AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Kupat tahu nyaéta kadaharan has Indonésia nu sumebar disakuliah indonésia. Biasana ieu kadaharan aya waé di unggal daérah hususna di Pulo Jawa, di antarana Bandung, Singaparna, Magelang, jeung Solo. Sanajan aya di sababraha daérah, tapi unggal daérah miboga ciri has masing-masing. Bahan dasar kupat tahu téh umumna sarua nyaéta, goréng tahu nu dicampur jeung kupat, tuluy dibanjur ku bumbu kacang kalawan maké kurupuk keur palengkepna. Kupat tahu ti Jawa Kulon miboga ciri has séwang-séwangan. Di daérah Jawa Kulon, kupat tahu umumna ditambahan ku bumbu rujak jeung sayuran kayaning togé (kacambah), bonténg, jeung engkol

Cara Nyieun Kupat Tahu

Bahan-bahan Lontong : 
 250 gr béas
 1 lembar daun pandan
 1/2 sdm uyah
 bungkus kupat ( biasana tina janur )

Bumbu kacang : 
 250 gr kacang taneuh
 50 gr cabé beureum
 4 sihung bawang bodas
 50 gr hui (nu geus dikulub)
 30-50 gr gula beureum (saluyukeun jeung karesep)
 1 sdt gula bodas
 Uyah sacukupna
 Kécap amis sacukupna
 5 lembar daun jeruk
 1 jeruk mipis

Palengkep : 
 Togé ( keueuman/léob ku cai panas)
 Tahu nu geus digoréng
 Kurupuk
 Goréng Bawang

Léngkah-Léngkah Nyieun Kupat Tahu 
Ieu di handap léngkah-léngkah pikeun nyieun kupat tahu:

Léngkah nyieun kupat: 
Ieu di handap léngkah-léngkah keur nyieun kupat:
 Tapi béas nepi ka bersih tinu sérahna (ulah diisikan)
 Eusikeunn béas nu meunang napi ka wadah kupat tinu janur (1/3 cangkang kupat, ulah pinuh)
 Taheurkeun cai, tambahkeun daun pandan supaya seunngit jeung tambahkeun uyah ka cai nu ditaheurkeun
 Kulub kurang leuwih 3 jam nepi ka 1/2 caina saat atawa nepi ka asak kupat.
 Jait jeung tiiskeun kupat

Léngkah nyieun bumbu kacang: 
Ieu di handap léngkah-léngkah keur nyieun bumbu kacang:
 Goréng kacang nepi kacoklatan
 Bawang bodas jeung daun jeruk digoréng dihijikeun
 Blender kacang goréng, bawang bodas, kulub hui, daun jeruk, cabe beurum nepi ka lemes.
 Cicikeun ka wadah, abuskeun gula bureum nu geus disiksik (dikurud), gula bodas, uyah, cai panas ngagolak.
 Kocék nepi ka rata, peres jeruk nipis tuluy tambahan kécap

Léngkah nyieun kupat tahu: 
Sanggeus nyieun kupat jeung bumbuna, ieu di handap léngkah pikeun nyieun kupat tahu:
 Keureutan kupat
 Abuskeun tahu goréng jeung togé
 Banjur ku bumbu kacang, tambahan kurupuk jeung kécap pikeun palengkep.

Rujukan 

Kadaharan Indonésia
Kadaharan urang Sunda
Olahan Béas
Lagodéh atawa ciwang nyaéta salah sahiji jinis kadaharan nu has ti Sukabumi. Ari ngaran ciwang téh mangrupa wancahan tina aci jeung bawang. Bahan utamana nyaéta aci kawung dicampur jeung goréng bawang. Saenyana samarana téh teu ngan ukur bawang wungkul, aya ogé bungbu lianna. Ieu lagodéh téh tadina mah jadi jajanan nu ilahar dijual di warung-warung atawa diiderkeun ka pilemburan ku cara disuhun atawa dikélék. Ari nu resep kana ieu jajanan téh umumna mah barudak. Ngan ka dieunakeun mah geus hésé pisan manggihan ieu kadaharan lantaran geus langka nu ngajual.

Cara nyieun

Bahan utama 
 Aci kawung 500 gr
 Penyedap rasa sacukupna
 Uyah sacukupna
 Cai

Bahan palengkep 
 Sambel suuk
 Goréng bawang sacukupna
 Daun salédri sacukupna, disiksikan laleutik

Cara Nyieun 
 Campurkeun aci, penyedap rasa, jeung uyah.
 Tuluy galokeun nepi ka rata, asakan adonan maké seuneu nu leutik sabari digalokeun nepi ka asak.
 Sayagakeun wadah tuluy asupkeun adonan nu geus asak ka dinya sarta engkeun nepi ka jadi heuras jeung tiis.
 Geus kitu keureutan adonanna tuluy purulukan goréng bawang jeung salédri.
 Tuluy dibanjur ku sambel suuk nu geus dijieun saméméhna.

Rujukan 

Kadaharan urang Sunda
Gobang bisa nujul ka sawatara hal:
 Gobang: pakarang sanijis bedog
 Gobang: ngaran désa di Kacamatan Rumpin, Kabupatén Bogor
 Gobang: pecahan duit 2,5 sén. Sagobang disebut ogé sabénggol.
Indung leungeun (basa Hormat: indung panangan atawa jempol) nyaéta salah sahiji ramo dina leungeun. Indung leungeun béda tina opat ramo anu séjénna ku sabab arahna ogé béda tur mibanda buku ramo anu leuwih saeutik jeung leuwih pondok. Indung leungeun bisa dipeletékkeun ka béh jero atawa ka arah ramo anu séjénna, jeung bisa digunakeun pikeun nyekelan hiji benda kalawan diteken ka béh jero atawa ka bagéan leungeun jeung ramo anu séjénna.

Referensi

Daftar Pustaka 

 
 
 
  (NCBI)
 
 
 
 
  
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Anatomi
Ramo
Babakan nyaéta hiji tempat anu tadina leuweung atawa reuma nu ngahaja dibukbak pikeun pitanieun.
Baheula mangsa arék ngabukbak leuweung pihumaeun méméh prak sok dibabak-babak heula, taya lian dicirian maké patok. Gawé usum ayeuna sabau umpamana, gawé mindo dua bau, jeung saterusna sangkan henteu jungjat. ku lantaran pepelakan perelu ditungguan komo anu anyar ceb mah, sangkan karoris ogé nyingkahan tina gangguan sato leuweung. Ku alatan kitu saheulaanan mah anu mitani téh sok ngadon pindah heula ti lembur ka éta tempat beunang ngababak. Kadieunakeun ngababak atawa mabakan sok dihartikeun nyieun lembur anyar atawa bakal pilembureun. Babakan ogé nunjul kana hiji tempat anu dipaké nganjrek ku jalma anu mumbara, ku kituna éta tempat sok dingaranan luyu jeung daérah asalna jalma-jalma anu nganjrek di éta tempat. Babakan ogé sok disebut anak kampung.

Dicutat tina 

Wangun daratan
Géografi
RAM nyaéta singgetan ti Random Access Memory. Nyaéta memori manager anu tanggel walon luhur memori utami. Memori manajer mariksa validitas saban pemintaan ngeunaan rohang memori. Lamun kahoyong éta ditarima, manajer memori badé ngaalokasikeun sapalih ti memori anu digunakeun. Dina lingkungan seueur pamaké (multiuser), manajer memori badé midamel tabél ngeunaan saha anu ngagunakeun memori sarta haturan manten ti memori anu dipakena. Sabot anjog waktuna kanggo neda balik rohang memori, manajer memori badé ngaleupaskeun atawa ngadéalokasikeun memori.

