AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Vertical blanking interval (VBI), katelah ogé vertical interval atawa VBLANK, nyaéta béda wanci antara baris pangpandeurina tina hiji frame atawa field hiji raster display, tur mangrupa awal tina frame satuluyna. VBI ayana dina televisi analog, VGA, DVI jeung sinyal lianna. Salila VBI, aliran data nu datang henteu dipidangkeun dina layar. Dina cathode ray tube, beam dikosongkeun keur nyegah pidangan retrace line.

VBI asalna mah dibutuhkeun alatan ayana inersia induktif dina gulungan magnétis nu bakal ngadefleksikeun béam elektron sacara vertikal dina CRT; field magnétis, jeung posisi spotdina layar, moal bisa robah sacara instan. Keur defleksi horizontal, aya ogé pause antara baris nu patuturut, pikeun méré  jalan kana béam keur balik deui ti katuhu ka kénca, nu disebut horizontal retrace atawa horizontal blanking interval. Sok sanajan parabot digital modéren henteu merlukeun wanci blanking nu lila, tetep waé kudu dirancang sangkan bisa cocog jeung standar siaran keur parabot heubeul.

Dina sistim televisi analog, vertical blanking interval bisa dipaké keur mawa data digital, sabab euweuh nu dipidangkeun dina layar salila VBI; rupa-rupa sinyal tés, kode wanci, closed captioning, teletext, indikator proteksi kopi CGMS-A, tur rupa-rupa data nu diénkode maké protokol XDS (contona content rating keur V-chip) tur data digital lianna bisa dikirimkeun salila période wanci ieu.

Pause antara pangiriman data vidéo dipaké dina grafik komputer wanci nyata keur ngajalankeun rupa-rupa oprasi dina back buffer saméméh ngopi kana front buffer, henteu ukur nyaklar dua pointer, atawa nyadiakeun hiji rujukan wanci nalika nyaklar pointer ieu aya dina kaayaan aman.

Dina sistim kaulinan vidéo, pulsa vertical blanking dipaké keur timing, sabab kajadian dina frékuénsi nu kanyahoan kalayan akurat. lolobana oprasi grafis dina konsol nu tepi ka jeung kaasup éra 16-bit bisa dijalankeun ukur nalika VBI (nu ku programmer mah ilaharna disebut VBLANK), ngabutuhkeun program-program keur ngalakukeun pamrosésan grafis nu aya dina jeroeunnana. Kabutuhan keur nyaluyukeun kode kaulinan (game) maké cara ieu nyababkeun sistim vidéo bareto kawas Atari 2600 susah diprogramna.
Téhnik raster husus dina Atari 2600, Nintendo Entertainment System, jeung konsol lianna ngidinan pikeun nambahan interval ieu mangrupa sababaraha baris scanning kosong saluhureun jeung sahandapeun layar, nu bisa jadi nungtungan aréa overscan.

lolobana VCR keur konsumén maké lével hideung (blank level) nu kanyahoan dina vertical blanking pulse keur nyetél lével ngarekamna. Protéksi ngopi Macrovision ngasupkeun pulsa dina VBI, nu mana pangrekam miharep ayana hiji lével nu tetep, dina kasét pikeun ngaganggu prosés ngarékam.

Téhnologi televisi
Modulasi amplitudo nyaéta modulasi di mana sinyal (gelombang) pamawana dinyatakeun ku:

.

Amplitudo gelombang pamawa A(t) sacara liniér patali jeung informasi m(t). Modulasi amplitudo kalan-kalan disebut modulasi liniér. Gumantung kana sifat hubungan spéktral antara m(t) jeung A(t), modulasi amplitudo digolongkeun kana: modulasi pita sisi ganda atawa modulasi double-sideband (DSB), modulasi amplitudo biasa  atawa ordinary amplitude modulation (AM), modulasi pita sisi tunggal atawa single-sideband (SSB), jeung modulasi pita sisi vestigial atawa vestigial-sideband modulation VSB).

Tempo ogé
modulasi pita sisi ganda (double-sideband modulation)
Modulasi amplitudo biasa (ordinary amplitudo modulation)
modulasi pita sisi tunggal (single-sideband modulation)
Modulasi pita sisi vestigial (vestigial-sideband modulation)

Rujukan
Hsu, Hwei P., Schaum's Outline of Théory and Problems of Analog and Digital Communications, McGraw Hill, 1993

Pamrosésan sinyal
Dasar telekomunikasi
Modulasi pita sisi ganda atawa modulasi double-sideband (DSB) nyaéta modulasi amplitudo di mana amplitudo A(t) sinyal (gelombang) pamawana  proporsional jeung sinyal informasi m(t). Lamun konstanta proporsionalitasna 1 antukna m(t) = A(t) mangka dihasilkeun sinyal modulasi:

XDSB (t) = .

Persamaan di luhur nunjukkeun yén modulasi DSB mangrupa kakalian antara sinyal informasi m(t) jeung gelombang pamawa .

Ku cara nerapkeun transformasi Fourier kana persamaan kasebut, dihasilkeun spéktrum sinyal modulasi DSB saperti kieu:

XDSB

Ngabangkitkeun sinyal modulasi DSB

Prosés modulasi DSB digambarkeun kawas kieu:
 

Wujud doméin frékuénsi m(t) jeung xDSB(t) hasil tina transformasi Fourier, lamun dianggap  boga rubakpita (bandwidth)
, saperti kieu:

.

Spéktrum  jeung  anu mangrupa spéktrum informasi masing-masing ditranslasikeun (digésér) ka  jeung 

Bagian tina spéktrum informasi anu perenahna saluhureun  disebut pita sisi luhur (upper sideband), sarta bagian spéktrum informasi nu perenahna di handapeun  disebut pita sisi handap (lower sideband). Wilayah spéktrum anu ditempatan ku sinyal informasi disebut pita dasar (baseband), antukna sinyal informasi mindeng disebut sinyal baseband. Saperti katempo dina gambar di luhur, spéktrum xDSB(t) henteu mibanda amplitudo gelombang pamawa. Mangkana wanda modulasi ieu disebut modulasi DSB nu pamawana ditindes atawa modulasi double-sideband suppressed-carrier (DSB-SC). Frékuénsi gelombang pamawa  biasana leuwih luhur batan bandwidth  sinyal informasi m(t); nyaéta .

Demodulasi sinyal DSB
Nimukeun deui sinyal informasi ti sinyal modulasi disebut demodulasi atawa detéksi. Sinyal informasi m(t) bisa katimu deui tina sinyal xDSB(t) ku cara ngalikeun xDSB(t) jeung gelombang pamawa lokal (local carrier) sarta ngaliwatkeun sinyal nu dihasilkeun kana Low-pass filter (LPF) saperti ditémbongkeun dina gambar di handap ieu:

Kasulitan utama nu patali jeung modulasi DSB nyaéta pikeun demodulasi diperlukeun panarima (receiver) anu bisa ngabangkitkeun local carrier anu sarua (sinkron) fase jeung frékuénsina jeung gelombang pamawa nu datang. Wanda demodulasi ieu disebut synchronous demodulation atawa detéksi kohéren.

