecap. Contona: aduy ayud, dalu ladu, léor réol, présidén persiden, rontal lontar.

Asimilasi  
Asimilasi nyaéta rinéka sora anu diwangun ku jalan nyaruakeun fonem nu beda kana fonem tukangeunana, ilaharna di antara fonem nu aya dina daerah ucapan nu sarua saperti b jeung m, d jeung n, g jeung ng. Contona: gambar gamar, gablung gambung, kaderon kaneron, kendag kenang, sanggeuk sangeuk, sanggup sangup.

Rujukan 

Basa
Imajinasi nyaéta salasahiji kamampuh pikiran, kamampuh nyipta, ku jalan ngudaran sakur anu geus maraneuh (gambaran atawa citra anu katarima ku pancadria), tuluy diréka deui dina wujud anyar. Ku kituna, imajinasi téh gawéna lain ngan ukur ngaranjing-ranjing, tapi ngarandakah cara hirupna pepelakan. Imajinasi pohara pentingna pikeun pangarang, boh dina ngarang prosa boh dina ngarang puisi.

Rujukan 

Istilah Sastra Sunda
Diksi nyaéta istilah diksi ngandung harti milih-milih kecap, prasa, atawa milih-milih babanding dina karya sastra. Diksi pangarang bisa dianalisis dumasar kana katagori éta; naha kekecapanana téh atawa prasana téh abstrak atawa konkrit, basa wewengkon atawa basa lulungu kecap-kecap biasa atawa ngandung perlambang, jstr.2

Diksi dalam pembuatan karya sastra memiliki beberapa fungsi sebagai berikut :

 Membuat orang yang membaca atau pun mendengar karya sastra menjadi lebih faham mengenai apa yang ingin disampaikan oleh pangarang.
 Membuat komunikasi menjadi lebih efektif.
 Melambangkan ekspresi yang ada dalam gagasan secara verbal (tertulis atau pun terucap).
 Membentuk ekspresi atau pun gagasan yang tepat sehingga dapat menyenangkan pendengar atau pun pembacanya.

Rujukan
kecap salancar nyaéta kecap anu di wangun ku hiji morfem dasar bebas, anu sok disebut leksem salancar tanpa parobahan nanaon. proses ngawangun kecap salancar disebut ngarekamaya (derivasi zero). tina jumlah engangna aya rupa-rupa kecap salancar, di antarana bae:
a. kecap salancar saengang, contona: ah, dug, jung, jig.
b. kecap salancar dua engang, contona : ucing, diuk, korsi. 
c. kecap salancar tilu engang, contona : awewe. olohok.
d. kecap salancar opat engang, contona : barakatak

rujukan
Satria mangrupa istilah dina seni pagelaran sandiwara dina lalakon babad atawa desik. Tina sisi carita, satria ngaranna anu disebut palaku utama (aktor) atawa protagonis téh sok disebut nu boga lalakon atawa anak muda. pangna disebut satria bisa jadi lantaran tokoh éta anu bakal jadi pahlawan (ksatria) dina carita téh. Pitokoheunana (aktor) biasana pangawakanana jeung rupa pangtegepna, pertentang, umurna ngora kénéh. teu kudu milih-milih deui da biasana mah dina rombongan sandiwaran téh aya pamaén anu geus matok nyekel rol téa.

Ngaran Satria miboga harti, definisi, maksud atawa makna wanén, gagah, alur kahirupan nu tengtram, merdeka, bagja jeung sampurna, ngaran  nu hartina prajurit anu boga kawani, pejuang, prajurit anu wani.

Rujukan 
Sastra
Sékstét nyaéta nurutkeun M.A. Salmun (1963 : 77) anu disebut sékstét atawa séxtét téh (séxta genep) nyaéta sajak anu spadana diwangun ku genep-genep padalisan. Wangun kieu dina sastra Sunda henteu produktip. 

sek·stet /sékstét/ n Mus 1 gubahan lagu anu dinyanyikeun ku genep panyanyi atawa dimaénkeun ku genep urang pamén musik; 2 Mus grup panyanyi atawa orkés anu kawengku ku genep urang; 3 Sas sajak genep sauntay.

Rujukan 
Sastra
Simbolik nyaéta istilah simbolik, atawa simbolis, dikeunakeun kana sipat karya sastra anu digelarkeunana réa ngolah simbol (perlambang, sasmita). Wanda kitu ngakar dina paham simbolismeu. Najan teu sarua kasang tukangna, dina sastra Sunda ogé hirup karya-karya simbolik.

simbolis /sim·bo·lis/ a minangka lambang; jadi lambang; ngeunaan lambang: lukisan --.

Rujukan 
Sastra
Idélalismeu Nyaéta paham atawa wanda karangan rékaan mintonkeun tokoh-tokoh,kajadian carita, pasipatan para palaku,cita-cita, kaéndahan,  jsté.  anu  idéal, sampurna sakumaha anu dipiharep atawa  diangen-angen; sakapeung karasa teu luyu jeung kanyataan. aya patalina jeung aliran idéalismeu dina pilsapat anu ngutamakeun pikiran atawa idé; rupaning barang  téh ngawujudkeun ukur idé dina tujuan. Idealismeu téh aliran ilmu filsafat minangka pikiran atawa cita-cita salaku hiji-hijina hal nu bisa diregepkeun jeung dipikapaham; hirup atawa usaha hirup numutkeun cita-cita, numutkeun patokan nu dianggap sampurna; Saaliran nu mentingkeun hayal atawa fantasi pikeun nuduhkeun kaéndahan jeung kasampurnaan sanajan teu sarua jeung kanyataan.