RAM nyaéta hiji tipe panyimpanan komputer anu di eusina tiasa diaksés dina wanci anu angger henteu memperdulikeun lokasi data kasebat dina memori. Kadudukan ti Ram nyaéta kanggo ngabantuan kinérja komputer anjeun supados tiasa nunda data sacara samentara. Maksimum nambahan ram gumantung ogé kalawan sistem operasi anu hoyong atawa kanggo urang anggo,contona urang ngagunakeun sistem operasi windows xxx versi 32 bit mangka maksimum upgrade ram ngan dugi 4 giga. loh naha kitu? margi lamun anjeun nambahan kapasitas langkung ti 4 giga anu terbaca sarta terpakai ku sistem operasi 32 bit ngan 4 giga wae, éta alesanna.

Di dieu nyaéta tipe RAM, antara séjén ngawengku:
 RAM (Cim RAM) mangrupa tipe RAM anu kedah périodik jadi refreshed ku CPU (Unit Processing Tengah) ku kituna data ngandung therein teu ngiles.
 SDRAM mangrupa akronim pikeun "Sychronous Cim Random Access Memori" tipe RAM nu mangrupa tuluyan tina DRAM tapi geus nyingkronkeun ku sistem jam sarta ngabogaan speed leuwih luhur ti DRAM.
 DDR RAM anu pondok pikeun "Double Laju Random Access Memori". DDR RAM ieu mindeng disebut minangka DDR wungkul. jenis ieu memori nyaéta téhnologi tuluyan / penyuluhan SDRAM. Aya ogé tuluyan tina DDR2 (Double Data Rate 2 RAM generasi) jeung DDR3 (Double Data Rate 3 generasi RAM), meureun malah di dieu bakal aya generasi anyar.
 RDRAM nyaéta pondok pikeun "Rambus Cim Aksés Mémori" a tipe memori nu geus gancang sarta ogé leuwih mahal ti SDRAM. memori Ieu bisa dipaké dina sistem anu maké Pentium 4 (opat).
 SRAM ieu kawanoh ogé salaku "statis Random Access Memori" tipe memori nu teu merlukeun refreshment ku CPU supados data dikandung dina éta tetep disimpen leres. RAM tina tipe ieu boga speed luhur dibandingkeun kalawan DRAM atanapi SDRAM.
 EDORAM téh asalna tina singketan tina "ngalegaan Data Out Random Access Memori", nu mangrupa tipe memori anu digunakeun dina sistem anu geus dipaké Pentium. jenis ieu bisa nyimpen jeung meunangkeun eusi mémori dina waktos anu sareng, jadi laju dibaca sarta manéhna nulis janten rada gancang.

Rujukan 

Komputer
Papan indung (; , mainboard) nyaéta salah sahiji komponén inti tina komputer anu nu fungsina minangka cukang transmisi data antara prosésor jeung pakakas atawa komponén lianna (mémori aksés acak, diska kasar, raramat wewengkon lokal, jsb.). Dina papan indung nu alus, biasana dipaké pikeun komputer sérver biasana nyadiakeun sokét prosésor leuwih ti hiji. Aya dua sikina prosésor sérver bisa digawé kalawan prosés ganda (multiprocessing), ku kituna digawé sérver lewih gancang batan nu lianna.

Papan indung mimiti dijieun dina warsih 1977,ku Apple pikeun pakakas Apple II-na. Béda teu cara kiwari, baheula mah komponén-komponén komputer kayaning CPU jeung mémori ditempatkeun di hiji kartu nu misah, sarta dihubungkeun ku kakabelan. Lantaran katémbongna nu teu katata rapih sarta hésé pikeun nyambungkeun hiji komponén komputer jeung komponén lianna, para pangembang produk komputer nyieun hiji tempat husus pikeun neundeun sagalaning komponén komputer. Dijieun hiji papan rubak nu eusina rupa-rupa slot minangka tempat nyambungkeun komponen-komponen komputer, anu saterusna dingaranan papan indung. 

Dina sistim komputer, komponén-komponén bakal silih sambug di jero papan indung sarta bisa neruskeun instruksi liwat jalur-jalur di éta papan. Sakumna komponén anu nyambung bakal ngahiji jadi sistim komputer anu beleger. Sedengkeun fungsi papan indung umumna nyaéta pikeun nyambungkeun sakumna komponén panyusun hiji komputer. Papan indung bisa disebut minangka tulang tonggong (backbone) ti sistim komputer, sakumna komponén komputer tangtu nyambung kana papan indung, boh langsung, boh teu langsung.

Rujukan 

Komputer
Titik aksés tanpakabel (; ) nyaéta komponén anu fungsina pikeun ngirim data atawa narima data nu asalna tina adapter tanpakabel. Titik aksés tanpakabel tina raramat wewengkon lokal tanpakabel anu fungsina kawas Hub/Switch, tapi heunteu ngagunakeun titik aksés. Pakakas tanpakabel (PC/Laptop anu mibanda adapter tanpakabel) ngan bisa ngagunakeun raramat kalawan peer to peer (komputer ka komputer sacara langsung). Jinis titik modél kieu téh sarua jeung raramat kabel anu teu maké hub, sok disebut ogé crosslink. Titik aksés ngaluarkeun sinyal SSID (Service Set indentification) anu mangrupa ngaran sinyal radio anu disumebarkeunna tina jaringan anu teu maké kabel téa.

Fungsi 
 Ngatur supaya AP fungsina bisa minangka DHCP Sérver
 Nyoba fitur Wired Equivalent Privacy (WEP) jeung  Wi-Fi Protected Access (WPA)
 Ngatur aksés supaya MAC Address device bisa diaksés
 Minangka hub/switch anu mibanda peran penting pikeun ngahubungkeun raramat lokal jeung raramat tanpakabel.

Rujukan 

Komputer
Jaringan komputer
Virus komputer mangrupa program khusus nu mampu ngendalikeun diri jeung nyusup ka jero program tertentu. Ieu virus didesain pikeun ngarobah jeung ngamanipulasi sistem komputer urang nu bakal ngalakukeun parobahan luyu jeung sipat induk virus. Misalna, virus nu nyerang berkas booting sangkan urang teu bisa asup ka jero sistim operasi.

Rujukan 
Pakakas lemes
Web Developer nyaéta programmer anu husus dina aktipitas, ngembangkeun dunya aplikasi Web, atawa aplikasi nu ngajalankeun HTTP ti web server ka web browser. Web Developer ieu mangrupa salah sahiji pagawéan nu aya di bidang tehnologi, nu dina sapopoéna ngabangun (nyieun) aplikasi web jang kaperluan sorangan atawa kaperluan bisnis.

Pagawéan 

Web developer (pamekar web) ieu gawé dina rupa-rupa organisasi, kaasup korporasi badag tur pamaréntah, pausahaan leutik tur sedeng, atawa ngan salaku Pagawé Leupas. Sababaraha web developer digawé pikeun hiji organisasi salaku pagawe permanén, bari bisa digawé jadi konsultan bebas, atawa sakumaha kontraktor pikeun hiji lembaga pagawéan. Web Developer ilaharna ngembangkeun sever-side jeung frontend. Ieu biasana ngalibatkeun sagala elemen visual jang pamaké di aplikasi web, kitu ogé jasa API anu perlu ngawasa frontend. Gumantung kana jenis karya, lokasi, tingkat senioritas, gaji pamekar web di loba wewengkon metropolitan rutin ngaleuwihan $100.000.

