AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Kawah Putih mangrupa salah sahji tempat wisata di Bandung anu paling populér. Objék wisata nu hiji ieu, bisa di aksés ti Jl.Raya soréang-Ciwidéy, jeung lokasina teu jauh ti Situ Paténggang Ciwidéy. Ti pusat kota Bandung, jarakna kurang leuwih 50 km kiduleun Bandung. 
Sacara géografis, Kawah Putih aya di kawasan pagunungan anu jangkungna dugi 2.400 meter dpl. Teu héran mun hawa di aréa wisata Kawah Putih téh tiis jeung seger. Hawa sapopoéna di Kawah Putih bisa tepi ka 8oC. Matak, tong poho mawa jekét atawa sweater kandel.

Sajarah Kamekaranana
Carita ngeunaan Kawah Putih ieu, dimimitian basa abad ka-10. Baheula aya kajadian bituna Gunung Patuha anu gedé
pisan. Sanggeus bitu, aya kajadian anéh, di mana réa manuk anu hiber ngaliwatan Kawah Putih ngadadak maraot. Numatak warga anu aya disabundeurannana nganggap yén tempat éta téh angker. Lila-lila éta daérah teu angker deui. Pangpangna sanggeus taun 1837, ahli botani asal Jerman, Dr. Franz Wilhelm Junghuhn, ngayakeun panalungtikan di kawasan Ciwidéy jeung ahirna nepi di puncak Gunung Patuha sarta nempo kaayaan situ anu bodas tur kacida éndahna. Di Situ éta, kaambeu bau warirang anu bau pisan. Ti saprak harita, objék Wisata Ciwidéy loba nu apal. 
Objék Wisata Kawah Putih, sabenerna mah situ anu asalna tina bituna Gunung Patuha. Sakumaha ngaranna, taneuh di wewengkon ieu, warnana bodas, warna ieu asalna tina campuran unsur warirang. Salian ti éta, cai situna gé warnana bodas kahéjo-héjoan jeung warna ieu gé bisa robah kumaha luhur handapna suhu, faktor cuaca, jeung kadar warirangna. 
Ku pamaréntah lokal, kawasan ieu, mimiti dimekarkeun ti taun 1987 minangka objék déstinasi wisata alam anu éndah. Sacara bertahap, fasilitas panunjang diayakeun pikeun ngadukung kaayaan alam wisatana. Ti mimiti akses transportasi ti panto gerbang nepi ka kawah, aréa parkir anu lega, pusat informasi, restoran, warung makan, mushola, nepi ka toilet umum. 
Hiji hal anu matak kataji ku Kawah Putih nyaéta lobana kagiatan anu bisa dilakukeun di dieu, mimiti ti menikmati kaéndahan kawah, mendaki, berkuda, ngalukis, nepi ka pre-wedding (poto pangantén). 
Pamandangan di Kawah Putih éndah pisan. Ti kajauhan, geus katempo taneuh anu warnana bodas lir salju, ku lantaran kadar warirangna gedé kénéh, Anjeun disarankeun mawa masker jeung wisatawan gé dianjurkeun ulah lila teuing di aréa Kawah Putih, ku sabab bisa ngaganggu pernapasan. 
ku sabab kaunikan alamna anu éndah, loba pasangan pangantén anu ngaabadikeun momen pre-wedding ku cara di poto anu latarna Kawah Putih di Ciwidéy ieu. Spot paporit anu sering diabadikeun nyaéta, aréa dekeut situ jeung background pasir sarta tatangkalan. 
Wisatawan anu daratang di Kawah Putih ogé bisa menikmati kaéndahan alam di Situ Paténggang ku sabab jarakna dekeut. Salian ti éta, anjeun bisa mulih ka Kota Bandung keur wisata kulinér Bandung anu murah atawa balanja anu unik.

Referensi
[Kawah Putih Ciwidey, Satu Lagi Pesona Alam di Bandung - INITEMPATWISATA.com] (tanggal akses 02 juni 2015) 

Tempat pelesir di Kabupatén Bandung
Halu nyaéta parabot dapur nu magrupa kai panjang lonyod nu dipaké keur nutu dina lisung. Ilaharna barang nu ditutuna nyaéta paré sangkan jadi béas atawa sangu ketan ajang nyieun ulén jeung opak ketan. Bisa ogé keur nutu seupan parud sampeu keur nyieun opak sampeu atawa kicimpring.

Parabot dapur
Arakatra Project nyaéta hiji proyek ngamumule budaya Indonésia nganggo gaya Pop Culture. Dina proyek ieu ngagaduhan local genius nu ngajadikeun nilai leuwih tina kabudayaan Indonésia. Arakatra nyalira nyokot tema superhero atanapi pahlawan super nu terinspirasi ti budaya, alam, jeung fauna endemik Indonésia nu ngombinasikeun jeung baju jirah sebagai kakuatanna. Arakatra nyalira di cokot tina bahasa sansekerta nyaéta Arakatra jeung Nusantara nu ngandung arti Palindung Nusantara. kabéh satria ieu dikelompokkeun ka sababaraha segmen nyaéta fauna, alam,, wangunan/tugu, sarekat pamaréntah, jeung mitis/lagenda.

Warta ngeunaan Arakata Project
Bandung - Paguyuban Mojang Jajaka kabupatén Bandung Barat (PMJ KBB) dina dinten Minggon, 17 Mei 2015 anu lokasina di Car Free Day Dago Kota Bandung ngayakeun aksi kampanye nu ngeunaan pencegahan dini kanker serviks husus na kanggo kalangan remaja putri sareng ngayakeun galang dana kanggo kegiatan seminar jeung sumbangan kanggo penderita kanker melalui Yayasan Kanker Serviks cabang Kota Bandung. Kanggo ngamariahkeun kagéatan minggon isuk nu kamari, Paguyuban Mojang Jajaka kabupatén Bandung Barat ngakolaborasi jeung cosplay maker kanggo ngaramekeun aksi éta jeung poto sasarengan jeung masihan donasi saikhlasna, nu merankeun éta cosplay téh nyaéta putra daerah atanapi pemuda KBB nu ngagaduhan kapedulian kanggo ngembangkeun sareng mertahankeun budaya Indonésia umumna. Aya ogé julukan kanggo katilu superhero, nyaéta Ksatria Arakatra nu masing-masing ngagaduhan nami nyalira (Hideung_Borobudur Arakatra, béréum_Cendrawasih Arakatra, jeung Bodas_Monas Arakatra).

Tumbu luar
Nawaladutawisata newsletter

Sumber Rujukan

Galeri Foto

Komunitas
Radén Syahid anu dipiwanohna mah Sunan Kali Jaga (éjahan Jawa: Sunan Kali Jogo) atawa sok disebut ogé Syaikh Melaya  (gumelar taun 1450) nyaéta salah saurang inohong Wali Sanga anu ruket jeung muslim di pulo Jawa, ku sabab kaparigelanna ngasupkeun pangaruh Islam kana tradisi Jawa. Makamna aya di Kadilangu, Demak.

Sunan Kali Jaga nyaéta putera Tumenggung Melayakusuma di Jepara. Tumenggung Melayakusuma muasalna mah ti seberang, katurunan Adipati Tuban ku Sri Prabu Brawijaya, antukna anjeunna ganti ngaran jadi Tumenggung Wilatikta (Majapahit). Tumengung Melayakusuma téh bisa jadi saurang imigran Jawa mangsa koloni Jawa di Malaka anu geus asup Islam di Malaka, tuluy balik deui sangkan netep di Jawa. Sunan Kali Jaga nikah jeung putri Sunan Ampel dina umur kurang leuwih 20 taun nya dina taun 1470 M. Sunan Kali Jaga hirupna leuwih ti 100 tahun, nya ti patengahan abad ka-15 nepi ka ahir abad ka-16. Sunan Kali Jaga nikah jeung Déwi Saroh binti Maulana Ishaq, nu tuluy dipaparin 3 urang putera nyaéta Raden Umar said anu tuluy meunang gelar Sunan Muria, Déwi Rukayah jeung Déwi Sofiah. Sunan Kali Jaga hirup di tilu mangsa pamaréntahan, nyaéta mangsa pamungkas Majapahit (Karajaaan Majapahit runtuh dina taun 1478 M.), jaman Kasultanan Demak (ngadeg dina taun 1481-1546 M.) jeung Kasultanan Pajang (panungtungan dina taun 1568 M.) Ku kituna Sunan Kali Jaga hirup leuwih ti 100 taun lilana, ti patengahan abad ka-15 nepi ka ahir abad ka-16.

