Stasion Gambir (GMR) (Aksara Sunda Baku: ) nyaéta stasion karéta api kelas badag tipeu A anu perenahna di Gambir, Gambir, Jakarta Pusat, pasna di wétaneun Monumén Nasional (Monas) sarta kahubung jeung aksés jalan ka Monas. Stasion ieu dirénovasi pas dasawarsa 1930-an kalawan ngaran Stasion Koningsplein sarta dirénovasi gedé-gedéan jadi stasion jalur layang di taun 1990-an. Stasion anuaya dina tingkat kaluhuran +16 méter ieu kaasup ka Daérah Operasi I Jakarta. Stasion ieu boga opat jalur karéta api kalawan jalur 2 jeung jalur 3 anu jadi sepur lurusna.

Stasion ieu ngalayanan karéta api kelas éksekutip sarta sawaréh kelas campuran (KA Argo Parahyangan, KA Argo Cheribon, KA Mutiara Selatan, KA Purwojaya Fakultatif, sarta KA Pangandaran) jurusan kota-kota penting jeung utama di Pulo Jawa. KRL Commuter Line henteu eureun ngalayanan panumpang di ieu stasion ti saprak patengahan taun 2012; sedangkeun pikeun karéta api kelas ékonomi, kelas bisnis, sawaréhna deui kelas campuran, sarta sawaréh lalampahan KRL dilayanan di Stasion Pasar Senén. Di Stasion Gambir sayaga layanan beus DAMRI anu salah sahiji ruteuna ka Bandara Soekarno-Hatta.

Sajarah

Jaman jalur di luhureun tanah (1884-1992) 
Di wilayah Weltevreden anu aya di Beulah katuhu Garéja Willem di Koningsplein Oost, kiwari Médan Merdéka Wétan, di taun 1871 mangrupa Halteu Koningsplein (Halte Lapangan Raja). Halteu karéta api ieu jarakna babaraha ratus méter kiduleun Stasion Gambir anu ayeuna. Halteu éta dikokolakeun nepi taun 1884 ku Nederlands-Indische Spoorweg Maatschappij (NIS).  Wangunanna leutik sarta basajan pisan.

Halteu éta tuluy digentikeun ku Stasion Weltevreden, anu dibuka tanggal 4 Oktober 1884 di tempat Stasion Gambir kiwari. Nepi ka taun 1906, stasion ieu mangrupa stasion kaberangkatan pikeun karéta jurusan Bandung jeung Surabaya. Gedongna miboga hateup anu nyangga kana babantal beusi cor dumasar rancangan SS (Staatsspoorwegen), numutkeun ka katerangan di taun 1881. NIS nepi ka harita henteun masang hateup model kitu, sedengkeun SS geus masang di babaraha tempat.

Di taun 1928, saenggeus dicokot alihna SS di taun 1913, stasion éta digedéan sarta sataun saenggeusna dirombak gedé-gedéan sarta gaya arsitékturna make gaya art deco. Hateupna tuluy dipanjangan nepi ka beulah kalér sapanjang 55 méter. Tuluy di taun 1937 stasion ieu diresmikeun minangka Stasion Batavia Weltevreden SS tuluy ngaran stasion ieu digenti jadi Gambir.

Wangun stasion ieu teu robah saenggeus Indonésia merdéka nepi ka dékadeu 80-an. Di taun 1988, bareng jeung pangwangunan jalur layang Jakarta Kota - Manggarai, stasion ieu mimiti dirénovasi gedé-gedéan kalawan ngagenti wangunan heubeul ku wangunan anyar anu masih aya nepi ka kiwari.

Jalur layang (1992-ayeuna) 
Majalah Tempo édisi 13 Juni 1992 kungsi nyatet diresmikeunna jalur layang ségmén Manggarai-Jakarta Kota. Di tanggal 5 Juni 1992, Présidén Soeharto jeung Ibu Tien sarta réngrénganna di pamaréntahan nagresmikeun Stasion Gambir anu anyar sarta naék KRL ti Gambir ka Stasion Jakarta Kota. Wangunan stasion ieu geus modéren kalawan panél warna héjo pupus anu nepi ka kiwari masih dipertahankeun sarta teu pernah dirobah cétna. Proyék anu dimimitian bulan Pébruari 1988 éta méakkeun dana Rp432,5 miliar rupiah jeung naika diresmikeun, proyékna can lekasan nepi ka bisa beroperasi penuh sataun sanggeusna.

Bareng jeung bérésna jalur layang ieu, jalur karéta nu aya di handap mimiti dicabut, sarta ti taun 1994 aréa anu baheulana Stasion Gambir heubeul geus jadi tempat parkir mobil.

