AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Luksemburg, atawa resmina Kadipatén Ageung Luksemburg (, , ) mangrupa hiji nagara nu teu boga wates laut nu aya di Éropa bagian kulon-kalér, tepung wates jeung Perancis (73 km), Jérman (138 km), jeung  Bélgia (148 km).

Géografi 

Luxemburg mangrupa salah sahiji nagara pangleutikna di Éropa. Nagara ieu aya dina tingkat ka-167 dina daptar nagara dumasar kana legana. Nagara ieu legana kira-kira 2.586 km². Di kalér, bagian-bagian ti Ardennes, raloba pasir jeung gunung kalawan luhurna nu handap. Buurgplaatz mangrupa titik pangluhurna dina 559 m.

Wates wétan Luksemburg diwangun ku tilu walungan, Moselle, Sauer/Sûre, jeung Our.

Basa 

Kaayaan basa di Luxemburg dicirian ku praktik jeung pangakuan kana tilu basa resmi: basa Perancis, basa Jérman, jeung basa Luxemburg, hiji basa Franconi ti wewengkon Moselle nu mirip jeung basa Jérman.

Kira-kira 10% padumukna mangrupa séké-sélér Portugis jeung nyaturkeun basa Portugis.

Agama 
87% padumuk Luksemburg pangagem Katolik Roma jeung 13% mangrupa Protéstan, Yahudi, jeung Islam.

Tempo ogé 
 Daptar nagara

Tumbu kaluar 

  Situs resmi
  Situs resmi pariwisata

Nagara di Éropa Kulon
Gembyung nyaéta ensambel musik anu diwangun ti sawatara waditra saperti tarompet anu mangrupa jenis kasenian bernafaskan Islam. Sanajan kitu, di lapang kapanggih sawatara kasenian Gembyung anu henteu ngagunakeun waditra tarompet.

Seni tradisional Gembyung asalna tina ngaran salah sahiji gamelan Sunda anu disebut Goong, dilengkepan ku pakakas musik séjénna, jumlah pamaenna kira-kira 25 jalma. Tugasna salaku: pamaén kenting hiji jeung dua; pamaén kemong hijijeung dua; pamaén kendang katipluk; pamaén kolenter; pamaén gembyung hiji jeung dua; pamaén suling; pamaén rebab; sarta pamaén kemong hiji jeung dua.

Gembyung Di Majaléngka

Biasana kasenian Gembyung ti Kabupatén Majaléngka ieu dipintonkeun nalika dina acara-acara religius, contona dina acara nikahan, muludan, peresmian masjid atawa haolan kawas di Pasantrén Barang Cirebon, sarta di salah sahiji pasantrén di Kabupatén Subang (di Pamanukan). Sajaba ti éta, kungsi ogé dipintonkeun pikeun ngawakilan seni tradisional Majaléngka anu dilaksanakeun di Taman Mini Indonésia Indah dina taun1984 sarta 1986.

Pintonan seni Gembyung dikawitan ku macakeun tawasul sarta hadhoroh ka Nabi Muhammad SAW, para kulawargana sarta para sahabatna sarta ka para umatna anu taat ka Anjeunna. Tuluy nembangkeun shalawat ti Kitab barjanji (nyaéta kitab anu ditulis Imam Barjajnji) atawa anu disebut Debaan, dipirig ku musik gembyung.  Mimiti ayana seni budaya tradisional Gembyung di Kabupatén Majaléngka kira-kira saméméh taun1930­ an. Para inohong seni  ieu nyaéta H.E. Zaenal Muttagin, Dudung, ustadz Sadeli ti Gunung Manik kacamatan Talaga, H.E. Jaelani, SH ogé Bupati ayeuna Hj. Tutty Hayati Anwar SH., M.Si. Sanajan kaasup seni anu miboga akar budaya buhun (kuno), tapi dina sumebarna condong dikemas sacara dinamis ku para seniman anu ahli di widangna nyaéta kalayan nuturkeun perkembangan jaman.

Kelompok Pintonan Gembyung Di Majaléngka

Sawatara kelompok kasenian gembyung di antarana:

 Group Laila, lulugu Bapa Oyo, di Buninagara Bantarujeg;
 Panji Wulung, lulugu Kyai Bahrudin, di Gunung Manik;
 Mekar Budaya Putra, lulugu Yaya Suhaya, di Gunung Manik; ditambah dua group séjénna di Ganéas sarta Salado;
 Miftahul Jannah, lulugu Noyadi, di Darmalarang, Banjaran;
 Panca Darma, lulugu Jaenudin, di Burujul Wetan Jatiwangi.

Referensi

Seni Sunda
Doctor of Divinity (D.D., Divinitatis Doctor dina basa Latin) mangrupa hiji gelar akademik lanjutan dina ilmu téologi. Sajarahna, gelar ini nunjukkeun yén bahwa nu mibandana geus kagungan lisénsi ti hiji univérsitas pikeun ngawulang téologi Kristen atawa widang-widang kaagamaan nu patali.

Tempo ogé
 Doktor Téologi
 Doctor of Sacred Theology
 Doctor of Ministry

Tumbu kaluar 

 The Rise and Fall of the Earned Doctorate of Divinity in the Presbyterian Church in Canada..., a PDF paper by Dan Shute, retrieved July 30, 2006.

Divinity, Doctor of
Divinity, Doctor of
Gelar kahormatan
Karédok nyaéta kadaharan sabangsa loték anu bahanna tina lalab atah sabangsaning engkol ,bonténg, saladah, térong, leunca jeung nu séjénna. Ngolahna sarua jeung nyieun loték .Karédok bisa disebut unik lantaran kabéh lalabna masih seger, teu ngaliwatan prosés masak nepi ka kandungan gizi jeung seratna loba pisan.

Rupa-rupa Karédok

1. Karédok sayur
 Bahan Karedok[2]:
 100 gram kacang panjang anu ngora kénéh, teuk-teuk 1/2 cm
 2 lambar daun engkol , piceun tulang daunna, siksikan
 100 gram Togé 
 100 gram térong buleud, belah 4-8
 100 gram bangkuang , potong 1/2 cm
 100 gram bonténg, beulah, potong 1/2 cm
 25 gram daun surawung
 50 gram emping goréng 
 Sambel Kacang[2] :
 200 gram suuk goréng 
 5 siki céngék/ luyu jeung pangabutuh
 2 siki cabé beureum
 2 sendok téh cikur
 1/2 sendok téh tarasi
 1-2 sendok cuka
 1 sendok téh uyah
 1 sendok gula beureum
 150 ml cai asak
 Cara Nyieun Karédok
 Campurkeun bumbu jeung kabéh bahan lalab-lalaban atah [2].leuwih ngirut lamun maké goréng emping di handapna dipurulukan[2].

2. Karedok Leunca
Bahan :
100 gr leunca 
surawung saperluna 
Bumbu :
½ sdt uyah 
1 sdt gula 
1 siung bawang bodas 
+/- 2 cm cikur 
2 bh cabe beureum atau céngék
Tarasi sacukupna 
Cara membuat :
Réndos bumbu,asupkeun leunca jeung daun surawung,galo-galo.

3. Karedok Kacang Panjang
Bahan :
+/- 10 kacang panjang 
Daun surawung saperluna 
Bumbu :
½ sdt uyah
1 sdt gula
1 siung bawang bodas
+/- 2 cm cikur
2 bh cabe beureum atau céngék
Tarasi sacukupna 
Cara membuat :
Réndos bumbu,asupkeun kacang panjang jeung daun surawung,galo-galo.

4. Reuceuh Bonténg
Bahan : 
1 bh bonténg 
Bumbu :
½ sdt uyah
1 bh cabe beureum atawa céngék 
2 cm cikur
1 siung bawang bodas 
Tarasi saperluna
Cara nyieun : 
Réndos bumbu, céngékna saeutik waé kusabab bakal karasa leuwih lada.
sabada bumbu geus jadi, tambahkeun bonténg anu geus di teukteukan biasana jadi wangun pasagi.
Karédok biasana dihidangkeun dina coétna kénéh, bahan karédok ogé disaluyukeun jeung pangabutuh teu matok jiga resep nu dipedar saméméhna..