Tempo ogé
Modulasi amplitudo

Rujukan
Hsu, Hwei P., Schaum's Outline of Théory and Problems of Analog and Digital Communications, McGraw Hill, 1993

Pamrosésan sinyal
Dasar telekomunikasi
Modulasi amplitudo biasa  atawa ordinary amplitude modulation (AM) nyaéta modulasi amplitudo anu dibangkitkeun ku cara nambahkeun hiji sinyal (gelombang) pamawa nu badag kana sinyal modulasi DSB. Sinyal AM biasa miboga bentuk:

xAM(t) = .

Ku cara ngagunakeun transformasi Fourier, spéktrum sinyal AM ieu bisa dinyatakeun ku persamaan:

XAM .

Conto sinyal AM dina doméin waktu jeung doméin frékuénsi ditémbongkeun saperti dina gambar di handap ieu:

Demodulasi sinyal AM
Nimukeun deui sinyal informasi tina sinyal modulasi disebut demodulasi atawa detéksi. Kaleuwihan AM dibandingkeun modulasi DSB nyaéta ayana cara nu kacida basajan, anu katelah detéksi amplop atawa envelope detection, nu bisa digunakeun pikeun demodulasi lamun aya pancaran daya sinyal pamawa nu cukup kuat.

Dina persamaan di luhur, lamun A cukup gedé mangka amplop (amplitudo) bentuk gelombang modulasi anu dinyatakeun ku A + m(t) baris proporsional jeung m(t). Demodulasi dina kasus ieu carana ngan ukur ku nimukeun amplop tina sinyal modulasi tanpa gumantung kana fase atawa frékuénsi sinyal pamawa.

Tapi lamun A henteu cukup gedé mangka amplop xAM(t) henteu salilana proporsional jeung m(t), saperti digambarkeun di handap ieu:

Jadi sarat pikeun demodulasi AM ku hiji detéktor amplop nyaéta:

A + m(t) > 0 pikeun sakabéh t

atawa 

di mana {m(t)} mangrupa harga minimum dina m(t).

Indéks modulasi
Aya alat ukur dina modulasi pikeun ngagambarkeun sabaraha gedé amplitudo (atawa variabel lianna) dina sinyal informasi robah-robah di sabudeureun amplitudo (atawa variabel lianna) sinyal pamawa. Alat ukur ieu disebut indéks modulasi, . Pikeun AM  didéfinisikeun sabagé:

Nimbang kana sarat detéksi amplop nu kasebut di luhur mangka sarat demodulasi AM ku detéktor amplop bisa dinyatakeun ku:

Lamun , sinyal pamawa disebut modulasi kaleuleuwihi (over modulated) nu ngakibatkeun distorsi amplop.

Detéktor amplop
Gambar di handap ieu mangrupa wangun detéktor amplop paling basajan nu ngandung hiji dioda jeung gabungan résistor-kapasitor.

Cara gawé detéktor amplop
Satengah tina siklus sinyal input harga amplitudona téh positif. Dina mangsa ieu, dioda diforward biased samentara kapasitor dieusian muatan sacara gancang nepi ka waktu sinyal input ngahontal harga puncakna. Mangsa sinyal input turun ti harga puncakna, dioda pareum. Kajadian ieu dituturkeun ku dipiceunna muatan ku kapasitor ngaliwatan résistor sacara lalaunan. Kajadian ieu lumangsung nepi ka sinyal input ngahontal siklus positifna deui, nyaéta mangsa sinyal input leuwih gedé batan voltase kapasitor sarta dioda hurung deui. Akibatna kapasitor dieusian muatan deui. Prosés ieu tuluy dipindo deui.

Supaya detéktor amplop bisa jalan sacara bener, konstanta waktu miceun muatan RC kudu dipilih sacara bener ogé. Dina praktékna, disaratkeun supaya  di mana fM nyaéta bandwidth sinyal informasi.

Tempo ogé
Modulasi amplitudo
Modulasi pita sisi ganda

Rujukan
Hsu, Hwei P., Schaum's Outline of Théory and Problems of Analog and Digital Communications, McGraw Hill, 1993

Pamrosésan sinyal
Dasar telekomunikasi
Anopheles sundaicus mangrupa hiji kompléks spésiés reungit Anopheles anu jadi véktor Plasmodium anu ngabalukarkeun malaria, utamana di wewengkon Asia Tenggara. Ieu reungit sumebar di basisir Bangladés, Kamboja, Cina, India, Indonésia, Malaysia, Singapura, Taiwan, Muangtai, jeung Viétnam.

Rujukan 
 Anopheles sundaicus ti WRBU.

Tumbu kaluar 
 Bionomika & sistematika A. sundaicus ti  American Journal of Tropical Medicine and Hygiene .
 Ngimbangan sumebarna véktor malaria A. sundaicus ku Bacillus thuringiensis di Cilacap  

Culicidae
Véktor serangga kuman manusa
Modulasi amplitudo biasa jeung modulasi DSB ngahambur-hambur bandwidth lantaran duanana kudu mancarkeun bandwidth anu sarua jeung dua kali bandwidth sinyal informasi. Hal ieu bisa ditempo dina gambar di handap ieu:

Lantaran pita sisi luhur jeung pita sisi handap ngandung informasi nu sarua lengkepna, sabenerna urang cukup mancarkeun hiji pita sisi hungkul. Modulasi nu mancarkeun hiji pita sisi ieu disebut modulasi pita sisi tunggal atawa single-sideband (SSB).

Kaunggulan modulasi SSB nyaéta bandwidth nu leuwih hémat. Ngan, kakurangan utamana nyaéta biaya jeung kompléksitas dina prak-prakanana.

Ngabangkitkeun sinyal SSB

Padika diskriminasi frékuénsi
Cara langsung pikeun ngabangkitkeun sinyal SSB nyaéta ku cara ngabangkitkeun sinyal DSB ti heula, saterusna nindes salah sahiji di antara pita sisi nu aya ku cara nyaring maké [[Filter (pamrosésan sinyal)
|filter]]. Cara ieu katelah padika diskriminasi frékuénsi sarta prosésna digambarkeun di handap ieu.

Dina prak-prakanana padika ieu henteu gampang lantaran [[Filter (pamrosésan sinyal)
|filter]]na kudu mibanda karakteristik cutoff anu lungkawing (pasagi).

Padika géséran fase
Padika lianna pikeun ngabangkitkeun sinyal SSB katelah padika gésér fase saperti digambarkeun di handap ieu.

Kotak nu ditandaan  nyaéta panggésér fase sajauh  anu nunda fase tiap komponén frékuénsi sajauh . Hiji panggésér fase idéal pamohalan ngawujud sacara persis. Ngan urang bisa ngadeukeutan ngahasilkeunana dina wilayah frékuénsi tinangtu.

Lamun  mangrupa kaluaran tina panggésér fase  akibat asupan m(t) mangka sinyal SSB xSSB(t) bisa dinyatakeun ku:

xSSB(t) = .

Lamun nu dipaké téh tanda - (minus) mangka dihasilkeun sinyal SSB pita sisi luhur, sarta lamun dipaké tanda + mangka dihasilkeun sinyal SSB pita sisi handap.

Demodulasi sinyal SSB
Demodulasi sinyal SSB bisa kalayan gampang dihontal ku cara maké detéktor kohéren saperti anu dipaké dina modulasi DSB, nyaéta ku cara ngalikeun xSSB(t) jeung sinyal pamawa lokal sarta ngaliwatkeun hasilna kana LPF. Cara ieu digambarkeun di handap.

