AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Posong nyaéta pakakas paragi ngala lauk, belut, jeung sato cai séjéna. wangunna kawas botol dijieun tina anyaman awi,  di jerona diasupan eupanan sangkan lauk jeung sajabana leuwih kataji tuluy arasup kana liang posong anu wangunna kawas corong nyaéta gedé palebah luarna  jeung beuki ngaleutikan ka palebah jerona.,  di mana geus di jero posong ieu lauk jeung sato séjéna ka tingker teu bisa kaluar deui lantaran liang anu tadina dipaké asup tiluar kiwari geus teu bisa diliwatan ku lantaran leutik teuing.
Eupan anu diasupkeun kana jero posong biasana cacing atawa daging lauk ditiir maké jukut tuluy disupkeun tur dicangreud di jeroun posong. Neundeun posong leuwih hadé wanci soré, boh di susukan atawa di kamalir sawah tempat liliwatan lauk néangan dahareun, biasana lauk atawa belut resepeun kana bau hanyir tina cacing anu dijieun eupan, isukanna kakara ditempo beubeunangan tina masang éta posong.

Pedaran
Posong jeung bubu sarua kénéh mangrupa pakakas pikeun néwak belut, lauk atawa sato cai séjéna bédana tina ukuran. Posong leuwih leutik ti batan bubu ku lantaran éta posong leuwih loba dipaké sagigireun gampang dibabawa ogé henteu gedé teuing.
Disababaraha daérah hususna peternak /ngingu belut, posong mangrupa pakakas anu penting pikeun  néwak belut pibibiteun, lantaran leuwih alami, aman jeung murah. Béda upama néwak belut maké setrum, hasil tina pamijahan engkéna belut kurang hadé hasilna (kuntet).

Posong ogé dimangpaatkeun pikeun panén lobster jeung hurang, sagigireun leuwih murah, gancang, jeung lobster anu katéwak masih kénéh seger tur hirup, béda di mana panén ku jalan nyaatan heula balong waktu anu dibutuhkeun leuwih lila jeung di mana dipanén lobster dina kaayaan geus kapanasan malahan sawaréhna geus lalimpeu.

Sajarah
Ngepung lauk sahenteua geus dilakukeun kurang leuwih abad ka 17 kénéh, di Italia beulah kidul geus mimiti dijieun tina kai pikeun ningker lauk mangrupa posong anu gedé. Urang Yoghan anu nyicingan Tierra Del Fuego ogé geus mibanda cara pikeun ningker lauk ku jalan ngagundukeun batu dikurilingkeun mangsana cai keur gedé, mangsana cai orot lauk bakal katingker ku batu-batu anu diéntépkeun tadi.

Urang Australia ogé mibanda cara anu sarua pikeun ningker lauk, hususna anu nyicingan sisi susukan saperti  di basin Murray-Darling, saméméh daratangna urang Eropa di éta tempat susukan sakapeung gedé caina sakapeung deui ngorotan, ieu dipangaruhan ogé ku usum. Masarakat di dieu nyieun paranti ningker lauk ku jalan ngentepkeun batu-batu mangsa cai susukan keur gedé, nincak wancina cai orot lauk-lauk anu aya dina éta susukan katingker ku tumpukan batu-batu tadi. Sanajan batu-batu paragi ningker lauk geus kiwari geus raruksak, sahenteuna masih aya kénéh anu nyésa hususna di susukan   Barwon di Brewarrina, New South Wales. kiwari ogé masih kénéh bisa ningker lauk Brewarrina anu sok pipindahan tempat dina unggal tauna.

Dicutat tina

Tutumbu Kaluar
Rupa rupa pakakas pikeun ngala lauk jeung sato cai séjénna
Posong atawa bubu pikeun ngala lauk, belut jeung hurang
Kasenian ngarak posong 

Pakakas
Parabot
Parabot nu dijieun tina awi‏
Gunungrejo nyaéta désa di subdistrict Way Ratai, Pesawaran District, Province Lampung, Indonésia.

Tumbu kaluar 
 Situs Web (Indonésia)
Sugu nyaéta pakakas  anu dipaké pikeun ngaratakeun kai sangkan leuwih lemes, hadé katempona, tur masekon. Biasana kai anu kudu disugu heula saperti beunang ngaragaji, kai korodok, séké kai, kandel teuing, sambungan  jeung sajabana éta kudu disugu heula saméméh dipaké sangkan leuwih rapih tur seseg.

Sajarah
Sugu mangrupa hiji pakakas anu geus dipiwanoh rébuan taun katukang. Sugu baheula dijieun tina kai dipolongoan masékon tengah-tengahna  paranti nyelapkeun péso/pahat anu dipageuhan ku paseuk nyaéta dipaké pikeun ngaratakeun kai. Déét jeung jerona  péso ngerok kana kai  gumantung kana jero jeung henteuna mangsa masang péso sugu, ngarobah péso sugu ku jalan di takol lalauna tuluy dipasek deui. Sugu kawas kieu geus kapanggih dina situs  anu dikali jeung aya gambaran di woodworking ti Eropa jeung Asia dina abad pertengahan. Pikeun conto sugu anu munggaran dijieun disebutna woodworking kapanggih dina situs galian Pompeii sanajan  mangsa harita urang Romawi geus kapanggih di Inggris jeung Jerman, suguna leuwih modérn bahanna dijieun tina parunggu anu mungkus bahan kaina. Ieu kacida pentingna bahan sugu anu tina kai disimbutan maké parunggu tur pamageuh peso mangrupa paseuk  tina parunggu. Aya deui sugu anu kapanggih ti Cologne  di dieu mah kabéh bagian sugu dijieun tina parunggu henteu maké deui kai.

Kiwari sugu anu tadina maké tanaga leungeun geus leuwih modérn nyaéta maké tanaga listrik, sahenteuna ieu pamanggih geus dimekarkeun ti mimiti taun 1918 dina mangsa perang dunya ka hiji, pikeun ngurangan tanaga anu garawé di tempat nyieun kapal. Tayalian ti ngarobah wangun jeung cara gawé mesin sugu, ngagunakeun tanaga angin anu muterkeun péso sugu, lelet muterna éta péso bisa nepikeun ka 8000-15000 rpm, ku alatan ieu pamanggih geus bisa ngaronjatkeu hasil pagawéan tapi ogé ngurangan tanaga anu digarawé. ku lantaran saurang pagawé anu maké sugu mesin, hasilna sarua jeung lima belas urangeun pagawé anu maké sugu tanaga leungeun.

Tutumbu kaluar
Katangtuan maké sugu
Ngamangpaatken sésa panyuguan
Dimangpaatkeun pikeun melak supa/suung
Katangtuan mesin sugu listrik

Dicutat tina

Pakakas
Parabot
Akuarium nyaéta ruangan/tangki cai nu dipaké pikeun ngingon lauk hias anu sabagian atawa sakabéhna dijieun tina kaca. Akuarium biasana dianggo salaku hobi atawa usaha, boh skala leutik atanapi ageung. Ku sabab akuarium makhluk hirup aquatik, pengontrolan paraméter cai siga oxygén terlarut, kadar garam, sareng darajat keasaman (pH) kudu dilakukeun rutin sapopoe pikeun ngajaga kayaan cai optimal.

Alat-alat anu dianggo pikeun ngontrol parameter cai gumantung sareng parameter na, conto na dissolved oxygen meter, salinity meter, sareng pH meter portable pikeun aquarium. Upami lauk nu biasa na dipelihara di akuarium contona:

 Lauk koki
 Lauk louhan
 Lauk discus
 Lauk tetra
 Lauk molly

Referensi

Parabot
Adaptasi (Adaptation:ing) nyaéta panyaruaan diri hiji organisme kana kaayaan lingkunganana, saperti iklim, cahya panon poé, suhu, kalembapan hawa, jsb.

Referensi

Biologi
Adventif nyaéta mahluk nu dipindahkeun tina habitat asalna kana habitat anyar, boh ku cara alamiah atawa ku usaha manusa. Adventif dihartikeun ogé salaku organ tutuwuhan nu tumuwuh lain dina tempatna, misalna pucuk adventif tumuwuh dina daun tina tutuwuhan buntiris.