Jenis Karya nu Dipigawé 

Aplikasi wéb modern mindeng ngawengku tilu tingkat atawa leuwih, sarta gumantung kana ukuran tina tim nu dikeureuyeuh ku pamekar, anjeunna bisa ngahususkeun dina hiji atawa sababaraha tingkatan - éta bisa merlukeun peran langkung. Contona, dina hiji tim aya dua urang lalaki, hiji pamekar bisa fokus dina téhnologi anu dikirim ka klien kayaning HTML, JavaScript, CSS, sarta frameworks server-side (kayaning Perl, Python, Ruby, PHP, Java, ASP, ASP.NET) anu dipaké pikeun ngirimkeun eusi jeung aksara ka klien atawa pamaké. Samentara éta, pamekar lianna bisa fokus dina interaksi antara kerangka server-side, web server na sistem database. Saterusna, gumantung kana ukuran organisasi maranéhanana, pamekar nu didadarkeun di luhur cooperate jeung salinan panyipta / panulis, panaséhat marketing, desainer tina pangalaman pamaké, desainer web, produsén web, manajer proyék, arsiték software, atawa administrator database - atawa maranéhna tanggung jawab kana desain web na manajemen proyek sorangan.

Syarat Atikan jeung Lisénsi 

Henteu aya formal atikan atanapi lisénsi sarat pikeun jadi pamekar wéb (web developer). Sanajan kitu, loba akademi jeung sakola nawarkeun kursus jang ngembangkeun wéb. Aya ogé loba pitunjuk jeung artikel, anu ngajarkeun ngembangkeun web, sadia kalawan bébas di web - contona: Basic JavaScript

Sanajan henteu aya sarat atikan formal, kaayaan web proyék ngembang merlukeun jalma anu hayang bisa disebut salaku pamekar web kudu canggih pangaweruh / kaahlian dina:
 HTML/XHTML, CSS, JavaScript
 server/client side architecture 
 Programming/Coding/Scripting di salah sahiji loba basa server-side atawa framework (Contona, Perl, Python, Ruby, PHP, Go, CFML - ColdFusion, Java, ASP, ASP.NET)
 Kamampuh ngagunakeun database
 Nyieun single-page application kalawan ngagunakeun parabot frontend kayaning EmberJS, ReactJS or AngularJS

Tempo Ogé 
 Website design
 Web development
 Web engineering
 Software developer

Rujukan

Tutumbu 

 The US Department of Labor's description of "Web Developers"
 W3C consortium for web standards

Web development
Computer occupations
Babasaran (Morus indica); mulberry tree nyaéta hiji tangkal anu asalna ti kulawarga moraceae genusna morus, spesies aslina datang ti Asia. Babasaran bisa hirup dina sagala iklim Tropis 24-29°c, pH taneuh 5.0-9.0, kalawan cukup mibanda irigasi pikeun kaperluan nyébor.

Jangkung tangkalna bisa nepika 10 méter, mimiti dipelak tangkalna gancang sirungan tur ngagedéan. Dauna héjo, tungtungna rérégéan, panjang cupatna kurang leuwih sapuluh cénti. Buahna ngumpul dina sacupat, laleutik kawas endog kéong, panjangna 2-3cénti. Kelirna héjo mangsa keur ngora, tuluy robah jadi beureum semu beureum ati mangsa geus asak atawa kolot ieu buahna ogé bisa didahar.

Melakeun tangkal babasaran mah kawilang énténg, dahan penang nigas tiban dicecebkeun kana taneuh jerona kurang leuwih sajeungkal, tara kungsi lila sok geuwat bijil sirung. Loba ngahaja dipelak pikeun pager hirup atawa wates taneuh. Daun babasaran geus loba dimangpaatkeun pikeun rupa-rupa ubar jeung kosmetik.

Mangpaat 
 Diimangpaatkeun pikeun ngubaran diabetes
 Dauna beunang ngabebek dimangpaatkeun pikeun antioksidan, alatan mibanda phenolic sarta metanol
 Mangrupa parab pikeun maraban hileud sutra.

Dicutat tina 

Tutuwuhan Sunda
Tutuwuhan Indonésia
Tutuwuhan tropis
Ubar
Badori; Widuri  (Calotropis gigantea) nyaéta tangkal anu asalna ti kulawarga Apocynaceae. Badori loba kapanggih hirup ngarungkun di daérah anu usum halodona panjang, saperti tegalan garing, lamping gunung, jeung basisir laut. Jangkungna 0.5–3 mm, tangkalna buleud, kandel, dahan anu ngorana baruluan kandel jeung bodas.

Dauna hiji, lonyod kawas endog, panjang 8-30 cm, rubakna 4–15 cm, kelirna héjo ngora, cupatna pondok, bijil tina dahan pasanghareup-sanghareup. Bisa dipelak ku jalan di tancebkeun dahanna atawa di bungbun sikina.

Disabaraha daérah badori sok disebut ogé:
 Sumatera: rubik, biduri, lembega, rembega, rumbigo.
 Jawa : babakoan, badori, biduri, widuri, saduri, sidoguri, bidhuri, burigha.
 Bali: Manori, maduri.
 Nusa Tenggara: muduri, rembiga, kore, krokoh, kolonsusu, modo kapuk, modo kampuk.
 Sulawesi: rambega.

Mangpaat 
Badori mibanda kandungan kimia dina daun badori kayaning: saponin, flavonoid, polifeol, glukosida kalotropin, damar saeutik, alban, jeung fluavil. Kulit akarna pait, astringen, jeung ekspektoran. Mangpaatna:

 Kulit akarna dimangpaatkeun pikeun ngubaran: galingging, bunghak, carangkeul suku, dipacok oray, borok, jeung panyakit kulit sejen.
 Dauna dimangpaatkeun pikeun ngubaran: hapur, arateul ku lantaran cacar (varicella), campak (measles), galingging, jeung batuk.
 Kembangna dimangpaatkeun pikeun ngubaran: gangguan padaharan, salesma, batuk, kiih nanah, jeung  sajabana.
 Geutah dimangpaatkeun pikeun: bisul, eksim, raheut, nyeuri huntu, jeung sajabana.

Dicutat tina 

Tutuwuhan Sunda
Tutuwuhan Indonésia
Tutuwuhan tropis
Ubar
Apocynaceae
Hardisk ( atau harddisk drive disingkat HDD atau hard drive disingkat HD) nyaéta hiji pakakas kasar nu fungsina minangka média penyimpenan dina komputer. Lamun ditilik tina ngaranna Hard hartina kasar sarta disk hartina cakram, ieu hardisk diwangun ku cakram (buleud) teuas nu ngaranna platter anu sénsitip pisan. Ku kituna, diska kasar sok ditangtayungan ku lempeng wadahna nu kandel sangkan teu henteu kakontaminasi ku kekebul atawa partikel lianna. Minangka média panyimpenan (tempat neundeun data-data) Diska kasar mibanda résiko anu fatal pisan tinimbang komponén komputer lianna.

Cara ngarawat 
Saenyana, teu hésé dina ngarawat diska kasar sangkan kinérjana hadé pikeun pakakas lemes nu dijalankeunna. 
 Kudu dibiasakeun mareuman (shutdown) liwat prosedur nu bener.
 Riksa arus listrik anu diperlukeun ku diska kasar sarta aliranna nu asup kana diska ti catu daya.

Rujukan 

Komputer
Gegendir (; ) nyaéta alat pikeun neunggeul nu dijieun tina kai, wangunna lempeng kawas jidar. Ari gegendir nu sok dibawa ku pulisi disebutna baton.

Rujukan 

Pakarang
Tangkeb atawa pitangkeb nyaéta kurung nu dipaké naheunan manuk nu pantona bisa ningkreb sorangan. Saenyana ieu tangkeb téh maksudna pikeun nyebutkeun panto anu bisa ningkreb sorangan.

Rujukan 

Parabot Sunda
Jubung nyaéta anyaman tina awi anu wangunna kawas soko téténong. Jubung sok di kana kancahkeun nu jang dipaké gogodogan atawa dipaké ajang naheur lahang sangkan cai godogan atawa lahang nu keur nyengka henteu ngabulaéh lébér. Ieu jubung gé sok dijadikeun tempat pikeun neundeun aseupan kosong nu ditangtungkeun. Lamun aseupan ditangtungkeun dina jubung jadi ngagantung, lantaran cangkéngna lebah wengku kasangkéh ku jubung.