Tempo ogé
Modulasi amplitudo
Modulasi amplitudo biasa
Modulasi pita sisi ganda

Rujukan
Hsu, Hwei P., Schaum's Outline of Théory and Problems of Analog and Digital Communications, McGraw Hill, 1993

Pamrosésan sinyal
Dasar telekomunikasi
Modulasi pita sisi sésa atawa vestigial-sideband (VSB) mangrupa kompromi antara modulasi SSB jeung modulasi DSB. Dina cara modulasi ieu, hiji pita sisi diliwatkeun ampir salengkepna sedengkeun pita sisi hijina deui disésakeun sawaréh. Bandwidth nu ilahar diperlukeun pikeun mancarkeun sinyal VSB kira kira 1,25 kali bandwidth sinyal SSB. Modulasi VSB dipaké pikeun mancarkeun sinyal vidéo dina siaran televisi komérsial.

Ngabangkitkeun sinyal VSB
Sinyal VSB bisa dibangkitkeun ku cara ngaliwatkeun sinyal DSB kana filter anu ngahasilkeun bentuk pita sisi (atawa filter VSB) saperti gambar di handap ieu:

Dina gambar di luhur, dianggap yén pita sisi handap dirobah bentukna jadi VSB.

Dumasar kana gambar kasebut:

XDSB() =  ....... (1)

sarta:

XVSB() =  .......(2)

Demodulasi sinyal VSB
Pikeun sinyal VSB, sinyal informasi m(t) bisa katimu deui ku cara demodulasi sinkron atawa kohéren saperti dina gambar di handap.

Katempo yén d(t) = xVSB(t) boga transformasi Fourier:

[XVSB + XVSB ....... (3)

Ku cara ngasupkeun persamaan (2) kana persamaan (3), mangka dihasilkeun:

 .......(4)

Ku cara nindes spéktrum dina  jeung  maké LPF, urang baris meunangkeun y(t) ti demodulator VSB sinkron jeung transformasi Fourierna:

 .......(5)

Pikeun detéksi tanpa distorsi, urang baris meunangkeun:

 .......(6)

di mana k mangrupakan hiji konstanta.

Jadi pikuen demodulasi tanpa distorsi:

 pikeun  ...... (7)

di mana  mangrupa frékuénsi maksimum m(t)

Lamun , persamaan (7) jadi:

 ....... (8)

anu némbongkeun yén  bakal boga antisimétri di sabudeureun frékuénsi pamawa saperti dina gambar di handap.

Gambar di luhur mintonkeun yén aya dua wangun  anu mungkin bisa nedunan persamaan (8)

Gambar (a) mintonkeun karakteristik filter VSB anu mertahankeun pita sisi handap atawa lower sideband (LSB) sedengkeun gambar (b) mintonkeun karakteristik filter VSB anu mertahankeun pita sisi luhur atawa upper sideband (USB).

Hasil pamustungan tina demudolator VSB nyaéta sinyal y(t) anu sarupa jeung sinyal informasi m(t) (anu jadi asupan pikeun modulator VSB).

Tempo ogé
Modulasi amplitudo
Modulasi SSB
Modulasi DSB
LPF

Rujukan
Hsu, Hwei P., Schaum's Outline of Théory and Problems of Analog and Digital Communications, McGraw Hill, 1993

Pamrosésan sinyal
Dasar telekomunikasi
Gandasari nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Kadupandak, Kabupatén Cianjur,  Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Translasi frékuénsi, dina pamrosésan sinyal dina sistem komunikasi nyaéta ngagésérna sinyal modulasi ti hiji pita frékuénsi ka pita frékuénsi anyar. Translasi atawa ngagésérna frékuénsi ieu mindeng dipiharep, contona, dina lolobana panarima radio AM, sinyal frékuénsi radio (basa Inggris: radio frequency (RF)) nu ditarima (540 nepi ka 1600 kilohertz (kHz)) digésér kana pita frékuénsi antara (basa Ingris: intermediate frequency (IF), 455 kHz) pikeun diprosés. Sinyal nu katarima anu tuluy digésér (ditranslasi) kana IF anu ajeg, bisa sacara gampang digedékeun, disaring, sarta didemodulasi.

Hiji alat anu ngalaksanakeun translasi frékuénsi sinyal modulasi disebut panyampur frékuénsi atawa frequency mixer.

Masalah umum anu patali jeung panyampuran frékuénsi nyaéta hadirna frékuénsi bayangan. Contona, dina alat panarima superhéterodin AM, frékuénsi anu dibangkitkeun ku osilator lokal dipilih 455 kHz leuwih luhur batan sinyal nu datang. Upamakeun yén urang mikahayang narima setasiun radio AM dina frékunsi 600 kHz. Mangka frékuénsi sinyal anu dibangkitkeun sacara lokal kasebut kudu 1055 kHz. Ayeuna, lamun aya setasiun pamancar AM lianna dina frékuénsi 1510 kHz mangka sinyal ieu ogé baris katarima sarta ngaganggu sabab setasiun pamancar kasebut ogé mancarkeun frékuénsi 1055 kHz (inget yén 1510 kHz - 1055 kHz = 455 kHz). Frékuénsi kadua ieu, nyaéta 1510 kHz (anu sarua jeung 600 kHz + 2x455 kHz) disebut frékuénsi bayangan pikeun sinyal nu dipikahayang kasebut, sarta sanggeus operasi translasi frékuénsi ieu, alat panarima ieu henteu bisa ngabédakeun dua sinyal ieu. Perlu diinget yén frékuénsi bayangan bédana ti frékuénsi sinyal nu dipikahayang persis dua kali frékuénsi antara (IF). Biasana frékuénsi bayangan diatenuasi ku panguat RF seléktif  anu diperenahkeun saacan panyampur frékuénsi.

Tempo ogé
Modulasi amplitudo
BPF

Rujukan
Hsu, Hwei P., Schaum's Outline of Théory and Problems of Analog and Digital Communications, McGraw Hill, 1993

Pamrosésan sinyal
Dasar telekomunikasi
Ciomas nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Cipocok Jaya nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Ciruas nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Curug nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Jawilan nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Dina telekomunikasi, frequency mixer atawa panyampur frékuénsi nyaéta sirkuit atawa alat anu non liniér atawa robah-robah dumasar waktu (time-varying) anu narima dua asupan dina frékuénsi nu béda sarta ngahasilkeun hiji kaluaran mangrupa campuran sinyal dina sababaraha kamungkinan:

 pajumlahan frékuénsi-frékuénsi sinyal-sinyal asupan
 béda antara frékuénsi-frékuénsi sinyal-sinyal asupan
 dua frékuénsi asli asupan — nu ieu mindeng dianggap parasit.

Éfék non liniér bisa dihasilkeun ku cara ngagunakeun hiji komponén listrik non liniér, saperti hiji dioda. Éfék parobahan dumasar waktu (time-varying) bisa dijieun ku cara maké hiji sirkuit kakalian (multiplier circuit) saperti Gilbert Cell atawa stop kontak pasif (passive switches).

Manipulasi frékuénsi nu dilakonan ku hiji panyampur bisa dipaké pikeun mindahkeun sinyal antara pita-pita frékuénsi atawa pikeun ngodekeun (to encode) sarta meupeuskeun kode (to decode) sinyal. Salah sahiji pamakéan lianna nyaéta sabagé product detector.

