AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Ager; léngkong; basa Indonésiana agar-agar nyaéta hiji zat nu wanguna ngagéblég/gel kalawan geunyal, dijieun tina hasil olahan jukut laut (alga). Jukut laut nu bisa dijieun ager taya lian ti golongan Eucheuma spinosum (Rhodophycophyta) (Gracilaria jeung  Gelidium), urang Jepang nyebutna "kanten". Tibaheula ager geus jadi salah sahiji komoditi dagangan, sahenteuna di daérah Malaka kanyahoan didagangkeun ti taun 1871.  
Di pasar ager olaheun téh ilaharna dijual dina wangun tipung, aya ogé nu dijual geus meunang ngolah kalawan dicampur jeung olahan séjén kawas puding jeung sajabana.

Ager jadi ngagéblég téh kualatan mangsa digolakeun, molekul cai jeung molekul ager pacampur. Mangsa ditiiskeun molekul-molekul ager jadi ngagéblég, kitu deui molekul cai milu katahan di jero molekul ager/milu kana molekul ager. Sanajan kitu cai mah henteu milu ngagéblég, umpama ager diantepkeun atawa di dedetkeun lalaunan éta cai baris kaluar dina molekul ager nu  tadi ngagéblég.

Asalmuasal
Bahan dasarna ager téh taya lian ti jukut laut (alga), Mimitina jukut laut beunang manén dikumbah heula ku cai anta/cai biasa, dituluykeun dikeueum kurang leuwih 3 jam. Réngsé dikeueuman dituluykeun dikeueum deui kalawan dicampuran ku kaporit 0.25% kurang leuwih 4-6 jam, maksudna sangkan jukut laut jadi bodas bersih. Réngsé dikeueuman ku kaporit satuluyna diberesihkeun make cai herang, nepika beresih kalayan henteu bau.
Jukut laut nu geus beresih tadi tuluy baé di poé nepi ka garing, sangkan henteu hareuras jukut laut nu garing tadi digalokeu deui jeung asam sulfat éncér kurang leuwih 15 menit.

Kagunaan
Ager mibanda sababaraha kagunaan kayaning :
 Media/tempat pikeun hirupna baktéri jeung jamur
 Pabrik pangaléngan lauk
 Industri tékstil
 Industri potograpi
 Industri dahareun jeung inuman
 Laksatif
 Meresihan raheut
 Industri kosmétik
 Industri farmasi, jeung sajabana

Tempo ogé 
 Cingcau

Dicutat tina

Tutumbu kaluar 
 FAO Corporate Document Repository. Chapter III. Dokumen FAO mengenai agar-agar.

Tutuwuhan ubar
Kadaharan urang Sunda
Bahan dahareun
Bahan kadaharan
Inuman
Ubar tradisional
Stasion Gedébagé (Aksara Sunda Baku: ) nyaéta stasion karéta api anu perenahna di Cisarantén Kidul, Gedébagé, Bandung. Stasion ieu jadi stasion pangwétanna di Kota Bandung. Stasion Gedébagé dihususkeun pikeun karéta api barang. Stasion ieu boga opat jalur utama sarta tilu jalur buntu pikeun nyimpen gerbong barang. Salian ti éta, stasion ieu ogé ngalayanan pasilangan jeung pasusulan antar karéta api.

Tingali ogé 
Karéta api

Rujukan

Tumbu kaluar 
 Situs resmi PT Kereta Api Indonesia 

Gedébagé, Bandung
Stasion karéta di Jawa Kulon
Stasion Purwakarta (PWK) (Aksara Sunda baku: ) nyaéta stasion karéta api kelas II anu perenahna di Nagritengah, Purwakarta, Purwakarta. Stasion anu aya dina tingkat kaluhuran +84 méter ieu kaasup ka Daérah Operasi II Bandung. Di deukeut stasion ieu aya urut dipo lokomotip. Stasion ieu miboga genep jalur karéta kalawan jalur 1 minangka sepur lurus jalur ganda ti arah Jakarta sarta jalur 2 minangka sepur lurus jalur ganda ka arah Jakarta jeung ogé jalur tunggal ti/ka Bandung.

Stasion ini perenahna deukeut pisan jeung kantor bupati Purwakarta nu bisa ditempuhan ku ngan leumpang.

Stasion ieu jadi "tempat istirahat panungtung" (pamakaman) pikeun sakabéh karéta rél listrik ékonomi non-AC anu kungsi beroperasi di lintas Jabodetabék ti saprak dihupusna KRL non-AC tanggal 25 Juli 2013. Di dieu aya KRL Rhéostatik, BN-Holec, jeung Hitachi. Di dieu ogé aya sésa gerbong KRL AC séri Tōyō Rapid 1000 jeung Tokyo Metro 5000.

Tempat pikeun ngarucat KRL lianna aya di Stasion Cikaum, nyaéta tempat perucatan KRL Éksekutip AC milik PT KAI anu diimpor atawa diproduksi saacan taun 2009.

Layanan karéta api

Panumpang

Kelas éksekutip 
Argo Parahyangan, jurusan Jakarta (tambahan) jeung jurusan Bandung Hall (régulér jadwal beurang serta tambahan jadwal isuk-isuk jeung soré) / Bandung Kiaracondong (tambahan jadwal isuk-isuk)

Kelas campuran 
 Argo Parahyangan, jurusan Jakarta jeung jurusan Bandung (éksekutip argo-ékonomi AC plus atau éksekutip argo-ékonomi AC prémium; ngan jadwal lalampahan nu tangtu)
 Harina, jurusan Bandung jeung jurusan Surabaya (éksekutip-ékonomi AC prémium)
 Ciremai, jurusan Bandung jeung jurusan Semarang (éksekutip-bisnis)

Kelas ékonomi AC 
Serayu, jurusan Jakarta jeung jurusan Kroya nyambung ka Purwokerto via Bandung-Tasikmalaya

Lokal/komuter ékonomi AC 
 Walahar Éksprés, jurusan Jakarta
 Lokal Bandung Raya, jurusan Stasion Cicaléngka
 Lokal Cibatu, jurusan Cibatu

Pasilangan jeung pasusulan 
 KA Serayu jurusan Jakarta (KA 222/219) silang dengan KA Argo Parahyangan Fakultatif jurusan Bandung (KA 36F*)) anu ngaliwat langsung
 KA Argo Parahyangan Tambahan jurusan Bandung Kiaracondong (KA 7076) silang jeung KA Argo Parahyangan jurusan Jakarta (KA 21) anu ngaliwat langsung
 KA Argo Parahyangan jurusan Bandung (KA 32) silang jeung KA Argo Parahyangan jurusan Jakarta (KA 23) anu ngaliwat langsung
 KA Serayu jurusan Kroya nyambung ka Purwokerto (KA 220/221) silang jeung KA Argo Parahyangan Fakultatif jurusan Jakarta (KA 35F*)) anu ngaliwat langsung

Jadwal karéta api 
Ieu jadwal karéta api panumpang anu eureun di Stasion Purwakarta per 2 Januari 2019 (révisi Gapeka 2017).

 KA Régulér

 KA Tambahan (beroperasi nalika lebaran jeung natal-taun anyar; kadang ogé pas poé libur nasional atawa ahir pekan nu tangtu)

Keterangan:

*) = Lamun KA 35F-36F Argo Parahyangan Fakultatif beroperasi, KA 7077 Argo Parahyangan Tambahan teu beroperasi. Kitu ogé sabalikna.

**) = Lamun KA 125F-126F Fajar/Senja Utama CN beroperasi, PLB 7061-7062 Argo Parahyangan Tambahan teu beroperasi. Kitu ogé sabalikna.

Galéri

Rujukan

Tumbu kaluar 
 Situs resmi KAI dan jadwal kereta api tahun 2017

Purwakarta
Purwakarta, Purwakarta
Keletik nyaéta minyak nu dijieun tina olahan kalapa kolot. Minyak kelentik mibanda ciri mandiri: Seungit, hérang, sarta mibanda rasa gurih.

Caranyieun
Kawilang gampang, kalapa kolot beunang mesék sarta dicoplokeun tina batokna tuluy diparud sangkan gampang meureut cipatina. Tuluy baé cipati téh ditaheur nepika ngagolak, bari tuluy digolakeun lila kalilaan éta cipati téh bakal robah kelir sarta ngagéblég ngawangun bubur minyak. 