Référénsi

Wali songo
Nu babar taun 1450
Cita Rahayu leuwih dipikawanohna mah Cita Citata () nyaéta saurang panyanyi ogé aktris Indonésia . Cita mimiti kaceluk ku lagu Sakitnya Tuh di Sini anu diwanohkeun dina sinétron Diam-Diam Suka: Cinta Lama Bersemi Kembali. Cita ogé jadi salah sahiji pameran dina sinétron éta. Cita-citata mimiti icikibung dina dunya musik ku singel Kaliméra Athéna ciptaan Doél Sumbang. Nalika kelas 4 SD kénéh, Cita sok nyanyi dangdut dina acara résépsi nikahan. Ti SMA, Cita mimiti nyanyi pop. Tuluy Cita nyanyi musik jazz. Ogé gabung jeung Sani Musik Indonésia dina taun 2014 minangka panyanyi dangdut. Antukna Cita medalkeun singel anu judulna Sakitnya Tuh di Sini.

Singel
Sakitnya Tuh Disini
Kalimerah Athena
Perawan atau Janda
Goyang Dumang
Aku Mah Apa Atuh
Meriang (Merindukan Kasih Sayang)
Penipu

Rujukan

Panyanyi dangdut
Batik lémbang nyaéta lawon motif batik anu asalna ti wewengkon Lémbang, Kabupatén Bandung Barat. Anu jadi ciri has batik Lémbang téh nyaéta motifna anu nyokot tina wangun-wangun sayuran jeung bungbuahan. Iwal ti éta motif has nu séjénna dicokot tina ikon-ikon nu aya di Bandung Barat saperti kebon entéh Cikole, Observatorium Boscha, curug Malela, Gunung Tangkuban Parahu nepi ka Gunung Jayagiri.. Dina prosés nyieun kaén batikna sarua baé jeung batik séjénna.  Kiwari geus aya 24 motif batik anu jadi ciri hasi di wewengkon Lémbang jeung sabudeureun Kabupatén Bandung Barat.Motif-motif nu aya téh sakumna dipaténkeun ku surat kaputusan Bupati nomer 430/kep.702-perekonomian/2013.

Sumber Rujukan

Batik Jawa kulon
LG G3 nyaéta telepon cerdas Android nu dikembangkeun ku LG Electronics. Iteu telepon munggaran dirilis di Koréa Kidul tanggal 28 Méi 2014, mangrupa gaganti LG G2 taun 2013. Ngawarisan unsur rarancang ti G2, saperti bezel layar ipis katut tombol power sarta volume nu ayana di tukang, G3 ngabédakeun manéh ku ngajadi telepon cerdas munggaran ti  pausahaan gedé nu nerapkeun penampil quad HD (1440p), sarta misahkeu sistem infra beureum autofokus hibrid keur kamérana. LG ogé ngunggulkeun "kulit métalik" palastik parabotna — nu dirarancang keur méré penampilan kualitas leuwih luhur duna parabot, sarta antar beungeut pamaké "nu leuwih basajan" maké sistem bantuan pribadi pinter kaintegrasina.

Rujukan 

Parabot Android
Telepon bagerak LG Electronics
Érie Suzan () nyaéta saurang panyanyi dangdut anu mimiti ténar liwat lagu Khusus Malam Ini. Erie pernah digugat ku musisi Surendro Prasetyo patali jeung pamakéan lagu "Aku Rindu" ciptaan grup musik Family Band, apingan Yoyo. Singel pamungkas anu dipedal ku Erie nyaéta "Minta Kawin" dina taun 2014 anu diciptakeun ku Posan Tobing drummer grup musik Winner.

Diskrografi

Album
Mabok Duit
Khusus Malam ini
Jangan Buang Waktu
Tak Dapat Menunggu
Aku Rindu
Minta Kawin

Rujukan

Panyanyi dangdut
Élvi Sukaésih () nyaéta saurang panyanyi dangdut légéndaris, sarta meunang jujuluk minangka Ratu Dangdut Indonésia. Anjeunna mimiti nyanyi ti keur kelas 3 Sakola Dasar (SD) kénéh, tuluy midangna minangka béntang di sawatara pilem layar lébar. Anjeunna mangrupa teureuh ti urang Sumedang. Anjeunna nikah nalika umur 19 taun jeung jajaka katurunan Arab, Zaidun Zéth. Mimiti ngaronjat téh ti awal taun 1970-an nalika jadi asistén panyanyi pikeun Raja Dangdut, Rhoma Irama dina Orkés Melayu (OM) Sonéta. Tapi anjeunna téh saméméhna ogé geus ténar dina péntas panggung. Dina taun 1975 anjeunna misah ti Sonéta sarta milih jalur solo karir nepi ka kiwari.

Filmografi
 Assoy (1977)
 Jalal Kojak Palsu (1977)
 Penasaran (1977)
 Betty Bencong Slebor (1978)
 Mana Tahaaan... (1979)
 Cubit-Cubitan (1979)
 Kerinduan (1979)
 Kisah Cinta Rojali Dan Zuleha (1979)
 Irama Cinta (1980)
 Aduhai Manisnya (1980)
 Gaya Merayu (1980)
 Senggol-Senggolan (1980)
 Mandi Madu (1986)
 Hantu Biang Kerok (2009)

Album
 Raja dan Ratu - Rhoma Irama dan Elvy Sukaesih, 1975
 Pesta Panen, 1990
 The Return of Diva, 1992

Rujukan

Panyanyi dangdut
Cucu Suryaningsih leuwih dipikawanohna mah Évie Tamala () nyaéta saurang panyanyi dangdut Indonésia anu geus mimiti nyanyi ti keur kelas 2 SD. Évie téh anak bungsu ti genep sadudulur.

Karir
Évie naratasan karirna ku ngagabung jeung grup Orkés Melayu (OM) Sinar Remaja taun 1980. Harita, Evie masih ngagunakeun ngaran panggung Uceu Arfina, disibukkeun ku kagiatan manggung dina acara-acara hajatan saperti raraméan jatukrami, sukuran khitanan, nepi ka raraméan poé Kamerdékaan RI. Bareng jeung Sinar Remaja Évie meunang kasempetan pikeun ngeusi acara di wewengkon Bandung, anu satuluyna matak pikaresepen saurang panyipta jeung produser lagu dangdut Muchtar B. Muchtar langsung ngajak Évie pikeun rekaman. Hanjakal, album Évie téh hasilna pikucéwaeun, malah mah kasétna gé teu sumebar.

Évie ngareuah-reuah deui dunya musik dangdut taun 1988, bareng jeung dipedalna album nu kadua ku lagu andalanna Tang Ting Tong Der karya Muchtar B. Préstasi nu paling fenomenal anu dimeunangkeun ku Évie dina taun 2007 dina tarékah panghargaan AMI Awards. Évie suksés meunangkeun tropi pikeun kategori Lagu Terbaik Dangdut Konvénsional, Artis Solo Wanita Terbaik Dangdut Konvénsional, Artis Solo/Duo/Group Terbaik Album Dangdut Konvénsional, Produser Rekaman Terbaik Penunjang Produksi, Artis Terbaik Bidang Umum, jeung Album Terbaik Bidang Umum.