Gambaran sacara matematis
The input signals are, in the simplest case, sinusoidal voltage waves, representable as

where éach A is an amplitude, éach f is a frequency, and t represents time.  (In réality even such simple waves can have various phases, but that does not enter here.)  One common approach for adding and subtracting the frequencies is to multiply the two signals; using the trigonometric identity

we have

where the sum () and difference () frequencies appéar.  This is the inverse of the production of acoustic beats.

Tempo ogé
 Panarima (radio)
 Emisi liar

Dasar telekomunikasi
Pamrosésan sinyal
Hermawan Aksan (lahir di Désa Jipang, Kacamatan Bantarkawung, Brebes, Jawa Tengah) nyaéta salah saurang pangarang Indonésia anu réa ngahasilkeun karya dina basa Indonésia jeung basa Sunda.

Carita-carita pondokna anu dina bahasa Indonésia dimuat di sajumlah média massa, nyaéta Pikiran Rakyat, Suara Merdeka, Jawa Pos, Media Indonesia, Koran Tempo, majalah Horison, Koran Sindo, jeung sajabana. Carita-carita pondokna nu ditulis dina basa Sunda dimuat dina majalah Manglé, Cupumanik, Galura, sarta Kujang.

Hermawan Aksan kungsi jadi éditor basa dina Tabloid Detik, Bola, Raket, sarta Detak. Kiwari anjeunna jadi rédaktur di koran Tribun Jabar.

Daptar karyana nu ditulis dina basa Indonésia

Novel keur barudak
Bertamasya ke Angkasa Luar.
Dendam Itu Tak Seperti Pompa Bambu (Ganeca Exact, 1993)

Novel

Dyah Pitaloka, Senja di Langit Majapahit (C Publishing, 2005).
Kiamat Sudah Dekat (Pustaka Latifah, 2006), berdasarkan skenario sinetron Musfar Yasin.
Niskala, Gajah Mada Musuhku (Bentang Pustaka, Jogjakarta, Juni 2008).

Kumpulan cerita pondok
Sang Jelata (Grasindo, 2004).
Cinta … Itu Apa? (Pustaka Latifah, 2005).

Nonfiksi
Kisah-kisah komik Karung Mutiara Al-Ghazali (KPG, 1997) bekerja sama dengan kartunis Jitet Koestana
Mereka Membunuhku Pelan-Pelan (Penerbit Bentang, Mei 2007) bersama tiga penulis lain.
Kembalikan Anakku! (Mizania, Desember 2007)
Mukesh Ambani, Rahasia Sukses Manusia Terkaya di Dunia (Kaifa, Februari 2008),
Jangan Bunuh Obama! (Mizan, April 2008)

Minangka panarjamah dina karya tulis
My Salwa My Palestine (Mizan, April 2008), dari buku On the Hills of God.

Minangka juru edit dina karya tulis
Terjemahan The Ivy Chronicles karya Karen Quinn (C Publishing, 2006).
Terjemahan Suddenly Sexy karya Linda Francis Lee (C Publishing, 2006).
Terjemahan Tsotsi karya Athol Fugard (Bentang Pustaka, 2006).
Terjemahan Robinson Crusoe karya Daniel Dafoe (Bentang Pustaka, 2007).
Terjemahan Léaving Microsoft to Change the World karya John Wood (Bentang Pustaka, 2007).
168 Jam Dalam Sandera, memoar karya Meutya Hafid (Hikmah, 2007).
Mereka Bilang Aku Kafir, memoar karya Muhammad Idris (Hikmah, 2007).

Minangka proofreader
Supernova karya Dee (Truedee, 2001).

Rujukan
Hermawan Aksan, Niskala, Gajah Mada Musuhku, Bentang Pustaka, Jogjakarta, 2008.

Inohong Sunda
Cibeber nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Cilegon, Propinsi Banten, Indonésia.
Cilegon nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Cilegon, Propinsi Banten, Indonésia.
Citangkil nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Cilegon, Propinsi Banten, Indonésia.
Ciwandan nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Cilegon, Propinsi Banten, Indonésia.
Gerogol nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Cilegon, Propinsi Banten, Indonésia.
Jombang nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Cilegon, Propinsi Banten, Indonésia.
Pulomerak nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Cilegon, Propinsi Banten, Indonésia.
Purwakarta nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Cilegon, Propinsi Banten, Indonésia.
Batucépér nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Tangerang, Propinsi Banten, Indonésia.
Benda nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Tangerang, Propinsi Banten, Indonésia.
Cibodas nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Tangerang, Propinsi Banten, Indonésia.
Ciledug nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Tangerang, Propinsi Banten, Indonésia.
Cipondoh nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Tangerang, Propinsi Banten, Indonésia.
Jatiuwung nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Tangerang, Propinsi Banten, Indonésia.
Karang Tengah nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Tangerang, Propinsi Banten, Indonésia.
Karawaci nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Tangerang, Propinsi Banten, Indonésia.
Larangan nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Tangerang, Propinsi Banten, Indonésia.
Néglasari nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Tangerang, Propinsi Banten, Indonésia.
Periuk nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Tangerang, Propinsi Banten, Indonésia.
Pinang nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Tangerang, Propinsi Banten, Indonésia.
Tangerang nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Tangerang, Propinsi Banten, Indonésia.
Multiplexing nyaéta hiji téknik dina telekomunikasi di mana sababaraha sinyal informasi digabungkeun jadi hiji sinyal sanyawa (composite signal) pikeun dikirimkeun ngaliwatan hiji kanal. Pikeun ngirimkeun sinyal-sinyal kasebut dina kanal nu sarua, sinyal-sinyal kasebut kudu dipisahkeun jarakna antukna maranéhna henteu silih ganggu (interférensi), antukna sinyal kompositna dina tungtung panarima (receiver) bisa dipisah-pisahkeun deui jadi sinyal-sinyal asalna.

Aya dua téknik multiplexing dasar, nyaéta frequency-division multiplexing (FDM) jeung time-division multiplexing (TDM). Dina FDM sinyal dipisahkeun jarak frékuénsina, sedengkeun dina TDM sinyal dipisahkeun jarak (selang) waktuna.

Tempo ogé
Frequency-division multiplexing
Time-division multiplexing

Rujukan
Hsu, Hwei P., Schaum's Outline of Théory and Problems of Analog and Digital Communications, McGraw Hill, 1993

Pamrosésan sinyal
Dasar telekomunikasi
Frequency-division multiplexing (FDM) nyaéta wangun multiplexing sinyal di mana sinyal-sinyal informasi (sinyal-sinyal pita dasar) dimodulasi maké sinyal-sinyal pamawa) nu frékuénsina béda-béda sarta tuluy dijumlahkeun pikeun ngahasilkeun hiji sinyal sanyawa (sinyal komposit).

Cara multiplexing nu maké tilu sinyal asupan ieu digambarkeun di handap ieu:

Dina gambar kasebut digambarkeun tilu sinyal asupan jeung sinyal-sinyal pamawa dina wangun spéktrum (doméin frékuénsi)na sarta modulasi DSB digunakeun pikeun ngagambarkeun spéktrumna. Sabenerna rupa modulasi naon waé ogé bisa dipaké dina FDM salila pamisahan sinyal pamawa cukup pikeun nyingkahan tumpang tindih spéktrum. Sanajan kitu, padika modulasi anu paling réa digunakeun dina FDM nyaéta modulasi SSB. Dina ujung panarima (tungtung kanal), katilu sinyal modulasi dipasahkeun ku tilu bandpass filter (BPF) sarta satuluyna didemodulasi (ditimukeun deui sinyal aslina) ngagunakeun tilu osilator lokal.