Referensi

Kadaharan tradisional
Kadaharan tina tutuwuhan
Kadaharan urang sunda
Batu Rosetta mangrupa hiji batu granodiorit nu ngabantu panalungtikan modérn dina panarjamahan téks kuna dina aksara démotik basa Mesir, basa Yunani, jeung hiroglif Mesir. Batu ieu dijieun dina taun 196 SM jeung dipanggih dina taun 1799. Lantaran basa Yunani katelah wanci éta, janten batu ieu minangka konci pikeun "narjamahkeun" hiroglif dina taun 1822 ku Jean-François Champollion, jeung dina 1823 ku Thomas Young. Pamanggihan ieu ngabantu panarjamahan téks hiroglif nu séjén. Batu Rosetta mangrupa pamanggihan arkéologi nu teu kaduga muncul kitu wéh. Dina Juli 1799, aya hiji laporan nu nyebutkeun yén batu ieu ngagolépak dina taneuh, aya ogé laporan nu nyebutkeun yén batu ieu aya di jeroeun témbok nu kolot pisan nu diparéntahkeun ku kompi pasukan Perancis pikeun ngabérésihkeun jalan nu rék dipaké ngalegakeun bénténg tatahanan nu keur étu katelah salaku Bénténg St. Julien.

Batu ieu dipanggih dina 15 Juli 1799 dina hiji kota nu ngaranna Rashid (Rosetta) di Mesir ku Pierre Bouchard jeung geus disimpen di Museum Britania (British Museum) ti taun 1802.

Tumbu kaluar 

  The British Museum
  The Finding of the Rosetta Stone 
  An account of Napoleons findings in Egypt
  Conservation and 1998 restoration of the Rosetta Stone at the British Museum
  Poto Batu Rosetta kalawan detail alus (1,3 MB)
  The Rosetta Project 

Mesir Kuna
Basa Mesir
Inskripsi
Téks multibasa
Katé bodas, ogé disebut katé dégenerasi, mangrupa béntang leutik nu teu frui nyinar, kawangun ti materi kadégenerasi. Katé bodas diduga minangka fase évolusi pangahirna béntang nu massana alit jeung nengah.

Kateubiasaan katé bodas nu kahijina kanyahoan dina taun 1910 ku Henry Norris Russell, Edward Charles Pickering, jeung Williamina Fleming; ngaran katai putih (basa Inggris: white dwarf) digunakeun ku Willem Luyten taun 1922.

Tempo ogé 
 Wates Chandrasekhar

Réferénsi 

 White Dwarf Stars, Steven D. Kawaler, in Stellar remnants, S. D. Kawaler, I. Novikov, and G. Srinivasan, edited by Géorges Meynet and Daniel Schaerer, Berlin: Springer, 1997. Lecture notes for Saas-Fee advanced course number 25. ISBN 3-540-61520-2.
 Black holes, white dwarfs, and neutron stars: the physics of compact objects, Stuart L. Shapiro and Saul A. Teukolsky, New York: Wiley, 1983. ISBN 0-471-87317-9.

Katé bodas
Bob Sadino lahir di Lampung 9 Maret 1933 nyaéta saurang pangusaha asal Indonesia anu bisnisna dina widang pangan tur peternakan. manéhna pamilik ti jaringan usaha Kemfood jeung Kemchick.. Bob sadino dikenal ku Gaya ngomongna anu blak-blakan sarta gaya pakéanna anu cuek maké kaméja leungen pondok tur calana pondok anu jadi ciri khasnya. Bob Sadino lahir ti hiji keluarga anu hirupna berkecukupan. manéhna budak  bungsu ti lima bersaudara. Sawaktu kolotna tilar Bob anu pas éta umurna 19 taun miboga warisan sakabéh harta kakayaan keluargana ku sabab lanceuk-lanceukna anu lain geus dianggap hirupna mapan..manéhna cicing  salila kurang leuwih 9 taun di ditu, nalika cicing di Belanda,Bob papanggih  jeung pasangan hirupnya Soelami Soejoed. dina taun 1967, Bob jeung keluarga balik  ka Indonésia. Bob sadino nyandak 2 Mercedesna, jieunan taun 1960-an. Salah sahijina dijual pikeun meuli meuli tanah di Kemang, Jakarta Selatan sawatara lainna tetep disimpen. Saatos sababaraha lami cicing tur hirup di Indonésia, Bob mutuskeun pikeun kaluar ti pagawéanna ku sabab manmehna miboga tekad pikeun gawe sacara mandiri. pagawéan mimiti anu dilakonana saatos kaluar ti perusahaan nyaéta nyewakeun mobil Mercedes anu amenahna, tur anu  nyupiranna. Nanging lebar, nalika éta manéhna kacilakaan anu nyabakeun mobilna ruksak. ku sabab teu teu boga duit pikeun menerkeun,Bob pindah pagawéan jadi tukang batu. Gajina nalika éta ngan Rp.100. manéhna ogé sempet ngalaman depresi balukar tekanan hidup anu dialamana. kiwari mah bob sadino tos sukses jadi pengusaha direktur ti Kemfood jeung Kemchickjeung mangrupa anu ngamimitian ngagunakleun perladangan sayur sistem hidroponik di Indonésia.

Referensi
Serat kanayagan nyaéta sistim nuliskeun karawitan, boh sekar, boh gending, dina paélmuan musik umum disebut notasi. Anapon serat kanayagan dipikawanoh ogé minangka titi laras. Serat ngandung harti tulisan, dina hal ieu tulisan seni swara, mangrupa titi laras sagemblengna. Kanayagan, jangkar kecapna nayaga ngandung harti nabeuh/ ngagending. Parabot ngagending disebutna waditra.

Fungsi Serat Kanayagan
Dokuméntasi dina wangun tinulis boh lagu boh gending;
Sangkan leuwih gampang dina prosés diajar-ngajar karawitan;
Sangkan gampang dina prosés nyiptakeun atawa nyusun karya karawitan;
Mangrupa obyék panalungtikan anu aya hubunganana jeung karya karawitan, bohkarya-karya jaman baheula, boh karya-karya kiwari.

Purwaswara jeung Murdaswara

purwa swara ngandung harti asal swara atawa anu mibanda sora asal/ mimiti, maksudna sora jelema. Murdaswara teu mibanda sora, ukur mangrupa lambang swara anu bisa pindah-pindah. Purwaswara ditulis ku aksara Latén kapital, sedengkeun murdaswara ditulis ku angka ti angka 1 tepi ka 5.

Serat Kanayagan Da-Mi-Na-Ti-La
Serat Kanayagan da-mi-na-ti-la diciptakeun ku R. Mahyar Angga Kusumadinata dina taun 1924. Da-mi-na-ti-la téh wancahan tina “Ada minangka pranataning laras” nu hartina gunakeun ieu saméméh aya nu anyar.
Lambang nada serat kanayagan da-mi-na-ti-la nyaéta

Aya ogé nada-nada seselan:

Nada-nada seselan aya dina laras pélog jeung Madenda.
Aya deui lambang nada pikeun nuduhkeun nada poko, dicokot tina istilah buhun (heubeul):

Lian ti lambang nada, aya tanda titik (.), tanda enol (0), garis nada, garis matra, tanda rajék (ulang), jeung tanda ligatura.