Rujukan

Panyanyi dangdut
Inohong Sunda
Hartini Erpi Nurjanah leuwih dipikawanohna mah Ikkeu Nurjanah () nyaéta saurang panyanyi dangdut anu mimiti ténah liwat lagu Terlena. Ikkeu téh anak ti bapana Abdul Pihar Tanjung jeung ibuna Junaerti. Ikkeu ditikah ku Aldi Bragi dina tanggal 16 Oktober 1998, ngan hanjakal kudu pipirakan dina tanggal 3 April 2007. Dina pernikahanana éta, dipaparin saurang anak nu dingaranan Siti Adira Kinaya. Ikkeu teu pernah boga cita-cita jadi panyanyi dangdut, tapina nyanyi téh geus jadi hobina ti bubudak kénéh. Pangabisana dina nyanyi téh teureuh ti akina anu saurang musisi Malayu Deli, sarta ti bapana ogé anu mémang resep nyanyikeun lagu-lagu Malayu Deli. Ikke digedékeun di lingkungan kulawarga saderhana di daérah Pademangan, Jakarta Utara, hiji padumukan reuteum.

Rujukan

Panyanyi dangdut
Inohong Sunda
Sri Barat leuwih dipikawanohna mah Iyéth Bustami () nyaéta saurang panyanyi dangdut Indonésia anu mimiti ténarna liwat lagu Laksamana Raja di Laut dina taun 2003. Iyéth ditikah ku Éka Sapta Nugraha dina tanggal 6 April 2004, dipaparin anak nu tuluy dingaranan Zaviena Bintang Nugraha dina tanggal 23 Pébruari 2009. Nepi ka kiwari geus dipaparin tilu urang putra. Iyéth kungsi jadi Panyanyi Awéwé Panghadéna Vérsi Anugerah Dangdut TPI 2003. Iyéth geus lila icikibung dina dunya musik mah, di Riau Iyéth tas kasohor ku sora has céngkok malayuna. Dina taun 1993, Iyéth pindah ka Jakarta, tuluy ngamimitian di dunya musik ku mimiti medalkeun album Pop Melayu '40-'60 liwat label JK Record. Taun harita ogé, Eddy Lestahulu ku bantuan aranseménna Alik Ababiel, Iyeth medalkeun album nu ngaranna Rumah Cinta anu diproduksi ku label Maheswara Musik. Iyéth jadi calon anggota législatif pikeun Déwan Perwakilan Rahayat pusat ti Partéy Kabangkitan Bangsa daérah pamilihan Riau I: Kota Pekanbaru, Kota Dumai, Kabupatén Bengkalis, Kabupatén Kapuloan Meranti, jeung Kabupatén Rokan Hilir.

Diskografi 
 Pop Melayu '40-'60 (1994)
 Rumah Cinta (1994)
 Pop Minang '95 (1995)
 Cinta Hanya Sekali (2000)
 Zapin-Dut: Laksmana Raja di Laut (2003)
 Mana (2007)
 Sudahlah (2011)

Rujukan 

Panyanyi dangdut
Liza Mayang Gemila leuwih dipikawanohna mah Bianca Liza () nyaéta saurang aktris ogé presenter anu aktip midang di tipi. Bianca sok maén dina sérial FTV, pilem jeung sinétron ogé.

Karir
Bianca Liza ngamimitian karirna tina sinétron Inayah minangka pameran babu. Bijilna dina sinétron éta ngabalukarkeun loba ditéangan, ku sabab peranna minangka pamaén antagonis. Sanggeus peranna dina sinétron Inayah éta, Bianca jadi mindeng bijil di sawatara sinétron lianna, saperti Kejora dan Bintang, UFO, Dia Bukan Anakku, Mertua dan Menantu, Lagu Cinta Nirmala, Memori Cinta, Islam KTP, jeung Ji Ung Pendekar Cabe Rawit.

Ngaran Bianca ngaronjat nalika jadi présenter dina hiji acara tipi, Eat Bulaga Indonesia jeung acara musik Inbox. Bianca sok jadi présenter anu midang ku watek pikaseurieun ogé sok ngahibur loba panongton.

Filmografi

Film
Aku, Kau & Kua (2014)

FTV
Kejamnya Anak Kandung Mulianya Anak Pungut
Cintaku Di Kandang Bebek

Sinétron
Inayah (2009)
Kejora Dan Bintang (2009)
Ufo (2010)
Dia Bukan Anakku (2010)
Mertua Dan Menantu (2010)
Lagu Cinta Nirmala (2011)
Memori Cinta (2011)

Rujukan

Aktris Indonésia
Sunarji leuwih dipikawanohna mah Narji () nyaéta saurang palawak anu ténar liwat grup lawak Cagur. Grup lawak ieu dijejeran ku Narji, Wéndy jeung Déni, anu mimiti midang dina program-program bodoran di stasiun tipi TPI, salah sahijina acara Chatting. Narji nikah jeung Widiyanti anu saurang pramugari dina tanggal 10 Pébruari 2008, akadna di Pekalongan, Jawa Tengah, sedengkeun résépsina di Jakarta.

Karir
Karir munggaranna ditaratas jeung grup bodor Cagur. Narji sorangan dipiwanoh ku masarakat luyu jeung suksésna Cagur minangka salah sahiji grup bodor pang-ngetopna. Kiwari, lian jadi palawak, Narji sok midang minangka pamawa calagara jeung présénter. Narji kungsi midang jadi Panglima Perang Républik BBM dina acara Républik BBM di Indosiar. Narji ogé kungsi jadi béntang tamu dina sitkom OB. Ari pilem munggaranna nyaéta Pijat Atas Tekan Bawah. Di pilem ieu, Narji kudu merankeun saurang gay.

Filmografi

Pilem
Pijat Atas Tekan Bawah (2009)

Vidio Klip
Cari Jodoh - Wali Band

Rujukan

Tukang bodor
Rubén Samuel leuwih dipikawanohna mah Rubén Onsu () (gumelar di Jakarta, 15 Agustus 1983; umur 32 taun) nyaéta saurang presénter, aktor, panyanyi, ogé tukang ngabodor. Mimiti ténarna mah sanggeus mawakeun acara Rumpi. Rubén kungsi milu maén dina Lénong Bocah taun 1990-an. Ruben onsu nikah jeung Sarwendah di Bali tanggal 22 Oktober 2013. Tuluy dipaparin anak awéwé dina tanggal 6 Méi 2015 anu dingaranan Thalia Putri Onsu.

Karir
Rubén ngamimitian karirna di Lénong Bocah, tuluy icikibung dina dunya présénter. Acara anu pernah dilakonanana téh di antarana Supersoulmate Show, Infotainment Pagi Kiss di Indosiar, Weekend Seru, Cari-Cari Pacar, Belum Cukup Gede, jeung Happy Family. Taun 2008, Ruben kungsi milu ngarojong pilem Anda Puas, Saya Loyo. Saméméhna ogé maén dina pilem Tina Toon jeung Lenong Bocah The Movie (2004). Lian ti éta, manéhna ogé medalkeun alabum munggaran nu témana Kak Ruben Bersama Sanggar Ananda dina taun 2008. Dina acara Panasonic Award ka-12 nu diayakeun dina tanggal 27 Maret 2009, Ruben jad jawara dina katégori Présénter réality Show. Lian ti éta, masih kénéh loba prestasi nu geus diraih ku manéhna.

