AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Kékés nyaéta sajenis mamalia leutik nu kaasup kulawarga bajing (familia Tupaiidae). Ngaran ilmiahna mah Tupaia javanica (Horsfield, 1822), jeung ngaran dina basa Inggris mah Horsfield's treeshrew.

Pedaran 
Ari kékés mah bajing nu awakna leutik. Huluna panjang jeung awakna kurang leuwih 15 cm atawa kurang, buntutna kurang leuwih 18 cm (120% sirah jeung awak).

Warna awak bagian luhur mah kawas bajing kalapa (Callosciurus notatus) di wewengkon Sunda. Konéng-coklat kulawu, jeung totol bulu semu hideung. Di sakurilingeun panon jeung dina pundukna aya warna konéng semu bodas. Gigireun beuteung jeung di handapeun suku semu konéng nepi bodas.

Buntut panjang jeung ngarubak, ngan teu kandel, coklat konéng jeung totol semu hideung.

Kabiasaan 
Hirup di leuweung-leuweung nu nembrak jeung pakebonan, utamana di tempat nu loba tangkal leutik. Kékés aktif ti beurang (diurnal), utamana di antara wanci carangcang tihang nepi ka haneut moyan.

Saliwat mah lalampahanna sarua jeung hésé dibédakeunna jeung bajing kalapa. Komo deuih ieu sato téh duanana miboga ukuran awak nu ampir sarupa jeung relung ékologis (ecological niche) nu patumpang tindih.

Rada éraan, kékés mah resep néangan hakaneun dina tangkal-tangkal leutik atawa perdu nu muka atawa satengah muka. Hakaneunna utamana mah sarupaning gegeremet jeung sarupaning bungbuahan. Meureun ogé sasatoan leutik lianna. Mindeng ogé nyorang tatangkalan paéh, pikeun néangan gegeremet di balik kulit kaina nu garing.

Jenis sadulur jeung sumebaran 
Kékés ( Celemes ) sumebar di pulo Jawa, Bali, Sumatra kulon (Kerinci), jeung Pulo Nias.

Dua jenis lian nu sarua jeung tumpang tindih dina sumebaranna nyaéta:
 Bajing akar (Tupaia glis). Ukuranna leuwih badag, lobana mah semu beureum, ngan loba turun kana taneuh atawa ngalanglang kai runtuh. Sumebar lega ti mimiti Semenanjung Malaya di kidul Taneuh Genting Kra, Sumatra, Jawa, Bornéo jeung Palawan di Filipina, sarta di pulo-pulo leuwih di sakurilingeunna.
 Bajing leutik (Tupaia minor). Ukuranna sautik leuwih leutik, buntutna begang jeung panjang, kalawan tungtungna nu leuwih poék ti batan warna awakna. Sumebar di Semenanjung Malaya (kaasup di bagian Thailand), Sumatra, Bornéo jeung sawatara pulo leutik di sabudeureunna.

Jenis nu sarua 
 Bajing kalapa (Callosciurus notatus) mibanda hulu nu leuwih buleud, jeung aya garis semu bodas di sisi awak handapna antara suku hareup jeung tukang. Dina leungeun, bajing kalapa mibanda huntu seri nu ngohngor panjang; sedengkan gigi bajing mah laleutik sarta nyarungcung kawas huncu cucurut.

Tempo ogé 
 Bajing
 Bajing kalapa

Rujukan 
 Corbet, G. B. jeung J. E. Hill, 1992, Nu Mamalia of the Indomalayan Region: a review sistimatis. Nat. Hist. Mus. Publ. jeung Oxford Univ. Pencet.
 Payne, J., C. M. Francis, K. Phillipps, jeung S. N. Kartikasari. 2000. Guide widang Mamalia di Kalimantan, Sabah, Sarawak & Brunei Darussalam. Nu Sabah Masarakat, Kaséhatan Konservasi Society-Indonesia Program jeung WWF Malaysia. ISBN 979-95964-0-8

Tutumbu luar 
 Tupaia javanica dina IUCN Red List, diakses 03/10/2006.
Mamalia Indonésia
Bajing
Tupaiidae

Dicutat tina
Ambokuéh sok disebut ogé ambokué, nyaéta kadaharan anu mibanda rasa gurih pituin ti kota Bandung. Ambokuéh kaasup jajanan langka alatan anu ngajualna ngan saeutik, kaistiméwaan ieu jajanan taya lian tina rasa nu mangrupa campuran tina dua budaya anu béda (Sunda jeung Tiong hoa).

Ambokuéh dijieun tina rupa-rupa bahan, kayaning: goréng tahu, ngohiong, bonténg, kulub endog, lapciong (sosis babi), jeung ceuli babi (tapi kiwari mah geus aya anu dijieun tina daging sapi).
Bungbuna loba dipangaruhan ku budaya Tiong hoa, dijieun tina : siki adas, kayu manis, cengkéh, andaliman, jeung kembang lawang. Mangsa éta bungbu digalokeun baris ngahasilkeun rasa anu beda tinu séjén taya lian: amis, haseum, lada jeung pait.

Cara nyieun 
 Golakeun cai hérang, brus asupkeun bungbuna, purulukan uyah, kécap amis jeung penyedap saperluna, tuluy galokeun nepi ka liket, di mana geus liket tuluy diangkan pikeun ditiiskeun.
 Keureutan danging sapi anu geus diasakan, bonténg, kulub endog, goréng tahu, jeung sosis, wadahan kana piring.<ref name=ambok>* Bahan-bahan beunang ngeureutan tadi tuluy waé dikucuran bungbu anu tadi dijieun.

Dicutat tina 

Kadaharan
Kaolahan
Asakan
Olahan daging
Masakan Indonesia
Sarundéng nyaéta salah sahiji kadaharan anu bahan utamana parudan kalapa nu digoréng. Ieu kadaharan biasana jadi deungeun sangu nu pédo jeung gurih. Sarundéng nu dijieun tina parud kalapa jeung dibungbuan ku bawang bombay, cabé, bawang bodas, bawang beureum, katuncar, Konéng, gula, Asem, Salam, daun jeruk, jeung laja. Ieu bungbu téh digerus nepi ka lembut. Sarundéng leuwih ni'mat lamun ditambahan daging sapi jiga abon. Sarundéng téh kadaharan nu awét jeung lana kana bulukanana, asal diteundeun di tempat kadaharan nu katutup rapet (kéler).

Deungeun Sangu 
Rasana nu pédo élom ngajadikeun sarundéng téh deungeun sangu, komo nu dicampuran ku daging sapi atawa hayam mah. Sarundéng téh dijieun tina sangray kalapa meunang marud tuluy diabrukkeun kana sambara cigula asak maké asem, salam, séréh, jeung uyah saeutik. Ku urang Sunda mah sarundéng téh méh sarua jeung lelebu.

Rujukan 

Masakan Indonesia
Kadaharan urang Sunda
Bungkeureuk nyaéta bagéan atawa tempat kawas balong leutik tur jero nu aya di susukan, ngan leuwih leutik batan leuwi.
 Cai anu aya di sabudeureun bungkeureuk katempona leuwih laun palidna, malahan mah kawas anu muter wungkul di éta tempat sok disebut ogé cai mulang. Katempo dina luhureun cai lamun seug aya kalakay, dahan, atawa naon baé anu kabawa palid tur ngambang ngaliwat palebah bungkeureuk, sok katembong muih baé di luhureun bungkeureuk mah. Dalah ti kitu ari di jerona mah cai téh bedas palid ka hilir. Ku lantaran cai leuwih tenang, lauk-lauk jeung sato séjén sok ngarumpul nyiar hakaneun di éta tempat. Ku kituna bungkeureuk téh jadi tempat pangjugjugan jalma réa anu boga maksud ngadon ngala lauk, kayaning: nguseup, naheun bubu, ngaheurap, malahan ngadon ngamandian munding, jeung sajabana.