Rujukan 

Sastra
Distichon atawa distikon nyaéta sajak anu sapadana diwangun ku dua-dua padalisan. Dina sastra sunda wangun sajak kieu henteu produktip. Tapi upami nilik wangenan asalna ngeunaan distich (baca : distik), anu kagolong ka dinya téh produktip, nyaéta wawangsalan atawa bangbalikan lanjaran.

Distikon /dis ti kon/ sajak anu unggal padalisanna kawengku ku dua baris, biasana ngawirahma ahir; kuplét katutup.

Rujukan 

Kategori : Sastra
H. Anies Rasyid Baswédan, Ph.D. (; Aksara Sunda Baku: ; ), nyaéta akademisi atikan Indonésia sarta Gubernur DKI Jakarta masa bakti 2017-2022. Anjeunna kungsi ngajabat  salaku Menteri Pendidikan dan Kebudayaan Republik Indonesia Kabinet Kerja mimiti 26 Oktober 2014 nepi ka digantikeun ku Muhadjir Effendy dina parobahan kabinet ping 27 Juli 2016.

Anies jeung Sandiaga Uno meunangkeun pemilihan umum Gubernur DKI Jakarta taun 2017 sanggeus ngaliwatan dua puteran. Diusung ku Partai Gerindra jeung Partai Keadilan Sejahtera, ieu pasangan meunang sora 57,95%. Anies ngamimitan ngajabat jadi Gubernur DKI Jakartana mah dina bulan Oktober 2017.

Rujukan 

Alumni Universitas Gadjah Mada
Nu babar taun 1969
Tim Krikét Nasional Papua Nugini, dilandih Barramundis, nyaéta tim nu ngawakilan nagara Papua Nugini di pakalangan krikét internasional. Tim anu diayakeun ku Krikét PNG, nu geus gaul anggota Déwan Krikét Internasional (ICC) ti taun 1973. Papua Nugini saméméhna kungsi meunang status Hiji Poé Internasional (ODI), nu beunang ku pagawéan kaopat dina 2014 Qualifier Piala Dunya. Papua Nugini leungit boh maranéhanana ODI jeung T20I status dina Maret 2018 sanggeus kaleungitan hiji playoff patandingan ngalawan Népal dina Kualifikasi Piala Dunya Krikét 2018, hasil anu éarned ODI jeung T20I status pikeun lawan maranéhanana.

Rujukan
Olimpiade Usum Panas 2016 (), sacara resmi nyaéta Games of the XXXI Olympiad () jeung ogé katelah Rio 2016, éta hiji internasional acara multi-olahraga diayakeun ti 5 nepi ka 21 Agustus 2016 di Rio de Janeiro, Brazil, jeung acara awal dina sababaraha olahraga dimimitian dina 3 Agustus. Rio diumumkeun salaku kota tuan rumah dina Sesi IOC ka-121 di Kopenhagen, Dénmark, dina 2 Oktober 2009.

11.238 atlét ti 207 nagara milu dina Kaulinan 2016, kaasup nu mimiti asup Kosovo, Sudan Kidul, jeung Tim Olimpiade Pengungsi. Kalawan 306 sét medali, Kaulinan ieu nampilkeun 28 Olahraga Olimpiade, i kaasup rugbi tujuh jeung golf, nu ditambahkeun kana program Olimpiade di 2009. Ieu acara olahraga lumangsung di 33 tempat di kota tuan rumah jeung di lima tempat misah di kota Brasil São Paulo, Belo Horizonte, Salvador, Brasília, jeung Manaus.

Ieu mangrupikeun Olimpiade munggaran anu diayakeun di Amérika Kidul, ogé anu munggaran diayakeun di  Nagara basa Portugis, édisi usum panas munggaran anu dilaksanakeun sapinuhna dina usum usum tiris nagara tuan rumah, anu munggaran ti saprak 1968 dilaksanakeun di [[Amérika Latin] ]], sarta kahiji saprak 2000 dilaksanakeun di Hémisfér Kidul. Ieu mangrupikeun ogé Olimpiade Usum Panas munggaran anu lumangsung di handapeun Komite Olimpiade Internasional (IOC) kapersidenan Thomas Bach.

Amérika Serikat ngaluhuran méja medali, meunang medali emas panglobana (46) jeung jumlah medali pangluhurna sakabéhna (121); tim AS ogé meunang 1.000th Summer Olimpiade medali emas na sakabéh. Inggris Raya réngsé kadua sarta jadi nagara kahiji anu nambahan jumlah medali dina Olimpiade langsung sanggeus jadi bangsa tuan rumah di 2012. Cina finish katilu dina tabel medali. Nagara tuan rumah Brazil meunang tujuh medali emas jeung 19 medali, hasil pangalusna di Olimpiade mana waé, finish di tempat katilu belas. Bahrain, Fiji, Basisir Gading,  Yordania, Kosovo, Puérto Riko, Singapura, Tajikistan, jeung Vietnam kabéh meunang medali emas kahiji maranéhanana, kitu ogé grup Atlét Olimpiade Mandiri ( ti Kuwait).

Rujukan
Gunung Ciremai National Park aya kira-kira 50 km kiduleun kota Cirebon di Jawa barat Indonesia. Taman ngalegaan kana Peranan jeung Majalengka kabupatén kiduleun kota Cirebon. Taman lingku Mt Ceremai, gunung aktip, nu puncak pangluhurna di Jawa Barat. Golongan hikers, kaasup pihak siswa, mindeng nanjak puncak sanajan care diperlukeun.