Umpama geus kuled tuluy ditaheun/tunda sangkan tiis heula, engkéna bubur minyak téh dipeureut misahkeun minyakna tina hampas.
Minyak nu dihasilkeun beunang meureut tadi ngarana minyak keletik, sedengkeun hampasna disebut galéndo. 

Minyak keletik dimangpaatkeun pikeun rupa-rupa kagunaan, kayaning ngagoréng, minyak buuk sangkan subur, minyak urut, bahan nyieun kueh, jeung sajabana.

Ganti ku kalapa sawit
Digédéngkeun jeung minyak nabati tina bahan séjén, minyak keletik mibanda asam lemak jenuh pang lobana bisa nepika 92%. Ku ieu kaayaan ti saprak taun 1980 ka dieu, minyak kalapa téh mimiti tiganti ku minyak kalapa sawit nepi ka kiwari. 

Antukna ngabalukarkeun karugian ékonomi pikeun para patani kalapa, ku lantaran hasil olahanna henteu payu kawas baheula.

Dicutat tina

Bahan
Minyak
Ubar tradisional
Surat Qōf (arab: ق,"Qōf") nyaéta surat ka 50 dina  Al-Quran kaasup Makkiyah diwangun 45 ayat. Disebut Qōf sabab dimimitian ku hurup Qof (حرف القاف).

Eusi Poko ieu surat 
 Al-Quran ngandung kamulyaan.
 Jalma kafirin ingkar kana pépéling yén nu paéh bakal dihirupkeun jeung nu hak/ bener.
 .

Ayat jeung tarjamah 

  قۤ وَٱلْقُرْآنِ ٱلْمَجِيدِ 

(1) Shood, Demi Al-Quran nu ngandung pépéling/ kamulyaan.

 بَلْ عَجِبُوۤاْ أَن جَآءَهُمْ مُّنذِرٌ مِّنْهُمْ فَقَالَ ٱلْكَافِرُونَ هَـٰذَا شَيْءٌ عَجِيبٌ 

(2) Tapi nalika datang nu méré pépéling ka jalma-jalma kafir, pokna: ieu perkara ahéng.

أَءِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَاباً ذَلِكَ رَجْعٌ بَعِيدٌ

(3)  (Pok maranéhna ngomong:) Naha mun kami paéh jadi taneuh, éta mah balik nu bararaid.

 قَدْ عَلِمْنَا مَا تَنقُصُ ٱلأَرْضُ مِنْهُمْ وَعِندَنَا كِتَابٌ حَفِيظٌ

(4) Saéstuna kaula nyaho nu geus di teureuy bumi jeung Kami aya kitab nu ngajaga. 

 بَلْ كَذَّبُواْ بِٱلْحَقِّ لَمَّا جَآءَهُمْ فَهُمْ فِيۤ أَمْرٍ مَّرِيجٍ

(5) Malahan maranéhna ngabohongkeun kana bebeneran nalika datang, maranéhna dina kaayaan rujad (Jstrna)

Tadabbur/ neuleuman ayat 
Iyeu surat nu dikawitan ku huruf Qof, hiji-hijina. Gusti Alloh sumpah ku Al-Quran nu pinuh kamulyaan.

Tumbu luar 
 library.islamweb.net
 altafsir.com/

050
Éropa Tengah nyaéta nagara-nagara nu perenahna kawengku ku Éropa Wétan jeung Éropa Kulon.
Negara-negara nu aya dina wewengkon Érop tengah:

 Austria
 Céko
 Hungaria
 Jérman
 Polandia
 Slovénia

Tinggali ogé
 Éropa Wétan
 Éropa Tengah
 Éropa Kalér
 Éropa Kidul
 Éropa Kulon

Dicutat tina

Daftar pustaka 

 Jacques Rupnik, "In Search of Central Europe: Ten Years Later", in Gardner, Hall, with Schaeffer, Elinore & Kobtzeff, Oleg, (ed.), Central and South-central Europe in Transition, Westport, Connecticut: Praeger, 2000 (translated form French by Oleg Kobtzeff)
 Article 'Mapping Central Europe' in hidden europe, 5, pp. 14–15 (November 2005)
 A journal in three languages (English, German, French) déaling with the region: http://www.ece.ceu.hu

Buana
Éropa
Nagara di Éropa Tengah
Nagara anggota Déwan Éropa
Anggota WTO
Zaman  depan di daérah Panjalu aya hiji karajaan anu diparéntah ku Prabu Boros Ngora, Sang Prabu kagungan dua putra nyaéta Radén Arya Kemuning jeung Raden Arya Kencana.
Kalakuan éta dua raja téh béda pisan. Lanceukna, nyaéta Radén Arya Kemuning sifatna rada barangasan jeung ngedul di gawé. Sedengkeun adina nyaéta Radén Arya Kencana éstuning bageur jeung resep tatanén.

Dina hiji poé aya paguneman antara Radén Arya Kemuning jeung Raden Arya Kencana, ceuk Raden Arya Kemuning “eweuh gunana rama Prabu nyieun waduk Lengkong téh, ka capé-capé kudu ngabendung. Padahal mah antep baé teu aya waduk ogé urang mah teu burung beunghar ieuh” 
“Ih .... ari kakang waduk Lengkong téh gedé pisan mangpaatna, rahayat Panjalu bisa nyawah kalawan teu kakurangan cai, pepelakan jadi salubur, sasaton lalintuh, lauk ogé mani ceuyah, rahayat ogé katembong barungaheun pisan “ ceuk Radén Arya Kencana.
“ heueuh, da adi mah patani, ari akang mah teu hayang teuing jadi patani da akang mah hayang jadi Raja, mun geus pupus Rama Prabu téh, nya meureun akang anu jadi gantina téh!” Arya Kemuning nyeréngéh semu anu agul.   
“ Leres ari kitu mah, tapi ...Raja ogé kudu digangbang ku rahayatna, kakang. Mun rahayatna ngedul tur pakayana gaplah, atuh bakal sangsara.  Mun geus sangsara pinasti raja ogé kabawa malarat. Saha nu salah? nya Raja da bongan teu bisa mimpin rahayatna.” walon Arya Kencana.
“ Meunggeus gandeng! tong sok mapatahan ari ka lanceuk teh! pamali.” ceuk Arya Kemuning muncereng keuheul.
Sabaraha taun tiharita, Prabu Boros Ngora ngecapkeun kalungguhanana salaku Raja Panjalu. Anjeuna masrahkeun karajaan ka putrana anu cikal nyaéta Radén Arya Kemuning.

Ti harita anu jadi dalem Panjalu téh Raden Arya Kemuning. Ari Prabu Boros Ngora jeung Radén Arya Kencana mah arindit ka Jampang rék niiskeun diri ti saprak didaleman ku Arya Kemuning, rahayat Panjalu jadi malarat.
Kusabab sakabeh hasil tatanen jeung pakaya rahayat téh dirampas ku Raden Arya Kemuning, jeung kemuning téh mindeung curak-carek, beuki lila rahat beuki sangsara baé. Kulantaran geus sagala séép, Kemuning aya maksud rék ngabedahkeun waduk Lengkong. Tapi saméméhna rék ngabéjaan heula Prabu Boros Ngora di Jampang. Nya manéhna nitah pangawalna indit ka Jampang ngabéjaan Sang Prabu tapi Sang Prabu moal tiasa ka Panjalu tapi ngirimkeun wakilna nyaéta Radén Arya Kencana.
Gancang carita, Radén Arya Kencana jeung pangiringna geus nepi ka Panjalu. Barang jol, kacida ngajeunghokna ningal waduk Lengkong geus saat, korédas taya cai saeutik-eutik acan. Pudigdig baé Arya Kencana téh napsu, awakna ngagidir, panonna buringas.
“ Hey, kakang ! kakang teu ngajénan ka Rama Prabu sok sanajan anjeunan teu sumping, tapi aya kaula wawakilna. Naha kakang geus wani-wani ngabedahkeun waduk Lengkong tanpa idin ti kaula” ceuk Arya Kencana.
“ Kaula mola ngajenan ka andika ku sabab andika mah adi kaula, lain Rama Prabu “ ceuk Arya Kemuning.
Bakat ku keuheul, Arya Kencana téh ngarontok Arya Kemuning. Antukna der baé galungan campuh pisan. Balad-baladna ogé sarua pada tarung ragot pisan untung kaburu datang utusan Prabu Boros Ngora ti Jampang.