Rujukan 

Parabot Sunda
[[Gambar:Flag of Indonésia (bordered).svg|jmpl|Bandéra Indonésia Dari Mera Putuh
Jawa Barat

Bandéra nyaéta salembar lawon pikeun perlambang anu ngahaja dijieun béda ti nu lian, boh dina kelir, gambar, jeung ukuran. Wangun bandéra ilaharna opat pasagi panjang, dimangpaatkeun ogé pikeun méré tangara atawa saukur papaés.

Bandéra bisa mangrupa perlambang hiji nagara, Propinsi, kota, lembaga, kantor, paguyuban, jeung sajabana. Ukuran bandéra nu mindeng dipaké téh (2:3, 1:2, jeung 3:5), sanajan henteu saeutik ogé kapanggih bendéra anu ngélébét dina bangun segi tilu, jeung segi opat. Di nagara urang bandéra jeung lambang nagara séjénna diatur ku undang-undang no 24 taun 2009. Ngeunaan bandéra, basa, jeung lambang nagara, tur lagu kebangsaan, ditétélakeun dina pasal 35 yén bandéra nagara Indonesia téh "Sang Merah Putih".

Katantuan ukuran bandéra nagara ogé dijéntrékeun dina undang-undang:
 200 x 300 cm dipaké di lapang istana Presidén
 120 x 180 cm dipaké di lapang balaréa atawa umum
 100 x 150 cm dipaké di jero rohangan.

Gambar jeung kelir dina bandéra éta mibanda maksud jeung tujuan anu mandiri, upamana:
 Bandéra nagara Indonesia taya lian beurem jeung bodas, ari beureum nembongkeun hiji wawanén anu kacida gedé sedengkeun bodas nembongkeun ka weningan haté dina sagala maksud jeung tujuan.
 Bandéra nagara Kazakhstan dijieun tina lawon kelirna paul (biru) anu digamabaran manuk heulang, cenah ieu téh ngalambangkeun hiji kabébasan.
 Bandéra negara Brunei aya tulisan "Brunei Darussalam", anu pihartieuna hiji kota anu ayem tentrem kerta raharja. Jeung Sajabana

Dicutat tina 

Pulitik
Nagara
Géografi pulitis
Bagawan atawa Bhagawan; (Sanskrit: , ) nyaéta hiji gelar pangajén anu dibikeun ka saurang kokolot spiritual di Bali. Di Sri Lanka nyebutna Bhagawatan taya lian sebutan pikeun Buddha ku nungagem ageman Buddha.
Di India kalér nyebutna Bhagawan ogé mibanda hiji konsep abstrak pikeun pangéran sesembahan ageman Hindu anu taat dina ngamalkeun ageman kalawan dina prakna téh henteu nyembah salah sahiji Déwa anu tangtu.

Bagawan ogé nunjul kana hiji gelar pikeun pandita atawa pertapa, taya lian jalma anu meunang kabagjaan (mulia, suci). Dina widang ékonomi ogé aya istilah bagawan, taya lian pikeun nyebut ka saurang jalma anu tapis, ahli, jembar, tur luhung pangaweruhna dina widang ékonomi.
. Numutkeun kana pamanggih déwan kasenian Jakarta mah, bagawan téh saurang anu kawas pandita ogé ngan asalna ti kasta ksatria, ku kituna bagawan mah henteu mibanda hak pikeun mingpin upacara-upacara agama.

Dina pawayangan mah, bagawan téh gelar pangajen pikeun guru atawa pertapa. Contona Bagawan Dorna, anu taya lian saurang guru ti karajaan Astina anu luhung ku élmu sarta ngajarkeun deui élmuna ka kulawarga Kurawa jeung Pandawa. Kitu deui jeung bagawan bagawan séjéna, saperti Bagawan Bagaspati, Bagawan Kimindama, Bagawan Gotama, jeung réa-réa deui.

Dicutat tina 

Pangajar
Atikan
Mahabarata
Wayang
Budaya
Indonésia
Ageman
Buddhisme
Ékonomi
Élmu sosial
Mata angin atawa puhu angin nyaéta pituduh dipaké pikeun nangtukeun tur menentukkan arah. Biasana bisa ningali dina peta, navigasi, sarta parabot pikeun nangtukeun arah nu kompas.

Mata angin mantuan kami di mana urang kudu balik pikeun ngahontal tujuan dimaksudkeun. Pasti bakal mantuan dina urutan teu kasasab di hiji tempat.

Pikeun jalma anu sering roam semesta geus pasti sering ngarasa kauntungan tina arah angin. Diajar sagala ngeunaan arah angin geus pasti penting pikeun sareréa, hususna keur jalma anu resep petualangan di alam liar. Diajar arah angin di antarana gambar akrab tina angin, titik kompas tina kompas éta.

ku sabab sakola urang geus nyaho nami angin, utamana pikeun maranéhanana anu aktip dina dinten sakola pramuka, bakal geus ngarasa kauntungan uninga arah angin. Kitu ogé jeung Muslim di dunya, kudu geus ngarasa ogé kauntungan: gampang manggihan arah Qiblat.

Ku alatan éta, ngalenyepan angin pasti aya hal anu bakal mangpaat, sajaba ngaronjatkeun pangaweruh urang, urang ogé bisa ngagunakeun nalika urang butuh eta.

Angin gaduh opat arah poko, angin tina standar dasar ieu dipaké di pabrik parabot arah. Kayaning peta, kompas jeung parabot lianna. Opat ngaran poko tina arah angin téh:
 Kalér
 Wétan
 Kidul
 Kulon
Kabéh opat arah angin tina kompas éta mangrupa subjék nu geus ditetepkeun tur dipaké di sadaya nagara di dunya. Salian angin poko, aya ogé angin jeung angin Ditengah tambahan.

Angin tina pusat nyaéta arah angin di antara sakabéh opat arah angin poko. Contona, dina arah angin ka kalér jeung wétan aya arah angin, disebut Tenggara. Jelas nami anu teu wawuh ka Ceuli urang.

Sanajan kitu, loba teu nyaho nu arah nami tonggoh. Ieu penting ogé uninga sarta nyurtian titik sentral di kompas. Ieu dhandap mangrupa ngaran 4 angin tengah.
 Kalér (antara kalér jeung wétan).
 Tenggara (antara kalér jeung kidul).
 Kulon Kidul (kidul jeung kulon).
 Kulon kalér (antara kulon jeung kalér).
Kabéh opat ngaran nu ngaran tina angin tina tengahna. Ku kituna lamun nambahan nepi ka titik di kompas arah poko tina angin aya-8. Sanajan kitu, aya kénéh 8 titik tina kompas deui, mata angin tambahan.

Sabaraha arah sabenerna angin? sababaraha nyebutkeun opat, sababaraha nyebutkeun 8 komo batur nyebutkeun 16. Leuwih jelas, arah angin sabenerna dibagi jadi tilu, nyaéta:
     Primér, arah angin atawa angin arah utama diwangun ku opat arah Cardinal Biasana lamun disingkat saukur diwangun ku hiji aksara, saperti: kalér (U), wétan (T), kulon (B), jeung kidul (S).
     Sekundér, arah angin nu ngandung nambahkeun opat arah Cardinal lianna. Biasana angin sekundér disingget ku 2 hurup kayaning Tenggara (Tg), Timur laut (TL), Barat Laut (BL), jeung Barat Daya (BD).
     Tersiér, arah angin diwangun sanggeus ditambah 16 arah angin séjén. Arah ti tersiér angin biasana disingget kalayan 3 hurup kawas Barat Barat Daya (BBD).

