AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Baligo mangrupa tuwuhan anu ngareuy naék ka luhur nu ngahasilkeun buah anu kacida gedéna, dijadikeun sayuran. Buahna buluan mangsa ngora. Waktu asak, buluna leungit kaganti ku hiji palapis lilin. Buah baligo bisa tumuwuh nepi ka panjangna 2 méter. Mimitina ieu tuwuhan dibudidayakeun di Asia Tenggara, tapi kiwari bisa tumuwuh di Asia Wétan jeung Asia Kidul.

Pamangpaatan 

Di India Kalér jeung Pakistan, baligo dipaké pikeun nyieun peremén nu disebut Petha. Di India Kidul baligo dimangpaatkeun pikeun sayur kari. Kalan-kalan, buahna digunakeun pikeun ngahasilkeun inuman buah. Biasana diamisan ku gula.

Baligo merlukeun hawa haneut pikeun tumuwuh. Buah baligo bisa disimpen nepi ka waktu 12 bulan.

Tempo ogé

Tumbu ka luar 
 PROTAbase on Benincasia hispida
 Multilingual taxonomic information from the University of Melbourne
 Benincasa hispida
 Benincasa hispida  Click on Benincasa in the list on the lower left.

Galeri 

Cucurbitaceae
Bungbuahan
Sayuran
Tutuwuhan Asia
Tutuwuhan ubar
Gandasoli (Hedychium coronarium) nyaéta tuwuhan ti kulawarga jajahéan nu asalna ti wilayah Nepal jeung India deukeut pagunungan Himalaya.

Ciri-Ciri

Gandasoli anu boga ngaran ilmiah (Hedychium coronarium) mangrupa pepelakan nu tumuwuh ngarumpun. Ciri-cirina boga batang sejati sarta jangkung antara 40 jeung 50 cm, jeung kembangna seungit. Kembang ieu tumuwuh dina pucuk batang. Sedengkeun daunna wangun manjang sarta handapna rada buluan. Tangkai daunna aya létahan.
Wangun kembangna bulir sarta boga pelindung warna héjo. Tina hiji daun pelindung kaluar dua atawa tilu kembang warna bodas hérang atawa kakonéngan. Sedengkeun rimpangna tumuwuh rapet,jeung seungit pisan.

Sumebar
Di Jawa tutuwuhan ieu aya di sakabéh pulo, jeung mimiti dipelak kira-kira saprak urang Hindu datang ka Jawa. Di Jawa, karak tutuwuhan ieu sumebar ka wewengkon Malesia (Istilah pikeun wewengkon Indocina, Semenanjung Malaya Indonésia jeung Filipina).

Rujukan 
 http://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Butterfly%20Ginger%20Lily.html
 http://www.plantoftheweek.org/week086.shtml 
 http://www.canoeplants.com/awapuhi.html
 http://www.satuharapan.com/read-detail/read/gandasuli-tanaman-berumpun-khas-tropis-basah
http://www.plantamor.com/index.php?plant=656

Dicutat tina

Kekembangan
Zingiberaceae
Tutuwuhan Asia
AACS LA (Advanced Access Content System Licensing Administrator) nyaéta hiji badan nu ngamekarkeun tur ngalisensian sistim proteksi ngopi AACS nu dipaké dina format cakram optis definisi luhur HD DVD katut Blu-ray Disc.

Tumbu kaluar 
 AACS LA home page

Konsorsium
Advanced Access Content System
YCbCr atawa Y'CbCr nyaéta hiji kulawara rohangan kelir nu dipaké minangka bagéan tina Color image pipeline dina sistim video katut fotografi digital. Y' nyaéta komponen luma sedengkeun Cb jeung Cr nyaéta komponen kroma perbédaan bulao jeung beureum. Prima (') dina Y pikeun ngabédakeun jeung luma tina luminansi, nu hartina intensitas cahya dienkode sacara henteu linier maké gamma.

Y'CbCr lain rohangan kelir absolut, mangrupa hiji cara nyandikeun informasi RGB. Kelir din akanyataannana dipidangkeun gumantung kana pangelir RGB aktual nu dipaké keur midangkeun sinyal. Ku kituna hiji ajen nu ditunjukkeun minangka Y'CbCr nyaéta ukur bisa diperkirakeun lamun colorant RGB standar atawa profil ICC dipaké.

Ngaran
YCbCr sakapeung mah disingget YCC. Y'CbCr mindeng disebut YPbPr lamun dipaké dina vidéo komponén analog, sok sanajan istilah Y'CbCr ilahar ogé dipaké keur duanana, katut atawa tanpa prime.

Y'CbCr mindeng kaliru jeung rohangan kelir YUV, tur hususon istilah YCbCr jeung YUV téh bisa dipaké piligenti, nu matak ngabingungkeun; nalika nujul kana sinyal-sinyal dina wangun vidéo atawa digital, istilah "YUV" leuwih ngandung harti "Y'CbCr".

Rujukan

Tumbu kaluar
 Charles Poynton - Color FAQ
 Charles Poynton - Video engineering
 YCrCb to RGB converter
 Color Space Visualization 
 PC Magazine Encyclopedia: YCbCr 

Rohangan kelir
Pangelir (basa Inggris: colourant atawa colorant nyaéta hiji barang nu ditambahkeun kana barang séjéna nyababkeun parobahan kelir. Pangelir bisa mangrupa celep, pigmen, mangsi, cet, atawa bahan kimia. Contona, urang bisa nambahkeun bodas keur ngeliran cet, hideung pikeun ngiuhkeun (mere bayangan) kana cet, nu ahirna ngarobah kelir atawa nileyna.

Dahareun
Artikel utama: Ngeliran dahareun

Dina dahareun, pangelir mangrupa aditif dahareun, nu siga kieu dibéré kode identifikasi saragem nu disebut E Number. Henteu sakabéh bahan nu mibanda E Number mangrupa pangelir, ukur nu aya dina jangkah E100-E199.

Tumbu kaluar
 Colorants

Kelir
Pigmén
Celep
Kamuning (Lat. Murraya paniculata) nyaéta tutuwuhan héjo tropis nu sok dipelak pikeun mapaés buruan ku sabab kaéndahan kembangna anu laleutik & bodas nyacas siga malati, sarta seungitna nyambuang. Ieu tutuwuhan dulur deukeut Citrus. Ngaran séjén pikeun kamuning nyaéta
 Chalcas exotica (L.) Millsp
 Chalcas paniculata L. (basionym)
 Murraya exotica L.

Pedaran 

Kamuning téh tutuwuhan leutik nu jangkungna ukur 7 m. Daunna lonyod, leutik tapi kandel tur hérang, sagagang 3-7 lambar (ganjil). Kembangna terminal, teu pati loba, tapi seungit. Panjang daun mahkotana 12-18 mm, melengkung kelir bodas (atawa krém pias). Buahna dagingan, kelir héjo (ngora) jeung konéng atawa beureum (kolot), lonyod endog bisa nepi ka sainci.

Panyakit 
Kamuning gampang pisan katarajang hama nématoda taneuh jeung laleur, ogé sok dipaké sayang ku serangga hama Diaphorina citri, véktor kasakit degenerasi flum véna Sitrus.

Catetan

Rujukan 

 Murraya paniculata. Disalin 4 Nopémber 2008.
 Welsh, S. L. 1998. Flora Societensis: A summary revision of the flowering plants of the Society Islands E.P.S. Inc., Orem, Utah.