Dicutat tina 

Bentang alam
Wangun daratan
Géografi
Kategori :kumpulan cai
Awi bunar (Schizostachyum) nyaéta awi anu asalna tina kulawarga Poaceae, Genus: Siraten, Spesies: Siraten steudel, Sinonim Schizostachyum biflorum McClure. Hirup kalawan subur di daérah anu perenahna 600 méter saluhureun beungeut cai laut, loba kapanggih hirup di pilemburan, sisi leuweung, pasir, lamping, jeung suku gunung.

Tangkalna ajeg ka luhur kékép ngarungkun, jangkung tangkalna tina puhu nepi ka congona 6-10 méter. Daging tangkalna kawilang ipis, buleudan tangkalna 2-5 cm tur panjang buku ka buku 70-80 cm. Awi bunar diarah tangkalna pikeun rupa-rupa kabutuhan, tapi teu saeutik ogé anu ngahaja diala pikeun dijual beulikeun.

Sanajan tacan aya dina daptar beureum spesies anu baris tumpur di IUCN, dina kanyataanna tangkal awi bunar téh kiwari geus arang langka katempo hirup liar.
Sagigireun awi tali, awi bunar ogé sok dimangpaatkeun pikeun nyieun dudukuy cetok atawa caping.
Awi bunar disebut ogé buloh anap (Malaysia), buluh lacau (Brunei), pring wuluh (Indonesia).
Sagigireun awi tali, awi bunar ogé sok dimangpaatkeun pikeun nyieun dudukuy cetok atawa caping.
Awi bunar ogé dimangpaatkeun pikeun nyieun kuluwung, lodong wadah cai, Leumeung, paranti ngagolontorkeun cai di pancuran, jeung sajabana. Dina adat kabiasaan urang baduy awi bunar dimangpatkeun pikeun nyieun obor.

Tempo ogé rupa-rupa awi
 Awi wulung
 Awi surat
 Awi haur
 Awi buluh
 Awi bitung
 Awi temen
 Awi tali
 Awi krisik
 Awi tamiang

Dicutat tina 

Poaceae
Tutuwuhan industri
Jalabria nyaéta kadaharan atawa opieun anu dijieun tina tipung ketan, rasana amis kareueut. Jalabria sagigireun kadaharan jajanan ogé ilaharna jadi lalawuh anu disuguhkeun ka sémah jeung cai kopi atawa cai entéh, diwadahan kana piring. Jalabria wujudna aya dua rupa, buleud molongo tengahna (kawas donat) jeung demprak kawas rarawuan. Jalabrian dijieun tina bahan-bahan anu loba kapanggih kayaning: tipung béas ketan (hideung atawa bodas),
cai hérang pikeun ngadonan, gula (bodas atawa beureum), uyah, minyak kalapa pikeun ngagoréng.

Cara nyieuna ogé kawilang gampang: wadahan tipung ketan kana baskom, tuluy caian sacukupna bari digalokeun, purulukan uyah saperluna, galokeun deui nepika liket. Mangasa geus liket adonan diemplé-emplé sakeupeul-sakeupeul, bisa dijieun kawas donat atawa kawas combro. Adonan ketan tuluy digoreng, upama geus garing tuluy di asupkeun kana godogan cai gula bari digalokeun nepi ka garing..

Dicutat tina 

Unak-anik budaya Sunda
Kadaharan
Kadaharan Urang Sunda
Clyde na Willis (mindeng dipikawanoh ku ngaran The Clyde na Willis Tembongkeun) mangrupa British-Cina animasi internét animasi webseries Amérika dijieun ku Andrew Wilson pikeun YouTube nu dimimitian airing on YouTube on 31 Januari 2017. acara The kieu dua babaturan ti Inggris nu dipindahkeun ka Amerika, ngaran disebut Clyde Harrison sarta Willis Hennig. Aranjeunna buka on adventures gélo.

Aksara 
Acara pitur sora Stephen G. Anderson sakumaha Clyde Harrison sarta sora tina Andrew Wilson sakumaha Willis Hennig, dua babaturan anyar reside di Bradbury Bandar, New York City, aranjeunna baheulana reside di Ganton Kota, Mississippi, Indonesia of America. Sateuacan aranjeunna dipindahkeun ka Amerika, maranéhna cicing di London, Inggris.

Aya ogé sababaraha karakter minor dina séri. Aya Clyde sarta sahabat Willis 'ti Eropa, Yakub Adang. Jacob téh jelema bodo heubeul genep belas taun kagok saha jerk hiji kadang. Narator sahiji acara téh Ganjar nu Wartawan. Anjeunna storywriter a, sarta lolobana dipikawanoh salaku wartawan. Anjeunna ogé dipikawanoh salaku bodo anu dijieun carita Clyde na Willis. Sanajan eta, Ganjar ogé boga anjing piaraan ngaranna Barky, anjing nu nyangka Ganjar nyaéta jelema bodo a.

Hiatus 
Dina 2 Juni 2017, serial panyipta, Andrew Wilson, ngumumkeun yén acara bakal on hiatus pikeun sataun, ti 2017 nepi ka 2018 sarta bakal nyieun kartun nu anyar. Usum kadua tanggal acara urang geus dirobah jadi jadi premiere on 2019.

Kartun
SMA Negeri 1 Darma nyaéta Sakola Menengah Atas Negeri anu aya di Kabupatén Kuningan. Alamat lengkepna di Jl. Desa Cipasung Km 15, Kalurahan/Désa Cipasung Kacamatan Darma, Kabupatén Kuningan, Jawa Kulon kalawan nomor NPSN 20253827.

SMA di Kabupatén Kuningan
Sakola Negeri di Kabupatén Kuningan
SMA Negeri 1 Cigugur nyaéta Sakola Menengah Atas Negeri anu aya di Kabupatén Kuningan. Alamat lengkepna di Jl. Sukamulya No. 12, Kalurahan/Désa Cigadung Kacamatan Cigugur, Kabupatén Kuningan, Jawa Kulon kalawan nomor NPSN 20212938.

SMA Negeri 1 Cigugur menegakkan disiplin warga sekolah dan memberikan keteladanan, penyediaaan sarana dan prasarana yang memadai, menciptakan lingkungan sekolah sebagai masyarakat belajar, masyarakat berbudaya dan berkepribadian, kemudian meningkatkan dan menghormati nilai-nilai kehidupan, memberikan bimbingan dan tuntunan yang berkesinambungan, meningkatkan profesionalitas guru melalui pelatihan, seminar, dan workshop, mengoptimalkan kegiatan pembelajaran, membekali siswa dengan ilmu kewirausahaan yang mandiri melalui kegiatan ekstrakurikuler, mengadakan literasi Al-Quran rutin tiap hari 15 menit sebelum KBM, membiasakan 5S: senyum, salam, sapa, sopan, santun serta membiasakan 5K: kebersihan, kerapihan, keindahan, ketertiban, dan keamanan merupakan strategi pengembangan sekolah kami.

|   VISI 

 Mewujudkan Sekolah Yang Religius, Berbudi Pekerti Luhur, Cerdas, Berbudaya Lingkungan dan Ramah Anak

|   MISI 

 Meningkatkan kualitas keimanan dan ketakwaan seluruh warga sekolah
 Mengimplementasikan sikap berakhlak mulia dan kepedulian sosial
 Mengembangkan seluruh potensi kecerdasan peserta didik dengan strategi pembelajaran yang dinamis, kreatif, inovatif dan menyenangkan
 Mewujudkan pembelajaran yang kondusif melalui pembelajaran lingkungan sekolah yang aman, nyaman, bersih, sehat, rindang dan indah
 Mewujudkan layanan sekolah ramah anak yang profesional dilandasi tanggungjawab profesi

SMA di Kabupatén Kuningan
Sakola Negeri di Kabupatén Kuningan
Aki - bapana kolot, turunan kadua ka luhur nu lalakina, anak lalaki ti buyut.
 Aki (akumulator) - alat nu bisa neundeun énérgi listrik dina bentuk énérgi kimia.
Cara téh nyaéta salah sahiji kadaharan nu dijieun tina adonan tipung béas, digulaan, tuluy diasakanana digarang dina citakan sarua pisan jiga sorabi. Cara wangunna buleud, ngan leuwih leutik tibatan sorabi. Citakan cara ogé sarua jeung sorabi, dijieun tina taneuh liat. Cara téh kagolong kana dahareun amis-amis, malah sanajan adonanana geus digulaan sok ditambahan deui kinca keur rasana.

