AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Kicimpring nyaéta kadaharan has Sunda nu dijieun tina sampeu. Ieu kadaharan geus dijieun ti jaman baheula mula, salah kitu nepi ka kiwari masih kénéh loba nu mikaresepna. Kicimpring téh masih kénéh diproduksi utamana di Babakan Bandung, Désa Pagerwangi, Kecamatan Lembang, Kabupaten Bandung Kulon. Di dinya produksi kicimpring dipigawé ku leuwih ti 20 kulawarga. Ari bahan baku nyieun ieu kicimpring téh nyaéta sampeu, bawang bodas, bawang beureum, bawang daun, céngék, uyah, jeung panyedap.

Lembur kicimpring 
Di wewengkon Bandung aya lembur nu katelah lembur kicimpring, lantaran di ieu lembur masih kénéh nyieun kicimpring dina jumlah nu loba keur jualeun. Ieu lembur kicimpring téh ayana di punclut pasir. Padumukan wargana dikurilingan ku kebon nu mayakpak sayuran satungtung deuleu, hususna mah kebon céngék, salah sahiji bungbu wajib pikeun nyieun kicimpring. Lemburna nyaéta Babakan Bandung, Désa Pagerwangi, Kecamatan Lembang, Kabupaten Bandung Kulon. Di buruan warga téh geus lumbrah patingjaléjér nampan awi baradag nu ditaplokan kicimpring nu keur dipoé. Di unggal imah, aya dapur husus pikeun nyieun kicimpring.

Prosés nyieun 
Tujuh rawu adonan kicimpring diteundeun kana loyang buleud. Sanggeus digépéngkeun, adonan kicimpring diorétan ku garpuh. Tuluy nangkubkeun loyang nu eusina adonan ka luhureun panci nu aya caian ngagolak. Dua menit satuluyna loyang panas diangkat ti luhureun panci. Adonan kicimpring nu geus beyé jeung ngahiji lantaran geus diseupan tuluy dipindahkeun kana nampan awi pasagi nu badag pikeun dipoé. Butuh waktu sapoé jeput pikeun ngagaringkeun ieu adonan kicimpring sangkan siap dijual. Éta gé mun halodo, mun manjing usum ngijih mah butuh dua poé. Sakintal sampeu biasana mah jadi 30 kilogram kicimpring nu siap jual.

Rujukan 

Kadaharan urang Sunda
Goréng cau, cau goréng atawa pisang goréng nyaéta caneuteun nu loba kapanggih di Indonésia, Singapur jeung Malaysia. Ieu kadaharan téh dijieun tina cau, sanggeus dipesékan kulitna, tuluy dipotongan. Gedéna mah kumaha kahayang tuluy dianclomkeun kana adonan kintel tina campuran tipung tarigu, uyah saeutik, jeung gula, sakapeung mah sok ditambahan endog bobodasna tuluy digoréng kana minyak goréng.

Goréng cau ilahar kapanggih dijual di unggal warung minangka batur caneut ngopi. Kiwari goréng cau mangrupa kadaharan nu pangkakoncarana di Indonésia. Sakapeung mah goréng cau téh sok dipurulukan kéju, dibalur ku susu, diguyang ku coklat, jeung sajabana.

Varéasi 
Aya babaraha varéasi goréng cau kayaning molen cau nu wangunna leuwih leutik dibuntel ku adonan ipis tuluy digoréng kana minyak goréng. Aya deui jinis tina goréng cau nu pangtahanlilana, ieu bisa dibungkus sarta mangrupa kadaharan has urang Sunda, nyaéta salé cau. Ieu salé bisa kapanggih di sakuliah wewengkon Jawa Kulon.

Tempo ogé 
 Molen cau
 Molen boléd
 Salé cau
 Karokét
 Ciréng

Goréngan
Kadaharan Indonésia
Kadaharan urang Sunda
Asinan Bogor nyaéta salah sahiji kadaharan has nu asalna ti daérah Bogor, Jawa Kulon. Asinan téh mangrupa kadaharan nu eusina potongan bungbuahan atawa sayur-sayuran du dipidangkeun maké kuah tina campuran cabé beureum, cuka, gula, uyah, jeung samara séjénna. Asinan bogor miboga rasa nu amis, haseum, jeung lada, seger pisan, komo mun dipidangkeun tiis-tiis. Kiwari asinan bogor téh lain ngan saukur aya di Bogor, tapi geus sumebar ka sakuliah Jawa Kulon kitu deui Jakarta. Kadaaran ieu biasana dijual maké roda atawa aya ogé nu miboga tempat matuh. Biasana bisa kapanggih ditempat oléh-oléh Bogor atawa disisi jalan gé kiwari mah geus loba nu jualan. Dingaranan asinan téh pédah cara nyieunna nu maké prosés pangacaran atawa ngaasinkeun kadaharan ku cara maké uyah, jeung cuka supaya haseum.

Jenis asinan

Asinan buah 
Nyaéta asinan nu eusina potongan bungbuahan. Asinan buah mangrupa hasil campuran sababraha rupa bungbuahan, kawas bangkuang, gedang, hui, ganas, buah, jambu aér jeung kadongdong. Kadang ogé mun keur usumna mah sok maké campuran buah kemang, jambu batu, salak jeung canar. Ari kuahna mah sarua waé jeung asinan séjénna.

Asinan sayur 
Nyaéta asinan nu eusina rupa-rupa sayuran. Biasana mah eusina téh pecay nu geus diasinkeun, togé, wortel, bonténg, kubis, antanan, kucay jeung tahu. Kuahna mah sarua jeung asinan séjénna, ngan pédah eusina ieu mah rupa-rupa sayuran.

Asinan campur 
Asinan campur téh eusina campuran potongan bungbuahan jeung sayur-sayuran. Ku kitu deui kuahna, sarua maké kuah nu asalna tina campuran cabé beureum, gula, uyah cuka jeung samara séjénna.

Cara nyieunna 
Pikeun nyieun asinan bogor téh babari, cukup sadiakeun bahan-bahan nu dibutuhkeun, saperti sayur-sayuran atawa bungbuahan nu geus dipotongan. Mimitina, golakkeun cabé beureum pikeun kuahna. Cabé nu geu digolakkeun tuluy dilemeskeun jeung campuran udang luetik atawa ebi, gula bodas, jeung cuka saluyu jeung kahayang. Campuran éta tuluy ditambahan cai . Sanggeus jadi kuahna, karék sayur-sayuran atawa bungbuahan nu geus meunang motongan diabuskeun kana kuah, dikocék nepi ka rata, antepkeun nepi ka samara kuahna nyerep.

Rujukan 

Kadaharan Indonésia
Hong hongan mangrupa salah sahiji kaulinan budak masarakat Sunda nu kiwari ampir tilem. Ieu kaulinan méh sarua jeung ucing sumput. Bédana, hong hongan mah maké tihang, minangka tempat cicingna nu néangan. Biasana dipaénkeun ku leuwih ti opat urang.

Prak-prakanna 
Si A upamana kagiliran purah néangan, cicingna téh deukeut tihang téa, bari ngajaga sangkan tihang ulah kaacampa ku nu nyarumput. Nu nyarumput poma ula katempo ku nu ngajaga tihang. Mun katempo, nu jaga tihang téh kokoréléngan néangan nu nyumput ka ditu ka dieu. Tah lamun keur balangah kana tihang kitu, tihang téh sok dirikat diburu ku nu nyumput (dicampa) bari ngagorowok "Cambal !" cenah. Mun geus dicambalkeun kitu, nu geus dihongkeun téh kaci nyarumput deui. Tapi lamun si A nempo salah sahii nu nyumput, si A bakal nyampa tihang bari ngagorowok "Hong si Anu !". Lamun nu nyarumput bisa kahongkeun kabéh tur tihang taya nu nyampa, nu jaga tihang bisa nyumput bari masrahkeun tihang jaga ka jalma nu pangheulana dihongkeun, tuluy kitu saterusna.