Tumbu kaluar 

 Kemuning: Murraya paniculata L. Jack  ti Plantamor

Kekembangan
Rutaceae
Saluran gambar (basa Inggris: image pipeline atawa video pipeline) nyaéta hiji istilah nu dipaké keur ngagambarkeun komponén-komponén nu hususna atawa ilaharna dipaké antara sumber gambar (saperti kaméra, pamindai/scanner, atawa rendering engine dina kaulinan komputer), jeung renderer gambar (saperti sét televisi, layar komputer, panyitak/printer, atawa layar bioskop), atawa keur ngajalankeun pamrosésan gambar digital panengah (intermediate) nu ngandung dua atawa leuwih blok pamrosésan nu papisah. Hiji saluran gambar/vidéo bisa tumerap minangka pakakas lemes komputer, dina hiji pamrosés sinyal digital, dina FPGA atawa minangka ASIC nu fungsina tetep. Minangka tambahan, rangkéan analog bisa dipaké pikeun ngalakukun loba fungsi nu sarua.

Gambar di handap nuduhkeun hiji pamakéan sacara basajan tur husus tina dua saluran gambar. Satengah nu luhur midangkeun komponen nu bisa jadi aya dina kamera digital. Satengah nu handapna mah bisa jadi dipaké dina aplikasi keur ningali gambar dina komputer keur midangkeun gambar nu dijieun ku kamera.

Perlu dicatet yén operasi-operasi nu niron kalakuan fisik jeung linier, kawas panyekalaan gambar (image scaling), idéalna diteundeun di beulah kénca, gawe dina sinyal RGB linier. Operasi-operasi nu katempo saragem ("perceptually uniform"), kawas kompresi gambar rugi (lossy image compression), dina sisi séjén, diteundeun di beulah katuhu, gawe dina sinyal r'g'b atawa Y'CbCr nu geus dikoreksi gammana ("gamma-corrected" ).

Rujukan 

 

Grafik komputer
Leunca (Solanum nigrum) ngaran hiji spésiés dina genus Solanum, pituin Eurasia nu disebarkeun ka Amérika jeung Australasia, tumuwuh liar, jangkungna 30–120 cm, daunna rérégéan, panjangna 4-7,5 cm. Buahna buleud sababaraha dina sagagang, kelirna héjo (ngora) nepi ka hideung (kolot), sok didahar pikeun lalab.

Toksisitas 
Leunca nu héjo kénéh jeung daunna anu geus kolot ngandung glikoalkaloid antukna ngandung racun mun didahar atah. Toksisitasna teu sarua, gumantung galurna. Najan jarang pisan nepi ka parna karacunanana, kungsi aya laporanana. Racunna téh cenah asalna tina solanin.

Katuangan 
Di Tatar Sunda jeung India, leunca biasa dipelak jeung dilalab. Olahan nu paling kawentar nyaéta karédok leunca.

Mangpaat 
Masarakat loba nu nganggap leunca téh kaasup afrodisiak.

Galeri

Rujukan 
 Solanum nigrum. Disalin 5 Nopémber 2008.

Tumbu kaluar 

 Ranti (Solanum nigrum) ti Plantamor

Solanaceae
Sayuran
Lalab
Amiga nyaéta komputer pribadi nu dimekarkeun ku Amiga Corporation. Amiga dimekarkeun munggaran taun 1982 ku Jay Miner minangka salah saurang tukang rancang pakakas kasar. Commodore International meuli Amiga Corporation tur ngawanohkeun komputer ieu ka umum taun 1985. Ngaran Amiga dipilih ku pamekar ti basa Spanyol jeung bahasa Portugis nu hartina "batur wanoja", pamekar ngebrehkeun yén komputer ieu sosobatan jeung nu make.

Lihat pula 
 Superfrog
 Commodore 64

Komputer
Sukun (Artocarpus altilis) nyaéta ngaran tangkal pituin Amparan Sunda jeung kapuloan Pasifik, tapi ogé geus sumebar dipelak di mana-mana di wewengkon tropis. Sukun mangrupa tangkal buah tropis nu pangragemna (leuwih ti 120 variétas kasohor) tumuwuh nepi ka jangkungna 9-8 méter kalawan daunna héjo kolot tur baradag (20–90 cm). Ieu tangkak mimiti buahan nincak umur genep taun tur tetep produktif salila leuwih ti 50 taun. Buahna kurang leuwih 9 nepi ka 45 cm jeung mibanda diaméter 5 nepi ka 30 cm sarta beuratna nepi ka 6 kg. Mimitina kelirna jéjo, robah jadi héjo semukonéng engkénana robah jadi kuning atawa  konéng semu coklat nalika asak jeung ilaharna jenteu m8bamda siki, gumantung lana variétasna. Dagingna lemes, amis, hipu, sarta dikonsumsi atahna atawa diasakan. Tangkal ieu menghasilkan geutah lengket (lateks) nalika dipotong, anu dimangpaatkeun salaku lém atawa medicinally. Geutahna remen digaringkeun nalika panén.

Sukun téh tutuwuhan pangan pokok di wewengkon Pasifik, ngahaja dipelak sangkaan kaala  buahna anu  kawas tipungan. Ieu kaasup kuluarga anu sarua, Moracéae, jeunh sukun Afrika (Treculia africana), yang ditanam untuk benih.

Metode tradisional untuk menyiapkan buah sukun termasuk memanggang di oven tanah atau memanggang di atas bara panas. Buahnya difermentasi dengan cara menguburnya berlapis-lapis antara daun, dicampur dengan krim kelapa, dan dipanggang menjadi roti asam. Saat ini, buahnya juga dipanggang, dikukus, atau digoreng sambil diparut sukun sering dijadikan gantinya tepung terigu.

Baca ogé 
 Nangka (Artocarpus heterophyllus)

Rujukan 

 Breadfruit Institute, National Tropical Botanical Garden
  (2002): Hawaiian Legend of the Guardian Spirits. University of Hawaii Press, Honolulu.Excerpted story online

Tumbu kaluar 

 A Voyage to the South Sea by William Bligh, 1792, from Project Gutenberg. The title in part of Bligh's own account of the famous mutiny is: A Voyage to the South Sea, undertaken by command of His Majesty, for the purpose of conveying the bread-fruit tree to the West Indies
 Breadfruit Institute
 Fruits of Warm Climates: Breadfruit
 Know and Enjoy Tropical Fruit: Jackfruit, Breadfruit & Relatives 
 Nutrition Facts for Breadfruit
 Breadfruit Benefits
 Artocarpus altilis (Moraceae) 
  

Moraceae
Bungbuahan
Organisasi Kaséhatan Dunya (basa Inggris: World Héalth Organization/WHO) nyaéta hiji badan PBB nu tumindak minangka koordinator kaséhatan umum internasional nu markasna aya di Jenewa, Swiss. WHO diadegkeun ku PBB tanggal 7 April 1948. Diréktur Jéndral nu kiwari ngajabat nyaéta Margarét Chan (mangku kalungguhan ti saprak 8 Nopémber 2006). WHO ngawaris loba mandat jeung persediaan ti organisasi saméméhna, Organisasi Kaséhatan, nu mangrupa agénsina LBB.

Tumbu luar 

  Situs resmi

Kaséhatan
Organisasi internasional
Perserikatan Bangsa-Bangsa
Bukhansan, atawa Gunung Bukhan, nyaéta hiji gunung di  béh kalereun Seoul, Korea Kidul. Bagéan penting Séoul diwawatesan ku Bukhansan, nu mangrupa patempatan nu gampang katempo ti sabagéaan wewengkon di kota ieu.

Gunung ieu jangkungna 836.5 méter saluhureun pabeungeutan laut. Ngaran ieu hartina "Gunung Han Kalér," nujul kana perenahna di kalereun walungan Han. Gunung ieu ogé mangrupa totondén wates Kalér nalika jaman Joseon Séoul.