Catetan

Karawitan
Embé nyaéta salah sahiji sato memamah biak anu ukuranana sedeng. Embé anu sok dijadikeun ingon-ingon (Capra aegagrus hircus) nyaéta subspesies tina embé liar anu sumebar di Asia Barat Daya (wewengkon “Bulan sabit yang subur” jeung Turki) sarta Éropa. Embé liar anu jalu atawa bikang mibanda tanduk sapasang, tapi tanduk dina embé jalu leuwih badag. Umumna, embé miboga janggot, tarangna cembung, buntut rada nyungcung, sarta lolobana miboga bulu anu lempeng tur kasar. Panjang awak embé liar, nyaéta 1,3 méter nepi ka 1,4 méter, sedengkeun buntutna 12 séntiméter nepi ka 15 séntiméter. Beurat embe bikang rata-rata 50 kilo nepi ka 55 kilo, sedengkeun anu jalu bisa nepi ka 120 kilo. Embé liar sumebar ti Spanyol ka arah wétan nepi ka India, sarta ti India ka kalér nepi ka Mongolia sarta Siberia. Habitat anu dipikaresep nyaéta wewengkon pagunungan anu aya batuan. 
Embé geus dibudidayakeun ku manusa kira-kira 8000 nepi ka 9000 taun katukang. Di alam aslina, embé hirup jujumplukan, limaan nepi ka duapuluhan dina sajumplukna. Nalika néang kadaharan, jumplukan embé dipingpin ku embé bikang anu pangkolotna, sedengkeun embé-embé jalu ngajaga kaamanan jumplukanana. Kadaharan utamana nyaéta jukut sarta dangdaunan. Dina sataun, embé bisa boga anak nepi ka dua kali.

Jenis
Dumasar kana mangpaatna, embé aya tilu rupa nyaéta embé pedaging atawa embé anu diarah dagingna, embé perah atawa embé nu diarah susuna, jeung embé dwiguna nyaéta embé anu diarah boh daging jeung susuna, atawa daging jeung buluna.  Dumasar kana asalna, aya tilu rupa embé, nyaéta embé lokal, embé Ras jeung embé bestar. Embé lokal atawa embé anu aya di Indonesia nyaéta embé kacangan atawa embé Jawa, embé gembrong atawa embé Bali, jeung embé mrica ti Sulawesi. Sedengkeun embé Ras atawa embé ti luar nagri nyaéta embé étawa ti India, embé saanen jeung embé toggenberg ti Swiss, embé anglo-nubian ti Afrika, embé alpino ti Pagunungan Alpen Swiss, embé beetal ti Pakistan. Embé bestar nyaéta embé hasil ngawinkeun tina embé lokal jeung embé Ras.

Referensi

Sato ingon
Capra
Sato nyusua
Opera nyaéta salah sahiji wangun seni pintoan panggung, ti mimiti pintonan dramatis nepika pagelaran musik.  Opera téh drama nu ngandung musik jeung nyanyian Dina magelarkeun sandiwara, opera maké élémén anu has téater kayaning artistik panggung, raksukan, jeung akting tapi kekecapan atawa rumpaka dina opera mah leuwih diyanyikeun daripada dicaturkeun. Nu nyanyi téh sok bari dipiring ku énsambel musik ti mimiti orkestra leutik nepiha orkéstra simfoni pinuh.

Opera tradisional kabagi dua modél nyanyian, nyaéta; résitatif, déklamasi jeung nyanyian anu nuju kana bagian tunggal anu dinyanyikeun. Bagian pondok anu dinyanyikeun ogé dipasrahleun minangka ariosos. Unggal nyanyian dina opera sok dipirig ku musik. Nu nyanyi jeung peran maranéhna nalika minton disusun nuutkeun golongan dumasar gedé-leutikna sora maranéhna. Mun nu nyanyina lalaki digolongkeun minangka sora bas nu ngawengku sora bas, bariton jeung alto.  Ana pon mun nu nyanyina wanoja, sorana dibagi kana contralto, mezzo-sopran, jeung sora sopran. Masing-masing tina ieu klasifikasi téh boga sub bagian deui atawa fach kayaning liris panyanyi sopran, coloratura, spinto jeung dramatis sopran anu nyambungkeun sora panyanyi jeung pancén anu luyu pikeun warna nada sora jeung kualitasna.

Opera téh kaideuan tina réa kasenian séjénna. Can aya katerangan anu jelas naha ieu opera téh mangrupa wangun musik pangluhungna atawa lain nu mangrupa subjék padungdengan ti mimiti abad ka-17. Seni visual kayaning ngalukis, dilaksanakeun pikeun ngajadikeun tongtonan visual di panggung, anu dianggap minangka bagian anu penting dina pintonan panggung.

Nari ogé mindeng dianggap minangka bagian tina pintonan opera.  Alatan kitu, opera anu kawentar karya Richard Wagner anu nuju kana gaya minangka Gesamtkunstwerk, atawa karya seni adumanis.

Réferénsi

Seni peran
Ngawuluku asal kecapna tina wuluku anu hartina parabot paranti nyambut sawah, sedengkeun ngawuluku ngagunakeun wuluku.

Pakakas nu dipaké
Pasangan nyaéta parabot paranti ngahijikeun munding anu rék digawékeun, dijieun tina kai, dipasangan dina punduk munding . 
Babagian pasangan: 
 Sambilan nyaéta kai nu ngahapit kana beuheung munding.
 Sawed atawa tali sawed nyaéta tali anu meulit kana beuheung munding. Dina sesebutan waktu urang Sunda, aya nu disebut pecad sawed (kira-kira jam 10.00), dicokot tina waktu dipecatkeunana tali sawed tina beuheung munding téa (pikeun ngareureuhkeun munding) nu ilaharna kira-kira jam 10.00.
 Tinggar manuk nyaéta paseuk anu ditancebkeun dina pasangan, paranti ngaitkeun konali.
 Konali nyaéta tali anu nyambungkeun pasangan jeung cacadan singkal atawa garu.

Singkal nyaéta parabot paranti nyungkalkeun taneuh (paranti ngawuluku). Babagian singkal:
 Babantal nyaéta bagian handap singkal, tempat napelna lanjam.
 Lanjam nyaéta  seuseukeut singkal, bahanna tina beusi.
 Bubuntut nyaéta kai anu napel kana babantal nu biasa dicekel ku nu keur ngawuluku.
 Cacadan nyaéta  ruyung atawa awi anu dipaké panyéréd singkal (garu) anu ngahubungkeun wuluku jeung munding.
 Paseuk, aya dua rupa nyaéta : 
 paranti muntangna cacadan kana bubuntut.
 paranti nungkulkeun atawa nanggahkeun kabantal, ngatur jero déétna tapak singkal.
 Paranat nyaéta tambang paranti narik hulu munding lamun dipiderkeun.

Garu nyaéta pakakas paranti ngalembutkeun taneuh beunang macul atawa beunang ngawuluku.
Babagian garu:
 Huntu garu nyaéta dijieun tina ruyung atawa beusi anu nyocod dina garu, wangunna kawas sisir.
 Cagak nyaéta panahan cacadan anu luhur, paranti diuk tukang munding.
 Kokolécéran nyaéta kai anu dipaké mageuhan cacadan anu luhur.
 Cacadan nyaéta awi anu nyodor ka hareup, anu dipaké narik garu.
 Pamélét nyaéta awi paranti ngaratakeun taneuh lamun geus lembut.

catetan

Istilah tatanén
Diuk nyaéta birit sina cicing dina batu, taneuh, bangku, dadampar. Lemesna calik atawa linggih.

Rupa-Rupa Diuk
 Andegléng : diuk ajeg tumaninah dina korsi.
 andéprok  : emok rakep (awéwé).
 Anjeucleu : diuk ngeunah-ngeunah di tempat nu rada luhur (dina tonggong munding, kuda,jst).
 Campego   : diuk sababaraha lilana kawas nu didagoan.
 Candeluk  : diuk sababaraha lilana kawas aya nu didagoan.
 Cangogo atawa cingogo : nagog, peta saperti nu keur bubuang.
 Émok      : diuk awéwé, sukuna duananaditikelkeun semu ka gigir ditindihan ku dua pingping.
 Nagog     : cingogo.
 Nangguey gado : diuk biasana ngan leungeun sabeulah dipaké nanggeuy gado, diuk nanggeuy gado biasana keur ngalamun atawa baringung pipikiran.
 Ngabaheuhay   : diuk nyangunjar bari suku direnggangkeun, biasana lantaran capé.
 Ngabebengkong atawa ngalegeday : diuk lila rada semu bengkung, bari nganggur.
 Nyanghunjar   : diuk bari ngalonjorkeun suku sabeulah.
 Nyanghunjar   : diuk bari ngalonjorkeun suku duanana.
 Lembar        : diuk bari ngalonjorkeun suku duanana.
 Nyangsaya     : diuk bari nyarandékeun awak kana tempat nu disarandéan.
 Sidengdang    : diuk bari suku duanana dirumbaykeun (biasana diuk di imah panggung nu aya kolongan).
 Sideuha       : diuk emok atawa sila bari leungeun sabeulah dipaké nulak awak.
 Sila          : diuk bari nikelkeun suku duanana handapeun pingping nu didengkakkeun.