Dicutat tina

Sastra Sunda
Naskah Sunda
Mesuk
Prasasti Dalung Bojong, Piagam Dalung Bojong, Piagam Bojong, Boh Dalung, atawa Buk Dalung nyaéta piagem dina lambar tambaga nu ngamuat aturan ti Kasultanan Banten pikeun gegedén jeung rahayat Sekampung (Lampung), kayaning ngeunaan ngokolakeun kakawasaan, pidana tumali jeung kahirupan masarakat, paréntah melak pedes jeung aturan niagana. Ieu prasasti dicepeng sacara tradisi ku hiji kulawarga inohong di Désa Bojong, Kacamatan Sekampung Udik, Kabupatén Lampung Timur. Ieu prasasti panjangna 36 cm (kénca)/36,4 cm (katuhu), lébarna 24, 1 cm, kandelna 5 mm. Dumasar kana kolofonna, ieu piagem dikaluarkeun jaman Sultan Abul Mahasin Muhammad Zainul Abidin.

Eusi

Rujukan 

Sajarah Banten
Sajarah Lampung
Donny Imam Priambodo hiji pulitikus Indonésia.

Kahirupan pribadi 
Donny Imam Priambodo ngamimitian karirna dina widang téknologi. Ayeuna ieu manéhna dilayanan salaku Présidén Diréktur PT Arda Indonesia jeung PT. CMI Téknologi, Bandung. 
Lalaki ti Jombang téh kungsi jadi Wakil Ketua Regional Hubungan of Agénsi nu Unggul Pemilu (Bapillu) Partéi Golkar di 2009.
Dina periode karya 2014-2019 Donny diuk dina Komisi XI, nu oversees keuangan, tata tumuwuhna jeung bank.

Donny Imam Priambodo kungsi nulis buku: Ngawasan Finansial, Perbankan, sarta Pangwangunan Ékonomi Nasional: Catetan jeung Pamanggih Senayan diterbitkeun ku RMBooks 2018 jeung Kandel 228 kaca.

Travel Pulitik 
Donny Imam Priambodo ieu caleg DPR RI 2009 jumlah Serial 4 DPPPg Distrik panwaslu Jawa Tengah III. Jeung Hasil Pangluhurna Sora Ka 2 (2009). Manéhna kungsi jadi Wakil Ketua Regional Hubungan of Agénsi nu Unggul Pemilu (Bapillu) Partéi Golkar di 2009.

Sikap Pulitik

BILL Remisi Pajeg (Pajeg Pangampunan) 
April 12, 2016 - Donny ceuk nu nepi ka pébruari 2016, ditampa ti pajeg anu anyar ka 9% jadi éta perlu kebjakan jadi dana mancanagara kana nagara. Nasdem dibewarakeun satuju jeung BILL dina Pajeg pangampunan sarta bisa dibahas ka tingkat saterusna. Donny diusulkeun yén remisi pajeg jeung pajeg reformasi ngajalankeun babarengan jadi yén pangaruh ieu ngarasa leuwih jero. Samentara éta, Pamaréntah ogé perlu pikeun ngajaga kaayaan nu kaayaan pulitik pikeun ngarojong remisi pajeg.

BILL KPK 2015 
Dina tanggal 6 oktober 2015 - Donny Priambodo ngajukeun ngagunakeun hak inisiatif DPR dina parobahan dina Hukum Jumlah 30 Taun 2002 ngeunaan Komisi pikeun Ngabasmi Tindakan Pidana Korupsi kaasup dina Prolegnas 2015.

Rujukan

Tumbu Luar 
 
 Wikidpr RUU Pengampunan Pajak – Rapat Kerja Komisi 11 dengan Menteri Keuangan, Bambang Permadi Soemantri Brodjonegoro
Nu babar taun 1973
Nusa Larang nyaéta ngaran patempatan anu kasebut dina Prasasti Batutulis salaku tempat moktana Niskala Wastu Kancana. Ieu tempat bisa jadi nujul ka Nusa Gedé di Situ Léngkong Panjalu.

Rujukan
Sastrawan nyaéta sebutan keur penulis sastra, pujangga, ahli sastra, intelektual, sarjana, atawa cendekiawan jeung jauhari dina diksi klasik. Sastra mangrupa basa (kecap, gaya basa) anu dipaké dina buku (lain basa sapopoé), sastra, buku suci tina Hindu, buku élmu pangaweruh, buku, pustaka, paririmbon (ngandung ramalan, naktu, jsb.), jeung nulis; aksara.. Sastra miboga turunan jecap nyaéta kasusastraan, sastra; buku, paririmbon, pestaka, pustaka; aksara, jeung tulisan.

Rujukan 

Sastra
https://id.m.wikipedia.org/wiki/Tuwur_asia
.
Klik link....
Kejawén (Jawa Kejawén) mangrupa hiji kapercayaan anu diagem ku masarakat di pulo Jawa ku urang Jawa jeung séké sélér lian nu netep di Jawa. Hakékatna kejawén mangrupa hiji filsafat nuaya saprak urang Jawa (dina basa Jawa: Wong Jawa ꦮꦺꦴꦁꦗꦮ, Krama: Tiyang Jawi ꦠꦶꦪꦁꦗꦮꦶ) éta aya. Ieu hal bisa ditempo tina ajaranna anu universal jeung jeung salaasna raket jeung agama anu diagem sapopoéna. Buku jeung naskah kuna Kejawén teu ngécéskeun ajaranna salaku ajaran agama sanajan geus lajuning lakuna. Kejawén ogé teu bisa dipisahkeun tina agama sabab filsafat Kejawén didadasaran ku ajaran agama anu diagem ku filsuf Jawa.

Ti jaman baheula, urang Jawa ngaku manunggalna Alloh Swt. kalawan jadi inti ajaran Kejawén, nyaéta ngarahkeun manusa Sangkan Paraning Dumadhi  (cahayana. "Ti mana datang jeung mulang téh ka Gusti") jeung ngawangun insan anu tuhu ka gusti : Manunggaling Kawula lan Gusthi  ("Ngahijina manusa jeung Gusti"). Tina éta kamanunggalan , ajaran Kejawén miboga misi ieu di handap.

 Mamayu Hayuning Pribadhi (salaku rahmat keur diri pribadi)
 Mamayu Hayuning Kaluwarga (salaku rahmat keur kulawarga)
 Mamayu Hayuning Sasama (salaku rahmat keur sasama manusia)
 Mamayu Hayuning Bhuwana (salaku rahmat keur alam)

Étimologi 

Kecap "Kejawén" asalna tina kecap "Jawa", nu hartina dina basa Indonesia mah "sagalana nu patali jeung adat istiadat atawa kapercayaan Jawa (Kajawaan)". Tata ngaran "kejawén" téh geus ilahar, sabab basa panganteur dina ibadah ngagunakeun basa Jawa. Dina konteks umum, Kejawén salaku falsafah nu geus tangtu ajaran utamana dina ngawangun Tatakrama (aturan hirup nu mulya).

Kejawén dina opini umum eusina ngeunaan seni, budaya, tradisi, ritual, sikep jeung filosofi urang Jawa. Kejawén miboga harti spiritualistis atawa spiritualistis séké sélér Jawa, laku olah spiritualis kejawén anu utama nyaéta Pasa (puasa) atawa Tapa (tapa).

Sababaraha Madhab kejawén 
Aya ratusan golongan kejawén anu neueulkeun ajaranana béda-béda. Ieu di handap sababaraha golongan anu miboga pangagem anu loba.

 Padepokan Cakrakembang
 Sumarah Purbo
 Budi Dharma
 Maneges
 Pangestu

Golongan anu réaktif misalna anu tumut kana ajaran Sabdopalon anu hayang malikkeun agama urang Jawa kana Agama Budi anu dianggap salaku agama pituin nurutkeun Sabdapalon, atawa ngagem ajaran syékh Siti Jenar anu mangrupa ajaran/Aliran Islam kalayan dianggap sesat Wali Sanga.