Bukhansan, jeung Taman Nasional Bukhansan nu mangrupa bagéanana, mangrupa daya tarik nu kasohor di wewengkon Séoul. Gunung ieu dipikawanoh minangka salah sahiji tujuan nu dipikaresep pikeun nempo manuk jeung hiking di wewengkon métropolitan Seoul.

Ngaran 
Kiwari geus aya peta pikeun malikkeun deui ngaran Bukhansan. Geus sababaraha taun lilana tepi ka kiwari, tilu punclut taman ieu kabéhanana disebut "Bukhansan"; sok padahal, ngaran asli katilu punclut éta kabéhananan téh nyaéta Samkaksan, nu hartina "tilu gunung tandukan". Pupuhu Kantor Distrik Gangbuk-gu di Séoul mingpin petisi ka pamaréntah puseur pikeun ngaganti ngaran gunung ieu balik deui ka ngaran aslina.

Galeri

Catetan

Tempo ogé
Daptar pagunungan di Koréa
Taman nasional di Koréa Kidul
Pelesir di Seoul

Tumbu kaluar
Birdwatching Guide 
Bukhansan National Park 
Hiking in the Mt. Samkak (三角山에 가련다)

Gunung di Koréa Kidul
Seoul
Gyeonggi
Gangbuk-gu (lit. kalér walungan gu) nyaéta salah sahiji tina 25 gu di kota Seoul, Koréa Kidul. Ngaran ieu asalna tina kanyataan yén Gangbuk-gu perenahna di kalereun walungan Han. Dijieun ti Dobong-gu (도봉구) taun 1995. Walikota kiwari nyaéta Hyun Pung Kim (김현풍).

Babagéan administratif 
Songjung-dong (송중동 松中洞); Dong resmina nyaéta Mia-dong
Songcheon-dong (송천동 松泉洞); Dong resmina nyaéta Mia-dong
Samgaksan-dong (삼각산동 三角山洞); Dong resmina nyaéta is Mia-dong
Samyang-dong (삼양동 三陽洞); Dong resmina nyaéta is Mia-dong
Mia-dong (미아동 彌阿洞); Dong resmina nyaéta Mia-dong
Beon-dong (번동  樊洞); Dong resmina nyaéta Béon-dong
Suyu-dong (수유동 水踰洞); Dong resmina nyaéta Suyu-dong
Insu-dong (인수동 仁壽洞); Dong resmina nyaéta Suyu-dong
Ui-dong (우이동 牛耳洞); Dong resmina nyaéta Ui-dong

Angkutan

Karéta 
Seoul Metro
Subway Seoul Jalur 4
(Dobong-gu) ← Suyu — Mia — Miasamgeori → (Seongbuk-gu)

Kota sadulur

Domestik 
 Boseong, Koréa Kidul
 Dangjin, Koréa Kidul
 Gimcheon, Koréa Kidul
 Goseong, Koréa Kidul
 Yangpyeong, Koréa Kidul

International 
 Jiading District, Shanghai, China
 Tateyama, Toyama, Japan
 Dadong District, Shěnyáng, China
 Yogyakarta, Indonésia

Rujukan

Tumbu kaluar 
 Official web site

Gangbuk-gu, Seoul
Taman Nasional Juwangsan (주왕산국립공원) nyaéta salah sahiji taman nasional di Koréa Kidul nu perenahna di propinsi Gyeongsang Kalér, Koréa Kidul, mangrupa bagéan pagunungan Taebaek. Jadi taman nasional ka-12 di Koréa Kidul saprak taun 1976. Ukuran total taman ieu 107,425 km².

Pamincut
Daejéonsa - Candi
Situ Jusanji
Juwangam - Patapan
Baekryéonam - Patapan
Curug Dalgi
Féstival Azaléa Karajaan Juwangsam - féstival taunan, diayakeun minggu munggaran bulan May.

Tumbu kaluar
Loka resmi 

Juwangsan, Taman Nasional
Juwangsan, Taman Nasional
Dorimchéon nyaéta salah sahiji walungan di Seoul, Koréa Kidul. Walungan ieu sumberna ti léngkob antara Gwanaksan jeung Samseongsan di béh kidul Seoul tur ngalir ka kalér, ngaliwatan Universitas Nasional Seoul. Ti Stasion Sillim ka Stasion Daérim, bisa maké Jalur 2 Subway Seoul, nu aya di saluhureun walungan ieu, sahingga urang bisa leumpang di sapanjang jalan cai. Walungan ieu ngamuara ka Anyangcheon 250m ngaliwatan béh kulon tungtung peron Stasion Dorimcheon.

Tempo ogé 
 Walungan di Koréa
 Géografi Koréa Kidul

Seoul
Walungan di Koréa Kidul
Walungan Ciliwung nyaéta hiji walungan nu ngaliwatan Jakarta, Indonesia. Walungan ieu ngalir ti sumberna di deukeuteun Puncak di dataran luhur di Jawa Kulon tepi ka Teluk Jakarta.

Kira-kira taun 1720, loba pabrik gula diwangun sapanjang Walungan Ciliwung. Tina 130 pabrik, 50 di antarana aya di sisi walungan ieu. Para pagawena sok miceunan runtah tiwu ka walungan. Maranéhanana henteu sadar yén hal éta nyababkeun walungan jadi beuki deet.

Tumbu luar
 wcities

Jakarta
Walungan di Indonésia
Walungan di Jawa Kulon
Kalénder Iran  katelah ogé kalénder Pérsia atawa kalénder Jalāli nyaéta hiji [[kalénder panonpoé nu kiwari dipaké di Iran jeung Afghanistan. Kalénder ieu dumasar kana tengetan, lain aturan. Unggal taun dimimitian dina vernal equinox nu ditangtukeun ku tengetan astronomis ti Teheran (atawa 52.5°E méridian, nu ogé nangtukeun IRST) jeung Kabul. Ieu leuwih akurat tinimbang  kalénder Grégori.

Taun kalénder Iran kiwari nyaéta '1387 AP (AP = Anno Persico/Anno Persarum = taun Persia)''.

Kalénder
Ékuinoks atawa equinox nyaéta kaayaan nalika srangenge nyaangan langsung kana katulistiwa. Aya dua ekuinoks unggal taun.  Ekuinoks bisa boga harti ogé yén lilana dua poé nalika kajadian. Dina poé eta, beurang katut peuting bisa disebut sarua lilana. Kecap equinox asalna tina dua kecap Laten nu hartina "sarua" ("equal") katut "peuting" ("night"). 
Sapanjaang poé equinox, wanci caang beurang nyaéta 12 jam - sarua jeung peutingna. poé katut wanci pastina nalika hal ieu kajadian gumantung kana sakumaha jauhna lamun diukur ti katulistiwa. Kajadian kira-kira 23 Maret jeung 21 September. Titik malik panonpoe kajadian tanggal 20 Juni din ainterval ganjil.

Equinox mangrupa awal usum semi, jeung usum gugur.

Wanci caang beurang rada gampang diukur. Ieu dilakukeun di sawatara kabudayaan nalika festival-festival dirayakeun nalika ekuinoks.

Tempo ogé 
 Titik malik panonpoé

Wanci
Fénoména astronomis
Kalénder Hindu digunakeun nalika zaman kuna tur loba parobahan alatan prosés regionalisasi, kiwari aya sababaraha kalender India regional, ogé kalender nasional India.