Rujukan 

Kaulinan budak Sunda
Kaulinan nu maké alat
Budah nyaéta zat anu melendung alatan kasurungkeun ku hawa atawa gas anu kapengpet di jerona. Budah anu dihasilkeun tina sabun paling remen kapanggih dina kahirupan sapopoé, saperti budah sabun seuseuh, sabun mandi, jeung sajabana. Di pabrik sabun mah, lobana jeung saeutikna budah anu dihasilkeun dipariksa ku hiji alat anu disebut active meter (AM). Budah ogé katempo dina cai laut, kuayana cai anu kaubek ku lambak . Komo deui mangsa cai laut kacampuran bahan organik anu leyur dina cai laut, budah cai leuwih loba tur atra ka tempona.

Budah ogé katempo dina inuman anu mibanda soda, komo pareng dicicikeun atawa diasupan zat séjén baris ngaberebes ngaluarkeun budah. Kadaharan anu maké ragi (pengembang) saperti roti, adonan roti anu geus dicampur ragi sok ngabeukahan ngawangun budah di jerona alatan panas mangsa diasakan. Budah ogé aya dina plastik, ilaharna dipaké dina barang éléktronik, wanguna ngenyod, ngoléang hampang tur kuat.

Struktur budah dimangpaatkeun ogé dina kaperluan anu leuwih lega dina ukuran industri, saperti budah dina bahan alumunium anu dimangpaatkeun pikeun nyerep sarta ngurangan geteran anu dihasilkeun ti luar tur mibanda sipat anu hampang. Utamana dina industri plastik struktur budah geus loba dijieun pikeun rupa-rupa kebutuhan, utamana dimangpaatkeun pikeun bungkus barang anu gampang beulah mangsa dipindahkeun. Struktur budah dimangpaatkeun pikeun bungkus anu kagunaanna kawas anggel, pikeun nyingkahan barang anu di jero henteu peupeus atawa ruksak kabuntang-banting salila di perjalanan.

Dicutat tina 

Fisika
Kimia
Saté embé nyaéta saté nu dijieun tina bahan utama daging embé. Éta daging saté ditiiran ku sujén nu rada badag. Geus ditiiran tuluy digalokeun kana bungbu, geus kitu dibeuleum. Ieu saté embé sakapeung mah sok pahili jeung saté domba. Ari bungbuna biasana mah sambel kécap atawa sambel suuk. Disuguhkeun sok jeung sangu, lontong, atawa kupat.

embé
Saté embé nyaéta saté nu dijieun tina bahan utama daging domba. Éta daging saté ditiiran ku sujén nu rada badag. Geus ditiiran tuluy digalokeun kana bungbu, geus kitu dibeuleum. Ieu saté domba sakapeung mah sok pahili jeung saté embé. Ari bungbuna biasana mah sambel kécap atawa sambel suuk. Disuguhkeun sok jeung sangu, lontong, atawa kupat.

domba
Sakoteng nyaéta inuman nu maké jahé nu biasa disuguhkeun sabot keur panas. Bahan séjén nu biasana dicampurkeun kana ieu inuman téh nyaéta kacang héjo, kacang taneuh, pacar cina, jeung roti. Sakoteng biasana dijualna ba'da magrib.
Sakoteng diider ka pilemburan maké tanggungan. Tanggungan hareup pikeun neundeun kompor ajang ngahaneutkeun cai jahé, nu tukang paranti neundeun bahan-bahan campuran séjén.

Inuman
Asinan nyaéta sajinis kadaharan nu dijieun ku cara diasinkeun (dikeueum na cai uyah atawa cuka sangkan haseum), bahan nu diasinkeunna nyaéta sarupaning bungbuahan jeung sayuran. Asinan mangrupa salah sahiji kadaharan has Jawa Kulon. Istilah asin nujul kana prosés ngawétkeunana ku cara ngeueum bungbuahan atawa sayuran kana cai uyah atawa cai cuka. Asinan téh saenyana mah sarua jeung rujak atawa petis, ari bédana mah nya bahan rujak mah disuguhkeun basa keur seger kénéh, sedengkeun bahan asinan mah disuguhkeunna dina kaayaan geus sarwa asin. Aya loba jinis asinan, ngan nu pangkasohorna mah aya Asinan Bogor jeung di Jakarta aya Asinan Batawi. Asinan bisa kapanggih dijual di warung, réstoran, sarta nu dagang ngider.

Varéasi 

 Asinan Bogor: Asinan bungbuahan ti Bogor, Jawa Kulon. sarupaning bungbuahan tropis nu diasinkeun atawa diacar kayaning manggah ngora, jambu aér, gedang, kadondong, bangkuang, pala jeung ganas diabreskeun kana kuah cuka nu haseum, amis jeung lada, dipurulukan ku goréng kacang.
 Asinan Batawi: Asinan sayuran urang Batawi ti Jakarta. Sarupaning sayuran nu diasinkeun jeung diawétkeun kayaning sawi, kubis, togé, tahu, salada disuguhkeun dina bungbu suuk nu dicampur cuka jeung cabé, dipurulukan ku goréng kacang jeung kurupuk (hususna krupuk emih).

dicutat tina

Kadaharan urang Sunda
"Kohesi" mangrupa aspek formal basa dina wacana,kaasup organisasi sintaktis, wadah kalimah-kalimah di susun kalawan dalit tur kompak jadi wacana atawa teks.Cindekna,kohési téh nyaéta patali harti antara kalimah-kalimah atawa proposisi dina wacana. Kohesi mangrupa patali antara posisi anu dinyatakeun sacara ekplisit ku unsur-unsur gramatikal jeung semantik dina kalimat-kalimat anu ngabentuk wacana . Lamun dina salah sahiji wacana aya anu sarua patalina antara unsur-unsur anu aya dina wacana maka wacana éta ngarupakeun wacana anu kohesif.

Jenis kohési 
 Kohési Gramatika, kohési gramatika mangrupa unsur basa anu di paké pikeun ngagumulukeun adegan wacana. Kohési gramatika diwujudkeun ku référénsi, subsitusi, élipsis, jeung paralisme.
 Kohési léksikal, Kohési léksikal nyoko kana patalina unsur-unsur kabeungharan kecap dina wacana, di antarana, sinonim, antonimi, hiponimi, kolokasi, répétisi, jeung ékuivalénsi.
 konjungsi, konjungsi atawa kecap panyambung dina wacana kaasup kana kohési, anu ya di tengah-tengah, antara kohési gramatikal jeung kohési léksikal.

Rujukan
Balada asalna tina basa (Ing. ballade; ballada <Pra. ballade kawih ibing <Lat. balare ngibing <Yun. ballein ngalungkeun). Anu disebut balada teh, atawa balade, nyaéta puisi (sajak) atawa kawih anu nyaritakeun "lalakon" dina pada-pada parondok, ngagunakeun kecap-kecap basajan, gerengsel ku gaya repetisi, jeung mindeng malikan padalisan. Mimitina mah tara kanyahoan saha pangarangna, sumebarna dina media lisan. Najan disebut nyaritakeun lalakon, ulah disaruakeun jeung wanda carita anu gembleng cara dina prosa (wangun lancaran) atawa wawacan. Balada téh nyaéta sajak sederhana anu ngisahkeun carita rakyat anu sedih, kadang-kadang dinyanyikeun, kadang-kadang mangrupa dialog. Contona:
 "Lalaki di Tegalpati" dina Lalaki di Tegalpati (1963) karya Sayudi. "Jante Arkidam" dina buku Jante Arkidam karya Ajip Rosidi.