 Flora: pines (Pinus merkusii), Castanopsis javanica (dipikawanoh sacara lokal salaku Saninten), Randu tiang (Fragraera blumii), Nangsi (Villubrunes rubescens), Macaranga (Macaranga denticulatan), Pasang (Lithocarpus sundaicus), Elaeocarpus (Elaeocarpus stipularis), rupa-rupa spésiés tangkal gbr (Ficus), Ardisia cymosa, jeung Platea latifolia,
 Fauna: macan tutul, kijang (Muntiacus muntjak atawa Javan muntjac), Echidna (Zaglossus bruijni), monyet (Javan surili),  * ngaran pikeun républik cina jeung rupa-rupa spésiés python.

Tempo ogé

Rujukan
H. Sandiaga Salahuddin Uno, B. B. A., M. B. A. (lahir di Rumbai, Pekanbaru) nyaéta pangusaha jeung pulitikus Indonésia. Manéhna meunang pamilihan umum Gubernur Jakarta dina 2017 babarengan jeung Anies Baswedan, jeung nu mimiti ulayat diangkat jadi Wakil Gubernur DKI Jakarta, di oktober 2017. Mindeng hadir dina seminar-seminar, Sandiaga Uno katurunan Gorontalo mindeng dibéré pengarahan ngeunaan jiwa kewirausahaan (kewirausahaan), utamana dina nonoman.

Sandiaga Uno ngamimitian bisnis sanggeus manéhna jadi hiji pangangguran  pausahaan anu dipolahna manéhna bangkrut. Bareng jeung batur sapagawéan-na, manéhna ngadegkeun hiji pausahaan dina widang keuangan, PT Pasadena Panaséhat. Usaha ieu kabukti suksés jeung geus dicokot leuwih ti sababaraha pausahaan séjén . Dina taun 2009, manéhna didaptarkeun salaku urang richest raraga ka-29 di Indonesia, nurutkeun majalah Forbes. dina 2011, Forbes dileupaskeun daptar sahiji jalma richest di Indonesia. Manéhna rengking 37th jeung kabeungharan total US$ 660 juta.

Karir 
Password Uno nyaéta lulusan Wichita State University, Amérika Sarikat, jeung predikat summa cum laude. Sandi mimiti karirna salaku hiji pagawe Bank Summa dina taun 1990. Taun saterusna manéhna meunang béasiswa pikeun nuluykeun atikan-na di George Washington University, Amérika Serikat. Manéhna lulus jeung prestasi kumulatif indéks (IPK) 4.00 .

Saterusna, dina taun 1993 manéhna ngagabung pikeun séapower Asia Investment Limited di Singapura salaku manager investasi di sakali dina MP Nyekel Group Limited (mulai 1994). Dina taun 1995 manéhna pindah ka NTI Resources Ltd. di Kanada jeung dilayanan salaku Wakil présidén Eksekutif of NTI Resources Ltd. jeung hiji panghasilan 8.000 pérak per bulan. Tapi, krisis moneter saprak ahir taun 1997 ngarah ka pausahaan tempat manéhna digawé bangkrut. Sandi bisa henteu deui neruskeun pakasaban-na. Manéhna balik ka Indonesia kalayan judul pangangguran. sanajan kitu, alatan kajadian, Sandi Uno mangka ngarobah cara nepi jeung robah arah jadi hiji pengusaha.

Dina taun 1997 Sandi Uno diadegkeun finansial sungut piwuruk, PT Recapital Advisors jeung sma-na babaturan, Rosan Perkasa Roeslani. salah sahiji mentor bisnis anu William Soeryadjaya. Saterusna, dina taun 1998, manéhna jeung Edwin Soeryadjaya, putra William, diadegkeun pausahaan investasi ngaranna PT Pasadena Investama Sedaya. lingkup bisnis ngawengku pertambangan, telekomunikasi, jeung produk kahutanan.

Rujukan 

Nu babar taun 1969
Pramoedya Ananda Toer nyaéta saurang sastrawan Indonésia nu babar di Blora puseur polu Jawa taun 1925, salaku putra cikal di kulawargana.

Sajarah 
Bapana nyaéta guru, sedeng Indungna padagang sangu. Sandiasma  Pramoedya Ananta Mastoer, sakumaha nu geus ditulis dina kumpulan carita pondok semi-otobiografi judulna Carita Blora. Sabab ngaran kulawarga Mastoer (ngaran bapana) miboga kesan robéda, manéhna ngaleungitkeun ngaran Jawa na "Mas" jadi tungtungna "Toer" salaku ngaran kulawargana. Pramoedya nyumprih atikan di Sakola SMK jurusan Radio di Surabaya, laju digawé jadi juru ketik di koran pamedalan Jepang di Jakarta  mangsa pamaréntahan Jepang di Indonésia.
Nu pupus taun 2006
Radén Adjeng Kartini () leuwih kakoncara ku ngaran Radén Ayu Kartini mangrupa saurang tokoh pahlawan Nasional Indonesia ogé salaku pelopor kadigjayaanna wanoja pribumi.

Biografi 

Radén Adjeng Kartini ti kalangan priyayi atawa aristokratik kelas Jawa. Anjeunna nyaéta putri ti Radén Mas Adipati Ario Sosroningrat, salaku adipati anu diangkat jadi bupati Jepara sanggeusna Kartini lahir. Kartini ieu putri nu kahiji.

Poé Kartini 
Presiden Soekarno ngaluarkeun Kaputusan Présiden Républik Indonésia Nomer 108 Tahun 1964, tanggal 2 Méi 1964, nu eusina nyaéta nangtukeun yén Kartini dijadikeun pahlawan nasional sakaligus ditetapkeun ogé yén setiap tanggal 21 April téh dijadikeun poé Kartini atawa Hari Kartini.