Referensi

 Organisme
AIDS (acquired immune deficiency syndrome) nyaéta hiji kaayaan nu disababkeun ku virus nu ngalemahkeun réspon imunitas awak; Kaayaan ieu ngaakibatkeun turuna daya tahan awak kana panyakit-saperti pneumonia-antukna bisa nyababkeun maot. Virus asup kana awak salaku akibat pamakéan jarum nu kacemar, atawa ngaliwatan hubungan seksual jeung jalma nu kainfeksi.

Referensi 

HIV/AIDS
Ajir nyaéta sapotong awi nu dipaké salaku tanda jarak pelak saacan ngalakona melak, nopang, atawa tempat rambatan tutuwuhan.
Ajir dimangpaatkeun pikeun ciri sawatara waktu nu ditancebkeun dina taneuh, sangka ulah kaheureutan teuing atawa kapanjangan teuing. Ilahardipaké mangsa ngebon, nyieun wangunan, melak tatangkalan, jeung réa-réa deui.

Referensi

Pakakas Tatanén
Angin nyaéta pindahna hawa dina luar bumi nu ngésér ti daérah nu miboga témperatur handap ka daérah nu miboga témperatur luhur. 

Angin téh  tina ayana béda suhu di sababaraha tempat  nu  ngabalukarkeun robahna tekenan hawa disababaraha tempat ogé.
Tekenan hawa bakal naék mangsa suhu keur panas jeung bakal turun deui mangsa suhuna niisan, niupna hawa ti tempat panas ka tempat anu leuwih tiis disebut angin. Niup tina daérah anu tekenan hawana luhur ka daérah anu tekenan hawana leuwih handap.

Pindahna hawa bisa dibédakeun kana tilu rupa :Adveksi hawa anu pindahna horizontal atawa datar ka gigir, konveksi hawa anu pindahna kaluhur atawa vertikal, jeung turbulensi  anu hawa pindah ku alatan sabab musabab anu tangtu.
Dina météorologi, angin nu mindeng disebut dumasar kana kakuatanna,sarta ti mana angin téh niupna. Angin bisa dimangpaatkeun pikeun ngahasilkeun Énergi. Kayaning muihkeun kincir angin, alat anu dipaké piken muterkeun turbin pikeun ngahasilkeun listrik  maké tanaga angin. Angin ogé dimangpaatkeun pikeun pamayang indit katengah laut, kaperluan panalungtikan, olah raga, jeung réa-réa deui.

Dicutat tina

Fisika
Caplak nyaéta pakakas anu dipaké di sawah mangsa keur tandur pikeun ngaguratan leutak sawah sangkan awahan/jarak melakeun binih paré leuwih rata luyu jeung katangtuan. Sagigireun dipaké disawah, aya ogé caplak dipaké pikeun ngaguratan taneuh mangsana melak paré di huma, ukuran jeung wangun leuwih leutik tur seseg ti batan caplak sawah.

Pedaran
Saméméh di caplak, sawah meunang macul/ngawuluku tuluy di garu heula atawa nganglér nyaéta ngalembutkeun guruntulan taneuh beunang macul/wuluku sangkan jadi léutak,  rupa-rupa cara nganglér bisa maké papan, pipah, mesin (anya nu nyebut ogé ngaléktor/ngamesin). Saméméh dicaplak sawah kudu disaatan heula sapeuting sangkan leutakna henteu beyé teuing maksudna tapak guratan caplak bakal leuwih écés katémbong dina luhureun leutak ogé gampang nyecebkeun binih paré

Mangpaat caplak
Jajaran tangkal paré leuwih rapih.
Gampang dina miara jeung ngarambét. Lalandak dipaké mangsana usum ngarambét
Cahaya panon poé henteu kahieuman. 
Hasil leuwih mundel

Dicutat tina

Tutumbu kaluar
Katangtuan dina ngolah sawah
Nyieun caplak tina beusi
Melak paré maké caplak roda
Cara anyar caplak awahan legowo 2
Video keur nyaplak sawah

Pakakas Tatanén
Muséum Nasional Républik Indonésia atawa Muséum Gajah, mangrupa hiji museum anu lokasina di Jakarta Pusat persisna di Jalan Merdéka Barat 12. Muséum ieu mangrupa muséum mimiti jeung panggedéna di Asia Tenggara.

Sajarah Museum Nasional 
Cikal bakalna ieu museum  ngadeg taun 1778, pasna tanggal 24 April, bareng jeung ngadegna Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen. J.C.M. Radermacher, kokojo pagempungan, nyumbang hiji gedong  anu tempatna di Jalan Kalibesar  kalayan  koléksi buku jeung barang-barang budaya .

Dina mangsa  pamaréntahan Inggris (1811-1816),   Sir Thomas Stamford Raffles anu ogé mangrupa diréktur di Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen maréntahkeun ngawangun geduog anyar  di Jalan Majapahit No. 3.

Sabada kamerdékaan Indonésia, Lembaga Kebudayaan Indonésia  anu ngurus   muséum kasebut dipasrahkeun ka pamaréntah Républik Indonésia, tanggal 17 Septémber 1962. Ti mimiti harita muséum diurus ku Diréktorat Jéndéral Kabudayaan,  Kamenterian Pendidikan jeung Kebudayaan. Taun 2005, Muséum Nasional diurus ku Kamenterian Kabudayaan jeung Pariwisata.

Muséum Nasional kawentar kasebut Muséum Gajah karana meunang hadiah patung gajah bahan parunggu ti Raja Chulalongkorn  Thailand  taun 1871  anu tuluy dipasang di hareupeun muséum. Sanajan kitu, mimiti  28 Mei 1979, ngaran resmi lembaga ieu Muséum Nasional Républik Indonésia.

Tempo ogé 
 Pariwisata

Referensi

Pranala luar 
 www.museumnasional.or.id/

Wangunan sajarah di Jakarta
Kaliki (Ricinus communis) nyaéta tangkal anu hirupna nahun, kembangan, buahna ngaranggeuy tur baruluan, daunna ngan hiji dina sagagang ngarangkadak kawas ramo jumlahna aya 7 nepika 9 ramo, mangrupa hiji-hijana spesies dina genus monotypic, Recininae, Tangkalna ngarungkun, Tangkal kaliki mibanda ngaran daérah anu béda-béda, di Jawa disebut jarak, balacai ternate, paku penuai timor, di Sumatra tangkal kalili disebut  Dulang aya ogé anu nyebut Gloah, di Madura disebut Kalek. Mangsa dewasa tangkal kaliki buleudan tangkalna bisa nepikeun ka 10–40 cm, ku bantuan alat-alat moderen tangkal kaliki kiwari keur ditaluntik ngeunaan evolusi tur patula patalina jeung spesies séjén.

Pedaran
Communis ricinus atawa kaliki  mibanda loba varietas anu mibanda ciri mandiri séwang-séwangan  naha dina kabiasaan hirup atawa dina katempona (variabilitas). Kaliki geus dipelak kalawan dina jumlah anu loba pikeun diala sikina anumangrupa bahan piminyakeun/diolah pikeun diarah minyakna
, dina tumuwuhna tangkal  kaliki gancang pisan mangrupa rungkun anu nahun tangkalna bisa waé nepika 12 méter hanjakal tangkal kaliki henteu bisa tumuwuh di wewengkon anu tiis.

Sajarah
Siki kaliki geus  kapanggih dina kuburan-kuburan di Mesir, minyakna lila hurung loba dimangpaatkeu pikeun cempor, obor, jeung lampu paragi nyaangan anu séjéna. di Yunani dipaké ogé pikeun ubar gosok, ubar nyeri beuteung,  jeung paragi nyuburkeun buuk. The Ebers Papyrus nyaéta catetan ubar-ubar  jaman Mesir.