Rujukan
Atmosphere atawa mood dina karya sastra mah kaasup kana rékaan suasana anu dipaké ngalataran carita sangkan némbongkeun gambaran kanu maca kana léokna kajadian nu bakal lumangsung, naha bakal pikabungaheun atawa bakal pikaketireun. Saheulaanan mah bisa digunakeun istilah suasana. Ieu petikan di handap dicutat tina novel kalepatan Putra Dosana Ibu Rama(1927) karangan Joehna (baca: Yuhana)'', bagian anu rék patepungna dua rumaja dina suasana suka bungah.
Dina poé Minggu pasosoré, langit mani lénglang taya nu ngahalang-halang, lir sutra paul ngading-ding semu nu midanga, angin leutik ngadalingding, nebak kana gedong-gedong nu garandang, dasar dayeuh Bandung nu semu dilingkung ku gunung, pasir mani ngelir, jalan butbat laléndor paranti nu mundar-mandir. Panonpoé ménggok ngulon, sinarna gading lir emas anyar disangling, sumorot sumerat sumebray, lir jamparing kancana, matak waas lamun ditingali, bet jiga nu memendakan semu isin, réhna rék tepang jeung indung peuting.

Unsur Novel 
Kritikus anu nganalisis umumna ngabedakeun tilu unsur nu ngawangun novel nyaéta galur, panokohan jeung latar. Salian ti éta nu lian mah sipatna simbolis anu tina téori modérn mah disebut Atmosphere (suasana) jeung Tone (Nada).

Rujukan 

Sastra
Fiksi
Babak mangrupa unsur anu aya dina carita drama, carita sandiwara, atawa pagelaranana. Salakon téh biasana dibagi jadi sababaraha babak ; tapi aya ogé drama anu ngan saukur sababak. Dina téks tinulis biasana sok ditétélakeun dibagi sababaraha babak éta lalakon téh, sarta dina ganti babak sok disebut babak kasabaraha. Ari dina pagelaran, cirina ganti babak téh nyaéta ku ganti tempat (latar), aya selang waktu (pegat), jeung ganti jejer épisodeu. Unggal babak diwangun ku sababaraha adengan.Ganti adegan lamun ganti jejer paguneman, bisa jadi lantaran asup palaku séjén atawaaya kajadian séjén; tapi henteu ganti témpat, henteu atwa waktu témpat,henteu aya waktu pegat, sarta henteu ganti épisodeu. Dina pagélaran sandiwara biasana ganti babak téh dibarengan ku turunna layar. Istilah babak sinonim jeung act dina basa Inggris, ari adegan sarua jeung scene. Dina karawitan (tatabehan) anu disebut sababak téh hartina rengsé salagu. Babak nyaéta sabagian tina drama anu diperankeun ku para pamaén, para pamaén pasti bakal nampilkeun sababaraha adegan per babak anu geus disiapkeun ku sutradara. Babak jadi sabagian lalakon tina hiji drama atawa film. Dina hiji drama biasana ngandung sababaraha babak, dina babak éta aya adegan anu diperankeun ku pamaén. Adegan dina babak mangrupa gambaran tina suasana anu jadi rangkaian tina babak-babak éta.

Rujukan 

Téater
Elegi téh asalana tina bahasa Yunani nyaéta (Ing. elegi <Pra. <Lat. <Yun. elegeia <elegos midangdam). Dina sastra Yunani mimitina mah istilah elegi téh dikeunakeun kana wangun puisi anu ditulis dina elegiac meter, nyaéta padalisan-padalisan anu matok meunang aksen teundeut (stress) genep atawa lima. Lian ti éta ogé ngandung harti jejer atawa suasana anu biasa diekspresikeun dina wangun puisi kitu, utamana lumengis ngeunaan cinta atawa asmara. Harti kitu terus tumuwuh, ngalegaan, jadi ngandung harti puisi asmara. Kadieukeun hartina kungsi ngaheureutan, nyaéta puisi anu eusina midangdam sarta jajap pangdu'a ka nu anyar nilar (maot). Elegi téh nyaéta s'air atawa nyanyian anu ngandung ratapan jeung ungkapan dukacita (khususna kana peristiwa tilar dunya).

Rujukan 

Sastra
Fiksi
Himne nyaéta puisi (sajak) anu eusina muja-muji kagungan pangéran, kaagamaan. kiwari sajak anu muji-muji lemah cai ogé disebut himne. asalna mah dikeunakeunana téh kana lalaguan anu eusina kitu sifatna. Himne téh patali jeung lalaguan pujian (kanggo Gusti jeung sajabana); Gita puja.

Rujukan
Denounement asal tina bahassa Prancis. Dina drama anu disebut denounement téh nyaéta adegan pungkasan, boh dina komédi boh dina tragedi; tungtung kajadian carita, rupaning rasiah geus kabuka, ku hianat geus katohyan, atawa pacéngkadan alatan salah paham geus lubar Jsté. Nilik wangenan kitu, aya alusna upama dina sastra Sunda di paké istilah pungkasan, atawa pungkasan carita.

Rujukan
"Dialog" mangrupa unsur wacana disawang tina interaksi sosial. Unsur wacana dialog sipatna intraksional. Dina dialog anu dipentingkeun téh lain eusi, tapi 'Komunikasi timbal-balik'. Aya dua rupa wujud dialog, nyaéta konvérsasi jeung tutukeuran. Konvérsasi atawa paguneman nyoko kana unit pangjembarna (maksimum) tina kagiatan makéna basa ku dua urang panyatur atawa leuwih, boh ragam lisan boh tulis, ukuranana panjang, jeung waktuna lumangsung lila. Ku lantaran mangrupa unit intraksi basa pangjembarna, konvérsasi téh bisa ogé disebut gabungan tina tutukeuran.

Rujukan
Anu disebut parabel téh nyaéta carita (dongéng) anu pondok pisan sarta basajan, anu eusina ngandung ajaran moral atawa agama, ku jalan ngagunaken ibarat jeung babanding.
Bintinu atawa bantinu (Visenia umbellata) nyaéta tangkal anu asalna tina kulawarga Malvaceae, hirupna ngarungkun.Jangkungna bisa nepi ka 15 méter, gancang ngagedéan tur bisa hirup dalah dina taneuh anu kaayaanna kurang subur.
Daunna rubak 90-300 mm, kelir kembangna beureum kayas. Kulitna bisa dimangpaatkeun pikeun ngubaran cacingeun, ngalakop tulang potong, tipalitek, jeung réa-réa deui.

Bintinu loba kapanggih hirup di nagara-nagara anu aya di wewengkon Asia Tenggara, Australia jeung papua ogé Papua Nugini. Bisa hirup dina taneuh nu garing alatan kahalodoan ogé taneuh jemlék di sisi susukan, pasir anu tarahal ku batu, jeung di jero leuweung. Tangkal bintinu loba kapanggih hirup liar, tapi aya ogé anu ngahaja dipelak pikeun ngiuhan binih tangkal kai jeung tangkal kopi anu kakara merentis. Daunna ogé dimangpaatkeun pikeun parab ingon-ingon. Malahan di Hawaii mah, ieu tangkal bantinu téh ngababadeg jadi gulma ku alatan dipelak dina jumlah anu kacida loba, mangsa lumangsungna program penghijauan taun 1920.

Dicutat tina 

Tutuwuhan
Tutuwuhan tropis
Tutuwuhan Indonésia
Tutuwuhan ubar
Kekembangan
Tutuwuhan hias
Malvaceae
Bawal (Strometeodes cinereus) nyaéta lauk laut nu asalna tina kulawarga formiidae, awakna dempak, kulitna heuras, sisitna lemes laletik. Kaasup lauk konsumsi nu loba mikaresep, dijual di pasar jeung warung atawa réstoran nu nyayagikeun lauk laut.  Bawal laut aya dua rupa: ka hiji bawal bodas (pampus argenteus/Stomateus cinereus), ka dua bawal hideung (Stromateus niger/Formio niger/Parastromateur niger). Ieu dua spesies bawal hirup liar di laut, ku kituna ieu lauk sakapeung henteu kapanggih dipasar mangsa datang usum paceklik.
Lauk bawal hirup di sabudeureun basisir jeung batu karang, bawal kagolongkeun lauk karnivora (ngahakan sasatoan jeung lauk
leutik séjén). Sagigireun bawal laut aya ogé bawal cai darat sok disebut bawal BAT (Bawal Air Tawar), bédana kelir bawal darat mah katempo hawuk jeung tungtung cécépét kelirna leuwih beureum.

dicutat tina

Tutumbu Kaluar
 Mengenal & Mengendalikan Predator Ikan

Ékologi akuatik
Sasatoan Sunda
Percoidea
Sasatoan Indonésia
Sasatoan
Lauk laut
Lauk darat
Beunyeur nyaéta béas bubuk atawa potongan béas anu laleutik; béas bubuk sésa nipung anu tacan jadi tipung. Dina kandungan gizi, beunyeur jeung tipung béas méh henteu aya bédana.