FDM dipaké dina sistem telepon, telemetri, siaran radio komérsial, televisi, jeung jaringan telekomunikasi. Siaran radio AM komérsial ngagunakeun frékuénsi sinyal pamawa  anu dipisah-pisah saanggang 10 kHz dina wilayah frékuénsi antara 540 jeung 1600 kHz. Pamisahan ieu henteu cukup pikeun nyingkahan tumpang tindih pikeun modulasi amplitudo (AM) kalayan fidelitas nu cukup hadé (50 Hz nepi ka 15 kHz). Ku lantaran kitu, setasiun pamancar AM nu frékuénsi pamawana padeukeut sacara géografis dipisahkeun paanggang pikeun ngaminimalkeun interférensi. Siaran radio komérsial modulasi frékuénsi (FM) ngagunakeun frékuénsi—frékuénsi sinyal pamawa ni dipisahkeun saanggang 200 kHz. Dina sistem telepon jarak jauh, 600 atawa leuwih sinyal sora (200 Hz nepi ka 3,2 kHz) dipancarkeun ngaliwatan kabel koéksial atawa tumbu gelombang mikro (microwave) ngagunakeun modulasi SSB kalayan frékuénsi-frékuénsi sinyal pamawa nu dipisahkeun sajauh 4 kHz. Dina prakték, sinyal komposit anu diwangun ku pamisahan sababaraha sinyal dina frékuénsi bisa, dina giliranana, didémodulasi maké frékuénsi sinyal pamawa lianna. Dina hal ieu, frékuénsi pamawa dimaksud mindeng disebut subcarrier.

Tempo ogé
Multiplexing
Sinyal pamawa
Pita dasar

Rujukan
Hsu, Hwei P., Schaum's Outline of Théory and Problems of Analog and Digital Communications, McGraw Hill, 1993

Pamrosésan sinyal
Dasar telekomunikasi
Pita dasar atawa baseband nyaéta wilayah spéktrum (doméin frékuénsi) anu ditempatan ku sinyal informasi. 

Dina pamrosésan sinyal, baseband mangrupa kecap sifat anu ngagambarkeun sinyal atawa sistem nu wilayah frékuénsina diukur ti frékuénsi enol nepi ka bandwidth maksimum; kalan-kalan ieu kecap digunakeun minangka kecap barang pikeun hiji pita frékuénsi nu awalna enol. Baseband mindeng dianggap minangka sinonim pikeun lowpass (lolos handap), sarta antonim pikeun passband (lolos pita).

Tempo ogé
spéktrum

Rujukan
Hsu, Hwei P., Schaum's Outline of Théory and Problems of Analog and Digital Communications, McGraw Hill, 1993

Pamrosésan sinyal
Dasar telekomunikasi
Atenuasi nyaéta ngaleutikna atawa ngurangna amplitudo jeung inténsitas sinyal. Sinyal bisa ngaleutikan sacara éksponénsial ku cara transmisi ngaliwatan hiji médium. Aténuasi mangrupa hiji sipat nu penting dina panerapan telekomunikasi jeung ultrasonik lantaran boga peran dina nangtukeun kakuatan sinyal sabagé fungsi tina jarak. Atenuasi biasana diukur maké hijian decibel per hijian panjang médium (dB/cm, dB/km, jeung sajabana) sarta dinyatakeun ku koéfisien atenuasi médium kasebut.

Tempo ogé
Telekomunikasi

Tumbu kaluar 
NIST's XAAMDI: X-Ray Attenuation and Absorption for Materials of Dosimetric Interest Database
NIST's XCOM: Photon Cross Sections Database
NIST's FAST: Attenuation and Scattering Tables

Rujukan 

Fisika
Dasar telekomunikasi
Sinonim nyaéta kecap anu béda tapi mibanda harti anu jiga atawa sarua.

Conto sinonim: indung - biang, bapa - abah, awéwé - wanoja

Tempo ogé 
 Linguistik
Rawarrr (asalna ti basa Yunani anti ("lawan") sarta onoma ("ngaran") nyaéta hiji istilah linguistik anu ngarujuk kana papasangan kecap anu lalawanan hartina (lawan kecap). Conto: panas nyaéta antonim tiis.

Tempo ogé 
 sinonim

Linguistik
Dina widang épidemiologi, véktor téh organismeu anu dirina henteu ngabalukarkeun kasakit, tapi mawa inféksi patogén ti hiji inang ka nu séjénna. Conto klasikna nyaéta reungit Anopheles anu mangrupa véktor kasakit malaria ku cara mawa parasit Plasmodium ka manusa. Dina hal ieu, Plasmodium henteu ngabahyakeun reungitna (inang antarana), tapi ngabalukarkeun kasakit ka manusa (inang tujulna).

Dina biologi molekulér jeung rékayasa genetik, véktor téh tutumpakan pikeun melakkeun matéri genetik ka jero sél. Virus véktor hartina virus anu geus dirobah sangkan bisa nransduksi matéri genetik ka jero sél (misalna pikeun terapi gén).

Véktor plasmid dijieun ku cara ngarobah wangun DNA jadi plasmid. Salajengna, rupa-rupa téhnik dipaké pikeun nransféksi plasmidna ka jero sél.

Épidemiologi 
Aya dua tipeu véktor anu jadi tutumpakan kuman ka inangna: mékanis jeung biologis. Mikroba teu baranahan dina véktor mékanis - véktor mékanis ngan sacara fisik mawa mikroba ti hiji inang ka nu séjénna. Sabalikna, mikroba kudu baranahan dina véktor biologis saméméh manéhna asup ka awak inang.

Rujukan 
 Alihbasa ti Vector, Wikipédia basa Inggris. Disalin 30 Juli 2008.

Tumbu kaluar 
 Gene Therapy Net
 The Rutgers University Center for Vector Biology

Parasitologi
Kasemen nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Sérang nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Taktakan nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Walantaka nyaéta salah sahiji kacamatan di Kota Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Kecap barang nyaéta kecap anu bisa nyicingan tempat jejer atawa obyék (pangrandap) dina kalimah. Contona dina kalimah Arip keur maca buku, kecap Arip (jejer) jeung buku (obyék) dina éta kalimah mangrupa kecap barang.

Ari ciri-ciri kecap barang di antarana:

kecap barang bisa nuturkeun kecap bilangan: lima jalma, dua imah, saratus tangkal;
kecap barang bisa dituturkeun ku kecap gaganti diri: buku kuring, imah manéhna, lancingan anjeunna;
kecap barang bisa dipiheulaan ku frasa “nu + kecap sipat”: awéwé nu geulis, imah nu alus, buku nu kandel, baju nu bodas;
kecap barang bisa dipiheulaan ku kecap pangantét: di Banjar, dina méja, ti Garut, kana mobil.

Nurutkeun hartina kecap barang téh nyaéta kecap anu nuduhkeun barang atawa ngaran anu dianggap barang. Terus baé aya istilah kecap barang kongkrit (nyata) jeung kecap barang abstrak (ciciptan).

Tempo ogé
Kecap
Kalimah

Rujukan
Drs. Budi Rahayu Tamsyah, Spk., Kamus Istilah Tata Basa jeung Sastra Sunda, Pustaka Setia, Bandung, 1999.