Rujukan 

Nu pupus taun 1904
Inohong
Font Freestyle Script nyaéta dirancang ku Martin Wait di 1981. Vérsi kandel ti Freestyle Script éta dirancang taun 1986. Adobe, ITC jeung Letraset nyaéta penerbit ti Freestyle Script. Ieu sakumna mibanda 4 versi: Regular, Bold, SH Reg Alt, jeung SB Reg Alt.

Rujukan 

Font
Rajabasa hiji terasing 1281-m-luhur conical gunung sapanjang Selat Sunda nu aya di paling Kidul-Wétan point of Sumatra. 
Geus well-dilestarikan 500 x 700 m gempungan kawah jeung swampy lantai. Gunung papandayan téh ditutupan ku vegetasi. Sanajan fumarolic aktivitas lumangsung dina suku jeung flanks gunung jeung ngaronjat aktivitas ieu dilaporkeun dina April 1863 sarta Bisa 1892, éta mah teu dipikawanoh nalika panungtungan bitu.

Tempo ogé 

 Daptar gunung seuneuan di Indonesia

Rujukan
Caah déngdéng nyaéta cai nu datang ngadadak ngagulidag gedé kalawan henteu lumangsung lila. Caah déngdéng ilaharna dimimitian ku hujan gedé ti beulah girang, hujan nu ngagebrét ngabalukarkeun cai gedé ngagulidag ka susukan malidkeun naon baé nu kaliwatan. Susukan nu ngadadak pinuh ku cai kapeungpeukan ku runtah nu kabawa palid, lila-lila runtah ngaggunduk di hiji tempat kawas bendungan cai dadakan. Beuki lila cai di susukan beuki pinuh, antukna éta bendungan téh runtag ngagulidagkeun cai gedé naker ka hilir. Ieu cai nu ngagulidag datang ngadadak sok disebut caah déngdéng.

Sababaraha kaayaan tempat nu bisa waé ngarandapan caah déngdéng:
 Daérah nu remen ngarandapan hujan gedé
 Taneuhna loba batu atawa cadas nu balukarna cai henteu loba suub kana taneuh
 Kaliliwatan cai susukan
 Tempat nu kungsi ngarandapan caah saméméhna.

Tempat-tempat nu kungsi katarajang caah déngdéng hadéna ulah dicicingan deui, kudu pindah néang tempat séjén nu sakira aman. ku lantaran bisa waé hiji mangsa, éta tempat baris ngarandapan deui caah.

Dicutat tina

Tutumbu kaluar 
 Scottish Flash Flood
 Decision tree to choose an uncertainty method for hydrological and hydraulic modelling 
 Flash Flood Alley
 Flash Flood Safety 
 Great footage of flash floods
 Map
 Workshop Proceedings Flash Flood Management
 Workshop Proceedings Flash Flood Forecasting

Bencana alam
Jawér kotok; Plectranthus nyaéta ngaran hiji pepelakan hias (papaés) asalna tina kulawarga Labiate, kalawan mibanda loba variétas aya kana 200 tisakuliah dunya. Jangkungna bisa nepika 2 méter, kelir daun ilaharna beureum semu coklat kalawan sisina rérégéan. Umurna teupati lila, mangsa dauna geus ngarangrangan ieu tangkal jadi katempo henteu nyari.
di wewengkon séjén ieu tangkal disebut ogé iler (Jawa), adong-adong (Palembang), ati-ati (Bugis), serewung (Minahasa).

Jawér kotok asalna ti daérah Asia Tenggara, hirup kalawan subur palebah taneuh nu mibanda 1300 m tina beungeut cai laut (dpl). Ieu tangkal sagigireun dipelak pikeun papaés ogé dimangpaatkeun pikeun ubar saperti nyeri ceuli, ambéyen, nyeri beuteung alatan bunghak, keputihan, jeung sajabana.
Cara ngarekahkeunna kawilang gampang, bisa dipelakeun tina sikina ogé bisa nancebkeun tangkalna beunang nyeték atawa neukteuk.
Miara tangkal jawér kotok kawilang gampil, taneuhna henteu perlu baseuh tapi ogé ulah garing teuing. Tempatna negrak, cukup kasorot ku panon poé.

Dicutat tina 

Tutuwuhan ubar
Ubar tradisional
Sambiloto; Ki oray; ki aria; Andrographis paniculata nyaéta ngaran tutuwuhan jangkungna kurang leuwih satengah méter, jadina di sisi pager, kembangna leutik barodas, ari buahna ngajajar dina dahan-dahanna.  Daun sambiloto rasana pait pisan jeung bangunna saperti siih hayam. Sambiloto sok disebut kiroay, kipeurat, takilo, papaitan atawa bidara. Daun sambiloto gedé pisan gunana di antarana raheut ditambaan ku sambiloto beunang ngarieus sok gancang lita deui. Nu dipacok oray atawa aya nu nyeureud nginum cisambiloto jeung urutna ditaplokan sambiloto beunang ngarieus sok cageur deui. Daun sambiloto beunang ngarieus dipaké pipilis supaya gering panas jadi rerep atawa caina diinum matak ngarerepkeun panas lantaran inpéksi tatu.

Réferénsi 

Tutuwuhan
tutuwuhan ubar
Teri cué atawa lauk teri mangrupa salah sahiji jenis boga bahari nu guyub kapanggih di pasisian basisir samudra Atlantik, Hindia, jeung Pasifik, sarta dikategorikeun minangka lauk minyakan. Ari ukuran teri téh antara 2 cm nepi ka 40 cm gumantung spésiésna.