Sinématografi

Pilem
 Tina Toon dan Lenong Bocah The Movie (2004)
 Anda Puas, Saya Loyo (2008)
 Pijat Atas Tekan Bawah (2009)

Sinétron
 Supergirl

Acara Bodor
 Lenong Bocah
 Tawa Sutra

Pamawa calagara
 Rumpi
 Empat Mata
 Mamamia
 Santapan Nusantara
 Kuis Siapa Berani
 Supermama Selebconcert
 The Master
 Superstar Show
 Indonesian Idol
 Superseleb Show
 Who Wants to be a Millionaire?
 Metro Xin Wen
 Supersoulmate Show
 Sergap
 Derap Hukum
 Belum Cukup Gede
 Weekend Seru
 Cari-Cari Pacar
 Happy Family
 Insert
 Kiss Pagi
 Super Twin
 Ceriwis
 DuaRR
 Ranking 1
 On The Spot
 Viva Dangdut Mania

Rujukan

Panyanyi Indonésia
Aktor Indonésia
Tukang bodor
Chéonan (Cheonan-si, kadang-kadang diéjah Chonan atawa  Ch'onan) () nyaéta kota nu perenahna di juru kalér wétan Chungcheong Kidul, salah sahiji propinsi di Koréa Kidul, tur perenahna 83.6 km kiduleun ibu kota, Seoul. Hawa rata-rata di ieu dayeuh nyaéta 12.5oC, kalayan hawa panglkuhurna nu karékam nyaéta 34.2oC jeung panghandapna -13.4oC.

Iklim

Iklim Chéonan sarua jeung wewengkon deukeuteunana, Seoul, Suwon, atawa Daéjeon, tur dianggap wawatesan jeung iklim wétan nu sedeng kalayan périodeu muson. Chéonan ngalaman opat usum siklus cuaca, kalayan hawa usum panas nu rada luhur katut hawa nu rada tiis jeung turun salju nalika usum tiis.

Lambang
 Tangkal kota: Weeping willow
 Kembang kota: Kembang loncéng emas
 Manuk kota: Japati
 Sato kota: Naga

Infrastruktu Budaya

Distrik katut babagéan administratif
Chéonan ngawengku 2 gu, katut 16 dong administratif (kabagi deui jadi 30 dong sah nu papisah), 4 eup katut 8 myeon.

Babagéan Dongnam-gu (kidul wétan) katut Seobuk-gu (kalér kulon) dipidangkeun di dieu:

Diversitas populasi
Sok sanajan loba mahasiswa Koréa nu lulus tina loba program téhnik di universitas lokal, kabutuhan pagawé séktor téhnik masih kénéh loba, tur lolobana kabutuhan éta dieusian ku pagawé deungeun. Ieu kota kiwari mangrupa tempat populasi urang deungeun nu gedé, nu geus manglipet tilu salila 5 taun panungtung. Aya leuwih ti 9.000 urang deungeun nu nganjrek di wewengkon Chéonan.

Minangka tambahan, Chéonan mangrupa tempat pangbérokan keur narapidana deungeun, nu kiwari dicicingan ku leuwih ti 1.000 urang deungeun.

Kota dulur
 Beaverton, Oregon, Amérika Serikat since May 1, 1989
 Shijiazhuang, Hebei, China

Kota sosobatan
 Büyükçekmece, Istanbul, Turki
 Wendeng, Shandong, China

Tempo ogé
 Daptar kota di Koréa Kidul
 Géografi Koréa Kidul
 Stele of Bongseon Honggyeongsa, Harta Karun Nasional perenahna di Chéonan

Rujukan

Tutumbu luar

City government website
Cheonan resident-foreigner blog

Cheonan
Kota di Propinsi Chungcheong Kidul
Gimpo nyaéta salah sahiji kota di Propinsi Gyeonggi, Koréa Kidul. Wawatesan jeung Incheon, nu babagi sisi muhara Walungan Han di Koréa Kidul, kawas Seoul jeung kota Paju katut Goyang. Koréa Kalér aya di sabrang Walungan Han. Walikota kiwari nyaéta Young-Rok,Yoo. Populasi ieu dayeuh leuwih ti 300,000 nu jadi leuwih ti 71,000 KK.

Bandara Gimpo (saméméhna mah ngaranna Bandara Internasional Kimpo) baheulana perenahna di jero kota, tapi kiwari mah jadi bagéan Seoul. Institusi atikan térsiér perenahna di kota kaasup di antarana Kimpo College katut Universitas Joong-ang Seungga. Aya 27 sakola dasar, 12 sakola panengah, jeung 8 sakola luhur, kaasup Sakola Luhur Basa Deungeun Gimpo. Tilu sakola dasar, dua panengah, katut dua sakola luhur perenahna di kota nu disebut Tongjin.

Sajarah modéren
Dina taun 1914, county Yangchéon katut Gimpo ngahiji. County Yangchéon misah jadi dua kota (Yangdong katut Yangséo). Dina taun 1958, bandara internasional Yéouido dipindahkeun ka Gimpo. Taun 1963, kota Yangdong katut Yangséo dijadikeun Yeongdeungpo-gu; kaasup bandara Gimpo. Taun 1973, kota Gyéyang katut Ojéong di Buchéon pindah ka Gimpo. Taun 1989, bagéan kota Gyéyang dipasrahkeun ka Incheon, nu ngawatesan Inchéon jeung Séoul kidul kulon.

Statistik

Sister cities
 Xinmin, China
 County Hampyeong County, Koréa Kidul

Tempo ogé
 Daptar kota di Koréa Kidul
 Géografi Koréa Kidul
 Wewengkon Ibukota Nasional Seoul
 Bandara Gimpo

Tutumbu luar
Loka ramat pamaréntahan kota

Kota di Propinsi Gyeonggi
Sydney  nyaéta ibu kota nagara New South Wales tur kota pangpadetna di Australia katut Oséania. Perenahna di basisir wétan Australia, ieu métropolitan ngalingkung palabuan alam panggedéna sadunya, tur ngampar sapanjang Blue Mountains ka béh kulona. Residents of Sydney are known as "Sydneysiders".

Wewengkon Sydney geus dicicingan ku urang Australia asli salila puluhan milénium. Urang Britania munggaran nu datang taun 1788 manggihan Sydney minangka hiji penal colony, padumukan urang Éropah munggaran di Australia. ku sabab transportasi narapidana dipungkas dina panengah abad ka-19, ieu dayeuh geus robah tina pos pangawal jajahan jadi hiji puseur budaya katut ékonomi nu gedé. Populasi Sydney mangsa taun  nyaéta 4.39 juta jiwa, 1.5 juta di antarana lahir di mancanagara, nu nuduhkeun yén loba kawarganagaraan nu béda tur ngajadikeun Sydney minangka salah sahiji dayeuh nu pangmultikulturalna di dunya. Aya leuwih ti 250 basa nu béda nu dipaké di Sydney tur kurang leuwih sapertilu warhana ngomong basa séjén lian ti basa Inggris di imahna.

Sydney boga ékonomi pasar nu maju kalayan kakuatanana dina hal finansial, manufaktur, katut pelesir. Gross regional product-nas $337 miliar taun 2013 nu ngajadikeun Sydney boga paékonomian nu leuwih gedé tibatan nagara-nagara kawas Denmark, Singapura, katut Hong Kong. Aya konséntrasi bank deungeun katut pausahaan multinasional di Sydney sarta ieu kota dipromosikeun minangka puseur finansial di Asia Pasifik nu maju. Sanggeus event kawas Olimpiade Usum Panas Taun 2000, yutaan turis daratang ka Sydney unggal taun pikeun ningali landmark ieu dayeuh. Fitur alami Sydney di antarana Palabuan Sydney, Taman Nasional Karajaan, Basisi Bondi, katut Kebo Botani Karajaan. Atraksi jieunan leungeun kawas Sydney Opera House katut Sydney Harbour Bridge are also well known to international visitors.

History

Tempo ogé
 Kajahatan di Sydney

Rujukan

Tutumbu luar

 Official Sydney, NSW government site
 Official Sydney tourism site
 Historical film clips of Sydney on the National Film and Sound Archive of Australia's australianscreen online

 
Nu ngadeg taun 1788 di Australia
Ibu kota di Australia
Sydney
Tempat padet nu ngadeg taun 1788
Kota palabuan di Australia
Gilbert Jeremy Gottfried (28 Pébruari 1955) nyaéta aktor United States.

Aktor Amérika Sarikat
Gary Wayne Coleman (8 Pébruari 1968 – 28 Méi 2010) nyaéta aktor United States.