Basa Sunda
Osilator lokal, atawa dina basa Inggris local oscillator, nyaéta hiji alat nu dipaké pikeun ngabangkitkeun sinyal anu diadukeun jeung sinyal nu dipikahayang pikeun dicampur sarta ngahasilkeun hiji frékuénsi nu béda. Alat ieu dieupankeun kana panyampur frékuénsi

Tempo ogé
Panyampur frékuénsi

Dasar telekomunikasi
Pita frékuénsi nyaéta wilayah frékuénsi nu mindeng nujul kana wilayah frékuénsi sora atawa wilayah frékuénsi dina radiasi éléktromagnétik, kaasup cahaya jeung gelombang radio.

Réa alat radio anu dijalankeun dina wilayah frékuénsi tinangtu anu ngawatesan hiji sinyal pikeun mancar dina frékuénsi tinangtu dimaksud. Frékuénsi wates handap jeung frékuénsi wates luhur mangrupa titik-titik di mana kakuatan sinyal turun sahandapeun 3 dB.

Tempo ogé

Bandwidth
Cutoff frequency
Decibel (hijian fisika - dB)
Spéktrum éléktromagnétik

Dasar telekomunikasi
Pamrosésan sinyal
Modulasi sudut nyaéta salah sahiji golongan tina modulasi analog. Téknik ieu dumasar kana dirobah-robahna sudut (atawa fase) sinyal pamawa sunusoida pikeun ngirimpkeun data, béda jeung modulasi amplitudo (AM) anu ngarobah-robah amplitudo sinyal pamawa. Dina AM, spéktrum sinyal modulasi dina dasarna mangrupa spéktrum sinyal informasi anu ditranslasi (digésér) sarta bandwidth pikeun pangiriman henteu pernah ngaleuwihan dua kali ti bandwidth sinyal informasi. Dina modulasi sudut, komponén-komponén spéktrum sinyal modulasi henteu pakait jeung spéktrum sinyal informasi. Sajaba ti éta, superposisi henteu lumaku sarta bandwidth sinyal nu dimodulasi biasana sudutna leuwih gedé ti dua kali bandwidth sinyal informasi. Sanajan kitu, paningkatan bandwidth jeung karumitan sistem ieu kaubaran ku dihasilkeunana unjuk gawé nu leuwih hadé dina hal nyingkahan nois jeung interférensi.

Aya dua rupa modulasi sudut, nyaéta:
 Modulasi frékuénsi atawa Frequency Modulation (FM)
 Modulasi fase atawa Phase modulation (PM)

Modulasi sudut jeung frékuénsi instan (sakedapan)
Pikeun modulasi sudut, pamawa modulasi dinyatakeun ku:

 ... (1)

di mana A jeung  mangrupa konstanta sarta sudut fase  mangrupa hiji fungsi tina sinyal informasi m(t).

Lamun urang nulis persamaan di luhur jadi:

 ... (2)

di mana 

mangka urang bisa ngadéfinisikeun frékuénsi radian instan (sakedapan) tina , nu dilambangkeun ku  saperti kieu:

 ... (3)

Perlu dicatet yén upama , mangka 

Fungsi  jeung  dipikawanoh sabagé panyimpangan fase sakedapan (atawa instantaneous phase deviation) jeung panyimpangan frekuensi sakedapan (atawa instantaneous frequency deviation) ti xc(t). Kuantitas  anu didéfinisikeun ku:

max ... (4)

disebut panyimpangan frékuénsi radian (atawa radian frequency deviation) maksimum (atawa puncak).

Spéktrum Fourier sinyal modulasi sudut
pamawa nu dimodulasi sudut anu dinyatakeun ku persamaan (1) di luhur bisa ogé dinyatakeun dina wangun éksponénsial:

 ... (5)

di mana R hartina "bagian ril tina". Lantaran persamaan ieu, modulasi sudut disebut ogé modulasi éksponénsial.

Lamun  ditulis dina wangun dérét, mangka persamaan (5) jadi:

 =  ... (6)

jadi sinyal modulasi sudut ngawengku pamawa nu teu dimodulasi ditambah rupa-rupa sélér nu dimodulasi amplitudona saperti ,  ... jeung réa-réa deui anu boga puseur di .

Tempo ogé

Modulasi

Tumbu kaluar

Discussion of practical implementation of FM/PM systems

Rujukan
Hsu, Hwei P., Schaum's Outline of Théory and Problems of Analog and Digital Communications, McGraw Hill, 1993

Dasar telekomunikasi
Modulasi fase (basa Inggris: phase modulation) nyaéta salah sahiji rupa modulasi sudut anu panyimpangan fase sakedapan dina pamawana proporsiaonal jeung sinyal informasi m(t), nyaéta:

di mana kp mangrupa konstanta panyimpangan fase, anu dinyatakeun dina radian per hijian m(t).

Ku kituna, urang bisa nganyatakeun sinyal modulasi sudutna sabagé:

xPM(t) =

Tempo ogé

Modulasi
Modulasi sudut

Tumbu kaluar

Discussion of practical implementation of FM/PM systems

Rujukan
Hsu, Hwei P., Schaum's Outline of Théory and Problems of Analog and Digital Communications, McGraw Hill, 1993

Dasar telekomunikasi
Kibin nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Kopo nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Kragilan nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Kramatwatu nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Mancak nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Pabuaran nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Padarincang nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Pamarayan nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Petir nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Pontang nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Tanara nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Sérang, Propinsi Banten, Indonésia. Wewengkon ieu kakoncara pisan margi ajengan ageung, Syaikh Nawawi al-Bantani, guru kanggo para ajengan Indonésia sarta guru ageung di Mekkah, wedal di dieu.
Tirtayasa nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Waringinkurung nyaéta salasahiji kacamatan di Kabupatén Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Puloampél nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Tunjung Téja nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Sérang, Propinsi Banten, Indonésia.
Musisi atawa juru musik nyaéta jelema anu ngamaénkeun pakakas musik kawas hitar jeung piano atawa jelema anu ngawih.

Misisi ogé hiji jalma anu nulis musik, boh pikeun dirina sorangan boh dibikeun ka batur. Jelema anu nulis musik disebut komponis.
 
Musisi ogé bisa nyieun kumpulan pikeun ngamaénkeun musik. Lamun kumpulan éta diwangun ku réa jelema anu ngamaénkuen pakakas musik babarengan, kawas musik degung, dingaranan orkéstra. Lamun kumpulan kasebut ngawengku réa jelema anu ngawih, kawas dina upacara bandéra, ngaranna paduan suara. Lamun ngan kumpulan kasebut ngawengku sawatara urang anu babarengan biasana disebut band. Sakapeung band mibanda ngaran kawas nu ngawih.

Sawatara conto band nyaéta:
 The Beatles
 The Cangcuter
 Ungu

Sawatara conto orkéstra:

Orkéstra Simfoni London 
Orkéstra Filharmonia Béograd, Sérbia
Comro nyaéta kadaharan has Sunda ti Jawa Kulon. Comro salasahiji tina loba kadaharan Sunda nu meunang ngaran tina wancahan bahan dasar nu. Comro téh mangrupa wancahan tina oncom di jero. Comro dijieun ku cara ngagoréng parud sampeu nu di jerona dieusian ku sambel oncom. Bentukna bisa buleud bisa lonjong.  Kadaharan ieu leuwih ngeunah didahar lamun masih haneut kénéh. Mun geus tiis mah sok rada teuas, gaaleun téa.

