AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Irigasi nyaéta usaha manusa pikeun nyumponan kabutuhan cai dina widang tatanén.
Dina jaman kiwari mah geus loba pisan modél irigasi anu dijieun ku manusa. Dina jaman baheula lamun téa mah loba cai ku alatan padeukeut reujeung walungan, ciburial atawa cinyusu. Irigasi éta ku jalan  ngagolontorkeun cai kana lahan tatanén. Sagigireun éta ogé, irigasi ilahar dilakukeun ku ngunjalan cai ngagunakeun hiji wadah jeung tuluy waé dicicikeun kana éta pepelakan atawa tutuwuhan hiji -hiji. Pikeun irigasi jeung modél saperti ieu di Indonésia utamana daerah Jawa Kulon disebut nyébor. Di jaman kiwari irigasi téh geus loba pisan cara jeung wujudna dimimitian kénéh keur jaman mesir kuno.

Irigasi Mesir Kuno Jeung Tradisional Nusantara

Baheula Mesir Kuno geus kasohor ngamangpaatkeun walungan Nil. Di Indonésia, irigasi tradisional geus lumangsung nalika jaman kolot baheula atawa karuhun urang. Hal ieu bisa dititénan dina cara tatanén  dina mangsa  karajaan-karajaan anu aya di Indonésia. Ku jalan ngabendung susukan tuluy caina dikocorkeun ka tiap sawah éta dipigawé bagilir tiap sawah. Cara séjénna nyaéta nengan sumber cinyusu tuluy wéh dialirkeun maké kuluwung anu pauntuy-untuy. Aya ogé ku jalan nyeborkeun cai maké samodél émbér anu dijieun tina daun tangkal jambé.

Sistem Irigasi Jaman Hindia Belanda 
Sistem irigasi téh mangrupa hiji tarekah Belanda dina ngalaksanakeun Tanam Paksa (Cultuurstelsel) dina taun 1830. Pamaréntah Hindia Belanda sajeroeun Tanam Paksa éta narekahan supaya kabéh lahan anu dijieun pikeun pasawahan anapon perkebunan kudu ngahasilkeun panén anu mundel dina raraga mengeksplotasi atawa nyeuseup tanah jajahan.

Tutumbu luar 
 Irrigation and drainage

Lingkungan
Lingkungan anu kombinasi kaayaan fisik ngawengku kaayaan sumber alam saperti taneuh, cai, tanaga surya, mineral, saperti ogé flora jeung fauna nu tuwuh dina taneuh jeung di sagara, jeung lembaga anu kaasup ciptaan manusa salaku keputusan kumaha carana maké lingkungan. Lingkungan ogé bisa diinterpretasi kana sagalana anu nyampak di sakuliah manusa jeung mangaruhan tumbuhna kahirupan manusa.
Lingkungan nu diwangun ku komponén abiotik jeung biotik. Komponén abiotik kabéh inanimate saperti taneuh, hawa, cai, iklim, kalembaban, cahaya, jeung sora. Sedangkeun komponén biotik nyaéta sagalana ngahirupkeun kawas tutuwuhan, sato, manusa jeung mikro-organisme (virus jeung baktéri). Dinu industri, aya sabaraha standar pikeun mengelola industri, nyaeta International Standard sapertos ISO 14001.

Sumber 

Lingkungan
Uncal nyaéta hiji mamalia ruminant, sato (ruminansia) nu ngawengku familia Cervidae. Hiji ciri has nyaéta ku ayana Antler rusa, sarta tanduk, nu mangrupa tumuwuhna tulang anu manjangan unggal taun (biasana dina waktu usum panas), utamana dina stag-na (sanajan aya sawatara iwalna). Kurang leuwih aya 34 spésiés uncal dina sakuliah dunya nu dibagi jadi dua golongan badag: golongan uncal dunya heubeul, kaasup subfamilia Muntiacinae jeung Cervinae; ogé uncal anyar gugus Kang, Hydropotinae jeung Odocoilinae.

Beurat uncal umumna 30-250 kilogram (70 tepi ka 600 pounds), sanajan Kalér Pudu rata 10 kilogram (20 lb) sarta uncal rata-rata 431 kg (1.000 lb). Umumna boga awak tegep jeung panjang, suku kuat cocog pikeun daratan leuweung anu tarahal. Uncal ogé ahli luncat nu hadé jeung bisa ngojay. Uncal Ruminansia, boga beuteung opat rohangan. Huntu uncal diadaptasi pikeun ngahakan tutuwuhan, jeung kawas ruminansia séjén, maranéhanana kakurangan incisors luhur, teu boga dadasar anu kuat di lebah hareup rahang luhurna. Sababaraha uncal, saperti di pulo Rum, teu dahar daging lamun sadia. Rusa cai Cina, elk jeung mencek Tufted geus huntuna geus ngagedéan luhur ngabentuk sihung nu seukeut.

Dicutat tina

Cervidae
Sato nyusuan
Komunitas nyaéta grup sosial sababaraha organisme nu babagi lingkungan, umumna boga suku jeung habitat nu sarua. Dina masarakat manusa, individu nu jarakna bisa boga niat, kapercayaan, sumber daya, karesep, kaperluan, resiko , indulgence sarta sajumlah kaayaan sarupa séjénna. Community asalna tina communitas Latin hartina " sameness ", mangka bisa jadi asalna tina communis , nu hartina "sarua , masarakat, nu dipaké babarengan ku kabéh atawa loba.

Sumber

Komunitas
Iklim nyaéta kaayaan cuaca rata-rata dumasar kana panjang waktu nu tinangtu di bumi atawa planét séjénna. Studi dina iklim diulik dina Klimatologi.

Tempat iklim di bumi dipangaruhan ku géografi jeung topografi ngeunaan éta tempat. Pangaruh posisi panonpoé relatif ka bumi tempat dipasang aksi musim, hiji identifier nu distinguishes hiji ti iklim séjénna. Bédana usum ngahasilkeun sababaraha sistim klasifikasi iklim.

Dumasar posisi rélatif hiji tempat di bumi ka khatulistiwa dipikanyaho wewengkon jeung kamiripan umumna alatan béda iklim jeung pola parobahan suhu hawa, nyaéta wewengkon tropis (23.5 ° N-23.5 ° S), subtropis (23.5 ° Lu-40 ° N jeung 23 ° S-40 ° S), sedeng (40 ° N-66.5 ° N jeung 40 ° S-66.5 ° lintang), sarta polar (66.5 ° N-90 ° N jeung 66,5 ° S-90 ° S).

Sumber

Iklim
Balong (basa Hormat: Émpang) disebut ogé kulah nyaéta cai darat nu leuwih leutik dina ukuran ti batan situ. Balong lumangsung sacara alami atawa bisa jieunan manusa.
Népikeun ka kiwari teu pati jéntré anu ngabédakeun situ jeung balong. Salian ti éta aya salah sahiji  méré patokan dumasar kana legana. Nu séjén méré patokan dumasar kana kamampuhan cahaya nembus kana jéro dasar atawa dumasar kana kaalamian. Naon waé hal anu ngabédakeunnana tangtu aya dumasarna. Ngumpulna cai anu diwangun ku ngabendung. Sanajan leutik, bakal disebut situ. Patokan disebut balong di mana awak cai darat dipandang leutik teuing pikeun ngangkleungna parahu Sanajan ieu ogé henteu puguh, gening sok aya balong di taman anu rada gedé meueusan gening sok aya parahuan.

Balong jieunan manusa loba tujuanna, misalna balong lauk. Dina ngurus balong lauk, loba paraméter cai anu kudu dikontrol sapopoe, contona oksigén terlarut jeung darajat kaasaman (pH). Alat pikeun ngukur nilai oksigén terlarut disebut dissolved oxygen meter, samentawis alat pikeun ngukur nilai pH disebut pH meter.