Beunyeur anu taya lian bubuk béas anu laleutik dihasilkeun mangsa nutu atawa ngagiling ségon atawa paré sangkan jadi béas.
 Loba jeung saeutikna beunyeur anu dihasilkeun dipangaruhan ku garing jeung henteuna paré, upama paré kurang garing ieu baris ngabalukarkeun béas loba parotong mangsa digiling atawa ditutu.

Bisa ogé dijieun bubur anu disebut malokok (Bawéan), malahan pikeun nyukupan kabutuhan beunyeur nepika kudu didatangkeun ti pulo Jawa jeung Sulawesi.
Urang Batak Toba, nyebut kana beunyeur téh monis. Mangsa paré beunang nutuan ditapi, beunyeur sok ngarumpul ka hareupeun wengku nyiru sawaréh mah malahan ngaracleng murag.
Beunyeur dimangpaatkeun pikeun rupa-rupa olahan, saperti bongko menir.

Dicutat tina 

Kadaharan tradisional
Kadaharan Indonésia
Kadaharan
Paré
Béas
Gulé mangrupa kaolahan nu bahan bakuna daging hayam, sarupaning lalaukan, embé, sapi, jeroan, atawa sayuran kayaning kétéwél, tongtolang jeung daun sampeu, nu diolahkeun jeung kuah bungbu nu rasana gurih. Ciri has gulé nyaéta bungbuna nu euyeun samara kayaning konéng, katuncar, pedes, laja, jahé, cabé, bawang beureum, bawang bodas, adas, pala, séréh, kayu manis jeung jinten nu dilemeskeun, digalokeun, tuluy diasakan jeung cipati. Ieu kaolahan mibanda ciri mandiri, warnana konéng lantaran pangaruh sari konéng. Ieu kaolahan dianggap minangka wanda lian tina kari, jeung sacara internasional sok disebut minangka kari ala Indonésia, sok sanajan dina seni kulinér Indonésia mah kari béda deui jinisna.

Varéasi lokal 
Gulé mangrupa salah sahiji jinis kaolahan nu sumebar di sakuliah Nusantara, utamana di Jawa jeung Sumatra sarta Semenanjung Malaya. Ieu kaolahan asalna ti Sumatra minangka hasil pangaruh jeung larapan seni masak India nu euyeub ku samara jeung bungbu jiga kari. Gulé nyaéta salah sahiji bungbu kaolahan dasar nu pangkakoncarana dina kaolahan Minangkabau, kuah gulé nu warnana konéng ieu ngajadikeun bungbu jeung méré citarasa pikeun mangrupa-rupa kaolahan nu disuguhkeun di réstoran Padang. Kuah atwa bungbu gulé biasana mah kintel dina kaolahan Minangkabau, Malayu, jeung Acéh, ngan di Jawa mah kuah gulé leuwih éncér jadi kawas sop nu disuguhkeun panas-panas anu eusina daging atawa jeroan embé.

Ari gulé biasana disuguhkeun jeung sangu panas, ngan sawatara resép jiga gulé embé mah bisa disuguhkeun jeung roti canai.

Ieu di handap varéasi gulé dumasar bahanna:

Hayam
 Gulé hayam
 Gulé haté hampela
 Gulé endog

Daging
 Gulé embé
 Gulé sapi

Jeroan
 Gulé haté
 Gulé limpa
 Gulé gajih
 Gulé usus
 Gulé babat
 Gulé tulang rangu
 Gulé otak
 Gulé sumsum

Lauk darat jeung lauk laut
 Gulé lauk emas
 Gulé kakap
 Gulé hulu kakap
 Gulé endog lauk
 Gulé cumi

Sayuran
 Gulé cubadak (tongtolang)
 Gulé kacang panjang
 Gulé daun hui
 Gulé daun pakis
 Gulé jariang atawa gulé jéngkol

Rujukan 

Kadaharan urang Sunda
Kulinér Indonésia
Sajarah Singget 

Jambu aér asalna ti wewengkon Indo Cina sarta Indonésia, sumebar ka Malaysia sarta pulo-pulo di Pasifik. Salila ieu masih dianggap minangka pepelakan pakarangan pikeun konsumsi kulawarga. Buah Jambu aér teu ngan saukur amis jeung nyegerkeun, tapi mibanda rupa-rupa jenis. Jambu aér (Eugenia aquéa Burm) dikategorikeun salah sahiji jenis buah-buahan poténsial anu acan loba dibudidayakeun pikeun tujuan komérsial.

Séntra Penanaman 

Nurutkeun data statistik ti Dines Tatanén Pepelakan Pangan, Jawa Kulon, Kabupatén Karawang, Tangerang, Bogor, Sukabumi, Cianjur, Bandung, Garut, Cirebon, Subang sarta Bekasi kaasup 10 daérah sentra budidaya jambu aér. Jambu aér Cincalo beureum loba di Karawang sarta kaceluk jeung Jambu Bolang mun geus asak warnana beureum kolot semu biru jeung rasa amis-hasem seger sedengkeun Jambu aér Semarang (beureum sarta bodas) loba kapanggih di Indramayu.

Jambu aér mangrupa buah anu dominan mibanda loba cai tinimbang dagingna ieu pohara alus pikeun kaséhatan. Lain ngan saukur alus pikeun kaséhatan, tétéla buah jambu aér alus ogé pikeun kacantikan. Ku kituna, hayu urang telik sawatara mangpaat jambu aér.

Kandungan sarta mangpaat: 

Ku sabab buah ieu mibanda kandungan cai anu leuwih loba tinimbang dagingna, hal ieu bisa nyumponan kabutuhan cairan dina awak urang. Cairan pohara penting pikeun ngabersihkeun ginjal ti asam urine sarta uréa. Lamun diginjal teu sadia cukup cairan, kokotor awak éta teu bisa dikaluarkeun kalayan lancar. Balukarna kokotor bisa nyieun batu ginjal.

Vitamin A anu aya dina buah ieu tétéla lobana. Vitamin A pohara diperlukeun ku awak urang pikeun ngajaga kaséhatan panon, ngaronjatkeun imunitas sarta pungsi sél getih bodas minangka anti bodi sarta antivirus di jero awak urang.

Dina jambu aér ieu tétéla ogé ngandung vitamin C anu diperlukeun ku awak urang. Kira-kira dina 100 gram jambu aér aya vitamin C anu saimbang jeung jeruk mandarin nyaéta 22 mg. Jeung lobana vitamin C dina buah ieu bisa mantuan ngaronjatkeun imunitas awak urang. Vitamin C minangka antioksidan sajaba bisa ngabenerkeun sél awak sarta raramat kulit anu garah alatan radikal leupas. Dina ngarawat kacantikan, vitamin C mibanda peran penting dina ngalancarkeun perédaran darah ku kituna kulit kasampak leuwih seger. Vitamin ieu ogé baris ngarangsang pembentukan kolagén kulit sarta ngajagana ti karuksakan. Vitamin C mibanda sipat minangka water holder (nunda cai) ku kituna sanggup ngajaga kalembaban kulit.

