Sistem antigén leukosit manusa (human leukocyte antigen, HLA) nyaéta ngaran lokus-lokus gén anu nyandi kompléx histokompatibilitas mayor (major histocompatibility complex, MHC) di manusa. Super-lokus ieu ngandung loba gén  nu tumali jeung fungsi sistem imun manusa. Gorombolan gén ieu ayana di kromosom 6, nyandi protéin panyodor-antigén dina beungeut sél jeung fungsi-fungsi lianna. Gén-gén HLA minangka vérsi manusa gén-gén MHC anu aya di ampir sakabéh vertebrata. Protéin-protéin anu disandi ku gén-gén ieu katelah ogé antigén, dumasar kana asal-usul papanggihanana salaku faktor-faktor dina transplantasi organ. HLA utama téh unsur ésénsial pikeun faktor imun. Kelas anu béda méré fungsi anu béda:

HLA pikeun MHC kelas I (A, B, jeung C) némbongkeun péptida ti jero sél (kaasup péptida ti virus lamun aya). Ieu péptida dihasilkeun tina cernaan protéin di protéasom. Antigén asing ngarangsang sél-T pamaéh (CD8+ atawa sél-T sitotoxik) anu maéhan sél.

HLA pikeun MHC kelas II (DP, DM, DOA, DOB, DQ, jeung DR) nyodorkeun antigén ti luar sél ka limfosit-T. Antigén-antigén ieu ngarangsang ngalobaanana sél T-panulung, anu engkéna bakal ngarangsang sél-B produsén antibodi pikeun ngahasilkeun antibodi anu spésifik. Antigén-diri (self-antigen) diteken ku sél-T suprésor.

HLA pikeun MHC kelas III nyandi komponén sistem komplemén.

HLA boga péran penting dina mérangan sasalad, nolak transplantasi organ, jeung mérangan kangker. Mutasi dina HLA bisa jadi aya patalina jeung sasalad otoimun (conto: diabétes tipe I). HLA ogé dipatalikeun jeung persépsi bau jalma séjén, pamilihan pasangan.

Klasifikasi 

Protéin MHC kelas I ngabentuk reséptor fungsional di ampir sakabéh sél anu intian.

Masing-masing aya tilu gén HLA mayor jeung minor:
HLA-A
HLA-B
HLA-C
gén minor: HLA-E, HLA-F and HLA-G
 β2-mikroglobulin bisa pabeungkeut jeung subunit gén mayor jeung minor ngahasilkeun hétérodimér.

Protéin MHC kelas II aya 3 mayor jeung 2 minor. Gén-gén ieu ngabentuk reséptor protéin hétérodimér (αβ) anu husus diéksprésikeun dina beungeut sél panyodor antigén (APC, antigen-presenting cell).

MHC kelas II mayor
HLA-DP
ranté-α disandi ku lokus HLA-DPA1
ranté-β disandi ku lokus HLA-DPB1
HLA-DQ
ranté-α disandi ku lokus HLA-DQA1
ranté-β disandi ku lokus HLA-DQB1
HLA-DR
ranté-α disandi ku lokus HLA-DRA
ranté-4β disandi ku lokus HLA-DRB1, DRB3, DRB4, jeung DRB5

Protéin MHC kelas II, DM jeung DO, dipaké nalika mrosés antigén internal, ngamuat péptida antigénik nu dihasilkeun tina patogén ka molekul HLA dina APC.

Karageman 

Lokus MHC kaasup lokus panyandi anu sacara genetik paling loba ragemna di mamalia, kaasup HLA. Ti salapan lokus anu disebut di luhur, dina unggal lokusna bisa boga leuwih ti salosin alél. Genep lokus mibanda leuwih ti saratus alél anu kapanggih di populasi manusa. Ti anu genep ieu, nu pangeuyeubna nyaéta HLA B jeung HLA DRB1.

Tabél alél varian 
Jumlah alél varian dina lokus kelas I dumasar kana databasis IMGT-HLA:

Jumlah alél varian dina lokus kelas II (DM, DO, DP, DQ, jeung DR):

Rujukan

Bacaan salajengna

Tutumbu kaluar 
IMGT/HLA Sequence Database at European Bioinformatics Institute
hla.alleles.org
HLA Informatics Group  at The Anthony Nolan Trust
British Society for Histocompatibility and Immunogenetics
American Society for Histocompatibility and Immunogenetics
European Federation for Immunogenetics
HistoCheck HLA matching tool for organ and stem cell transplantation
Allele Frequencies at Variable Immune related loci

dbMHC Home, NCBI's database of the Major Histocompatibility Complex
Rare Alleles Project at the AlleleFrequencies Net Database (AFND)
Common and Well-Documented (CWD) alleles catalogue

Sistem imun
Imunologi