Pustaka 

Buku

 
 
 

Esai

 

Jurnal

Tumbu ka luar 

 (Basa Inggris) JagadKejawen – The Javanese Culture & Spirituality
 (Basa Inggris) Kejawen – Kawruh & Spiritual Jawa
 (Basa Inggris) 
 A center for Javanese Metaphysics and Kundalini Yoga
 Sumarah
 Introducing to Javanese moral behavior, etiquettes & tradition 
 Enter the Book of Being
 SUMARAH:A STUDY OF THE ART OF LIVING
 IndaNehsia.com, Religion at Java 

Agama
Spiritualitas
Karaton nyaéta mangrupa wangunan tempat cicing raja-raja.  Biasana dingdingna dijieun tina kai sedengkeun hateupna dijieun tina daun sirap. Sacara léksikal, karaton hartina bumi raja, ratu jeung sakurilingna dukuta luhur, sok disebut ogé kadaton atawa kadatun.

Rujukan
Tribun Jabar atawa nyaéta hiji koran anu sumebar di Jawa Barat. Eusina ngawengku warta anu kajadian sabudeureun Jawa Barat. Bisa ogé nuturkeun wartana ngaliwatan situs http://jabar.tribunnews.com .
Unggal Nabi jeung Rasul narimaan wahyu ti Gusti Alloh. Wahyu-wahyu éta téh aya nu ditulis jeung dikumpulkeun dina bentuk suhuf (siga lembaran-lembaran brosur), aya ogé dibukukeun jadi Kitab.

4 (opat) Nabi jeung Rasul nu ngabogaan kitab, nyaéta:

 Nabi Musa As. Kitab Taurat. 
 Nabi Dawud As. Kitab Zabur.
 Nabi Isa As. Kitab Injil. 
 Nabi Muhammad SAW. itabb Al Qur'an.

Tujuan beriman ka kitab-kitab Alloh

 Kanggo petunjuk pikeun umat manusa.
 Kanggo ngabédakeun antara nu haq, jeung nu batil. 
 Kanggo pedoman 
 Kanggo pangémutan.
Nabi nyaéta salasahiji manusa anu diutus ku Gusti Alloh ka tengah-tengah umat manusa, améh manusa nyembah ka Gusti Alloh. Hirup lempeng, jeung teu durhaka ka Gusti Alloh. Nabi jeung Rasul nyaéta manusa nu dipilih ku Gusti Alloh, meunang pancén masihan pituduh ka umat manusa ngeunaan ka-Esa-an Alloh, tur gaping aranjeunna améh ngalaksanakeun ajaran-Na (Sholat, Puasa, jeung nu lainna).

Bédaan Nabi Jeung Rasul

Nabi nyaéta anu narimaan wahyu ti Gusti Alloh, kanggo anjeunna nyalira, henteu keuna ku kawajiban epokeu  ka jalmi anu lian. Sedengkeun Rasul nyaéta saurang Nabi anu diutus kanggo nganyampaikeun wahyu ti Gusti Alloh ka umatna.

Sifat-sifat Nabi
 Shiddiq (Leres, bener), mustahil anjeunna Kizib (dusta).
 Amanah (Meunang dipercaya), mustahil Khianat (curang).
 Tabligh (Nganyampaikeun wahyu ka umatna), mustahil Kitman (Nyumputkeun wahyu).
 Fathonah (Pinter), mustahil Jahlun (Bodo).

Ieu aya 25 Nabi Jeung Rasul, nu wajib ku urang weruhan, tur diimanan

 Nabi Adam
 Nabi Idris
 Nabi Nuh
 Nabi Hud
 Nabi Shaleh
 Nabi Ibrahim
 Nabi Luth
 Nabi Ismail
 Nabi Ishaq
 Nabi Ya'qub
 Nabi Yusuf
 Nabi Ayyub
 Nabi Dzulkifli
 Nabi Syuaib
 Nabi Musa
 Nabi Harun
 Nabi Daud
 Nabi Sulaiman
 Nabi Ilyas
 Nabi Ilyasa
 Nabi Yunus
 Nabi Zakaria
 Nabi Yahya
 Nabi Isa
 Nabi Muhammad ﷺ.

Islam
Rasul (Kekedalan urang Sunda: Rosul) nyaéta saurang Nabi anu kapapancénan nepikeun wahyu ti Gusti Alloh ka umatna bari kudu diamalkeun. Sakabéh Rasul pasti kaasup Nabi. Kateranganana kaunggel ieu di handap.

“Dan sesungguhnya telah Kami utus beberapa orang rasul sebelum kamu, di antara mereka ada yang Kami ceritakan kepadamu dan di antara meraka ada (pula) yang tidak Kami ceritakan kepadamu. Tidak dapat bagi seorang Rasul membawah suatu mu’jizat melainkan dengan seizin Allah.” (Qs. Al-Ghafir: 787).

Bédana Nabi jeung Rasul 
Bédana Nabi jeung Rasul téh kieu unggelna.

Nabi 

 Narima wahyu ti Alloh keur dirina sorangan
 Miboga pancén nguatkeun sari'at ti Nabi saméméhna
 Nabi diutus ka kaum anu geus iman
 Nabi anu mimiti nyaéta nabi Adam Alaihissalam
 Jumlah nabi loba malah nepi ka ratusan rébu
 Sakabéh rasul pasti nabi, tapi teu sakabéh nabi kaasup rasul
 Nabi ngan meunang wahyu ngaliwatan ngimpi
 Aya nabi anu tiwas ku kaumna sorangan

Rasul 

 Rasul narima wahyu ti Alloh keur ditepikeun deui ka umatna
 Diutus kalayan mawa sari'at anyar
 Rasul diutus ka kaum anu can miboga rasa iman (kafir)
 Rasul anu mimiti nyaéta Nuh ‘Alaihissalam
 Jumlah rasul leuwih saeutik tibatan nabi
 Sakabéh rasul pasti nabi
 Rasul bisa narima wahyu ngaliwatan ngimpi sanajan malaikat jeung dirina bisa komunikasi sacara langsung
 Sakabéh rasul nu rék ditelasan pati ku umatna bisa nyalametkeun diri/disalametkeun ku Alloh

Rujukan 

Islam
Surah Maryam (Arab: مريم‎, Maryam, "Maryam") nyaéta surah ka-19 dina Al-Qur'an. Surah ieu kasusun tina 98 ayat jeung kaasup golongan surah Makkiyah (surah-surah anu diturunkeun di kota Mekkah) ku sabab hampir kabéh ayat dina surah ieu diturunkeun saacan Nabi Muhammad SAW hijrah ka Madinah, bahkan saacan para sahabatna hijrah ka negeri Habsyi. Dina riwayat Ibnu Mas'ud, disebutkeun yén Ja'far bin Abi Thalib macakeun mukaddimah surah Maryam ka Raja Najasyi jeung pengikutna mangsa anjeuna milu hijrah jeung sahabat-sahabat séjéna nu lain ka negeri Habsyi.

Surah ieu dinamian Maryam sabab ngandung kisah Siti Maryam (atawa Maria di agama Kristen), nyaéta indungna Nabi Isa AS. Surah ieu nyaritakeun kelahiran anu ajaib, di mana Siti Maryam ngalahirkeun nabi Isa AS padahal anjeuna teu acan kungsi kawin. Nabi Isa AS anu lahir tanpa bapa, ngabuktikeun yén Allah SWT Maha Kawasa ngeunaan sakabéh perkara anu aya di alam dunya sanajan teu asup akal jang manusa. Dina surah ieu dicaritakeun ogé kisah ajaib séjéna nyaéta dikabulna doa Nabi Zakaria AS anu hoyong pisan gaduh putra pameget jang dijadikeun pawaris sarta panerus cita-cita jeung kepercayaan anjeuna. Sanajan Nabi Zakaria tos kolot tur bojona mandul, Allah SWT bisa ngabulkeun doa anjeuna.

Tumbu Luar 

 Al-Quran
 Maca Surah Maryam sareng tafsirna

019
Surah Yusuf (bahasa Arab:يوسف, Yūsuf, "Nabi Yusuf") nyaéta surah ka-12 dina Al-Qur'an. Surah ieu kasusun ku 111 ayat jeung kaasup golongan surah Makkiyah. Surah ieu dinamian Yusuf ku sabab inti suratna nyaritakeun riwayat Nabi Yusuf AS, perjalanana, sarta nasib bapa sareng para dulurna. Surah ieu kaasup surah Miun, nyaéta surah dina Al-Quran anu panjangna leuwih ti saratus ayat. Surah ieu surah kagenep anu dimimitian ku huruf muqatha'ah (terputus, Alif Lam Ra).