Mangpaat  kaliki
Anu ilahar dimangpaatkeun tina tangkal kaliki nyaéta: 
Daun kaliki mibanda mangpaat pikeun ngubaran bunghak beuteung alatan asup angin ogé nyeuri beuteung alatan hésé miceun
Gagang daun kaliki bisa dipaké ngubaran nyeri ceuli
Geutahna bisa dimangpaatkeun pikeun ngubaran raheut, jeung kulit bolédéh ku sabab sariawan, atawa raheut séjéna
Sikina diarah minyakna pikeun loba kabutuhan

Tutumbu kaluar
Ngaran jalan maké kecap kaliki 
Sisindiran anu maké kecap kaliki
Ngaran boga lalakon maké kecap kaliki

Dicutat tina

Euphorbiaceae
Tutuwuhan ubar‏‎
Tutuwuhan Indonésia
Wahyu Widiana () mangrupa Katua Umum BP4 Pusat ngajabat mimiti 13 Oktober 2014.. Pernah ngajabat Diréktur Jénderal di Diréktorat Jénderal Badan Peradilan Agama Mahkamah Agung Républik Indonésia périodeu 2005-2012. Wahyu Widiana mangrupa inohong dina widang élmu Falak jeung Paradilan agama di Indonésia jeung ngajabat minangka Katua Badan Hisab Rukyat Nasional 2000-2004.

Dina 13 Oktober 2014, Wahyu Widiana resmi dikukuhkeun Katua Umum BP4 Pusat périodeu 2014 - 2019 oléh Menteri Agama Lukman Hakim Saifuddin ngaganti Drs. H. Mubarok, M.Si., Katua I BP4 Pusat minangka (Palaksana Tugas) Katua Umum margi kaséhatan Katua Umum BP4 Pusat Périodeu 2009 - 2014 nyaéta Drs. H.Taufiq,S.H.,M.H (al-maghfur walmarhum).

Pangatikan 
 SDN Ciawi Tasikmalaya, tamat 1965 Jawa Kulon.
 SMPN Ciawi Tasikmalaya, tamat 1968 Jakarta.
 SMA Pesantren Cipasung, Tasikmalaya, Jawa Kulon, tamat 1971.
 S1 Jurusan Peradilan Agama, Fak. Syari’ah IAIN Yogyakarta Yogyakarta, tamat 1977.
 S2 Néar éastern Studies, University of Michigan Amerika Serikat, tamat 1990.

Jabatan Struktural 
 Dosén Fakultas Syari’ah & Hukum UIN Jakarta (2012–ayeuna)
 Diréktur Jénderal Badan Peradilan Agama di Diréktorat Jénderal Badan Peradilan Agama (Badilag) Mahkamah Agung RI périodeu (2005 – 2012)
 Diréktur Pambinaan Peradilan Agama (Dirbinpéra) pada Ditjén Bimas Islam jeung Penyelenggaraan Haji (2001 – 2005)

Riwayat pekerjaan/jabatan (non/semi struktural) 
 Asistén Dosén (Luar Biasa) Ilmu Falak pada Fak. Syari’ah Yogyakarta, 1976-1978
 Dosén (Luar Biasa) Universitas Islam Syékh Yusuf Jakarta/Tangerang, 1979-1982
 Dosén (Luar Biasa) Universitas Muhammadiyah Jakarta, 1981-1984
 Dosén (Luar Biasa) Universitas Islam Negeri Jakarta, 2002 - 2003
 Anggota Badan Hisab Rukyat (Nasional) Kementrian Agama, 1980-sekarang.
 Katua Badan Hisab Rukyat (Nasional), 2000-2004
 Katua Tim Nasional Panyalarasan Rukyat jeung Taqwim Islam sa Asia Tenggara (MABIMS), 2001-2004
 Sekretaris Menteri Agama, Juni 1996- Mei 2000
 Rédaksi Majalah Mimbar Hukum, 2001-Ayeuna.
 Sekretaris Dewan Pembina HISSI (2012- Ayeuna)
 Senior Adviser Australia-Indonésia Partnership for Justice (2012-ayeuna)
 Katua Umum BP4 Pusat (2014 – Ayeuna)

Rujukan

Pranala luar 
  

Nu babar taun 1952
Inohong Sunda
Cai laut (ing:marine water) nyaéta cai nu miboga kadar uyah >30 permit.

Referensi

Cai
Cai tawar (ing:fresh water) nyaéta cai anu rasana tawar jeung miboga kadar uyah <0,2 permit. Sumber cai tawar diantarana:

 Cai permukaan
 Aliran sungai handap taneuh
 Cai taneuh
 Desalinasi
 Cai beku

Cai tawar tiasa dianggo sebagai cai bersih asalkan minuhan standar regulasi cai bersih sesuai Peraturan Menteri Kesehatan Republik Indonésia Nomor 32 Tahun 2017 Tentang Standar Baku Mutu Kesehatan Lingkungan Dan Persyaratan Kesehatan Air Untuk Keperluan Higiene Sanitasi, Kolam Renang, Solus Per Aqua, Dan Pemandian Umum, nyaéta termasuk paraméter fisik (kakiruhan, warna, bau), paraméter biologi (jumlah baktéri), sareng paraméter kimia (pH, beusi, mangan, nitrat). Klasifikasi baku mutu air didasarkaun kana Peraturan Pemerintah no 82 tahun 2001. Diantara alat pikeun ngukur paraméter-paraméter kualitas cai éta diantara na: pH meter, DO meter, COD meter, BOD meter, sareng TDS meter.Cai tawas tiasa oge dijadikeun cair minum salah sahijina pikeun depot air minum isi ulang. Mengapa Banyak Daerah yang Kekurangan Air Bersih? Aya 6 penyebab: Perobihan iklim, pertumbuhan penduduk, pertanian, pencemaran, kurangna infrastruktur, pembangunan nu henteu berkelanjutan.

Baca Ogé 
Apa itu tawas

Referensi

Cai
Aktris nyaéta wanoja nu miboga peran salaku lakon dina drama panggung, radio, televisi, atawa film. Utamana kanu profesional.

Tempo ogé
Aktor

Referensi

Seniman
Sinonim nyaéta ngaran lain dina basa latén nu dipaké/dikenal ogé pikeun jenis tutuwuhan nu sarua.

Referensi

Taksonomi
Genus (kelas atawa golongan) nyaéta runtuyan dina taksonomi nu aya dina handapeun kulawarga jeung di handapeun spesies.  Genus nyaéta hiji tingkatan takson nu diwangun ku hiji atawa leuwih spésiés , nu misah tina kelompok lain ku hiji pamisah anu jelas. satiap ngaran génus patali jeung ngaran spésiés.

Referensi

 Taksonomi
Ion nyaéta atom atawa gabungan sabaraha atom nu miboga muatan listrik positif atawa negatif.
Ion positif disebut kation, kawangun lamun atom ngaleupaskeun elektron nu dipikabogana. Sedengkeun ion negatif atawa anion kawangun lamun narima elektron ti luar.

Referensi

Kimia
OPEC (Singketan tina Organization of Petroleum Exporting Countries) nyaéta hiji organisasi nu diadegkeun taun 1960 ku sajumlah nagara nu jadi exportir sabagian gedé minyak di bumi. Organisasi ieu diwangun pikeun netepkeun ekspor minyak jeung netepkuen aturan harga.

Sajarah
Organisasi nagara-nagara pangekspor minyak (OPEC) diadegkeun di Baghdad, Irak, ku nandatanganan pajangjian dina bulan September 1960 ku lima nagara, nyaéta Républik Islam Iran, Irak, Kuwait, Arab Saudi jeung Venezuela. Maranéhna jadi anggota pamadeg organisasi.
Nagara-nagara éta tuluy ngagabung jeung Qatar (1961), Indonesia (1962), Uni Emirat Arab (1969), Nigeria (1971), Ekuador (1973), Gabon (1975) jeung Angola (2007). 
Dina Désémber 1992 nepi ka Oktober 2007, Ekuador ditangguhkeun kaanggotaanana. Gabon dieureunkeun kaanggotaanana dina taun 1995. Indonésia ditangguhkeun kaanggotaanana dina Januari 2009, ngan diaktipkeun ti 1 Januari 2016. Ieu berarti, Organisasi miboga total 13 nagara anggota.
Statuta OPEC ngabédakeun antara anggota pangadeg jeung anggota pinuh  - nagara-nagara nu aplikasi kaanggotaanana geus ditarima ku konferensi.