Wanda
Cara téh aya dua rupa dumasar kana warna jeung campuran gulana.
 Cara bodas, warnana bodas ku sabab adonanana dicampuran gula bodas.
 Cara beureum, warnana beureum ku sabab adonana dicampuran ku gula beureum.

Rujukan 

Kadaharan urang Sunda
Istilah cara sacara umum dipikawanoh ku balaréa mibanda harti nyaéta hiji bentuk lalampahan tinangtu nu dipigawé ku individu di masyarakat ngan teu sacara tuluy-tinuluy. Ngan kaca ogé bisa nujul ka:
 Cara (kadaharan): nu dijieun tina adonan tipung béas, digulaan, tuluy diasakanana digarang dina citakan sarua pisan jiga sorabi.
 Čara, désa ing pulo Korčula, Kroasia
Ta'zir nyaéta hukuman nu katangtuanana di tangtukeun ku hakim nu boga kawasa atawa Ulil Amri tapi tetep dumasar kana katangtuan agama. Sacara bahasa, harti kecap ta’zir (تعزير) asalna ti kecap az-zara (عزَّر) nu miboga harti ar-raddu (الرَّد) nu hartina nampik, jeung al-man’u (المنع) nu hartina nyingkahan. Sadengkeun sacara istilah dina ilmu fiqih, kecap ta’zir nyaéta miboga makna:

عُقُوبَةٌ غَيْرُ مُقَدَّرَةٍ شَرْعًا تَجِبُ حَقًّا لِلَّهِ أَوْ لآِدَمِيٍّ فِي كُل مَعْصِيَةٍ لَيْسَ فِيهَا حَدٌّ وَلاَ كَفَّارَةَ غَالِبًا

Hukuman nu ditetepkeun katangtuanna sacara syar'i, umumna lumaku keur maksiat nu teu aya hukum hudud atawa kaffarah. Disebut hukuman ta'zir ku sabab intina mah nampik jeung nyingkahan sagala rupa kalakuan jarimah. Hukuman ta'zir téh rupa-rupa, saluyu jeung kasalahan nu dilakukeun. Sumber hukum Islam salian ti Al Qur'an téh nyaéta Hadis, ku sabab kitu, ta'zir téh hukuman pikeun sagala rupa kalakuann jarimah nu can aya katangtuanna dina Al Qur'an atawa Hadis ku sabab éta masalah dijaman modérn, contona narkoba. Nu ahirna digolongkeun jadi Khamr.

Rujukan 

Islam
Hukum Islam
Masjid Al Imtizaj Bandung nyaéta salah sahiji masjid nu aya di puseur Bandung, wangunana miboga ciri has arsitektur Tionghoa. Masjid ieu ayana di Jalan Banceuy No. 8. Loba jalma nu kairut ku arsitektur masjid ieu. Harti Al Imtizaj nyéta ngahijikeun atawa dina bahasa Tionghoa Ronghe.

Al Imtizaj mangrupa masjid arsitektur budaya tionghoa ku sabab éta bisa ogé disebuut Klenteng Berkubah ku sabab di jero wangunan ieu aya gapura nu wangunna saperti klenteng tapi di luhurna aya kubah nu biasa jadi siloka wangunan masjid di Indonésia.

Baheula masjid ieu dibangun pikeun ngaronjatkeun budaya seni tiongkok dina khasanah ngahijikeun etnis tionghoa Islam jeung umat Islam séjénna.

Sajarah 
Sajarah munggaran dibangunna masjid ieu, mimitina ti kahayang Bapak HR. Nuriana (mantan Gubernur Jawa Kulon) pikeun ngawangun masjid keur Muallaf hususna pikeun muallaf etnis tionghoa. Tim arsitekna dipupuhuan ku Ir Danny Swardany MBA, nu mangrupa arsitek masjid Atta'awun Bogor nu jadi salah sahiji Monumen Kebersamaan Masyarakat Jawa Barat. Masjid ieu diresmikeun dina tanggal 6 Agustus 1429 H ku Bapak Nuriana nu diaranan Masjid Al Imtizaj.

Rujukan 

Islam
Masjid di Jawa Kulon
Arsitektur Tionghoa
Inohong Teuku Rifnu Wikana eusian barisan aktor ayeuna muncul di sababaraha layar lebar. Teu lila pisan, anjeunna akrab disebut Rifnu ieu ngadatangan detikhot redaksi ngamajukeun pilem panganyarna nya judulna 'Aku Ingin Ibu Pulang'.

Nyaéta drama panganyarna Monty Tiwa nu anjeunna muterkeun hiji inohong bapana.

Lamun masih inget, Rifnu mimiti mecenghul di layar lebar ngaliwatan perdana lakonan na di pilem 'Mengejar Matahari' dina 2004. Jalan panjang ngumbara lalaki ti Acéh saméméh foray daria kana film.

Rifnu munggaran waktu keur di téater.Anjeunna ogé pernah sakecap diajar Planologi tapi pamustunganana teu lulus.

Pilem janten dipikaresep dipilih na dugi ayeuna. Akting teu saukur cara pikeun béntang ti 36 taun mangtaun popularitas. Pikeun anjeunna film téh cara pikeun manéhna digawé.

Rujukan
Nyateta sarupaning sayur anu sok dipasak, bahan na nyaéta rupa-rupa sayur saperti waluh, kacang panjang jeung sajaban na.
Pris-prisan nyaéta salah sahiji kaulinan tradisional barudak. Kaulinan ieu diwangun ku dua regu. Unggal regu pada-pada nincak batu, cangkang kerang, atawa tutup limun nu disimpen dina taneuh. Anggota regu lalumpat ka hareup "ngeupanan" sangkan diudag (ditepak) ku regu lawan. Lamun katepak, kudu jadi anggota regu lawan. Lamun batu regu lawan katincak, disebutna "pris", hartina hiji-enol.

Rujukan 

Kaulinan barudak
Kaulinan budak Sunda
Buntil nyaéta kadaharan anu dijieuna tina pucuk gedang, pucuk sampeu, atawa pucuk taleus. Jerona dieusian ku kalapa beunang marud anu dihijikeun jeung teri, lauk, atawa rebon. Rasana gurih, loyog pisan dipaké deungeun sangu.
Buntil anu kasohon ku ngeunah rasana ti daérah Magelang jeung Yogyakarta. Nyieuna buntil ogé kawilang gampang, anu rada hésé téh mangsa mungkus adonan pikeun eusina.

Bahan-bahan 
 Dua beungkeut pucuk gedang kurang leuwing 20-30 lambar, dua beungkeut pucuk daun sampeu kurang leuwih 50 lambar, satengah liter cipati anu kuled.
 Bungbu kuah anu direndos kayaning : cabé kriting 5 siki, céngék 5 siki, bawang beureum 4, bawang bodas ogé 4 siki, konéng jeung jahé sabuku, séréh 2 tangkal, jeung muncang 5 siki.
 Bahan pikeun eusi buntil, direndos ogé kayaning: cikur 2 buku, cabé kriting 5 siki, céngék 3 siki, bawang bodas 4 siki, tarasi beunang meuleum saséndok, daun jeruk purut 3 lambar, uyah 2 séndok, gula beureum 2 séndok, jeung cai asem 2 séndok. h
 Bahan eusi buntil anu henteu diréndos, kayaning kalapa ngora beunang marud sahulu, dua canggeum atawa 100 gram siki peuteuy sélong atawa urang Jawa mah nyebutna malading, jeung 60 gr teri jeung ki.