Pokok Eusina 
Surah ieu nyaritakeun sacara rinci ngeunaan riwayat Nabi Yusuf AS, perjalanana, nasib bapa sarta para dulurna. Nami Yusuf diulang 25 kali dina surah ieu.Surah ieu disebut ogé Ahsanul Qasas (Sahadé-hadéna Kisah) ku sabab kamuliaan kisah Nabi Yusuf anu loba pisan ngandung hikmah jeung pelajaran jang manusa. Dina surah ieu dicaritakeun ogé carita gaib anu diwahyukeun ka Nabi Muhammad SAW minangka mukjizat kanggo angjeuna, tapi saacan surah ieu diturunkeun anjeuna teu apal kana perkara mukjizat éta. Ti carita Nabi Yusuf AS, Nabi Muhammad SAW seueur kenging pelajaran penting jang kahirupan tur ngahibur anjeuna dina ngajalankeun pancén kanabian. Al Baihaqi dina kita Ad-Dalail nyebutkeun yén sagolongan jelema Yahudi lebet agama Islam saatos ngadangu carita Yusuf ieu ku sabab eusina sarua jiga anu diajarkeun ka aranjeuna.

Tumbu Luar 

 Al-Quran
 Maca Surah Yusuf sareng tafsirna

012
Ahsanul Qasas (Arab: احسن القصص, "Kisah-kisah Pang Alusna") nyaéta surah dina Al-Quran anu ngandung carita anu penting jeung bermanfaat jang kahirupan manusa. Sabenerna mah kabéh carita dina Al-Quran téh mulia eusina. Nanging aya 4 surah anu meunang gelar Ahasanul Qasas ku sabab kautamaanana, nyaéta Q.S. Nuh (nyaritakeun Nabi Nuh AS.), Q.S. Al-Qasas (nyaritakeun kisah Nabi Musa AS.), Q.S. Yusuf (nyaritakeun kisah Nabi Yusuf AS.), jeung Q.S. Toha (nyaritakeun kisah Nabi Musa AS.).

Surah Yusuf Minangka Ahsanul Qasas 
Surah Yusuf kaasup Ahsanul Qasas ku sabab sababaraha alesan:

 Kisahna paling relevan jeung pengalaman hirup manusa
 Nyaritakeun perjuangan jelema ngalawan napsuna, nu mana perjuangan éta téh perjuangan nu pang beurat jang sakabéh manusa
 Jelema anu hasil dina naklukeun kaayaan anu susah dina carita ieu nyaéta Nabi Yusuf AS: pamuda anu akhlakna hadé pisan ku sabab anjeuna sabar, shaleh, yakin, bijak, jujur, tur gedé pangampura
 kabéh tokoh anu kasebut dina carita ieu boga carita anu hadé akhirna. Contona Nabi Yusuf AS. anu meunang posisi politik anu penting, bapana anu buta jadi bisa ningali deui, dulur-dulur anu ngajerumuskeun anjeuna akhirna ngaku salah, kabéh anu sirik ka anjeuna jadi iman jeung daék dipimpin ku anjeuna.

Dina Surah Yusuf, dicaritakeun ogé perkara-perkara anu papalimpang saperti kaleungitan jeung miboga, kasedihan jeung kabungahan, kamiskinan jeung kebeungharan, jeung sajabana. Ieu nunjukkeun yén Al-Quran boga cara anu hadé jang ngajarkeun manusa ngeunaan kahirupan, nyaéta tina ngajelaskeun kisah atau carita tuladan.

Catetan Suku
Surah Ad-Dukhon (Bahasa Arab:الدخان, Halimun) nyaéta surah ka-44 dina Al-Quran anu kaasup ogé kana golongan surah Makkiyah. Surah ieu disebut Ad-Dukhon sabab ti ayat 10 nepi ka 15 nyaritakeun azab halimun anu ditimpakeun ka jalma kafir. Surah Ad-Dukhon kaasup surah ka-25 tina 29 surah anu dimimitian ku huruf muqattha’ah jeung surah ka-5 ti 7 surah anu dimimitian ku huruf muqattha’ah Ha Mim (Hamimat).

Pokok Eusina 
Téma-téma anu diangkat di surah ieu nyaéta ngeunaan jalma-jalma anu ingkar kana hari kiamat sarta nyebutkeun yén Allah SWT. teu nyiptakeun nanaon di antara langit jeung bumi. Surah ieu ogé ngagambarkeun tanda-tanda kiamat sarta kaayaan jelema-jelema anu loba dosa dina mangsa kiamat. Salian ti éta, dicaritakeun ogé sapotong cari tentang Nabi Musa AS. sarta nasib Fir'aun jeung kaumna anu ingkar ka gusti Allah SWT.

Azab Mangrupa Halimun 
Dumasar riwayat Al-Bukhari, carita ngeunaan azab halimun éta bisa diringkes jadi kieu: Masarakat kafir Mekkah ngahalangan medarna agama Islam sarta kalakuan doraka aranjeuna ka Nabi Muhammad SAW. geus ngaleuwihan wates. ku sabab éta, Rasulullah ngadoa ka Allah SWT méh jalma-jalma kafir éta ditimpa ku azab sakumaha azab usum halodo anu ditimpakeun ka jalma anu ingkar ka Nabi Yusuf AS. Doa ieu dikobul ku Allah dugi ka jalma-jalma kafir éta ngadahar tulang jeung bangké bakat ku kalaparan. Aranjeuna ngadua ka Allah méh dipaparin pitulung, tapi Allah teu ngabulkeun waé. Nu katingali ngan ukur halimun anu nutupan tetempoanana.

Akhirna aranjeuna nyungkeun ka Rasulullah sangkan anjeuna kersa ngadua nyungkeun dipaparin hujan ka Allah. Teu lila, Allah ngabulkeun doa Rasulullah. Tapi saatos hujan diturunkeun, masarakat kafir Mekkah jadi kafir deui jiga asalna. Ku kituna, Allah SWT ngajangjikeun yén aranjeuna bakal ditimpakeun azab anu kacida peurihna.

Carita ngeunaan azab ieu dijelaskeun ti ayat 10 nepi ka ayat 15 surah Ad-Dukhon anu eusina:

« فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّماءُ بِدُخانٍ مُبينٍ. يَغْشَى النَّاسَ هٰذا عَذابٌ أَليمٌ  . رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ »

« أَنَّى لَهُمُ الذِّكْرى‏ وَ قَدْ جاءَهُمْ رَسُولٌ مُبينٌ. ثُمَّ تَوَلَّوْا عَنْهُ وَ قالُوا مُعَلَّمٌ مَجْنُونٌ. إِنَّا كاشِفُوا الْعَذابِ قَليلاً إِنَّكُمْ عائِدُونَ »

"Mangka tungguan hiji wanci di mana langit mawa halimun anu nyata, anu ngawengku manusa. Ieu azab anu peurih. (Aranjeuna ngadoa), "Ya Tuhan kami, leungitkeun azab ieu ti kami. Saleresna kami bakal iman." Kumaha aranjeuna bisa narima pépéling, padahal geus datang ka aranjeuna hiji rosul anu ngémbarkeun penjelasan. Terus maranéhna ingkar ka rosul éta bari nyebutkeun, "Anjeun téh jelema anu narima ajaran ti jelema anu teu waras?" Saleresna (lamun) Kami ngaleungitkeun siksaan éta saeutik waé ogé, anjeun bakal balik deui (jadi ingkar)." (QS Ad-Dukhon [44]:10-15)

Referensi

Tumbu Luar 

 Al-Qur'an
 Maos Surah Ad-Dukhon sareng tafsirna

044
Juz (Basa Arab: جُزْءْ‎, plural أَجْزَاءْ ajzāʼ, harti saleresna "bagéan") nyaéta cara pambagian Al-Quran anu ngabagi Al-Quran jadi 30 bagéan. Sanajan Al-Quran bisa mulai maca ti bagéan mana waé, sistem ieu bisa ngagampangkeun jalma anu rék ngaji salila 30 poé (sabulan). Juz dina Al-Quran anu paling dikenal nyaéta juz 30 anu disebut ogé juz amma. Eusina nyaéta surat anu ka 78 nepi ka 114 anu disebut ogé surah-surah pang pondokna dina Al-Quran.

