AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Bedog téh pakarang paranti motong, tuktak-teukteuk.. Bangsa péso gedé paranti kudak-kadék.. Pakarang paranti kudak-kadék.

Pungsi Bedog

Pungsi Praktis
Pungsi praktis leuwih nyoko kana harti ngadeudeul pagawéan, nyindekelkeun kagunaan bedog dina kahirupan sapopoé kayaning keur nuar awi, meulah suluh, meulah awi, nyisit awi pibilikeun, kudak-kadék di kebon, keur meuncit sasatoan, nyacag daging jeung réa-réa deui.
hal ieu luyu jeung ngaran-ngaran bedog nu aya pakaitna jeung pagawéan. Bedog gagaplok dipaké kudak-kadék di kebon, bedog pameuncitan dipaké meuncit sasatoan, bedog jonggol atawa bedog hambalan biasana dipké mesék kalapa kalawan misahkeun tapasna, bedog gula sabeulah dipaké pikeun ngabutik. Dina pungsi praktis, bedog téh henteu ngutamakeun wangun nu alus, tapi leuwih ngutamakeun kakuatan jeung seukeutna.

Pungsi Simbolis
Jaman baheula bedog miboga ajén karamat. Bedog boga ajén pikeun ngangkat harkat darajat nu nyimpenna, malah mah mibanda unsur lianna saperti mawa berkah salamet. Kiwari simbol karamat geus ngalaman parobahan, lantaran kiwari mah nu némbongkeun simbol kagagahan téh kayaning boga mobil, motor jrrd.

Pungsi Éstétis
Pungsi éstétis tina bedog salian dipaké pakakas, bisa ogé dijieun papaés di imah, dijieun barang koléksi. Tumali kana pungsi éstétis bedog, panday jeung maranggi nyumponan udagan éstétis. Wilah bedog di alus-alus, ukiran maranggi disaluyukeun jeung pungsina, atuh ragam hiasna beuki beunghar. Wanda pérah jeung sarangka beuki beunghar deuih, lian ti taliti dina detil. Ku cara kitu bedog sapuratina boga ajén nu luhung. Teu matak éra sanajan teu disebut karya seni ogé.

Pungsi Ékonomi
Bedog geus jadi komoditi, barang nu dijieun objék jual beli, aya babasan nu unina panday mah tara boga bedog hartina sasarina ari tukang mah tara bogaeun barang jieunanana sabab lamun aya nu meuli sok dijual. .

Pakarang tradisional Indonesia
Pakarang

Référénsi
Jangari nyaéta sesebutan pikeun situ di wewengkon Bobojong Kacamatan Mande, kabupatén Cianjur.Situ Jangari bisa kahontal ti Jakarta ngaliwatan jalan tol Jagorawi. Sabada gerbang tol Ciawi tuluy ka arah Puncak diteruskeun ka kota Cianjur, jarakna kira-kira 17 km ti kota Cianjur. Ieu  situ téh mangrupa situ jieunan manusa anu masih kénéh bagian ti situ Cirata.

Puseur Budidaya Lauk Darat

Salah sahiji lauk budidaya nu utama di ieu situ nyaéta lauk emas. salian ti lauk séjénna kayaning nila beureum, nila hideung, nilem, patin, bawal, jrrd.
Lauk nu diingu di ieu situ boga kapunjulan ti lauk nu diingu di tempat lianna, iwal ti laukna gancang gedé, dagingna ogé teu bau leutak.

Rata-rata produksi lauk di ieu situ bisa ngahontal 1.000 ton unggal bulanna. Hasil lauk ti ieu situ téh tuluy dikirim ka sababaraha kota di Indonesia, ogé pikeun minuhan kabutuhan lauk di Jawa Kulon. Produksi anu bisa sakitu gedéna téh alatan di ieu situ aya teu kurang ti 70.000 unit jaring apung.

Tradisi

Di ieu situ aya hiji tradisi nu maneuh diayakeun unggal taunna anu disebut tradisi Ngalokat Leuwi Jangari jeung Ngarak Burayak. Dina ieu kagiatan téh diayakeun rupa-rupa pagelaran, helaran jeung atraksi kasenian has Cianjur, di antarana tari Pelung Manggung, tari Kuda Kosong,  kendang penca, Cianjuran jrrd.

Fasilitas

Palabuan
Pamondokan
Karamba ngambang
Jamban
Lapang maén bal
Tempat Parkir
Masjid
Parahu
Rakit

Referensi

Situ di Cianjur
Situ jieunan
Tempat pelesir
Jarawat atawa ewateun (Basa Indonésia: jerawat, Basa Acéh: muën, Basa Banjar: jariawat, , Basa Jawa: kukul, ) nyaéta kondisi abnormal kulit lantaran gangguan leuwihna produksi kelenjar minyak (sebaceous gland)nu nyababkeun mepetna saluran folikel buuk jeung pori-pori kulit. Sakumaha anu geus ku urang uninga sadayana, yén jarawat téh muncul sanggeus hiji jelema asup kana mangsana balég. Jerawat ieu téh mimiti aya nalika umur 14-19 taun (pubertas). Munculna jarawat dina umur sakitu téh mangrupa pénoména psikologis lantaran sékrési hormon-hormon kelenjar buntu jeung parobahan susunan hormon hiji jalma. Nalika balég, komposisi homon kacida sénsitipna. Nalika beuki saeutikna hormon androgén atawa hormon éstrogén, kalenjar nu aya dina kulit bakal kapangaruhan. Hal ieu ngabalukarkeun kalenjar éta nambahan aktip jeung nambahan ogé minyak anu kaluar.

Rupa-rupa Jarawat

Jarawat Titik
Aya keur mimiti jarawat muncul. Dijerona loba komédoan. Nu mepetan kalenjar minyak jeung komédo bisa dikaluarkeun ku cara kulit disanghareupkeun di handap uap atawa sibeungeut ku cai haneut , tuluy kulit nu jarawatan diteken.

Referensi

Dermatologi
Kaséhatan
Panyakit Kulit
Républik Éstonia (basa Éstonia: Eesti Vabariik) mangrupa hiji nagara di Éropa Tengah. Wates darat nagara ieu nyaéta wates 339 km jeung Latvia di kidul jeung 229 km kalawan Rusia di wétan. Di kalér aya Teluk Finlandia jeung di kulon aya Laut Baltik. Nagara ieu minangka anggota Uni Éropa ti 1 Méi 2004.

Politik 

Éstonia mangrupa nagara démokrasi konstitusional kalawan hiji présidén nu dipilih ku parlemén unikameral. Pamiluna diayaan saban opat taun. Pamaréntah atawa badan éksekutifnya kawangun ti perdana menteri nu dinominasikeun présidén jeung 14 urang menteri. Pamaréntah éta kedah disatujuan ku parlemén saméméh diistrénan.

Badan législatifnya nyaéta Riigikogu, hiji parlemén unikameral nu miboga 101 korsi. Anggotana dipilih ku rahayat pikeun période jabat opat taun. Voting liwat internét mimiti dilaksanakeun dina pamilu-pamilu lokal di Éstonia.

Babagian administratif

Maakonnad 

Éstonia dibagi kana 15 maakonnad (tunggal - maakond).

 Maakond Harju (Harjumaa)
 Maakond Hiiu (Hiiumaa)
 Maakond Ida-Viru (Ida-Virumaa)
 Maakond Järva (Järvamaa)
 Maakond Jõgeva (Jõgevamaa)
 Maakond Lääne (Läänemaa)
 Maakond Lääne-Viru (Lääne-Virumaa)
 Maakond Pärnu (Pärnumaa)
 Maakond Põlva (Põlvamaa)
 Maakond Rapla (Raplamaa)
 Maakond Saare (Saaremaa)
 Maakond Tartu (Tartumaa)
 Maakond Valga (Valgamaa)
 Maakond Viljandi (Viljandimaa)
 Maakond Võru (Võrumaa)

Tempo ogé 
 Daptar nagara

Tumbu luar 
 
  Situs resmi

 
Nagara di Éropa Kalér
Vokal atawa swaara nyaéta sora basa nu di wangun ku hawa nu kaluar tina bayah sarta waktu ngaliwatan tikoro ngaliwatan teu menang hahalang. Dina ngawangun vokal aya tilu perkara anu mangaruhan ajén atawa kualitasna, nyaéta buleud-gépéngna wangun biwir, maju-mundurna létah, jeung luhur-handapna létah. Ari vokal dina basa Sunda jumlahna aya tujuh siki saperti dilambangkeun dina tabél ieu di handap.