Aktor Amérika Sarikat
Wawacan Panji Wulung nyaéta wawacan anu dianggit ku R. H. Moehamad Moesa taun 1871, nu dina mangsa Hindia Walanda populér pisan sabab dikaluarkeun ku Lands Drukkerij nu tuluyna jadi Commissie voor de Volkslectuur sarta ahirna jadi pamedal Balai Pustaka . Digunakeun jadi buku bacaan di sakola-sakola di tatar Sunda, jadi sering dicitak.

Béh dieu (1990) dicitak deui kalawan panganteur Ajip Rosidi nu nganggap yén dina éta wawacan Moehamad Moesa nyebarkeun rasionalisme nu jolna ti Kulon, nepi ka wawacan Panji Wulung béda jeung wawacan saméméhna anu pinuh ku kasaktian jeung kaajaiban.

Panji Wulung teu sakti tapi bédas, sabab ti leuleutik kénéh dilatih ngangkat beusi jeung timah anu saban isuk beuratna ditambahan. Tapi ari falsafah dasarna mah ngajak anu maca sangkan jadi warga anu taat ka pamaréntah (ratu), luyu jeung papagon "guru ratu, wong atua karo, wajib sinembah", malah ditungtungan ku muji langsung ka Sri Ratu Walanda.

Tina basa Sunda Wawacan Panji Wulung ditarjamahkeun kana basa Jawa ku Radén Soerjadidjaja, tapi tuluy dirobah gayana jadi gaya Solo sarta dilakukeun tarjamahan K.G. P.A.A. Mangkunagara IV.

Cicirén Modérnitas 
Numutkeun panalungtikan Dr. Mikihiro Moriyama, peneliti Kabudayaan Sunda ti Jepang, Wawacan Panjiwulung téh bisa disebut jadi tonggak ngembangna modérnitas di golongan urang Sunda dina jaman kolonial. Dina bukuna Sumanget Anyar: Kolonialisme, Budaya Citak, sarta Sastra Sunda Abad ka-19 (2005), Mikihiro Moriyama nétélakeun:

Sempalan Eusi Carita

Sumber

Naskah Sunda
Wawacan
Wawacan Iman Élmu Reujeung Amal anggitan Ba'ing (H.Mardjoeki), guru tarékat di Purwakarta nu pupus taun 1937. Ari seratanana diréngsekeun dina taun 1924. Dipublikasikeun (1978) ku murid muridna, nyaéta Drs.H.Said Raksakusumah jeung R.H.Hidajat Martalogawa anu milu kana pangajian Ba'ing dina taun 1933-1937. Ba'ing ngayakeun pangajian di imahna saminggu tilu kali. Dina poé Rebo jang umum, nu hadirna aya ratusna, lain urang Purwakarta baé, tapi ti tempat-tempat lianna anu deukeut ka dinya kayaning Pléréd, Jatisari, Dawuan jeung Pasawahan. Dina malem Salasa jeung malem Kemis, pangajian husus, nu hadirna paling réa ngan 15 urang.

Ba'ing ngajarkeun jeung ngalaksanakeun tarékat Naqsyabandiah. Nu dibacana Kitab Syarussalikin nu disusun ku Syékh Abdul Somad ti Palémbang dina basa Indonésia tapi ditulis ku aksara Arab. Eusina tina Kitab Ihya Ulumuddin karya Al-Ghazali. Nu milu kana pangajian maca éta kitab. Nu dibacana heunteu réa, tapi keterangan Ba'ing ngeunaan nu dibaca téa sok panjang lebar, jero, dina basa Sunda nu tétéla sarta gampang kahartina ku ngabandungan. Sababada Ba'ing pupus, di Purwakarta euweuh deui guru tarekat.

Wawacan ngeunaan agama Islam dina basa Sunda réa, tapi umumna mangrupa pedaran éleméntér ngeunaan hukum(pikih), atawa sajarah(tarih), sering eusina heunteu ngaleunjeur. Nu matak Wawacan Iman,Élmu Reujeung Iman beunang Ba'ing karasa istiméwa.

Rujukan

Naskah Sunda
Wawacan Rengganis nyaéta wawacan saduran R.H. Abdoelsalam tina basa Jawa, mangrupa salah sahiji vérsi tina siklus carita Amir Hamzah, anu dina basa Jawa disebut Serat Ménak da tokoh utamana Amir Hamzah apan ménak Arab. Lalakon Amir Hamzah nu lianna dina basa Sunda antarana Wawacan Sayidina Amir Hamzah karya R. Séorataneja, Wawacan Ayaban, Wawacan Aspahan jeung Surandil, Wawacan Umar Maya, Layang Carios Kangjeng Baginda Hamzah Putra Sultan Arab, jllna. Lalakon Ménak Amir Hamzah ogé jadi lalakon wayang golék Cepak, nu sok disebut Wayang Ménak.

Dina dasarna caritana ngagambarkeun kahébatan raja jeung prajurit Arab anu ngagem agama Islam ngéléhkeun raja-raja jeung prajurit kapir nu sanggeus taluk jaradi muslim. Ménak Amir Hamzah diperangan terus ku mitohana, Raja Nurséwan, anu ari geus éléh sok minangsraya ka raja-raja kapir lianna pikeun merangan minantuna tapi salilana éléh, sabab Ménak Amir Hamzah dibantuan ku kapilanceukna, Umarmaya nu digjaya ku lantaran boga kantong sakti.

Sinom

5
Geus aya di patamanan, Kusumah Rara Rengganis, 
kagét Radén Narpatmaja, ngangseu seungit nadalingding, 
kadi wangi kistori,nyabuang ka jero panggung, 
Radén Iman Shawran Suwangsa, manéhna  enggeus miranti, 
hartosna mah caringcing geus pasang-pusang.

6Barang dongkap ka jero taman, 
Kusumah Rara Rengganis, kalangkung resep manahna, 
nyaba dina tamansari, cara lampah sasari, 
cawengah cara kapungkur, suka ningalan kembang, 
kawas kebonna pribadi, lajeng ngadeg Rengganis di sisi émpang.

7
Warna-warna lauk émpang, réa nu sami jeung pingping, 
ngagulung patumpang tumpang. Rétna Rengganis ningali, 
sagala lauk cai, lalawak pating suruwusk, 
sepat pating kocépat, julung-julung ngajingjiling, 
deukeut balong balingbing sisi balungbang.

10Rengganis kersana siram, 
geus disalin ku cawening, sutra ipis patelesan, 
sarta ngirab-ngirab aweni, mawur gambir malati, 
kembang layu dina gelung, Rambutna patah lontar, 
panjang nepi kana bitis, lulus lus teu aya huis salambar

11
Kacatur Rengganis siram, Kusumah Rara Rengganis, 
mesék ngosokan salira, sarta nganggo sabun wangi, 
ambrih wuwuh beresih. Saban siram tara rusuh, 
tumaninah kacida, ditingali ku nu ngintip. 
Bitis témbong ngagebray cara parada.

12Rengganis henteu uninga, 
yén Radén Suwangsa ngintip, tumaninah baé siram, 
ngaruru saluar diri, siga emas disangling, 
salira anu ngarum, siram di jero taman, 
babasah sutra cawening, Yén ditingal siga henteu nganggo sinjang.

13
Rahadén Iman Suwangsa, mingkin temen baé ngintip, 
socana kumedep tasma, teu pisan ngiceup saeutik, 
jeung pareng teu beresin, ambekan ogé dipegung, 
napas henteu dilepas, nyaur salebeting galih,
boa ieu anu sok malingan kembang. 

16Ku Suwangsa geus ka manah, 
ieu téh lantaran kami, paéh ku awéwé éta. 
Mun henteu kalakon panggih, sapoé tujuh kali, 
Tangtu diri kami pupus, Sanajan wurung hilang,
Moal burung diri kami, Kaédaran moal beunang diubaran?