Referensi

Organisasi internasional
Organisasi nyaéta pakumpulan tina manusa nu ngagabung dina hiji wadah ku maksud pikeun nepian tujuan bareng nu geus digariskeun saacana. Nurutkeun Bemard, organisasi nyaéta hiji sistim ngeunaan usaha-usaha kerjasama nu dilakonan ku dua jalma atawa leuwih.

Organisasi
Song Joong-ki () nyaéta saurang aktor asal Koréa Kidul anu mimiti kawentar tina peranna minangka Yoo Si-jin dina sérial tipi Descendants of the Sun taun 2016.

Rujukan

Aktor Koréa Kidul
Dr. H. Ade "Akom" Komarudin, M.H.., ) mangrupa pulitikus sénior Partey Golongan Karya anu ditunjuk jadi Katua DPR RI ngaganti anu Setya Novanto ngundurkeun diri 16 Désémber 2015. anjeunna ngajabat anggota DPR RI salila lima périodeu, jeung ngajabat Katua Fraksi Golkar DPR RI sejak 2014. Ieu alumni UIN Syarif Hidayatullah  mimiti taun 1997 geus jeneng di DPR RI dugi ka taun 2019. Karir pulitikna ku gabung jadi anggota partéy Golongan Karya, karir pulitik Adé Komarudin terus naék. Kungsi ngajabat jadi wakil sékretaris jénderal di dua orhanisasi kapamudaan nu béda, nyaéta Angkatan Muda Pembaharuan Indonésia (AMPI) jeung Komite Nasional Pemuda Indonésia (KNPI) mimiti taun 1993 dugi ka taun 1998.

Dina taun 2010, Akom kapilih jadi Katua umum Séntral Orhanisasi Karyawan Swadiri Indonésia atawa SOKSI.  Adé Komarudin ogé meunang dukungan ti tokoh Partéy Golkar, saperti Akbar Tanjung. Adé dilantik jadi Katua Umum SOKSI tanggal 25 Juni 2010 kunu ngadegkeun SOKSI Prof. Suhardiman diaping Katua Umum DPP partéy Golkar mangsa harita, Aburizal Bakrie.

Akom selanjutnya memimpin SOSKI dibantu séorang wakil ketua umum, yakni Ria Ru-mata Aritonang, sarta 22 orang ketua. Sekjen dijabat Lawrence Siburian dengan 23 wakil sekjen, sarta bendahara umum dijabat Melchias M Mekkeng yang dibantu 23 wakil bendahara umum. Kepengurusan itu juga dilengkapi 22 departemen. Dengan demikian, total pengurus sebanyak 150 orang.

Kasang tukang jeung Kulawarga 
Akom gumelar di Purwakarta, Jawa Barat, 20 Mei 1965 ti ramana, Thoha Mukhtar jeung  ibuna, Nurhayati. Indung bapana  patani di  désa leutik di Purwakarta. anjeunna jatukrami jeung Netty Marliza, SH. turunan, dua anak awéwé nyaéta Puteri Anétta Komarudin (babar 21 Agustus 1993) jeung Bénazir Maharani Komarudin Puteri (babar 21 Méi 1996) sarta hiji budak lalaki nyaéta Khalfani Mangkubuwana Komarudin Putera (gumelar, 7 Juli 2004).

Pangatikan 
 SDN Cempaka III, Purwakarta (1997)
 SMPN Cempaka, Purwakarta (1981)
 SMAN II Purwakarta (1984)
 S1 Universitas Islam Negeri Syarif Hidayatullah Jakarta (1990)
 S2 Universitas Indonésia Jurusan Ilmu Politik (1993-teu tamat)
 S2 Universitas Padjadjaran Fakultas Hukum (2007)
 S3 Universitas Padjadjaran Fakultas Hukum (2012)

Rujukan 

Inohong Sunda
Doktor () mangrupa  gelar akademik anu dibikeun ka lulusan program pangatikan doktor atawa strata-3 (S-3). Biasana, pangleler gelar doktor mikabutuh akuan pikeun calon kandidat ti dewan pengajar di paguron luhur saperti universitas tempat nyungsi élmu. Karya ilmiah anu digunakeun pikeun ngahontal ieu tingkat nyaéta disertasi.

Gelar Doktor di Indonésia 
Di Indonésia, gelar doktor ditulis di hareupeun ngaran nu boga hak nyandang ieu gelar disingget Dr. (huruf diserat ku huruf gedé/ kapital, béda jeung dr pikeun gelar dokter).

Gelar Doktor di Nagara Séjén 
Gelar doktor profésional di Amérika Serikat dibikeun ka hiji profési di Amérika, contona ilmu hukum (gelar J.D. atawa Jurist Doctor), .

Tingal ogé 
 Sarjana
 Magister

Rujukan

Pranala luar 
 kbbi.web.id
 badanbahasa.kemdikbud.go.id/kbbi 

Gelar akademik
Sarjana (tina Basa Sanskerta सर्जन, "penciptaan", dina ) mangrupa gelar akademik nu dibikeun ka lulusan program pangatikan sarjana (S-1).  Karya ilmiah nu diwajibkeun pikeun meunang  gelar sarjana dingaranan  skripsi.

Gelar sarjana di Indonésia 
Di Indonésia, gelar sarjana diatur ku sénat paguron luhur jeung ditulis di tukang ngaran nu boga hak maké huruf S disusul widang studina. Gelar sarjana nu aya di Indonésia antarana:
 Sarjana Kesehatan Lingkungan (S.K.L.)
 Sarjana Administrasi Publik (S.A.P.)
 Sarjana Administrasi Bisnis (S.A.B.)
 Sarjana Agama (S.Ag.)
 Sarjana Akuntansi (S.A.)
 Sarjana Arsitektur (S.Ars.)
 Sarjana Désain (S.Ds./S.Des.)
 Sarjana Ekonomi (S.E.)
 Sarjana Ekonomi Syari'ah (S.E.I.)
 Sarjana Ekonomi Asuransi (S.E.As.)
 Sarjana Ekonomi Islam (S.E.I.)
 Sarjana Farmasi (S.Farm.)
 Sarjana Filsafat (S.Fil.)
 Sarjana Filsafat Islam (S.Fil.I.)
 Sarjana Filsafat Hindu (S.Fil.H.)
 Sarjana Hukum (S.H.)
 Sarjana Hukum Islam (S.H.I.)
 Sarjana Hukum Hindu (S.H.H.)
 Sarjana Hubungan Internasional (S.H.Int.)
 Sarjana Humaniora (S.Hum.)
 Sarjana Ilmu Gizi (S.Gz.)
 Sarjana Ilmu Kelautan (S.Kel. atau S. IK)
 Sarjana Ilmu Keluarga dan Konsumen (S.I.K.K.)
 Sarjana Ilmu Komunikasi (S.I.Kom.)
 Sarjana Ilmu Politik (S.I.P.) / (S.IPol)
 Sarjana Ilmu Pemerintahan (S.IP.)
 Sarjana Ilmu Perpustakaan (S.I.P.)
 Sarjana Ilmu Perpustakaan dan Informasi (S.IIP.)
 Sarjana Intelijen (S.In.)
 Sarjana Kedokteran (S.Ked.)
 Sarjana Komputer (S.Kom.)
 Sarjana Komunikasi Islam (S.Kom.I.)
 Sarjana Komunikasi dan Pengembangan Masyarakat (S.K.P.M.)
 Sarjana Kehutanan (S.Hut.)
 Sarjana Kedokteran Gigi (S.K.G.)
 Sarjana Kedokteran Hewan (S.K.H.)
 Sarjana Keperawatan (S.Kep.)
 Sarjana Kesehatan Masyarakat (S.K.M.)
 Sarjana Manajemen (S.Mn.)
 Sarjana Pariwisata (S.Par.)
 Sarjana Pendidikan (S.Pd.)
 Sarjana Pendidikan Sains (S.Pd.Si.)
 Sarjana Pendidikan Islam (S.Pd.I.)
 Sarjana Pendidikan Hindu (S.Pd.H.)
 Sarjana Pendidikan Buddha (S.Pd.B)
 Sarjana Pendidikan Sekolah Dasar (S.Pd.SD.)
 Sarjana Perikanan (S.Pi.)
 Sarjana Pertanian (S.P.)
 Sarjana Peternakan (S.Pt.)
 Sarjana Psikologi (S.Psi.)
 Sarjana Sains (S.Si.) - Fisika, Astronomi, Biologi, Kimia, Matematika, Géografi, Biokimia
 Sarjana Sains Terapan (S.ST.)
 Sarjana Sistem Informasi (S.SI. / S.Kom)
 Sarjana Studi Islam (S.S.I.)
 Sarjana Ilmu Sosial (S.Sos.)
 Sarjana Sosial Islam (S.Sos.I.)
 Sarjana Sosial Hindu (S.Sos.H.)
 Sarjana Sastra (S.S.)
 Sarjana Seni (S.Sn.)
 Sarjana Statistika (S.Stat.)
 Sarjana Teknologi Pertanian (S.T.P.)
 Sarjana téhnik (S.T.)
 Sarjana Téologi (S.Th.)
 Sarjana Téologi Islam (S.Th.I.)
 Sarjana Terapan Pekerjaan Sosial (S.Tr.Sos)
 Sarjana Terapan Perikanan (S.Tr.Pi)