Kandungan ti buah jambu aér teu ngan sawates éta waé. Alatan jambu cai mibanda serat pangan anu cukup luhur. Buah ieu ogé ngandung asam mineral beusi, magnesium, asam sulfuric, asam sitrat, mangan, protein, tambaga, séng, kalium, fosfor, magnesium, kalium sarta kalsium

Rujukan 

Bungbuahan
Kadaharan
Myrtaceae
Ulén téh nyaéta kadaharan has urang Sunda anu dijieun tina béas ketan bodas nu meunang nutuan. Ieu kadaharan téh ilahar dijieun di pilemburan minangka lalawuh keur maturan cikopi dina usum hujan. Ngolah Ulén bisa ku cara digoréng atawa dibeuleum. Lamun digoréng biasana saméméh diasupkeun kana minyak panas dibaluran heula ku tipung tarigu. Lamun dibeuleum mah biasana sok papasangan jeung sambel oncom. Malah teu jarang ulén téh sok dijadikeun kadaharan gaganti sangu.

Vitamin 
Ulén ampir sarua jeung séréal nu lolobana ngandung pati (kira-kiraa 80-85%). Lian ti éta, ulén ogé miboga protéin, vitamin, mineral, jeung cai nu dibutuhkeun ku awak manusa. Béas ketan nu legit jeung ngenyod lamun ditutuan atawa dilembutkeun ku halu téh miboga loba kandungan gizi, sanajan hésé dicerna ku sistem metabolismeu awak.

Mangpaat 
Ulén téh bisa dijadikeun obat batuk, ngaleungitkeun uap nu ngumpul dina bayah, nambahan produksi spérma, ngabentuk sél getih, ngaronjatkeun imunitas (daya tahan awak tina rupaning panyakit). Mangpaat anu disebutkeun téh mangrupa balukar tina ketan nu jadi bahan dasar nyieun ulén nu ngabogaan kadar zat besi nepi ka 15,52 ppm. Ngan hanjakal lamun didaharna kokomoan bakal murilit beuteung (sembelit). Biasana ubarna langsung ngadahar buah dalima pait lamun beuteung geus karasa murilit.

Rujukan 

Kadaharan urang Sunda
Klepon atawa kelepon nyaéta kadaharan tradisional di Indonesia nu kaasup kana jajanan pasar. Ieu kadaharan dijieun tina tipung ketan bentukna kawas bal leutik jeung dieusian ku gula beureum jeung dikulub dina cai nu ngagolak. Klepon anu geus asak téh digulungkeun dina kalapa meunang marud nepi ka napel, jadi klepon téh katempo warnana nyurup jeung kalapa. Biasana klepon disimpen dina wadah nu dijieun tina daun cau.

Di Sumatra jeung di Malaysia, klepon disebut ogé disebut ondé-ondé. Ari di Jawa nu disebut Onde-onde téh dijieun tina tipung béas nu dicampur adonan kacang héjo jeung siki wijen. Béda sesebutan antara urang Jawa jeung Sumatra-Malaysia téh mindeng ngabalukarkeun kasalahan jeung bingung kana ngaran ondé-ondé téh. Klepon téh ilahar dijual jeung getuk atawa cenil (cetil) keur lalawuh dina waktu isuk-isuk atawa pasosoré. Warna klepon biasana bodas atawa héjo gumantung kana rasana. Klepon nu warnana héjo kudu ditambahkeun pewarna tina suji daun atawa daun pandan.

Masakan Indonesia
Kadaharan urang Sunda
És loli atawa és lilin nyaéta kainuman beku nu seger dijieun tina és kalawan maké gagang leutik keur panyekelna. Ieu inuman beku dijieun tin cairan nu rupa-rupa rasana (saperti jus jeruk, kadu, nangka, strobéri, kopyor, atawa luyu jeung karesep). Waktu geus beku, és bisa dilamotan bari dicekel gagangna.

Referensi

Tempo Ogé 
 Es krim

Inuman beku
Soto Bandung nyaéta salah sahiji kadaharan soto has ti daérah Bandung, Jawa Kulon. Di Bandung kadaharan ieu pada mikaresep ku sabab rasana nu seger jeung gurih. Soto Bandung ampir sarua jeung soto séjénna di Indonésia, nu ngabédakeunna dina bahan palengkep nu dipakéna. Kaunikan Soto Bandung téh aya di bahan palengkepna, nyaéta lobak jeung kacang kadélé nu geus digoréng. Salian ti kuahna nu seger, dagingna ogé hipu ditambahan ku ni'matna goréng kacang kadélé. Kuah soto bandung téh hérang, ku sabab teu maké cipati, ku sabab éta cai kaldu dagingna karasa pisan gurihna téh.											

Soto Bandung biasana dijualna téh disisi jalan, saperti dikaki lima, kiwari mah loba dijual di Réstoran jeung Mall. Teu hésé néanganna kadaharan ieu mah ku sabab geus jadi kadaharan nu ilahar di Bandung. Soto Bandung téh kiwari ma geus sumebar ka sakuliah Jawa Kulon hususna, kitu deui disababraha daérah séjénna kayaning Jakarta, Banten, jsb.

Cara nyieunna 
Bahan dasar soto bandung téh daging sapi jeung jeroan. Bungbu nu dipakéna kayaning jahé, séréh, laja, uyah, gula sarta bungbu nu dilemeskeunna saperti bawang beureum, bawang bodas, jeung pedes. Cara nyieunna, daging sapi digolakkeun nepi ka asak. Tuluy dagingna dikeureutan leutik-leutik masagi kawas dadu. Cai kaldu daging urut ngulubkeun dagingna tuluy disaring, jeung dihaneutkeun deui nepi ka ngagolak. Pikeun nyieun kuahna, sanggraikeun heula bungbu nu meunang ngalemeskeun, tuluy asupkeun jahé, laja, séréh nepi ka seungitna kaluar. Tuluy campurkeun ka cai kaldu nu meunang ngagolakkeun tadi, asupkeun daging, masak nepi ka dagingna hipu. Geus kitu mah kari asupkeun uyah jeung gula.

Dipidangkeunna Soto Bandung téh dina mangkok, tuluy ditambahan ku lobak nu geus dikulub, dikeureutan ipis-ipis, salédri, bawang daun, goréng kacang kadélé. Saacan didahar, tambahkeun peresan jeruk mipis supaya kuahna beuki seger. Mun hayang amis lada mah kari tambahan sambel jeung kécap.

Tinggali ogé 
 Soto Lamongan
 Soto Batawi
 Soto Sadang
 Soto Madura
 Soto Kudus
 Soto Jepara
 Soto Padang
 Soto Kediri
 Soto Hayam

Rujukan 

Kadaharan urang Sunda
Kadaharan
Jajanan pasar
Masakan Indonesia
Kadaharan urang Indonésia
Pasakan
Asakan
Olahan daging
Bika ambon nyaéta salah sahiji jinis kuéh baseuh has ti Medan, Sumatera Utara. Kuéh ieu miboga ciri has nyaéta warnana konéng jeung miboga rongga-rongga dibagian jero kuéhna. Salian ti éta, kuéh bika ambon gé miboga citarasa jeung seungit nu has. Di kota Medan, kuéh bika ambon téh geus katelah jadi salah sahiji oléh-oléh has Medan. ku sabab éta, mun ka Medan sok pada muru Bika Ambon keur oléh-oléh minangka na mah.

Sajarah bika ambon 
Loba nu masih kénéh nganggep yén Bika Ambon téh asalna ti Ambon, Maluku ku sabab ngaranna, padahal mah kuéh ieu téh has ti kota Medan. Numutkeun sababaraha sumber, aya sababaraha rupa sajarah ngaran Bika Ambon téh, salah sahijina, numutkeun M Muhar Omtato, salah saurang budayawan jeung sajarawan ngajelaskeun yén Bika Ambon téh awalna mah kailhaman ti kuéh has Melayu nyaéta bika atawa disebut ogé bingka. Kuéh éta tuluy diropéa ku cara ditambahan maké bahan pangbeukah mangrupa lahang, nepi ka bagian jero kuéhna ngabogaan rongga jeung rasana ogé tangtu béda jeung kuéh bika has Melayu.