Rujukan 

Boga bahari
Caruluk atawa kolang-kaling (buah kawung) nyaéta ngaran camilan geunyal wangunna lonyod anu boga warna bodas transparan sarta ngabogaan rasa anu matak seger. Caruluk anu dina basa Walanda biasa disebut glibbertjes anu sacara harafiah hartina " barang-barang leueur tur leutik " ieu dijieun tina siki tangkal kawung (Arenga pinnata) anu wangunna gepéng sarta geutahan. Pikeun ngajieun caruluk atawa kolang-kaling, para pangusaha caruluk biasana ngaduruk buah kawung nepika cangkangna tutung, saterusna dibeulah geusan dicokot siki na anu engkéna dikulub heula salila sababaraha waktu. Siki anu geus dikulub éta saterusna dikeueuman maké cai apu salila sababaraha poé nepi kapermentasikeun.

Kandungan
Caruluk atawa kolang-kaling ngandung cai loba pisan, nepi ngahontal 93,8% dina unggal 100 gram-na. Ogé ngandung 0,69 gram protéin, 4 gram karbohidrat, sarta kadar lebu kira-kira sa-gram sarta serat dugal 0,95 gram. Salian ngabogaan rasa anu matak seger, ngadahar caruluk ogé ngabantuan ngalancarkeun gawéna saluran cerna jalma. Caruluk mangrupa salah sahiji buah has dina bulan Ramadan anu disuguhkeun dina wangun kolek sarta és buah.
Kandungan karbohidrat anu aya dina caruluk bisa méré rasa wareg pikeun jalma anu ngadaharna, sajaba ti éta ogé ngeureunkeun napsu dahar sarta ngabalukarkeun barang dahar jadi ngurangan, ku kituna cocog di dahar minangka kadaharan diét. Caruluk ogé méré mangpaat pikeun ngubaran nyeri ugel - ugelan atawa sendi sarta ngandung kalsium nyaruaan tulang sapi. Kandungan mineral saperti protasium, iron, kalsium sangggup matak nyegerkeun awak sarta ngalancarkeun prosés metabolisme dina awak.

Babak-babak ngajieun

Milihan buah anu alus kualitasna : Milihan buah perlu pisan dina nangtukeun kualitas hasil éngkéna. Siki caruluk teu meunang kolot teuing atawa ngora teuing. 
Ngagodog Buah Sanggeus milihan buah dituluykeun kana prosés ngagodog, Ngagodog gunana pikeun ngaleungitkeun geutah dina buah, anu dipikawanoh ateul pisan sarta korosif
Mesékan buah Pikeun nyokot siki migawéna dipesékan ngagunakeun péso leutik
Ngagépéngkeun sarta mangsa fermentasi caruluk Siki caruluk arék digépéngkeun atawa sina gépéng ngagunakeun pakakas nu tangtu, sarta saterusna dikeueum ngagunakeun apu seureuh sarta cai beresih pikeun mitembeyan prosés ferméntasi.

Rujukan 

  " Kolang Kaling,Sajian Has Ramadan " . [Republika]. 2015-07-08. Diakses ping 2016-01-31. 
  " Khasiat Kolang-kaling kanggo Kasehatan " . [Dream]. 2014-08-01. Diakses ping 2016-01-31. 
  " Kanggo Manisan Kolang Kaling Praktis kanggo Kolek sarta Es Buah " . [Detik]. 2015-06-16. Diakses ping 2016-01-31. 
  " Intip 5 Leeutan Damang Awit Betawi " . [Liputan 6]. 2015-06-23. Diakses ping 2016-01-31. 
  " Rusiah Demit Dina Kolang Kaling " . [Bentaran]. 2016-01-29. Diakses ping 2016-01-31.

Tutuwuhan Industri
Kadaharan
Katefori:Bungbuahan
Tutuwuhan ubar
Hiji wanoja nu miboga sima sakaligus pangaruh luar biasa pikeun hiji bangsa. Wanoja nu jadi pamingpin di salah sahiji kota nu kasohor di Indonesia, Kota Surabaya.

Daptar Rujukan
Ksatrian instituut nyaéta  ieu lembaga atikan téh terusna tina prianger instituut van de reeniging volksonderwijs, diadegkeun ku Dr. E.F.E. Douwes Deker alias Dr. danudirjo Setia Budi, nu kungsi mingpin indische partij. tujuan atikanna dipatalikeun jeung semangat perjuangan gerakan nasional. lulusana dipiharep bisa  wiraswasta tur ngepin  pausahaan. wawangunanna  diadegkeun nu luyu jeung kesehatan, muridna ogé ditalingakeun ku dokter, jeung padiakeun mumuluk nu nyomponan gizi.

murid di ieu sekola diatik sangkan jujur. supaya lulusana pari meunang pagawéan, ksatrian instituut ogé ngadegkeun pola dagang nu ngarana Moderene Middelbare Handeles school (MMHS), orientasi atikanna dumasar pangalaman di amerika serikat.

Rujukan
Prahasta nyaéta anak prabu Somali di Aléngka, adi ti Déwi Sukesih (Indungna Rahwana), Kumbakarna, Sarpakenaka, jeung Wibiksana.Prahasta diangkat jadi patih di Aléngka, waktu éta nagara dirajaan ku Rahwana.Prahasta téh hiji raksasa nu gagah sarta boga sipat satia jeung jujur.Dina perang di Aléngka, perlaya ku Anila ditarok sirahna ku tugu tepi ka ancur. Éta tugu téh beulah, terus ngajanggélék jadi Déwi Indradi.