Lamun pengontrolan paraméter cai balong teu dilakukeun, maka lauk bisa maot ku sabab kaayaan cai teu saluyu jeung kaayaan optimal lauk pikeun ngamekaran.

Pranala luar 
 Kolam

dicutat tina

Wangun daratan
Rawa (atawa sok disebut ogé ranca) nyaéta taneuh kakeueum cai anu lumangsung terus atawa usuman ngarembet alatan drainase sarta mibanda ciri husus dina fisika, kimia jeung biologis.

Harti séjén ti rawa nu sagala taneuh bécék jieunan alam, atawa jieunan manusa-dijieun ku Pergaulan cai seger jeung cai laut, permanén atawa samentara, kaasup wewengkon laut dina cai kurang ti genep méter di pasang nu rawa pasang surut jeung taneuh turun. Rawa-rawa, nu mibanda pinuh ku gizi, mangrupa harta gudang ékologis keur rupa-rupa kahirupan mahluk hirup. Rawa-rawa ogé disebut "nungamersihan alamiah", sabab rawa nu boga fungsi pikeun nyegah polusi atawa kontaminasi lingkungan alam. Pikeun alesan éta, rawa boga nilai luhur dina watesan ékonomi, budaya, lingkungan jeung sajabana, ngarah lingkungan lemah nu aya leutakna kudu tetep dipiara.

Ramsar Perjangjian mangrupa kasapukan ngeunaan rawa-rawa nu dianggap penting internasional, nu mibanda harti minangka tempat ancik manuk cai. Tujuan kasapukan nyaéta pikeun nyegah karuksakan ka rawa beuki dirusak, nilai luhur dina watesan ékonomi, budaya, elmu pangaweruh jeung salaku sumber lalampahan.

Nagara nu bakal jadi anggota dina pajangjian Ramsar kudu ngadaptar tempat rawa di wewengkonna kana "daptar ranca penting internasional", nu biasana disebut "daptar Ramsar". nagara anggota boga kawajiban teu ngan ka panyalindungan tina rawa nu kadaptar, tapi ogé ngembangkeun rencana proyék tingkat luhur pamaréntah ngagunakeun rawa sacara bijaksana.

Sumber

Rawa
Lingkungan
Rakun nyaéta mamalia ukuran sedeng nu asalna ti Amerika Kalér.Rakun nyaéta spésiés panggedéda tina kulawarga Procyonidae, miboga panjang awak 40 nepi ka 70 cm, jeung beurat 3,5-9 Kg. Kulitna mangrupa buuk warna hawuk anu kandel pikeun nyegah asupna hawa tiis kana awak. Ieu sato téh dipiwanoh lantaran cakarna anu kuat pisan jeung topéng beungeutna anu kaasup kana téma mitologi sababaraha suku asli asal Amérika. Rakun dipiwanoh lantaran kapitneranna, kalawan hasil studi anu némbongkeun yén sato ieu bisa nginget-nginget solusi rupa-rupa masalah nepi ka tilu taun lilana. Nyatuna rakun téh omnivora, anu biasana nokturna, kaasup 40% invértebrata, 33% tutuwuhan jeung 27% vertebrata.

Sumber

Procyonidae
Sato Amérika
Zébra mangrupa sasatoan tina kulawarga kuda nu awakna belang hideung jeung bodas. Habitat sato ieu sumebar di Afrika Kidul, Afrika Kulon, jeung Afrika Wétan. Aya tilu jenis zébra nyaéta zébra gunung, zébra darat, jeung zébra primitif.

Belang-belang dina awak zébra bisa mantuan sistem katahanan zebra kana prédator. Belang zébra bisa ngabingungkeun prédator. Zebra boga warna disruotil saperti bangkong tangkal jeung oray belang. Zebra bikang ngalahirkeun hiji anak, nu ampir langsung bisa nangtung jeung lumpat kira-kira 1 jam saengges dilahirkeun.

Zébra mangrupa sato nu asalna masih sakulawarga jeung kuda nyaéta famili kuda, jadi zébra ogé katelah kuda zebra. Ciri husus ieu sato aya dina kelir awakna anu has nyaéta pola belang hideung jeung bodas. Pola belang nu aya dina awak kuda zebra boga fungsi pikeun mantuan sistim kaamanan kuda zebra ngalawan prédator. Pola belang dina awak kuda zebra bisa matak ngalieurkeun prédator. Zebra mibanda "warna disruptif" siga sababaraha spésiés bangkong tangkal jeung oray welang. Pola belang anu aya dina awak Kuda zebra ieu ngarecah kontur, antukna nyamarkeun bentuk asli tina zebra. Jeung lamun zebra téh gerak, mangka pola bakal leuwih matak ngalieurkeun deui jeung deui.

Ukuran 
Numutkeun University of Michigan Museom of Zoology, Sébra gunung biasana 116-150cm jangkungna jeung beuratna kurang leuwih 240-372kg.

Numutkeun African Wildlife Foundation, Sébra biasa ukuranna 110-150cm jangkungna jeung beuratna nepi ka 350kg.

Sedengkeun Sébra Greevy ukuranna leuwih ti 150cm beuratna 349-449kg.

Habitat
Zébra mangrupa sato hérbivora atawa tukang ngadahar tutuwuhan anu aktif néangan dahareun beurang, atawa sok katelah sato diurnal. Dahareun utama kuda belang ieu nyaéta jujukutan.  Tapi kadang sato ieu ogé dahar dangdaunan, semak, ranting, sarta kulit kai. Biasana kuda zébra bisa kapanggih di lingkungan padang jukut. Ampir unggal sabana di Afrika boh padang jukut terbuka nu euweuh tatangkalan atawa padang jukut di tepi leuweung, bakal kapanggih spésiés zébra ieu.

Jinis
Zébra mibanda tilu jenis spésiés nu nepi ka ayeuna masih kénéh hirup jeung geus kaidentifikasi ku manusa. Tilu rupa spésiés éta antarana nyaéta :
Zébra biasa atawa ommon zebra nu ngaran laténna Equus burchellii, mangrupa jinis spésiés zébra anu panglobana pisan populasina.
Zébra gunung atawa mountain zebra, kalayan ngaran Latin Equus zebra nu mangrupa pangeusi dataran luhur.
zébra grevy atawa grevy's zebra, kalayan ngaran Latin Equus grevyi, mangrupa zébra anu boga ukuran awak anu pangbadagna lamun dibandingkeun zébra lianna.

Sumber

Equus
Kuis (basa Inggris: quiz), nyaéta paduan kecap atawa sinonim pikeun kaulinan teka-teki, anu biasana aya hadiahan. Umumna, kuis dipikawanoh liwat acara tipi anu dipintonkeun sacara rutin boh unggal minggu boh unggal poé.

Daptar acara kuis lisénsi internasional 

Kiwari kuis hadiahan teu ngan saukur dipintonkeun di tipi wungkul, tapi geus nyaluyukeun jeung téknologi nu mingkin canggih, nyaéta liwat fasilitas internét, dina platform sosial média kayaning twitter, facebook, google+ jeung sajabana.

Kuisna diayakeun ku akun-akun sosial média official ti hiji pausahaan kasohor di dunya. Mimiti ti anu hadiahna pulsa, duit, mobil, motor, gadgét, nepi ka imah haratis tanpa dipénta biaya nanaon.