Rup-rupa Sila
 Sila andekak : sila semu rubak, biasana bari nyanghareup kadaharan.
 Sila ipis    : sila ruabk, tuur anggang pisan tepi ka jébrag.
 Sila mando   : sila bari leungeun duanana aya di antara dua suku nu ditumpangkeun, awak biasana semu doyong ka hareup.
 Sila tumpang : sila bari dampai suku duanana numpang dina pingping kénca katuhu.
 Sila tutug   : suku nu sabeulah sila, sedeng nu sabeulah deui ditutugkeun.

catetan

Paripolah jalma
Pagawéan
Kanker nyaéta numuwuhna sel nu terus tumbuh di jero awak anu henteu nuturkeun pola pertumbuhan anu normal. Sél-sél nu nyieun kanker téh nyebar ka sakumna awak ka bagian-bagian anu meureun jauh ti tempat di mana kanker aya. Kajaba lamun kanker éta diangkat atawa diancurkeun, kanker bisa ngabalukarkeun pati ka penderitana.

Sél-sél di jero awak sok tumuwuh. Dina unggal sél-sél éta ngaleutikan sarta ngaleungit, tempat sél éta digantikeun ku sél-sél anyar kalayan jenis nu persis sarua. Tapi sél-sél kanker katingal béda di antara sél-sél awak anu normal. Sél-sél éta kasampak kawas sél ngora bagian ti awak di mana sél-sél éta tumuwuh. Tapi cukup béda pikeun dipikawanoh minangka kanker sabot ditempo ngaliwatan mikroskop. Sabot sél-sél kanker ieu beulah sarta nambahan jumlahna, sél-sél éta henteu robah jadi wangun anu bener-bener dewasa sarta saterusna ngandeg ngembang biak. Tapi, sél-sél éta tetep ngora sarta tetep nambahan jumlahna nepi ka jadi picilakaeun.

Sabada sél-sél kanker tumuwuh, sél-sél éta henteu tetep aya dina hiji tempat, tapi nyebar sarta pindah di antara sél-sél anu normal. Sél-sél éta jadi loba, ku kituna, sél-sél normal dina bagian awak ieu henteu bisa terus digawé atawa komo henteu bisa hirup. Sabot kanker asup kana getih, kanker éta dibawa ka bagian-bagian awak anu jauh. di ditu kanker éta baris tumuwuh pikeun nyieun gumpalan-gumpalan badag anu ngaggangu kagiatan-kagiatan ti sél-sél anu normal.

Penderita kanker bisa maot kajaba lamun pertumbuhan sarta sumebarna kanker dieureunkeun. Éta sababna naha kudu ngariksakeun diri sacara berkala pikeun ngadeteksi kanker sarta ngubaranana saméméh panyakit éta nyebar leuwih jauh. Kanker henteu disebarkeun ti jelema anu hiji ka jelema anu séjénna ngaliwatan hubungan. Tacan aya ubar anu kapanggih anu bisa ngubaran kanker sacara tuntas sarta kapaké pikeun kabéh jenis kanker. Salah sahiji ti sasaran-sasaran anu pangbadagna ti pengobatan nyaéta bener-bener nyurtian sipat sarta cukang lantaran kanker, sarta néangan cara pikeun nungkulan sarta nyageurkeunana.

Rujukan

Panyakit
Kanker

it:Tumore#Comportamento biologico: benignità e malignità
Kawih Kaulinan nyaéta kakawihan barudak atawa kawih murangkalih, mangrupa sabangsa kawih anu biasa dikarawihkeun ku barudak bari arulin, boh dilakukeun di jero imah, boh di luar upamana di buruan keur kaayaan caang bulan, atawa di tempat lianna tempat maranéhna ulin. Rakitan kakawihan barudak mangrupa lalaguan balaréa anu sipatna anonim, biasana tara sarua unggal daérah sok aya baé bédana saeutik. Kiwari kawih kaulinan geus jarang dikawihkeun ku barudak, komo budak nu cicingna di kota mah meureun geus tara pisan dilakukeun, biasana kawih kaulinan téh sok dipaké ku barudak nu cicingna dipadésaan atawa pakampungan, di daérah pagunungan. Budak nu biasana ngawih lamun keur ulin téh sok babarengan jeung babaturannana, tara sosoranganan.

Conto Kawih Kaulinan

 Cing Cangkeling atawa cingcangkeling
 Cing Ciripit
 Cok Cang (Cokcangan)
 Hompilah
 Tutunjukan
 Prang-pring
 Eundeuk-Eundeuk Cang
 Pacublak-Cublak Uang
 Tungtung Kalintungan
 Caca Burané
 Tokécang
 Sasalimpetan
 Ambil-Ambilan
 Ayang-Ayang Gung 
 Pérépét Jéngkol
 Paciwit-Ciwit Lutung
 Ucang-Ucang Anggé
 Trang-Trang Koléntrang
 Olé-Olé Ogong
 Kalong King
 Meuncit Reungit
 Tong Tong Papatong
 Pim-Pom Pilem
 Oray-Orayan

Referensi

Kaulinan budak Sunda
Taleus nyaéta tutuwuhan sabangsa bolang anu sok beutian; aya nu bisa didahar jeung aya ogé nu jadi papaés buruan wungkul.

Sajarah Singget
Taleus mangrupa pepelakan herba nu hirupna bisa mangtaun-taun. Taleus kaasup kana suku tataleusan (Aracéae), Wanguna ajeg, jangkungna 1 cm atawa leuwih sarta mangrupa pepelakan sausum atawa sapanjang taun. Taleus miboga sawatara ngaran umum nyaéta Taro, Old cocoyam, ‘Dash(e)en’ sarta ‘Eddo (e)’. Di sawatara nagara dipikawanoh kalayan ngaran séjén, kawas: Abalong (Philipina), Taioba (Brazil), Arvi (India), Keladi (Malaya), Satoimo (Japan), Tayoba (Spanyol) sarta Yu-tao (China.

Ieu pepelakan asalna ti wewengkon Asia Tenggara, nyebar ka China dina abad kahiji, ka Jepang, ka wewengkon Asia Tenggara séjénna sarta ka sawatara pulo di Samudra Pasifik, kabawa ku migrasi nu nyicingan. Di Indonésia talas bisa aya ampir di sakumna kapuloan sarta sumebar ti tepi basisir nepi ka pagunungan di luhur 1000 m dpl., boh liar boh dipelak.

Jenis pepelakan
Pepelakan taleus ngandung asam perusi (asam bulao atawa HCN). Sistim akarna serabut, liar sarta pondok. Beutina rupa-rupa. Beurat beutina bisa tepikeun ka 4 kg atawa leuwih, wanguna silinder atawa buleud, ukuranana 30 cm x 15 cm, kelirna coklat. Daunna boga wangun taméng atawa haté, panjang lambaran daunna 20–50 cm. Panjang dahana bisa nepi ka 1 méter, kalayan kelir palapahna nu rupa-rupa. Kembangna diwangun luhur tongkol, seludang sarta dahan. Kembang jalu sarta kembang bikangna misah, bikangna aya di handap, sedengkeun kembang jalu aya di di béh luhur, sarta dina penclutna aya kembang gabug. Buahna mangrupa buah buni. Sikina loba, wanguna buleud endog, panjangna ± 2 mm.

