AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Sunan Bonang atawa Maulana Makdum Ibrahim nyaéta putra ti Sunan Ampél jeung Nyi Ageng Manila nu babar dina taun 1465. Maulana Makdum Ibrahim ngadegkeun pondok pasantrén jeung masjid di Bonang daérah Tuban. 
Sunan Bonang minangka putra ti Sunan Ampél boga nasab silsilah nu sarua saperti silsilah Sunan Ampél. Numutkeun riwayat, anjeunna dibabarkeun taun 1465 M jeung tilar dunya taun 1524 M. anjeunna boga peran pikeun ngayakeun atikan agama Islam jeung ngalatih calon dai sarta mubaligh nu baris mancén nyumebarkeun agama Islam ka sakabéh daérah Pulo Jawa. Disebutkeun ogé Sunan Bonang nu boga andil nyiptakeun gending Dhurmo (basa Sunda: Durma) pikeun ngaleungitkeun kapercayaan ka ayana poé-poé sial numutkeun ajaran Hindu sarta ngahapus ngaran déwa-déwa sakti. Gantina Sunan Bonang méré pituduh jeung kapercayaan ayana malaékat jeung nabi.

Sunan Bonang disebut boga gelar Prabu Hanyakrawarti sarta boga kawasa dina Sesuluking Ngelmi lan Agami nu hartina kalungguhana sarua jeung mufti gedé nu boga kawasa pikeun ngabenerkeun hal-hal nu aya pakaitna jeung kaagamaan (Islam) jeung élmu. Sunan Bonang minangka lanceuk ti Syarifuddin (Hasyim) nu dibéré jujuluk Sunan Drajat. Sarta batur dina ngélmu kaagamaan jeung Sunan Giri Sarta Sunan Gunung Jati kalawan guruna Maulana Ishaq. Jasa Sunan Bonang séjéna nyaéta ngawangun pamaréntah Islam di Demak Bintoro di handap pamaréntahan Radén Patah. anjeunna ogé ahli tasawuf kalawan kitab tasawufna nyaéta Suluk Sunan Bonang nu eusina himpunan pangajaran agama Islam nalika Sunan Bonang ngajarkeun santrina. Sunan Bonang dikurebkeun di Bonang, Tuban.

Tepangna jeung Sunan Kalijaga 
Numutkeun carita, Sunan Kalijaga putra ti Tumenggung Wilwatikta nu ngabdi ka Majapahit. Mimitina ngaran Sunan Kalijaga disebutna Said. Sanggeus éléh judi, Said jadi bangsat di basisir kalér. Hiji mangsa, Sunan Bonang liwat ka daérah dinya tuluy dideukeutan ku Said. Tapi Sunan Bonang nyebutkeun yén leuwih untung umpama anjeunna ngarampok hiji jalma nu bakal liwat ka daérah dinya. Sunan Bonang nyebutkeun ciri yén jalmana baris maké baju sagala bulao sarta maké kembang sapatu beureum di tukangeun cepilna. Said tumut kana pituduh éta nu ahirna dia poé katilu muncul jalma nu disebut ku Sunan Bonang. Tangtu waé jalma éta teu lain Sunan Bonang sorangan nu keur nyamar. Nalika Said nyerang, Sunan Bonang ngarobah dirina jadi opat. Sabab ahéng jeung helok Said tuluy jadi patapa nu dina mangsa saterusna maké ngaran Kalijaga.