Tumbu kaluar 
 Comparing the Surya Siddhanta and the Astronomical Ephemeris by Daphne Chia (pdf, 404KB)
 An ISKCON interpretation of the Hindu calendar 

Astronomi Hindu
Kalénder Hindu
Astrologi India
Vikram Samvat (Bikram Samwat) nyaéta kalender nu dijieun ku kaisar Barata di India Vikramaditya. Mangrupa kalénder resmi di Népal. Kalénder ieu biasana dimimitian ti tanggal 13 atawa 14 April -56, 56.7 taun saméméh kalénder Gregori.

Bulan

Kalénder
Kali Yuga (Devanāgarī: , lit. "Jaman Kali", "jaman goréng"), nyaéta salah sahiji tina opat tahap atawa yuga nu diliwatan ku dunya dina ageman Hindu,. Sacara tradisional, lolobana umat Hindu percaya yén Kali Yuga téh lilana 432,000 taun. Kali Yuga diaku ogé tur dinyatakeun dina ajaran Sikh, di Guru Granth Sahib.

Rujukan

Tumbu kaluar 
 On the Golden period of 10,000 years in current Kali Yuga
 Future History of the World - description of the features of Kali Yuga
 Comparison of Hindu and Christian end-of-world prophecies
 Story of the Kali Yuga 'taking up residence' at beginning of the current age
 Kali Yuga and the Precession of the Equinoxes

Hindu
Wanci
Abad ka-11 SM nyaéta abad Saméméh Maséhi nu lumangsung antara taun 1001 SM tepi ka 1100 SM, atawa ti dasawarsa 1000-an SM tepi ka 1090-an SM dina kalénder Gregori.

Inohong penting

Pamanggihan

Dasawarsa jeung taun

Tempo ogé 
 Kalénder kajadian

Rujukan 

11 SM
11 SM
Beunying; Ficus fistulosa nyaéta hiji spésiés tina tuwuhan dina kulawarga Moraceae. Ieu tutuwuhan téh ngandung potensi jadi ubar lantaran ngandung senyawa alkaloid, triterpenoid jeung flavonoid anu mangrupa kelompok senyawa bioaktif. Jangkung tangkalna bisa nepi kana 20 m jeung 21 dbh, jeung diaméter 25 cm.
Catangna boga geutah anu warnana bodas. Kalakayna regas, babari potong. Stipula kira-kira 10 mm, gundul. Ukuran diaméter buahna 10mm, warnana konéng semu coklat, wangunna buleud, mibanda daging buah. Buahanna téh ranggeuyan napel kana kalakay jeung catangna.

Ékologi
Beunying bisa hirup dina kondisi alam ti mimiti wilayah dipterocarp campuran nu teu kaganggu, nepi ka leuweung sub-pagunungan, sarta nepi kana 1.700 m. Dina tonggong pasir jeung pagunungan anu miboga tékstur taneuh teula (taneuh liat) nu pacampur jeung keusik.

Distribusi
Ti mimiti India wétan jeung laut Cina kidul ka New Guinea. Di Bornéo loba kapanggih di Sarawak, Sabah jeung Kalimantan Wétan.

Kagunaan 
Pucukna bisa didahar atah keur ubar méncrét.
Buahna bisa didahar.

Dicutat tina

Tutumbu Kaluar
 Five hundred plant species in Gunung Halimun Salak National Park, West Java: a checklist including Sundanese names, distribution and use. Priyadi et al. 2010. CIFOR, Bogor, Indonésia. ISBN 978-602-8693-22-6
 Figweb  Major reference site for the genus Ficus
 Video: Interaction of figs and fig wasps Multi-award-winning documentary
 Fruits of Warm Climates: Fig
 Ficus Tree and Fig Care Information 
 California Rare Fruit Growers: Fig Fruit Facts 
 North American Fruit Explorers: Fig 
 BBC: Fig fossil clue to early farming

Moraceae
Tutuwuhan ubar
Poé Pépéro nyaéta hiji tradisi di Koréa Kidul nu sarua jeung Poé Valentine atawa Sweetest Day. Dingaranan kitu téh dumasar kana snack Koréa Pépéro katut diayakeunana acara ieu tanggal 11 Nopémber, sabab tanggal "11/11" téh siga lima potongan Pépéro. Poé ieu diriakeun lolobanaana ku barudak ngora katut pasangan, nu silih tukeuran potongan Pépéro, permén liana, jeung hasiah nu romantis.

Dumasar kana hiji carita, Poé Pépéro dimimitian taun 1994 ku barudak sakola di sakola tengahan wanoja di Busan, nu silih tukeuran potongan Pépéro minangka hadiah pikeun silih miharep sangkan tuwuh "saluhur jeung salangsing Pépéro" (Pépéro hartina "kuru siga stick"). Tapi, kawasna mah Poé Pépéro téh aya ku alpukahna Lotté, pausahaan nu nyieun Pépéro.

Di Jepang, Poé Pocky nu sarua diayakeun tanggal 11 Nopember 1999, nu mangrupa taun  ka-11 jaman Heisei. Tanggalna, 11/11 taun ka-11, siga 6 potongan Pocky.

Tempo oge
Pépéro
Poé Bodas
Daptar jejer nu patali jeung Koréa
Budaya kontémporér di Koréa Kidul
Armistice Day
Public holidays in South Korea

Tumbu kaluar
JoongAng Daily Newspaper article about Pepero day 
Official Pepero Site  (Koréan)
Pepero, poppies claim today`s date  (English)

Unofficial observances
Budaya Koréa
November observances
Koréan Folk Village nyaéta salah sahiji wanda tourist atraction mangrupa musieum hirup nu perenahna di kota Yongin, salah sahiji kota satelit di Wewengkon Méropolitan Seoul, propinsi Gyeonggi, Koréa Kidul.

Mangpaat ayana Koréan Folk Village nyaéta keur midangkeun unsur-unsur kahirupan jeung kabudayaan Koréa. Loba bagéan nu aya di taman ieu. Loba réplika imah tradisional ti kelas sosial (patani, nu boga lahan, yangban) jeung wewengkon nu béda-béda.

Taman ieu ogé boga pasar di jajalanan tradisional, réstoran, katut tempat pidangan téhnik karajinan karya tulis katut karya logam tradisional. Aya ogé pintonan ibing tradisional, kaahlian numpak kuda, adat kawinan, katut aktivitas-aktivitas pelesiran liana.

Bagéan taman hiburan boga ride'' jeung kaulinan, musieum seni, taman arca, Musieum Kuna Koréa, tur Musieum Kuna Dunya nu nyorot gaya hirup tradisional ti sakuliah dunya.

Koréan Folk Village mangrupa tujuan pelesir kasohor boh keur urang Koréa, boh keur urang luar. Perenahna deukeuteun Everland nu mangrupa tujuan pelesir pangkasohorna di Koréa Kidul.

Tumbu kaluar
Korean Folk Village (Loka ramat resmi)

Galeri

Musieum kuna
Musieum di Koréa Kidul
Yongin
Daya tarik keur nu pelesir di Koréa Kidul
Mungkas, ngaréngsékeun atawa finalisasi (basa Inggris: finalizing (atawa diéjah ogé finalising) hiji cakram optik (istilah ieu leuwih mindeng diterapkeun kana média DVD keur ngarékam) nyaéta hiji prosés nulis data pangrojong kayaning menu DVD, data diréktori, jeung sabangsana kana hiji cakram optik sangkan bisa diputer dina sistim nu lain mangrupa tempat ngarékamna. Minangka hiji aturan umum, finalisasi hartina cakram éta moal bisa ditulisan deui. Ieu mangrupa léngkah pamungkas dina prosés nulisan DVD.

Istilah ieu dipaké ogé minangka hiji kecap alternatif keur "nutup" CD-R, nu mana data Daptar Eusi jeung sabangsana ditulis sangkan komputer bisa maca. Kawas finalisasi DVD, CD-R nu geus ditutup moal bisa narima data deui.