Tabél : Lambang Vokal
Téstostéron nyaéta hormon stéroid ti golongan androgén nu kapanggih di mamalia, réptil birds,, jeung vertebrata lianna. Di mamalia, téstostéron utamana disékrési dina téstis jalu jeung ovarium bikang, sarta saeutik ti kelenjar adrénal.  Ieu jat kaasup hormon séks utama pikeun jalu sarta kaasup stéroid anabolik.

Pikeun lalaki, téstostéron téh minangka konci pikeun kamekaran jaringan réproduksi lalaki, kayaning téstis jeung prostat, sarta ngadorong ciri-ciri séksual sekundér sarupaning otot anu onjoy, massa tulang, jeung tumuwuhna bulu awak. Lian ti éta, téstostéron ogé ésénsial pikeun kawaluyaan awak jeung nyegah ostéoporosis.

Rata-rata, awak lalaki anu geus sawawa ngahasilkeun téstostéron sapuluh tikelna awak awéwé, tapi awéwé leuwih sénsitip ka ieu hormon.

Téstostéron dihasilkeun ku ampir sakabéh vertebrata. Lauk ngahasilkeun bentuk anu rada béda anu disebut 11-ketotéstostéron, anapon serangga ngahasilkeun ékdison.

Rujukan 

Androgén
Hormon téstis
Hormon ovarium
Stéroid anabolik
Hormon manusa
Téstostéron
Gemuk 
Gemuk (Ind:pupuk;Eng. fertilizer) téh nyaéta barang anu umumna sok dipaké ku patani pikeun tatanen pikeun ngagemburkeun taneuh. Di kahirupan sapopoé gemuk téh kacida pentingna pikeun tutuwuhan, hal ieu disababkeun gemuk mangrupa komponen paling penting dina prosés tuwuhna hiji tutuwuhan. Dina gemuk loba unsur anu aya boh éta anu miboga unsur hara atawa anu teu ngandung unsur hara.

babagéan pupuk
gemuk organik
gemuk organik nyaéta gemuk anu sumber bahanna tina sarupaning urut tutuwuhan jeung anu bahanna ali ti alam
gemuk non organik  Aya sababaraha jinisna gemuk teh, aya gemuk organik jeung gemuk non organik.

catetan

Pertanian
Cameuh nyaéta kaayaan biwir handap sungut leuwih hareup batan biwir luhur. Sawatara mah sok dituturkeun ku kaayaan gado nu nyodor ka hareup teuing, sangkan biwir handap ogé milu nyodor béh hareup, sabangsa ngohngor, ngan ari ngohngor mah biwir béh luhur. Di jelema cameuh, lamun sungut dibalemkeun biwir luhur aya di tukangeun biwir handap. Kecap cameuh dilarapkeun kana biwir handap nu rada nyodor ngaliwatan biwir luhur.

Catetan
Kidul (Aks. Sunda:ᮊᮤᮓᮥᮜ᮪) nyaéta salah sahiji arah dina kompas, patukangtonggong jeung arah kalér.Ieu arah téh beulah katuhu arah wétan (panon poé mucunghul). Lamun urang nyanghareup ka kalér hartina urang nonggong ka kidul.

Réferési 

Arah
Hawu asalna tina basa Jawa nyaéta tina kecap awu  anu hartina abu. Dina basa Sunda, disebut lebu. Jadi, hawu nyaéta tempat ngumpulna abu atawa lebu.  Di masarakat Sunda dipikawanoh dua wanda hawu nyaéta hawu nu basajan jeung hawu nu dijieun tina gerabah.
Hawu nu basajan mah dijieunna tina bata nu ditumpukkeun sarta teu dilapisan ku taneuh liat. Ku kituna, hawu nu modél kieu biasana tara kuat sarta babari paburantakan saupama kagédor téh. Hawu nu kadua wangunna sarupa jeung hawu nu basajan tapi miboga dua liang pikeun tempat masakna anu ngajajar ka tukang atawa ka gigir. Hawu ieu dilapisan ku taneuh liat sangkan teu babari runtuh jeung paburantakan.

Parabot Dapur

Dicutat tina
Longsér nyaéta salah sahiji kasenian nu méntaskeun carita nu miboga nilai-nilai luhur nu raket jeung kahirupan masarakat. Nilai-nilai nu aya dina carita longsér téh bakal dipangaruhan ku jejer nu geus ditangtukeun. Longsér diwangun ku sababaraha bagian penting nu jadi ciri tina kasenian éta. Pagelaran longsér téh biasana dibarung ku nayaga, pamaén, jeung bodoran nu miboga daya tarik sorangan keur panongton. Salian ti éta, pagelaran longsér ilaharna mineng dipidangkeun peuting-peuting. Lamun pagelaran nu dipidangkeunna siang disebutna lontang. Longsér mangrupa salah sahiji téater rahayat Tatar Sunda nu hirup di daérah Priangan, pernahna di Bandung Kidul Daérah Ranca Manyar Kacamatan Pameungpeuk. 

Pakakas pikeun nyaanganana disebut oncor nu miboga sumbu tilu atawa lima. Disimpen di tengah-tangah, sedengkeun gamelan disimpen di tukang sakalian pikeun tempat para anggota rombongan ngaganti raksukanana.

Raksukan Awéwé jeung Lalaki 
Para pamaén nu awéwé disebut Ronggéng anu salah sahijina disebut Sripanggung. Raksukan Ronggéng ilaharna nyaéta dikabaya, dikarémbong (selendang), disanggul anu dipakékeun manglé, tuluy maké hiasan saperti subang, kalung, gelang, cincin, jeung bros. Sedengkeun pamaén lalaki ngagunakeun raksukan jawara saperti sarung, kamprét, iket barangbangsémpak bari mawa golok anu diselipkeun kana sabuk kulit anu lébar, mamaké gelang akar bahar, batu ali nu gararedé.

Prak-Prakan Pintonan 
Biasana dina prak-prakan pagelan longsér téh sok dimimitian ku wawayangan atawa mamarung, para ronggéng ngibing bari hahaleuangan pikeun ngirut ati panongton. Biasana éta ronggéng-ronggéng téh sok maké ngaran-ngaran lauk saperti Si Jelér, Si Tawés, Si Sepat, Si Kumpay, jsb. Para panongton anu bisa makékeun sarung, kopéah, arloji, kacamata, saputangan, jsb ka ronggéng anu dipilihna. Saréngséna ngibing, éta barang-barang téh dibalikeun deui ka nu bogana tur dibarengan ku tebusan duit. Ti dinya, kakara wéh muncul banyolna, anu dipingpin ku éta rombongan nu ngucapkeun hatur nuhun ka para panongton bari ngawanohkeun rombongan jeung Sripanggung sarta ronggéng-ronggéng bari ngabanyol. Acara dituluykeun  ku ngibing sacara papasangan antara sripanggung jeung jawara, tuluy diturantan ku para ronggéng.

Struktur Longsér
Tatalu jeung lagu Gonjing, minangka béwara yén pintonan Longsér dimimitian.
Kidung, minangka bubuka anu dianggap mibanda kakuatan magis pikeun usaha pintonan lancar ogé dipaké lagu persembahan dina arwah karuhun, kidung biasana dinyanyikan ku ronggéng anu dina kamekaranna dinyanyikan ku Sindén.
Ronggéng anu dimimitian ku wawayangan.( kalayan ngawanohkeun para ronggéng maké landian kawas si Batrési Oray, Si Asoy,si Géboy. Tari anu dibawakeun nyaéta ketuk tilu / Cikeruhan).
Bobodoran jeung musik sarta tarian, biasana bodor nurutan tarian ronggéng.
Penclut pintonan Longsér mintonkeun hiji lakon anu dicokot tina kahirupan sapopoé.