Bahan jeung Bungbu 
 Sampeu
 Oncom
 Kalapa
 Céngék
 Bawang bodas
 Katuncar
 Daun bawang
 Daun surawung
 Uyah
 Gula

Cara Nyieun 
Sampeu jeung kalapa diparud. Mun hayang comro nu garing jeung rangu parud sampeu diperes, cipatina dipiceun. Galokeun parudan sampeu jeung kalapa, bisa waé ditambahan ku hirib daun bawang. Bungbuan maké réndos bawang bodas, katuncar, uyah jeung gula.

Keur eusina jieun sambel oncom Carana: oncom, céngék, bawang bodas, daun surawung, uyah, jeung gula diréndos teu kudu lemes-lemes. Tumis sina asak.

Cokot sakeupeul adonan sampeu jeung kalapa, eusi maké sambel oncom. Jieun buleud atawa lonyod, Laju goréng dina minyak nu ngeueum nepi ka semu coklat.

Hal Séjénna 
Kiwari, réa nu sok salah dina nuliskeun comro. Nulisna téh sok jadi combro. Lain waé urang ti saluareun Sunda, dalah urang Sundana sorangan masih kénéh réa nu sok salah nulis kitu.

Tempo ogé 
 Misro

Rujukan 

Kadaharan urang Sunda
Misro nyaéta kadaharan has ti Jawa Kulon. Misro mangrupa modifikasi tina comro anu eusina gula beureum. Misro dijieun tina parudan sampeu anu dibentuk lonjong sarta bagian jerona dieusian gula beureum nu saterusna digoréng, alatan éta pisan dingaranan Misro anu mangrupa singketan tina amis di jero (basa Sunda). Kadaharan ieu leuwih ngeunah lamun didahar mangsa masih kénéh haneut.

Tempo ogé 
 Comro

Rujukan 

Kadaharan urang Sunda
Aruji Kartawinata (éjahan heubeul Arudji Kartawinata, lahir di Garut, 5 Méi 1905 - Jakarta, 13 Juli 1970) nyaéta salah sahiji urut Menteri Muda Pertahanan Indonésia dina Kabinét Sjahrir II. Satamatna ti HIS manéhna neruskeun atikan ka MULO (sakola satingkat SMP) di Bandung. Réngsé ti dinya manéhna digawé jadi guru, tuluy jadi kapala sakola di SD Sarikat Islam di wewengkon Garut. Sajaba ti éta saprak ngora manéhna ogé aktif dina sagala rupa gerakan kabangsaan.

Sabot di Garut, manéhna kungsi medalkeun koran Balatentara Islam anu ngawartakeun kagiatan sarta gerakan Sarikat Islam. Dina jaman pendudukan soldadu Jepang, manéhna miluan latihan PETA (Pembela Tanah Air) sarta diangkat jadi daidancho PETA di Cimahi. Sanggeus kamerdikaan Indonésia, manéhna tuluy diangkat jadi Komandan BKR (Badan Kéamanan Rakyat) anu saterusna jadi TKR (Tentara Kéamanan Rakyat) Divisi III Jawa Kulon sarta mangrupa cikal bakal Divisi Siliwangi.

Sabot Kabinét Syahrir II, manéhna kapeto jadi Menteri Muda Pertahanan. Dina taun 1948, TNI kudu hijrah ka Yogyakarta alatan ayana pajangjian Renville. Manéhna ditunjuk jadi Pupuhu Panitia Hijrah TNI anu miboga pancén mindahkeun soldadu-soldadu Républik Indonésia anu aya di saantéro wewengkon kakawasaan Walanda ka wewengkon Républik.

Sajaba ti éta manéhna kungsi ogé jadi anggota DPR-RIS (Republik Indonésia Serikat). Sanggeus Pemilu 1955, manéhna kapilih jadi anggota DPR-RI. Karirna terus naékjadi anggota DPR-GR sarta tungtungna diangkat jadi anggota DPA (Déwan Pertimbangan Agung) dina taun 1966-1968.

Dina taun 1970, manéhna maot alatan ngarandapan panyakit radang otak sarta dikurebkeun di Taman Makam Pahlawan Kalibata.

Tumbu ka luar 
  Inohong Sajarah - Aruji Kartawinata 

Nu babar taun 1905
Nu pupus taun 1970
Pahlawan nasional Indonésia
Spéktrum, asalna tina kecap basa Inggris kuna spectre anu hartina jurig, kiwari boga harti nu nyumber tina pamakéan dina élmu alam nyaéta hiji kaayaan atawa harga anu henteu kawates ngan ku sakumpulan harga waé tapi bisa robah sacara teu kawates dina jero hiji kontinum.

Pamakéan munggaran kecap spektrum dina élmu alam nyaéta dina widang optik pikeun ngagambarkeun katumbiri warna sabot cahaya dipengkolkeun (didispérsi) ku hiji prisma. Dina widang ieu, spéktrum nujul kana kumpulan sinyal anu mangrupa gelombang éléktromagnétik anu bisa katempo (karasa) ku panon manusa. Cahaya anu diliwatkeun kana hiji prisma dipisahkeun jadi warna-warna  dumasar kana panjang gelombangna. Warna wungu nu aya di salah sahiji tungtung mibanda panjang gelombang pangpondokna sarta beureum dina tungtung séjénna mibanda panjang gelombang pangpanjangna. Antayan warna ti nu panjang gelombangna panjang ka nu panjang gelombangna pondok nyaéta beureum, jingga, konéng, héjo, paul, wungu ngawangun spéktrum dina katumbiri nu dihasilkeun ku prisma.

Saprak pamakéan kecap spéktrum dina widang optik, kecap spéktrum dilarapkeun minangka analogi dina sagala rupa widang séjén, contona 'spektrum opini pulitik' jeung sajabana.

Pakakas pikeun ngarékam spéktrum disebut spéktrométer.

Tempo ogé 
Spéktrum éléktromagnétik

Fisika
Prisma (optik), pakakas pikeun misahkeun cahya kana bagian-bagian nu nyusunna.
 Prisma (géométri), hiji wangunan dina géometri.
Warna atawa kelir (tina basa Walanda kleur) nyaéta spéktrum tinangtu anu aya dina jero hiji cahaya sampurna (boga warna bodas). Cir sahiji warna ditangtukeun ku panjang gelombang cahya kasebut. Contona warna paul mibanda panjang gelombang 460 nanométer.

Panjang gelombang warna anu masih bisa katangkep ku panon manusa nyaéta antara 380-780 nanométer.

Dina pakakas optis, warna bisa ogé dihartikeun salaku interprétasi otak kana campuran tilu warna primér cahya: beureum, héjo, paul anu digabungkan dina komposisi tinangtu. Contona campuran 100% beureum, 0% héjo, sarta 100% paul baris ngahasilkeun interpretasi warna magénta.

Dina seni rupa, warna bisa ogé dihartikeun pantulan nu tangtu tina cahya anu dipangaruhan ku pigmén anu aya dina beungeut barang. Contona campuran pigmén magénta jeung cyan kalawan proporsi nu pas sarta disinaran cahaya bodas sampurna baris ngahasilkeun sénsasi (rasa) jiga warna beureum.