Sababaraha format rékam, kawas DVD+RW VR, henteu kudu maké finalisasi saméméh diputer.
Tinju Yunani Kuna asalna ti abad ka-8 SM (Iliad Homer ), dipraktékkeun dina rupa-rupa acara masarakat di puseur-puseur dayeuh Yunani. ku sabab lolobana mah sumber rujukanana ukur carita, tinju Yunani Kuna hésé dilacak kumaha prak-prakan aturanana. Nu pasti, tinju nu maké sarung leungeun (atawa cukup dibulen) téh écés ayana dina awal mangsa klasik.

Asal-usul 

Aya bukti arkéologis jeung seni ngeunaan tinju Yunani Kuna (katelahna pyx atawa pygme dina basa Yunani Kuna) ti mangsa Minoan jeung Mycenaean. Carita ngeunaan ieu tinju dimimitian ti Theseus, pupuhu nagara nu ngaduhareupkeun dua patinju disina silih tonjok nepi ka palastrana. Patinjuna maké sarung peureup anu dicucukan, leungeunna deukeut pigeulang dibulen, awakna buligir.

Rujukan 
Ancient Greek Boxing. Disalin 19 Nopémber 2008.

Yunani Kuna
Olahraga kuna
Olahraga tarung
T Express nyaéta hiji roller coaster tina kayu di Everland, Yongin, Koréa Kidul. mangrupa coaster kayu munggaran di Koréa Kidul, roller coaster Intamin AG kaopat nu maké rél meunang nyitak, kandaraan jenis munggaran di Asia, tur mangrupa nu munggaran maké karéta. Kiwari mangrupa coaster kayu pangnutugna di dunya, sadarajat leuwih nutug ngéléhkeun rékor El Toro. T Express mangrupa coaster kayu panggancangna kasalapan, pangluhurna katilu, tur pangpanjangna kagenep.

Roller coaster di Koréa Kidul
Incuing atawa siit incuing nyaéta kulawarga manuk Cuculidae nu kaasup kana ordo Cuculiformes.

Rujukan 

 Feduccia, Alan (1996): The Origin and Evolution of Birds. Yale University Press, New Haven. ISBN 0-300-06460-8
 Olson, Storrs L. (1985): Section VII.C. Cuculidae. In: Farner, D.S.; King, J.R. & Parkes, Kenneth C. (eds.): Avian Biology 8: 110-111. Academic Press, New York.

Tumbu ka luar 

 Cuckoo sounds from the Neotropics on xeno-canto.org

Cuculidae
Hoé nyaéta sagolongan tuwuhan palma ti suku sub-kulawarga (tribus) Calaméae anu mibanda kabiasaan nérékél ngareuy, utamana Calamus, Daemonorops, jeung Oncocalamus. Suku sub-kulawarga Calaméae sorangan diwangun ku kira-kira genep ratus anggota, kalayan wewengkon sumebarna di bagian tropis Afrika, Asia sarta Australasia. Diasupkeun ogé kana suku sub-kulawarga ieu téh Salacca ( contona salak), Metroxylon (contona rumbia/sagu), sarta Pigafetta anu henteu ngareuy, sarta sacara tradisional henteu digolongkan minangka hoé.

Tangkal hoé biasana boga diaméter 2–5 cm, buku-bukuna paranjang, henteu boga rongga, sarta réa anu ditangtayungan ku cucuk-cucuk panjang, teuas, sarta seukeut. Cucuk ieu boga guna salaku pakakas pertahanan diri tina binatang hérbivora, sakaligus mantuan pikeun naék (ngareuy), alatan hoé henteu dilengkepan ku sulur. Hiji tangkal hoé bisa ngahontal panjang ratusan méter. Tangkal hoé ngaluarkeun cai lamun dikadék. Badak Sunda dipikanyaho ogé ngajadikeun hoé minangka salah sahiji kadaharanana.

lolobana hoé asalna ti leuweung di Indonésia, kawas Sumatra, Jawa, Bornéo, Sulawesi, sarta Nusa Tenggara. Indonésia nyadiakeun 70% kaperluan hoé di dunya. Sésa pasar dieusi ku Malaysia, Filipina, Sri Lanka, jeung Bangladés.

Hoé gancang tumuwuh sarta rélatif gampang dipanén sarta diangkut.

Kaguna

Hoé anu ilahar dipaké dina industri teu pati réa teuing. Sawatara anu pangilaharna diperdagangkeun nyaéta Manau, Batang, Tohiti, Mandola, Pamali-pamali, Suti, Sega, Lambang, Blubuk, Jawa, Pait, Kubu, Lacak, Slimit, Cacing, Semambu, sarta Pulut.

Sanggeus dibérésihan tina palapah anu cucukan, hoé diawétkeun sarta ditangtayungan tina supa Blue Stain. Sacara gurat badag aya dua prosés ngokolakeun bahan baku hoé: Ngasakan ku minyak tanah pikeun hoé nu ukuranana sedeng/gedé  sarta Ngahaseupan ku walirang pikeun hoé nu ukuranana leutik.

Saterusna hoé bisa dikokolakeun jadi sagala rupa bahan baku, contona dijieun Peel (pesékan)/Sanded Peel, dipulas /semi-pulas, dijieun core, fitrit atawa star core. Puseur industri kerajinan jeung mébel hoé pangbadagna di Indonésia perenahna di Cirebon.

Pamangpaatan hoé utamana nyaéta pikeun bahan baku mébel, contona korsi, méja tamu, sarta erak buku. Hoé mibanda sawatara kapinunjulan batan kai, kawas hampang, kuat, élastis / gampang dijieun, sarta murah. Kakurang nu utamana nyaéta gampang kakeunaan kutu bubuk "Pin Hole".

Tangkal hoé ogé bisa dijieun iteuk sarta pakarang. Réa paguron silat ngajarkeun cara tarung ngagunakeun ietuk hoé. Di sawatara tempat di Asia Tenggara, hoé dipaké pakakas paneunggeul dina hukuman pecut pikeun palaku tindakan kiriminal nu tangtu.

Sawatara hoé ngaluarkeun geutah (resin) tina gagang kembangna. Geutah ieu boga warna beureum sarta dipikawanoh dina perdagangan salaku dragon's blood ("getih naga"). Resin ieu dipaké pikeun ngawarnaan biola atawa minangka méni.

Dicutat tina

Tutuwuhan industri
Arecaceae
Waru  nyaéta tuwuhan badag ti kulawarga Malvaceae. Ngaran laténna nyaéta H. tiliaceus. Ieu tuwuhan ilahar tumuwuh di basisir sarta asalna ti Australia bagian wétan jeung kalér, Oceania jeung Asia Tenggara.

Tempat nu maké ngaran "waru"
Ciwaru, Cianjur

Rujukan

Malvaceae
Éléktrodinamika nyaéta élmu anu ngulik listrik anu dinamis atawa anu usik. Kuat arus dina listrik dinamis diukur ku muatan listrik dibagai waktu. Hijian muatan listrik nyaéta coulumb sedengkeun hijian waktu nyaéta detik. Kuat arus dina rangkéan nu nyabang sarua jeung kuat arus anu asup ogé kuat arus anu kaluar. Sedengkeun dina rangkéan sérial, kuat arus tetep sarua di satiap tungtung-tungtung résistor. Sabalikna teganganana béda dina tiap résistor.  Dina rangkéan sérial, tegangan pohara gumantung kana résistansi, tapi dina rangkéan nyabang, tegangan henteu mangaruhan résistansi. Kabéh fénoména éta geus disingkabkeun ku hukum kirchoff anu unina: "jumlah kuat arus listrik anu asup sarua jeung jumlah kuat arus listrik anu kaluar". Dumasar kana hukum ohm, bisa dicindekkeun yén cara ngukur tegangan listrik nyaéta kuat arus × résistansi. Résistansi boga ajén nu sarua alatan tegangan sabanding jeung kuat arus. Tegangan mibanda hijian volt(V) sarta kuat arus boga hijia ampere (A) sedengkeun résistansi boga hijian ohm.
Jatna Supriatna (Banjar, 7 Séptémber 1951), ahli biologi konservasi, kapilih pikeun nampa Habibie Award 2008 widang élmu dasar.