Kuéh ieu disebut Bika Ambon ku sabab mimiti dijualna téh di daérah simpang Jl. Ambon - Sei Kera, Medan. ku sabab lobana nu kairut, kuéh ieu mimiti dipikawanoh ku ngaran Bika Ambon, sarua jung ngaran jalan tempat kuéh éta dijual. Nepi ka kiwari, Bika Ambon téh jadi salah sahiji kuéh has ti Medan nu pada mikaresep.

Cara nyieun bika ambon 
Bahan nu dibutuhkeun pikeun nyieun kuéh Bika Ambon téh di antarana nyaéta tipung, endog, lahang, gula, jeung cipati, sadengkeun jang bahan palengkepna bisa maké daun pandan, daun jeruk atawa vanilli. Dina cara nyieunna, mimiti golakkeun cipati jeung daun pandan, sanggeus ngagolak, jait tuluy tiiskeun. Geus cipati tiis, kari asupkeun bahan séjénna kayaning tipung, gula jeung nira. Bahan éta kudu dikocék nepi ka rata, tuluy antepkeun salila sababaraha jam nepi ka namper. Tuluy adonan éta diasupkeun kana ovén, seuneuna ulah gedé, tungguan nepi ka kuéhna asak.

Tempat jualan bika ambon 
Kuéh Bika Ambon ieu biasana dijual ditempat oléh-oléh has Medan, salah sahjina di Jalan Majapahit. di dinya sadia mangrupa-rupa rasa kuéh Bika Ambon, saperti pandan, coklat, keju, jsb. Sanajan teu maké bahan pangawét, kuéh Bika Ambon awét nepi ka 3-4 poé.

Rujukan 

Kadaharan Indonésia
Jajanan pasar
Putu (tina basa Jawa, puthu [ IPA: /puʈu/]) nyaéta salah sahiji kadaharan has Indonesia  nu dijieun tina gula beureum, parud kalapa, tipung béas nu rada kasar.  Ieu kadaharan dijieun dina citakan awi pondok nu geus diteundeun dina panci husus nu liangna luyu jeung jumlah citakan. Biasana didagangkeun pasosoré nepi ka peuting, sabab rasana nu kareueut jeung gurih téh leuwih énak didahar keur panas kénéh. Tukang dagang putu biasana ngaluarkeun sora nu has (ngahiung) tina pancina. Ieu disababkeun ku hawa panas nu kaluar tina lolongkrang citakan nu leutik. Lolobana warna putu téh bodas (parudan kalapa) atawa héjo (warna tina daun pandan atawa daun suji).

Parobahan jaman 
Jaman Kiwari, citakan nu ilahar tina awi téh sok diganti ku pipa PVC sangkan leuwih praktis, sanajan tina kaséhatan mah pipa PVC téh kurang mernah jeung ngabahayakeun. Lian ti éta, putu ogé geus sumebar ka nagara séjén, saperti Singapura jeung Malaysia. Sanajan tina segi bentuk rada béda. Ari rasana mah kurang leuwih jiga putu nu aya di Indonesia.

Rujukan 

Kadaharan tradisional
Jajanan pasar
Emih kocok atawa mie kocok nyaéta salah sahiji kadaharan Indonésia nu asalna ti Bandung, Jawa Kulon. Mie kocok mangrupa kadaharan sajenis baso, nu ngabédakeunna mah bahan palengkepna nu maké kulit sapi. Numutkeun buku wisata jajan Bandung,  diaranan mie kocok téh ku sabab cara nyieunna nu ngabuskeun jeung ngocok mie jeung togé ka jero cai panas. Mie kocok téh bisa kapanggih di mana waé, lolobana mah maké gorobag surung. Kiwari mah nu dagang mie kocok téh geus sumebar ka sababaraha daérah di Indonésia.

Cara nyieun 
Mie kocok miboga bahan dasar tina mie gepéng, mie jenis ieu loba di pasar atawa di supermarket. Sanajan kitu, lolobana mah sok nyarieun mie na sorangan tibatan meuli mah, ku sabab mie nu dijieun sorangan biasana miboga rasa nu has tibatan meunang meuli mah. Salian ti mie gepéng, mie kocok gé maké rupa-rupa bahan, kayaning togé, sosin, baso, kulit sapi, bawang goréng. Pikeun nyieun mie kocok téh mimitina mah taheurkeun heula cai nepi ka ngagolak, abuskeun baso jeung kulit sapi nepi ka asak, tuluy anclumkeun mie gepéng, togé jeung sosin kira-kira 2 menitan, tuluy jait. Siapkeun bungbu séjénna dimangkok, geus kitu mah mie jeung togé kari dipidangkeun dimangkok, maké palengkep baso, kulit sapi,bawang goréng, salédri, jeung tong poho maké peresan jeruk mipis jeung sambel.

Rujukan 

Emih
Putu mayang (Aksara Sunda Baku: ) nyaéta kuéh tradisional nu dijieun tina aci hui atawa tipung béas nu bentukna kawas emih, dicampuran ku cipati kalapa, sarta disuguhkeun jeung kinca atawa gula beureum cair. Mun di Sunda mah disebutna kuéh bihun, pédah nyieunna tina bahan dasar bihun lantaran praktis, teu tanggel deui.

Di Indonésia ieu kuéh téh mangrupa bagéan tina seni kulinér Batawi. Ngan meureun asal mulana ieu kuéh téh bisa jadi patali jeung kuéh putu mayam nu asalna ti India Kidul. Duanana mibanda bentuk adonan aci atawa tipung béas nu dicitak nyurup kawas gundukan emih. Ngan putu mayang Indonésia mah rada béda dibanding putu mayam India nu ogé bisa kapanggih di Sri Langka, Malaysia, jeung Singapur. Gumpalan putu mayang Indonésia leuwih ngahiji sarta kandel kalawan ukuran gundukan nu laleutik, sedengkeun putu mayam India mibanda lambaran emih nu leuwih lemes sarta ukuranna leuwih rubak.

Ngadahar ieu kuéh bisa dibanjur ku gula beureum jeung cipati, atawa ditambahan saeutik dipurulukan parudan kalapa kana éta gula putu mayang.

Rujukan 

Kadaharan urang Sunda
Jajanan pasar
Olahan tipung béas
Buras atawa Uras téh nyaéta salah sahiji kadaharan kawas leupeut, ngan béasna digigihan heula, dibungkus ku daun cau, tuluy diseupan nepi ka asak (dalit).  Biasana, sangkan buras leuwih ngeunah rasa sok dicampuran maké cipati atawa eusi (oncom, abon, tutumisan, jeung daging).  Buras téh kaasup kana salah sahiji kadaharan nu pungsi keur ngaganjel waktu karasa lapar (appetizer). Ieu kadaharan ceuyah waktu aya riungan atawa hajatan nu ngangkir jalma nu réa.  Lian ti éta, buras remen didagangkan jeung goréngan keur mumuluk sangkan leuwih praktis.

Rujukan 

Kadaharan urang Sunda
Empal gentong nyaéta salah sahiji kadaharan has ti Cirebon, Jawa Kulon. Empal gentong téh ampir sarua jeung gulé, nu ngabédakeunna mah cara masakna, empal gentong diasakan di handapeun hawu nu maké suluh, jeung diasakanna dina gentong nu dijieun tina taneuh liat. Eusina téh biasana mah daging sapi, peujit jeung babat.

Sajarah empal gentong 
Empal gentong asalna ti Desa Battembat Kecamatan Tengah Tani, Kabupatén Cirebon. Diaranan empal gentong téh ku sabab saluyu jeung hartina, empal nu ngandung harti daging sapi nu loba lemakna jeung gentong nyaéta tempat ngasakanana.