Tingal Ogé 
 Magister
 Doktor
 Pasca sarjana

Pranala luar 
 Komus Basa Indonésia
Al-Kindi Abu Yusuf, Yakub bin Ishak Al-Kindi (lahir: 185 H/ 805 M -Pupus: 256 H/ 873 M) katelah Al-Kindi mangrupa inohong arab muslim nu mimiti ngarintis filsafat Islam ahli di widang élmu kalam (téologi Islam),  filsafat, kimia,  musik, psikologi di bangsa kulon kasohor (Lati: Alkindus) dina mangsa Dinasti Abbasiyah. Anjeuna nu mimiti ngenalkeun ka bangsa Arab jeung kaum muslim filsafat Yunani tur Helenisme.

Biografina 
Al-Kindi nyaéta Abu Yusuf Ya'qub bin Ishaq bi As-Shobah bin Imron bin Ismail bin Muhammad Al-Atsats bin Qois Al-Kindi. Gumelar di Kufah, ramana Wali di Kufah, di kota ieu nyungsi rupa-rupa élmu. Tuluy pindah ka Baghdad. Kholifah Al-Ma'mun ngangkat anjeuna di Baétul Hikmah (perpustakaan kasohor mangsa harita) di dieu narjamahkeun naskah-naskah ilmiah jeung filsafat  Yunani Klasik (heubeul). Kitu mangsa Kholifah Al-Mu'tashim jeung Al-Mutawakkil. Anggitana diteraskeun ku Al-Farabi jeung Ibnu Sina.

Pupus 
Al-Kindi wafat taun 259 H/ 873 M

Anggitan 
 Ibnu Nadim nyebutkeun sahanteuna 260 buku di rupa-rupa widang kaelmuan, filsafat, logika, géografi,  matematika, falak, kadokteran, kimia, psikologi, etika, jrrd.

Rujukan

Pranala luar 
 Al-Kindi Filosof Muslim Mimiti
 Hirup & Pamikiran Al-Kindi
Kowi nyaéta wadah kawas mangkok paragi meuleum logam: emas, pérak, beusi, alumunium, séng, beling, jeung    bahan séjéna nepikeun ka lééh. Kowi dijieunna tina bahan taneuh tela (taneuh liat), grafit, jeung bahan séjéna, Kowi kudu  mibanda kakuatan mangsana dibeuleum alatan panas anu bakal dihasilkeun pikeun ngalééhkeun logam jeung beling kurang leuwih  500 °C  nepikeun ka  1500 °C, sagigireun tiéta kudu mibanda katahanan tina pangaruh zat kimia, Wangun kowi leutik kawas mangkok pikeun pigaweun sederhan, aya ogé kowi anu mibanda  ukuran leuwih gedé.[ Wangun,  ukuran jeung pariasi kowi rupa-rupa gumantung kana kabutuhan. Kowi mimiti dimekarkeun ku urang Iran jeung Eropa wétan kurang leuwih dina abad ka lima jeung dalapan .

Pedaran
Kowi pikeun ngalééhkeun logam utamana dijieun tina taneuh liat- grafit, silikon karbida, jeung sajabana, bahan-bahan éta bisa dipaké pikeun ngalééhkeun logam (cor), silikon karbidamah sagigireun kuat dina nahan panas anu pohara ogé ieu bahan leuwih awét dipakéna.

Sababaraha katangtuan mangsa nyanghareupan pagawéan anu aya patula patalina jeung kowi:
Mangsa ngangkat kowi tina hawu kudu maké capit anu pas tur méré nah sangkan kowi henteu ragrag, ruksak ogé nyingkahan pibahayaeun ku alatan kacida panasna
Sangkan hente napel dina dasar hawu/tungku, anu engkena ngabalukarkeun kowi hésé dicabut. Leuwih hadé saméméh dibeuleum kowi jeung hawu kudu dibéré tilam/dadasar, bisa waé tina dus atawa  carbon séjéna
Kowi kudu dibedakeun paragi meuleum kaca atawa logam sangkan henteu kakotoran atawa pacampur, ogé ulah poho kudu dibérésihan di mana geus dipaké
Saméméh dipaké kowi anu masih kosong kudu dipanasan heula salila 2 jam dina panas  220 F (104 °C) di mana geus katembong beureum tuluy pareuman heula, antepkeun ngarah kaangin-angin. Ieu maksudna sangkan kowi bener bener garing.
Mangsa geus rengsé maké kowi. Kudu diteundeun dina tempat anu bener-bener garing,  ulah nepikeun kabaseuhan, sangkan kowi henteu gancang ruksak/rengat mangsa dipaké
Ulah pinuh teuing ngeusian bahan kana kowi, sabab panas anu diakibatkeun ku pinuhna bahan  anu lééh  bisa nambahan panas anu luarbiasa pikeun kowi, ieu bisa waé ngabalukarkeun kowi rengat malahan nepika beulahna. 
Mangsana bahan keur lééh utamana logam, ieu kacida bahayana ulah nepika aya barang séjén anu ancrub/nyakclak ku lantaran bisa waé ngabeledug, kasupkeun cai anu nyakclak, dina hal ieu kudu bener-bener tarapti jeung iatna.

Tutumbu kaluar
Kowi tina taneuh liat
 Kowi téh jartina
Bahan-bahan pikeun nyieun kowi

Tempo ogé
gosali
Piruruhan
Ububan
Capit
Paron
Cangkorah

Dicutat tina

Pakakas
Parabot
Gaplék atawa koléntang nyaéta sampeu anu garing beunang moé
, méméh dipoé sampeu dipesékan heula, tuluy di teukteukan kurang leuwih panjang 10 nepika 15 cénti méter maksudna sangkan téréh garing mangsa dipoé. Usum halodo di mana panonpoé meujeuhna panas mentring  waktu pikeun moé gaplék kurang leuwih 3 poé. Di mana geus garing gaplék diwadahan tuluy disimpen ditempat beresih jeung garing.

Pedaran
Sampeu (manihot utilisima) di mana diteundeun kituwaé saprak dipanén ngan kuat 3 poé. Leuwih ti 3 poé sampeu anu tadina bodas bakal robah kelirna jadi semubiru tuluy jadi buruk, ku lantaran kitu sampeu di mana geus dipanén kudu geuwat di olah contona dijieun gaplék sangkan bisa leuwih lila ditunda, nempo kana wanguna gaplék loba rupana aya gaplék gelondongan, gaplék rajangan (chips), gaplék disiksik (slice) jeung  gaplék pasagi (cubes). Ukuran jeung wanda éta kabéh gumantung kana kabutuhan. Sampeu meunang neukteukan tuluy dikeueum dina cai uyah kurang leuwih 15 menit katangtuan méré uyah nyaéta 8% (0,8 gram uyah dina 1 léter cai).