Sumber

Naskah Sunda
Wawacan Ratu Malawadurki dianggit Moech. A. Affandie (1913-1972). Moech. A. Affandie réa nyusun carita wayang , réa anu dipintonkeun ku para dalang wayang golék anu sok ngayakeun pintonan di Yayasan Pusat Kabudayaan (YPK), sarta disiarkeun ku RRI Bandung dina taun 1950-an nepi ka taun 1960-an. Moech. Affandi réa nulis guguritan, panineungan jeung karangan liana nu dimuat dina majalah jeung surat kabarti taun 1930-an nepi ka taun 1960-an, kayaning Parahiangan, Padjadjaran, Sari, Langensari, jllna. Salian ti Wawacan Ratu Malawadurki, buku lianna ani ditulis ku Moech. Affandi antarana Bandung Baheula (1956), Daya Swara Sunda (1956), Arjuna Sasrabahu (1957), Wahyu Cakraningrat (1958) jeung Bagbagan Padalangan (1960).

Sumber

Naskah Sunda
Wawacan Rusiah Nu Kasép anggitan R. H. Hadidjah (Machtoem). Jigana kagugah ku Wawacan Rusiah Nu Geulis beunang R. Tjandrapradja (?) nu medal sawatara waktu saméméhna. Ngagambarkeun lalaki kasép, turunan ménak, anu meunang jodo ka istri binangkit, tapi resep nyolowédor jeung awéwé lian nepi ka kungsi pepegatan nepi ka tilu kali. Waktu rujuk kadua kalina, nu istri nyieun perjanjian anu henteu meunang dilanggar ku carogéna. Katilu kalina Nu Kasép dadaku rék nguseup tapi mondok-moék di tempat awéwé lian, waktu mulih, istrina suwung da mulih ka bumina ku anjeun. Sanajan Nu Kasép ngolo sarta ngagunakeun rupa-rupa tarékah sangkan bisa ngahiji deui, tapi bojona geus kapokeun.

Sumber

Wawacan
Cutatan tina Wawacan Mintaraga anggitan M.A Salmun (1903-1972) anu dumasar kana carita Arjuna Wiwaha dina basa kawi dadamelan Mpu Kanwa. Salmun nganggit Arjuna Wiwaha jadi Mintaraga dumasar kana terjemahan Walanda anu dipidamel ku Dr. R.M. Ng. Purbatjaraka. Judul "Arjuna Wiwaha" hartina "Arjuna Nikah", nyaéta nikah jeung widadari supraba jeung baturna genepan minangka buruhna duméh geus bisa maténi Prabu Nitikawaca nu ngajorag kahiangan kadéwatan. Saméméhna Arjuna nu keur tatapa di gunung Indrakila digoda ku widadari tujuhan , tapi ku sabab dina tapana Arjuna geus mepet sakabéh indra nu tujuh, widadari anu tujuhan henteu bisa kukumaha. Arjuna nu panteng tatapa istuning geus "mati raga" , nepi ka di kalangan padalangan wayang golék Sunda mah lalakon ieu téh disebut lalakon "Mintaraga".

sumber
Wawacan Purnama Alam nyaéta wawacan pangkandelna jeung pangpunjulna dina basa Sunda karya R. Soeriadiredja.

Purnama alam téh ngaran tokoh utamana, putra raja nu kasép pilih tanding, nu ditenung jadi arca sarta diteundeun di guha racun Pajarangan di nagara Tolongtelengan di puseur bumi, ku sabab henteu daék kawin ka putri raja Ambarak, kalah ka nikah jeung putra guruna, Déwi Kania. Tapi putri jin nagara Tolongtelengan, Ratna Suminar, kapincut ku kakasépanana. Ku lantaran kitu Ratna Suminar nulungan Purnama Alam. Ratna Suminar saenyana anak manusa ngan keur orok kénéh dipaling ku jin sarta dirorok ku Ratu jin, nepi ka sakti manggulang-mangguling. Sanajan kitu manéhna ngarasa taluk ka Déwi Pramanik (tadina Déwi Kania), anu jadi geureuha Purnama Alam.

Wawacan Purnama Alam réa anu mikaresep ku sabab caritana "rame", réa pérangna anu ngaradu kasaktian, nu ilalakonkeunana salian ti manusa anu darigjaya téh, réa jin jeung siluman anu barisaeun ngaleungit, bisaeun hiber, bisaeun mindah rupa, jeung bisaeun ngalakukeun hal-hal ajaib lianna. Tapi digambarkeun deuih, yén Ratna Suminar putri jin anu sakti mandraguna téh rumasa éléh ku lantaran kitu miguru ka Déwi Pramanik, nu digambarkeun henteu bogaeun kasaktian nanaon, ari angkat-angkatan gé tara hiber, sok nyacat baé. Jiga nu ngarangna hayang ngayakinkeun yén anu sampurna mah manusa anu hirupna cara jelema biasa.

Réa anu nganggap yén Wawacan Purnama Alam téh lain carita samanéa, tapi mangrupa perlambang hirup manusa.

Sumber

Naskah sunda
Wawacan Batara Rama (1935) nyaéta wawacan anggitan R.A.A Martanagara (1845-1926) dumasar kana Serat Rama dina basa Jawa. Asalna tina carita India, Ramayana. Aya naskah dina aksara jeung basa Sunda Buhun nu judulna Ramayana, tapi dina wangunan carita pantun, eusina nyaritakeun anak-anakna Batara Ramayana. Dina wayang golek, lalakon Ramayana ge sok dipintonkeun, sanajan éléh populer ku lalakon tina Mahabrata. Salian ti nyadur Serat Rama, tina basa Jawa téh R.A.A Martanagara nganggit Wawacan Angling Darma deuih tina Serat Angling Darma. Waktu jumenengna R.A.A Martanagara kungdi jadi bupati Bandung (1893-1918) sanajan saenyana anjeunna mah turunan Sumedang. Salian ti éta anjeunna ge nyerat Babad Raden Adipati Aria Martanagara, Babad Sumedang, jllna.

Sumber

Naskah Sunda
Gayatri (basa Sansekerta: Sansekerta: गायत्री मन्त्र) nyaéta du'a atawa mantra universal nu aya jeung diabadikeun di Wéda. Mantra Gayatri nyaéta du'a nu bisa diucapkeun ku lalaki jeung awéwé ti mana waé bangsana sarta salilana. Prakték diulang-ulangna maca mantra ieu dipercaya bisa ngasah akal jeung budi manusa. Mantra Gayatri nu dipikawanoh dina Rigveda 3.62.10 didédikasikeun pikeun Sawitri (Sawitr atawa Sawitā) nyaéta Déwa Matahari.

Wujud Mantra 
Dina Aksara Devanagari
 ॐ भूर्भुवः॒ स्वः ।
 तत्स॑वितुर्वरे॑ण्यं
 भ॒र्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि ।
 धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया॑त् ॥

"Om Bhur Bhuvah Svah

Tat Savitur Varenyam

Bhargo Devasya Dheemahi

Dhiyo Yo Nah Pracodayat"

Rujukan

Mantra Hindu
Wawacan Kidung Sunda (1930?) nyaéta wawacan anu dianggit tina naskah Kidung Sunda dina basa Kawi nu kapanggih di Bali. Henteu disebut saha anu nganggitna dina basa Sunda. Tapi dina katerangan anu dimuat dina tungtung Wawacan Kidung Sunda, diterangkeun yén vérsi wawacan basa Sunda téh dumasar kana tarjamahan basa Walanda meunang C.C. Berg nu nyalin tina naskah basa Jawa Tengahan.

Wawacan ieu nyaritakeun kajadian Perang Bubat nu dimimitian ku Prabu Hayam Wuruk ti Majapahit nu keur néang pigarwaeun. tuluy anjeunna miharep putri karajaan Sunda (dina naskah ieu teu disebutkeun ngaranna), ngan kahayang ieu bantrok jeung kapengkuhan patih Gajah Mada nu nganggap urang Sunda kudu nurut kana kahayang Majapahit. Balukarna, di palabuan Bubat (tempat balabuhna rombongan ti Sunda) lumangsung perang campuh bébéakan nepi ka ampir sakabéh rombongan Sunda gugur, kaasup putri Sunda nu nelasan manéh.