Cara nyieun 
 Kulub daun sampeu atawa daun gedang anu geus diberesihan, di mana geus leumpeuh tuluy baé dijait tur di tuhurkeun.
 Galokeun bungbu pikeun eusi buntil nepika rata (parud kalapa, teri, jeung daun jeruk).
 Cokot daun gedang beunang nuhurkeun salabar, amparkeun, tuluy tundaan luhurna ku eusi buntil kurang leuwih dua séndok.
 Tilep-tilep daun gedang anu geus dieusian bieu, nepika eusina buni henteu katembong. Sangkan henteu leupas deui, tuluy baé dibeungkeut maké kantéh atawa tali rapia.
 Saenggeus réngsé dibungkusan eusi buntil, tuluy waé buntil nu geus baruni tadi diseupan salila 30 menit.

Sabot kitu, sayagikeun minyak goréngna: tuluy goréng bungbu anu tadi beunang ngaréndos, asupkeun ogé daun salam, sabada geus kaangseu seungit. Asupkeun cipatina tuluy galokeun nepika ngagolak, satuluyna asupkeun buntil beunang nyeupan, leutikan seuneuna sangkan bungbuna nyerep, di mana cipatina geus kuled, kakara buntil téh dijait.

Dicutat tina 

Kadaharan urang Sunda
Masakan Indonesia
Kadaharan
Unak-anik budaya Sunda
Kadaharan Urang Sunda
Tutuwuhan bungbu
Bungbu
Sayur asem nyaéta salah saiji kadaharan nu asalna ti Sunda atawa Jawa Kulon. Sayur asem mangrupa kadaharan nu geus ilahar dimasarakat. Rasana nu seger, amis jeung haseum dipikaresep ku balaréa. Kiwari mah sayur asem geus sumebar disababaraha daérah di Indonésia lain ngan saukur di Jawa Kulon.

Numutkeun sajarahna mah sayur asem téh mimiti aya pas Indonésia keur dina kaayaan sagala kakurangan, sabab kitu, bungbu keur masakna ogé kawates ngan saukur maké buah asém jeung cabé, eusi sayuranna ogé rupa-rupa nu teu ilahar saperti daun tangkil, jagong, léjét, tangkil jsb. Diaranan sayur asem téh ku sabab rasa sayurna nu haseum.

Cara nyieunna 
Bahan pikeun nyieun sayur asem di antarana, jagong amis, kacang panjang, tangkil, daun tangkil, léjét, bungbuna kawas asém, gula beureum, tomat, bawang bodas, uyah, tarasi. Mimitina golakkeun cai, jeung bungbu nu tadi geus disebutkeun nepi kaambeu seungitna. Tuluy abuskeun sayuran nu geus meunang nyiksikan leutik-leutik. Golakkeun nepi ka sayuranna hipu, ulah poho abuskeun asém nu geus digeprék. Antepkeun sakeudeng tuluy jait.

Rujukan 

Kadaharan urang Sunda
Sayuran
SMA Negeri 1 Cisarua nyaéta Sakola Menengah Atas Negeri anu aya di Kecamatan Cisarua Kabupatén Bandung Barat. Alamat lengkepna di Jl Kolonel Masturi No. 64, Kecamatan Cisarua, Kabupatén Bandung Barat, Jawa Kulon kalawan no NPSN 20206227 jeung miboga 66 uranng guru.  Dina taun 2016 SMA Negeri 1 Cisarua jadi hiji-hijina sakola nu UN online. SMA Negeri 1 Cisarua téh jadi salah sahiji sakola nu kasohor jeung dipikaresep di Bandung Barat. Di SMAN 1 Cisarua ogé aya Asrama Bina Siswa SMA Plus SMAN 1 Cisarua anu secara letak géografis ayana gigireun SMAN 1 Cisarua.

Sajarah 
SMA Negeri 1 Cisarua mangrupa salah sahiji sakola nu munggaran narima murid anyar ditaun 1987 nu jumlahna 220 urang, nu jadi 6 kelas. Kasempetan narima siswa anyar disatujuan ku Kapala Kandep Dikbud Kabupatén Bandung dina pangawasan SMAN 1 Lembang jeung tempat diajarna dialokasikeun di wewengkon Kamantren Parongpong ku cara nempatan wangunan SDN 1 Karyawangi.

Dina taun 1987, Surat Kaputusan Menteri Pendidikan jeung Kabudayaan nomor 0260/O/1994 tanggal 5 Oktober 1994 sacara resmi disyahkeun jadi SMA Negeri 1 Cisarua, nu lokasina dipindahkeun ka wewengkon Kecamatan Cisarua nu kiwari ditempatan. 

Dina taun 2007. SMA Negeri 1 Cisarua ditunjuk salaku sakola Rintisan SMA Bertaraf Internasional. Pikeun nyukséskeun program éta téh, SMA Negeri 1 Cisarua nyieun program-program nu ngarojong kana jaminan mutu salaku sakola Rintisan SMA Bertaraf Internasional.

Prestasi 
Sakola SMA Negeri 1 Cisarua miboga sababaraha prestasi nasional nepi ka internasional. Diantarana nyaéta:

Prestasi akademik

Prestasi non akademik

Rujukan 

SMA di Kabupatén Bandung Kulon
Sakola Negeri di Kabupatén Bandung Kulon
Jawa Kulon
Angen kacang nyaéta godogan cai beunang nyambaraan jeung ngabungbuan maké bukur, bukurna téh nyaéta kacang.

Bahan-bahan 
Pikun nyieun angeun kacang, dibutuhkeun sawatara bahan-bahan nu kudu disadiakeun kayaning daging sapi, kacang beureum, daun salam, gula beureum, cai asem jawa, tarasi, uyah, tomat beureum, bawang daun, bawang beureum, bawang bodas,, laja jeung cabé beureum.

Cara Nyieun 
 Mimitina kulubkeun daging sapi jeung kacang beureum. tuluy réndos kasar bungbu, sangrai. 
 Asupkeun kana kaldu. Tambahkeun daun salam, galokeun nepika rata. 
 Asakan nepika daging jeung kacang beureum hipu.
 Asupkeun gula, cai asem, tarasi, jeung uyah. Dagoan nepika asak. 
 Asupkeun tomat jeung bawang daun, galokeun nepika rata. jait. sayagikeun haneut-haneut.

Rujukan 

Kadaharan
Jumper dina hiji komputer sabenerna nyaéta konéktor (panyambung) sirkuit éléktrik anu digunakeun kanggo nyambungkeun atawa misahkeun hubungan dina salah sahiji sirkuit. Jumper ogé digunakeun kanggo migawe setting atawa parobahan dina papan éléktrik saperti motherboard komputer. Waktos dina ayeuna migawe panyettingan ku jumper atos mimiti ngurangan anu ngagunakeunna. Sabab, sadaya fungsi setting waktos ayeuna atos ngagunaken auto setting, sahingga ngababarikeun pamaké atawa parakit komputer kanggo henteu seueur ngagunakeun jumper. Jumper dina komputer biasana digunakeun dina motherboard, harddisk sareng optical disk, ogé dina sababaraha VGA card nu tangtu.

Rujukan 

Komputer
ROM (réad Only Memory) nyaéta mémori anu ngan tiasa dibaca, henteu tiasa dihapus atanapi dirobah ku pamakéna, sabab program éta geus dieusian ku pabrik anu ngadamelna, ROM ayana panceg tina BIOS anu panceg dina motherboard anu ngagaduhan fungsi keur ngatur peripheral. ROM béda jeung RAM, upami ROM mah ngan bisa dibaca hungkul alias henteu bisa dirobah, édit jeung sajabana, upami RAM mah salian tiasa diédit jeung dirobah, tiasa ogé dibaca.