Kaulinan
Subtropis nyaéta wewengkon Marcapada anu ayana di belah kalér jeung kidul sanggeus wewengkon tropis anu diwatesanan ku garis balik kalér jeung garis balik kidul di lintang 23,5° kalér jeung kidul. Kaayaan iklim subtropis cirina ku gangguan jeung halangan ti alam saperti badéy, hujan salju, atawa tornado. Daérah iklim subtropis mibanda 4 usum nyaéta usum semi, usum halodo, usum gugur, jeung usum ngijih. Kaopat usum di luhur miboga karakteristik sosoranganan, jeung suhu maksimal, suhu minimal, kalembaban, ogé kayaan mahluk hirup anu béda-béda.
Daérah subtropis di belah marcapada kalér ngawengku:
 lolobanana Éropa, iwal Skandinavia.
 Wewengkon Asia Tengah, Asia Wétan, jeung Asia Kulon belah kalér.
 Amérika Sarikat jeung sabudeureunana.
 Afrika Kalér jeung Afrika Kidul.
Sedengkeun daérah di bagian kidul ngawengku:
 Australia
 Bagian kidul Amérika Kidul

Iklim
Fiqih (الفقه) téh mangrupa basa Arab dina wangun mashdar (kecap dasar) anu fi'ilna (verbana) nyaéta فقه  يفقه  فقها. Kecap fiqih asalna boga harti العلم (pangaweruh) jeung الفهم (pamahaman).

Nurutkeun istilah anu dipaké ku para ahli fiqih (fuqaha), fiqih nyaéta élmu anu ngajelaskeun hukum syariat Islam nu dicokot tina dalil-dalil anu jelas. Nurutkeun Hasan Ahmad Al-Khatib fiqhul Islam nyaéta kumpulan hukum syara', anu geus dipedar dina sagala rupa madhab, boh madhab anu opat atawa ti madhab séjénna, jeung nu dinukilkeun tina fatwa-fatwa sohabat tabi'in, ti fuqaha anu tujuh di Mekah, di Madinah, di Syam, di Mesir, di Iraq, di Basra jeung saterusna. Fuqaha anu tujuh éta nyaéta Sa'id Musayyab, Abu Bakar ibn Abdurrahman, 'Urwah bin Zubair, Solomon Yasar, Al-Qasim bin Muhammad, Charijah bin Zaid, sarta Ubaidillah Abdillah.

Papasingan hukum fiqih

Ulama fiqih ngabagi hukum fiqih ku babagian di handap ieu:

Hukum nu patali jeung ibadah mahdlah (husus), nyaéta hukum anu ngatur masalah ibadah manusa ka Allah SWT, saperti solat, puasa, zakat jeung haji.
Hukum nu patali jeung masalah muamalah, nyaéta masalah hubungan sasama manusa dina raraga minuhan kaperluan material jeung hak masing-masing, saperti transaksi jual jeung meuli, serikat dagang jeung leasing.
Hukum anu patali jeung urusan kulawarga (al-ahwal al-syakhsiyyah), saperti nikah, pipisahan, rekonsiliasi, périodeu dago, nasab jeung iddah.
Hukum anu patali jeung masalah pidana (jinayah atawa jarimah, jeung 'uqubah), saperti zinah, maling, perampokan, pembunuhan jeung bentuk-bentuk palanggaran kana anggota awak, sarta harta séjénna.
Hukum anu patali jeung masalah kaadilan jeung padumukan hak jeung kawajiban manusa (Ahkam al-qadla).
Hukum nu patali jeung masalah pamaréntahan jeung ngatur hubungan antara pangawasa jeung rahayat (al-Ahkam salaku-Sultaniyyah atawa siyasah syar'iyyah).
Hukum nu ngatur hubungan antara nagara dina kaayaan perang jeung damai (al-Ahkam ad-dauliyyah).
Hukum anu patali jeung masalah ahlak (al-adab).

Reference

Islam
Nematoda (Nemathelmintes) nyaéta sato triploblastic pseudoselomata. Ngaran Nemathelmintes asalna tina basa Yunani; nematos = bola(benang), helminthes = cacing. Jadi, Nemathelminthes nyaéta 'cacing benang'. Anggota kelompok cacing ieu boga awak buleud panjang jeung teu bubukuan. Ku alatan eta, cacing benang dikenal ogé ku sebutan cacing gilih.

Filum ieu aya di mana-mana. Nematoda nu hirup bébas di laut, cai tawar jeung habitat terestrial ogé parasit dina sato jeung tutuwuhan. Nématoda mangrupa sato nu jumlahna loba jeung boga peran penting dina daur énergi jeung materi biosfir.

Klasifikasi

Ascaris lumbricoides
Cacing Ascaris nu sawawa hirup dina peujit manusa jeung nyerep gizi tina peujit éta. Cacing ieu bisa kaluar tina awak bareng jeung feses. Lamun jalma éta gering panas, mangka cacing nu teu tahan dina peujit bakal pindah kana genggerong jeung saterusna kaluar ngaliwatan baham atawa irung jalma éta.

Ancylostoma duodenale
Sacara umum, cacing Ancylostoma disebut cacing tambang sabab jalma nu katarajang cacing ieu biasana jalma anu gawé di tambang. Cacing ieu bisa asup kana awak manusa ngaliwatan kulit suku. Ancylostoma biasana hirup dina peujit manusa. Maké kakait nu aya dina buntutna, cacing ieu bisa muntang pageuh kana peujit terus nyedot getih korbanna.

Enterobius vermicularis
Cacing ieu katelah cacing kremi. Cacing ieu bisa nyababkeun ateul sabab cacing bikang biasana ngendog dina sabudeureun anus, utamana barudak, sarta dina waktu cacing bikang endogan, manéhna ngaluarkeun zat anu bisa nyababkeun ateul nu bakal digaro ju jalma korbana. Hasilna, endog cacing bisa napel kana kuku nu lamun didahar ku korbanna bari teu ngumbah leungeun heula, saterusna endog ieu cacing bakal milu kateleg.

Richinella spiralis
Cacing Trichinella biasana hirup dina peujit manusa jeung karnivora lianna. Dina peujit, cacing bikang kolot ngahasilkeun larva nu bisa nembus tembok peujit nu tembus kana saluran getih. Dina aliran getih, cacing bakal terus kana otot.  Dina otot, larva ngawangun sista sarta bisa terus nuluykeun daur hirupna lamun otot kadah ku sato atawa manusa. Kasakit nu disababkeun ku cacing ieu disebut trichinosis.

Reference

Biologi
Omnivora mangrupa golongan sato nu ngadahar tutuwuhan jeung sasatoan. Omnivora ogé biasa disebut tukang dahar sagala..

Karakteristik
Karakteristik sato omnivora: 
ngembang biak sacara ovipar, 
Sato getih panas / tiis, 
nyireungleuman endogna, 
Boga dua suku. Contona: hayam, soang, manuk jeung meri.

Adaptasi Omnivora
Teu kawas hérbivora jeung karnivora nu huntuna dirancang husus keur dahar daging atawa tutuwuhan, huntu omnivora diadaptasi pikeun ngadahar boh tutuwuhan boh sasatoan. Omnivora boga huntu hareup rélatif seukeut, huntu seri jeung sihung, pikeun nyoékeun dahareun kaasup daging nu liat. Maranéhna ogé boga graham anu gedé, datar dina tukang sungut maranéhna pikeun ngagiling tutuwuhan. Rakun (Mamalia ukuran sedeng nu asalna ti Amérika Kalér) nyaéta salah sahiji conto alus omnivora nu boga huntu nu geus diatur. Maranéhanana boga huntu hareup tur seukeut nu bisa dipaké pikeun ngajejewét daging sato jeung maranéhna ogé boga graham badag paranti nyapek tutuwuhan, saperti berry.

Réferénsi

Sato omnivora
Parasit nyaéta sasatoan atawa tutuwuhan anu hirup di jero atawa tina organisme séjén, tempat maranéhna meunang dahareun.

Istilah parasit loba kapanggih dina widang Biologi. Istilah ieu bisa nujul kana organisme anu hirup ku cara napel jeung nyerep nutrisi tina inangna. Istilah parasit diadopsi kana basa sapopoé minangka istilah keur nunjukkeun naon-naon anu miboga pola hirup kawas parasit. Saperti contona, jalma anu hirup numpang cicing jeung numpang dahar ka batur mangka bakal disebut parasit. Atawa jalma kedul anu gumantung ka batur disebut ogé parasit. Dina basa Sunda, istilah parasit mibanda konotasi goréng.