Disabaraha daérah gaplék téh mangrupa pepernian, ku lantaran biasana dikaluarkeun pikeun diolah dina mangsa keur usum paceklik, boh paceklik nugguan panén atawa paceklik ku alatan gagal panén jeung kaayaan anu séjéna. Biasana gaplék ditutu nepika bubuk tuluy diasakan, ieu kadaharan dipiwanoh ku ngaran tiwul di daérah Trenggalék jeung sabudeureuna, numutkeun carita anu aya kunaon disebut gaplék, lantaran di mana geus ngadahar ieu sangu gaplék, karasa beuteung pinuh tah ku alatan ieu, disebut waé. Gaplék pihartieuna bener-bener pinuh.

Gaplék mangsa revolusi
Gaplék ogé mangrupa olahan anu geus kacida kolotna, sahenteuna pernah disebut ku présidén Soekarno mangsa revolusi dina buku anu kasohor nyaéta :”Dibawah Bendera Revolusi” anjeunna sasauran bari ngagalurakeun patriotisme, “bangsa Indonesia leuwih hadé dahar gaplék” ti batan meunang pangrojong ti nagara séjén tapi ku daék diutuh étah ku éta nagara. Kitu sasaurana.

Olahan tina bahan gaplék 
Gaplék anu ditipung jadi tipung tapioka pikeun bahan kuéh 
Gaplék anu diseupan tuluy dibéré ragi jadi peuyeum gaplék
Tiwul, gatot 
Candil atawa Bubur gerendul

Dicutat tina

Tutumbu kaluar
Gaplék Wonogiri paling kasohor
Gaplék nyaéta
Tapioka tina bahan gaplék
Dibawah Bendera Revolusi: Jilid 2, Leuwih hadé ngadahar gaplek tapi mardéka
Ngolah beuti sampeu dijieu gaplék
Pepernian Urang Sunda

Tempo Ogé
Peuyeum
Sampeu

Beubeutian
Kadaharan tradisional
Kadaharan Indonésia
Kadaharan
Olahan sampeu
Kukuran nyaéta pakakas pikeun marud atawa ngerok daging kalapa péso kukuran buleud dijieun tina beusi, makéna ku jalan diputerkeun pésona maké pamuteran (engkol),  kukuran diperenahkeun dina kuda-kuda tina kai atawa beusi, maksudna sangkan gampang mangsana dipaké.

Pedaran
Kukuran anu mangrupa pakakas penting pikeun marud kalapa ieu paling umum dipaké di Malaysia, beubenangan parudan kalapa sagigireun pikeun campuran bungbu asakan didapur ku jalan diala cipatina ogé dina jumlah anu loba kalapa diparud pikeun diala minyakna, ku alatan bantua kukuran ieu dina sapoé ratusan kalapa bisa diparud pikeun diolah, leuwih gancang tur henteu méakeun tanaga.

Kukuran kalapa mangsana dipaké kawas keur kukudaan, alatan anu ngukur atawa anu marud diuk dina beusi atawa kai kukuran bari muterkeun pésona, atawa aya ogé péso kukuran anu kawas beuheung éntog (ngeluk), ditungtungna rada ngajérébébéng jeung ditungtuna mibanda huntu kawas ragaji, bari ngadiukan kuda-kudana  kalapa meunang meulah tuluy dagingna anu masihkénéh napel dina batok digesekeun kana kukuran.

Tutumbu kaluar
Pasanggiri kukuran kalapa
Koleksi museum Kukuran 
Pakakas masakan Indonesia

Dicutat tina

Pakakas
Parabot dapur
Lalandak disebut ogé gasrok nyaéta pakakas pikeun méré sihan hama jujukutan (gulma) anu harirup dina sela-sela dapuran paré, wangunna kawas gilinding anu carucukan dijieun tina kai atawa beusi, cucukna dijieun tina beusi  bisa ogé dijieun tina paku anu dielukeun tungtungna. Lalandak dipaké mangsana usum ngarambét, jukut jeung hama anu ngaganggu tangkal paré digiles ku cucuk lalandak nepika ngerelep kana leutak engkena éta hama bakal jadi gemuk pikeun tangkal paré.

Pedaran
Datang mangsana ngarambét, Lalandak mangrupa pakakas anu loba dipaké ku patani di sawah tradisional sagigireun ngarambét ku jalan dicabutan maké leungeun, pikeun sawah anu dipelakan lauk kauntungan maké lalandak nyaéta cai anu ngeueuman sawah henteu kudu disaatan cukup dikurangan wungkul, jadi henteu miceunan cai jeung waktu migawé leuwih gancang tur henteu ngaganggu kana lauk.

Béda jeung méré sihan hama paré ku jalan ngarambét nyaéta nyabutan hama maké leungeun, cai anu ngeueuman sawah kudu disaatan heula nepika témbong leutakna. Hama paré kayaning : jukut, écéng, génjér jeung sajabana kakara dicabutan. di mana geus  beunang sakeupeul tuluy dilelepkeun kana leutak kitu jeung kitu nepi ka bérésna, tampolana éta hama digusur ka sisi sawah tuluy ditaékeun kana galengan sangkan paraéh kapoé, témpona bérés ngarambét sawah masih kénéh kudu disaatan kurang leuwih dua nepika tilu poé, sangkan jujukutan bener-bener paraéh, kakara dicaian deui.

Maksud jeung tujuan ngarambét/ méré sihan jujukutan disabudeureun dapuran paré ku lantaran bisa ngagangu kana  tangkal paré dina nyerep nutrisi, hara, cahaya jeung CO2 anu dipibutuh ku tangkal paré pikeun hirup, ogé bisa waé dipaké nyayang pikeun hama paré saperti,  walang, Wereng coklat (Nilaparvata lugens), Hama bodas (Chanaphalocrosis medinalis) jeung sajabana, tangtuna bakal ngabalukarkeun gangguan pikeun tangkal paré   antukna bisa nurunkeun jumlah beubeunangan panén.

Lalandak dina basa Sunda bisa waé mibanda harti liang kubur/ liang lahat  atawa sédong

Tempo ogé
Caplak
Écéng
Sawah
Paré
Wuluku
Garu

dicutat tina

Tutumbu kaluar
Lalandak mibanda harti sédong atawa liang kubur
Katangtuan ngarambét

Parabot
Pakakas
Pakakas Tatanén
Urek nyaéta useup atawa eluk anu ditalian  maké kenur beunang ngagintir/ngarara dipaké pikeun nguseup belut, nguseup belut dina liangna disebut ngurek.  Useup anu geus dipasang eupan diasupkeun ka jero liang belut ku jalan digéré/dipuir-puir kenurna maké curuk jeung jempol bari jeung rada didedetkeun. Urek, useupna ngan ditalian baé henteu maké jeujeur. Ilaharna urek maké eupan bancét atawa cacing.

Pedaran
Ngurek belut ilaharna di sawah tapi sok aya ogé anu ngadon ngurek  sisi balong, ogé sisi susukan, belut walungan, ranca, jeung balong biasana leuwih gedé malahan nepika aya anu sagedé indung suku. Kenur anu dipaké nalian useup/eluk beunang ngagintir/ngarara dua rangkep atawa leuwih maksudna sangkan babari ngagerekeun kana liang belut, kuat tur teu babari pegat mangsana pakenyang-kenyang jeung belut tina liangna. Lantaran tanaga belutmah kawilang bédas, béda pisan jeung nguseup lauk.

Rupa-rupa Urek belut téh sagigireun anu biasa dipaké  aya ogé anu disebut urek palang, jeung urek tengah. 
Urek palang mah useupna henteu ngeluk tapi lempeng, ngan tungtung jeung tungtungna diseukeutan, kenurna ditalikeun ditengah-tengahna. Cara gawé urek modél kieu nyaéta mangsana eupan diteureuy ku belut tuluy urekna ditarik usepna bakal niruk tur melag dina genggerong belut, sedengkeun urek tengahmah sarua jeung urek biasa, ngan ukuran kenurna leuwih pondok jeung tungtung kenurna ditalikeun kana régang awi.