Sagala rupa jenis taleus nu aya di wewengkon Bogor nyaéta taleus sutra, taleus bentul katut taleus ketan. Taleus sutra daunna warna héjo ngora sarta miboga bulu lemes kawas sutra. Dipanén dina umur 5-6 bulan. Beutina semu soklat kalayan ukuran anu ngabadagan. Taleus bentul mah beutina leuwih badag jeung kelir catangna leuwih wungu ti batan taleus sutra. Taleus bentul bisa dipanén sanggeus umur 8-10 bulan kalayan beuti anu rélatif leuwih badag sarta boga warna leuwih ngora semu konéng. Taleus ketan mah kelir palapahna héjo kolot semu beureum. Di Bogor dipikawanoh ogé jenis taleus anu disebut taleus mantéga (taleus gambir/taleus hideung), alatan watang sarta daunna boga kelir gandola (bungur kolot).

Jenis taleus séjén biasana henteu dikosumsi alatan rasana henteu ngeunah atawa ateul. Contona nyaéta Taleus Sente anu watang jeung daunna badag, loba dipaké pikeun pajangan sarta daunna mindeng dipaké pikeun kadaharan lauk. Keur taleus Bolang mah miboga rasa anu ateul, jeung batang sarta daun anu siga totol-totol.

Ngaran daérah
Taleus mibanda ngaran daérah anu béda-béda: eumpeu (Acéh), talo (Nias), bete (Manado), kaladi (Ambon), kaladi, kuladi, taleh (Minangkabau), keladi, toto (Lampung), bolang, taleus (Sunda), dongéng (Jawa), dongéng,  kaladi (Madura), kladi, dongeng (Bali), aladi (Gorontalo), talak (Tolitoli), paco (Makasar), aladi (Bugis), bete (Ternate), komo (Tidore).

Rujukan

Beubeutian
Kadaharan
Araceae
Tutuwuhan
Loték nyaéta kadaharan anu bahanna tina sabangsaning lalab-lalaban kayaning kangkung, engkol, kacang panjang, waluh, jsb.Ngolahna Lalab-lalaban diseupan atawa dikulub, tuluy diabuskeun kana bungbu (suuk, uyah, gula, jsb anu diréndos).salaku kadaharan tradisional loték loba nu mikaresep.Loték méh sarua jeung pecel, eusina lalab-lalaban anu dikulub tur dicampur jeung bungbu anu geus diréndos. Bungbu anu diréndos nyaéta tarasi, gula beureum, bawang bodas, suuk, cai asem, uyah jeung cabé atawa céngék.Lotek sacara umum leuwih karasa amis ti batan pecel jeung bisa didahar maké leupeut atawa sangu haneut anu dibarengan ku kurupuk atawa bawang goreng.

Kaonjoyan jeung kahéngkéran loték

Kaonjoyan
Loték miboga kandungan gizi anu luhur ku sabab loték bahan-bahanna tina lalab-lalaban jeung bungbu-bungbu anu ngandung gizi.

Kahéngkéran
Lotek salaku kadaharan tradisional can pati loba aya di Kota kawas pecel. Kadaharan ieu loba kapanggih di daérah Yogyakarta jeung Jawa Barat.ku sabab éta perlu ayana prosés ngawanohkeun deui ieu kadaharan di sababaraha kota.

Referensi

Kadaharan tradisional
Kadaharan tina tutuwuhan
Kadaharan Indonésia
Cukil basa Jawana akeul, sungkal, cokél nyaéta parabot paranti nyiuk sangu, dijieunna tina kai, alumunium, atawa plastik. Cukil téh parabot tina kai atawa logam(biasana tina alumunium) anu fungsina keur nyiuk sangu. Biasa ogé disebut céntong disababaraha tempat anu dihartikeun minangka séndok paranti dahar boh anu tina logam atawa tina daun cau.

Referensi

 Pakakas
 Parabot dapur
Béntang Pasantrén téh novel karangan Usép Romli anu diterbitkeun munggaran ku Pustaka Dasentra Bandung, taun 1983. Ukuran bukuna 18 cm x 12 cm kandelna 72 kaca. Citakan kaduana diterbitkeun ku Kiblat Buku Utama Bandung, taun 2006, ukuran bukuna dirobah jadi 20,5 cm x 15 cm, kandelna mah angger 72 kaca.Béntang Pasantren nyaritakeun katresna santri ka putra ajengan anu jadi rebutan lurah santri jeung santri kahot séjénna. Ku katapisna dina nyusun ungkara anu direumbeuy ku humor jeung kekecapan has pasantrén beunang nyutat tina al-Qur’an, hadits, jeung kitab liana. Ieu karya Usep Romli H. M. téh kaasup karya petingan anu milu ngabeungharan sastra Sunda. Dina ieu novel pangarang nembrakkeun masalah ajaran moral jeung atikan. Karep kolot ngajurung anakna, kulawarga, jeung babaturan gedé pisan pangaruhna dina enggoning ngahontal nu jadi pangharepan jeung cita-cita. Diajar kalawan suhud dibarung ku ihtiar tangtu bakal tinekanan luyu jeung pamaksudan. Ari soal tresna jeung asmara ukur jadi salah sahiji pangrojongna dina ngahontal tujuannana. Dina ieu novel pangarang kalawan écés ngagambarkeun kahirupan santri di lingkungan pasantrén. Kahirupan jeung sifat santri alus pisan digambarkeun minangka bungbu katresna antara santri anu asalna tina kasang tukang atikan sakola umum, tapi ku indung bapana dipasantrenkeun lantaran hayang sina jadi ajengan siga akina jeung mojang geulis putra kameumeut ajengan nu dipikahayang tur diparebutkeun ku lurah santri jeung santri senior séjénna.

Rujukan

Novél Sunda
Yoseph Iskandar lahir di Purwakarta 11 Januari 1953, ngantunkeun di Kecamatan Ujungberung, Bandung, 26 Maret 2008, tabuh 1.00 WIB. Panyajak, sutradara, panulis carpon, novel, roman, jeung drama dina basa Sunda. Tamat ti SMA, Yoseph asup ka ATPU (Akademi Téknik Pekerjaan Umum) di Bandung. Tapi Yoseph leuwih kataji kana kagiatan kasenian mahasiswana batan kuliahna; di antarana Yoseph kungsi mingpin “Teater Khas" (1977-1981). Saterusna, Yoseph milih pikeun ninggalkeun dunya téhnik. Bareng jeung sastrawan saentraganana saperti Eddy D. Iskandar, Godi Suwarna, Juniarso Ridwan, Beni Setia saparakanca, anjeunna nyieun hiji organisasi para sastrawan Sunda , nu dingaranan Durma Kangka.

Karya-karyana
Yoseph mimiti nulis carpon jeung sajak Sunda. Taun 1979-1985 jadi salah saurang rédaktur Manglé. Waktu harita, minatna kana sajarah Sunda mimiti kahudangkeun. Yoseph mimiti diajar maca jeung neuleuman naskah Wangsakerta ku suwargina Saleh Danasasmita. Saterusna, éta naskah téh jadi modal pikeun ngarang novel-novél sajarahna, kayaning Perang Bubat (1988), Wastu Kancana (1989), Prabu Wangisutah (1991), Tanjeur na Juritan, Jaya di Buana (1991), Pamanahrasa (1991), Putri Subanglarang (1991), Prabu Anom Jayadéwata (1996), Tri Tangtu di Bumi (1996). Novélna Tanjeur na Juritan Jaya di Buana dilélér Hadiah Sastra Rancagé (1992). Novél sajarahna Tri Tangtu di Bumi ogé meunang Hadiah Sastra Rancagé 1997. Sajak-sajak Yoseph diterbitkeun babarengan jeung karya panyajak saentraganana saperti Eddy D.Iskandar, Godi Suwarna, Beni Setia, jeung lain-lainna, dina Antologi Puisi Sunda Mutakhir (1980) jeung Tumbal (1984). Drama karyana "Juag Toéd" (1984) mindeng dipentaskeun sacara kolosal tur disutradaraan ku anjeunna di Bandung, Jakarta jeung kota-kota lianna di Jawa Barat. Ieu drama komedi teu leupas tina sajarah kamekaran seni tari jaipongan nu dipopiulérkeun ahir taun 1970-an ku Gugum Gumbira, Tati Saléh (alm), jeung Euis Komariah.  
Yoseph kawilang panulis drama sajarah nu kawilang produktif.   Hal ieu bisa dititénan tina naskah drama nu judulna “Ngadegna Pajajaran”, “Pemberontakan Cakrawarman”, “Runtagna Pajajaran”, “Nyi Puun”, “Tanjeur Pajajaran”, “Haji Prawatasari”, jeung sajabana.   Salain ti éta, salaku panulis nu sadar kana sajarahna, Yoseph ogé kawilang peka dina neuleuman réalitas sosial di sabudeureunana.   Saperti dina drama nu judulna “Juag Toéd”, “Haréwos Nu Gaib”, “BOM”, atawa “Cucunguk”, nu di jerona ngandung kritikan-kritikan nu nyugak.   Dina féstival Drama Basa Sunda (FDBS) IX taun 2006, “Cucunguk” jadi naskah drama nu panglobana dipilih ku pamilon. Salian ti éta dina widang atikan, Yoseph ogé kungsi jadi dosén di UNPAS, UNTIRTA, UC Santa Cruz California Amerika.