Cuplikan Eusi

Saluruh cuplikan eusi dipindahkeun ka Wawacan Kidung Sunda

Rujukan

Tempo ogé
Perang Bubat
Teks Wawacan Kidung Sunda di Wikisource

Naskah Sunda
Wawacan Wayang Purwa nyaéta wawacan anu dianggit ku M. Winatahardja dumasar kana pakem Tegal numutkeun dalang Djajaatmadja. Pamedalan jiild I-na (1928) dilaksanakeun ku pangurus Pagoejoeban Pasoendan Cabang Tasikmalaya anu méré lukeun waragad pikeun ngadegkeun sakola (HIS Pasoendan Tasikmalaya), tapi jilid-jilid sabadana mah medal lain ku Pangurus Pagoejoeban Pasoendan deui, nu disebut ngaran kantor citakna baé (Koernia, Tasikmalaya).

Béda jeung dina Wawacan Mahabarata anggitan R. Méméd Sastradiprawira spk. anu dumasar kana vérsi basa India tina tarjamahan dina basa Walanda, dina Wawacan Wayang Purwa karya M. Winatahardja anu dumasar kana carita wayang kanda Tegal mah, urang manggihan Lurah Semar jeung anak-incuna, da sanajan lalakon sumber carita wayang téh ti India, tapi tokoh panakawan mah ciptaan urang, teu aca di India.

Sumber Rujukan

Naskah Sunda
Wawacan Mahabarata nyaéta wawacan anu dianggit tina carita Mahabarata ti India. Ieu wawacan kabagi jadi judul-judul leutik anu jumlahna aya 11 buku. 7 judul dianggit ku R. Méméd Sastrahadiprawira (1897-1932), nyaéta Luluhur Pandawa, Pandawa Jajaka, Pandawa Papa, Pandawa Ngadeg Raja, Pandawa Diperdaya, Pandawa Kasangsara, jeung Pandawa Nagih Jangji. Barang nepi ka dinya, Méméd tilar dunya.

Ku sabab kitu, R. Satjadibrata anu babarengan jadi rédaktur basa Sunda Balai Pustaka, neruskeun hanca nganggit wawacan tina Mahabarata nepi ka tamat. 4 judul Wawacan Mahabarata tuluyanna nu dianggit ku R. Satjadibrata téh nyaéta Mepek Balad, Barata Yuda I, Barata Yuda II jeung Pandawa Séda.

Sabada perang, M.A. Salmun anu harita jadi rédaktur basa Sunda di Balai Pustaka, ngumpulkeun kabéh wawacan karya Méméd jeung Satjadibrata dihijikeun bari disarungsum di ditu di dieu ku anggitan anjeunna, nya dijudulan Wawacan Mahabarata (1950). Ku sabab nu dijadikeun dasarna carita Mahabarata ti India, dina Wawacan Mahabarata mah taya tokoh wayang cara Semar, Cépot atawa Udawala.

Sumber Rujukan 

Naskah Sunda
Kalor téh nyaéta salah sahiji bentuk énergi nu bisa ngalir tina barang nu suhuna tinggi atanapi panas ka barang nu suhuna rendah atanapi tiis. Kalor téh diukur tina satuan joule jeung kalori. 1 joule = 0,24 kalori.

Fungsi
Fungsi kalor téh di antarana keur naékkeun suhu hiji barang jeung keur ngarobah wujud hiji barang.

Rumus
Rumus keur nangtukeun kalor nu dibutuhkeun di antarana
keur naékkeun suhu hiji barang: 
=m×c×Δt
keur ngarobah wujud hiji barang: 
ngaleburkeun(padet→cair)
=m×L.
nguapkeun(padet→gas)
=m×U.

Kapasitas kalor
Kapasitas kalor nyaéta lobana kalor nu dibutuhkeun keur naékkeun suhu barang saloba 1 darajat celcius.

Kalor jenis
Kalor jenis nyaéta lobana kalor nu dibutuhkeun keur naékkeun suhu 1 kg zat saloba 1 derajat celcius. Alat nu digunakeun keur nangtukeun lobana kalor jenis nyaéta kalorimétér.

Sumber

Fisika
Bagong Kussudiardja () nyaéta saurang koréograper sarta pelukis Indonesia . Bagong ngamimitian karirna salaku penari klasik Jawa di Yogyakarta dina taun 1954. Manéhna diajar seni ngaliwatan Sakola Tari Bekso Wiromo Credo, dipingpin ku Pangeran Tedjokusumo, seniman tari anu kasohor.

Bagong ngaadegkeun Pusat Latihan Tari (PLT) dina tanggal 5 Maret, 1958 sarta Padepokan Seni Bagong Kussudiardja dina 2 Oktober, 1978. Salila hirupna, leuwih ti 200 tari geus dijieun, dina bentuk tunggal atawa lobaan, di antarana; tari layang (1954), tari Satria Tangguh, sarta kiamat jeung Kalahiran Yesus Kristus (1968), ogé Bedaya Gendeng (1980).

Kolotna Bagong, RB Tjondro Sentono nikah ka Siti Aminah, tina hasil nikah maranéhanana, lahir Kus Sumarbirah, Bagong Kussudardja, Handung Kussudyarsana, jeung anu bungsu Lilut Kussudyarto. Akina, Gusti Djuminah cenah mah putra mahkota Sultan HB VII anu saprak ngabélot, kapaksa ngawula kalimah kurantil (pangasingan).

Manéhna nyaéta bapa ti Butét Kertaradjasa sarta Djaduk Ferianto. Aki nu mibanda genep incu éta ogé saurang palukis, sanajan kaasup palopor lukisan batik kontemporer. Manéhna ogé maén film, di antarana Kugapai Dintamu. Dina taun 1985, anjeunna narima Hadiah Seni GOI, jeung Panglélér Paus Paulus VI ngaliwatan popotongan  perjalanan Yesus Kristus . Pikeun lukisan abstrak manéhna nu dipamérkeun di Dacca, manéhna narima medali emas ti pamaréntah Bangladesh dina taun 1980.

Dina bulan Désémber 1984, Bagong naek kapal dina perjalanan lima bulan ka tujuh nagara Éropa. Bareng jeung 14 panari, manéhna ngayakeun 69 kali kagiatan: pintonan tari, seminar, lokakarya, pameran batik jeung lukisan batik démo. Dina Hari Kebangkitan Nasional Jakarta, 20 Méi, 1985, anjeunna ngabuktikeun sajarah parade lagu Indonésia, dirojong ku 710 penari jeung ékstras. Bulan saterusna, Bagong bareng jeung 100 penari muncul di basisir Parangtritis, 27 km ka arah kidul Yogyakarta. Kinerja tari kréasi judulna 'Urang kudu Ngahurungkeun ka Alam jeung Bersujud asup manéhna' '. Manéhna jeung 15 penari 'manggung' di Malaysia, méntaskeun tari Gema Nusantara ,  Igel-igelan  jeung  Ratu Kidul . Dina 5 Oktober 1985 di Jakarta, nya mintonkeun  Sajarah ABRI parade lagu  ngawengku 8.000 seniman, militer, satpam, jeung veterans.

Sanajan putu G.P.H. Djuminah, lanceukna Sri Sultan Hamengkubuwono VIII, ngajadikeun Bagong kawas digawé beurat. Bapana, nu palukis jeung nu nulis wayang Jawa, kurang sanggup nanggung kahirupan kulawarga. Bagong kudu ngalaksanakeun sagala rupa pagawéan  saperti tambal ban sarta kusir délman.