Pambagian juz dina Al-Quran bisa ditingali dina tabél ieu:

Maca Al-Quran Sapoé Sajuz 
Di Indonesia, aya gerakan maca Al-Quran sapoé sajuz anu dimimitian ku dua pamuda nyaéta Bhayu Subrata dan Pratama Widodo di taun 2007. Program ieu ngajak masarakat jang mulai rutin maca Al-Quran nepi ka bisa namatkeun (khatam) Al-Quran dina waktu sabulan. Kagiatan sarupa ieu teu dilakukeun ku umat Islam di Indonesia hungkul tapi geus jadi tradisi anu dilakukeun ku umat Islam di seluruh dunya. Umumna kagiatan ieu dilaksanakeun salila bulan Ramadhan di mana umat Islam paloba-loba ibadah, kaasup maca Al-Quran.

Référénsi
Juz 30, atawa anu leuwih kasohor minganka Juz ‘Amma (Arab: جز عمّ‎), nyaéta juz pang tungtungna dina Al-Quran. Eusina nyaéta surat anu ka 78 nepi ka 114. Juz ieu dinamian amma ku sabab ngarujuk kana kata kahiji dina juz ieu nyaéta عم (trans: 'amma) dina surah An-Naba' ayat hiji.

Hampir kabéh surah dina juz ieu téh surah-surah pondok anu diturunkeun di Mekkah (Makkiyah). Ngan ukur aya tilu surah anu diturunkeun di Madinah (Madaniyah) nyaéta surah Al-Bayyinah, Az-Zalzalah, jeung An-Nasr. Surah anu boga ayat pang lobana dina juz ieu nyaéta Surah An-Nazi'at (46 ayat), Surah 'Abasa (42 ayat), jeung Surah An-Naba (40 ayat). Surah Al-Quran anu pang pondokna ogé aya di juz ieu nyaéta Surah Al-Kausar anu panjangna ngan 3 ayat.

Umumna, surah-surah dina juz ieu dibaca ku imam sanggeus maca Surah Al-Fatihan dina mangsa solat, boh éta solah wajib (Subuh, Magrib, Isya) boh solat sunaah berjamaah (Tarawih atawa Witir). Di Indonesia, juz 30 biasana dicitak jadi buku sorangan anu dijudulan Juz Amma. Eusina ngan ukur nyantumkeun surah-surah juz 30 hungkul.

Pengajaran Juz Amma 
Pendidikan di Indonésia awalna ngan mangrupa pengajaran Islami anu teu formal tur teu boga struktur nu diselengarakeun ku pasantrén. Sistem pengajaranna béda-béda di unggal pasantrén sakumaha kurikulum anu dijieun mandiri ku tiap-tiap lembaga éta. Pengajaran museur ka sosok kyai atawa ulama. Sanajan kitu, pasantrén jadi lembaga hiji-hijina anu nyadiakeun pendidikan dasar jeung pendidikan luhur jang masarakat dina wanci éta.

Awalna kabéh murid diajarkeun dasar-dasar maca huruf Arab. Tujuanna méh kabéh siswa bisa lancar maca Al-Quran. Bagian Al-Quran anu mimiti di pelajari nyaéta Juz Amma ku sabab eusina surah anu parondok. Siswa anu geus réngsé maca Juz Amma ngalanjutkeun aosana ka juz anu séjén. Sing saha murid anu berhasil ngaréngsékeun 30 juz Al-Quran, bakal dijieunkeun upacara kelulusan jang ngarayakeun kaberhasilan éta.

Nepi ka kiwari, juz amma masih dianggap minangka gerbang jang diajar Al-Quran. Sanggeus namatkeun iqra, biasana siswa dijarkeun maca juz amma saacan langsung maca Al-Quran anu utuh.métodeuieu masih réa dipaké boh di pasantrén boh di sakola, terutama di daérah-daérah di Pulo Jawa.

Référénsi
Madaniyah nyaéta golongan ayat atawa surah Al-Qur'an anu diturunkeun di Madinah atawa sanggeus Rasulullah SAW hijrah ka Madinah. Di handap ieu dibérédélkeun surah-surah anu asup kana golongan ieu:

 QS. Al-Baqarah
 QS. Ali 'Imran
 QS. An-Nisaa'
 QS. Al-Maidah
 QS. Al-Anfal
 QS. At-Taubah
 QS. Al-Hajj
 QS. An-Nur
 QS. Al-Ahzab
 QS. Muhammad
 QS. Al-Fath
 QS. Al-Hujurat
 QS. Ar-Rahman
 QS. Al-Hadid
 QS. Al-Mujadilah
 QS. Al-Hasyr
 QS. Al-Mumtahanah
 QS. Ash-Shaf
 QS. Al-Jumu'ah
 QS. Al-Munafiqun
 QS. At-Taghabun
 QS. Ath-Thalaq
 QS. At-Tahrim
 QS. Al-Insan
 QS. Al-Bayyinah
 QS. Al-Zalzalah
 QS. An-Nashr

Tempo ogé 
Kanggo maca penjelasan anu leuwih jéntré (téori, kritik, jeung sawala ilmuwan) ngeunaan topik ieu, mangga klik artikel Surah-surah Makkiyah jeung Madaniyah.
Genre (asalna ti basa Perancis genre, hartina jenis) nyaéta kategori anu biasana diterapkeun dina karya sastra, musik, film, atawa seni jeung hiburan séjéna, boh éta mangrupa lisan boh tulisan, boh audio boh visual, jeung sajabana. Kategori ieu dumasar kana sababaraha kritéria anu terus berobah nuturkeun kesepakatan jalma-jalma anu terlibat di jerona sakumaha perkembangan budaya anu bisa ngamunculkeun genre-genre anyar atawa ngaleungitkeun anu baheula.
Robert Michael Schneider, nyaéta saurang aktor Amerika Serikat.

Referensi

Aktor Amérika Sarikat
Hordeng atau Gorden mangrupa potongan lawon atawa tékstil dipaké pikeun meungpeuk kaluar caang. Curtains anu mindeng ngagantung dina jero tina jandéla wangunan pikeun nyegah asupna cahya, contona peuting pikeun mantuan Anjeun bobo, atanapi tetep caang kaluar tina wangunan (pikeun nyegah jalma kana luar ka bisa ningali jero curtain ogé nyadiakeun separation visual di kaayaan sejen kayaning di pintonan panggung nu éta palaku ngalakukeun olahan ahirna maranéhna keur acara balik curtain bari panongton waited di hareup curtain nu. Lamun dipaké pikeun acara nu tangtu, biasana lamun acara dimimitian, curtain nu dibuka jeung ditutup nalika reureuh teh.
Jama nyaéta ngumpulkeun dua solat wajib dina hiji waktu solat, ku cara ngalaksanakeun dina waktu solat saméméhna atawa nunda solat saméméhna dina waktu solat anu bakal kasorang. Solat-solat nu bisa dijama nyaéta solat lohor jeung solat asar, solat maghrib jeung solat isya'.

Contona :

 Lamun solat lohor nu dipigawé dina waktu solat asar, sarta solat maghrib dina waktu‘isya, éta ngarana ‘jama Takhir.
 Lamun solat asar dina waktu solat dhuhur, sarta solat ‘isya dina waktu solat maghrib, éta ngarana ‘jama Taqdim.

Dalil jama 
“Saestuna solat téh nyaéta kawajiban anu geus di tangtu keun waktuna pikeun jalma-jalma  nu imal” (QS: An-Nisa’ ayat 103). Jeung hadits mutawattir anu diriwayatkeun ku Ibnu Mas’ud, anjeuna cumarita  “abdi teu pernah ninggali Rosul solat salian dina waktuna, iwal ti dua solat, anjeuna ngahijikeun  solat maghrib jeung ‘isya  di Muzdalifah”.

Rujukan 

Islam
Qosor numut keun basa Arab hartina ngaringkes. Sedengkeun pikeun hukum syara nyaéta ngaringkes solat fardlu anu opat roka’at jadi dua roka’at, anu tétép maca fatihah jeung surat tina Qur’an. ku kituna mung solat dhuhur, asar, jeung isya anu  bisa di qosor, sedengkeun maghrib jeung  subuh teu bisa di qosor, sabab asar ngan tilu roka’at, subuh ngan dua roka’at.