Dina élmu kaséhatan, parasit identik jeung organisme nu jadi sabab kasakit. Lolobana panyakit anu narajang manusa anu disababkeun ku parasit nu cicing jeung turunan dina awak. Conto parasit anu ngarugikeun kaséhatan manusa di antarana:

Cacing beuteung 
Kutu
Parasit nu nyababkeun malaria
Jamur kulit
Virus jeung baktéri nu aranakan dina awak manusa, jeung sajabana

Sumber rujukan

Biologi
Éko Héndro Purnomo atawa nu leuwih dipiwanohna mah Éko Patrio (lahir di Kabupatén Nganjuk, Jawa Wétan, 30 Désémber 1970) nyaéta saurang pulitikus ti Partéy Amanat Nasional anu ngajabat di DPR-RI periode 2009-2014. Saméméh turun ka dunya pulitik, Éko ngamimitian karirna minangka saurang palawak liwat grup lawakna Patrio, anu harita ngan dikontrak ku TPI . Kelompok Patrio ieu pernah suksés dina mawakeun acara Ngelaba . Éko nikah jeung istrina Viona Risalina dina tanggal 12 Oktober 2001 .

Atikan
 Institut Ilmu Sosial dan Ilmu Politik, Jakarta
 SMA Negeri 18 Jakarta
 SD Negeri 03 Pagi, Teluk Gong, Jakarta Kalér

Karir
Pelawak
Presenter
Anggota DPR-RI 2009-2014.

Pangajén
Présénter Ngetop vérsi SCTV Awards, 2005
Juara II Lomba Lawak Nasional RRI-TVRI, 1989
Juara I Lomba Baca Naskah Humor, Bandung.

Référénsi

Anggota DPR
Tukang bodor
Céléng; sus barbatur ilahar disebut babi liar atawa babi leuweung nyaéta sato anu asalna tina kulawarga suidae.
Didaérah Priangan katelahna bagong atawa begu. Ieu sato mibanda kamampuan, katahanan dina kalumangsungan hirupna ku lantaran éta IUCN ngagolongkeun ieu sato kana sasatoan anu leutik resiko dina kalumangsungan hirupna. Loba kapangih di leuweung-leuweung  Eropa Tengah, Mediterania (kaasup gunung sabudeureun Afrika Tengah) lolobana di wilayah Asia kalér di Indonésia. Ieu sato kaasup kulawarga Suidae anu ngawengku warthog reujeung bushpig di Afrika, babi kerdil di kiduleun India, dan babirusa di Indonésia.

Babi jalu déwasa ukurana badag;  beratna bisa nepikeunka 200 kg (400 pound) mibanda panjang awakna 1,8 m (6 kaki). Babi céléng di Indonesia panjang awakna  1.500 mm, panjang ceulina 200–300 mm, ogé jangkung taktakna  600–750 mm[3].

Kabiasaan
Dina mangsa kaparengan manggih kareuwas jeung ngarasa kaancam, dumadakan jadi rancingeus atawa agresif. Komo deui anu bikang keur ngajaga anak-anakna. Lamun seug diserang tangtuna baris ngalawan ngagunakeun sihungna anu nolol kaluar dina sela-sela babangusna.

Foto rupa-rupa céléng

Dicutat tina

Suidae
Hama
Biruang-hideung Asia (Ursus thibetanus), ogé dipikawanoh minangka biruang bulan  atawa biruang dada bodas nyaéta spésiés biruang nu ukuranna sedeng, lolobana adaptasi dina kahirupan arboréal, jeung aya di kiduleun Asia, Koréa, laut Cina wétan, wétan jauh Rusia, Honshū jeung Shikoku, Jepang.

Biruang hideung hirup di leuweung méhméhan tara kaluar tileuweung pikeun néangan kadaharan. Lamun téamah dileuweung geus béakeun kadaharan sakapeung maranéhna rajeun ngadeukeutan kagiatan manusa di mana ngarasa lapar. Biruang hideung Amerika asup daftar IUCN anu nétélakeun sato ieu henteu pikahariwangeun kalumangsungan hirupna. ku lantaran ieu spesies mibanda populasi global kacida gedé jeung pohara lobana, kira-kira dua kali lipet jumlahna spesies biruang lain lamun digabungkeun.

Biruang hideung anu aya di Amerika dina wanci usum tiris atawa usum salju biasa ngadon saré dina waktu lila pisan anu katelah hibernasi . Dina enggoning ieu, metabolisme jeung denyut jantung biruang hideung ngurangan anu dituturkeun kunu  séjéna. Malahan salila keur hibernasi eiu jantung biruang hideung bisa ereun salila dua puluh détik, panas awakna ogé bisa turun nepikeun ka, 31 °C (88 °F) Dina mangsana  hibernasi geus bérés, panas awak biruang hideung balik deui ka normal.

Sumber

Ursidae
Sato Asia
Bison nyaéta sato anu kaasup kana  mamalia anu mibanda kuku panceg atawa jangkep. Manéhna mangrupa genus Bison tina sabagian kulawarga Bovinae jeung kulawarga Bovidae. Bison cicing di bagian kalér bumi. Bison Amerika cicingna di Amérika kalér. Hirupna nepika umur  20 taun. Dina waktu dilahirkeun teu bogaeun tanduk.

Bison salah sahiji sato panggedéna di darat anu ayana ngan wungkul di Amérika jeung Éropa. Di Amérika, bison biasana netep di landeuh susukan jeung  dataran jujukutan atawa tegalan sarta daérah anu loba rungkun tutuwuhan sabab kadaharanna jujukutan jeung tutuwuhan anu ngarungkun.

Sedengkeun bison Éropa lolobana hirup di leuweung anu teu pati kékép ku tutuwuhan, Ogé di dataran anu loba  rungkun tutuwuhan. Bison salah sahiji sato mamalia mibanda tanduk hirupna ngumpul jeung padabaturna, sanajan henteu jiga sato anu séjénna, kumpulan jalu papisah jeung bison bikang. Papangihna engké lamun geus datang usum kawin.

Dina taun 1800-an bison Amérika ditétélakeun tumpur kahirupana, ku sabab jumlahna kacida  ngurangan alatan diboro ku manusa katambah kaséréd tempat hirupna alatan pangwangunan. Antukna sababara urang peternak mitembeyan ngingu bison sangkan baranahan anu hasilna nepi ka kiwari jumlah bison bisa kaluar tina katumpuran sanajan kitu ogé aya sabaraha rupa bison teu kapuluk nepikeun ka tumpurna.

Pola Pindah Tempat atawa migrasi  
Jaman baheula, bison Amérika (Bison bison) pindah tempat atawa migrasi aya usumna jalana ngaliwatan Great Plains. Sakumpulan bison lobana nepika 4.000.000 mangsana usum ngarangrangan daun maranéhna pindah ti kalér ka kidul. Tuluy baralik deui dina wanci usum hujan di mana keur meujeuhna héjo lémbok ku jujukutan. Lalampahan ieu Bison nguriling nyingkahan usum tiris atawa salju kurang leuwih 320-640 kilométer (200 nepika 400 mil) nepi ka dtang wanci usum panas.

Tutumbu Luar
American Bison

Dicutat tina

Bovidae
Épifit nyaéta tatangkalan anu hirupna gumantung kana tangkal anu séjén. Asal ngaranna tina basa Yunani epi anu ngandung harti luhureun atawa tutup phyton tangkal atawa pepelakan.
Béda jeung mangandeuh (benalu)  atawa parasit. Épifit sagemblengna hirup mandiri henteu gumantung kana tangkal anu kumanéhna dicicingan.