Istilah empal di Cirebon ngandung harti gulé, lain gepuk atawa kéré. Disebut kitu téh ku sabab ngasakana paling sakeudeung 5 jam dinu jero gentong ku suluh tangkal asem, nu nyababkeun kacida hipu dagingna téh jeung miboga rasa nu has. Gentong taneuh liat nu geus dipaké mangtaun-taun ngajadikeun empal gentong miboga seungit jeung rasa nu has.

Cara nyieunna 
Empal gentong miboga bahan dasar daging sapi jeung jeroan, bungbu séjénna kayaning cipati, séréh, salam, jahé, cengkéh jsb. Pikeun nyieun empal gentong téh, kudu dihawu nu maké suluh. kabéh bahan diabuskeun ka jero gentong nu tuluy diantepkeun salila kurang leuwih 5 jam. Biasana empal gentong dipidangkeun maké daun kucai nu geus dirajang ipis, empal gentong didahar maké lontong atawa sangu. Ditambahan ku cabé garing nu geus digiling jeung biasana dipidangkeun maké kurupuk rambak ( kurupuk kulit munding).

Rujukan 

Kadaharan Indonésia
Olahan daging
Badan Pengawasan Obat dan Makanan ( BPOM) nyaéta mangrupa Lembaga Pamaréntah Non Departemen (LPND), nyaéta luyu jeung kaputusan Présiden Républik Indonésia Nomer 103 Taun 2001, nyaéta mangrupa lembaga pamaréntah pusat nu dibentuk pikeun ngalaksanakeun tugas pamaréntah tinangtu Présiden sarta tanggung jawab langsung ka Présiden..

Galeri Aktivitas
Pada 25 November 2019, Miss International 2017, Kevin Lilliana Junaedy; Puteri Indonésia Pariwisata 2018, Wilda Octaviana Situngkir; Puteri Indonésia Lingkungan 2019, Jolene Marie Cholock-Rotinsulu; dan kontestan Puteri Indonésia 2019 dan Puteri Indonésia 2020 berkunjung di Kementerian Badan Pengawas Obat dan Makanan Republik Indonésia (BPOM).

Kasang Tukang 
Kamajuan teknologi atos mawa parobahan-parobahan anu téréh jeung signifikan kana industri farmasi, obat asli Indonésia, kadaharan, kosmétik jeung alat-alat kaséhatan. Kalawan ngagunakeun teknologi modérn, industri éta ayeuna mroduksi kalawan skala nu badag pisan nyangkup macem-macem kosmétik nu lega pisan. Kalawan dukungan kamajuan transformasi jeung éntry barriér anu makin ipis dina perdagangan internasional, sangkan produk-produk dina waktu anu téréh pisan bisa nyeubar ka rupa-rupa nagara jeung kalawan sistem jaringan distribusi anu badag pisan bisa ngajangkau ka saluruh strata masyarakat di dunya.

Rujukan 

Kaséhatan
Psikotropika nyaéta sagala nu bisa mangaruhan aktivitas pikiran jiga opium, ganja, ubar bius, sapertos alamiah atawa sintétis jeung lain narkotika nu bisa nyababkeun parobahan has kana aktivitas méntal jeung prilaku, ubar nu bisa mangaruhan atawa ngarobah cara ngomong atawa tarekah polah.

Di Indonesia, ubar psikotropika dibagi jadi opat golongan, nyaéta:
 Golongan I, nyaéta psikotropika anu bisa nyababkeun katergantungan nu kuat pisan saperti MDMA/ékstasi, LAD, dan STP. Psikotropika jenis ieu dilarang digunakeun ajang terapi jeung keur kapentingan pangembangan élmu pengetahuan.
 Golongan II, nyaéta psikotropika nu contona ritalin, métilfénidat, jeung amfétamin nu gunana keur panalungtikan jeung pangobatan.
 Golongan III, nyaéta psikotropika gunana ker panalungtikan jeung pangobatan, misalna flunitrazepam, péntobarbital, buprénorsina, lumibal, jeung sajabana..
 Golongan IV, nyaéta psikotropika nu bisa digunakeun ajang pangobatan. Conto jenis psokotropika golongan ieu nyaéta diazépam, nitrazépam (dumolid, mogadon, BK), jeung sajabana.

Rujukan
Farmakognosi mangrupa salah sahiji ilmu anu nalungtik ngenaan bagéan-bagéan pepelakan atawa sato anu bisa digunakeun salaku ubar alami anu enggeus ngaliwatan mangrupa rupa uji kawas uji farmakodinamik, uji toksikologi jeung uji biofarmasetika. Kecap Farmakognosi asalna tina dua kecap Yunani nyaéta Pharmakon nu hartina obat jeung gnosis nu hartina ilmu atawa pengetahuan, janten farmakognosi hartina pengetahuan ngenaan ubar, di Indonesia farmakognosi dikhususkeun ilmu nu ngajarkeun ngenaan ubar tina bahan nabati, hewani jeung mineral.

Rujukan
Apoték nyaéta toko tempat ngaracik jeung ngajual ubar dumasal resép dokter sarta ngajual barang medis.

Tugas jeung Fungsi Apoték 
 minangka tempat pangabdian Apoteker nu geus ngucapkeun sumpah jabatan. 
 minangka sarana farmasi tempat dilakukeunna kagiatan ngaracik ubar, parobahan bentuk, panyampuran, jeung panyerahan ubar atawa bahan ubar. 
 minangka sarana panyaluran bebekelan farmasi nu kudu nyebarkeun ubar nu dibutuhkeun masyarakat sacara umum jeung ngarata.
 minangka sarana palayanan informas iubar jeung bebekelan farmasi sejenna ka tanaga kasehatan sejen jeung masyarakat, kaasup panalungtikan palaporan ngeunaan khasiat, kaamanan, bahaya, jeung mutu ubar..

Kaséhatan
Kamenterian Kesehatan Republik Indonesia nyaéta kamenterian dina pamarentah Indonesia nu ngabidangan urusan kasehatan. Kamenterian kesehatan aya di handap jeung bertanggung jawab ka présidén.
Nagasari nyaéta salah sahiji kadaharan nu dijieun tina tipung béas, tipung tarigu, santen, gula, jeung cau keur eusina.  Cau anu dipaké téh biasana cau raja.  Ieu kadaharan dibungkus ku daun cau tuluy diseupan. Lian ti éta, nagasari ogé mindeng dibungkus ku daun pandan sangkan meleberna has jeung ngahudang rasa nu ngadaharna. Nagasari pituin ti Kota Jepara. Lamun di Makassar ieu kadaharan disebutna roko unti.

Wanda 
 Nagasari bodas, teu maké warna kalawan ukur ngandelkeun bodas tina santen
 Nagasari beureum, dijieun kalawan campuran gula beureum keur nambahan warna.
 Nagasari biru, dijieun maké campuran kembang telang (Clitoria ternatea) keur nambahan warna.
 Nagasari héjo, dijieun tina campuran daun suji (Pleomele angustifolia syn. Dracaena angustifolia) keur nambahan warna.

Waktu 
Nagasari bakal leuwih nikmat lamun didaharna keur haneut kénéh kalayan bari nyuruput cikopi.  Ieu kadaharan bakal haseumdina waktu sapoé nepi ka dua poé.  Ciri-ciri nagasari geus teu bisa didahar téh biasana gaaleun (teuas) jeung lamun dicabak bakal karasa leueur jeung moal énak rasana ogé.

Pranalar Luar 
 Resep Nagasari

Rujukan 

Kadaharan urang Sunda
Bala-bala nyaéta salah sahiji kadaharan nu kaasup kana wanda goréngan nu aya Indonesia. Bahan utama ieu kadaharan téh tina tipung tarigu. Bahan tambahan nyieun bala-bala téh nyaéta togé (kacambah), kol, jeung wortel dikeureutan iripis. Sanggeus kitu, tuluy dibumbuan jeung diadonan tuluy digoréng dina minyak kalapa nu geus panas. Di daérah séjén bala-bala téh sok disebut bakwan, malah méh sarua jeung masakan Jepang yasai tenpura (tempura sayur).