Kalungguhan 
 Dosén jurusan Biologi, Universitas Indonésia
 Pupuhu (Regional Vice President) Conservation International (CI) Indonésia

Atikan 
 1978 - Universitas Nasional, Jakarta (sarjana)
 1986 - University of New Mexico (M.Sc.)
 1991 - University of New Mexico (Ph.D.)

Rujukan 
 Pemenang Habibie Award 2008. Disalin 28 Nopémber 2008.
Kuda (Equus caballus) nyaéta sato ingon mamalia ungulata (maké kuku pikeun dampal sukuna), salah sahiji ti dalapan spésiés hirup kulawarga Equidae. Ceuk téorina, ieu sato ngalaman évolusi ti sato leutik nepi ka bungkeuleukanana ayeuna salila 45-55 juta taun. Manusa mimiti ngingu kuda kira-kira taun 4500 MM, sarta sumebar 3000 MM; nepi ka sakuliah buana Eurasia kira-kira 2000 MM. Najan ampir sakabéhna hasil doméstikasi, kiwari masih aya kénéh populasi Kuda Przewalski, hiji-hijina kuda liar ('kuda liar' dina harti umum biasana nujul ka kuda anu liar tapi turunan kuda doméstik).

Karakteristik Kuda 
Dedegan kuda payus pisan pikeun lumpat nyingkahan pamangsa, kasaimbanganana alus, naluri lawan atawa lumpat anu kuat, sarta bisa saré boh bari nangtung atawa depa. Belo (anak kuda) disapih ku indungna dina umur sawelas bulan, nincak sawawa dina umur lima taun. Hirupna bisa nepi ka 25-30 taun. Kuda tunggangan biasana mimiti dilatih maké pelana atawa sadel antara umur dua jeung opat taun.

Kuda halis pamulyaan sacara umum dibagi jadi tilu golongan watek: "getih panas" nu lincah jeung tarik lumpatna, "getih tiis" nu kalem tapi tanagana rosa, jeung "getih haneut" nu watekna di antara panas jeung tiis. Kiwari aya leuwih ti 300  rupa kuda hasil pamulyaan nu dikembangkeun pikeun rupa-rupa mangpaat.

Kuda jeung manusa geus dalit ti baheula, di antarana baé dipaké pikeun kagiatan tatanén, olahraga, angkutan, kavaleri, jeung hiburan/kasenian. Lian ti éta, tina awakna ogé diala dagingna, susu, bulu, tulang, jeung nu séjénna pikeun rupa-rupa kaperluan.

ku sabab geus ti jaman baheula jadi kalangenan manusa, loba pisan istilah nu dijieun pikeun ngadadarkeun kuda, di antarana anatomi, hambalan hirup, ukuran, kelir, pemuliaan, jeung kalakuanana.

Baca ogé 
 Kuda rénggong

Rujukan 
 Horse (disalin 4 Désémber 2008).

Equus
Sato ingon
Mamalia
Chordata
Kotokeun (Nyctalopia, Yun. "lolong peuting") nyaéta kaayaan hésé atawa teu bisa nempo dina lingkungan nu poék atawa kurang cahya. Ieu mangrupa gejala sababaraha kasakit mata nu bisa jadi bawaan lahir, alatan tatu atawa kurang gizi (misalna baé alatan kakurangan vitamin A). Dina basa Sunda jeung Indonésia, ieu kasakit disebut kotokeun jeung rabun ayam atawa rabun senja, tumali jeung watek hayam nu teu bisa nempo wanci peuting.

Umumna, kotokeun téh balukar tina retinitis pigmentosa, cacad alatan sél batang dina rétina leungiteun kamampuhna dina nampa cahya. Sabab séjénna ieu kasakit nyaéta kakurangan rétinol (vitamin A) nu dikandung dina minyak lauk, ati, jeung produk susu.

Rujukan 
Nyctalopia (disalin 9 Désémber 2008).

Lolong
Dina fisika partikel, partikel éleméntér atawa partikel dasar nyaéta partikel anu teu dipikanyaho naha disusun ku partikel nu leuwih leutik atawa henteu. Lamun partikel éleméntér bener-bener teu disusun ku partikel nu leuwih leutik, mangka inyana mangrupa balok pangleutikna (dasar) anu ngawangun partikel-pertikel nu aya di alam. Dina modél baku, quark, lepton, jeung gauge boson mangrupa partikel-partikel éleméntér.

Modél baku 
Artikel utama jeung tabél partikel: Modél Baku

Modél baku dina fisika partikel ngawengku 12 spésiés fermion dasar (partikel barang) jeung 12 spésiés boson dasar (partikel radiasi), sarta antipartikel anu patali jeung Higgs boson anu masih tacan kapanggih.

Tapi Modél Baku remen ogé dianggap téori "provisional" batan dianggap téori dasar, alatan manéhna henteu luyu jeung téori rélativitas umum Einstein. Jigana partikel séjén anu henteu diasupkeun kana Modél Baku, kawas graviton, partikel anu baris mawa gravitasi atawa spartikel, mitra supersimétri tina partikel umum.

Rujukan 

 Brian Greene, The Elegant Universe, W.W.Norton & Company, 1999, ISBN 0-393-05858-1.

Tempo ogé 
 Partikel subatom
 Fisika partikel
 Daftar partikel

Tumbu kaluar 
 Greene, Brian, "Elementary particles". The Elegant Universe, NOVA (PBS)
 particleadventure.org: The Standard Modél, *Unsolved Mysteries. Beyond The Standard Modél, *What is the World Made of? The Naming of Quarks
 University of California: Particle Data Group
 particleadventure.org: Particle chart
 CERNCOURIER: Season of Higgs and melodrama
 Pentaquark information page 

Partikel subatom
Mékanika kuantum
Dina fisika partikel, hiji hijian dasar tina barang atawa énergi. 
 Dina kimia koloid, hiji partikel koloid - fase koloid atawa koloid molékular
 Dina ékologi, hiji objék leutik lian tina jinis nonbiologi
 Dina linguistik, hiji partikel gramatikal.
 Dina grafik komputer, hiji élemén tina sistem partikel (simulasi).
Fisika partikel nyaéta cabang tina élmu fisika anu ngulik partikel dasar nu ngawangun barang jeung  radiasi, sarta interaksi di antara maranéhanana. Élmu fisika ieu ogé disebut fisika énérgi luhur, alatan réa partikel dasar henteu kumalendang dina kaayaan nu ilahar di alam, tapi bisa diciptakeun sarta dipanggihan dina mangsa benturan partikel séjénna nu ngandung énergi, kawas anu dipigawé dina alat ngagancangkeut partikel.