Data dina ROM diselapkeun langsung ngaliwatan mask wanoh ti assembly chip. Hal ieu ngajadikeun éta pisan ekonomis, utamana lamun urang ngahasilkeun baréa-réa. Tapi ogé janten pisan mahal sabab henteu fléksibel. Salah sahiji parobahan malah salah bit merlukeun topeng anyar nu geus pasti moal mirah. Sabab henteu fléksibel lajeng jarang ngagunakeun éta deui, aplikasi sejen nu sarua jeung CD-ROM  ieu prerecorded anu terkenal, salah sahiji CD musik. Kontras jeung pamadegan loba jalma yén CD-ROM ieu ditulis kalayan laser data dina CD-ROM rada dicitak dina piring plastik.

Rujukan 

Komputer
istilah tata kalimah sinonim jeung sintaksis, anu dina bahasa inggrisna di sebut sintax, dina basa walandana syntaxis. ari kecap syntaxis asalna tina basa yunani sun "babarengan" jeung tattein "nempatkeun". Jadi, nurutkeun étimologina, tata kalimah atawa sintaksis téh ngandung harti nempatkeun kecap-kecap babarengan jadi kantétan-kantétan kecap jadi kalimah. Dina élmu basa tata kalimah sok di hartikeun (1) ulikan ngeunaan pola-pola nyusun kecap jadi kalimah, (2) pedaran ngeunaan wangun basa anu bébas, jeung (3) pedaran ngeunaan tanda-tanda basa aniu dipaké pikeun ngebreh pikeun ngébréhkeun tatali harti antarkecap dina kalimah. Tata kalimah téh bisa ogé di hartikeun hiji subsistem basa anu ngawengku konstruksi-konstruksi gramatik saluhureun kecap, nyaéta konstruksii-konstruksi gramatik anu mangrupa frasa, kalusa, jeung kalimah.

Rujukan
POST (Power On Self Test) Power On Self Test (POST) nyaéta sauntuyan prosés tés anu dipigaé ku PC (Personal Computer) dina waktos booting kanggo terang kaayaan komponén hardware bobotoh PC. POST dipigawé waktos dina booting, matak bisa pamaké mikawanoh, ngomékeun, mendak kalepatan sareng ngaposisikeun lokasi kalepatan. Sahingga tiasa nangtukeun lengkah pangsaéna.

Rujukan 

Komputer
Pacilingan nyaéta jamban tempat miceun atawa kakus nu wanguna basajan
Tempatna dijieun luhureun balong atawa kamalir, bahanna tina awi boh tihang kitu deui pipindingna. Luhurna bolongor kitu baé henteu ieuh maké hateup atawa panutup. Pacilingan mah dipaké ku balaréa atawa bisa saha waé anu kaparengan perlu, henteu kudu nu bogana atawa pangeusi imah-imah anu aya disabudeureuna.

Utamana di daérah Jawa Barat, pacilingan ngahaja dijieun luhureun balong maksudna, sakalian pikeun maraban lauk-lauk anu aya di éta balong tina kokotor anu dipiceun di pacilingan. Sanajan ayana di luhureun balong, pacilingan mah henteu ieuh matak baseuh. ku lantaran wangunna kawas panggung luhureun balong, kokotorna ogé langsung murag ka balong, henteu matak bau, mangsa beberesih tinggal maké cai pancuran anu ngahaja di golontorkeun ka paciligan.

Dicutat tina 

Wangunan
Budaya
És dogér nyaéta ngaran inuman és sajenis és campur nu ilahar di wewengkon Jawa Kulon. Asalna ti daérah Cirebon, nu kiwari geus sumebar ka sakuliah Jawa Kulon jeung sababaraha wewengkon séjénna kayaning Jakarta, Malang jeung Surabaya. Inuman ieu eusina peuyeum sampeu, susu, cipati, peuyeum ketan hideung jeung pacar cina. Baheula mah ngaranna téh és serut nu kiwari jadi és dogér. Baheula és dogér téh dijualna ku cara disuhun, tapi ku sabab kiwari geus mimiti maké gorobag, ngaranna robah jadi és dogér, singgetan tina és dorong gérobak. ku sabab robah ngaranna, kitu ogé eusina ngilu robah, kiwari mah és dogér téh lain ngan saukur peuyeum, jeung pacar cina, tapi ogé ditambahan ku bahan lain kayaning alpuket atawa nangka.

Cara nyieunna 
Bahan nu diperlukeun pikeun nyieun és dogér téh di antarana kayaning, peuyeum sampeu, peuyeum ketan hideung, pacar cina, alpuket (mun resep) susu, dawegan nu geus dikurud, sirop, cipati, uyah jeung gula bodas. Prak-prakan nyieun és dogér téh mimitina golakkeun cipati, tiiskeun. Tuluy abuskeun bahan kayaning peuyeum sampe, peuyeum ketan hideung, dawegan, susu, jeung sirop kana gelas tuluy abuskeun és serut jeung cipati tadi. És dogér siap dipidangkeun.

Rujukan 

Inuman tradisional Sunda
Al-Ajurrumiyah atawa Jurumiyah () nyaéta hiji kitab leutik ngeunaan tata basa Arab ti abad ka-7 H/13 M. Ieu kitab disusun ku ahli basa ti Maroko nu ngaranna Abu Abdillah Sidi Muhammad bin Daud Ash-Shanhaji alias Ibnu Ajurrum (w. 1324 M). Rumus-rumus dasar pelajaran basa Arab klasik ditulis kalawan bentuk pada pikeun ngagampangkeun dina ngapalkeunna. Di lingkungan masyarakat Arab ieu kitab jadi salah sahiji kitab awal nu diapalkeun lian ti Al-Qur'an.

Pedaran 
Di pasantrén salafi, Kitab Matan al-Ajurrumiyyah mangrupa buku téks ngeunaan élmu nahwu (gramatika Basa Arab) nu kacida kawentarna. Méh unggal santri nu ngalap élmu di pasantrén salafi mah mitembeyanna ieu pangajaran ngeunaan basa Arab liwat ieu kitab. Ieu kitab mangrupa kitab standar nu jadi dadasar pangajaran basa Arab. Dina prakténa mah, di dunya pasantrén téh éta kitab sok disebut kalawan ngaran Jurrumiyyah. Éta jujuluk saestu teu pati bener, jeung ngaran aslina éta kitab téh, lantaran judul lengkep éta kitab nyaéta al-Muqaddimah al-Ajurrumiyyah fi Mabadi’ Ilm al-Arabiyyah.

Sanajan al-Ajurrumiyyah sakitu kawentarna di dunya pasantrén, tapi nu nukil éta kitabna mah teu pati dipikawanoh di dunya pasantrén téh. Ieu hal téh alatan dina praktékna mah di pasantrén, santri palebah prak-prakan diajarna ngeunaan hiji kitab ngan ukur dibéré kitabna wé wungkul. Ari diwanohkeun ka nu nukil kitabna mah jarang pisan, malah mah luput, kitu tradisi nu dilakukeun ku para ajengan ka para santrina. Ku kituna wajar baé, dalah ajenganana ogé bisa jadi acan mikawanoh enya-enya ka nu nukit kitabna.

Luyu jeung ngaranna, al-Ajurrumiyyah émang kitab muqaddimah (panganteur) ngeunaan élmu nahwu nu ditulis ku Ibnu Ajurrum mangsa keur di Mekah. Eusina basajan pisan sarta dadasar. Lantaran kitu, ieu kitab téh perlu diwuwuhan ku dadaran nu leuwih jero waktu saurang santri rék neuleuman élmu nahwu. Ku alesan kitu, ieu kitab antukna loba diwuwuhan ku dadaran para ajengan, nepi ka aya tilu puluh buku dadaranna. Éta dadadaran téh baris dijadikeun hiji kitab jeung al-Ajurrumiyyah. Dina kapustakaan basa Arab, kitab-kitab nu eusina dadaran ngeunaan hiji kitab séjén disebut ku istilah kitab sarah.