Referensi

Inohong Sunda
Pangarang Sunda
Lomari nyaéta kotak dialus-alus paranti panyimpenan papakéan, parabotan anu teu dipaké. Sok disebut alamari atawa lamari .

Gambaran
Biasana lomari sok aya kacaan, kaca lomari nu di gigireun jeung pantona maké kaca nepi ka saeusi lomari bisa témbong ka luar, osok disebut ogé prongkas

Rupa-Rupa Lomari
 Lomari baju 
 Lomari buku 
 Lomari makan 
 Lomari piring
 Lomari És atawa kulkas nyaéta lomari beusi anu dialus-alus, di jerona aya mesin otomatis pikeun niiskeun bahan dahareun, inumeun jst, sangkan rasana tetep seger jeung tiis.
 Lomari Beusi atawa Brankas nyaéta lomari paranti nendeun barang-barang nu berharga saperti duit, emas, jeung dokumén-dokumén penting. Lomari beusi leuwih aman ku sabab aman tina rampog jeung kahuruan alatan bahana tina beusi.  Contoh brankas anu alus nyaéta brankas Daichiban, brankas Ichiban, ku sabab mérek-mérek kasebut téh geus loba anu maké jeung produksina anu alus. 
Cara milih lomari beusi (brankas) :
 Pilih lomari beusi anu ukuranan saluyu jeung barang anu rék di tendeunna, ulah milih brankas anu ukurana pas-pasan dina artian leutik teuing atawa meujeuh bisi ngarusak kana barang anu rék di tendeun.
 Pilih brankas anu bobot beuratna beurat pisan, sangkan teu bisa dipaling atawa di angkut ku nu maling.
 Pilih brankas anu anti panas jeung seuneu, ku sabab loba brankas anu babari kaduruk jeung henteu tahan panas.
 Pilih brankas anu bisa diubah-ubah kodeu koncina, sangkan leuwih aman bisi geus kanyahoan éta kodeu nu saméméhna.

catetan

Ngaran Barang
Organisasi pikeun Kaamanan jeung Sabilulungan di Éropa ( ) mangrupa organisasi antarpamaréntah kaamanan panggedéna di dunya. Tujuanna kaasup masalah kawas ngadalian pakakas, hak asasi manusa, kabébasan pérs, jeung pamilihan adil. Kalobaannana ti 3.500 stafna ngagawé di lapangan, jeung kira-kira 10% di kantor puseur.

OSCE mangrupa hiji organisasi ad hoc dina Piagam Sarikat Bangsa-Bangsa (Bab VIII), jeung ditujukeun dina pangélingan awal, panyegahan konflik, manajemén krisis jeung réhabilitasi saenggeus konflik. 56 nagara anggotana asalna ti Éropa, Kaukasus, Asia Tengah, jeung Amérika Kalér jeung ngawengku sabagian beulah bumi kalér. Diwangun dina Perang Tiis salaku forum Wétan-Kulon.

Sarikat Bangsa-Bangsa 
OSCE nganggap manéhna hiji organisasi régional dina Piagam Sarikat Bangsa-Bangsa Bab VIII jeung mangrupa hiji panénjo Majelis Umum Sarikat Bangsa-Bangsa. Pingpina mibanda pancén masihan laporan rutin ka Déwan Kaamanan Sarikat Bangsa-Bangsa.

Nagara anggota

Mitra sabilulungan

Catetan suku

Tempo ogé 
 Éropa
 Déwan Éropa
 Uni Éropa

Pranala luar 
 Official website of the OSCE
 OSCE Handbook (full version with hyperlinks to key documents)
 OSCE The U.S. Mission to the OSCE
 OSCE The OSCE Mission to Bosnia and Herzegovina
 OSCE POLIS Policing OnLine Information System
 Open Directory Project - OSCE directory category
 United States Institute of Peace online training course for OSCE required for U.S. citizens hired by the Organization. Provides a detailed outline of the OSCE, with additional modules on éach major aréa that it is involved in. Website freely available, but tests only given to those who have submitted applications.
 ODIHR OSCE's Office for Democratic Institutions and Human Rights
 OSCE Representative on Freedom of the Media
 OSCE eLearning unit créated by ISRG - University of Innsbruck

Panénjo Majelis Umum PBB
Bandara Internasional Rafik Hariri  (Basa Arab: مطار رفيق الحريري الدولي) mangrupa bandar udara nu aya di bagian kidul Béirut, Libanon, jeung mangrupa sahiji-hijina bandara komérsial nu gawé di nagara ieu. Bandara ieu mangrupa pangkalan ti maskapé nasional Libanon, Middle East Airlines (Méa). Bandara ieu ogé mangrupa pangkalan pausahaan pangangkutan kargo Trans Mediterranean Airways (TMA Cargo). Ngaranna dicandak ti nami pangusaha jeung urut perdana menteri Libanon, Rafik Hariri.

Tumbu kaluar 
  Loka resmi Bandara Internasional Rafik Hariri

Rafik Hariri
Debus Garut nyaéta salah sahiji kasenian tradisional rahayat Jawa Barat anu perenahna di Pameungpeuk Kabupatén Garut, ayana ieu kasenian téh dina abad ka-13 ku salah saurang inohong penyebar Agama Islam, nalika di daérah éta encan mikawanoh kana ajaran agama Islam. Inohong anu nyebarkeunna téh sok disebut Mama Ajengan.

Étimologi
Debus asal tina kecap gedébus, ngaran pakakas anu seukeut anu bahana tina beusi anu beulah sisina seukeut. Pakakas ieu osok dipaké nalika mintonkeun debus. Ku sabab kitu ku masarakat sok nyebut elmu kawedukan, kasaktian anu ditongtonkeun.

Pintonan
Biasana pamaén debus ku lalaki, tapi sangkan bisa mintonkeun ieu kasenian kudu puasa antara 7 nepi ka 40 poé (mati geni). Sarat-sarat jadi pamaén debus téh nyaéta lalaki atawa awéwé anu umurna 10 taun nepi ka 50 taun anu agamana Islam. Baju anu dipaké nalika mintonkeun ieu kasenian téh nyaéta baju kamprét warna hideung jeung maké iket atawa lomar. Jumlah pamaén antara 12 nepi ka 15 urang, masing-masingna miboga peran aya anu tukang nabeuh kendang saurang, nabeuh rebana saurang, nabeuh dogdog atawa tingtit dua urang, nabeuh kecrék saurang, nu maca jikir 4 urang, sésana pamaén 5 urang jeung saurang dalang anu ngarangkep jadi pamaén. Nalika mintonkeun sok dipirig ku musik jeung lagu-lagu anu pupujian anu ngagungkeun Gusti Alloh SWT jeung Kangjeng Nabi Muhammad SAW, sair laguna basa Arab saperti kieu:
Ibadallah rijalallah Aqisuna liajlillah
Waqunu aonana fillah
Asa nabdho bifadillah
 Waya aqta waya anjah
Waya sadatu ya ahbab
Wa antum ya solil albab
Ta'ala wansuru lillahSaalnakum saalnakum
Walizufa rojaonakum
Walif amrin kosodnakum
Pasusu azmakum lillah
Fata Robbi bisadati
Takaqokli isarati
Asatati bisarati
Wa yaspu waktuna lillah
Mikasfil hajbi an aeni
Wa raf il baeni min baeni
Wa tamsil kaefi wal seni
Ainuril wajhiya Allah

Solatulloh hi maolana
Ala man bil hudajana
Wa man bilhaqi aulana

Safiil haqi indallah,jst....
Pintonan kasenian debus disaluyukeun jeung kabutuhan, artina bisa isuk-isuk, beurang atawa soré jeung peuting. Salain ti éta bisa dipintonkeun di tempat terbuka.

