Tan Malaka atawa Ibrahim gelar Datuk Sutan Malaka  babar di Nagari Pandam Gadang, Suliki, Lima Puluh Kota, Sumatera Barat, 2 Juni 1897 - pupus di desa Selopanggung, Kediri, Jawa, Timur, 21 Februari 1949 pada umur 51 taun. Pamingpin Partai Komunis Indonésia ,  ogé pangadeg Murba Partéi ,  sarta mangrupa salah sahiji Pahlawan Nasional Indonésia .

Kahirupan 

Ngaran aslina tina Tan Malaka éta Sutan Ibrahim, bari Tan Malaka nyaéta ngaran semi-bangsawan mana manéhna meunang ti nasab indung.  Ngaran lengkep nyaéta Sutan Sutan Ibrahim gelar Datuk Sutan Malaka. Tanggal kalahiran ieu masih didebatkeun, sedengkeun lahirna na ayeuna dipikawanoh ku ngaran Nagari Pandan Gadang, Suliki, Lima Puluh Kota, Sumatera Barat . Ibu sareng Ramana ngaranna HM. Rasad, tukang tani, sarta Rangkayo Sinah, putri hiji jalma terhormat di kampung.  Dina mangsa budak leutik na, Tan Malaka resep neuleuman élmu agama sarta beladiri .  Dina 1908, anjeunna didaftarkeun ka Kweekschool (nagara guru sakola) dibFort de Kock . Numutkeun GH Horensma, salah sahiji guru di sakola, Tan Malaka éta hiji murid calakan, sok sanaos teu sasuai.  Di sakola ieu, anjeunna ngarasakeun diajar bahasa Belanda , nepika Horensma ngusulkeun anjeunna janten guru dina sakola Walanda.  Anjeunna ogé mangrupa pamaén bal berbakat.  Sanggeus lulus ti sakola di taun 1913, anjeunna ditawaran gelar datuk jeung hiji gadis nu janten papancanganna. Najan kitu, manéhna ngan ukur narima gelar Datuk.  Gelarna ditampi ku anjeunna dina upacara tradisional taun 1913.  

Sanajan diangkat jadi datuk dina bulan Oktober 1913, anjeunna ninggalkeun désana mun diajar di Rijkskweekschool (sakola pendidikan guru pamaréntah), ku hibah ku engku di desana. Sadugina di Holland, Malaka ngalaman shock budaya , sarta dina 1915, anjeunna ngalaman ti pleurisy .  Salila nalungtik, pangaweruh ngeunaan revolusi mimiti muncul tur gugah sanggeus maca de Fransche Revolutie numana manéhna menang ti batur saméméh miang ka Walanda ku Horensma.  Saatos Revolusi Rusia dina Oktober 1917, manéhna jadi resep diajar pamahaman ngeunaan Sosialisme jeung Komunisme . Saprak harita, anjeunna mindeng maca buku karya Karl Marx , Friedrich Engels na Vladimir Lenin .  Friedrich Nietzsche ogé jadi salah sahiji panutan. Ti harita manéhna mimiti teu resep ka budaya Walanda sarta kagum ka urang Jerman jeung Amérika Serikat. Kusabab loba pangaweruh ngeunaan Jerman, anjeunna bogankahayang  jadi salah sahiji kakuatan tentara Jerman, tapi anjeunna ditolak kusabab Tentara Jerman henteu nampa asing.  Teu lila tidinya manéhna papanggih jeung Henk Sneevliet ,salah sahiji pendiri tina Indische Sociaal Democratische Vereeniging (ISDV, hiji organisasi nu janten cikal bakal Partéi Komunis Indonésia ).  Manéhna tuluy katarik ku tawaran Sneevliet anu ngajak manéhna gabung dina Onderwijzers Sociaal-Democratische Vereeniging (SDOV, atawa Association Démokratik Sosial tina Guru).  Saterusna dina bulan Nopémber 1919, anjeunna lulus tur nampi diplomas disebut hulpactie.   

Sanggeus lulus ti SDOV, manéhna balik ka désana.  Anjeunna lajeng katampa tawaran ti Dr. CW Janssen ngajar barudak  buruh tani perkebunan téh di Sanembah, Tanjung Morawa, Deli, Sumatra Kalér.   Anjeunna anjog aya dina bulan Désémber 1919 sarta mulai ngajar barudak basa Melayu Januari 1920.   Salian ngajar, Tan Malaka ogé nulis sababaraha propaganda subversive keur kuli, katelah Deli Spoor.  Salila periode ieu, anjeunna ngaobservasi kasangsaraan hirup kaum pribumi di Sumatra.  Manéhna ogé berhubungan jeung ISDV sarta kadang ogé nulis keur media massa.  Salah sahiji karyana nyaéta "Tanah téh Miskin", anu nyaritakeun ngeunaan bédana kabeungharan antara kapitalis jeung pagawe, anu ieu diterbitkeun dina edisi Maret  Vrije Woord 1920.  Manéhna ogé nulis ngeunaan kasangsaraan  kuli tani kebon enteh di Sumatra.  Saterusna, Tan Malaka jadi anggota calon Déwan Rahayat di pamilihan 1920 ngawakilan kaom kénca .  Sanajan kitu, anjeunna ngundurkeun diri tanggal 23 Pebruari 1921 alesanna teu jelas.  Lajeng anjeunna muka sakola di Semarang di bantuan ku Darsono, tokoh Sarikat Islam(SI) Merah.  Sakolana disebut sakola rakyat.  sakola ngabogaan kurikulumnkayaning sakola di Uni Soviét, di mana unggal isuk sakabeh  siswa nyanyi lagu International ".  Tan ogé pernah patepung jeung loba pamingpin gerakan sapertos HOS Tjokroaminoto sarta H. Agus Salim.  Dina otobiografina, Tan nganggap yen SI handapeun Tjokroaminoto nyaéta salahsahiji partai anu pangalusna anu kumanéhna nyaho .  Tapi, Tan ngritik ayana perpecahan di organisasi SI, SI boga gol jeung taktik sangkan dibagi. 