Cara Hirup
Tutuwuhan épifit hirup napel kana tutuwuhan séjén pikeun kabutuhan nutrisina henteu kudu "nyokot" hara tina tutuwuhan inangna. Sanajan kitu, épifit bisa jadi lawan anu (ngarugikeun) dina kana kaayaan kurangnacahaya ku lantaran (ngahieuman) tangkal anu  dicicingana. Akar épifit ogé sakapeung nutupan jeung nembus dahan atawa tangkal anu dicicingan sahingga ngaruksak kasaimbangan fisiologi tutuwuhan inangna. Conto tutuwuhan épifit nyaéta angkrék jeung paku-pakuan.
Béda jeung parasit, épifit bisa sapinuhna mandiri. Leupas tina taneuh salaku panahan jeung panyadia pikeun kahirupanana atawa tina hara anu disadiakeun tutuwuhan séjén.
Kabutuhan cai pikeun hirup ngamangpaatkeun cai hujan jeung ibun/uap cai. Hara mineral meunang tina kebul / hasil dékomposisi batang sarta sésa-sésa bagian tutuwuhan séjén anu buruk.

References

Tutuwuhan
Dwayne Douglas Johnson leuwih dipikawanoh Dwayne Johnson () nyaéta saurang aktor Amérika anu ngabéntangan sawatara pilem kasohor kayaning Furious 7, G.I. Joe: Retaliation, jeung réa deui. Dwayne mimiti ténar tina acara gulat World Wresting Entertainment Superstar. Dwayne dipikawanoh minangka The Rock dina aréna gulat. The Rock ngamimitian gulatna dina taun 1996 tuluy eureun taun 2001. taun 2011 Dwayne bijil deui dina program WWE Monday Night RAW jeung WrestleMania XXVII. Dwayne anak ti papasangan Rocky Johnson jeung Ata Johnson. Bapana, Rocky Johnson mangrupa saurang pagulat profésional anu tuluy éta bakat gulatna turun ka manéhna. Tanggal 3 Méi 1997 Dwayne nikah jeung Dany Garcia anu satuluyna dipaparin anak nu dingaranan Simone Alexandra Johnson anu babar dina tanggal 14 Agustus 2001.

Filmografi

Rujukan

Aktor Amérika Sarikat
Domain undak luhur (basa Inggris: TLD) nyaéta salah sahiji domain anu aya di undak pangluhurna dina runtuyan Sistem Ngaran Domain (basa Inggris: DNS) Internét.

Sajarah
Domain undak luhur bisa diklasifikasikeun kana tilu bagian utama, klasifikasina téh nyaéta dumasar Nagara, Kategori, sarta Multiorganisasi.

Rujukan

Sistem ngaran domain
Babakoan (basa Indonésia: bakau atawa mangrove) nyaéta salah sahiji tatangkalan anu asalna tina kulawarga rhizophoraceae.
Babakoan bisa hirup di ranca-ranca basisir laut, akarna anu  pabeulit sarta tangkalna bisa nyaluyukeun manéh jeung pangsétna cai laut. Babakoan ogé bisa hirup sok sanajan kakeueum ku galura cai laut dina kaayaan oksigén nu saeutik (anoxic) lantaran akar babakoan téh boga lolongkrang hawa anu béda jeung akar tangkal anu lianna, nyaéta bisa nyaring cai uyah pikeun nyukupan kabutuhan oksigéna. Éta pisan anu nyababkeun tangkal bababoan bisa hirup dina cai anta.

Guna jeung mangpaat  
Tangkal babakoan gedé pisan mangpaatna. salah sahijina nyaéta pikeun ngajaga basisir tina abrasi dina mangsa aya galura anu gedé atawa nalika aya tsunami. Mangpaat séjénna nyaéta pikeun témpat lauk-lauk baranahan atawa ngadon nyumput. Di nagara Jepang mah salah sahiji usaha pikeun panangkal datangna tsunami téh nyaéta nyieun Green Belt ku cara melak babakoan anu engkena hirup kekep jadi  leuweung tangkal babakoanu dina sapanjang basisirna. Sabalikna, di Indonésia mah malahan tsunami bisa jadi hiji ancaman beurat, ku lantaran aya kana 28 wilayah leuweung babakoan anu geus robah dijieun usaha tambak.

Panaluntikan mangpaat babakoan 
Numutkeun kana hasil panalungtikan anyar, nétélakeun  kacida  pentingna pikeun ngabinihkeun katut ngarekahkeun  leuweung babakoan pikeun  lauk terumbu karang jeung sasatoan séjénna bisa baranahan.  Séjén tiéta tangkal babakoan   tropis mibanda akarna anu ngarungkun  kana sédimen antara cai  laut jeung  pasisir, mangrupa imah pikeun sasatoa liar anu henteu saeutik jumlahna. di antarana waé, kukupu, manuk, oray,  buaya, dan kapiting jeung sajabana malahan di India, maung Bengal (Panthera tigris) ngadon gogolehéan dina dahan tangkalna.
Pamangih ieu kawilang péntingna, lamun mah niténan kumaha gancang orotna sasatoan pangeusi trumbu karang. Dipercaya pisan usaha pikeun ngamumule jeung ngalestarikeun babakoan ieu diperlukan pikeun ngajaga  liang-liang anu aya dina trumbu karang, anu mangrupa jalan liliwatan pikeun sasatoan karang atawa  ekosistemkarang. tangtuna ogé bisa ngaronjatkeun hasil tatanen laukna.

Tutumbu luar 
 Hutan bakau
 National Geographic

Dicutat tina

Rhizophoraceae
Tutuwuhan
Pérs mangrupa lembaga sosial jeung wahana komunikasi massa pikeun ngalakonan kagiatan jurnalistik, saperti néangan, meunangkeun, mikaboga, nyimpen, ngolah jeung nepikeun informasi, boh dina bentuk téks, sora, gambar, sora jeung gambar, kitu ogé data jeung grafik sarta dina bentuk séjén ngagunakeun média citak, media elektronik, sareng sadaya saluran nu sadia.

Dina elmu komunikasi, harti pérs nyaéta:
Usaha pacitakan atawa penerbitan,
Usaha ngumpul jeung siaran warta,
Nyiarkeun warta ngaliwatan koran, majalah, radio, jeung televisi,
Jalma nu dina aktipitas siaran warta,
Média panyiaran warta, nyaéta koran, majalah, radio, jeung televisi.

Fungsi Pers
Pers nasional miboga fungsi salaku média informasi, atikan, hiburan, jeung kontrol sosial. Salian fungsi-fungsi éta ayat (1), pers nasional bisa ngawula salaku lembaga ékonomi.
 
Sahanteuna aya opat fungsi pérs salaku kontrol sosial, nu ngandung makna demokrasi, di jerona aya unsur-unsur di handap ieu: 
Social participation (partisipasi masarakat dina pamaréntahan), 
Social responsibility (akuntabilitas pamaréntah ka rahayat), 
Social support (pangrojong rahayat ka pamaréntah ), 
jeung Social control (kontrol masarakat ngalawan lampah pamaréntah).

Rujukan

Komunikasi
Media massa
Sub kaca nyaéta kaca anu ngandung "/" (garis miring) dina ngaran kacana. Ieu fitur téh teu disadiakeun dina rohangan ngaran utama, ku kituna artikel dina rohangan ngaran utama teu kawengku dina pedaran ieu.

Subkaca dianggap minangka subordinat tina kaca utamana jeung bakal miboga judul [[Artikel/Subkaca]]. Dimungkinkeun ogé pikeun nyieun subkaca tina hiji subkaca. Hiji ciri has tina subkaca nyaéta ayana tutumbu kana kaca utamana di bagian luhur éta subkaca.

Paréntah [[../]] ngahasilkeun [[<rohangan ngaran>"<ngaran kaca tanpa subkaca>]]. Conto dina kaca "Wikipédia:Variabel/Tes". paréntah [[../]] ngahasilkeun Wikipédia:Variabel (kalawan dibéré tutumbu sacara otomatis).