Referensi 

Budaya Sunda
Seni Sunda
Arya Kamuning
Tokoh historis jeung legéndaris di wewengkon kabupatén Kuningan ti jaman peralihan antara pangaruh Hindu ka Islam.  Kisahna dipakaitkeun jeung Sunan Gunung Jati, salah sahiji wali nu jadi tokoh utama nu nyebarkeun agama Islam di Cirebon. anjeunna salaku nu ngadegkeun jeung mingpin wewengkon Kuningan nu sakti jeung boga tutumpakan kuda nu bisa hiber (kuda sembrani) nu ngarana Si Windu. Pernah tanding jeung tokoh ti daérah Rajagaluh (Majalengka) nu masih ngagem agama Hindu sarta meunang. Dina tandingna éta Arya Kamuning kajebak ku tangkal lopang nu ngarambat jeung disalametkeun ku sato uncal, ku lantaran éta urang Kuningan (baheula) dipahing ngadahar sayur lopang jeung daging uncal saluyu jeung nu diamanatkeun ku karuhun. Dipercaya makam Arya Kamuning ayana di désa Winduhérang, kurang leuwih 1 km beulah kulon kota Kuningan jeung diabadikeun minangka ngaran jalan.

Satacan Islam asup ka Kuningan, di Padukuhan Winduhérang geus aya sesepuh nyaéta Ki Gedeng Kuningan. anjeunna nu mimiti asup Islam sarta anjeunna deukeut jeung Sinuhun Gununng Jati. anjeunna boga anak anu ngarana Amung Gegetuning Ati nu engkéna jadi Pangeran Aria Kamuning. Ki gedéng Kuningan pupus, tuluy layonna jadi kembang malati nu seungit pisan. Sangges Pangéran Adipati Ewangga dinobatkeun jadi Adapati Kuningan, Pangeran Aria Kamuning lain baé ngaping diwidang pamaréntahan, tapi di medan tempur ogé manéhna maturan. Sangges wafat Aria Kamuning di Cipicung, komplék Makam Gede di kalurahan Kuningan kacamatan Kuningan. Unggal poé jadi Kuningan diayakeun jiarah akbar di makamna. Ngaran Aria Kamuning diabadikeun ogé ku Batalyon Infantri 203/Arya Kamuning BrigifI/Jaya Skti Kodam Jaya.

Rujukan

Tokoh Sejarah Kuningan
Jatayu atawa biasa disebut Jetayu nyaéta salah sahiji tokoh anu kalintang penting dina wiracarita Ramayana, Jatayu nyaéta putra bungsu Garuda Brihawan, Manuk raksasa tutumpakan Déwa Wisnu ieu téh boga dulur ngaranna Garuda Sempati. Jatayu gugur nalika merangan Rahwana anu nyulik Sinta. Jatayu kasohor alus budi, jeung jadi mahluk anu dipikanyaah ku Prabu Dasarata, Bapana Rama. Nalika masih ngawujud endog, Jatayu diangkat anak ku Dewi Ngruna, istrina Batara Surya. Jatayu kawin jeung Dewi Jatawati, putriPrabu Sangkanturunan, Raja Parangsari. Papanggihna Rama jeung Jatayu nyaéta nalika Rama ngajalankeun Paréntah Maharesi Agastya sangkan nganjrék di Pancawati. Harita Rama rék nyieun pondok keur Sinta, terus Manéhna ningali burung anu gedé, ti dinya Jatayu nyarita yén Manéhna babaturan Bapana.

Jatayu Gugur 
Nalika Jatayu keur hiber, manéhna ngdéngé sora awéwé anu ngajerit-jerit. Jatayu nempo Prabu Dasamuka keur mawa Sinta, minantuna Prabu Dasarata. Jatayu ngadeukeutan maranéhna, terus nyerang Dasamuka. Tapi Dasamuka teu bisa paéh, lantaran kasakténna.

Sabenerna Jatayu geus bisa nyalametkeun Sinta, tapi nalika Jatayu rék mawa Sinta ka darat, Sinta ngomong cenah manéhna embung dipigarwa ku Rakhsasa komo dicekel ku manuk. Harita kénéh Sinta leupas tina cepengan Jatayu sabab Jatayu reuwaseun ngadéngé omongan Sinta. Teu lila Rahwana hiber ngarah ka Jatayu, terus nebas jangjang Jatayu maké Candrasa, jadi Sinta bisa direbut deui ku Rahwana. Dina Ramayana versi india, Sinta teu nyarita siga kitu, malah mah nalika Jatayu perang campuh jeung Rahwana, Sinta mah ningalikeun bari ceurik. Dina carita versi India, dicaritakeun yén Jatayu ngancukeun karéta perang Rahwana nepi ka Raja Aléngka téh labuh ka darat.

Teu lila Rama jeung Lesmana datang, maksudna mah rék néang Sinta anu ngaleungit ti tempat cicingna. Di dinya maranéhna manggihan Jatayu anu sakarat, Rama nyangka yén anu nyulik Sinta téh Jatayu, malah mah Jatayu rék dipaéhan, tapi ditahan ku Lesmana.
Saencan paéh, Jatayu sempet méré nyaho Rama yén anu nyulik Sinta téh nyaéta Dasamuka. Ti Jatayu ogé Rama apaleun yén Sinta diculik ka Aléngka. Jatayu ahirna moksa terus paéh sacara sampurna lantaran dibantuan ku Rama.

Referensi 

Carita Wayang
Ramayana
Taratas
Sutan Takdir Alisjahbana dibabarkeun di Natal, Tapanuli, 11 Pébruari 1908.
Saréngséna H.K.S. di Bandung taun 1928 langsung ditempatkeun di Palémbang janten guru Schakelschool (Sakola Sambungan). Taun 1930 pindah gawé jadi pupuhu redaktur di Balai Pustaka. Bari sambian digawé, ogé ngiringan kuliah-kuliah di Sekolah Hakim Tinggi,tamat taun 1942.

Referensi
Campaka, aslina mah ditulis maké ejahan heubeul Tjampaka, ngaran salah sahiji majalah basa Sunda anu medal di Bandung taun 1965.

Profil Majalah
Dina awal penerbitanana, mimitina mah bulanan,ka behdieunakeun medal sabulan dua kali atawa tengah bulanan,diterbitkeun ku Yayasan Campaka. Dina karedaksianana, ieu majalah téh ngalaman robah-robah redaksi, Girang rumpaka ngarangkep pananggung jawab redaksi nu pangpandeurina téh nyaéta S.A. Warsoma. Ieu majalah basa Sunda anu sifatna umum téh utamana ngamuat carita pondok jeung carita nyambung, boh karangan asli beunang pangarang Sunda, boh tarjamahan tina basa deungeun. Lian ti éta ngamuat ogé sajak Sunda, artikel kaagamaan, artikel kasehatan, jeung lulucon. Teu kacatet sabaraha eksemplar oplah unggal bulanna,umur majalah ngan lumangsung dua taun,dina taun 1967 ngeureunkeun penerbitanana.

Rengrengan Redaksi 
A. Taun 1965 (Awal)
Panasehat: Abdur Rauf, SH
Direksi: Mursan Sutjarma
Pingpinan Redaksi/Pananggung jawab: Sukandi A Warsoma
Staf Redaksi: Soebechi, G. Makboel, Min Resmana, A. Abidin, Rina Tjampaka, Surachman R.M
Sekretaris Redaksi: Sunarja P.K.
Tata Usaha: Rachmat HadyJuru Tekin: Didin D Basoeni, Teddy SamFoto Press: Permai/ArasB. Taun 1967 (Ahir)Dewan Redaksi : Sunarja P.K, Iskandarwassid BA, Odji Setiadji AR, jeung Annie Hamid.Tata Usaha: Dewi ParwatiPoto Press: Eddy James. Alamat redaksi: Jl. Jambatanbaru 17 E BandungOplah''': Teu kacatet sabaraha eksemplar oplah unggal bulanna.