Rujukan 

Wali songo
Sunan Ngampél atawa Radén Rahmat nyaéta salah sahiji walisanga. Babar taun 1401 di Champa jeung tilar dunya di Ngampél, Surabaya taun 1481. Ngeunaan ngaran Champa, masih jadi padungdengan di ahli sajarah. Numutkeun Encyclopédia van Néderlandsche Indie, Champa nyaéta hiji ngaran nagri leutik di Kamboja. Sedengkeun, Stamford Raffles ngébréhkeun yén Champa lain di Kamboja tapi di Acéh (Sumatera) nu kiwari disebutna Jeumpa. Pamadegan Rafflés disawang leuwih deukeut ka fakta sabab Acéh dina sajarah dipikawanoh minangka daérah Islam munggaran di Indonésia. Sunan Ngampél nyaéta dulur kapilanceuk ti Maulana Malik Ibrahim. Ngaran asli jeung silsilahna nyaéta Radén Rahmat bin Ibrahim Asmoro bin Jamaluddin al-Husain bin Ahmad Syah Jalal nepi ka luhur deui.

Kulawarga
Sunan Ngampél nikah jeung putri Tumenggung (satata jeung bupati mangsa kiwari) Tuban Arya Téja nu ngarana Nyai Ageng Manila. Ti dinya, Sunan Ngampél boga 2 garwa nu kahiji Déwi Chandrawati alias Nyai Ageng Manila binti Aryo Téjo Al-Abbasyi, kalawan budakna:
 Maulana Mahdum Ibrahim/Radén Mahdum Ibrahim/ Sunan Bonang/Bong Ang
 Syarifuddin/Radén Qasim/ Sunan Drajat
 Siti Syari’ah/ Nyai Ageng Maloka/ Nyai Ageng Manyuran
 Siti Muthmainnah
 Siti Hafsah
Garwa kadua nyaéta Dewi Karimah binti Ki Kembang Kuning, kalawan budakna:
 Déwi Murtasiyah/ Istri Sunan Giri
 Déwi Murtasimah/ Asyiqah/ Istri Radén Fatah
 Radén Husamuddin (Sunan Lamongan)
 Radén Zainal Abidin (Sunan Demak)
 Pangéran Tumapel
 Radén Faqih (Sunan Ngampél 2)

Ajaran Sunan Ngampél 
Ajaran Sunan Ngampél dipikawanoh ku Molimo atawa Mohlimo nyaéta ungkara nu hartina moh "moal", limo "lima". Lamun dihartikeun sacara harfiah nyaéta moal ngalakukeun lima hal dina kagoréngan nyaéta:
 Moh Main atawa moal judi
 Moh Ngombe atawa moal nginum arak
 Moh Maling atawa moal maling
 Moh Madat atawa moal nyesep candu, ganja jeung nu séjéna
 Moh Madon atawa moal jinah

Murid
Sunan Ngampél dina upayana pikeun nyumebarkeun Islam di pulo Jawa anjeuna ngadegkeun pasantrén di Ngampél, Surabaya. Santri nu kasohor nyaéta: Radén Paku (Sunan Giri); Radén Fatah (Abdul Fattah) nu saterusna jadi Sultan Bintoro Demak nu gelarna Sultan Alam Akbar al-Fattah; Radén Makhdum Ibrahim (Sunan Ngampél); Syarifuddin (Sunan Drajat); mubaligh nu dikirim ka Blambangan pikeun ngaislamkeun sarta pajoang Islam séjéna. Sunan Ngampél ogé boga pangaruh nu gedé di istana Karajaan Majapahit mangsa harita. Sunan Ngampél tilar dunya jeung dikurebkeun di Ngampél, Surabaya.

Rujukan 

Wali songo
Nu babar taun 1401
Nu pupus taun 1481
Sunan Giri atawa Radén Paku, Prabu Satmata, Sultan Abdul Faqih, Raden 'Ainul Yaqin (Muhammad Ainul Yakin) atawa Joko Samudro dibabarkeun di Blambangan taun 1442 Maséhi. Nurutkeun Babad Tanah Jawi, ngaran bapana nyaéta Maulana Iskhak asalna Arab jeung indungna Déwi Kasiyan putri Raja Blambangan. Dikurebkeun di Bukit Giri Désa Giri, Kebomas Gresik. Disebutkeun yén anjeuna tilar dunya taun 1506 M.

