Gunung Uturunku atawa Uturuncu nyaéta hiji gunung anu aya di Bolivia. Gunung ieu miboga tingkat kaluhuran 6.008 méter di luhureun beungeut sagara. Ieu gunung geus teu bitu deui ti 250 rébu taun ka tukang.

Géologi

Régional 

Subduksi ka arah wétan ti Lémpéng Nazca di handapeun Lémpéng Amérika Kidul geus ngahasilkeun tilu beubeur vulkanik di Pagunungan Andés,  kaasup Zona Vulkanik Tengah  anu manjang ti Péru, Chili, Bolivia, nepi ka Argéntina  dan termasuk Uturuncu. Salian ti gunung Uturunku, beubeur vulkanik ieu ngawengku kira-kira 69 gunung seuneu Holocene di tempat anu luhur, kaasup gunung seuneu anu boga poténsi pikeun aktip saperti Gunung Irruputunku, Olca-Paruma, Aucanquilcha, Ollagüe, Azufre, San Pedro, Putana, Sairecabur, Sairecabur, Guayaques, Colachi, sarta Acamarachi.

Komposisi jeung asal usul magma 

Gunung Uturunku kungsi ngaluarkeun dasit sarta andésit dina wangun inklusi dina dasit. Batuanna nyaéta vésikular  atawa porphyric sarta ngandung fenokris biosit, clinopyroxene, [ [hornblende]], ilmenit, magnetit, orthopyroxene, plagioclase sarta kuarsa  bareng jeung apatit, monazite jeung zircon dina riolit taneuh, sarta kalium anu beunghar ku kalk-alkalin.  Senolit anu diwangun tina gneiss, batuan beku jeung norit ogé kapanggih di dieu, di mana dua yang pertama tampaknya berasal dari batu-batuan nagara  sedengkeun anu katilu nyaéta produk tina prosés nyieun magma. Salian ti éta, numpukna gabbro, hornfels, batu kapur jeung batu pasir minangka xenolith.

Prosés panyampuran anu naglibatkeun magma anu leuwih panas atawa anu leuwih mafic boga lakon dina asal-usul batuan Uturunku, saperti halna prosés kristalisasi fraksional sarta kontaminasi jeung batuan gerak. Asal usul magma ieu sigana aya patalina jeung tubuh magmatik Altiplano-Puna, anu ngahasilkeun magma anu lééh liwat diférénsiasi basal magma pertama ka andesit jeung tilu ka dasar saacan dipindahkeun ka kerak anu déét di handapeun gunung Uturunku, tuluy ti tempat éta, gunung bitu liwat daya apung-prosés anu ngagantung. Komposisi magma geus stabil salila sajarah gunung seuneu ieu.

Wewengkon sabudeureun gunung 

Gunung Uturunku geus kawangun kira-kira  beulah wétan ti bagian hareup vulkanik utama di  Cordillera Kulon, di médan anu diwangun ku batuan vulkanik jeung sédimén Miosén nepi ka Kuarter. Wewengkon ieu ditandaan ku Altiplano dataran luhur, anu ngahontal tingkat kaluhuran  sarta dina hal diménsi ngan bisa kaéléhkeun ku Tibet.

8,41 juta taun Vilama sarta 5,65 juta taun Guacha jadi dadasar gunung seuneu ieu  sedengkeun lava Vilama anu umurna 4 juta taun kapanggih di beulah kidul-kulon gunung Uturunku sarta sabagian kakubur ku ieu gunung.  kerak di wilayah ieu kandelna kira-kira . Aktivitas vulkanik di wewengkon ieu kajadian antara 15 jeung 10 juta taun ka tukang.

Glasiasi 
Kiwari, Gunung Uturunku teu boga glétser. Ngan, és abadi kungsi aya sarta dilaporkeun di taun 1956, ayana salju sporadis di taun 1994, sarta aréa puncak anu kadang katutup ku es. Sabalikna, bukti glasiasi baheula saperti landeuh glasial,  jeung Roches Moutonnées  kapanggih di beulah kalér, wétan, jeung kiduleun gunung. Glasiasi jaman baheula di Gunung Uturunku henteu lega teuing, ku sabab sisi-sisi gunung anu nurugtug. Salah sahiji landeuh di beulah kidul-kulon gunung geus jadi sasaran studi glasiologi,  anu ngidéntifikasi urut glétser  anu asalna tina puncak sarta ti aréa kira-kira  di kiduleun puncak.

Glétser anu ngan boga érosi lemah  nyimpen lima set nepi ka  morain tinggi di jero landeuh; anu pangpendékna antara tingkat kaluhuran  sarta mangrupa hasil ti glasial maksimum panungtung antara 65.000 jeung 37.000 taun ka tukang, leuwih awal ti glasial panungtung global. Saenggeus kitu, henteu loba anu kajadian nepi ka 18.000 tahun ka tukang.

Sabalikna, anu paling kaciri tina morain kira-kira 16.000 - 14.000 taun sata aya patalina jeung glasial di Altiplano anu geus aya korélasi jeung pertumbuhan maksimum ti Situ Tauca anu aya di kaléreun gunung Uturunku dan iklim baseuh jeung tiris anu pakait jeung dengan Heinrich event 1. Di waktu nu sarua,  17.000 - 13.000 taun ka tukang, gurat basisir kawangun di sabudeureun situ anu ngurilingan Uturunku;  Danau Tauca mungkin jadi sumber uap cai pikeun gunung Uturunku. Saengeusna, 14.000 glétser surt, bareng jeung naghaneutanana iklim sarta Pamanasan Bolling-Allerod tuluy wewengkon ieu jadi leuwih garing.

Wisata 
Gunung Uturunku biasana sok ditaékan pikeun wisata. Biasana, tur ka gunung ieu sok bareng jeung tur ka tempat-tempat séjén di Bolivia.

Galéri

Tingali ogé 
Gunung

Rujukan

Sumber 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Gunung
Gunung di Bolivia