Lian dibéré dadaran atawa ulasan, kitab al-Ajurrumiyyah ogl diringkes ku ajengan-ajengan lian jadi mangrupa nadom. Teu kurang ti opat kitab nu muat nadom nu seumberna ti kitab al-Ajurrumiyyah. Kitab nadom nu pangkakoncarana nyaéta nu ditukil ku Muhammad bin Abi al-Ghalawi atawa nu dipikawanoh kalawan ngaran Ubaid Rabbih.

Sarah 
Ari kitab-kitab nu ngadadarkeun matan matan ieu Al-Ajurumiyah téh di antarana:
 Tuhfatus Saniyah syarh Muqoddimah al-Ajurumiyah nu ditulis ku Muhammad Muhyiddin Abdul Hamid Al-Mishri.
 Al-Mutammimah al-Ajurumiyah nu ditulis ku Muhammad bin Muhammad Ar-Ra'ini.
 Al-Kawakib ad-Durriyah syarah Mutammimah al-Ajrumiyah nu ditulis ku Muhammad bin Ahmad Al-Ahdal.

Tempo ogé 
 Alfiyah Ibnu Malik

Rujukan

Tutumbu luar 
  Thomas Fisher Langka Buku Perpustakaan; University of Toronto

Basa Arab
Literatur Islam
Kampung Kuta nyaéta salasahiji kampung adat anu aya di Jawa Barat. Dina basa Sunda, Kuta hartina pager témbok. Ieu kampung adat dingaranan Kuta lantaran lokasina aya di pasir anu jungkrang kurang leuwih 70-75 méter sarta dikulilingan ku bubukitan. Kampung Kuta, dina sababaraha dongéng buhun anu kasebar di masarakat Sunda sering disebut ayana nagara "burung" atawa daérah anu teu jadi ibukota Karajaan Galuh. Masarakat kampung Kuta minangka hiji komunitas anu kaiket ku aturan-aturan adat, tapi maranéhna wanoh kana sababaraha kasenian anu bisa dijadikeun sarana hiburan, boh kasenian buhun boh kasenian modérn. Kawas Calung, Réog, Sandiwara, Tagoni, Kliningan, Jaipong, jeung réa-réa deui.

Leuweung Kramat Kampung Kuta 
Numutkeun légénda anu aya di éta masarakat, ieu leuweung téh tempat keur nyimpen titinggal ti Prabu Adjar Sukaresi. Leuweung Kramat Kampung Kuta miboga luas 40 héktar. Di ieu leuweung, teu meunang maké dadampar nalikaasup. Ieu leuweung gé ngan ukur bisa diasupan poé senén jeung kemis.

Rujukan 

Kampung adat Sundawellll
Situs Kabuyutan Linggawangi nyaéta salah sahiji kabuyutan urut karajaan Galunggung. Perenahna ieu situs téh di deukeut Saung Galah di Désa Linggawangi, kecamatan Leuwisari. Di dinya ogé aya situs Hégér Hanjuang. Ku kapercayaan masarakat dinya, nganggap yén Rumantak téh sésa karaton Galunggung.

Kampung Geger Hanjuang 
Kampung Geger Hanjuang mangrupa tempat ditimukeuna prasasti pakakas tina keramik leutik, anu diprédiksi mangrupa titinggal Kabuyutan Galunggung.

Rujukan 

Situs Budaya
Situs arkéologi
Guha Ranggawulung nyaéta guha anu aya di kampung Samawa Dusun Nagaracina Desa Setiawaras Kacamatan Cibalong. Ieu guha remen didatangan ku peziarah kalayan niat husus (mistik), utamana dina bulan Mulud jeung Romadhon dina unggal taunna. Guha anu rohangan hareupna kawilang gedé ieu, disakralkeun pisan ku warga masarakat di sabudeureunna, ku kituna kaasrian katut kaendahnna ogé ka jaga pisan. Ieu guha mibanda dua undakan, lulurung luhur anu legana kurang leuwih 75 meter, biasa digunakeun pikeun ritual tapa (Meditasi/Samadhi), dina ieu rohang aya stalactite anu has jeung unik kayaning wangun wayang golek anu ngajajar, anu satuluyna ku masarakat satempat dingaranan Guha Wayang. Lulurung handap anu panjangna kurang leuwih 210 meter mangrupa saluran cai anu ujungna di lulurung anu nutup (sump). Perenahna ieu guha kurang leuwih 124 meter ti jalan desa jeung 1,5 km ti jalan raya Karangnunggal.

Mitos sabudeureun Guha Ranggawulung 
Mitos sabudeureun Guha Ranggawulung nyaéta can kapaluruh saha ari saenyana Ranggawulung anu dijadikeun ngaran éta wewengkon teh. Tapi ieu tokoh anu katelah Eyang Ranggawulung téh dimakamkeun di luhureun bukit perkemahan Ranggawulung.

Rujukan 

Budaya
Situs arkéologi
Tempat pelesir di Jawa Kulon
Situs Pasir Angin nyaéta hiji situs nu aya di Désa Cémplang, Kecamatan Cibungbulang, Kabupatén Bogor. Ieu situs aya di hiji bukit leutik kurang leuwih 210 di luhur laut, di belah kaler walungan Cianten. Situs Pasir Angin kungsi ditalungtik taun 1970, 1971, 1972, 1973, 1975 ku Tim ti Puslitarkenas (Pusat Penelitian Arkéologi Nasional) dina pingpinan R.P. Soejono, dina hasil panalungtikan kapanggih artefak-artefak nu dijieun tina batu, besi, perunggu, taneuh liat, obsidian, kaca, gerabah.  Barang-barang nu kapanggih di antarana mangrupa beliung persegi, kapak corong nu boga dahan siga buntut manuk serit, perunggu nu wangunna candrasa, tongkat perunggu, manik-manik batu jeung kaca, ujung tombak, kapak besi, gerabah sarta pakakas obsidian. Kabéh barang aya dina hiji konteks di sabudeureun monolit sarta mangrupa titinggalan prasejarah nu unik, hampir kabéh barang nu kapanggih nyanghareup ka bidang datar utama monolit nu nyanghareup ka wetan. Ieu hal boga harti yén kagiatan nu ngawengku éta barang-barang dipuseurkeun dina batu gedé mangrupa ciri aspék kapercayaan megalitik nu geus mekar dina tingkat néolitik kalawan masarakat nu hirup ku cara ngahuma.

Sajarah 
Pikeun ngabandingkeun jumlah sarta tipe barang nu kapanggih, bisa dikira-kira yén Pasir Angin mangrupa situs nu kungsi aya dina masa Logam Awal (perundagian) di Indonesia dina 600-200 SM.

Situs arkéologi Sunda
Guha Wadon nyaéta guha nu aya di kampung Jompong, Mertajaya. Lokasina aya di sabeulah kalér jalan nu ngahubungkeun Simpang Urmi (Pamijahan) jeung kampung Cibuntu (Cibalong). Panto guha nyanghareup ka kulon nu mangrupa pasir nu ngalirkeun cai walungan Cilumping. Di sabeulah wétan guha loba nu manggihan ceruk-ceruk (rock theleteres ) nu lebarna kurang leuwih 3 ½  m panjangna kurang leuwih 16 m, sedengkeun jangkungna bisa nepi 4 m. Batuan nu ngawangun guha mangrupa batu gamping nu loba lapisanna. Nu kapanggihna mangrupa sababaraha fragmén tina cangkang moluska jeung fragmén ti gerbah. Cangkang moluska diwangun tina : 10 siki fragmén cangkang ampih dromus ti kélas Gastropoda, 6 siki fragmén cangkang Cyclotus, 11 siki fragmén cangkang Acatina jeung 1 siki cangkang Thiaride.

Rujukan 

Situs Budaya
Situs arkéologi
Situs Kabuyutan Nagaratengah nyaéta￼ ayana ti jaman Karajaan Galuh Hindu, nalika karajaan masih kénéh aya dina wangun féderasi. Mahaprabu Galuh ngabagi karajaan jadi sababaraha bagian diantarana nyaéta Karajaan Galuh Nagaratengah anu diparéntah ku Prabu Agung Danumaya, kalawan jumlah rahayatna kurang leuwih 100 jalma. Dituluykeun ku Prabu Wangsa Dedaha, satuluyna ku Prabu Agung Ranggakusumah.