Rujukan

Id:Mata angin
Sword Art Online anime mangrupa adaptasi anime ti aslina Sword Art Online séri novel lampu, ditulis ku Kawahara Reki. Anime anu dihasilkeun A-1 Pictures, kalayan arah Tomohiko Ito. Ieu mimiti di sasih Juli kaping 7 di Jepang, bari pérsi dub Inggris mimiti dina kaping 27 Juli 2013. Hiji mangsa kadua, judulna Sword Art Online II, dimimitian sasih Juli kaping 5, 2014. Hiji aslina pilem Sword Art Online, judulna Sword Art Online The Movie - Ordinal Scale, dirilis dina Pébruari kaping 18, 2017 di Jepang, kitu ogé rupa-rupa nagara séjén. Tokoh utama na ieu anime téh nyaéta Kirito, atawa Kirigaya Kazuto. Nyaéta budak biasa anu mikaresep pisan kana anu ngarana Game Online. Nepi ka manéhna asup kana ieu game anu bisa ngahancurkeun diri manéhna sorangan.

Rujukan
Anonim (Ing. anonym; anonymous <Yun.> an - tanpa + obyma - ngaran) nyaéta tanpa ngaran atawa teu kanyahoan ngaranna.  Ieu hal dilarapkeun kana karya-karya atawa jieunan hiji jalma anu teu kanyahoan idéntitasna.

Dina Sastra 
Asupna anonim dina karya sastra dikasangtukangan ku lobana karya nu teu kanyahoan saha pangarangna atawa saha nu nyiptana, boh lisan boh tinulis. Can kapaluruh naha bisa kajadian kitu. Ieu kajadian mindeng kapanggih dina sastra lisan. Kahartina téh mémang euweuh kasempetan keur nyebut ngaran pangarang jeung euweuh jaminan yén ngaran pangarang bakal terus disebut da puguh sumberna sacara lisan. Béda jeung tinulis, nu mindeng kapanggihna dina periodeu naskah. Lebah dieu, patali jeung tatakrama atawa pranata kahirupan umumna alam harita nu ngarasa euweuh perluna nulis ngaran dina karangan. Antukna, karangan anonim sok dicirian NN (No Name).

Ciri Sastra Heubeul 
Anonim téh ciri sastra heubeul nu mindeng kapanggih di masarakat. Wangun karya sastrana bisa puisi atawa prosa. Nu kaasup papasingan puisi nu anonim téh kayaning pupuh, dangding, pupujian, jeung sisindiran. Ari prosa nu anonim téh nyaéta dongéng, babad, jeung carita dina naskah kuno.

Rujukan 

Sastra Sunda
Dawala téh nyaéta salah sahiji panakawan dina carita wayang golék. Anak kadua ti Semar. Ari duduluranana nyaéta nu kahiji Astrajingga/Cépot, kadua Udél/Dawala, jeung Garéng.

Ciri Has 

Dawala téh boga ciri has nyaéta irungna panjang alahbatan jalma biasa, dikopéah, disarung, jeung sikepna leuwih wijaksana tibatan Si Cépot. Lamun aya pasualan jeung karerepet Dawala tangtu mindeng babarengan jeung Cépot. Malah Dawala jadi panengah lamun keur aya pacogrégan antara Cépot jeung Garéng.

Rujukan 

Tokoh wayang
Galah bandung nyaéta salah sahiji kaulinan barudak nu asalna ti Bandung. Ieu kaulinan barudak teu jauh béda jeung galah palang atawa galah jidar. Nu ngabédakeunna mah palang atawa jidar téh diganti ku suku pamaén ti tim lawan.

Nu maén 
 Nu maén téh aya opat urang.
 Umumna budak awéwé antara 5 nepi 11 taun.
 Pamaén nu opat téh dibagi jadi dua kelompok/tim.
 Sakelompokna dua urang.

Prak-prakan 
Lamun si A maén, si B jeung si C ngajaga. Cara ngajagana, nyaéta, si B jeung si C pahareup-hareup bari nyanghunjarkeun dua sukuna. Diukna rada ngalageday ka tukang ditunjel ku dua leungeun. Suku anu disanghunjarkeun téh, dampalna ditumpangkeun ka luhur. Ari si A nu maénna, ngaluncatan dampal nu patumpang téa. Lamun bisa ngagajleng dituluyeun kana babak kadua. Dina babak kadua, suku nu ngajaga rada ngajéngkang ka luhur (jadi leuwih hésé diluncatanana), lamun ngadupak kana suku nu ngajaga, lasut disebutna, jeung gantian si B nu bagian maén. Dina babak katilu, nu maén kudu cingogo di luareun kalang, geus kitu sabisa-bisa ngagolér di jero kalang. Awak teu kaci antel atawa ngagaris kana suku nu ngajaga.

Ciri nu Meunang 
Ciri nu meunang téh nyaéta lamun kabéh pamaén dina kelompok geus bisa ngaliwatan sababaraha babak jeung rintangan (suku lawan) nu geus ditangtukeun.

Rujukan 

Kaulinan barudak
Tingkem nyaéta pakakas nu dijieun tina awi paranti wawadahan upama nyanyabaan atawa barang kirim.

Rujukan 

Parabot Sunda
Sésérok nyaéta salah sahiji parabot dapur tradisional Sunda. Fungsina nyaéta pikeun miiskeun kadaharan nu kakara réngsé digoréng sangkan minyakna nyarudcudan, henteu nyerep kana kadaharanana, utamana mah kadaharan nu digoréng téh sangkan jadi garing. Sakapeung mah sok dipaké ogé pikeun kadaharan anu dikulub. Geus ilahar ieu sésérok téh diteundeunna deukeut jeung katél.

Jenis bahan 
Baheula mah sésérok téh dijieunna tina awi, ngan ku kumembangna jaman, ayeuna mah ieu sésérok umumna dijieun tina séng, aluminium, sténlis, atawa kawat. Sok sanajan bahan pikeun nyieun ieu parabot téh geus robah, tapi fungsina mah angger sarua. Wangun jeung ukuran sésérok rupa-rupa. Sésérok nu dijieun tina anyaman awi, biasana mah wangunna juru tilu kawas kolécér. Arah bagéan panyekelanna atawa puhuna biasana mah nyongcot, sedengkeun bagéan tungtungna ngarubak. Panjangna kurang leuwih 40–50 cm. Sésérok anyaman awi mah bisa dijieun ku sorangan. Kiwari geus langka pisan manggihanana boh di pasar boh di warung. Kakuranganna ieu sésérok téh sok téréh ruksak, komo mun teu dihadé-hadé mah.

Sedengkeun sésérok nu dijieun tina bahan logam, kayaning séng, aluminium, sténlis, jeung kawat umumna mah wangunna buleud sarta laliangan laleutik. Iwal nu dijieun tina beulitan kawat nu ngabunder kawas wangun ramat lancah, tangtuna liangla leuwih badag. Di bagéan puhu atawa panyekelanna leutik wangunna kawas iteuk. Bagéan panyekelna mah biasana dijieun tina kai hsangkan teu gancang panas. Ngan loba ogé nu panyekelna dijieun tina logam. Ukuran sésérok logam mah variéatif, leutik, sedeng jeung badag, kalawan diaméter ti 25 cm nepi ka 60 cm.

Pamakéan 
Ibu-ibu mah biasana maké sésérok nu ukuran leutik, gumantung loba henteuna anggahota kulawarga. Sésérok badag mah sok dipakéna ku tukang dagang goréngan atawa ku candoli di pilemburan. Sésérok nu dipaké ku candoli varéatif, kumaha bahan nu digoréngna, kayaning bawang beureum, bawang bodas, hayam, lauk, atawa kurupuk. Mun ieu parabot dapur téh ruksak, biasana mah sok dioméan deui, mun dijieunna tina awi mah sok langsung dipiceun atawa dijieun suluh. Ngarawat sésérok mah gampang, da ngan ukur diteundeun di luhureun katél wungkul. Sakapeung mah sok diteundeun di luhureun rak dapur atawa digantungkeun.