Tutumbu kaluar
Nyieun urek
Nyieun urek palang
Ngurek belut maké kawat

Dicutat tina

Parabot
Pakakas
Inohong nyaéta saurang pamingpin, jalma anu penting kalungguhana, bisa ogé tokoh masarakat anu dipiajrih atawa dipikareueus , inohong minangka cukang lantaran pikeun rahayat ménta bongbolongan  pikeun nyanghareupan kahirupan, kamajuan jaman, ogé  dina widang pamaréntahan .

Pedaran
Hiji jalma bisa dianggap inohong ku balaréa, bisa ku lantaran luhung élmuna, gedé wibawa jeung komarana, gedé jasana, loba prestasina dina salah sahiji widang dina kahirupan. Bisa ogé ku ganjorna umur. Ieu sakabéh mangrupa hubungan-hubungan sosial anu geus ngajadi pola saperti : Sepuh jeung  misepuh, kolot jeung nu mikolot jeung saterusna.

Dicutat tina

Tempo oge
:Kategori:Inohong Sunda
:Kategori:Inohong Sunda buhun‎
Inohong di Bojong Rangkong

Tutumbu kaluar
Hartina inohong nyaéta
 Inohong téh 
Inohong, Ahli, pakar

Sunda
Masarakat
Inohong di Bojong Rangkong nyaéta sandiwara  anu kasohor disalah sahiji stasion TV, mintonkeun budaya jeung basa Sunda dira raraga kumaha prak-prakan urang Sunda ngamangpaatkeun media modéren pikeun cukang lantaran némbongkeun eusi haté jeung pikiran  (ekspresi) dina nyanghareupan sagala rupa  masalah kahirupan kiwari/kontemporer. Ngagambarkeun hiji wawanén maké jalan seni (artistik) pikeun hiji urusan anu watekna umum jeung lega (globalisasi).

Salah sahiji kaayaan anu jadi sindir sampir sindang siloka dina waktu harita nyaéta dina panungtung pamaréntahan Orde Baru jeung ditumbu ku ngamimitian jaman répormasi. Dina ieu sandiwara, ngajadikeun urang Sunda aya dina puseur sajarah Indonésia. Sandiwara ieu ogé nétélakeun yén seniman lokal tacan jadi korban tina pangaruh produk globalisasi sok sanajan usaha satékah polah ti pihak-pihak luar nyebarkeun pangaruh ku jalan ngerahkeun media éléktronik di sakuliah dunya sangkan budaya maranéhna leuwih ditarima. Ogé ngébréhkeun sababaraha  padungdengan ngeunaan wawakil urang Sunda di Indonésia nyanghareupan budaya bangsa séjén. Sakabéhna ngagambarkeun kumaha ngaronjatna pangaruh jeung pamangpaatan média di Indonésia hususna kana budaya di Tatar Sunda.

Acara TV
Gamparan nyaéta tilam dampal suku supaya henteu kakotoran, kabaseuhan, atawa kacugak ,  wanguna kawas tarumpah/bakiak/kelom, dijieun tina kai . salah sahiji bédana gamparan jeung anu séjén nyaéta henteu mibanda tali, jadi mangsana dipaké  gamparan kudu dicapit  lilinggana maké indung suku, lilingga téh babandul anu panjang ± 4 cm dijieuna tina kai aya di handapeun gamparan beulah kénca jeung katuhu

Pedaran
Gamparan dijieun tina kai teuas sangkan henteu gampang beulah ogé awét dipakéna, kai anu ilahar dipaké saperti: kai jati, kai meranti paro, kai ngerawan,  jeung sajabana. Dilingkungan pasantrén gamparan remen dipaké pikeun kacai mangsana wudu saméméh ngadegkeun solat. Gamparan baheula loba pisan didagangkeun, biasana dijieun tina tangkal  kai jati ku lantaran kitu gamparan téh baheula loba anu boga, méh aya di unggal imah, kiwari mah meuren kawas sendal capit.

Harti séjén  gamparan
Sesebutan ka jalma anu aya di hareupeun sarta dipihormat (ngébréhkeun rasa hormat) kecap gamparan malahan leuwih  leuwih hormat ti batan sampéan , kecap gamparan ogé dipaké pikeun nyebut ka saurang juragan anu beurat beunghar, sahenteuna pikeun, ngahormat, meuli haté, sasadu, jeung sajabana sangkan éta juragan léah manah ka rahayat leutik

Tempo ogé
Sapatu
Tarumpah
Kelom Geulis
Sendal
Sendal capit

Dicutat tina

Tutumbu kaluar
Jendral Sudirman ogé maké gamparan
Gamparan mibanda harti handap asor
Kecap gamparan, némbongkeun kalungguhan
Gamparan,  sesebutan ka djelema kadua (nuduhkeun hormat), leuwih hormat batan sampean

Sarampah
Parudan nyaéta salahahiji pakakas kanggo marud  biasana didamel tina logam  ipis anu dibolongan. Parudan aya anu tradisional jeung aya anu modéren biasana parudan tradisional dijieuna tina kaléng anu dibolongan terus di bingkai ku kai ari parudan modéren biasana bijieun tina stainless steel.

Parabot dapur Sunda
Bojong/bobojong/(tanjung) nyaéta ngaran anu dipaké pikeun nyebutkeun kana hiji tempat/daratan anu nyolongodor ka cai, bisa waé cai dina harti (talaga, situ, walungan, sagara, jeung sajabana). 
Bojong mangrupa hiji panungtungan anu euwuh deui jalan pameuntasan, ku alatan ieu ngaran tempat disababaraha daérah disaluyukeun kana kaayaan taneuh mangsa harita, Contona waé ngaran daérahna Bojong, bisa waé hartina kaayaana éta tempat di juru/panungtungan/sisi cai". Bojong dina kaayaanna bisa wai hiji daérah/daratan rada luhur, ngagawir, naha taneuh atawa tina batu anu pernahna dikurilingan ku cai.

Pedaran
Di Bandung loba manggihan daérah anu baheulana mangrupa sisi talaga : timimiti Majalaya, Banjaran nepikeun ka Cililin . aya sababaraha daérah anu dimimitian ku kecap bojong, meureun éta nembongkeun kaayan mangsa harita saperti :Bojong, Desa Bojongmalaka, Bojongsoang, Bojongsari, Bojongkunci, Bojongmanggu, jeung réa deui anu séjéna.

Dina sajarahna daérah bojong geus jadi hiji tempat anu merenah pisan dipaké ngawangun bénténg atawa pos jaga contona anu aya di Irlandia, dayeuh kolot Ras Bar Balla di Somalia kidul, kabehanana diwangun dina luhureun bojong.

Dicutat tina

Tutumbu kaluar
 Bojong atawa Bobojong
 Harewos Bojong
 Bojong hartina

Tanjung
Wangun daratan
Géografi
Patik nyaéta parabot sarupa jeung kampak gedé  tur maké gagang leuwih panjang, patik dipaké  meulah atawa nuar tangkal kai  Nuar tangkal kai pikeun ngabukbak leuweung pikeun dijieun lahan tatanén  atawa ngala kai pikeun suluh atawa kaperluan séjéna, disababaraha daérah patik téh mangrupa pakakas andelana.

Pedaran
Patik dijieun tina beusi waja anu kuat tur kandel, patik tradisional biasana dijieun di gosali, di Tatar Sunda daérah anu kasohor masih kénéh aya gosali anu nyieun pakakas tatanén kayaning arit, pacul, patik, kampak, jeung sajabana. Tayalian di daérah Majaléngka sok sanajan kiwari geus beuki ngorotan jumlahna, ku lantaran morosotna jumlah pesenan.

Gagang patik anu alus dijieun tina bungkul kawung nu geus pugur atawa arék muguran, sanajan nuarna bangga, leuwih bangga deui mangsa nampolana, bogor kawung anu teuas ieu engkéna baris dibeulah tuluy diraut nepikeun ka bisa diasupkeun kana liang gagang patikna.