Didikan Awal
Sunan Giri guguru ka Sunan Ampél nepi ka panggih jeung Maulana Makhdum Ibrahim (Sunan Bonang). Teu lila Sunan Ampél nitah Sunan Bonang jeung Sunan Giri angkat ka Mekkah pikeun ibadah Haji ogé nungtut élmu nu leuwih jero. Saméméh angkat ka Mekkah, aranjeuna nyimpang heula ka Pasai pikeun nambahan élmu kaagamaan. Utamana élmu Gusti numutkeun ajaran tasawuf. Mangsa harita loba ulama ti Persia jeung India datang ka Pasai pikeun nyiar élmu éta. Sanggeus ibadah Haji, dua urang ieu balik deui ka Jawa. Sunan Giri meunang élmu ladunni nepi ka guruna di Pasai méré ngaran "Ainul Yakin".

Sunan Giri bisa disebut minangka ulama nu boga ngaran gedé sabab loba jalma nu guguru ka anjeuna. Nepi ka Kapuloan Maluku sarta bagéan wétan Indonésia saperti Madura, Lombok jeung Makassar jauh-jauh nyiar élmu nepi ka Sunan Giri. Urang Maluku nyebut Sunan Giri ku ngaran "Raja Bukit" sabab Giri dina basa Sansekerta hartina "pasir". Cara Sunan Giri nyebarkeun da'wah nyaéta ngaliwatan nalukkeun daérah, nikah atawa ngaliwatan da'wah ka urut muridna.

Cara Da'wah
Ngeunaan cara da'wahna, Sunan Giri ngasupkeun hikayat-hikayat Islam dina pintonan wayang dina raraga dakwah. Anjeunna ogé nyiptakeun tembang Pucung jeung Asmarandana sarta nyiptakeun kaulinan barudak nu dibéré napas agama misalna Jetungan jeung Jamuran.

Rujukan 

Wali songo
Wonosari nyaéta salah sahiji kacamatan tur sakaligus jadi ibu kota Kabupatén Gunung Kidul, Propinsi Daérah Istiméwa Yogyakarta, Indonésia.

Wates wilayah 
Wates wilayah Kacamatan Wonosari nyaéta:
 Beulah kalér wawatesan jeung kacamatan Nglipar
 Beulah wétan wawatesan jeung kacamatan Karangmojo katut kacamatan Semanu
 Beulah kidul wawatesan jeung kacamatan Tanjungsari
 Beulah kulon wawatesan jeung kacamatan Paliyan katut kacamatan Playén.

Désa jeung Kalurahan 
Kacamatan Wonosari ngawengku 14 désa jeung kalurahan di antarana nyaéta:
 Kalurahan Wonosari
 Kalurahan Baleharjo
 Kalurahan Kepek
 Kalurahan Piyaman
 Kalurahan Pulutan
 Désa Selang
 Désa Gari
 Désa Karang Tengah
 Désa Karang Rejek
 Desa Siraman
 Désa Wunung
 Désa Mulo
 Désa Duwet
 Désa Waréng

Rujukan 

Ibu kota kabupatén di Yogyakarta
Pati dina basa Sunda boga harti atawa nujul kana sababaraha hal di antarana:
 Kabupatén Pati, salah sahiji kabupatén di Jawa Tengah, Indonésia
 Pati, hartina kapala atawa dunungan . Contona dina kecap bupati (kapala daérah), sénapati (kapala perang)
 Pati, hartina paéh atawa patali jeung nyawa. Contona dina kecap-kecap téga lara, téga pati, bégalan pati, nemahan pati.
 Pati, hartina aci atawa sari. Contona cipati.
 Pati dina kecap teu pati, nu hartina teu sakumaha atawa kurang.