Layonna dimakamkeun di sisi makam istri kahijina, Sofiana, di makam kulawarga Smebungan, Kacamatan Kasihan, Bantul, Daérah Istiméwa Yogyakarta.

sumber

Pranala luar 
  Bagong Kussudiardja @ tokohindonesia.com 

Nu pupus taun 2004
Inohong Jawa
Budayawan Indonésia
Barata Yuda I (Wawacan Mahabarata) nyaéta wawacan bagian tina Wawacan Mahabarata anu dianggit ku R. Satjadibrata (1886-1970). Bagian ieu mangrupa bagian anu pangmunelna dina epos Mahabarata, nu ngagambarkeun kabingbang Arjuna nu kudu perang ngalawan dulur, sepuh jeung guruna. Dina sastra dunya Bhagavad Gita, nyaéta bagian Mahabarata nu ngagambarkeun kabingbang Arjuna diélingan ku Kresna, mangrupa mutiara anu dipikagum ku saréréa. Sanajan henteu sagemblengna ngagambarkeun beuneurna eusi Bhagavad Gita, Satjadibrata ngagambarkeun kabingbangna Arjuna luyu jeung alam pikir urang Sunda anu réŕéana ngagem agama Islam.

Sumber

Naskah Sunda
Wawacan Endén Saribanon nyaéta wawacan anggitan R. Méméd Sastrahadiprawira dina taun 1923. Ningal titimangsa medalna, ieu buku ditulisna saméméh Méméd jadi rédaktur Balai Pustaka, jigana sajaman jeung nulis Jodo Pakokolot anu kungsi dimuat dina majalah Obor. Waktu masih kénéh jadi pagawé pangréh praja (camat), Méméd kungsi disina ngarédaksian majalah Obor wedalam pamaréntah kabupatén Bandung. Kakara taun 1929 Méméd pindah jadi rédaktur Balai Pustaka, sabada ménta mundur tina kapangréhprajaan.

Téma utama dina Wawacan Endén Saribanon nyaéta kabiasaan di lingkungan kaom ménak harita, anu dina milih pijodoeun kudu anu satata, waja pada waja, kudu ménak pada ménak, hartina anak dalem kudu ka anak dalem deui atawa anu kasebut ménak gedé, sabab aya kasieun lamun bojona henteu papada turunan ménak bisa nimbulkeun masalah lamun engké kaparengkeun diangkat jadi dalem ngaganti ramana.

Sumber

Naskah Sunda
Déddy Mizwar ()) nyaéta Wakil Gubernur Jawa Kulon anu mimiti ngajabat ti 13 Juni 2013. Anjeunna ogé mangrupa saurang aktor sénior sarta sutradara Indonésia. Déddy Mizwar mangrupa ahli pulitik ti Partéy Amanat Nasional. Dina Pilkada Jawa Kulon taun 2013, anjeunna kapilih minangka wakil gubernur bareng Ahmad Heryawan.

Déddy Mizwar téh putra kaopat ti tujuh sadulur ti pasangan H. Adrian Andrés (Walanda-Batawi) jeung Sun'ah (Bugis-Batawi) anu nikah dina taun 1948. Kaparigelanna dina seni peran mangrupa sifat turunan anu turun ti Ibuna Ny. Sun'ah anu pernah mingpin sanggar seni Batawi. Peran munggaranna nyaéta dina pilem Cinta Abadi (1976) anu disutradaraan ku Wahyu Sihombing, dosén anjeunna di LPKJ. Anjeunna langsung meunang peran utama nepi ka meunang gelar Aktor Terbaik FFI dina Naga Bonar (1987), sarta Pemeran Pembantu Terbaik FFI dina Kuberikan Segalanya (1987). Istrina nyaéta Giselawati. Déddy turun langsung ngadegkeun imah produksi PT Demi Gisela Citra Sinéma taun 1996 anu disanghareupan ku mangrupa-rupa hahalang. Sabot kitu, Déddy Mizwar mimiti ngajalankeunna kalayan ikhlas, sangkan sagalana jadi ibadah ka Allah. ti dinya Déddy Mizwar mimiti karya-karyana leuwih agamis, sarta teu leupas tina dakwah nyumbarkeun ajaran Islam.

Référénsi

Aktor Indonésia
Wakil gubernur Jawa Kulon
Inohong Jawa Kulon
Alumni Institut Kesenian Jakarta
Inohong Betawi
Inohong Bugis
Éropa-Indonésia
Orchidaceae kagolong kana kulawarga aangkrékan (basa latin: Orchidaceae)  mangrupa golongan tutuwuhan kembangan anu mibanda anggota atawa jenis panglobana. Anggota ti kulawarga ieu bisa kapanggih di sakuliah dunya, iwal gurun pasir anu garing jeung daérah anu sok katutupan salju. Jenis angkrék anu aya di dunya kira-kira antara 17.000-35.000 rupa. Kontribusi angkrék Indonésia dina khasanah angkrék dunya cukup gedé. Tina 20.000 spésiés angkrék anu sumebar di sakuliah dunya, 6.000 di antarana aya di leuweung Indonésia. Angkrék mangrupa tutuwuhan hias anu miboga niléy éstétika luhur. Wangun jeung warna kembang sarta karakteristik séjénna anu unik jadi daya tarik sorangan tina spésiés tutuwuhan hias ieu sangkan loba dipiresep ku konsumén, boh di jero negeri boh ti luar negeri. Angkrék anu dipikaresep nyaéta dina wangun kembang potong jeung tutuwuhan pot. Angkrék ditangtayungan ku Peraturan Pamaréntah Républik Indonésia, nomor 7 taun 1999, tanggal 27 Januari 1999.

Morfologi Anggrék 

 Morfologi kembang

Salah sahaiji kaunikan anggrék aya dina morfologi kembangna. Morfologi kembang anggrék, ngaliwatan tengah kembang, kembang anggrék bakal kabagi jadi dua sacara simétris. Garis simétris vértikal tina anggrék ngan bisa ditarik sakali (dina matématika sok disebut simétris lipat). 

 Daun anggrék

Anggrék miboga loba rupa daun kumaha spésiesna. Tapi ciri khas daun anggrék nyaéta susunan tulang daunna anu sajajar boh daun leutik jeung gedé.

Référénsi

Kekembangan
Orchidaceae
Proyek Makrab 2023
Wikimedia Bandung
Caladi (basa Indonésia:Burung Pelatuk) nyaéta manuk tina ordo piciformes.
Kapanggih di sakuliah dunya jeung ngawengku sababaraha spésiés, biasana nomer 218 (kaasup bagian - gading caladi ).

Sababaraha caladi ordo piciformes dina suku zigodaktil, jeung dua toes ngarah maju, sarta dua batur ka pungkur. Suku nu, najan diadaptasi ka tahan permukaan nangtung, bisa dipaké pikeun tahan atawa perch. Sababaraha spésiés geus ngan tilu toes. Lila basa kapanggih dina sababaraha caladi bisa stretched kaluar nyekel gegeremet.

Caladi meunang ngaranna ti kabiasaan sababaraha speiesnya ngetok jeung pecking a tangkal kalapa jeung béak nya. éta mangrupa alat komunikasi kapamilikan lokal ngaliwatan sinyal ka saingan, sarta kumaha panggihan tur nomeran larva gegeremet dina babakan atawa nan lila winding torowongan di tangkal.

Dina awalna, caladi nu néangan torowongan ku cara ngetok rod. Sakali torowongan ieu kapanggih, caladi ngukir kayu nyieun bubuka ka torowongan. Saterusna nyangkut nya anu jadi torowongan nyoba néangan larva. Basa caladi lila jeung nunjuk kait. Jeung basa caladi piercing sirung bilatung tarik kaluar.

Caladi ogé ngagunakeun béak nya nyieun liang badag salaku sayang kira 15–45 cm (6-18 inci) di handap beungeut nu dibuka. Nests nya ngan dijejeran ku potongan kai sarta nyimpen 2-8 bikang endog bodas anu dileungitkeun. Sabab leuwih ti jangkauan vision, sayang anu predator kawih jeung endog teu perlu camouflaged. Cavities dijieun ku caladi ogé bahannana tiasa dipaké deui salaku nests ku manuk lianna, saperti sababaraha ducks jeung owls, jeung mamalia, kayaning bajing.

Sumber

Picidae