Rubrikasi
Ti Redaksi
Carita Pondok
Seni Budaya
Ringkang-ringkang Katukang
Guguyon
Ki Ha’en
Carpon Tarjamahan
Carita Nyambung
Warna-warni
Campaka Mekar
Sajak
Agama
Dangding
Wanita Binekas
Carita Gambar
Mang Semprot (karikatur)
Pedaran Kasehatan
Kalimah Hikmah
Anekdot.

Rujukan

Tingali
Majalah basa Sunda

Kalawarta
Majalah basa Sunda
Candra, aslina mah ditulis maké ejahan heubeul Tjandra, nyaéta salah sahiji majalah bulanan anu terbit di Bogor dina taun 1954.

Sajarahna
Nomer nu munggaran maké titimangsa bulan Méi 1954. Di handapeun ngaran majalah diembohan ku katerangan Majalah Bulanan Roman Sunda Populer. Kecap roman dina katerangan jilid henteu nuduhkeun roman nu mangrupa carita panjang sabangsa novel, tapi leuwih deukeut kana maksud carita pondok. Pingpinan umum atawa istilahna Pangasuh dicepeng ku S. Eeng Natadipura, ari redaksina diaping ku M.A. Salmun. Dina nomer edisi munggaran,pingpinan umum nembrakkeun yén eusi majalah moal pipilueun kana masala-masalah atawa urusan pulitik, tapi ngan wungkul seja ngalilipur nu maca ku mangrupa bacaan carios-carios pondok roman nu luyu jeung kaayaan jaman harita. Lian ti eta, dimuat ogé carita wayang, lulucon-lulucon pondok, anu maksudna estuning ngan keur panglipur wungkul. Tapi enggoning kitu lain hartina henteu merhatikeun ajen-inajen carita, tetep éta ogé diperhatikeun dina raraga ngamumulé basa, sastra,katut budaya Sunda. M.A. Salmun salaku pangaping redaksi nembrakkeun yén dipakéna ngaran Candra téh ngandung ma’na perlambang pikeun nyaangan kahirupan, lain rek nambah-nambah kaayaan harengheng, balukar tina kaayaan pulitik jaman harita. Demi karangan-karangan anu dimuatna umumna mangrupa karya kréatif (carios) sanes bahasan-bahasan atawa artikel paelmuan. Dina nomer-nomer ka hareupna,lian ti ngamuat carita pondok jeung carita nyambung téh ogé dimuat sajak, guguritan, jeung carita drama. Dina mangsa-mangsa awal terbit, ieu majalah kungsi ngayakeun pasanggiri nulis carita pondok, tapi kurang meunang pangbagéa ti para pangarang, utamana mah réa  karangan anu kurang nyumponan sarat, nepi ka kudu diperpanjang waktu daftarna.

Rujukan

Kalawarta
Majalah basa Sunda
Kiwari  téh ngaran majalah bulanan basa Sunda anu diterbitkeun di Jakarta taun 1957.

Profil Majalah
Kiwari digelarkeun ku R.B. Ardiwisastra jeung Rukasah S Wirasasmita. Tujuan diterbitkeunana ieu majalah nyaéta pikeun nyumponan katineung urangSunda nu hayang nenjo Sunda komaraan deui. Diterbitkeun ku hiji pakumpulan (studie club) nu disebut Badan Pangulik Budaya (BPB) Kiwari. éta pakumpulan seniman budayawan Sunda téh nerbitkeun majalah kalawan daria turta estuning hiji-hijina majalah budaya Sunda anu munggaran ngahususkeun diri udaganana daria. Eusina ngamuat tulisan-tulisan perkara seni budaya Sunda, saperti kasusastran, filsafat, kasenian, basa, jeung budaya umum. Girang rumpakana dicepeng ku Rukasah SW. Demi anu jadi kontributor tulisan nyaéta para seniman budayawan nggota BPB Kiwari, saperti Olla S Sumarnaputra, Ajip Rosidi, Achdiat K Mihardja, Moh. Amir Sutaarga, Dodong Djiwapradja, Ramadhan K.H.,Tatang Sastrawiria, Boeyoeng Saleh Poeradisastra, Utuy T Sontani, Ismail Wiriadinata, Rusman Sutiasumarga, Mh. Rustandi Kartakusumah, jsb. Dina salah sahiji tulisan panjang beunang Dodong Djiwapradja, ditembrakkeun konsép kumaha kalungguhan jeung fungsi budaya daerah dina lingkungan budaya Indonésia katut kumaha cara mekarkeunana. éta tulisan nu judulna “Dasar Pamadegan BPB Kiwari” téh dimuat kalawan gembleng dina hiji penerbitan husus, dina majalah Kiwari nomer 7/8 Taun I, tanggal 6 Desember 1957 – Januari 1958. Nomer-nomer munggaran mah terbitna the mayeng unggal bulan, tapi ka behdieunakeun beuki henteu puguh, kalan-kalan terbit dua nomereun disakalikeun, malah nepi ka eureunna dina taun 1958. Jadi umurna the estuning pondok pisan,ngan kuat sataun (1957 – 1958). Alamat Direksi/Redaksi/Administrasi di Jl.Kubis IV No 131 Blok A II Kebayoran Baru Jakarta.

Rubrikasi
Panganteur 
Esey Seni
Esey Budaya
Esey Sastra
Sajak
Carita Pondok
Carita Nyambung 
Bogoh Munggaran (Iwan Toergenyew/tarjamahan Rusman Sutiasumarga)
Pantun Lutung Kasarung

Rujukan

Tingali
Majalah Basa Sunda

Kalawarta
Majalah Sunda
Kutawaringin téh ngaran majalah bulanan basa Sunda anu dierbitkeun di Subang dina taun 1966.

Profil Majalah
Majalah Kutawaringin diterbitkeun ku Yayasan Kutawaringin Subang. Panangkes  dicepeng ku AHS Armin Asdi, ari girang rumpaka dicepeng ku Agus Sur. Ngaran Kutawaringin dicokot tina kasang tukang sajarah di dinya. Di wewengkon Cimerta Subang, kungsi ngadeg karajaan leutik Kutawaringin Subanganten atawa Kutawaringin Subanglarang. Lamun nilik eusina, ieu majalah kaasup kana golongan majalah umum, sabab eusina sifatna umum. Dina awal terbit, dimuat carita pondok, carita nyambung (novel), sajak, artikel kaagamaan, artikel seni jeung budaya, katut pangaweruh umum liana. Hanjakal umur ieu majalah henteu lana, da ukur terbit sawatara nomer bae, teu nepi ka sataun-sataun acan.

Rengrengan Redaksi
Pupuhu: Otje Djundjunan Setiakusuma
Wakil Pupuhu: Aang A Widjaja
Panangkes: AHS Armin Asdi
Girang Rumpaka: Agus Sur
Girang Serat: Winarja Artadinata
Rumpaka: Idit S Madiana, Atju Sjamsudin, S. Susilo, R.H. Abdullah, Mahfud Prawirasudardjat, Narwan Sutarmas M
Juru Pair: Tjutjup Suwitatunggara, Friatna Nugraha
Juru Titen: Oja Sukarna
Juru Tekin: Adang T
Juru Potret/Juru Warta: Iskandar, Friatna Nugraha
Alamat Redaksi: Jl. Jend. Ahmad Yani No 66 Subang
Oplah: Taya katerangan sabara-sabarahan unggal sakali medal

Rubrikasi
Sala Manggung (ti Redaksi)
Reportase
Carita Pondok
Cahaya Sumirat (rubric Agama Islam)
Esey Seni Budaya
Nyingraykeun Lalangse (Féatures)
Kandaga Seni Daerah
Sajak
Lulucon
Leuwi Panenggahan
Puri Kutawaringin
Pangaweruh
Tunjung Balebat (Rohangan Rumaja)
Dangding
Carita Nyambung
Galura Suara (rubrik seni)
Mopole
Gembyung Subang (Sketsa Masarakat)
Berita Foto.