Saban warna sanggup méré gambaran sarta idéntitas nu tangtu luyu kaayaan sosial nu nempona. Contona warna bodas baris méré gambaran suci sarta tiis di wewengkon Kulon alatan pakait jeung salju. Samentara di lolobana nagara Wétan warna bodas méré gambaran pati sarta kacida nyingsieunan alatan pakait jeung lawon kafan (sanajan sacara téori sabenerna bodas lain warna).

Dina élmu warna, hideung dianggap minangka kaayaan tanpa warna. Samentara bodas dianggap minangka kaayaan hadirna sakumna gelombang warna kalayan proporsi nu saimbang. Sacara ilmiah, duanana ogé lain warna, sanajan bisa dihadirkan dina wangun pigmén.

Papasingan 
 Warna nétral, nyaéta warna-warna anu henteu deui mibanda kamurnian warna atawa dina kalimah séjén lain mangrupa warna primér atawa sékundér. Warna ieu mangrupa campuran tilu komponén warna sakaligus, tapi henteu dina komposisi nu pas sarua. 
 Warna kontras, nyaéta warna-warna anu rasana silih lawan. Warna kontras bisa dihasilkeun tina warna anu berseberangan (motong titik tengah segitilu) diwangun ku warna primér sarta warna sékundér. Tapi henteu nutupan jigana ogé nyieun kontras kelir kalawan menolah peunteun atawa kemurnian kelir. Conto kelir kontras nyaéta beureum kalawan héjo, konéng kalawan wungu sarta bulao kalawan oranyeu.
 Warna panas, nyaéta kumpulan warna dina wengkuan satengah bunderan dina jero bunderan warna mimiti ti beureum nepi ka konéng. Warna ieu jadi simbul bungah, sumanget, ambek jsjbn. Warna panas méré rasa jarak anu deukeut.
 Warna tiis, nyaéta kumpulan warna dina daérah satengah bunderan dina jero bunderan warna mimiti ti héjo nepi ka wungu. Warna ieu jadi simbul kalungguhan, tiis, méré nah jejbn. Warna tiis méré rasa jarak anu jauh.

Istilah séjén 
 Harga warna, ditangtukeun ku tingkat caang atawa rumeukna warna. Harga ieu dipangaruhan ku panambahan bodas atawa hideung. Dina jero sistem RGB (red, green, blue), harga ieu ditangtukeun ku panambahan komponén beureum, paul, jeung héjo dina komposisi anu pas sarua sanajan henteu kudu sapinuhna saratus persén.

Tempo ogé 

 Pigmén
 Daptar warna
 Bunderan warna Brewster
Paul atawa biru atawa bulao (tina basa Walanda blauw) nyaéta warna anu dihasilkeun ku cahaya nu boga spéktrum nu didominasi ku énergi nu panjang gelombangna antara 440–490 nanométer. 
Paul dianggap salah sahiji ti tilu warna primér sajaba ti  beureum jeung konéng.

Tempo ogé 
 Daptar warna

Warna
Biru (Garuga pinnata) nyaéta hiji spésiés ti kulawarga Burseraceae anu sumebar di India, Cina kidul jeung Indo-Cina.

Rujukan

Tutumbu kaluar

Burseraceae
Spéktrum éléktromagnétik nyaéta wilayah sakabéh radiasi éléktromagnétik anu mungkin. Spéktrum éléktromagnétik bisa digambarkeun ku spéktrum panjang gelombang, spéktrum frékuénsi, atawa spéktrum énergi pér foton.

Tilu spéktrum ieu sacara langsung patula-patali (tempo ogé tabel sarta awalan SI):
 Panjang gelombang dikalikan jeung frékuénsi hasilna laju cahaya: 300 Mm/s, nyaéta 300 Mmhz
 Énergi foton nyaéta 4.1 fev pér Hz, nyaéta 4.1μeV/GHz
 Panjang gelombang dikalikan jeung énergi per foton ngahasilkeun 1.24 μeVm

Spéktrum éléktromagnétik bisa dibagi kana sawatara wilayah anu rumentang ti handapeun frékuénsi nu digunakeun pikeun radio modéren (dina tungtung panjang gelombang nu panjang) nepi ka radiasi gamma (dina tungtung panjang gelombang pondok), ngawengku panjang-panjang gelombang ti rébuan kilométer nepi ka bagian leutik ukuran atom. Aya anggapan yén wates gelombang pondok nyaéta di sabudeureun panjang Planc, sarta wates gelombang panjang nyaéta ukuran jagat raya (tempo ogé kosmologi fisika), sanajan prinsip spéktrum teu diwatesan sarta kontinyu.

Rujukan 

Elektromagnetisme
Spektrum elektromagnetik
Kutawaringin nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Bandung, Propinsi Jawa Kulon, Indonésia.
Dina fisika, akselérasi atawa gagancangan nyaéta gedéna robahan (atawa derivasi laju, anu mangrupa véktor) kalawan diménsi panjang/waktu². Dina hijian SI nyaéta méter/detik².

 Akselérasi dilambangkan ku a (aksara panghareupna dina kecap akselérasi). Akselérasi bisa boga harga positif sarta négatif. Lamun harga akselérasi positif, hal ieu némbongkeun yén laju barang anu ngalaman akselérasi positif ieu nambahan (digancangkeun). Sabalikna lamun harga akselérasi téh négatif, hal ieu némbongkeun yén laju barang ngurangan (dilaunkeun). Conto akselérasi positif nyaéta: gerak muragna buah tina tangkalna anu dipangaruhan ku gravitasi. Sedengkeun conto akselérasi négatif nyaéta: gerak mobil anu dierém.

Rumus 
Rumus rata-rata akselérasi dina hiji perioda waktu  nyaéta
 
di mana
 mangrupa laju ahir
 mangrupa laju awal
 mangrupa waktu awal sarta  mangrupa robahan waktu.

Rumus akselérasi instan (sakedapan) dina waktu  nyaéta

Jadi akselérasi mangrupa derivasi (turunan) tina laju. Perlu dicatet yén pernyataan (Posisi ahir - Posisi awal) / (Jumlah waktu nu diperlukeun) mangrupa laju rata-rata, sarta wates mangsa interval waktu ngadeukeutan enol mangrupa laju sakiceup. Ku kituna, laju mangrupa derivasi kahiji tina posisi, sedengkeun akselérasi mangrupa derivasi kadua tina posisi.

Perlu dicatet ogé yén akselérasi rata-rata jeung akselérasi sakiceup dina hiji perioda waktu  dipatula-patalikeun ngaliwatan téorema harga rata-rata pikeun integral:

Nempatkeun kabéhanana babarengan hartina:

di mana
 nyaéta akselerasi
 nyaéta laju
 nyaéta posisi
 nyaéta waktu

Patali jeung hukum gaya Newton, , akselérasi sarua jeung kabéh gaya nu nimpah kana hiji barang dibagi ku massa barang kasebut:

Tempo ogé 

 Akselerasi sudut
 Derivasi posisi
 Persamaan gerak

Tumbu ka luar 
 Acceleration and Free Fall  - a chapter from an online textbook
 Trajectories and Radius, Velocity, Acceleration on Project PHYSNET (ERROR - PAGE MOVED)
 Science aid: Movement
 The physics classroom  
 Science.dirbix: Acceleration 
 Acceleration Calculator
 Motion Characteristics for Circular Motion 
 Practical Guide to Accelerometers 

Fisika