Dalil Qosor 
Salah sahiji dalilna nyaéta “Jeung nalika aranjeun iinditan di dunya, mangka teu salah ngosor solat, lamun anjeun sieun ku jalma kafir”  (QS: An-Nisa ayat 101). jeung  hadits mutawattir  anu diriwayat keun ku Anas bin Malik “saestuna  Nabi Muhammad saw solat dhuhur di dayeuh Madinah opat roka’at (teu di qosor) jeung solat asar di Dzi-Hulaifah (Miqat haji urang Madinah) dua roka’at (di qosor)”.

Referensi 

Islam
Kiblat nyaéta kecap anu di serep tina basa Arab qiblah, mangrupi salah sawios bentuk masdar  (derivasi) tinu qabala, yaqbulu, qiblah, nu ngandung harti nyanghareup atawa tuju, jeung panuju nu dimaksad nyaéta kabah. Kiblat anu ngandung harti tuju atawa panuju, sarua hartina jeung jihah ogé syathrah nu dina bahsa latin mah disebat azimuth, tinu ilmu falak mah dihartikeun panuju anu posisina diukur tina titik kaler sapanjang garis horizontal nurutkeun tujuana jarum jam.

Pendapat Ulama 
Pendapat ulama ngeunaan kiblat, salah sawiosna: Muhyiddin Khazin, ngajéntrékeun kiblat téh panuju atawa jarak nu deukeut sapanjang garis anu ngalewatan dayeuh Mekah (Kabah) jeung tempat sual. Ulama satuju yén nu dimaksad kiblat téh nyaéta Kabah nu aya di Masjidil Haram deyeuh Mekah Saudi Arabia, sakumaha anu ditegeskeun dina Al-Quran surat Al-Baqarah ayat 143. 144, 149, jeung 150. ogé  dawuhan Nabi Muhammad saw “Nalika aranjeun rek solat pek sampurnakeun wudu tuluy nyinghareup kiblat tuluy takbir” (HR. Bukhari jeung Muslim ti Abu Hurairah).

Referensi 

Islam
Kabah atawa Al Kabah Al Musyarrafah (Kabah nu suci) nyaéta hiji wangunan anu aya di tengah-tengah masjid anu pang sucina numut keun agama Islam, Masjidil Haram, di Mekah, Hejaj, Arab Saudi. Tempat ieu téh tempat anu paling di mulya keun dina agama Islam . Kabah téh dianggap “Imah Alloh” nu mana sakabéh umat Islam di dunya nalika solat kudu nyanghareup ka kabah, parentah solat nyanghareup ka Kabah di sebat ogé kiblat.

Wangunan nu suci sabudereun Kabah disebat ogé Masjidil Haram (Masjid nu suci).

Salah sahiji rukun Islam ngawajibkeun pikeun jalma nu airman tuluy mampu kudu ibadah haji sakali Saumur hirup. Rukun-rukun haji salah sahijina Tawaf anu ngurilingan kabah tujuh kali ngalawan arah jarum jam. Tawaf ogé sok dilakonan ku umat anu umrah

Rujukan 

Islam
Madhab nyaéta istilah anu diserap tina basa Arab, nu boga harti jalan anu dipilih atawa ngaliwatan naon waé nu jadi tujuan hiji jalma boh konkrit atawa abstrak. Numutkuen para ulama nu ngarana madhab téh metode (manhaj) nu dibentuk sanggeus ngaliwatan pamikiran ogé panalungtikan, tuluy jalma anu ngajalankeunna ngajadikeun éta téh salaku jalan hirup anu jelas wates-watesna, bagian-bagianna, nu diwangun ku prinsip-prinsip Islam.

Madhab numutkeun ulama fiqih nyaétamétodeufiqih husus nu dijalankeun ku hiji ahli fiqih mujtahid, nu beda jeung ahli fikih nu lian, nu ngajadikeun anjeunna milih sababaraha hukum dina wengkuan élmu furu. Ieu téh wangenan madhab sacara umum, lain madhab husus.

Rujukan 

Islam
(ing. tragedi < Pra. < Lat. <Yun. tragoidia < tragos domba + oide lagu)

Tragedi nyaéta istilah mindeng digunakeun dina ulikan sastra, utamana dina (carita) drama, midangkeun adegan adegan penting tur sérieus anu ngabulakarkeun cilaka (asor, kaniaya, sedih, jsté.) keur palaku utama (protagonis);ku lantaran "nasib",kalemahan moral tokoh, teu kuat nahan paneka masarakat, jsté. Istilah tragedi asal muasalna:penting "kucéakna" sora domba (tragos) korban anu matak ketir waktu diayakeun upacara keur ngahormat déwa nu perwatekna nurunkeun mamala (di jaman Yunani kuna).

Rujukan 

Istilah
Titimangsa nyaéta tanggal, bulan, taun anu ditulis dina karangan, nuduhkeun waktu (mangsa) dikarangna, ditulisna, atawa disalinna. Pikeun ulikan sastra mah, utamana widang sajarah sastra, ayana titimangsa téh pohara pentingna. Tradisi nuliskeun titimangsa geus aya dina periodeu naskah kuno ogé, malah dina prasasti, tapi biasana disimbulkeun mangrupa candrasangka.

Rujukan 

Istilah
Skétsa nyaéta karangan prosa pondok, mangrupa déskripsi atawa "carita" anu teu ngawujud lalakon, jsté., ukur salalar, dibacana karasana hampang. Skétsa bisa dipasing-pasing dumasar kana eusina. Contona, karangan-karangan anu dimuat dina Di Lembur Kuring karya Syarif Amin.

Rujukan 

Istilah
(Ing.transcription<Lat.trans-alih+scribere nulis)

Transkripsi nyaéta istilah transkripsi ngabogaan rupa-rupa harti. Salasahiji di antarana sarua jeung alih aksara, upamana nyalin téks naskah ( manuscript) aksara Arab kana akasara Latén; lain ditarjamahkeun da basana mah sarua. Réa digunakeun dina ulikan naskah. Dina harti di luhur, sarua jeung transliterasi (Ing.transliteration<Lat.trans-alih+liters aksara).

Rujukan 

Istilah
(Ing.synecdoche < Lat.< Yun. < syn-bareng+ekdechesthai nyokot,narima)

Sindékdekeu nyaéta salah sahiji wanda métapor,nyebut hiji atawa sabagian padahal anu dimaksud mah sagemblengna atawa kabéh (para pro toto); atawa sabalikna,nyebut sagemblengna padahal anu dimaksud mah hiji atawa sabagian ( totem pro parse ). Contona :

Pagawéan loba teuing leungeun mah moal bener (maksudna réa teuing jelema anu milu ngagarap).

Pertandingan téh rék diayakeun di Bandung (di stadion nu aya di Bandug).

Rujukan 

Istilah
(Ing. side sisi)

Téks sisipan nyaéta Istilah side text, atawa téks sisipan, téks samping, digunakeun dina wacana carita drama. Carita drama téh (tinulis) gelarna dina wangun dialog atawa paguneman antarpalaku; pangarangna siga anu "teu pipilueun". Dina perluna méré pituduh atawa katerangan, boh keur sutradara, keur pamaén, boh keur nu maca, sok disisipkeun; ditulisna biasana sok dibédakeun tina wangun aksara dialog (ku citak kursip), atawa mungkin ditulisna di antara tanda kurung; eusina pondok ringkes.

Rujukan 

Istilah
Terjemahan téh nyaéta karya hasil nerjemahkeun tina basa séjén. Istilah sejen na nyaéta alih basa. Terjemahan karya sastra biasana diusahakeun sangkan papak pisan jeung aslina. Lian ti mertahankeun segi-segi séjénna. Anu diutamakeun téh segi basana (gaya basa, pilihan kecap, ungkara, jsté) jeung kualitas senina. Ajip Rosidi (kurang leuwih taun 80-an) kungsi midangkeun artikel nu nétélakeun yén tarjamahan téh kudu "geulis" jeung "satia"maksud kaéndahanana kudu bisa kapindahkeun, satia maksudna ulah méngpar tina rakitan wacana sumber.

Rujukan 

Istilah
Tironan asalna tinu bahasa inggris imitation (ing : imitate) nu hartosna niru/ niron.

Dina kritik sastra istilah tironan téh aya larapna dua rupa :

(1). nuduhkeun hakékat sastra, katut seni sejénna.