Fitur Wikipédia
Beurat molekul (BM) atawa biasa disebut molekul rélatif (Mr) nyaéta beurat hiji molekul dina satuan massa atom (sma). Beurat molekul (Mr) bisa diitung ku ngajumlahkeun beurat sakabéh atom anu nyusunna. 
 rumus ngitungna:
 Mr = ΣAr 

Beurat molekul rélatif tina hiji senyawa bisa ditangtukeun ku rupa-rupa métode gumantung tina sifat-sifat fisika éta senyawana. Beurat molekul senyawa anu volatil bisa ditangtukeun ku ngagunakeun persamaan gas idéal jeung massa jenis gas.

Sumber Rujukan

 

kimia
Réspirasi nyaéta prosés ngudarkeun (meupeuskeun) oksigén dina tingkat sél pikeun ngahasilkeun énérgi. Réspirasi asalna tina basa Latén re- (deui) & spirare (bernapas), anu hartina bernapas deui .  Ieu téh mangrupa prosés anu aktif, anu lumangsung dina tingkat sél. Réspirasi ngagunakeun oksigén pikeun ngahasilkeun tanaga jeung ngahasilkeun karbon dioksida jeung cai minangka produk limbah.

Ieu téh mangrupa prosés métabolisme, anu lumangsung di jero sél, tempat glukosa tina kadaharan ngalakukeun réaksi jeung oksigén tina prosés pernapasan, pikeun ngahasilkeun énérgi biokimia dina wangun Adenosin trifosfat (ATP). Ieu énérgi téh gedé gunana pikeun ngalakukeun sakabéh prosés biologis. Iwal ti glukosa, asam amino jeung asam lemak ogé sering ngagunakeun nutrisi pikeun réspirasi sélulér jeung oksigén.

Cai, amonia, jeung karbon dioksida nyaéta limbah hasil tina réspirasi. Lolobana cai jeung karbon dioksida kaluar tina awak ngaliwatan pernapasan, sedengkeun amonia dikaluarkeun jeung urin. Réspirasi mangrupa prosés anu teu sadar, sarta teu bisa dikadalikeun kalawan dihaja. Tapi, réspirasi bisa mangrupa aérobik atawa anaérobik. Réspirasi aérobik ngalibetkeun oksigén dina prosésna, sedengkeun anaerobik mah teu maké oksigén.

Réspirasi dina tutuwuhan mangrupa prosés réaksi karbohidrat (CH2O) jeung oksigén (O2) ngahasilkeun cai (H2O jeung énérgi kimia karbohidrat (CO2) anu dileupaskeun ka udara.

Réaksi réspirasi lumangsung dina réspirasi mitokondria jeung sabagéannana lumangsung di sitoplasma. Mitokondria mibanda mémbran ganda (di luar jeung jero) ogé rohangan intermembran (dina antara mémbran luar jeung batin). Krista nyaéta tilep tina mémbran jero. Rohangan pangjerona arahna ngandung cairan gél kawas disebut matrix. ATP anu paling loba dihasilkeun dina mangsa réspirasi dina mitokondria kituna mitokondria mindeng disebut mesin sél..

Sumber rujukan

Biologi
Héksosa (hexose) nyaéta karbohidrat anu mangrupa ranté anu disusun ku genep atom karbon, misalna glukosa jeung fruktosa. Ieu karbohidrat téh dikelompokkeun minangka aldohéksosa, gumantung kana ayana sipat aldéhida atawa kéton. Héksosa miboga peran anu penting minangka sumber énérgi pikeun métabolisme

Sumber rujukan

biologi
Aldosa nyaéta gula anu mibanda gugus aldehida. Aldosa mibanda beungkeutan C=O anu perenahna aya di tungtung sarta ngait jeung hidrogén. Aldosa anu mangbasajanna nyaéta gliséraldéhida.  Aldosa basajan diturunkeun tina gliséraldhida ku nambahan sababaraha atom kiral anu kaoksidasi di antara C-1 jeung C-2. Ku cara kitu, lamun CHOH ditambahkeun kana D-gliséraldéhida bakal jadi meunang dua tétrosa.

Sumber rujukan

Kimia
Hidroksil nyaéta valensi hiji OH anu dina panggabungan jeung radikal séjén ngawangun hidroksida. Hidroksi mangrupa gugus fungsional -OH anu digunakeun minangka subsituen dina hiji senyawa organik.Molekul anu ngandung gugus hidroksil dipikawanoh ku sebutan alkohol.

Sumber rujukan

kimia
Hétérotrofik nyaéta kécap sipat (mahluk hirup, saperti sasatoan) anu aya patula patalina pikeun mahluk hirup atawa organisme anu hénteu bisa ngolah sorangan kadaharana, ogé kadaharanna lain meunang ku jalan nyokot zat organik pikeun nyukupan tanagana atawa énérrgi biasana mah tina tutuwuhan atawa sasatoan. Kabutuhan karbon pikeun tumuwuh jeung énérgi atawa tanaga dicukupan  ku senyawa organik kompléks.  Kaasup dijérona sakabéh ieu mangrupa sasatoan, protozoa, supa, jéung bakteri hétérotrofik.

Heterotrof dibandingkeun jeung autotrofik
Hiji mahluk hirup organisme anu ngagunakeun  bahan organik atawa organisme séjén pikeun kadaharanna éta disébut hétérotrof  (hĕt'ər-ə-Trof '). Bandingkeun jeung autotrofik kabutuhan karbon pikeun  tumuwuh katut tanaga atawa énérgi  mahluk hirup ieu  bisa ngalakukeun sintésis sorangan kadaharanna tina zat-zat anorganik,  ku jalan ngagunakeun bantuan cahaya atawa tanaga  kimia séjéna. upamana waé, alga, jeung sabaraha baktéri.

Tutumbu luar
Heterotrphic

Biologi
Li Lian Jie leuwih dipikawanoh Jét Li () nyaéta saurang aktor sarta ahli béla diri. Dina umur 11 taun, Jét Li geus jadi jawara dina kajawaraan wushu tingkat nasional. Jet Li ngamimitian diajar ilmu béla diri ti keur umur 8 taun. Loba medali anu dibeunangkeun tina jadi atlét wushu ieu. Ti taun 1994, anjeunna ngabéntangan deui pilem-pilem bahasa Tionghoa jeung Inggris, ogé ngabéntangan pilem Hollywood anu judulna Roméo Must Die, Kiss of the Dragon jeung The Forbidden Kingdom. Taun 1987 Jét Li nikah jeung salah saurang anggota tim Wushu anu mangrupa pamaén dina Kids From Shaolin ngaranna Qiuyan. Dipaparin dua urang anak awéwé anu dingaranan Si jeung Taimi. Tapi, dina taun 1990 pipirakan. Jét Li nikah deui jeung Nina Lichi salapan taun saterusna. Nina Lichi nyaéta saurang artis asal Hong Kong. Jét Li mibanda dua urang anak awéwé ngaranna Jane jeung Jada.

Rujukan

Aktor Républik Rahayat Tiongkok
Géotérmal atawa énérgi panas bumi nyaéta énérgi anu aya dina jero batuan di handapeun lapisan bumi jeung fluida anu aya di jerona. Nurutkeun basa, géotérmal asalna tina basa Yunani "géo" jeung "therme" anu artina "panas bumi". Bagian jero bumi aya batuan cair jeung pamangpaatan énérgi panas bumi dilakukeun ku cara néwak panas di handapkeun kerak bumi pikeun ngajadikeunna sumber daya . 

Ieu énérgi téh geus dimangpaatkeun pikeun pangbangkit listrik di Italia ti mimiti taun 1913 jeung di Selandia Baru ti mimiti taun 1985. Pamangpaatan énérgi panas bumi pikeun séktor non-listrik (direct use) geus lumangsung di Islandia kira-kira salila 70 taun.