Rujukan 

Parabot dapur Sunda
Saji atawa tudung saji mangrupa panutup kadaharan nu dijieun tina anyaman awi atawa jaman kiwari mah tina palastik. Lolobana mah masarakat ayeuna utamana urang Sunda, ngagunakeun tudung saji téh pikeun nutupan kadaharan sangkan teu dieunteupan ku laleur jeung sarupaning sato hibér lianna.

Parabot dapur
Ancung nyaéta pakakas paragi ngakut és kacang.

Parabot Sunda
Gaét nyaéta pakarang paragi ngait nu beurat tur digagangan.

Pakarang Sunda
Gacok nyaéta pakarang paragi nugar

Pakarang Sunda
Sarsila (; ) nyaéta hiji runtuyan nu némbongkeun patalianna kulawarga nu mangrupa struktur dahan. Ieu data généalogi bisa dipidangkeun dina mangrupa-rupa bentuk. Salah sahiji bentuk nu ilaharna nyaéta bentuk bagan nu mana generasi leuwih kolot di bagéan luhur sarta nu leuwih ngora di bagéan handap. Bagan katurunan nu midangkeun sakumna katurunan ti hiji individu mibanda bagéan nu pangheureutna di bagéan luhur.

Bagan karuhun, nu mangrupa hiji dahan nu némbongkeun karuhun saurang individu, mibanda bentuk nu leuwih nyarupakeun hiji tangkal, kalawan bagéan luhur nu leuwih rubak batan bagéan handapna. Sawatara karuhun dipidangkeun ku saurang saurang individu nu aya di lebah kénca keung karuhunna deui di lebah katuhu.

Généogram mangrupa hiji dahan kulawarga nu diwincik pisan, nu sok dipaké dina généalogi di widang kadokteran jeung pamuliaan.

Généalogi
Sarsila
Surung munding mangrupa kaulinan barudak lalaki. Dina surung munding anu diutamakeun téh tanaga (kakuatan). Cara maénna, duaan pahareup-hareup, terus jogol, silih surung pakuat-kuat tanaga. Nu ngarariung ngalalajoanana sok bari ngawih.

Kawihna 
Biasana nu nonton sok sabari ngawih ieu di handap:

Géré tong géré tong

nu éléh dipotong

géré tong géré

nu éléh dipotong

Rujukan 

Kaulinan barudak
Cimol nyaéta jajanan has sunda nu dijieunna tina tipung aci dicampur jeung tarigu. Jajanan ieu asalna ti Tasikmalaya, kira-kira taun 2000-an mimiti ayana téh. Tuluy sumebar ka Bandung. Biasana nu sok jajan cimol téh barudak, tapi kiwari mah geus jadi kadaharan balaréa. Bentukna buleud, laleutik, umumna disajikeun haneut-haneut. Kiwari tukang cimol geus sumebar di sakuliah Jawa Kulon, biasana mah jualanana téh maké roda nu didorong. Biasana cimol didahar maké bungbu palengkep, saperti bungbu keju jeung balado.

Cara nyieun 
Bahan-bahan nu diperlukeun pikeun nyieun cimol téh daintarana saperti aci, tarigu, bawang bodas (nu geus dilemeskeun), jeung uyah, jsb. Pikeun nyieunna, golakeun cai panas dina panci, tuluy campurkeun kabéh bahan saeutik saeutik nepi ka adonan rata. Sanggeus kitu, golakeun deui nepi ka adonan kawas lém, pareuman kompor, jait, antepkeun nepi ka tiis. Tuluy tambahan ku tarigu saeutik supaya adonan teu cepel pas di citak, citak buleud-buleud leutik kawas baso, tuluy tinggal di goréng.

Rujukan 
Kadaharan urang Sunda
Olahan aci
Kacapi Suling nyaéta sajenis kasenian rakyat anu terdiri tina dua kacapi (Kacapi Indung jeung Kacapi Rintik).  Tina kacapi aya anu diiring nada dasar saréng nada variasi. Nada variasi aya macam-macam jenisna sesuai petiknan dina kawihna. Kahiji nada anu disébat ku gendangan kadua, nada anu disébat melodi. Nada anu disebut melodi nyaéta aya dua nada wilet jeung sawilet.Dina perkembangana Kacapi Suling anu ngagunakeun Kacapi Parahu atawa Kacapi Sitter, sok dianggo kanggé ngairingan Narasi Sunda di antarana Carita Dongeng atawa Carita Legenda. Kacapi Sitter sok dipaké ogé dina acara Ngaras jeung Siraman Panganten Sunda, Siraman Budak Sunatan, Siraman Tingkeban. Kangge instrumentalna disajikun ogé lagu-lagu annu rumpakana disesuaikeun kanggé kebutuhan acara anu bade dilumangsungkeun. Ayeuna kacapi suling geus dijadikeun salah sahiji warisan dunia ti UNSECO anu ngeunaan masalah kebudayaan dunia.

Daftar Rujukan 

Kesenian
Waditra
Budaya Sunda
Bidara (Zizyphus Jujuba); hong zoo (Cina); nyaéta tangkal anu asalna tina kulawarga Rhamnaceae spesies Ziziphus, hirupna di tegalan atawa dataran landeuh, aya ogé anu ngahaja dipelak pikeun diarah buahna. Tangkalna melengkung, kaina heuras jeung beurat, ilahar dipaké gagang parabot. Ogé dimangpaatkeun pikeun pangiuh-iuh tina cahaya panonpoé.
Tangkal bidara loba kapanggih hirup di Asia kidul, lebanon, Iran, Pakistan, India, Bangladesh, Nepal, Cina, jeung Éropa.

Bidara disebut ogé korma beureum ku lantaran buahna sagedé korma tur beureum, dimangpaatkeun pikeun bahan inumeun kawas es céndol, campuran sayur, atawa ditinyuh dijieun cai entéh. Buah bidara mibanda rupa-rupa mangpaat: ngaronjatkeun stamina, ngurangan rasa capé, leuleus, kurang getih, darah tinggi (hipertensi), gangguan padaharan, hésé saré jeung ngubaran jajantung tagiwur. Buah bidara anu di kulub jeung salédri, bisa dimangpaatkeun pikeun ngubaran panyakit konéng.

Dicutat tina

Tutumbu Kaluar

Tutuwuhan
Tutuwuhan tropis
Tutuwuhan Indonésia
Tutuwuhan ubar
Pireu atawa wisu nyaéta teu bisana hiji jalma pikeun ngomong. Pireu téh alatan ku gangguan dina organ-organ kayaning tikoro, pita sora, bayah, baham, létah, jeung sajabana. Pireu umumna dikaitkeun jeung torék. Orok nu lahirna torék jeung pireu bisa disababkeun ku babraha faktor. Bisa kajadian alatan faktor génétika (katurunan, pakawinan antar baraya nu deukeut teuing, kawas antara misan kandung, sangkan kajadian mutasi gén nu teu wajar). Liana ti kitu, kurang atawa teu fungsina organ dangu, telat kumembangna basa, karuksakan dina sistim sarap jeung struktur otot, sarta teu mampu dina kontrol obah ogé bisa ngabalukarkeun kawatesna dina ngomong. Nu ngalantarankeun lianna nyaéta cacat inteléktual jeung autisme. Hiji jalma bisa lahir pireu, atawa jadi pireu di hiji mangsa lantaran cidera atawa panyakit.

Data ti Badan Kaséhatan Dunia (WHO) nyebutkeun yén hiji ti sarébu orok nu lahir ngalaman torék (tunarungu) jeung pireu (tunawicara) jeung ampir 50 persén éta kondisi torék jeung pireu téh dialaman ku barudak lantaran faktor katurunan. Ngan nu jadi lantaran lianna mah nyaéta trauma jeung cidera dina daérah broca di bagéan otak.