Dicutat  tina

Tutumbu kaluar
 Patik nyaéta
 paranti nuar
 Patik dibawa disolendangkeun
 Patik mibanda gagang

Pakakas
Parabot
Gondéwa nyaéta hiji pakakas paranti mentangkeun jamparing, dijieun tina awi, kai, atawa campuran kai jeung awi,. 
Gondéwa kudu kuat, hampang jeung liat, baheula dijieun tina awi atawa kai, bahan kai dipaké palebah panyepengan sangkan kuat narima pangaruh mangsana tali  dibatek, sedengkeun awi mibanda sipat leleus liat henteu babari potong mangsana tali dibatek tur bisa balik deui kawas sasari.  Kiwari gondéwa geus dijieun tina bahan anu leuwih kuat jeung hampang  saperti bahan campuran/komposit fiberglass jeung kai, fiberglass jeung awi, jeung bahan séjéna anu leuwih hadé.

Pedaran
Sangkan jamparing ngabelesat, tungtung gondéwa luhur jeung handap  dipasang tali anu liat tur ngenyod dibeungkeut dina unggal tungtungna, mangsana dipaké ieu tali dibetot katukang sedengkeun gondéwa ditahan, mangsa dibatek téh tali méréan kitu ogé gondéwana ogé milu melenoy/melengkung ieu kaayaan baris méré tanaga jeung awahan pikeun mentangkeun jamparing/panah anu diperenahkeun dina tengah-tengah luhureun talina, mangsana tali dileupaskeun deui,  gondéwa jeung tali balik deui . Dina waktu anu sarua jamparing  melesat kasurungkeun ku tanaga tina tali jeung gondéwa anu balik deui.

Tali (senar) anu dipaké pikeun mentangkeun jampaing/panah kudu kuat jeung ngenyod, hampang, henteu nyerep cai, jeung henteu tihiangan. bahan-bahan tradisional pikeun nyieun tali umpamana: linen, rami, ramat tina tatangkalan, urat/otot, sutra, jeung kulit sasatoan, anu pang alusna dijieun tina urat/otot lantaran leuwih tahan ku cai

Sajarah

Gondéwa jeung jamparingna mangrupa hiji pakarang anu geus kacida heubeulna dimangpaatkeun, dumasar kana panalungtikan  sahenteuna kapanggih dina titinggalna  mangsa  Paleolitik nepika mangsa  Mesolithic. Tempatna di Nataruk, Turkana County, di  Kenya , jamparing anu seseukeutna tina batu obsidian kapanggih dina jéro tangkorak aya ogé anu nanceb dina dada  . ti saprak harita Gondewa jeung jamparing geus digunakeun meh di sakuliah dunya kajaba,  Australia .

Dicutat tina

Tutumbu kaluar
 Tali busur gondéwa
 The Asian Traditional Archery Research Network
 Simon Archery Collection From The Manchester Museum, The University of Manchester
 An Approach to the Study of Ancient Archery using Mathematical Modeling

Panah
Papanahan
Bébérétéan disebut ogé garunggung  atawa ujen-ujen (Rubus fraxinifolius Poir) nyaéta ngaran tutuwuhan, buahna baruleud, anu asak rupana beureum, rasana amis. Kaasup tangkal liar, hirup ngarungkun disisi leuweung mikaresep taneuh anu jemlék saperti sisi susukan, sisi balong, situ, jeung sajabana, kaasup kana gulma atawa hama pikeun pepelakan.

Pedaran
Tangkal Bébérétéan disebut ogé : gunggung (Bali), sabit (Kalimantan) kecalingan (Jawa),  jalanggara (Maluku), gharunggung (Madura).
Di nagara séjén disebutna : ragimot (Malaysia), balinana  (Pilipina), pising (Papua), cây tu lui (Vietnam),  méh kapanggih di sakuliah Indonesia kajaba di pulo Sumatera.

Tangkalna ngarungkun ajeg jangkung nepika 3 méter tapi sakapeung ogé nyarandé kana tangkal anu séjén. Tangkalna leutik kurang leuwih 5 nepi ka 6 mm mibanda cucuk anu carang, daun papasangan dina sagagang panjangna kurang leuwih 27 cm, unggal gagang mibanda  nepika 5 pasang daun cupatna 2–6 cm. Panjang cupat daun, 5–13 mm x 0,5-1 (-2) mm, tungtung daunna rérégéan. Wangunna lonyod méncos ka tungtungnakeun, ukurana 2-9 (-12) cm x 1-4 (-6) cm.

Mangpaat
Di Indonesia umumna buah anu geus asak bisa diala rasana amis rada haseum, di Jawa daunna diasakan dijieun deungeun sangu aya ogé anu ngala pucukna dipaké coél sambel. Urang Pilipina ngagodog akar bébérétéan dipaké ubar batuk, buahna anu geus asak di jus pikeun ngurangan rasa nyeri, urang Papua New Guenea daunna dipaké ubar ararateul.

Di Australia tangkal ieu sagigireun dipelak pikeun papaés buruan, ku urang Aborigin daunna di godog dijieun ubar nyeri mangsana datang bulan, salésma jeung nyeuri beuteung.

Tutumbu kaluar
 Pepelakan Indonesia
 Spésiés Bébérétéan

Dicutat tina

Tutuwuhan Sunda
Tutuwuhan Indonésia‏‎
Tutuwuhan tropis
Gulma
Ubar
Sieur disebut ogé tungau  (Ornithonyssus bursa) nyaéta sato leutik pisan anu hirupna numpang dina bulu hayam, manuk, jeung unggas séjéna.

Sieur bagian tina ordo Mesostigmata kelas Acari jeung kelas Archnida. Spesies ieu mibanda suku opat pasang, panjang awakna 0.7-1.0 mm, lebarna 0.25-0.49 mm. Pangawakan lonyod kelirna semu konéng, mangsana geus ngégél  tur ngenyot getih hayam, palebah beutengna robah kelirna jadi semu beureum.

Pedaran
Sieur biasana loba kapanggih dina hayam mangsa keur nyileungleum. Sieur dina hayam hirupna ektoparasit anu bisa hirup tur baranahan, utamana dina kandang anu kurang dijaga kabersihana, nepika kiwari geus kanyahoan aya 7 rupa kutu anu milu hirup tur  ngaganggu ka hayam, kutu anu sok nyeuseup getihmah tacan aya kapanggih. Sieur jeung kutu hayam kacida ngaganggu ku lantaran ngégélan kulit, jeung bulu hayam. Kutu jeung sieur ieu mangrupa parasit anu maneuh dina hayam, henteu pipindahan atawa ninggalkeun pangeunteupana (hospes) kajaba pindah ka hayam séjén anu leuwih ngora .

Ngabasmi sieur
Biasana  sieur eunteup tur hirup dina hayam anu keur nyileungleum , Sieur bisa dibasmi ku jalan meresihan kandang sangkan ulah kotor, tuluy semprotkeun saeutik minyak tanah. di mana perlu maké racun (insektisida), ulah anu ngabalukarkeun racun ka hayam komo deui kamanusa, contona Coumaphos 0.25%, bisa waé hayamna dimandian maké cai anu dicampur walirang, atawa campuran carbaryl 2 gram dina leter cai.

Nyingkahkeun sieur bisa waé cukup ku ngaduruk rarapén urut nyileungleum hayam,  bisa ogé maké cai kamper dicampur jeung cai bako.

Baranahan sieur
Endog sieur kelirna bodas semu konéng, nincak mangsana  megar jadi anak sieur kurang leuwih 2-3 poé. Saméméh jadi sieur déwasa anak sieur baris ngalaman ganti kulit jadi “deutonimfa” dina waktu kurang leuwih 5-7 poé., sieur bikang beurat awakna 0.043 mg, bisa ngaronjat kana 0.077 mg di mana geus nyeuseup getih hayamunggas anu dicicinganna, ieu sarua jeung 1.8 kali beurat awakna . Hayam anu kaserang panyakit sieur, utamana hayam anakna (ciak) bakal némongkeun ciciren  bulu-buluna kotor utamana dina jangjang, hulu jeung pamatukna.

Tutumbu kaluar
Sieur ngaganggu hayam nyileungleum
Sieur bisa dibasmi ku minyak tanah

Dicutat tina

Sasatoan Sunda
Hama