(2). nuduhkeun hubungan hiji karya sastra kanu karya séjénna anu enggeus mantuan jadi modél. Dina larapan kahiji, karya sastra dipandang minangka tironan paripolah manusa. Nu dimaksud tironan téh sabangsa réprésentasi (ngagelarkeun deui) dina harti panyajak niron ku jalan nitenan salah sahiji laku lampah manusa, sarta tuluy ngegelarkeun deui dina média anyar atanapi bahan anyar.

Rujukan 

Istilah
Sinismeu atawa sinismé nyaéta paripolah atawa sikep jalma sinis; curiga waé,teu percaya kana kajujuran maksud batur ,kana kahadéan haté batur,kana pagawéan batur;atawa ngarendahkeun ajén-ajén kahirupan.Disebut di dieu lantaran omongan-omongan jeung paripolah sinis sok digunakeun keur karakterisasi tokoh,boh dina fiksi boh dina drama.

Rujukan 

Istilah
Suluk nyaéta  istilah anu mindeng digunakeun dina babaran ngeunaan pagelaran wayang; yén kakawén anu biasa dihaleuangkeun ku dalang mangrupa purwaka téh saéstuna ngandung ma'na suluk,siloka, atawa perlambang. Ku kituna, istilah suluk téh dikeunakeun kana wacana puisi anu eusina ngandung siloka; luhur anjénna sabada disurahan atawa dima'naan.

Rujukan 

Istilah
( Guneman < gunem; gunem catur badami ) 

Paguneman ngandung harti omongan sual jawab nu keur cacarita, antara dua jalma atawa leuwih.Carita bisa dirakit dina wangun paguneman, boh sagemblengan ( dina carita drama ) boh dina bagian bagian anu diperlukeun wungkul ( carita pondok,novel,wawacan ).Lian ti istilah paguneman, digunakeun ogé istilah dialog ( ing.dialogue < Pra.Kuna <Lat.<Yun.dialogos<dialegin<dia-di antara + legein nyarita,ngomong ).

Rujukan 

Istilah
Sonéta téh nyaéta puisi lirik 14 padalisan anu ditulis dina hiji stansa atawa sapada. Patokan purwakantina anu geus ngabaku dina sastra inggris aya dua rupa, nyaéta (1) sonéta itali; puisi téh diwangun ku dua bagian utama,bagian oktap (oktave), dalapan padalisan, purwakantina a b b a a b b a, bagian  séstét, genep padalisan, purwakantina c d e c d e, sakapeung c d c c d c;(2)sonéta inggris;diwngun ku tilu kuatrén jeung kuplét pungkasan, purwakantina a b a b c d c d e f e f g g. Asupna wngun sonéta kana sastra Sunda méh bareng jeung gelarna sajak(bébas), tapi teu produktip.Nurutkeun M.A.Salmun (1963;79) sonéta anu kapanggih dina sastra Sunda diwangun ku dua quatrain anu disebut octavo praemes jeung dua terzine anu disebut sextet conclussie.

Rujukan 

Istilah
Randegan nyaéta pegatna atawa ereunnan kedaling lisan pikeun saheulaanan sangkan nimbulkeun wirahma nyarita atawa maca. ku lantaran kitu, laguna tacan turun (mungkas). Ragragna randegan di antran dua kecap di tengah ungkara atawa di antara padalisan. Merenahkeun randegan pohara pentingna dina déklamasi atawa maca puisi (poerty réading) sabab milu nendeskeun harti, léotan wirahma, atawa éndahna puisi.

Rujukan 

Istilah
Périodeu, atawa period, période, nyaéta mangsa anu mangrupa bagian tina kamekaraan (sajarah) sastra sagemblengna. Munculna hiji périodeu téh bisa jadi lantaran némbongkeun pasipatan-pasipatan, kondisi, jste. Anu béda jeung périodeu saheulaeunana. Sajarah sastra Sunda geus dicaroba dijieun périodisasina ku para ahli; sarta katinggal aya géséhna dina hal réana périodeu, ngaran-ngaranna, jeung titiwarsana.

Rujukan 

Istilah
Carita rayat atawa carita balaréa nyaéta warnaning carita heubeul anu sumebar dimasyarakat tatapa ku cara lisan,bari teu kanyahoan saha pangarangna (anonim). Ku lantaran nyebarna lisan,bisa jadi ngalaman rupa-rupa raéhna (ngurangan,nambahan,jsté) sarta bisa jadi nimbulkeun versi. Anu kagolong carita rayat umumnamah dongeng,legenda,jeung mite. Dongeng-dongeng anu katingalina ciptaan anyar ogé bisa kénéh kaasup carita rayat asal geus sumebar di masarakat sarta anonim.

Rujukan 

Istilah
(Ing. ritual < Lat. ritualis; rite < Lat. ritus)

Ritual téh hartina ngandung sipat ritus, warnaning upacara, saperti ngaruat, salametan, kariaan, nyuguh, jsté. Disebut di dieu duméh aya patalina jeung sastra, boh langsung boh henteu. Upamana pagelaran mantun, anu midangkeun lalakon-lalakon pantun, saenyana mah teu leupas tina tradisi ngaruat, salametan, atawa sukuran.

Rujukan 

Istilah
Satir nyaéta kecap anu disebut satir atawa satire. Satir nyaéta karya sastra (sajak, carita pondok, carita drama, jsté) anu eusina sumindir (boh sagemblengna boh sabagian); rupaning kabokbrokan sosial, kabodoan, kateuadilan,jsté., digelarkeun jadi (adegan) guguyon, ngageuhgeuykeun, tapi seukeut ngajak mikiran.

Rujukan 

Istilah
Sandiasma nyaéta  ngaran sabenerna.saharti jeung pseudonym dina basa inggris(<pra.<yun.pseudes palsu +onyma ngaran).asupna kna istilah pédah réa pangarang sunda anu ngagunakeun ngaran samaran dina karyana,boh sawaktu waktu boh salilana.tacan kapaluruh naon maksud anu saenyana anu matak ngagarunakeun sandiasma.pangarang -pangarang anu kungsi ngagunakeun sandiasma téh di antarana achmad basach,moch.kurdi,M.A salmun,ayatrohaédi.

Rujukan 

Istilah
Panyajak téh nyaéta pangarang sajak,atawa pangarang anu léuwih dikénal minangka pangarang sajak lantaran karyana léuwih réa dina wangun éta,atawa punjulna memang dina karya warna éta. Para panyajak Sunda di antarana waé nyaéta:

Ajip Risidi,Ayatrohaedi,Dedy Windygiri,Eddy D.Iskandar,Etti RS,Godi Suwarna,Kis WS.,Hasan Wahyu Atmakusumah,Nita Widiati Efsa,Odji Setiadji AR,Rachmat M.Sas Karana,Sayudi,Surachman RM,Taufik Faturohman,Usep Romli HM,Yayat Hendrayana,Yus Rusyana.

Rujukan 

Istilah
Péso Pangot nyaéta Sabangsa péso atawa ngaran rupa péso paranti "nulis" dina daun lontar, jaman baheula. Anu di sebut nulis téh saenyana mah ku cara nurih atawa ngoét. Tapak nulis téa engkéna jadi hideung lantaran geutah daun, pageuh, nepi ka tulisan téa bisa kabaca. Péso  pangot kitu gunana kapanggih tina wawangsalan anu kieu unina:

Péso pangot ninggang lontar,

titis tulis bagja diri.

Istilah péso pangot dina sastra kaangkat ku ulikan naskah sunda buhun, anu bahanna tina daun lontar atawa nipah.

Rujukan 

Istilah
Kertas saéh nyaéta keretas anu dijieunna tina  kulit kai saéh, diolah sacara tradisional. Dina jaman baheula keretas saéh mindeng dipaké bahan naskah (manuscript); naskahna disebut naskah saéh. Nilik kana sawatara naskah saéh anu bisa kénéh kapanggih, bisa ditétélakeun yén keretas saéh téh kasap,bayubud,henunte lemes cara umumna keretas buatan jaman ayeuna. Nurutken katerangan R. satjadibrata (1954) tangkal saéh téh sok dipaké pangiuh-ngiuh petétan kopi.

Rujukan 

Istilah
Rumpaka nyaéta téks lagu,sarua jeung lirik (Ind.).Karangan anu aralus dina wangun dangding,anu dimuat mangrupa karya sastra,sakapeung sok dipaké rumpaka tembang (Cianjuran).Henteu kudu nyipta lagu anyar sabab lalaguan tembang umumna ngagunakeun rumpaka dina wangun pupuh.

Rujukan 

Istilah