Situs-situs 
 Desa Nagaratengah
 Desa Ciampanan
 Desa Cinéam
 Desa Cikondang
 Desa Rajaratu
 Desa Madiasari

Runjukan 

Situs Budaya
Goa Anteg nyaéta situs titinggal Ratu Sukakerta Srigading Anteg, Kiwari, Situs gua Anteg salian jadi tempat wisata budaya, ogé jadi tempat lalampahan (penelusuran goa) ku balaréa, boh ku para pecinta alam, boh ku para pengunjung anu bade ngalakonan ziarah. Keur para pecinta alam, hususna para caver pemula, ieu goa luyu keur dijadikeun tempat latihan. salian ti tingkat kahésé na nu sedeng, ogé medan ieu goa kaasup nantang, ku sabab tingkat kahéséna variatif. Ngaran Anteg  asalna tina ngaran salah suarang tokoh Karajaan Sukakerta saanggeus masa Karajaan Galunggung, nyaéta Sri Anteg, Ieu goa ku masarakat dipercaya mangrupa salah sahiji tempat anu raket patalina jeung aktivitas ritual Sri Gading Anteg

Deskripsi 
Panjang ieu goa nyaéta 342 meter, ornamén-ornamén na cukup komplit, contona saperti stalacmit, stalactit, jeung sajabana. Salian ti éta, sababaraha lorongna aya tilas runtuhan batu Stalacmit(cave bréakdown) anu jadi indikasi tingkat karrentanan batuan anu nyababkeun urang kudu waspada. Ieu goa salian ti dijadikeun objek wisata budaya, og dijadikeun tempat lalampahan

Rujukan 

Situs Budaya
Situs arkéologi
Tempat pelesir
Wangunan di Indonésia
Hary Gunarto  téh saurang staf akademik, dosen sarta profesor dina bidang studi Asia Pasifik ti Universitas Ritsumeikan Asia Pasifik, Jepang .
Sanggeus lulus ti Universitas Gadjah Mada taun  1978, anjeunna neraskeun studi ka Amerika Serikat tur nyepeng gelar Master of Science ti Universitas Wisconsin-Madison, sarta narima gelar Doctor (PhD) ti Washington State University (WSU) dina 1988. Salajengna, anjeunna  ngajar di WSU lajeng didamel minangka dosen di Universitas Gadjah Mada, sarta  jadi guru besar tamu di KFUPM, Arab Saudi jeung ti Jepang.

Rujukan

Buku 
 Visual Basic for Information Processing (book sections), Bunrindo Pub. Co, Jepang, 2000
 Introduction to Web Design Programming for E-Business and E-Commerce, Andi Offset Pub., Indonesia, 2003
 Introduction to Visual Basic .Net Programming, Tech Publication, Singapura, 2006
 Collected Computer Programming Problems in Visual C#.Net, Tech Publication, Singapore, 2007.
 Glossary of IT and Computer Terms: English-Indonesian- Malay, Tiara Wacana Publication, Yogyakarta, 2017.

Tutumbu kaluar
 Situs Universitas Keoi: Borobudur 
  Digital Preservation of Borobudur Temple
  An Industrial FMS Communication Protocol
  id.wikipedia.org/Hary_Gunarto

Staf akademik
Orang hidup
Orang dina Yogyakarta
Alfiyah (ألفية ابن مالك) atawa lengkepna mah Al-Khulasa al-Alfiyya nyaéta buku sa'ir (nadom) ngeunaan tata basa Arab ti abad ka-13. Ieu kitab ditulis ku saurang ahli basa Arab nu gumelar di Jaén, Spanyol nu ngaranna Ibnu Malik (w. 672 H /22 Pébruari 1274 M). Bareng jeung kitab Al-Ajurrumiyah, Kitab Alfiyah ogé mangrupa kitab dasar ajang talareun para santri lian Al-Qur'an.

Ieu kitab saheunteuna mibanda 43 kitab pedaran (sarah) jeung mangrupa salah sahiji ti dua buku dasar atikan basa Arab pikeun pamula di masarakat Arab nepi ka abad ka-20. Mangsa abad ka-20 mah, kurikulum atikan mimiti robah ku kurikulum kolonial, kayaning asupna kurikulum sakola Perancis pikeun kasus nu kajadian di Maroko mah.

Tempo ogé 
 Al-Ajurumiyah

Rujukan 
 Catetan kaki

 Daftar pustaka
 Fleisch, H. Ibnu Mālik di Encyclopaedia of Islam, 2nd Edition. CD-ROM Édisi v 1.0. (Leiden: Brill, 1999).

Tutumbu luar 
 Alfiyya : ou, La quintessence de la grammaire arabe, ouvrage de Djémal-Eddin Mohammed, connu sous le nom d'Ebn-Malec (1833)
 Alfiyya; ou. La quintessence de la grammaire arabe, ouvrage de Djémal-eddin Mohammed (1833)
 Alfiyya; ou. La quintessence de la grammaire arabe, ouvrage de Djémal-eddin Mohammed (1833)
 Commentar zur Alfijja des Ibn Malik; (1852)
 Alfiyya: ou la quintessence de la grammaire arabe By Muḥammad Ibn-ʿAbdallāh Ibn-Mālik, Antoine Isaac Silvestre de Sacy
 Alfiyya: ou, la quintessence de la grammaire arabe edited by Antoine Isaac Baron Silvestre de Sacy
 Ibn 'Aḳîl's Commentar zur Alfijja des Ibn Mâlik, übers. von F. Dieterici By ʻAbd Allah b. ʻAbd al-Raḥmân Ibn ʻAḳîl, Jamâl al-Dîn Muḥammad b. ʻAbd Allah Ibn Mâlik
 ألفية أبن مالك
 ألفية أبن مالك 
 Alfiyya ibn Malik matn
 Alfiyya ibn Malik
 Mutun : Al-Alfiyya of Ibn Malik 
 http://www.islamhouse.com/4544/ar/ar/audios/ألفية_ابن_مالك_[_كتاب_صوتي_]
 شرح ألفية ابن مالك : الشيخ سليمان بن عبد العزيز العيوني : Free ...
 شرح ألفية ابن مالك : الشيخ أحمد الحازمي : Free Download & Streaming ...

Basa Arab
Literatur Islam
Kiwi (Apteryx) nyaéta manuk anu aslina ti nagara Selandia Anyar. Manuk kiwi mah henteu bisaeun hiber malahan hente katembong mibanda jang-jang, ku lantaran jang-jangna leutik jeung pondok.
Buluna kawas sato mamalia, henteu kawas manuk atawa unggas anu séjéna. Mangsa nyiar hakanen kiwi kukulunuan di luhureun taneuh, ngandelkeun pangambeuna anu kacida kuatna.
Liang irungna aya dina tungtung pamatukna anu panjang, kahakanan karesepna kayaning cacing, gegeremet, sakapeung ogé kana sisikian. Pangawakan kurang leuwih sagedé hayam, beuratna nepika 4 kg.
Sanajan awakna leutik endog manu kiwi mah kawilang gedé, beurat endogna méh saparapat tina awakna. Kurang leuwih beurat rata-rata 450 gr atawa 9 kali leuwih beurat batan endog hayam. Manuk kiwi mah endogan ngan hiji dina sakali usum ngendog.

Manuk kiwi téh sato nokturnal, hartina manuk kiwi mah mimiti ingkah tina sayang atawa panyumputan mangsa geus datang poék peuting. Sanajang manuk kiwi mangrupa perlambang nagara Selandia Anyar, ieu manuk henteu bisa kitu waé katempo kumelendang di alam bebas. Manuk kiwi pamatukna panjang, henteu mibanda buntut, panonna kurang awas mangsa nyiar hakaneun tapi pangangseuna seukeut kacida. Sanajan sukuna pondok, manuk kiwi bisa norolong lumpat kalawan gancang mangsa panggih jeung pibahayaeun. Kiwi mah endogna ngan hiji dina sakali usum ngendog.