Nepi ka ahir hirupna, Tan Malaka dikabarken can penah nikah, tapi anjeunna ngaku mun ngabogaan tilu kali dina cinta, nalika anjeunna di Walanda, Filipina, sarta Indonésia.   Di Walanda, Tan Malaka dikabarken sempet aya hubungan jeung gadis Walanda ngaranna Fenny Struyvenberg, murid médis anu mineng datang ka tempat kost.  Basa di Filipina, anjeunna bogoh ka gadis ngaranna Carmen, putri urut pemberontak di Filipina jeung Réktor Universitas Manila.  Samentara éta, lamun anjeunna masih di Indonésia, Tan pernah bogoh  ka salahsahiji murid awéwé di sakolana, nyaéta Syarifah Nawawi .   Alesan Tan Malaka teu nikah sabab perhatianna pikeun perjuangan kamerdakaan Indonesia. 

Madilog hiji istilah anyar ngenaan pola pikir, ku ngahubungkeun bukti ilmiah sarta ngamekarkeun jalan jeung métode luyu jeung akar budaya Indonésia salaku bagian tina budaya dunya.  Bukti nyaéta kanyataan sarta kanyataan lanténa ilmu bukti ilmiah.  Pikeun filsafat, idealisme anu poko nyaéta budi  (pikiran), persatuan, pikiran sarta pengindraan. Filsafat materialis nganggap alam, objék jeung realita  nyata sabudeureun sakumaha nu aya, sarta poko munggaran. 

Pikeun Madilog ( Materialism , Dialektika , logika ) nu poko sarta mimiti bukti, sanajan henteu acan bisa jadi dipedar dina rasional sarta logika, tapi lamun fakta salaku dasar bukti ilmiah anu konkrit, sanajan elmu pengetahuan sacara rasional teu tiasa ngajelaskeun sarta tacan bisa ngajawab naon, naha jeung kumaha. 

Sagala karya Tan Malaka tur masalahna dikasang tukangan ku kondisi Indonesia keur harita.Hususna rahayat Indonesia, kaayaan di Nusantara, ogé budaya jeung sajarah anu ditungtungan make cara langsung ngarengsekeun masalahna.  Kumaha tradisi nyata Indonésia kalayan kasang tukang sajarah na teu cara teoritis pikiran jeung jang ngahontal Republik Indonésia geus dicetuskeun ku anjeuna saprak 1925  ngaliwatan Naar de Républik Indonésia. 

Lamun maca karya Tan Malaka nu ngawengku sadaya wewengkon masarakat, kanagaraan, politik, ekonomi, sosial, budaya jeung militér ( Gerpolek - Gerilya - Pulitik jeung Ékonomi , 1948), éta bakal kapanggih benang bodas kailmiahan jeung ka Indonesiaan sarta benang beureum kamandirian anu mangrupa sikap konsisten anu jelas kana gagasan-gagasan dina perjoangan.

pahlawan 
Sanggeus Indonesia merdeka, Tan Malaka jadi salah sahiji panaratas jangjang kénca.  Anjeunna ogé aub dina kajadian 3 Juli 1946 pikeun ngabentuk persatuan perjoangan jeung kasebut salaku dalang anu nyulik Sutan Sjahrir anu harita ngajabat salaku perdana menteri.  Kusabab éta manéhna nepika di panjara teu di sidang heula pikeun dua satengah taun.  Saatos pemberontakan Jawa bitu FDR / PKI di Madiun, September 1948 jeung kapamimpinan Musso sarta Amir Syarifuddin , Tan Malaka dibebaskeun tanpa sarat ti pajara. 

Di sisi séjén, sanggeus ngevaluasi kaayaan anu parah pisan keur Républik ndonesia lamtaran ku perjangjian Linggajati taun 1947 sarta ti Renville taun 1948, nu mangrupa hasil diplomasi Sutan Sjahrir tur Perdana Mentri Amir Syarifuddin , Tan Malaka ngamimitian ngadegkeun Murba Partéi , 7 November 1948 di Yogyakarta. 