Rujukan

Tingali
Majalah Basa Sunda

Kalawarta
Majalah basa Sunda
Panghegar téh ngaran rubrik maneuh basa Sunda,mangrupa implik-implik atawa suplemen tina koran basa Indonésia Pikiran Rakyat, terbit munggaran taun 1952. Ka behdieunakeun robah format jadi koran mingguan dina taun 1955, tapi ngan kuat sataun. Dina taun 1956 ieu koran mingguan Sunda téh ngeureunan penerbitanana. Eusina lian ti ngamuat carita pondok, sajak jeung artikel seni budaya, ogé ngamuat artikel-artikel umum bacaeun balaréa.

Rujukan

Kalawarta
Majalah Sunda
Pelet, nyaéta salah sahiji majalah basa Sunda, anu husus ngamuat carita pondok, terbit di Bandung taun 1966.

Profil Majalah

Rujukan

Kalawarta
Majalah basa Sunda
Balebat téh ngaran majalah basa Sunda

Majalah basa Sunda
Cakakak téh ngaran majalah humor basa Sunda

Majalah basa Sunda
Balingbing nyaéta tutuwuhan penghasil buah, anu wangunna has anu asalna ti Indonésia, India, sarta Sri Langka.
Ayeuna, balimbing geus sumebar ka penjuru Asia Tenggara, Republik Dominika, Brasil, Peru, Ghana, Guyana, Tonga, sarta Polinésia.
Usaha penanaman sacara komérsial dipigawé di Amérika Sarikat, nyaéta di Florida Kidul sarta Hawaii. Di Indonésia, buah ieu jadi ikon dayeuh Dépok, Jawa Kulon, saprak taun 2007.

Déskripsi tangkal sarta sumebarna

Tangkal ieu mibanda daun majemuk anu panjangna bisa ngahontal 50 cm, kembang boga warna beureum ngora anu umumna mecenghul di tungtung dahan. Tangkal ieu bercabang loba sarta bisa tumuwuh nepi ka ngahontal 5 m. Henteu saperti pepelakan tropis séjénna, tangkal balingbing henteu merlukeun loba sinar panonpoé. Sumebarna tangkal balingbing pohara lega, alatan binihna disebarkeun ku lebah.

Déskripsi buah

Buah balingbing boga warna konéng kahéjoan. Waktu kakara tumuwuh, buahna boga warna héjo. Lamun seug balingbing diteukteuk, ieu panampang buahna ngawangun wujud béntang. Siki leutik sarta boga warna coklat. Buah ieu rangu pas didahar, rasana amis sarta saeutik haseum. Buah ieu ngandung loba vitamin C.
Wangun buahna anu unik jeung rasa amis sarta bisa dikokolakeun jadi rupa-rupa sajian, balingbing bisa dibédakeun jadi 2 macem. Anu rasana amis jeung wangun béntang dipikawanoh minangka balingbing amis (Averrhoa Carambola) sedengkeun jenis kadua nyaéta balingbing sayur atawa balingbing wuluh (Averrhoa bilim) anu rasana haseum, mindeng dipaké pikeun samara masakan, utamana pikeun méré rasa haseum dina masakan.

Salah sahiji wewengkon anu kaceluk baris produksi balingbing nyaéta DépokJawa Kulon, Demak, Jawa Tengah sarta Blitar Jawa Wétan. Balingbing geus ditetepkeun ku pamaréntah wewengkon Dépok minangka simbol has Dayeuh Dépok.

Mangpaat Balingbing

Balingbing miboga loba sari (cai), nepi ka bisa dijieun wine buah. Di Myanmar, balingbing digunakeun pikeun acar téh.
Salian ti éta, pamakéan balingbing minangka ubar getih luhur pohara populér di masarakat. Henteu saeutik urang anu langsung ngonsumsi balingbing boh daun boh buahna mangsa nyaho tekenan getihna luhur. Sacara émpiris, balingbing ogé dipaké pikeun nurunkeun kolésterol, ngalancarkeun pencernaan, anti kanker, ubar sariawan, nyeri beuteung, panas, batuk rejan sarta éncok.

Kandungan Gizi
Buah balingbing miboga kandungan gizi cukup luhur anu méré mangpaat pikeun awak.
Dina 100 gram buah balingbing anu asak ngandung:
 énérgi: 35 kal
 Protein: 50 gram
 Lemak: 70 gram
 Karbohidrat: 7,70 gram
 Kalsium: 8 mg
 Serat: 0,90 gram
 Vitamin A: 18 RE
 Vitamin C: 33 Mg
 Niacin: 0,40 gram

Tutumbu Kaluar

Rujukan

Bungbuahan
Tutuwuhan ubar
Oxalidaceae
Sharingan(万華鏡) nyaéta jurus panon nu dikawasaan ku klan uchiha, ieu jurus nyaéta salah sahiji tina tilu doujutsu nu hadé (diantawisna byakugan jeung rinnegan).

Rujukan

Kekkei Genkai
Baranangsiang nyaéta salah sahiji majalah basa Sunda anu medal di Bogor dina taun 1964.

Profil
Majalah Baranangsiang dipedalkeun ku Yayasan Kabudayaan Baranangsiang, mimiti medal 3 bulan sakali, saterusna jadi majalah bulanan. Panangkes ieu majalah nyaéta R.Oeton Moechtar, girang rumpakana ku M. Saleh Danasasmita, ari Dewan Redaksina nyaéta Surya Saputra (Pa Sursa), Moechtar Kala (Rakéan Minda Kalangan), M. Kurdi Djunaedi, jeung Wahyu Wibisana. Ieu majalah mangrupa majalah panglipur anu ngutamakeun ngamumulé ajen-inajen kabudayaan heubeul titinggal karuhun Sunda, ku kituna, najan sifatna panglipur tapi ari jero-jerona mah réa ngamuat hasil ulikan kabudayaan jeung lalakon-lalakon heubeul mangrupa carita pantun atawa babad,upamana lalakon tina Pantun Bogor jeung Pantun Baduy.

Pindah ka Bandung
Sabada medal tilu taun di Bogor, nincak taun ka opat, taun 1968 rédaksina dipindahkeun ka Bandung, atuh girang rumpaka katut rumpakana ogé robah, Girang rumpaka versi Bandung dicepeng ku Ir. Sukanda Kartasasmita.  Ukuran format majalah Baranangsiang versi Bandung mimitina mah format ukuran buku  ukuran 21,5 x 14,5 cm. Lian ti midangkeun rubrik-rubrik maneuh saperti rohangan agama, carita wayang, kawih Sunda, guguritan, jsb. ka béhdieunakeun mah ditambahan ku rubrik carita pondok katut karangan-karangan basan paelmuan, basa, sastra,katut budaya Sunda liana. Keur meujeuhna nanjung mah, oplah ieu majalah kungsi ngalaman nyitak nepi ka 10.000 eksemplar,kawilang oplah nu rongkah keur ukuran majalah jaman harita mah. Nincak taun ka-II rengrengan redaksi robah deui, Ir. Sukanda Kartasasmita henteu kalebet,diganti ku nu séjén.

Réngréngan Rédaksi
Pupuhu: Ny. E. Rochamina Sudarmika
Pangaping: R.Oeton Moechtar sareng Samsa Sasmitadimadja,SH.
Panangkes: Saleh Danasasmita
Girang Rumpaka: Drs. Yus Rusyana
Jurupair: Tjandrahajat, S.A. Hikmat, sareng Rakean Minda Kalangan
Juru Gambar: Onong Nugraha sareng Hery S
Candoli: Moh. Sidik sareng H. Hamzah.
Alamat redaksi: Jl. Buahbatu 45 Bandung sareng di Jl. Dewi Sartika 64 Bogor.
Format: majalah,ukuran 26,5 x 19 cm
Katerangan: di handapeun ngaran Baranangsiang dina jilidna maké tambahan moto Kaweruhing Rasa Kusumaning Budi.
Oplah: 15.000 eksemplr.