Dumasar masterplan anu dijieun ku Kementrian Perhubungan Républik Indonésia, stasion ini dirancang jadi stasion husus KRL. Masterplan ieu bijil deui nalika Stasion Manggarai dirancanakeun jadi pangeureunan karéta api panumpang non-KRL pikeun ngurangan volumeu antrian karéta api panumpang di jalur layang anu kadang ngaganggu KRL Commuter Line. Akibatna, Kemenhub mutuskeun pikeun misahkeun jalur karéta api non-KRL jeung KRL Commuter Line saenggeus proyék Stasion Manggarai "séntral" lekasan. Dengan selesainya proyek Stasion Manggarai sebagai stasion sentral pada tahun 2021 mendatang, direncanakan semua karéta penumpang jarak jauh/menengah yang terminusnya di Stasion Gambir akan dipindahkan ke Stasion Manggarai.

Wangunan jeung tata letak 
Stasion ieu lain tempat pangeureunan pikeun KRL Commuter Line. Stasion KRL pangdeukeutna nyaéta Gondangdia jeung Juanda. Sanajan PT KAI nerapkeun sistem boarding pass, sakabéh lalampahan KRL henteu euruen di Stasion Gambir.

Aya tilu tingkat di wangunan ieu stasion. Aula utama, lokét, babaraha réstoran jeung toko, sarta mesin ATM aya di tingkat nu kahiji. Tingkat kadua nyaéta rohangan tunggu kalawan babaraha réstoran cepat saji jeung kafétaria, sedengkeun péron aya di tingkat katilu. Ku sabab stasion ieu kaasup stasion gedé, beware stasion maké dwibasa, nyaéta basa Indonésia jeung  Inggris.

Kiwari, di stasion ieu aya "Rail Transit Suite", nyaéta hotél transit husus pikeun para panumpang karéta api anu rék reureuh.

Ciri has 
Stasion ieu miboga ciri has mangrupa bél lagu instruméntal Kicir-Kicir anu sok diputer unggal karéta api datang.

Layanan karéta api

Kelas éksekutip 
 Argo Wilis, jurusan Surabaya liwat Bandung
 Argo Bromo Anggrék, jurusan Surabaya (sayaga karéta éksekutip jinis luxury)
 Argo Lawu (régulér dan fakultatif), jurusan Solo (sayaga karéta éksekutip jinis luxury dina jadwal régulér)
 Argo Dwipangga (régulér dan fakultatif), jurusan Solo (sayaga karéta éksekutip jinis luxury dina jadwal régulér)
 Argo Sindoro (régulér dan fakultatif), jurusan Semarang
 Argo Muria (régulér dan fakultatif), jurusan Semarang
 Argo Cheribon, jurusan Cirebon (sayaga karéta éksekutip jinis luxury)
 Argo Parahyangan, jurusan Bandung (sayaga karéta éksekutip jinis luxury)
 Gajayana (régulér dan fakultatif), jurusan Malang (sayaga karéta éksekutip jinis luxury dina jadwal régulér)
 Bima, jurusan Surabaya nyambung ka Malang
 Sembrani (régulér, fakultatif, dan tambahan), jurusan Surabaya (sayaga karéta éksekutip jinis luxury dina jadwal régulér)
 Turangga, jurusan Surabaya liwat Bandung
 Taksaka (régulér dan fakultatif), jurusan Yogyakarta (sayaga karéta éksekutip jinis luxury dina jadwal régulér)
 Bangunkarta, jurusan Surabaya liwat Semarang-Madiun
 Purwojaya (régulér), jurusan Kroya nyambung ka Cilacap

Kelas campuran 
 Argo Cheribon, jurusan Cirebon-Tegal sarta ti Pemalang (éksekutip argo-ékonomi AC plus)
 Argo Parahyangan, jurusan Bandung (Hall atau Kiaracondong) (éksekutip argo-ékonomi AC plus/prémium; sayaga karéta éksekutip jinis priority dina sawaréh jadwal)
 Mutiara Selatan, jurusan Surabaya nyambung ka Malang liwat Bandung (éksekutip-ékonomi AC prémium)
 Pangandaran, jurusan Banjar liwat Bandung (éksekutip-ékonomi AC prémium)
 Purwojaya Fakultatif, jurusan Kroya nyambung ka Cilacap (éksekutip-ékonomi AC plus/prémium)

Jadwal karéta api 
Ieu jadwal karéta api panumpang anu eureun di Stasion Gambir per 10 Maret 2020 (révisi Gapéka 2019).

 KA Régulér

 KA Tambahan (beroperasi nalika mangsa boboran jeung natal-pabaru; kadang ogé pas poé peré nasional atawa tungtung minggu anu tangtu)

Keterangan:

*) = Membawa karéta kelas éksekutip priority yang berisi 30 tempat duduk

Antarmoda pangrojong

Aksés jalan tol

Galéri

Tingali ogé 
Stasion karéta api

Rujukan

Tumbu kaluar 
 Loka resmi KAI sarta jadwal karéta api taun 2019

Gambir
Gambir, Jakarta Pusat