Bala-bala (bakwan) téh saéstuna mah pituin ti Tiongkok (Cina) nu nyurup jeung kecap Bak (肉) hartina daging. Sarupa jeung kadaharan séjén saperti, Bapao (roti eusi daging), Bakso (daging bentukna buleud), Bakmi (mie daging), Bakpia (Kuéh daging kacang héjo), jeung Bacang (kadaharan eusi daging).

Dina kagiatan dagang jeung akulturasi budaya di Indonesia, resep kadaharan téh silih pangaruhan. Dpakéna kecap Bak nepi ka ayeuna sanajan kadaharanana henteu maké daging atawa hurang.

Wanda 
 Bala-bala biasa nu adonana dicampur ku kol, kacambah, jeung wortel.
 Bala-bala jagong nu adonanana dicampur ku jagong biasa atawa jagong nu amis.
 Bala-bala hurang nu adonanana dicampur ku hurang. Biasana mindeng kapanggih di réstoran padang.

Galeri

Referensi 

Kadaharan Urang Sunda
Analgesik mangrupa sajenis ubar anu di jieun pikeun ngalengitkeun rasa nyeri tanpa kudu ngalengitkeun kasadaran hiji jalma. Analgesik miboga sifat jiga narkotik, nyaéta neken sistem saraf pusat jeung ngarobah persepsi kana rasa nyeri anu dirandapan. Analgesik osok dipake babarengan jeung babaraha jenis ubar-ubaran sejenna okos parasetamol jeung kodein.

Référénsi 

Ubar
Muriang mangrupa salah sahiji panyakit anu kaasup kana golongan panyakit hampang anu sering nyerang jalmi tanpa ningali waktu, tempat, jeung umur. Muriang ieu ogé mangrupa salah sahiji panyakit umum anu aya di kalangan masyarakat Indonesia. Muriang ieu bisa nyebabkeun ku sawatara hal tinangtu. Muriang ogé ngabogaan gejala- gejala tinangtu anu bisa urang tingali babarengan.

Rujukan 

Panyakit
Flu, atawa influénza, nyaéta infeksi virus dina pernafasan. Influnéza datangna ujug - ujug, lumangsungna salila 7 nepi 10 poé, jeung  biasana lengit ujug - ujug. Kalobaan jalmi cageur sagemblengna. Ngan, jang kolot, orok, jeung jalmi anu imunitasna lemah, flu bisa ngadatangkeun kaayaan anu leuwih parah malah bisa ngakibatkeun kamaotan ku sabab komplikasi.
Laboratorium (disingkat lab) nyaéta tempat riset ilmiah, eksperimen, pangukuran atawa palatihan ilmiah nu dilakukeun. Laboratorium biasana dijieun ajang ngamungkinkeun dilakukeunna kagiatan-kagiatan sacara ka keundali (Anonim, 2007). sadeungkeun eceuk Emha (2002), laboratorium dihartikeun salaku suatu tempat ajang ngadakeun percobaan, penyelidikan,eujeung sajabana anu ngahubung eujeung ilmu fisika, kimia, jeung biologi atawa ilmu sejen. Tés laboratorium mangpaat pisan pikeun sagala rupa kaperluan pangukuran di dunya industri. Diantarana hasil uji laboratorium pasir silika.

Rujukan
Lemper nyaéta salah sahiji kadaharan nu dijieun tina béas ketan bodas nu eusina bisa abon atawa daging hayam kalawan dibungkus ku daun cau.  Ieu kadaharan kakoncara di sakuliah Indonesia salakau kadaharan pamuka saméméh kana kadaharan nu utamana. Lemper biasana mindeng pisan dijadikeun kadaharan snack box jeung kadaharan lianna.

Cara nyieun 
Cara nyieun lemper ngawengku nataharkeun daging hayam atawa abon keur eusina, tuluy ngasakan béas ketan nepi ka asak (leuwih hadé ditambahan santen). Bungkus ketan nu geus dieusian daging hayam atawa abon ku daun caun nepi ka panjang jiga lontong. Geus bérés kitu tuluy seupan nepi ka asak. Keureutan sing rada parondok.

Jaman jeung kamekaran 
Jaman kiwari patali jeung komersialisasi jeung éféktifitas waktu, nyieun lemper téh ukuranana disaluyukeun jeung pesenan. Malah mindeng nu sok ngagunakeun bungkus plastik atawa kertas bodas sanggeus ku daun cauna. Prosés ngolahna ogé tara diseupan deui. Sanggeus dikeureutan rada parondok mah langsung dijual. Variasi lemper téh biasana ngagunakeun krép (crepe) nu dijieun tina tipung tarigu, samara, jeung endog hayam. Ngaranna ogé sok aya nu nyebut semar mendem. Aya  ogé nu nyebut arem-arem nu ngagunakeun sangu dicampur ketan.

Rujukan 

Kadaharan urang Sunda
Putri Noong nyaéta salah sahiji kadaharan nu dijieun tina sampeu, gula, cau nangka, parud kalapa, jeung dibungkus ku daun cau. Keur ngahudang sari keur ngadaharna, biasana sok ditambahan ku warna-warna tina bahan alami, saperti héjo tina daun pandan, beureum sok maké gula beureum, jeung konéng ku parud konéng temen. Lian ti éta, ngagunakeun cau nangka keur eusina téh keur nambahan variasi rasa sangkan amis rada haseum. ka dituna teu giung teuing atawa kareueut. Ieu kadaharan téh mindeng aya dina acara hajatan, lebaran, atawa poé husus lianna atawa jadi lalawuh maturan nguyup cikopi keur mangsana rinéh.

Tata Ngaran 
Ngaran putri noong téh dianggap unik pisan jeung teu ilahar. Tina éta ngaran asosiasi masarakat téh kalah ka manusa nyaéta putri nu noong (ngintip). Lamun ditilik tina wangunna, ieu kadaharan téh buleud ditengahna aya cau nangka nu jadi eusina. Gradasi warna antara warna sampeu jeung cau téh béda pisan. Matak pantes lamun wangun kieu téh asosiasina kana panon jalma. Noong téh kecap pagawéan nu dilaksanakeun ku panon. Ari putri asosiasina tina tékstur ieu kadaharan nu lemes jiga sikep atawa paripolah putri. Ari di daérah Jawa mah ieu kadaharan téh sok aya nu nyebut mata kebo atawa mata roda.

Mangpaat 
Putri noong téh miboga mangpaat nu loba. Matak pantes, jaman baheula, ieu kadaharan téh kacida dipigandrungna ku barudak atawa kolot.

Énergi 
Unggal 100 gr cau miboga 136 kalori, leuwih loba tibatan Apel nu ngan 54 kalori unggal 100 gr, karbohidrat tina cau ngandung énergi nu leuwih gancang diserep ku awak tibatan sangu, biskuit, atawa roti. Cau ogé miboga protéin 2,3 %. Lian ti éta, aya lemak 0,13 % nu bisa jadi alternatif keur program diet.

Mineral 
Cau loba pisan mineralna, saperti kalium, magnésium, fosfor, kalsium, jeung zat besi. Sakabéh mineral nu ditataan bieu téh bisa nyerep kana awak 100 %. Zat besi tina cau 100 gr téh ngahontal angka 2 mg leuwih hadé tibatan apel nu ngan 0,2 mg. Lian ti éta, cau ogé ngandung provitamin A [45 mg / 100 gr], vitamin C, vitamin B, vitamin, B12, jeung vitamin B6.

Sampeu 
Gizi tina sampeu unggal 100 gram meliputi: Kalori 121 kal, Air 62,50 gram, Fosfor 40,00 gram, Karbohidrat 34,00 gram, Kalsium 33,00 miligram, Vitamin C 30,00 miligram, Protéin 1,20 gram, Zat Besi 0,70 miligram, Lemak 0,30 gram, jeung Vitamin B1 0,01 miligram.

Rujukan 

Kadaharan urang Sunda
Olahan sampeu