Rujukan 

Tokoh wayang
Anjani nyaéta anak Resi Gautama ti patapaan Grastian jeung widadari ti Kaindran, Déwi Indradi. Anjani miadi ka Sobali jeung Sugriwa. Anjani mibanda jimat "Cupu Manik Astagina" paméré ti indungna, Déwi Indradi. Dina hiji poé, waktu Indradi keur nyonyoo cupu, dipénta ku adina, Sobali. Ku anjani teu dibikeun. Duanana pakeukeuh-keukeuh tepi ka der paséa, sarta antukna garelut ragot pisan. Keur garelut kitu kapanggih ku Resi Gautama, duanana tuluy ditalék. Sobali ngomong saujratna yén dirina hayang mibanda cupu. Anjani digero ku Resi Gautama, terus ditanya ti mana meunang éta cupu. Anjani nembrakkeun éta cupu téh paméré indungna, Déwi Indradi. Resi nalék ka Déwi Indradi, tapi nu ditalékna teu balaka. Ku lantaran kitu, Resi Gautama ngaluarkeun supata. Alatan ngabetem baé, ku Resi Gautama kalawan saciduh metu Déwi Indradi disupata jadi "tugu". Sanggeus kitu, Resi Gautama ngabalangkeun Déwi Indradi kacida jauhna, nepi ka ragrag di tapel wates nagara Aléngka. Engkéna éta tugu téh baris pindah rupa deui sabihari ku Anila dina perang jeung Patih Prahasta. Déwi Indradi anu geus jadi tugu dipaké narok sirah Patih Prahasta nepi ka ancur. Alatan kitu, Déwi Indradi lahir deui, anu ahirna bisa mulang ka nagara Kaindran. Cupu nu aya dina cangkingan Resi Gautama, dialungkeun jauh kacida. Tutupna ragrag ka Talaga Sumala, wadahna murag ka Talaga Nirmala. Tilu urang anak Déwi Indradi, paheula-heula néangan, di mana ragragna cupu manik astagina, bari diaping ku pangapingna séwang-séwangan. Sobali diaping ku Jembawan, Sugriwa ku Kapi Menda, tur Anjani ku Endang Sutaun. Sobali jeung Sugriwa, waktu nempo ka Talaga Sumala, tuluy ancrub ka jero Talaga. Reuwas kacida basa di hareupeun manéhna aya monyét ngajega. Der perang tanding, bari duanana teu saladar yén maranéhna geus saralin jinis jadi monyét. Sobali jeung Sugriwa kakara sadar yén maranéhna geus salin jinis kitu téh sanggeus dibéjaan ku para pangapingna, Jembawan jeung Kapimenda anu duanana ogé sarua geus salin jinis jaradi monyét.

Tilu urang anak Resi Gautama katut para pangapingna tuluy careurik balilihan, bari madep ka Resi Gautama ménta pangampunna sangkan meunang ruwat, kawas sabihara-bihari. Sang Resi nyebutkeun yén sagalan geus diguratkeun ku Déwata. Ku kituna, Sobali kiwari kudu tapa "ngalong", nyaéta tapa bari ngagantung dina tatangkalan, kawas lalay. Sugriwa kudu tapa "ngidang", nyaéta kudu niron lampah kidang, dahar jukut saayana. Sedeng Anjani kudu tapa "nyantoka", nyaéta tapa sakumaha laku lampahna bangkong, nyantok naon baé sakur aya nu asup kana sungutna.

Rujukan 

Tokoh wayang
Suyudana nyaéta Anak Prabu Drestarasta ti Déwi Anggandari.  Suyudana téh salah saurang  Sata Kurawa, nyaéta anak panggedéna Kurawa nu saratus téa. Boga prameswari ka Déwi Banuwati, anak Prabu Salya. Boga anak ngaranna Lasmana Sobra Lambangan. Suyudana diangkat jadi pejabat raja di Astina ku Prabu Drstarasta, pikeun nyuluran putra Pandu nu laleutik kénéh. Demi Pandu té nyaéta calon raja di Astin, nu teu tinekanan lantaran kaburuu maot. Basa putra Pandu  geus manjing déwasa, kalungguhan raja téh ku Suyudana henteu dipasrahkeun.

Rujukan 

Tokoh wayang
Surata,Anak Jayajrata.Sok disebut Secamuka,nu jadi sénapati di Astina waktu éta nagara dirajaan ku Prabu Parikesit. Dina hiji mangsa,Surata téh pirajeunan ngalanglang ngilikan 'Arca Sewu',hiji musieum perjoangan nu midangkeun sarébu arca ti para tokoh nu kungsi bégalanpati di palangan kurusétra. Ti dinya Surata manggihan hiji arca nu taya sirahan.Meunang katerangan ti nu ngajaga arca s

Rujukan 

Tokoh Wayang
Kakeyi nyaéta salah sahiji pamajikan Prabu Dasarata, indung ti Barata, Satrugna, jeung Déwi Kanwaka. Nya Déwi Kakeyi pisan nu ngalantarankeun Batara Rama dibuang katengah leuweung. Demi riwayatna nyaéta, waktu Prabu Dasarata gering, Déwi kakeyi ngarawat kalawan pinuh kaasih ,tepi ka sang raja téh ngedalkeun boh bisi Déwi Kakeyi aya paménta, kalawan sarat pamentana ulah leuwih ti tilu paménta. Hanjakalna, danget harita ku déwi Kakeyi tacan kacipta nanaon ngeunaan pamenta. Tapi dina hiji mangsa waktu sang prabu rek ngajenengkeung Batara Rama jadi Raja, Déwi Kakeyi téh kakara ngédalkeun paménta nu tilu téa, kitu ogé bari jeung didongsokan ku para inangna. Demi paménta nu tilu téh nyaéta Batara Rama ulah jadi dijenengkeun raja, Batara sangkan diangkat jadi raja di Ayodya, Batara Rama kudu dibuang ka leuweung salila 14 taun. Saharita, Prabu Dasarata teu kinten ngaranjugna.