Sumber Rujukan

géologi
Mémbran nyaéta lapisan ipis anu misahkeun dua fase jeung ngawatesanan prosés pangangkutan rupa-rupa bahan kimia kalawan seléktif. Mémbran bisa mangrupa hétérogén atawa homogén, simétrik atawa asimétrik dina strukturna, padet atawa cairan, anu bisa bisa mawa muaran positif atawa négatif, nétral atawa bipolar.

Mémbran boga fungsi misahkeun matérial dumasar ukuran jeung wangun molekul, nahan komponén tina material anu mibanda ukuran anu leuwih gedé ti batan pori-pori mémbran jeung ngaliwatkeun komponén anu ukuranna leuwih leutik. Larutan anu ngandung komponén anu katahan disebut konséntrat jeung larutan anu ngalir disebut perméat. Filtrasi (prosés ngayak/nyaring) anu ngagunakeun mémbran, iwal ti miboga fungsi minangka sarana pikeun misahkeun ogé boga fungsi pikeun ngentelkeun jeung ngamurnikeun tina hiji larutan anu dliwatikeun kana éta mémbran.

Sumber rujukan

Biologi
Warta nyaéta carita atawa katerangan kajadian atawa kajadian anu anyar kénéh. Warta téh mangrupa laporan, karangan, atawa informasi ngeunaan hiji kajadian kiwari atawa aktual. Hiji kajadian bisa disebut warta lamun geus disiarkeun, dilaporkeun atawa dibéwarakeun. Warta dina média citak bisa ditempo dina koran, tabloid, atawa majalah.

Struktur Warta 
Struktur warta téh kabagi jadi opat bagian, nyaéta judul, bubuka, waruga warta, jeung pamungkas warta.

• Judul (headline), mangrupa titel, label, merek, atawa ngaran anu dilarapkeun kana warta. Gunana pikeun ngahudang rasa panasaran anu maca kana pasualan anu ditepikeun dina warta. Judul mangrupa slogan anu midangkeun topik dina wangun anu leuwih narik ati. Judul kudu écés jeung singget sarta luyu tur nyuluran sagemblengna eusi warta.

• Bubuka (lead/intro), mangrupa alinéa atawa   paragraf awal anu aya handapeun judul (headline). Nyieun lead ogé kudu alus, lantaran nu maca kudu matak kapincut atawa kataji.

• Waruga warta (Tubuh warta; events), mangrupa eusi atawa inti warta. Eusi warta ilaharna mangrupa jawaban kana lima pananya (5W + 1 H) ngeunaan warta. Dina waruga warta didadarkeun (1) kajadian, (2) karakteristik, (3) waktu jeung tempat kajadian, (4) saha anu kalibet dina kajadian anu dilaporkeun.

• Pamungkas warta (end) mangrupa alinea atawa paragraf ahir minangka omongan langsung (direct speech) pikeun mungkas warta.

Média warta
Média-média anu biasa nepikeun warta nyaéta.
Media citak: koran, majalah, jeung sajabana. Media ieu saé pisan dipaké ku pamiarsa anu hayang nyaho kajadian sacara jéntré tur bisa didokméntasikeun liwat media cetak. 
Média éléktronik: televisi, radio, jeung sajabana. Media ieu pohara efektifna dina nyebarkeun warta, sabab loba masarakat anu teu resep maca jeung teu tiasa ningal sumber kajadian. Lamun siaran warta ngaliwatan média ieu, sok loba anu raresepeun, bisa nyokot conto "lamun urang asik ningali hiji program anu dipikaresep ujug-ujug dieureunkeun jeung di hadirkeun ngeunaan  kajadian anu lumangsung di sabudeureun urang".

Proyek kurikulum
Sabah (kedalan basa Malayu: [saˈbah]) nyaéta nagara bagian pangwetanna di Malaysia, salah sahiji tina dua nagara bagéan di Malaysia nu aya di pulo Kalimantan. Sabah ogé mangrupa salah sahiji anggota nu milu ngadegkeun federasi Malaysian babarengan jeung Sarawak, Singapura (kaluar taun 1965) katut Federasi Malaya (Bojong Malaysia atawa Malaysia Kulon). Kawas Sarawak, ieu teritori boga hukum otonom hususna ngeunaan kaimigrasiannu béda jeung nagara bagéan nu aya di Bojong Malaysia séjénna. Perenahna di bagena kaler pulo Kalimantan tur kasohor minangka nagara bagéan panggedéna kadua di ieu nagara sanggeus Sarawak, nu wawatesan di  béh kidul kuloneunana. Babagi wates laut jeung Teritori Federal  Labuan di  béh kulon sarta jeung Pilipina di  béh kaler jeung kaler wetaneunana. Wates mancanagara ieu nagara bagéan ukur jeung propinsi Kalimantan Kaler,  Indonesia di  béh kiduleunana. Ibukota Sabah nyaéta Kota Kinabalu, nu saméméhna mah katelah Jesselton. Sabah mindeng ditujul minangka "Lemah Handapeun Angin", hiji frase nu dipaké ku para pelaut jaman baheula keur ngagambarkeun lemah nu aya di kiduleun beubeur angin topan.

Sajarah

Sajarah Baheula 
Migrasi katut padumukan manusa mangsa awal ka ieu wewengkon dipercaya ti mimiti 20,000–30,000 taun katukang. Manusa baheula dipercaya minangka jalma  Australoid atawa Negrito. Glombang migrasi manusa saterusna, dipercaya minangka urang Austronesia Mongoloid, kira-kira taun 3000 SM.

Kamaharajaan Brunei katut Kasultanan Sulu

Ageman 
Taun 2010 population Sabah ngaegm:
 2,096,153 Muslim
 853,726 Kristen
 194,428 Budha
 3,037 Hindu
 2,495 Konghucu/Taoisme
 3,467 ngagem ageman liana
 9,850 teu boga ageman
 43,586 duka

Ekonomi

Tempo ogé 
 Tabel preseden di Sabah

Rujukan 

 Catetan

Bacaan satuluyna 
 James Chin, (2014) Federal-éast Malaysia Relations: Primus-Inter-Pares?, in Andrew Harding and James Chin (2014) 50 Years of Malaysia: Federalism Revisited (Singapore: Marshall Cavendish) pp. 152–185
 Urmenyhazi, Attila - DISCOVERING NORTH BORNéo a short travelogue on Sarawak & Sabah by the author (2007). National Library of Australia, Canberra, record ID: 4272798. Call Number: NLp 915 953 U77.

Tutumbu luar 
 Portal Pamarentahan Sabah
 Dewan Pelesir Sabah
 Tourism Malaysia - Sabah
 Hukum di Sabah 
 Sabah Lonely Planet

Wewengkon nu dipaséakeun
Sabah
Nagara bagéan di Malaysia
Majalah (Basa Inggris: magazine, periodical, glossies atawa serials) nyaéta pedaran anu dicitak ngagunakeun mangsi dina kertas, nu diterbitkeun berkala, misalna mingguan, dwimingguan, atawa bulanan. Majalah ngandung rupa-rupa artikel dina subjek. Majalah ogé mangrupa pedalan berkala nu eusina ngeunaan rupa-rupa liputan jurnalistik, pamadegan topik aktual anu pantes dipikanyaho ku nu maca,. Nurutkeun waktu pedarna dibédakeun jadi majalah bulanan, tengah bulanan, mingguan, jsb. .Nurutkeun spésialisasi eusina dibédakeun jadi majalah warta, awewe, budak ngora, olahraga , sastra, élmu nu tangtu, jsb.