Téori médan 

Téori médan nyaéta ulikan fisika téori pikeun dinamika partikel éleménter kalawan ngaupamakeun partikel minangka médan.

manéhna:Physica de particulas

Fisika partikel
Quark (dibaca ), sakumaha dijelaskeun dina modél baku dina fisika partikel, babarengan jeung  lepton dipercaya mangrupa partikel éleménter anu ngawangun kabéh materi. Gabungan sababaraha quark ngabentuk jinis-jinis partikel séjén, contona partikel jinis meson anu diwangun ku dua siki quark, partikel jinis baryon anu diwangun ku tilu jinis quark sarta anyar-anyar ieu kapanggih nyaéta pentaquark anu diwangun ku lima siki quark. Partikel-partikel kawas proton jeung neutron kaasup kana jinis baryon, sedengkeun éléktron lain kasusun ku quark tapi geus mangrupa hiji partikel éleménter anu kaasup kana jinis lepton. Aya genep jinis quark anu dibédakeun dumasar kana "rasa"-na, nyaéta up, down, charm, strange, top sarta bottom. Antipartikel quark disebut antiquark. Dina téori quantum chromodynamic unggal quark (up, down, charm, strange, top jeung bottom) mibanda tilu warna nyaéta beureum, paul jeung  héjo, di mana hiji partikel ngan bisa dijieun ku paduan warna netral.

Tempo ogé 

 modél quark
 gaya-gaya fundaméntal
 gluon
 quantum chromodynamics
 modél baku

Tumbu ka luar

Rujukan 

 
 
 Particle Data Group on quarks
 A schematic modél of baryons and mesons, by Murray Gell-mann (1964)
 Observation of the top quark at Fermilab
 Nanoreisen-a very educational site on Quarks and many other things beyond the nanoscale.
 Standard Modél of Particle Physics 
 Quarks
 Quark dance
 A Positron Named Priscilla — A description of CERN’s experiment to count the families of quarks
 The original English word quark and its adaptation to particle physics
 An elementary popular introduction 

quark
Modél baku dina fisika partikel nyaéta hiji téori anu ngagambarkeun gaya fundaméntal éléktromagnétisme, lemah, kuat, jeung ogé partikel dasar anu ngawangun sakumna barang. Modél ieu mekar di antara 1970 jeung 1973, anu mangrupa hiji téori médan kuantum, sarta luyu jeung mékanika kuantum jeung rélativitas husus.

Rujukan

Buku pangajaran 
 Griffiths, David J., Introduction to Elementary Particles, Wiley, John & Sons, Inc, 1987, ISBN 0-471-60386-4

Artikel Jurnal 
 Y. Hayato et al., Search for Proton Decay through p → νK+ in a Large Water Cherenkov Detector. Phys. Rev. Lett. 83, 1529 (1999).
 S.F. Novaes, Standard Modél: An Introduction, hep-ph:0001283

Tumbu ka luar 
 New Scientist story: Standard Modél may be found incomplete
 The Universe Is A Strange Place, a lecture by Frank Wilczek
 Observation of the Top Quark at Fermilab
 MISN-0-305 The Standard Modél of Fundaméntal Particles and Their Interactions (PDF file) by Mesgun Sebhatu for Project PHYSNET.
 Postscript version of the Standard Modél Lagrangian
 The particle adventure.

Fisika partikel
Fermion, ngaran anu dicokot tina ngaran Enrico Fermi, nyaéta partikel anu ngawangun status kuantum komposit anu bener-bener antisimétrik. Hasilna, fermion boga sipat luyu jeung prinsip éksklusi Pauli sarta ogé luyu kalawan statistik Fermi-dirac. Teori spin-statistik nyatakeun yén fermions miboga spin anu mangrupa satengah-bilangan buleud. salah sahiji cara pikeun ngagambarkeun puteran (spin) ieu partikel nyaéta partikel kalawan spin 1/2, kawas fermion, kudu diputer ku dua puteran (rotasi) sapinuhna pikeun mulangkeun maranéhanana kana kaayaan asalna.

Fisika partikel
Boson, nu ngaranna dicokot tina ngaran Satyendra Nath Bose, nyaéta partikel-partikel anu ngawangun kaayaan kuantum komposit simétrik-total. Minangka hasilna, ieu partikel taat kana statistik Bose-einstein. Téorema spin-statistik nganyatakeun yén boson mibanda spin bilangan buleud. Boson ogé hiji-hijina partikel anu bisa nempatan kaayaan anu sarua jeung anu séjénna.

Sakumna partikel dasar mangrupa boson atawa fermion.

Gauge boson nyaéta partikel dasar anu boga fungsi mawa gaya fundaméntal kawas boson véktor W dina gaya lemah, gluon dina gaya kuat, foton dina gaya éléktromagnétik, sarta graviton dina gaya gravitasi.

Partikel nu kawangun ku sajumlah partikel séjén (kawas proton atawa nuklei) bisa mangrupa fermion atawa boson, gumantung kana spin totalna. Ku alatan éta, réa nuklei mangrupa boson.

Conto boson:
 atom Helium-4
 atom Sodium-23
 Nuklei kalawan spin bilangan buleud
 foton
 boson W sarta Z
 gluon
 boson Higgs
 fonon

Tempo ogé 

 Gas Bose
 Partikel idéntik
 Daftar partikel
 Parastatistik
 Gas Tonks-girardeau
 Superkonduktivitas

Rujukan 

 Sakurai, J.J. (1994). Modern Quantum Mechanics (Revised Edition), pp 361–363. Addison-wesley Publishing Company. ISBN 0-201-53929-2.

Bosonfisika
Fisika partikel
Positron nyaéta antipartikel atawa antimatéri tina éléktron. Positron mibanda muatan listrik sagedé +1, spin ½, sarta massa anu sarua jeung éléktron. Sabot hiji positron nu boga énergi saeutik (handap) tubrukan jeung  éléktron nu énergina handap, baris lumangsung pamusnahan sarta ngahasilkeun dua foton sinar gamma (tempo ogé pamusnahan éléktron-positron).

Fisika
Fisika partikel
Antimatéri nyaéta matéri anu diwangun ku antipartikel ti partikel anu ilahar nyusun matéri. Lamun hiji partikel jeung antipartikelna paantel, duanana silih musnahkeun, hartina duanana dirobah jadi partikel-partikel séjén kalayan énergi anu sarua nurutkeun persamaan Einstein E=mc².

Antimatéri henteu kapanggih sacara alami di bumi, kajaba ngan dina waktu nu pohara singket sarta dina jumlah nu pohara saeutik (alatan prosés murudulna radioaktif atawa sinar kosmik).

Fisika
Fisika partikel
Matéri nyaéta unggal objék atawa bahan nu ngabutuhan ruang, nu jumlahna diukur ku hiji sipat nu disebat massa. Sacara umum bisa ogé didepinisikeun salaku hal anu ngabogaan     massa jeung nempatan voume.

Matéri kasusun ku molékul-molékul, jeung molékul ogé kasusun ku atom-atom. Umumna Matéri bisa dipendakkeun dina opat tahap nu bénten, nyaéta padet, éncér, gas, jeung plasma. Ngan, aya ogé tahap matéri nu sanés, jiga Kondensat Bose-Enstein.

Rujukan

https://www.google.com/search?q=materi&oq=materi&sourceid=chrome&ie=UTF-8

Zat
E = mc2 dina élmu fisika nyaéta hiji rumus anu penting sarta dipikawanoh, anu ngécéskeun persamaan harga antara énergi (E) jeung massa (m), anu disatarakan sacara langsung ngaliwatan luadrat tina hiji konstanta nyaéta laju cahaya dina rohangan hapa (c2):
 
,

anu mana:
 E = énergi (J)
 m = massa (kg)
 c = laju cahaya (m.s-1)

Faktor c2 boga harga 89.88 PJ/kg = 21.48 Mt TNT pér kg = 149.3 pj/u = 931.5 Mev/u.