Rubrikasi
Pangjajap
Reportase
Artikel Seni Budaya
Elmu Pangaweruh
Carita Pondok
Carita Pondok Tarjamahan
Sajak
Juru Dapur
Dangding
Artikel Tatanen
Carita Wayang
Rohangan Wanoja
Pawayangan
Kapiasem (Pangalaman Pikalucueun)
Carita Nyambung 
Carita Tareh Nabi
Rohangan Agama
Fotografi

Rujukan

Tingali
Majalah basa Sunda

Kalawarta
Majalah basa Sunda
Karawitan numutkeun ahli karawitan saperti Raden Mahyar Angga Kusumah Dinata jeung Atik S,S.Karawitan, asalna tina kecap Ra jeung Wit ; Ra hartina nyaéta cahya panonpoé (seni), sedengkeun Wit hartina nyaéta pangaweruh. 
Numutkeun Bapa Atik, ra jeung wit disawang tina paham animisme jeung dinamisme ra nyaéta ngahormat atawa munjung jeung wit nyaéta karuhun.. Wangenan Karawitan sacara lega nyaéta seni musik nu ngagunakeun bahanna nyaéta sora. Sedengkeun sacara husus nyaéta seni sora daérah nu miboga laras pélog jeung saléndro. Aya ogé seni karawitan nyaéta seni sora manusa jeung atawa sora waditra anu saluyu jeung tradisi  Umpama numutkeun Enslikopedi sacara umum karawitan sarua jeung  musik atawa seni sora

Sajarah Karawitan
Jalma-jalma baheula nalika réngsé moro jeung nalika rinéh teu dihaja ngésétan jamparing atawa gondéwana nepika aya sora. Kajadian éta anu jadi kasang tukang alat atawa waditra anu digésék saperti tarawangsa, rebab, jeung waditra lianna. 
Nalika panén di sawah murangkalih jaman baheula nyieun empétan-empétan tina jami anu dipaénkeunna ku cara ditiup. Hal ieu anu jadi kasang tukang ayana suling pangsi jeung tarompét.

Ragam Wangun Karawitan
Ragam Karawitan aya 3 di antarana:
 karawitan Gending nyaéta wangun karawitan anu dihasilkeun ku sora waditra atawa sora  gamelan anu disadana rék ditabeuh, ditepak, atawa digésék. 
 Karawitan Sekar nyaéta wangun karawitan anu dihasilkeun ku sora manusa. Panyajian dina karawitan sekar aya dua jenis nyaéta sekar tandak jeung sekar irama merdika. Sekar tandak atawa nu disebut ogé kawih mangrupa seni sora anu kabeungkeut ku wiletan (tekenan-tekenan nu datangna tutuluyan dina irama anu tangtu dina waktu anu sarua sarta dina penulisanna maké wates garis lempeng jeung mantra, sedengkeun  sekar irama merdika atawa nu dipikawanoh minangka tembang nyaéta seni sora anu teu kauger ku wiletan tapi kauger ku aturan-aturan pupuh atawa syair lianna. lagu nu biasa ku urang tempo jeung rasakeun dina kenongan atawa goong 
 Karawitan Campuran nyaéta gabungan atawa kolaborasi antara sekar jeung gending atawa antara lagu jeung waditra (gamelan, kacapi, atawa waditra lianna).

Kagunaan Karawitan
Kagunaan karawitan di antarana; 
 minangka média atikan pikeun nambahan pangaweruh, kaparigelan, ajén inajen, sikep kana seni karawitan, kaasup kana sastra anu aya sajerohing dina rumpaka (syair) atawa guguritan. 
 Minangka pepeling; piwuruk, paréntah, jeung wejangan bisa ngaliwatan seni karawitan. 
 Minangka hiburan; ngaliwatan seni karawitan bisa digabungkeun jeung wangun-wangun kasenian lainna saperti tari, bela diri jeung drama.
 Minangka pamirig lagu. 
 Minangka pamirig tari. 
 Minangka ébréhan rasa. 
 Ngagambarkeun jiwa. 
 Minangka media sosial; dipaké dina upacara-upacara adat. 
 Bisa dipaké pangupah jiwa.

Galeri

Sumber

Karawitan
Musik di Indonésia
Jimat

Jimat nyaéta barang anu hasiatna bisa ngadatangkeun kauntungan atawa ngajaga ngajaring ka nu bogana supaya luput tina sagala pancabaya; mula-mula jalma timbul kapercayaan kana jimat yén dunya téh dieusi kakuatan gaib anu ngalantarankeun ayana hayat anu disebut mana Jimat dianggap barang anu aya maunatna. Jimat disimpenna dipusti-pusti lantaran éta kecap jimat sok dilarapkeun ka kabogoh anu jadi pupustén ati. Ngajimatan hartina méré jimat atawa méré naon-naon pikeun jimat. Ngabérésihan barang jimat disebut kokolo, upamana pedang, keris, jsb, dilaksanakeun dina bulan Mulud. Jimat paripih/ parépéh nyaéta jimat pikeun nolak sangkan jurig ngajauhan, ulah nyiliwuri atawa ngagoda.(Danadibrata) Jimat asalna tina basa Arab azimat, barang anéh nu sok dipiara hadé-hadé, sabab disangka aya pangaruhna. Jelema anu jadi kakasih sok rajeun disebut jimat.(Satjadibrata)

Geus jadi kabiasaan nu ngaranna jimat bakal ngahasilkeun naon-naon anu dimaksud jeung nulak kacilakaan. Jimat arang barangna. Wangunna aya nu mangrupa kalimah-kalimah nu kekecapanana tina kitab suci, nu hartina méré salamet nulak cilaka, samalah mangsina gé biasana mah maké sarat. Maké madu atawa minyak kasturi, gumantung kana aturan panditana. (R.H.Hasan Mustapa)
Anting Perak téh buku antologi nu ngamuat carita pondok ti sawatara pangarang, boh pangarang Sunda, boh pangarang deungeun anu karyana geus ditarjamahkeun kana basa Sunda.

Deskripsi Buku
Mimiti medal dina taun 1966,ku Penerbit Sargani & Co, kandelna 116 kaca, sarta ngamuat 6 carita pondok asli jeung 3 carita pondok tarjamahan.  Ieu antologi téh mangrupa seri buku antologi carita pondok nu munggaran pedalan éta penerbit. Sapandeurieunana medal buku kadua maké judul Demi Pasukan jeung nu katiluna judulna Carecet Sulam.Anting Perak téh dipilih jeung dipeting ku hiji tim redaksi nyaéta: Saini KM, Enoch Atmadibrata,jeung Djadja Sargani. Dina milihna téh estuning maké ukuran pangaresep bae,demi carita pondok nu dipilih asalna kungsi dimuat dina sawatara majalah basa Sunda saperti majalah Mangle, Majalah Sunda,jeung sajabana.

Eusina
Tamu ti Birma karya Saini KM
Kiai Moderen karya S.A. Hikmat
Balebat Harepan karya AHS Armin Asdi
Anting Perak karya Naneng Daningsih
Kumbakarna karya Saleh Danasasmita
Dehem karya Wahyu Wibisana.

Rujukan

Carita pondok Sunda
Rambutan (Nephellium lapaceum) nyaéta salah sahiji wanda bungbuahan anu kaasup kana jenis tatangkalan tropis. Rambutan asalna ti wewengkon Kepuloan di Asia Tenggara. Kecap rambutan asalna dicokot tina wangun buahna anu miboga kulit sarupa jeung buuk atawa rambut.

Rambutan loba kapanggih di wewengkon tropis saperti Afrika, Kamboja, Karibia, Amerika Tengah, India, Indonesia, Malaysia, Filipina, Thailand jeung Sri Lanka.

Morfologi 
Rambutan mangrupa tatangkalan taunan, sacara alami tangkal rambutan bisa nepi ka 25 m atawa leuwih. Tapi umpamana dibudidayakeun umumna ngan nepi 5-9m. Wangun tangkalna saperti payung kalawan jangkungna 5–10 m. Sistem akar nu jero. Watang rambutan boga kai nu heuras, wanguna gilig, tumuwuh jangkung kokoh sarta warnana rada coklat nepi ka bodas semu coklat. Cabangna tumuwuh sacara horisontal sakapeung saeutik miring ka luhur. Daun rambutan wanguna buleud panjang kalawan tungtung tumpul atawa runcing sarta dina umumna warnana héjo kolot atawa ngora gumantung variétasna.