Tutumbu luar 

   .
  .
  .
  .
   .
   .
  .
   .
   .

Rujukan 

Aves
Sasatoan
Usum téh salah sahiji babagian utama taun, biasana mah dumasar bentuk iklim nu lega. Ilaharna sataun kabagi jadi opat usum, nyaéta: usum semi, usum panas, usum gugur, jeung usum tiris. Ngan, di Indonésia mah lantaran nganjrek di daérah tropis, mangka ngan dibagi jadi dua usum wungkul, nyaéta: usum ngijih jeung usum halodo.

Ari baheula di Mesir Kuna mah usum téh kabagi jadi tilu usum, nyaéta: musim caah, usum darurat lantaran caah, jeung usum panunéian nu panas.

Usum dunya

Tutumbu luar 
 (Basa Inggris) The seasons begin at the time of the solstice or equinox
 (Basa Inggris) Solstice does not signal season's start?
 Australian Weather and Seasons 
 When do the Seasons Begin? (from the Bad Astronomer)
 Solstice does not signal season's start (from The Straight Dope)
 Why the Earth has seasons article on h2g2.
 Aboriginal seasons of Kakadu
 Indigenous seasons (Australian Bureau of Meteorology)
 Mt Stirling Seasons 
 Musim info 
 The Lost Seasons
 Melbourne's six seasons 
 The Lengths of the Seasons (numerical integration analysis)
 Earth distance vs tilt
 Tutorial on Earth/Sun Relations and Seasons 
Cuaca
Kalénder
Hijian wanci
Buah kiwi (Actinidia deliciosa) nyaéta buah anu asalna tina kulawarga actinidiaceae kulit buahna buluan. Buah kiwi loba dihasilkeun ku nagara-nagara: Selandia Anyar, Amerika, Itali, Jepang, Prancis, Australi jeung Cili. Buah kiwi téh asalna ti nagara Cina, disebutna buah yang tao kalawan geus dimangpaatkeun rébuan taun anu kaliwat. Tangkal kiwi mibanda kembang jalu jeung kembang bikang bijil tina tangkalna anu béda atawa papisah, tangkal kiwi jaluna sanajan kembangan ogé tetep moal ngahasilkeun buah.

Sanajan tacan pati dipiwanoh saperti buah lokal séjéna, hiji buah kiwi téh mibanda kandungan vitamin C anu cukup pikeun minuhan kabutuhan sapoé vitamin C jalma déwasa. Kandungan vitamin C dina buah kiwi, bisa nyingkahan karuksakan Kolagén anu ngabalukarkeun kulit kerejut (paréot). Ongkohan buah kiwi mah kaitung mahal, ku kituna pamangpaatanna tacan pati loba saperti bahan campuran pikeun rupa-rupa olahan kuéh. Buah kiwi loba dijual di toko buah, supermarket, atawa hipermarket. Buah kiwi anu loba kapanggih di toko aya dua rupa, kiwi anu kulitna héjo rasana leuwih haseum, jeung kiwi anu kulitna semu coklat (kawas sawo) sok disebut ogé gold rasana rada amis meueusan.

Cara ngabedakeun buah kiwi anu masih kénéh seger jeung nu geus layu carana gampang, mangsa dipencét palebah cupatna buah anu masih seger mah eunggal/semu ngenyod, béda jeung anu layu dipencét téh buahna emoy/lembek. Buah kiwi bisa langsung dikonsumsi kawas apel atawa jambu, nga cangkangna kudu dipesék heula atawa dibeulah dua sangkan katempo dagingna. Kelir buah kiwi rupa-rupa gumantung kana varietas, anu mindeng katempo mah héjo jeung coklat sanajan aya ogé buah kiwi anu kelirna konéng, ngan jarang katempo dijual di toko buah. Buah kiwi gedéna kurang leuwih sagedé endog meri, kulitna buluan, dagingna kandel tur kelirna héjo, sikina laleutik kawas selasih, ngupul ngurilingan puhu buahna.

Dicutat tina 

Bungbuahan
Actinidiaceae
Cukang nyaéta catang kai atawa awi anu ngahaja digolérkeun malang luhureun kamalir atawa susukan, pikeun pameuntasan; sasak.
Wangunan cukang mah kawilang basajan, cukup jang ngaliwat sajalmaeun.
Sangkan henteu leueur, luhureun cukang ilaharna sok dituruban ku gedég awi atawa séséngkédan anu dijieun tina awi beunang neukteukan. Cukang mah dipaké paranti meuntas di susukan leutik, balungbang, atawa kamalir kebon atawa sawah anu rada lega.
Sanajan wangunna basajan, tetep baé cukang kudu mibanda kakuatan anu sanggup nahan buerat awak anu ngaliwat luhureunna. Komo deui mangsa usum panén, nu ngadon ngaliwatan éta cukang téh tangtuna bari jeung ngabengkot mawa hasil tatanén. Pikeun nyingkahan picilakaeun ku lantaran cukang lésot mangsa ditincak, ka dua tungtung cukang dipageuhan maké paseuk anu dicecebkeun kana galéngan.

Dicutat tina 

Wangunan
Jambatan
Superfamili: Proscopioidea
 Proscopiidae
Superfamili: Eumastacoidea

Caricangkas (Tettigoniidae) nyaéta sabangsa simeut anu mibanda kelir héjo, suku tukangna leuwih panjang tur ranggoas tapi leuwih leutik batan simeut séjén anu ukuranna sarua. Caricangkas kumisna ogé leuwih panjang, kalawan ngaluarkeun sora anu ngéngkréng utamana datang wanci burit maju ka peuting.

Caricangkas asalna tina genus Tettigonia, nu mimiti ditalungtik ku Carl Linnaeus mangsa taun 1748. Kecap tettigonia téh tina basa Latin hartina wereng; basa Yunani tettigonion, hartina leutik (onomatopoeik) τέττιξ, tettix, cicada. Sok disebut ogé "katydid" atawa onomatopoeik.}}
Caricangkas kaasup kana sato nokturnal, taya lian mimiti ngencar tina panyumputan mangsa peuting geus datang. Caricangkas mah hésé pisan katempona, ku lantaran kelir jeung pangawakanna méh sarimbag jeung dangdaunan sabudeureunna.

Pangawakanna kawilang leutik, ti mimiti 5 mm nepika 130 mm mangsa geus déwasa. Caricangkas pang leutikna ilaharna hirup di wewengkon anu garing tur kurang hakaneun, matak awakna laleutik ogé tapi gerakana garesit.
Tempat hirup caricangkas dina tatangkalan jeung rungkun kakayon, kadéngé réang disarada mangsa wanci peuting geus datang utamana dina usum halodo.

Anu ngabédakeun caricangkas jeung simeut taya lian ti anteneu atawa kumisna anu panjang, malahan leuwih panjang tibatan awakna sorangan, ogé sukuna ranggoas tur ngajalantir leutik.
Umur hirup caricangkas kurang leuwih sataun, mangsa leutik kénéh gancang ngagédéan tapi nangsa geus gedé wakna henteu loba parobahan.
Témpona ngendog caricangkas bikang, nunda endogna dina taneuh atawa liang anu aya dina tatangkalan tempat maranéhna hirup. Mangsa endogna megar, anak caricangkas pangawakanna kawas caricangkas déwasa pédah ukurnna leuwih leutik. Kahakanan caricangkas kayaning: dangdaunan, kekembangan, jeung kulit tatangkalan. Sawaréh caricangkas malah dianggap hama pikeun patani, ngan waé jumlahna teupati loba jadi henteu matak ngaganggu kana hasil tatanén.

Dicutat tina 

Tettigoniidae