Rujukan

Seni pintonan
Tradisi
Kasenian Garut
Béla Diri
Seni Béla Diri
Ramdhani Qubil AJ () nyaéta hiji palakon jeung palawak Indonésia. Anjeunna katelah minangka Jambrong dina sérial TV, Lorong Waktu. Anjeunna ogé maénkeun peran minangka Madit Musyawarah di sinetron Islam KTP.

Sinematografi 
 "Lorong Waktu"
 "Baim Anak Sholeh"
 "Mengintip Surga"
 "Para Pencari Tuhan"
 "Islam KTP"

Filmografi 
 "Selendang Rocker" (2009)

Iklan 
 Marimas

Tumbu kaluar 
 Warta

Aktor Indonésia
Tukang bodor
Dano Van (Turki: Van Gölü, Arménia: Վանա լիճ) mangrupa dano nu panggedéna di Turki, aya di bagian wétan nagara éta.

Dano ieu mangrupa dano cai asin jeung aslina téh gunung api nu geus paéh. Dano ieu narima cai ti wahangan-wahangan di sakurilingna. Panjang dano Van nyaéta 120 kilométer, jeung lébarna nyaéta 80 kilométer. Legana nyaéta 3.755 km² jeung aya dina 1.719 méter luhureun laut.

Tempo ogé 
 Propinsi Van nu aya di gigir wétan dano ieu.

Tumbu kaluar 
 Dano Van 

Van
Téko nyaéta wadah cai anu bisa dijingjing ka mamana. Asalna tina basa Cina.Téko osok dipaké paranti nganteuran cai nginum biasana cai entéh, nganteuran ka jalma-jalma anu eukeur gawé di sawah atawa kebon jst. Téko biasana aya gagang paranti panyepenganana pikeun dijingjing. Lamun téko tina bahan seéng di jerona osok dilapisan email.

Rupa-rupa téko 
Dumasar kana bahan anu dipakéna:
 Téko sééng  
 Téko kaléng  
 Téko tembaga  
 Téko alumunium 
 Téko taneuh liat, téko ieu alusna dipaké jinis téh Oolong. 
 Téko stainless stell  
 Téko kuningan  
 Téko keramik, téko jinis ieu alusna dipaké téh héjo ku sabab téko keramik leuwih téréh ngaluarkeun suhu panas dina jero téko. 
 Téko gelas.

Cara ngaleungitkeun kokotor dina téko 
Téko ilaharna sok dipaké wadah cai entéh, lila kalilaan téko téh sok jadi kotor alatan urut entéh anu napel warnana. Cara ngaleungitkeun kokotor dina téko nyaéta ku cara téko téh digosok ku lebu, asupkeun éta lebu kana jero téko tuluy béré cai nepi ka pinuh sanggeus kitu antepkeun salila sapeuting. Salain ku lebu bisa ku kulit jeruk nipis. Carana asupkeun beulahan kulit jeruk nipis kana jero téko tuluy digolakeun, sanggeus kitu pareuman éta kompor antepkeun salila sajam. Piceun caina tuluy bersihkeun bagian jero téko.

Sumber Rujukan

Parabot
Baso mangrupa angeun nu dibukuran emih atawa mihun maké daging baruleud sagedé-gedé kaléci. Baso téh asalna ti Tiongkok. Baso miboga bahan dasar daging nu dicincang tuluy dicampurkeun jeung aci. Biasana dipidangkeun maké saos, kécap, jeung sambel. Baso téh mangrupa salah sahiji kadaharan nu ngandung protein. Baso dipikaresep pisan ku balaréa, utamana mah ku awéwé, ku sabab baso nu maké saos, sambel jeung kécap kacida segerna. Baso biasana dijual maké gorobag surung atawa aya ogé ditempat nu matuh. Hargana kahontal ku balaréa, ku sabab kitu baso téh geus jadi kadaharan sapopoé masarakat Indonésia.

Cara nyieun
Pikeun nyieun baso téh, sadiakeun bahan-baanna, saperti daging sapi, tipung aci, baking soda, jeung endog katut ditambahan es batu. Pikeun bungbuna, lemeskeun bawang beureum, bawang bodas, uyah jeung pécin saperluna nepi ka karasa pas, gumantung kana kahayang, bisa ogé ditambahan pedes saperluna.

Prak-prakan nyieun basona mah, campurkeun daging sapi, tipung aci jeung baking soda, endog sarta bungbu anu geus dilemeskeun, tuluy giling nepi ka lemes, bari ngagiling tambahan ku és batu saeutik-saeutik nepi kalemes tuluy rawatan. Taheurkeun cai dina panci nepi ka ngagolak, tuluy adonan baso nu tadi dibuleud-buleudkeun sakahayang tuluy asupkeun kana cai anu ngagolak téa, tungguan nepi ka basona ngararambang tuluy jait, tiiskeun. Bahan-bahan pikeun ngabungbuan cai basona nyaéta cai saperluna (ci kaldu tulang sapi),1 sdt pedes, bawang bodas, pécin, uyah saperluna. Kabéh bahan-bahan nu tadi dilemeskeun tuluy tumis maké minyak saeutik nepi ka seungit tuluy tambahkeun ka cai atawa kaldu sapi anu geus ngagolak saméméhna pamungkas asupkeun baso. Sabada éta siapkeun mangkok sarta mie konéng, soun atawa bihun,  sosin tuluy asupkeun baso jeung caina, tong poho tambahan ku saos,kecap jeung sambel

Rujukan

Kadaharan
Asakan
Olahan daging
Musium atawa muséum nyaéta gedong pikeun nongtonkeun rupa-rupa barang kuna atawa kahot, ari di Jakarta sok disebut Gedong inten atawa Gedong Gajah.

Rupa-Rupa Musium

Numutkeun asal koléksi 
 Musium Umum, nyaéta musium anu koléksina téh aya patalina kana disiplin ilmu, téhnologi jeung seni.
 Musium Husus, nyaéta musium anu koléksina ngan saukur patali jeung sawidang disiplin ilmu.

Numutkeun Kalungguhanana 
 Musium tingkat Nasional, nyaéta musium anu koléksina ti sakuliah nusantara.
 Musium tingkat Regional, nyaéta musium anu koléksina ti wilayah provinsi anu tangtu.
 Musium tingkat Lokal, nyaéta musium anu koléksina ti wilayah kabupatén atawa kotamadya nu tangtu.

Numutkeun nu ngokolakeunana 
 Musium Pamaréntah, nyaéta musium anu dikokolakeun jeung diurus ku pamaréntah.
 Musium Swasta, nyaéta Musium anu dikokolakeun jeung diurus ku pihak swasta.

Numutkeun wangunanana 
 Musium Terbuka, nyaéta musium anu objékna disimpen di rohangan anu terbuka.
 Musium Tertutup,nyaéta musium anu objékna disimpen di rohangan anu tertutup.
 Kombinasi tina dua wangun nu geus disebutkeun saméméhna.