Referensi 

Tokoh wayang
Kamajaya nyaéta hiji déwa anak Hyang Ismaya. Sok mindeng disebut Hyang Anangga atawa hyang nu teu boga awak. Silsilahna nyaéta, waktu Hyang Batara Guru keur tatapa, ngaluarkeunn cahya nu kacida moncorongna. Hyang Kamajaya diperedih supaya ngahudangkeun Hyang Guru Maha Murni nu keur tatapa téa, ku cara mentangkeun panah asmara tepi ka nu keur tatapa téh jadi lilir. Dina keur lilir kitu Batara Guru téh kacida ngarasa kagétna sabab bet kaeunteupa ku rasa smara nu kacida rosana. Ti dinya kalah ka ngambek sabab di hareupeunana katémbong aya Kamajaya. Nya harita Batara Guru robah jadi kalamercu nu ngaluarkeun seuneu sarta ngaléntaban ka Kamajaya tepi ka leungit sapisan. Kanyahoan ku Déwi Ratih, terus ngadeukeutan ka Kamajaya nu geus tutung, sakumaha nu kabandungan dina carita 'Asmara Dahana'.

Rujukan 

Tokoh wayang
Tala, sok disebut ' Lengga Tala'. éta téh minyak sakti. Sing saha nu dibalur ku éta minyak, tanwandé dirina bakal jadi kuat sarta kuat kusagala rupa pakarang. Dina hiji waktu mah Prabu Drestarasta boga maksud ngabaluran Suyudana, budakna, ku éta minyak. Nya ku kapinterannana putra Pandu, éta minyak téh buru-buru dipaké ku Pandawa. Sanggeus dibalur ku éta minyak mah Pandawa téh gancang ninggalkeun deui éta minyak. Temahna, waktu Suyudana dibalur ku éta minyak téh, kakara rék neruskeun kana pingping Kéncana                   maké gada si rujakpolo tepi ka hanteuna. Demi wadah minyak talana gancang dipiceun kana sumur si jalatuna, nyaéta sumur nu kacida jerona. Malah saking ku jero-jerona, caina méh teu katempo upama ditingali di luhur.

rujukan 

Tokoh wayang
Ambaliki nyaéta Adi ti Dewi Amba jeung Ambalika. Dikawinkeun ku adina Bisma, Citrawirya. Sabada Citragada tilardunya (teu lila ti sanggeus dijeneungkeun raja), Astina téh ragrag ka Citrawirya.

Saenggeus kawin jeung Ambaliki, Citrawirya ge umurna teu lila, nilar bari teu kungsi boga anak. Ku kituna Bisma kacida Ngarasa liwungna. Nya sanggeus aya kasaluyuan ti para wiku jeung Begawan Santanu, Ambalika dijurung pikeun labuh geni, milu kana pancaka nuturkeun salaki-salakina (Nurutkeun kapercayaan jaman harita, mun salakina tilar dunya, pamajikanana ge bisa milu labuh geni. Ngan baé dumeh duanana can boga turunan, Ambalika jeung Ambaliki dijurungan kawin deui jeung kaom Brahmana. éta téh putusan nu disaluyunan ku Begawan Santunan sangkan nu dua éta dikawin ku Abiyasa.

Waktu Ambaliki dirungrum dina peutingan oleng panganten ku Abiyasa, Ambalika téh tipepereket peureum alatan teu kuat nahan bau nu mabek nu kaluar tina awak Abiyasa. Atuh basa gelar anak munggaran teh, orokna teu bisa ningali, diaranan Destarata. Ari Ambaliki, waktu dirungrum dina peutingan oleng panganten ku Abiyasa téh kalah ka pias sepa. Antukna, waktu gelar anak munggaran, orok téh pias konéas, diaranan baé Pandu. Samemeh anak-anakna mangkat gedé, Prabu Abiyasa diangkat jadi raja Astina Pikeun saheulaaneun, kalawan gelar Prabu Kresnadwipayana. Sanggeus anakna galede, nu diangkat jadi raja téh Pandu, sabab  mah teu bisa ningali

Rujukan 

Tokoh wayang
Nirbita nyaéta ngaran Prabu Niwatakawaca mangsa keur ngora. Inyana téh hiji raja raksasa nu ukur mibanda panon hiji, sabab nu hijina deui mah diganti ku kaca.  Kacida sakitna.  Dina hiji mangsa manéhna ngajorag kaindraan, pikeun mileuleuheungkeun Déwi Supraba.  Batara Indra tuluy ngadatangkeun Arjuna nu keur tatapa kalawan maké ngaran Cipta Ning.  Niwatakawaca perlaya ku Arjuna ku panah pasopati. Ti inya Arjuna dikawinkeun ka Déwi Supraba minangka anugrah ti déwa. Éta téh kabandungan dina carita 'Mintaraga', atawa 'Arjuna Wiwaha'.  Arjuna dibéré gelar Prabu Klitik Umbang Ali-ali atawa sok disebut Prabu Kiriti.