Kembang muncul ti kélék daun atawa ditungtung cabang kasusun dina tandan. Unggal tandan kawengku ku 50-2000 kembang. Kembang rambutan ukurana leutik warnana konéng kalawan tangkey nu pondok.

Rujukan 

Sapindaceae
Bungbuahan
Tutuwuhan Asia
Demi Pasukan nyaéta buku antologi nu ngamuat carita pondok ti sawatara pangarang, boh pangarang Sunda, boh pangarang deungeun anu karyana geus ditarjamahkeun kana basa Sunda. 
Kumpulan carita pondok nu aya dina ieu antologi mangrupa pilihan redaksi SES anu kadua tina tilu buku nu diterbitkeun, nyaéta anu kahijina Anting Perak ari anu katiluna Carecet Sulam. Diterbitkeun ku Penerbit Sargani & Co. Redaksi nu milih jeung nangtukeun carita pondok nyaéta tiluan: Saini KM, Enoch Atmadibrata, jeung Djadja Sargani, nu matak bukuna maké seri SES singgetan tina tilu urang nu ngaredaksian (Saini,Enoh,Sargani). Dina ieu buku dimuatkeun 3 carita pondok asli jeung 3 carita pondok tarjamahan, boh anu tina basa Indonésia, boh anu tina basa asing. Dina “Pangjajap” redaksi nembrakkeun yén nu jadi udagan jeung kritéria milihan carita, henteu dumasar kana ajén inajen sastra, tapi dumasar pangaresep atawa seléra masing-masing. Redaksi neundeun harepan,muga-muga buku seri SES ieu bakal ngadeudeul kamekaran masarakat dina rohaniah spiritual, ku bacaan-bacaan panglipur nu aya mangpaatna. Ukuran buku 17 cm x 13 cm, ngagunakeun keretas koran, kandelna 94 kaca. Gambar jilid jeung ilustrasi di jero digambaran ku Dedy Suardi jeung Sukmara W.N. Ngeunaan judul Demi Pasukan, taya katerangan nu ngajéntrékeun naha maké éta judul, sabab lain salah sahiji judul tina genep judul carpon anu dimuat. Dina jilid luar maké sub judul ‘genep carita pondok pilihan’, tapi ari dina bagian jero mah maké sub judul ‘Kumpulan carita pondok pilihan’.

Eusina 
 Pangjajap (Redaksi)
 Kaasih Indung (Premchand/tarjamahan Noh Atmadibrata)
 Disaksian ku Bangawan (Nugroho Notosusanto/tarjamahan AHS Armin Asdi)
 Si Kabayan (Min Resmana)
 Pesta Maut (Cevdet Kudret/euweuh katerangan,gedé kamungkinan éta tarjamahan Saini KM) 
 Bangsat (Sanaya)
 Kasambet (Ahmad Bakri).

Rujukan 

Carita pondok Sunda
Warung nyaéta usaha leutik milik kulawarga anu wangunn mangrupa kios/ toko leutik atawa réstoran basajan. Warung téh bagian penting dina kahirupan sapopoé. Istilah warung aya ogé di Malaysia.

Barang anu dijual di warung
Rupa-rupa warung, umumna wangunna toko leutik saperti roda anu maké suhunan, ngajual inuman, és bon-bon, roko, kurupuk jeung rupaning kaperluan sapopoé. Warung anu ngajual dahareun umumna ngajual rupaning goréngan, kopi. Lian ti ngajual dahareun has Indonésia, warung-warung ogé ngajual dahareun has Asia, dahareun saperti sangu goréng, emih goréng. Warung anu ngajual dahareun ti nagara-nagara kulon ogé aya, saperti ngajual roti, panekuk, sop, beuleum lauk, stéak, pizza, jeung réa-réa dei.
Istilah "warung" ogé nunjul kana kedai.

Rupa-rupa warung:
 Warung nasi, warung nu ngajual sangu jeung deungeunna samodél restoran leutik.
 Warung kopi, warung nu ngajual kopi jeungkuéh-kuéh saperti goréngan, pisang goréng, atawa buah-   buah seger. 
 Warung roko, warung anu ngajual roko, permén, minuman ringan, kurupuk jeung dahareun séjénna, sarta kabutuhan sapopoe.
 Warung Tegal, warung nasi has Tegal
 Warung Internet, warung anu nyéwakeun komputer sangkan nyambung kana internet
 Warung télékomunikasi, warung anu nyéwakeun sambungan telepon

Dicutat tina

Wangunan
Ékonomi
Dodol nyaéta salah sahiji wanda kadaharan anu kaasup kana kadaharan amis, wanguna leuleus liat. Pikeun nyieun dodol anu mibanda kualitas hadé dibutuhkeun kaparigelan jeung waktu anu lila, ku sabab nyieun dodol bisa kawilang hésé . Bahan-bahan anu diperlukeun dina nyieun dodol nyaéta cipati, tipung béas, gula bodas, gula beureum jeung uyah.

Pedaran
Kandungan cai dina olahan dodol anu geus asak kurang leuwih 10-10% ieu kaayaan alus pikeun ngahalangan hirupna baktéri, jeung khamir patogén jadi bisa leuwih lila diteundeun teu kudu maké diawétkeun heula saperti : Digaringkeun, disterilisasi, dibekukeun jeung sajabana. Tapi sanajan kitu ogé tetep dina nyampurkeun bahan-bahan jeung cara ngolah mangaruhan kana lila jeung henteuna dodol bisa diteundeun.

Dodol téh loba pisan rupa jeung rasana, dibungkus diréka-réka sangkan kapincut anu nempo, meureun kiwari anu paling kasohor téh dodol Garut, saggireun rasana anu ogé dodolna dibungkus béda jeung nulian , rupa-rupa dodol anu mindeng  kapanggih saperti:
Dodol Garut
Dodol Kadu
Dodol Sirsak
Dodol Betawi
Dodol Ganas
Dodol Apel
Dodol Nangka

Dicutat tina

Tutumbu Kaluar
Dodol Garut jeung bahan-bahanna
Dodol kadaharan unik
Dodol Picnic Garut
Dodol Amurang ti Sulawesi beulah kidul

Kadaharan
Kadaharan tradisional
Wangenan budaya numutkeun sababaraha ahli, di antarana :

1.Edward B. Taylor

Kabudayaan mangrupa sagala perkara anu kompleks, anu di jerona aya pangaweruh, kapercayaan, kasenian, moral, hukum, adat istiadat, sarta kamampuh- kamampuh séjén anu dipibanda ku hiji jalma minangka anggota masarakat.

2.M. Jacobs dan B.J. Stern

Kabudayaan ngawengku sakabéh perkara ngawengku wangun téknologi sosial, idéologi, réligi, kasenian sarta banda pakaya, anu kakabéhanana mangrupa warisan sosial.

3.Koentjaraningrat

Kabudayaan nyaéta sakabéh sistem alpukah, tindakan, sarta hasil karya manusa dina raraga kahirupan masarakat anu dipimilik ku diri manusa kalayan diajar.

4.William H. Haviland

Kabudayaan nyaéta sakumna aturan sarta norma anu dipiboga babarengan ku masarakat balaréa, anu lamun dilaksanakeun ku para anggotana baris ngahasilkeun laku-lampah anu hadé sarta bisa di tarima ku sakabéh masarakat.

5.Ki Hajar Dewantara

Kabudayaan nyaéta buah budi manusa nu mangrupa hasil perjuangan manusa tina dua pangaruh kuat, nyaéta jaman sarta alam anu mangrupa bukti kajayaan hirup manusa pikeun nungkulan sagala rupa cocoba sarta kasusah dina hirup sarta kahirupanana pikeun ngahontal kasalametan sarta kabagjaan anu dina lahirna boga sipat lantip jeung tingtrim.

Budaya
Kanjut Kundang, aslina mah ditulis maké ejahan heubeul Kandjut Kundang, nyaéta salah sahiji antologi prosa jeung puisi Sunda anu munggaran, dipilih sarta disusun ku Ajip Rosidi jeung Rusman Sutiasumarga.