Anapon cicirén pireu téh di antarana:
 Ngomong tarik tapi teu jelas
 Sok nempo obahan biwir atawa obahan awak batur ngobrolna
 Ceuli ngaluarkeun cairan
 Ngagunakeun alat bantu déngé
 Biwir suing
 Sok ngobahkeun awak
 Cicingeun
 Sora ngirung
 Cadél
Teu sakumna budak nu ngarandapan pireu ngébréhkeun gejala nu sarupa. Sawatara mah bisa jadi ku cimekblek jeung tanpa kawul dina wangun sosial tinangtu sarta teu mibanda komunikasi nanaon. Ringrang bisa disababkeun ku budak nu diasupkeun kana kayaan di mana hiji hal nu diharapkeun ti maranéhna atawa mangsa sawatara jalma aya di daérah nu disanghareupkeun kana loba patanyaan. Éta hal biasa disebut pireu seléktif nyaéta kaayaan di mana hiji budak nu biasana mah faséh ngomong jadi teu daékeun ngomong dina kaayaan tinangtu. Diduga yén budak nu ngalaman nu kos kitu téh ngarandapan sajinis karingrangan parna nu situasional.

Rujukan 

Kacacatan
Komunikasi lisan
Candrasangkala téh nyaéta titimangsa nu disumbulkeun dina basa atawa ungkara, kecap-kecapna geus maneuh aya pasangan angkana, malah geus dipindahkeun kana angka jeung dibacana téh kudu dibalikeun. Kabiasaan ngagunakeun titimangsa dina wangun candrasangkala geus ti baheula mula, buktina geus dipaké dina naskah jeung prasasti-prasasti kuna. Contona waé dina naskah Sanghyang Siksa Kandang Karesian.

                      ... nora catur sagara wulan; hartina (ditulis dina taun) 0 4 4 1 = 1440 Saka (1518 Maséhi).

Jawa jeung Bali 
Saméméh candrasangkala saéstuna mah aya suryasangkala. Ieu dua hal téh pateungteungna lebah acuan kalénder jeung kaayaan posisi panonpoé jeung bulan. Di Jawa nyoko kana kaayaan posisi panonpoé jeung bulan, lamun di Bali nyoko kana itungan kalénder Saka. Candrasangkala téh dipaké keur nyirian hiji kajadian nu ahéng jeung dianggap gedé ku masarakat, saperti ngadegna hiji karajaan jeung ayana bancang pakéwuh nu ngarugikeun masarakat. 

Dina mangsa karajaan Hindu-Jawa, Suryasangkala leuwih tiheula dipaké nepi ka runtagna Karajaan Majapait. Suryasangkala nyoko kana taun saka nu mangrupa kalender Luni-Solar. Sanggeus Karajaan Demak ngawasa, di Jawa dipaké taun Hijriah nu nyoko kana kaayaan posisi bulan. Ngan, di jaman kakuasaan Mataram nu dipingpin ku Sultan Agung diganti ku Candrasangkala nu nyoko kana taun Jawa (adumanis antara Hijriyah jeung Saka).

Watesan Ma'na Bilangan

Rujukan 

Basa Sunda
Basa
Pakeman basa Sunda
Saté hayam nyaéta salah sahiji kadaharan has Indonésia nu geus teu ahéng deui dimasarakat, dipikaresep ku balaréa ku sabab radana nu ngeunah tur babari manggihanana. Saté hayam dijieun tina daging hayam minangka bahan utamana. Umumna mah saté hayam diasakanna sakumaha ilaharna ngasakan saté, digarang di luhureun areng sarta dipidangkeun kalawan pilihan bungbu kacang atawa bungbu kécap. Ieu saté biasana mah sok disuguhkeun jeung lontong, kupat atawa sangu.

Rujukan 

hayam
Kadaharan Indonésia
Olahan daging
Balé nyaéta hiji wangunan anu diadegkeun pikeun kapentingan balaréa, balé ilaharna aya diunggal désa. Dipaké pikeun kaperluan ibadah (tajug), gempungan, atawa ngagarap tur ngaréngsékeun rupa-rupa pagawéan. Balé ogé dimangpaatkeun pikeun jalma lian atawa anu datang ti daérah séjén, anu ngadon ngarereb atawa milu reureuh ku lantaran aya kaperluan atawa keur disatengahing lalampahan. Balé geus dipikawanoh dina waktu anu geus lila, malahan kiwari balé ogé masih kénéh dimangpaatkeun pikeun tempat ibadah utamana di daérah Bali.
Balé ogé nunjul kana wangunan anu ngaréndéng tur nyambung jeung karaton gunana pikeun rupa-rupa kaperluan, aya balé anu leuwih leutik jeung rada ngelok ka tukang disebutna balé bandung. Wangunan balé anu diwangun pikeun kapentingan lingkungan désa atawa kampung disebut balé désa, ilaharna dipaké dina raraga kagiatan-kagiatan sosial, kasenian, jeung rupa-rupa kagiatan séjéna.

Dicutat tina 

Wangunan
Imah
Pasangan nyaéta parabot paranti ngahijikeun munding nu rék digawékeun, dijieun tina kai, dipasangna dina punduk munding.

Babagian pasangan 
 Sambilan nyaéta kai nu ngahapit kana beuheung munding.
 Sawed/tali sawed nyaéta tali nu meulit kana beuheung munding. Dina sesebutan waktu urang sunda aya nu disebut "pecat sawed" (kira-kira pukul 10.00), dicokot tina waktu dipecatkeunana tali saweud tina beuheung munding teé (pikeun ngareureuhkeun munding) nu ilaharna pukul 10.00.
 Tinggar manuk nyaéta paseuk nu ditanceubkeun dina pasangan, paranti ngaitkeun konali.
 Konali nyaéta tali nu nyambungkeun pasangan jeung cacadan singkal atawa guru.

Rujukan 

Pakakas Tatanén
Singkal téh nyaéta parabot paranti nyungkalkeun taneuh (parani ngawaluku). Biasana dipaké patani keur nyingkalkeun taneuh nu rék dipelakan pare atawa palawija.

Babagian singkal 
 Babantal nyaéta bagian handap, tempat napelna lanjam.
 Lanjam nyaéta seuseukeut sintal, bahanna tina beusi.
 Bubuntut nyaéta kai nu napel kana babantal nu biasa dicekel nu keur ngawuluku.
 Cacadan nyaéta ruyung atawa awi anu dipaké panyéréd singkal (garu) anu ngahubungkeun wuluku jeung munding.
 Paseuk téh aya dua rupa, nu mimiti nyaéta paranti muntangna cacadan kana bubuntut. Nu kadua paranti nungkulkeun atawa nanggahkeun bubuntut ngatur jéro déétna tapak singkal.
 Panarat nyaéta tambang paranti narik hulu munding lamun dipiderkeun.

Rujukan 

Pakakas Tatanén
Lalandakan téh nyaéta kaulinan nu niron-niron landak. Sangkan salah saurang "jadi landak", méméh prung téh ngarawih heula, ngawihan jalma nu rék dijieun landak téa.

Réngsé dikawihan, landak téh sebrut ngudag ka ditu ka dieu. Nu diudag tingalicir lalumpat bari tingcéréwét, "Aya landak ! Aya landak !" cenah. Kaulinan ieu biasana dipaénkeun ku lobaan.

Kawihna 
Landak-landak sonari

kop cau kop tiu

hakaneun sia janari

bekel miang ka batawi

kop jurig jarian

kop jurig tangkod

kop jurig pacilingan

kop jurig onom ....