Rujukan 

Tokoh wayang
Karajaan Sunda jeung Galuh téh sakapeung dianggap identik lantaran lumangsang dina waktu nu meh bareng. Ayana ieu kerajaan téh mangrupa buktina aya karajaan Hindu-Budha nu umurna panglilana di Indonesia, nyaéta salila 909 tahun, ti taun 670 M nepi ka 1579 M. Dina mangsa ieu karajaan aya hasil tinulis nu patali jeung idéologi Sunda, nyaéta aksara, basa, etika, adat-istiadat (hukum), lembaga kemasyarakatan, jeung sistem kapercayaan. Data salengkepna ngeunaan titinggal tinulis ieu jaman aya dina naskah Sanghiyang Siksa Kandang Karesian.

Raja-rajana 
Di handap ieu runtuyan raja-raja nu kungsi mingpin Karajaan Sunda nurutkeun naskah Pangeran Wangsakerta:

 Tarusbawa (minantu Linggawarman, 669-723 M) 
 Harisdarma atawa Sanjaya (minantu Tarusbawa, 723-732 M) 
 Tamperan Barmawijaya (732-739 M) 
 Rakeyan Banga (739-766 M) 
 Rakeyan Medang Prabu Hulukujang (766-783 M) 
 Prabu Gilingwesi (minantu Rakeyan Medang Prabu Hulukujang, 783-795 M) 
 Pucukbumi Drameswara (minantu Prabu Gilingwesi, 795-819 M) 
 Rakeyan Wuwus Prabu Gajah Kulon (819-891) 
 Prabu Darmakaraksa (adi beuteung Rakeyan Wuwus, 891-895 M) 
 Windusakti Prabu Dewageng (895-913 M) 
 Rakeyan Kamuning Gading Prabu Pucukwesi (913-964 M) 
 Rakeyan Jayagiri (minantu Rakeyan Kamuning Gading, 916-942 M) 
 Atmayadarma Hariwangsa (942-954 M) 
 Limbur Kancana (putra Rakeyan Kamuning Gading, 954-964 M) 
 Munding Ganawirya (964-973 M) 
 Rakeyan Wulung Gadung (973-989 M) 
 Brajawisesa (989-1012 M) 
 Dewa Sanghyang (1012-1019 M) 
 Sanghyang Ageng (1019-1030 M) 
 Sri Jayabupati (Detya Maharaja, 1030-1042 M) 
 Darmaraja (Sang Mokteng Winduraja, 1042-1065 M) 
 Langlangbumi (Sang Mokteng Kerta, 1065-1155 M) 
 Rakeyan Jayagiri Prabu Menakluhur (1155-1157 M) 
 Darmakusuma (Sang Mokteng Winduraja, 1157-1175 M) 
 Darmasiksa Prabu Sanghyang Wisnu (1175-1297 M) 
 Ragasuci (Sang Mokteng Taman, 1297-1303 M) 
 Citaganda (Sang Mokteng Tanjung, 1303-1311 M) 
 Prabu Linggadewata (1311-1333 M)

Rujukan 
2. Gudangnya ilmu pengetahuan  masa kini.
Gerakan Haji Prawata Sari téh mangrupa perlawanan rakyat dilantarkeun ku ayanan sistem tanam paksa tarum VOC. Gerakan ngalawan kumpeni dimimitian di Jampang, dipingpin ku  Haji Prawata Sari, dina bulan Maret 1703 nepi ka 12 Juli 1707. Haji Prawata Sari ngaran sejenna Raden Alit, mampuh ngumpulkeun pasukan lobana 3000 urang. Kumpeni ngayonanana ku cara mindahkeun penduduk Jampang ka Bayabang, sisi Citarum, ngaliwatan Cianjur. Lobana 1.354 urang. Sapanjang jalan loba nu maot, nu tepi mah ngan sawareh. Haji Prawata Sari tuluy ngayakeun perang gerilya. Dina bulan April-Juni 1704, basa diserang ku pasukan Kompeni, nagen di muara Citanduy. Dina bulan Oktober 1074 ngariweyhkeun Kompeni di Galuh, Imbanagara, jeung Kawasen. Teul lila aya di Jampang, tuluy ka Batavia, sarta dina bulan Januari 1705 aya di sabudeureun Bogor. Kompeni menta bantuan ka rahayat tapi aya nu daek. Akibatna tilu urang panghulu di Kampung Baru (Bogor) ditewak ku Kumpeni sarta ditelasan kalayan kejem (Jagoswara, 1991: 2). Dina bulan Maret 1075 Prawata Sari baruntak di kiduleun Bandung. Bulan Agustusna tilu kali ngancurkeun pasukan Kumpeni nu ngungudagna. Hal ieu téh matak pusing ka Kumpeni, lantaran taya nu daek mantuan sanajan dibere haiah 3000 ringgit lamun bisa maehan Prawata Sari.

Rujukan 

Pargerakan Nasional
Anggandara nyaéta adi Déwi Anggandari, praméswari Prabu Déstarata, wakil raja di Astina. Disebut ogé Patih Sangkuning. Diangkat jadi Maha Patih di Astina ku Prabu Jakapitana (Duryudana) waktu diangkat jadi pejabat raja di Astina, pikeun ngawakilan Déstarata. Anggandara jadi bibit buit kakacowan jeung riributan antara Kurawa jeung Pandawa ku cara ngahasut jeung mitenah kalawan paréntah ti Déwi Anggandari (lanceukna) lantaran ngarasa nyeri haté ku kalakuan Pandu dina waktu nu geus kaliwat. Tina piténah Anggandara, jadi perang Baratayudha.

Rujukan 

Tokoh wayang