Lamun énergi anu dimaksud dina persamaan di luhur nyaéta énergi cicing, mangka massa anu patali nyaéta massa cicing ogé atawa massa invarian.

Sajarah sarta konsékuensina 

Albert Einstein nurunkeun rumus ieu dumasar kana pengimeutan manéhna dina taun 1905 kana lampah obyék anu usik kalawan laju nu ngadeukeutan laju cahaya. Kacindekan kawéntar anu dijieun hasil tina pangameutan ieu téh yén massa hiji barang sabenerna nyaéta hiji ukuran tina kandungan énergi barang kasebut. Sabalikna, persamaan anu dimaksud nandakeun yén kabéh énergi anu aya dina sistem katutup mangaruhan massa cicing dina sistem éta.

Nurutkeun persamaan ieu, jumlah énergi maksimum anu "bisa dibeunangkeun" tina hiji obyék pikeun ngalakonan gawé aktif nyaéta massa obyék dikalikeun kuadrat tina laju cahaya.

Rumus ieu ogé dipaké pikeun ngukur badagna énergi anu dihasilkeun dina réaksi nuklir. Parobahan massa isotop saméméh sarta saenggeus réaksi nuklir diitung. Di mana jumlah massa anu leungit saenggeus réaksi nuklir (Δm) dikalikeun jeung kuadrat laju cahaya, hasilna sarua jeung énergi anu dileupaskeun dina réaksi nuklir kasebut.

Tempo ogé 
 Réaksi nuklir

Rujukan

Tumbu kaluar 
 Stanford Encyclopedia of Philosophy entry
 Rékaman sora Einstein anu eusina guaran singget ngeunaan teori ieu

Fisika
Laju cahaya dina hiji rohangan hapa nyaéta 299.792.458 méter pér detik (m/s) atawa 1.079.252.848,8 kilométer pér jam (km/h) atawa 186.282.4 mil pér detik (mil/s) atawa 670.616.629,38 mil pér jam (mil/h). Laju cahaya ditandaan ku aksara c, anu asalna tina basa Latén celeritas anu hartina "laju", sarta ogé dipikawanoh minangka konstanta Einstein.

Kecepatan sabenerna hiji définisi, lain hiji ukuran, alatan méter sorangan didéfinisikeun tina jihat laju cahaya jeung detik. Laju cahaya ngaliwatan hiji médium (anu hartina lain dina rohangan hapa) nyaéta kurang ti c (ngadéfinisikeun indéks pantul médium kasebut).

Indéks réfraksi 

Indéks réfraksi dina médium didéfinisikeun minangka babandingan antara gancangna rambatan cahaya dina hawa jeung gancangna rambatan cahaya dina médium kasebut.

Sacara matematis, indéks réfraksi bisa ditulis: n = c/cm

di mana:
 n = indéks bias 
 c = gancangna rambatan cahaya dina rohangan hapa (3x10^8 m/s)
 cm = gancangna rambatan cahaya dina hiji médium

atawa:

  = panjang gelombang 1
  = panjang gelombang 2
  = sudut datang
  = sudut réfraksi

Fisika
Éléktromagnétisme
Dina astrofisika, sinar kosmik nyaéta radiasi ti partikel nu boga muatan nu énergina gedé anu asalna ti luar atmosfir Bumi. Sinar kosmik bisa mangrupa éléktron, proton malah ogé inti atom kawas beusi atawa anu leuwih beurat ti éta. Lolobana partikel-partikel kasebut asalna tina prosés-prosés énergi nu gedé dina jero galaksi, contona kawas supernova. Dina lalampahanana, sinar kosmik interaksi jeung médium antarbintang sarta satuluyna jeung atmosfir Bumi saméméh ngahontal detéktor. Ampir 90% sinar kosmik anu anjog ka pabeungeutan Bumi nyaéta proton, kira-kira 9% partikel alfa jeung 1% éléktron.

Fisika
Fisika partikel
Puseur tina atom disebut inti atom atawa nukleus. Inti atom diwangun ku proton jeung neutron. Lobana proton dina inti atom disebut nomer atom, sarta nangtukeun rupa unsur atom éta.

Ukuran inti atom jauh leuwih leutik ti ukuran atomna sorangan, sarta lolobanaana kasusun ku proton jeung neutron, ampir sama sakali euweuh sumbangan ti éléktron.

Jumlah neutron dina inti atom nangtukeun isotop unsur atom kasebut. Jumlah proton jeung neutron dina inti atom silih pakait; biasana dina jumlah anu sarua, dina nukleus badag aya kaleuwihan jumlah neutron ti jumlah proton. Dua jumlah kasebut nangtukeun jinis nukleus. Proton jeung neutron mibanda massa anu ampir sarua, sarta jumlah dua massa proton jeung neutron ieu disebut nomer massa, sarta beuratna ampir sarua jeung massa atom (unggal isotop mibanda massa anu mandiri). Massa éléktron pohara leutik sarta henteu réa pangaruhna kana massa atom.

Penampakan nuklir

Hiji inti atom (nuklir) diwangun ku proton jeung neutron anu silih tarik kacida kuat. Gaya éléktromagnét anu ngabalukarkeun sarupaning arus (muatan), nyegah proton nyieun iketan tanpa neutron (gaya éléktromagnétik kasebut baris ngancurkeun inti nuklir sarupaning éta - iketan tanpa neutron). Sabot neutron jeung proton aya dina jarak anu pohara deukeut, maranéhanana ditahan ku gaya nuklir kuat. Gaya nuklir kuat ieu kacida kuatna lamun dibandingkeun jeung gaya gravitasi atawa jeung gaya éléktromagnét, tapi alatan gaya nuklir kuat ieu ngan digawé dina jarak anu pohara pondok (kabalikan tina  gaya gravitasi sarta éléktromagnét anu miboga hontalan teu kahingga) urang henteu bisa ngarasakeunana dina kahirupan sapopoé. Hidrogén nyaéta hiji-hijina unsur anu henteu miboga neutron dina intina; inti hidrogén ngan diwangun ku 1 proton. Wangun stabil tina hélium, unsur panghampangna sanggeus hidrogén, miboga 2 proton jeung 2 neutron. lolobana unsur hampang stabil lamun miboga jumlah neutron jeung proton anu saimbang, tapi beuki beurat/gedé hiji unsur, manéhna baris merlukeun leuwih réa neutron pikeun tetep silih iket babarengan.

Isotop

Isotop hiji atom ditangtukeun ku jumlah neutron dina jero intina. Isotop-isotop ti hiji unsur anu sarua miboga sipat kimia anu kacida mirupa alatan reaksi kimia ampir gumantung sagemblengna kana jumlah éléktron anu dipiboga hiji atom. Isotop-isotop tina sampel sahiji unsur nu tangtu bisa dipisahkeun ku cara ngagunakeun séntrifugasi atawa spéktométer massa. Cara kahiji dipaké pikeun mroduksi uranium nu dibeungharan tina hiji sampel uranium biasa sarta cara anu kadua dipaké dina padika pananggalan karbon (carbon dating).

Jumlah proton jeung neutron nangtukeun jinis nukleus atawa inti atom. Proton sarta neutron ampir mibanda massa anu sarua, sarta gabungan jumlahna, jumlah massana, rata-rata sarua jeung massa atomik hiji atom. Gabungan massa éléktron pohara leutik dibandingkeun jeung massa nukleus dilantarankeun beurat proton jeung neutron ampir 2000 kali massa éléktron.

Tempo ogé

Daftar partikel
radioaktivitas
fusi nuklir
fisi nuklir
nomer atom
massa atom
isotop
spéktrum

manéhna:Nucleo atomic

Fisika nuklir