Sanggeus pemberontakan PKI / FDR di Madiun di éléhkeun ahir Nopémber 1948, Tan Malaka ka Kediri sarta ngumpulkeun sésa-sésa pemberontak PKI / FDR anu pas harita aya di Kediri, ti dinya anjeunna ngadegkeun pasukan Gerilya Pembela Proklamasi.  Dina Pébruari 1949, Tan Malaka ditahan babarengan jeung sababaraha pengikutna di Pethok , Kediri, Jawa Timur, sarta maranéhanana ditémbak maot di dinya. Teuaya sahiji pihak anu nyaho persis di mana makam Tan Malaka tur  saha anu nangkap jeung nembak maot anjeunna jeung pengikutna.  Tapi misteri éta akhirna kabongkar ti penuturan Harry A. Poeze, saurang sajarawan Walanda nyebutkeun yén anu nangkap jeung nembak maot Tan Malaka tanggal 21 Pébuari 1949 mangrupa pasukan TNI di handap kapangmimpinan Lt. Soekotjo ti Batalyon Flycatcher, Divisi Brawijaya. 

Kaputusan Présidén RI Nomer 53, ditandatangan ku Présidén Soekarno 28 Maret 1963 netepkeun  Tan Malaka salaku Pahlawan Nasional. 

Tanggal 21 Pébuari 2017, jasad Tan Malaka sacara simbolis dipindahkeun ti Kediri ka Sumatera Barat. Hal ieu diusahakeun ku kulawarga Tan Malaka jeung kelompok anu tergabung di Tan Malaka Institute.  Kusabab gagal mawa jasad Tan Malaka sakabéhna, maranéhna mutuskeun jang ngirim sacara simbolis, kalawan mawa taneuh ti pakuburan Tan Malaka.

Tan Malaka dina fiksi 
Gelar Patjar Indonésia, Tan Malaka  mangrupa tokoh utama ti sababaraha hiji roman picisan anu terbit di Medan .  Roman-roman éta ngisahkeun patualangan Patjar Merah, salah sahiji aktivis anu merjoangkeun kamerdékaan Indonésia, tina kolonialisme Walanda.  Kusabab kagiatanna, manéhna kabur  ti Indonésia sarta jadi buronan pulisi rasiah internasional. 

Salah sahiji roman  Patjar  merah anu kasohor nyaéta roman karangan Matu Mona dijudulan Spionnage-Dienst..Ngaran Patjar Merah sorangan asalna ti karya Baronesse Orczy anu judulna Scarlet Pimpernel ,nyaritakeun ngeunaan pahlawan ti Revolusi Perancis . 

Dina carita-carita éta salain Tan Malaka  ogé aya tokoh-tokoh PKI jeung Pari, nyaéta Musso (sakumaha Paul Mussotte), Alimin (Ivan Alminsky), Semaun (Semounoff), Darsono (Darsnoff), Jamaluddin Tamin (Djalumin) jeung Soebakat ( BUMN Beng Kiat). Kisah-kisah fiksi mantuan nguatkeun legenda Tan Malaka di Indonésia, utamana di Sumatra.  

Sanggeus reformasi terus aya ogé dua novél nu ngisahkeun kahirupan Tan Malaka.  mimiti tilu buku nu ditulis ku Matu Mona , nu kaopat jeung kalima ditulis ku Yusdja .  : Sedengkeun novél kagenep jeung katujuh hiji ditulis ku Peter Dantovski na Hendri Teja. 

 Spionnage-Dienst (1938)  
 Indonésia roller Beureum Patjar CS (1938) 
 NKRI panggero (1940) 
 Moetiara Berloempoer: Tiga kali Patjar Merah Datang Membela (1940) 
 Patjar Merah Kembali ke Tanah Air (1940) 
 Setan Merah: Muslihat Internationale Tan Malaka (2012)  
 Tan : Sebuah Novel (2016)  
  Tan : Gerilya Bawah Tanah(2017)

Bibliografi 

 Parlemen atau Soviet (1920)
 SI Semarang dan Onderwijs (1921)
 Dasar Pendidikan (1921)
 Tunduk Pada Kekuasaan Tapi Tidak Tunduk Pada Kebenaran (1922)
 Naar de Republiek Indonesia (Menuju Republik Indonesia) (1924)
 Semangat Muda (1925)
 Massa Actie (1926)
 Local Actie dan National Actie (1926)
 Pari dan Nasionalisten (1927)
 Pari dan PKI (1927)
 Pari International (1927)
 Manifesto Bangkok(1927)
 Aslia Bergabung (1943)
 Muslihat (1945)
 Rencana Ekonomi Berjuang (1945)
 Politik (1945)
 Manifesto Jakarta (1945)
 Thesis (1946)
 Pidato Purwokerto (1946)
 Pidato Solo (1946)
 Madilog (1948)
 Islam dalam Tinjauan Madilog (1948)
 Gerpolek (1948)
 Pidato Kediri (1948)
 Pandangan Hidup (1948)
 Kuhandel di Kaliurang (1948)
 Proklamasi 17-8-45 Isi dan Pelaksanaanya (1948)
 Dari Pendjara ke Pendjara (1970)

Rujukan

Catatan kaki

Daftar pustaka 

  
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 

Pahlawan nasional Indonésia
Artikel Peserta WSSA