Rupa-Rupa Pengunjung Musium 
 Tipe barudak, biasana leuwih resep ningalian, nyo'o rupa-rupa barang , jeung teu pati resep maca pedaran ngeunaan barang-barang nu aya.
 Tipe nu nyorangan, datangna ngan saukur sakeudeung ukur ningalian jeung maca pedaran hungkul, leuwih resep kaulinan anu sifatna interaktif.
 Tipe kelompok anu sapasang-sapasang, biasana rada lila kunjunganana, leuwih resep maca pedaran sangkan leuwih jéntré, teu pati resep kana kaulinan interaktif jeung teu resep ngobrol jeung guide anu aya di musium.
 Tipe komunitas sosial, datangna sakeudeung-sakeudeung, resep ngabanding-bandingkeun antara gagasan jeung pedaran ka guide, teu pati resep maca pedaran sacara taliti, jeung tara ngobrol.

Referensi 

Ngaran tempat
Tempat wisata sajarah
Tempat wisata atikan
Opak nyaéta kadaharan tina béas ketan. Cara ngolahna bagenyel digepeng-gepeng nepi ka jadi ipis pisan, sagédé-gédé piring terus dipoé nepi ka garing, di daharna sanggeus didéangkeun atawa digoréng nepi ka beukah.

Cara Nyieun Opak
prosés nyieuna kaasup sederhana namung kudu miboga kaparigelan. Sangkan hasil opak téh ngeunah kudu ngaliwatan prosés nyieuna kawilang lila.  Mimiti urang kudu nyiapkeun béas anu geus dikumbah nepi ka bersih (diisikan),tuluy éta ketan digigihan kalayan cai anu teu pati loba, sangkan teu beyé teuing. Sanggeus asak di asupkeun kana dulang tuluy ditutuan ku halu bari dicampuran sambara. Sambarana nyaéta uyah jeung cipati. Sanggeus adonan jadi disebutna jengél atawa jangggél. Tuluy  diléot sina baruleud ipis bari didadasaran ku samak lempit. Sanggeus kitu dipoé nepi ka garing. Biasana dipoé dina ayakan, opak anu geus garing disebut babanggi.  Lamun geus garing prosés terahir nyaéta dibeuleum. Dibeuleumna saperti saté ku sabab opak di tojoskeun kana kawat saperti saté. Opak dianggap asak lamu geus beukah jeung warnana semu konéng.

Rupa-Rupa Opak
 Opak Beureum 
 Opak Bodas 
 Opak Sampeu
 Opak Jepit
 Opak Ketan
 Opak Beuleum

Rujukan

Kadaharan
Saté nyaéta daging anu dikeureutan sagedé-gedé indung leungeun sarta dicolok ku sujén, diasakanana dibeuleum dina luhureun ruhak. Ilaharna saté maké daging saperti daging embé, kelenci, domba, jeung sapi.

Rupa-Rupa Saté
 Saté hayam nyaéta kadaharan khas Indonésia. Saté hayam dijieun tina daging hayam. Umumna dimasak ku cara dibeuleum ku areng, maké bumbu kacang atawa bumbu kécap.
 Saté lilit, nyaéta saté bahan dasarna udang, ieu kadaharan téh khas Bali.
 Saté maranggi, nyaéta saté tina daging sapi. Saté maranggi ngandung saeutik kolesterolna.
 Saté gembrung atawa saté jeprét, nyaéta saté tina kulit sapi anu dibeulahan tuluy dikulub, sanggeus kitu ditojoskeun kana nyéré. Ieu kadaharan téh khas Ciamis. Ieu saté katelah ku sebutan colok gembrung, disebut kitu sotéh ku lantaran bahan dasarna tina kulit sapi jadi jiga kulit bedug (gembrung) anu dicolokan jiga saté.  
 Sate torpedo, nyaéta saté anu dijieun tina kanjut embé. Saté ieu dipercaya bisa ningkatkeun séksual lalaki.
 Saté penyu, nyaéta saté tina daging penyu. Saté ieu lolobaba di Bali. Saté penyu loba ngandung kolesterol. Ieu kadaharan téh geus rada langka ku sabab sato penyu ayeuna meh punah jadi salah sahiji sato anu dilindungi ku pamaréntah. 
 Saté laleur, basa Madura mah di sebut saté lalér, ieu saté téh lain tina daging laleur tapi tina daging embé atawa hayam anu diteukteukan laleutik saperti laleur. Saté ieu aslna ti Pamekasan Madura. Cara ngabeuleumna teu pati lila saperti saté-saté nu laina, bumbuna sarua ilaharna saté nu lain.
 Saté kalong nyaéta kadaharan khas Cirebon. Saté ieu dijieun tina daging munding anu dilemeskeun ku cara di tutu. Rasana amis, hampir sarua jeung dendeng. Disebut Saté Kalong ku lantaran nu dagangna nalika soré nepi ka subuh.
 Saté kerang nyaéta kadaharan khas Surabaya. Saté kerang dijieuna tina daging kerang. Saté ieu béde jeung saté nu umumna di beuleum ieu saté kerang mah di kulub.
 Saté buntel, nyaéta sajenis saté anu dijieuna tina daging embé anu dicincang anu dibungkus ku lemak embé tuluy dibeuleum. Bumbuna nyaéta pedes jeung kécap amis. Ieu kadaharan téh khas Surakarta.

Rujukan

Kadaharan Indonésia
Olahan daging
Pabukon nyaéta lomari atawa rak wungkul pikeun ngéntépkeun rupa-rupa buku dina basa walanda mah Bibliotheek, dina basa sansekerta mah sarwasastra, pustaka.

Tujuan Perpustakaan

Tujuan Umum
Ku ayana pabukon di sakolaan lain ngan saukur pikeun ngumpulkeun jeung neundeun bahan-bahan pustaka, tapi ogé ku ayana pabukon bisa mantuan murid jeung guru dina ngaréngsékeun pancén-pancén dina prosés diajar ngajar. Ku sabab kitu, sakabéh bahan pustaka anu aya di pabukon kudu bisa ngarojong prosés diajar ngajar dina ngayakeun buku-bukuna kudu nimbang-nimbang kana kurikulum nu aya.

Tujuan Khusus
1. Ngaronjatkeun minat, kamampuh jeung kabiasaan maca hususna sarta mendayagunakan budaya tinulis dina sektor kahirupan.
2. Mekarkeun minat pikeun néangan jeung ngolah sarta meunangkeun informasi.
3. Ngatik murid sangkan bisa miara jeung mangpaatkeun bahan bacaan kalayan tepat jeungberhasil guna.
4. Ngarahkeun dasar-dasar ka arah diajar mandiri.
5. Mupuk minat jeung bakat.
6. Mekarkeun kamampuh pikeun ngaréngsékeun masalah-masalah anu keur disanghareupan dina kahirupan dumasar kana tanggung jawab jeung usaha sorangan.

Mangpaat Pabukon
1. Pabukon bisa ngaronjatkeun karesep siswa kana maca.
2. Pabukon bisa makaya pangalaman diajar murid-murid.
3. Pabukon bisa ngabiasakeun diajar mandiri nepi ka murid bisa diajar sorangan.
4. Pabukon bisa ngagancangkeun prosés ngawasa téhnik maca.
5. Pabukon bisa mekarkeun kamapuh basa.
6. Pabukon bisa ngalatih murid-murid sangkan miboga tanggung jawab.
7. Pabukon bisa ngalancarkeun murid dina ngerjakeun pancén sakola.

Rupa-Rupa Pabukon
Dumasar kana tujuanana pabukon dibagi jadi sababaraha hiji, nyaéta:
1. Perpustakaan Nasional/ Pabukon Nasional.
2. Perpustakaan Wilayah/ Pabukon Daérah.
3. Perpustakaan Umum/ Pabukon Umum.
4. Perpustakaan Keliling/ Pabukon keliling.
5. Perpustakaan Sekolah/ Pabukon Sakola.
6. Perpustakaan Perguruan Tinggi/ Pabukon Paguron Luhur.
7. Perpustakaan Khusus(Dinas)/ Pabukon Khusus(Dinas).

Referensi

Ngaran tempat
Tempat wisata atikan