Déskripsi Buku
Kanjut Kundang téh diterbitkeun ku Balai Pustaka Jakarta dina taun 1963, ngamuat sajumlah prosa jeung puisi Sunda sabada Perang Dunya Kadua, nepi ka kira-kira taun 1959. Di jerona  ngawengku 45 prosa jeung 83 puisi beunang 42 pangarang mangsa harita, ti nu pangkolotna Tjaraka (lahir 1902) nepi ka pangngorana Ajatrohaedi (lahir 1939). Ukuran buku 21 x 14 Cm, ngagunakeun keretas koran, dipapaesan 8 gambar jeung 17 vignet ku Yus Rusamsi, kandelna 483 kaca. Dina bagian “Bubuka” Ajip Rosidi ngajéntrékeun kasang tukang lahirna ieu buku katut nembrakkeun maksud jeung tujuanana. Maksud diterbitkeunana ieu buku téh aya dua, nyaéta mangrupa dokuméntasi keur anak incu sampeureun ka hareup, duméh sastra Sunda mangsa harita mah gelarna téh dina majalah jeung surat kabar. Anu kaduana mah nyaéta mentingkeun ajén inajen sastrana, sangkan jadi ugeran pikeun nangtukeun ukuran hadé gorengna karya sastra. Wangun karangan prosa anu diasupkeun kana ieu antologi téh nyaéta carpon, panineungan, sempalan novel, jeung sempalan fragmén carita drama, sedengkeun wangun puisi ngawengku sajak, guguritan atawa dangding, jeung prosa lirik.

Daftar Pangarang nu Dimuat Karyana
 Tjaraka (lahir, 1902)
M.A. Salmun (lahir,1903)
Sjarif Amin atawa Moh. Koerdi (lahir, 1907)
Kurdi Natamihardja (lahir, 1909)
K.T.S (Kadir Tisna Sudjana, lahir 1912)
Ki Umbara (W.Ranusulaksana, lahir 1914)
Ida N Lab (Balnadi Sutadipura, lahir 1916)
Rusman Sutiasumarga (lahir, 1917)
M.O. Koesman (lahir, 1919)
Utuy T Sontani (lahir,1920)
Klara Akustia (A.S. Dharta)
Kis WS (Kiswa Wiriasasmita, lahir 1922)
Pa Nanya 
E. Permana (lahir, 1926)
Sj. Bastaman (Sjafei Bastaman, lahir 1928)
Rachman OM
Olla S Sumarnaputra (lahir, 1929)
Rahmatullah Ading Affandie (RAF), lahir (1929)
Tan Bie Hun (Muh. Usman, lahir 1929)
Priatna Afiatin (lahir, 1932)
Tien Wiradikusumah (lahir, 1932)
J. Nirmala (Jatna Nirmala)
Ati WR (Tina Rochiati Wiriaatmadja, lahir 1933)
Tini Kartini (Tasikmalaya, 29 Oktober 1933)
Hasan Wahyu Atmakusumah (Garut, 1934)
Sahuri (Bandung)
Sajudi (Bandung, 1 Mei 1932)
Kusnadi (Edi) Prawirasumantri (Sukabumi, 4 Pebruari 1934)
K.S. Widjaja (Koerdi Sukandawidjaja- Kuningan, 6 Mei 1934)
Jus Rusamsi (Kuningan, 12 Agustus 1934)
Wahyu Wibisana (Tasikmalaya, 19 Januari 1935)
Eddi Tarmidi (Ciamis, 1935)
Surachman R.M.
Unus Sur
Hatoan Wangsasenjaya
Kardjo Wangsaatmadja
Eson Sumardi
Ajip Rosidi (Jatiwangi, 31 Januari 1938)
Odji setiadji AR
Apip Mustopa
Simonsuminar
Ajatrohaedi

Daftar Prosa nu Dimuat
A.Carita Pondok
Néangan (Tjaraka) dicutat tina Majalah Sunda No 11-12 Taun III 20 jeung 30 April 1954.
Pacul (Tjaraka) dicutat tina majalah Tjandra

B.Sketsa/Panineungan
Sabot Balangah (Sjarif Amin) dicutat tina
Geus Laas (Sjarif Amin) dicutat tina
Néangan Lebaran (Sjarif Amin) dicutat tina

C.Sempalan Novel

D.Sempalan Drama

Daftar Puisi nu Dimuat
A.Sajak

B.Guguritan

C.Prosa Lirik

Rujukan

Sastra
Antologi prosa-puisi Sunda
Jaman baheula tukang dagang lauk téh ngawadahan laukna kana buleng, ari dagangna aya nu di pasar, aya ogé anu dagang nguriling. Anu dagang lauk nguriling biasana bulengna dua wadah bari jeung ditanggung.
Buleng dijieunna tina anyaman awi ngan sok dibulen deui ku aspal, ngarah teu bocor, ku lantaran bari dieusi cai sangkan laukna anggerhirup. Buleng sarupa jeung tolombong, ngan ari tolombong mah jangkung, buleng mah leuwih pendék ti tolombong bari jeung handapnamah rada mébér jeung masagi, mun luhurna buleud maké tutup. Hanjakal teu acan aya gambarna.

Pakakas
Fagosit (Yun.: phagein, "dahar", jeung -cyte, ahiran anu dina biologi nujul ka "sél") nyaéta sél getih bodas anu ngajaga awak ku cara ngahakan (fagositosis) partikel asing anu dianggap pibahyaeun, baktéri, jeung sél paéh atawa nu keur sakarat. Ieu sél penting kacida pikeun merangan inféksi katut imunitasna pikeun sakabéh bangsa sato sarta geus mekar pisan dina vertebrata. Saléter getih manusa ngandung nepi ka genep miliar fagosit.

Ieu sél munggaran dipikawanoh taun 1882 ku Ilya Ilyich Mechnikov nu keur nalungtik larva béntang laut. Pikeun papanggihanana, anjeunna dileler Hadiah Nobel widang Fisiologi atawa Kedokteran taun 1908. Lian ti bangsa sato, fagosit ogé nyampak dina sababaraha spésiés; amuba ogé aya nu polahna kawas fagosit makrofag, nu nuduhkeun yén sigana fagosit mucunghul dina mangsa awal évolusi mahluk hirup.

Fagosit manusa jeung sato lianna disebut "profésional" atawa "teu-profésional" dumasar kana kamatihna nalika fagositosis. Anu profésional di antarana neutrofil, monosit, makrofag, sél déndritik, jeung sél mast. Anu ngabédakeunana nyaéta aya/henteuna molekul anu katelah reséptor dina beungeut sélna anu bisa mikawanoh barang anu pibahyaeun, sarupaning baktéri anu sakuduna euweuh dina awak. Lian ti pikeun merangan inféksi, ieu sél ogé penting pikeun ngajaga sangkan jaringan angger walagri ku cara miceunan sél anu paéh atawa sakarat ku sabab geus waktuna paéh.

Nalika inféksi, sinyal kimiawi ngirut fagosit ka tempat anu katarajang kuman/patogén. Sinyal kimiawi éta datangna bisa ti baktéri langsung atawa ti fagosit lianna anu keur merangan kuman. Fagosit ojah ku cara kémotaxis. Mangsa fagosit antel jeung baktéri, reséptor nu aya dina beungeutna bakal nali, anu diteruskeun ku ngasupkeun éta baktéri ka jero awak fagosit. Sababaraha fagosit maéhan kuman nu geus 'diteureuy' maké oxidan jeung oksida nitrat. Sanggeus fagositosis, makrofag jeung sél déndritik bisa aub dina présentasi antigén nalika bahan-bahan anu asalna tina baktéri anu dihakan ditémbongkeun dina beungeut sélna pikeun dipikawanoh ku sél-sél sistem imun lianna. Sababaraha fagosit terus indit ka kelenjar limfe pikeun némbongkeun éta bahan asing ka sél getih bodas anu disebut limfosit anu penting pisan pikeun ngawangun imunitas. Najan kitu, kuman ogé ngalaman évolusi anu bisa nyingkahan atawa ngalawan panarajang fagosit.

Rujukan

Tumbu kaluar 
 

Leukosit