Rujukan 

Kaulinan budak Sunda
Kakawihan barudak
Cilor nyaéta salah sahiji jajanan has ti Bandung anu masih kénéh sajenis jeung réngrénganana saperti cilok, cimol, miboga bahan dasar aci, digoréngna dicampurkeun jeung endog / Telor. Biasana dipidangkeun maké bungbu palengkeup saos, sambel jeung kécap. aya ogé tambahan lianna saperti maké bungbu bubuk lada atawa kéju. Kiwari ieu jajanan lain saukur jadi kadaharan anu has ti Bandung, tapi geus sumebar ka sakuliah Jawa Kulon jeung Jakarta. Biasana cilor sok dijual di sakola-sakola SD, atawa dijual maké gorobag surung nu biasa nguriling dikampung-kampung. Salian ti rasana nu ngeunah, hargana ogé murah, ku sabab éta cilor téh jadi jajanan kameumeut barudak leutik.

Cara nyieun 
Bahan nu diperlukeun pikeun nyieun cilor, di antarana saperti tarigu, aci, bawang bodas, endog, bungbu bubuk, uyah, jsb. Cara nyieunna mah teu béda jauh jeung nyieun ciréng, tapi keur cilor mah citakna pasagi leutik-leutik. Geus kitu tuluy abuskeun ka cai nu geus ngagolak, mun geus asak, jait. Panaskeun lisah kalapa dina katél atawa citakan bakwan, tuluy asupkeun aci nu geus dikulub tadi, tambahan maké endog nu geus meunang ngocok. Geus kitu mah kari tungguan nepi ka asak.

Tinggali ogé 
 Cimol
 Ciréng
 Cilok

Rujukan 

Kadaharan urang Sunda
Olahan aci
Baton nyaéta panakol panjang sajeung leungeun nu dijieun tina kai, karét, palastik atawa logam. Ieu alat sok dibabawa ku pulisi, hansip jeung satpam pikeun pangamanan diri atawa pikeun pangamanan dina karusuhan. Kagunaan lianna nyaéta pikeun ngabubarkeun mangsa aya karaméan nu teu kakontrol sarta ngabubarkeun para parusuh.

Ieu alat sok dipaké minangka pakarang. Utamana pikeun patahanan meungpeuk, narajang, nojos, neunggeul jeung bisa ogé pikeun ngonci leungeun. Meungpeuk atawa neunggeul mah teu cara panakol biasa cara makéna, tapi carana nurunkeun leungeun ka handap bari nyekel panyekelanna tuluy dipuihkeun ka handap jeung ka hareup, mangka ieu leuwih éféktif teu kudu ngaleupaskeun panakolna. Ieu alat ogé ngagampangkeun mangsa aya kajadian nulungan jalma nu kakerem dina jero mobil, ku cara meupeuskeun kaca mobilna ku ieu alat.

Aya ogé jelema jahat nu maké ieu alat lantaran gampang disumputkeun. Sawatara jelema jahat maké panakol kieu nu geus diropéa, sangkan bisa diselapkeun na kaos kaki. Saenyana pamakéan atawa kapamilikan ieu bataon teu sagawayah, iwal patugas husus nu diatur ku undang-undang nagara.

Términologi 
Ngaran lian pikeun baton nyaéta cosh, billystick, panakol billy, panakol peuting, atawa panakol.

Sajarah 

Di jaman Victoria, pulisi di London nyieun panakol nu panjangna sasukueun nu disebut panakol billy. Ieu ngaran mimiti dipikanyaho ti taun 1848 minangka jujuluk pikeun linggis rampog. Harti "panakol pulisi" mimiti kacatetna taun 1856. Éta panakol mibanda fungsi minangka 'Kartu Waran' pulisi Royal Crest nu nandakeun yén manéhna mibanda otoritas. Ieu panakol teu dipakéna  mun keur henteu tugas. Mimitina mah kecap baton téh tina basa Latin kasar (bastο—iteuk paranti mantuan nu leumpang, tina basta—nunjel).

Tempo ogé 
 Kohkol
 Pulisi
 Hansip
 Satpam
 Gegendir
 Gada
 Bajra
 Taméng
 Harnas

Rujukan 

 Ieu artikel

Tutumbu luar 
 Assessing the Expandable Side Handle Baton—a UK government document comparing various types of baton] (PDF)
 State of California Penal Code sections 12020—12040
 "TSB45: The Baton of the Future"—An article on the TSB45 Baton
 Article on the virtues of the telescopic steel baton
 Article on "USE-OF-FORCE TACTICS AND NON-LETHAL WEAPONRY"
 "Where have all the batons gone?"—Article on the Rapid Rotation Baton
 The short film Internet Archive

Pakarang
Organisasi Pertahanan Sipil biasa disingget Hansip nyaéta salah sahiji satuan pertahanan jeung kaamanan nu dibentuk ku pamaréntah di Indonésia. Dumasar Képprés No. 55 taun 1972 yén Organisasi Pertahanan Sipil dina sistim Hankamrata mangrupa komponén Hankam jeung komplemén ABRI. Organisasi Hansip dibubarkeun taun 2014 ku Présidén S.B Yudhoyono liwat Perprés Nomer 88 Taun 2014.
Hansip ogé dipikawanoh ku sebutan Linmas.

Pedaran 
Pembinaan poténsi rahayat pikeun kapentingan Hankam tujuanna pikeun ngaaubkeun rahayat sacara tertib jeung kaatur dina Pertahanan Kaamanan Nasional sangkan kaciptana hiji bentuk Pertahanan Kaamanan Nasional nu lumandas Rahayat Samesta. Tuluy ngahimpun poténsi rahayat dina Pertahanan Sipil jeung Perlawanan Kaamanan Rahayat, sarta méré latihan-latihan kaparigelan nu patali jeung tugas kawajiban sarta sisiapan.

Pihak militér méré palatihan pikeun Hansip jeung méré pakarang. Pasukan Hansip dibentuk di unggal désa, anggahotana diangkat ti masarakat. Sistim pertahanan jeung kaamanan nasional Indonésia diadasarkeun kana prinsip "pertahanan jeung kaamanan sacara sagemblengna" nu hartina yén ABRI jeung masarakat Indonésia sacara sagemblengna babarengan tanggung jawab dina ngajaga kaamanan jeung pertahanan nagara. Organisasi Pertahanan ku masarakat sipil tanggung jawab kana perkara-perkara nu patali jeung kaamanan sarta kateraturan jeung kudu mantuan rahayat di padésaan dina kaayaan genting. Hansip aya di handapeun pangawasan Bupati jeung Gubernur pamaréntah daérah.

Dasar hukum 
Dasar hukum tina pabentukan milisi sipil nyaéta Undang-undang No. 20/1982 ngeunaan Pokok-Pokok Kaamanan jeung Pertahanan Nagara, nu ngangken hak unggal warga nagara pikeun ngabéla nagara. Dumasar Képprés No. 55 taun 1972 yén Organisasi Pertahanan Sipil dina sistim Hankamrata mangrua komponén Hankam sarta komplemén ABRI.

Présidén SBY liwat Paraturan Présiden Nomer 88 Taun 2014, nu ditandatanganna tanggal 1 Séptémber 2014, nyabut Kaputusan Présidén Nomer 55 Taun 1972 ngeunaan Panjampurnan Organisasi Pertahanan Sipil (Hansip) jeung Organisasi Perlawanan jeung Kaamanan Rahajat (Wankamra) Dina Raraga Panertiban Palaksanaan Sistim Hankamrata. Tinimbangan éta panyabutan Képprés Nomer 55 Taun 1972 ogé dimaksudkeun pikeun nuturkeun Paraturan Pamaréntah Nomer 6 Taun 2010, nu nyebutkeun tugas jeung fungsi nu patali jeung katertiban umum, katengtreman masarakat, sarta perlindungan masarakat kiwari geus dilaksanakeun ku Satuan Polisi Pamong Praja (Satpol PP).

Tempo ogé 
 Pertahanan nagara

 Satpam
 Wanra
 Kamra
 Pam Swakarsa
 Kotib

Rujukan 

Kaamanan