Rupa-rupa majalah
Majalah barudak nu eusina husus ngeunaan budak leutik;
Majalah gambar nu ngawengku kana réportase nu didasarkeun ku gambar hiji kajadian atawa karangan husus nu ngandung poto;
Warta majalah berkala (mingguan) nu nyadiakeun warta ku gaya tulisan anu has dilengkepan ku foto jeung gambar;
Pedaran budaya berkala nu eusina husus ngeunaan masalah budaya;
Majalah dingding nu teu dirakit, tapi mangrupa lambaran nu ditapelkeun kana tembok (whiteboard, jeung sajabana);
Hiburan terbitan berkala anu dieusian ku karangan hampang, carita pondok, carita gambar, jsb;
Majalah ilmiah terbitan berkala ngeunaan widang kaelmuan jeung eusina husus ngeunaan hiji widang elmu(téhnik, kadokteran, jeung sajabana);
Publikasi kaagamaan nu ngandung masalah utamana agama, atikan moral, jsb.

Rujukan

Média citak
Kutu (basa hormat: Puntang) nyaéta insékta parasit nu teu boga jangjang nu nyedot getih sasatoan atawa manusa (saperti hayam,jeung anjing). Keur manusa, kutu mangrupa insékta parasit leutik nu bisa ngeusian sirah jeung awak, kaasup daerah intim. Kutu manusa hirup ku cara nyedot getih manusa.  Kutu nujul kana sagala rupa artropoda leutik nepika leutik pisan. Ngaran ieu digunakeun pikeun sababaraha crustacea cai leutik (saperti kutu cai), insékta (saperti kutu sirah jeung kutu daun), sarta rupa-rupa anggota Acarina (tumila jeung caplak, nu leuwih raket patalina jeung lancah daripada  insékta). Sagala nu disebut "kutu" alatan ukuranana leutik. Ku kituna, harti awam istilah ieu teu boga harti taksonomi.

Rupa-rupa kutu
Tilu jinis kutu nu cicing dina manusa nyaéta: 
Pedicles humanus capitis (kutu sirah, kutu rambut)
Pedicles humanus corporis (kutu awak, kutu pakéan)
Ptirus pubis (kutu "keuyeup", kutu alat  kelamin).

Di handap ieu aya sababaraha kelompok sato nu ngagunakeun ngaran kutu:
 Kutu cai (crustacéa)
 Kutu béas, hama dina sisikian nu disimpen.
 Tuma / kutu sirah  / kutu buuk.
 Kutu ucing, parasit dina ucing
 Kutu anjing, parasit dina anjing
 Kutu manuk, parasit dina manuk / unggas
 Kutu buku
 Kutu luncat
 Kutu daun, hama tutuwuhan
 Kutu taméng, hama tutuwuhan
 Kutu bodas, hama  tutuwuhan
 kutu bubuk, hama kai

Galéri 
Ieu di handap, aya sababaraha gambar pikeun némbongkeun bébéda masing-masing kutu.

Rujukan

Phthiraptera
Parasit
.su nyaéta kode nagara domain undak luhur pikeun Uni Soviet tanggal 19 September 1990. Sok sanajan Uni Soviet geus  bubar 15 taun sanggeusna, domain undak luhur .su dipaké kénéh nepi ka kiwari. Dikokolakeun ku Russian Institute for Public Networks (RIPN, atawa RosNIIROS dina transkripsi basa Rusia).

Tempo ogé 
 .рф
 .ru
 Runet

Rujukan

Tutumbu kaluar 
 Statistics of registrations under the .su domain
 RIPN press release regarding future of .su domain 

Kode nagara domain undak luhur
Uni Soviét
Biosistem atawa Sistem Hayati, sacara étimologis diwincik ku dua kecap, nyaéta bio jeung sistem. Bio nyaéta sakabéh  organisme hirup saperti manusa, sasatoan, jeung tutuwuhan. Sedengkeun sistem mangrupa kumplan tina sub-sistem anu anggotana mangurpa mahluk hirup éta sorangan. Ieu sistem boga patali sacara langsung atawa teu langsung jeung sistem ekologi.

Asal Muasal  Biosistem
Biosistem mimiti dipikawanoh ti taun 1967 dina widang Biologi Modern. Ieu cabang paélmuan diluluguan ku Robert G. Grenell. Tuluy, dina taun 1972, catétan sapopoéna ogé dirobah ngarana ku  Arus Modern Biologi: Bio Systems. Ieu satuluynamah disingketkeun ngarana jadi  BioSystem wungkul nepika kiwari.Pihartieuna Biosistem

Biosistem jeung Teknologi
Numut keun Swedish University of Agricultural Sciences, Biosystems jeung Teknologi téh nyaéta hiji tarékah pikeun naluntik kana patula patalina taneuh, pepelakan, sasatoan, lingkungan, usum katut manusa dina sajeroning mutérna kalumangsungan produksi kadaharan katut bahan-bahan anu bisa dijeun ku manusa atawa terbarukan. di dieu ogé ditaluntik kana sabaraha widang kumaha sangkan bisa ngamangpaatkeun sumber daya anu aya watesna sangkan efisien .
Ieu tarékah panalungtikan diwangun dumasar kana luhungna pangawéruh ngenaan biologi jeung teknologi sistem produksi katut sintesis pangaweruh séjéna. ‘’Departemen’’ mibanda kompetensi anu pohara dana widang elmu tatanen jeung hortikultura pepelakan, bio-energi, teknologi, ngingu jeung miara sasatoan anu hadé, efisiensi ngagunakeun sumber daya, pangaruhna kana lingkungan jeung kaamanan pangan.

Tutumbu kaluar
 BioSystem
 Dictionary BioSystems 
 Medical Dictionary 
 Biology-online 
 Swedish University of Agricultural Sciences 

Biologi
Samuel Leroy Jackson leuwih dipikawanoh Samuel L. Jackson  () nyaéta saurang aktor Hollywood asal Amérika Sarikat. Samuel digedékeun di Chattanooga, Tennessee ku ninina. Samuel lulus ti Paguron luhur Morehouse taun 1972 sarta ngalakonan ékting ngeunaan kateuadilan ras jeung salah sahiji pausahaan téater. Samuel pindah ka Kota New York nu harita sosobatan jeung Spike Lee ngajadikeun manéhna terjun ka pilem munggaranna. Dina taun 1994, Samuel meunang peran di pilem Pulp Fiction. Umur 63, Samuel geus minton di leuwih 100 pilem, sarta taun 2011 Samuel dinobatkeun minangka aktor panglarisna sapanjang mangsa ku panghasilan leuwih ti 7,2 miliar USD.

Filmografi

Rujukan

Aktor Amérika Sarikat
Ngaran domain бел (singgetan tina Belarusia: Беларусь, tarjamahan: Bélarus, basa Inggris: Belarus) nyaéta kode internasionalisasi nagara domain undak luhur (IDN ccTLD) pikeun nagara Belarusia. prosés pangangktifan domain ieu sapinuhna bakal bérés dina panungtungan taun 2014. Kode domain latinna pikeun Belarusia nyaéta .by.

Rujukan

Kode nagara domain undak luhur
Belarusia
Kaléng téh nyaéta wadah tempat neundeun paket dahareun, inuman , atawa produk lianna anu dijieun tina logam coated. Dina kaléng , kadaharan bisa dipanaskeun nepi ka suhu maksimal. Ku kituna, sakabéh mikroba anu hirup bakal paéh.

Sajarah 
Kaléng téh mimiti kapanggih ku Nicolas Appert dina dékade tina 1800s-an. Ieu produk dipaténkeun ku Englishman, Petrus Durand dina taun 1810an. Dina abad ka-19 katompérnakeun, kaléng jadi bahan standar keur mungkus produk sangkan teu gampang kadaluarsa .
Di Amerika Serikat, taun 1901, American Can Company dibangun. Harita, ieu pausahaan ngawangun 90% kaléng Amerika Serikat.

Rujukan

Wawadahan