Rujukan
Rembang nujul kana:

 Kabupatén Rembang, salah sahiji kabupatén di propinsi Jawa Tengah, Indonésia
 Kacamatan Rembang, salah sahiji kacamatan di Kabupatén Rembang, propinsi Jawa Tengah, Indonésia.
Férméntasi asalna tina basa Latén "Fervere" nu hartina ngulub (ka kulub). Harti kecap tina basa Latin éta bisa dipatalikeun jeung kondisi cairan nu aya budahan atawa ngagolak. Kaayaan ieu téh alatan aktivitas ragi dina ékstraksi buah.
Férméntasi mangrupa métoda nu geus dipikanyaho jeung dipaké ti jaman baheula. Férméntasi mangrupa hiji cara pikeun ngarobah substrat jadi produk husus nu dipikahayang kalayan bantuan mikroba. Biotéknologi anu basisna tina férméntasi lolobana mangrupa prosés produksi barang jeung jasa ku cara nerapkeun téknologi férméntasi atawa anu maké mikroorganismeu pikeun ngahasilkeun kadaharan jeung inuman saperti: yogurt, alkohol, cuka, sirkol, asinan, sosis, kécap, jsb. Produk ieu biasana dipaké salaku inuman atawa kadaharan.

Sajarah Fermentasi 
Fermentasi nyaéta métodeu  nu geus dipikanyaho jeung dipaké lila ti jaman baheula.
6000 SM-4000 SM: téknologi férméntasi nyieun bir di Sumeria jeung Mesir
Abad ka-14: distilasi pikeun ngahasilkeun inuman nu ngandung alkohol luhur di Cina
Saméméh taun 1865: téknologi nyieun bir, anggur, keju, yogurt, jeung kadaharan
séjénna salaku hasil tina prosés ferméntasi (nu pre-Pasteur)
1865-1940: téknologi produksi basa Indonésia, tapi
anol, acetone, gliserol, asam
organik (Pasteur era).

Prinsip-prinsip Fermentasi
Supaya fermentasi bisa jalan Optimal, sakuduna nangetan faktor di handap ieu :
 Aséptis : bébas Pangotor.

 Komposisi médium tumuwuhna.

 Panyiangan inokulum.

 Kultur.

 Tahap produksi ahir

Sifat Fermentasi
1. Aérob (Butuh ayana oksigen)

2.Anaerob (teu butuh kana oksigen)

Referensi 

Biotéhnologi
Sunan Muria atawa Radén Umar Said nyaéta budakna Radén Said (Sunan Kalijaga). Ngaran budakna nyaéta Radén Prawoto. Nyebarkeun dakwah Islamiyah di handap Gunung Muria 18 km kaléreun Kota Kudus, Jawa Tengah.  Kalawan sikepna nu handap asor, Sunan Muria nyumebarkeun Islam di Jepara, Tayu, Juana nepi ka Kudus jeung Pati. salah sahiji hasil dakwah ngaliwatan seni nyaéta lagu Sinom jeung Kinanti sarta gamelan pikeun dakwah.

Dina kahirupan imah tangga Sunan Muria nikah kalawan Déwi Sujinah. Sunan Muria kaasup pangrojong satia Kasultanan Islam Demak. Teu disebutkeun iraha Sunan Muria dibabarkeun. Ogé teu aya nu apal taun sabaraha Sunan Muria maot. Sunan Muria dikurebkeun di tempat nu sarua nalika anjeuna nyumebarkeun Islam nyaéta di handap Gunung Muria.

Rujukan 

Wali songo
Sunan Kudus atawa Ja'far Sodiq nyaéta putra ti Radén Usman Haji kalawan gelar Sunan Ngandung di Jipang Panolan. Gumelar kaping 9 Séptémber 1400 sarta maot kaping 5 Méi 1550.

Sunan Kudus salaku carogé ti Syarifah Déwi Rahil binti Sunan Bonang nyaéta rama ti 10 putrana. Sunan Kudus dakwah ti désa ka désa.  Kacatet lalampahana ti Jipang Panolan, Blora ka Sragén, Simo nepi ka Gunung Kidul.  Di kalangan wali, Sunan Kudus disebut wali al-'ilmi atawa wali nu boga wawasan sarta pangaweruh nu jembar utamana dina widang fikih, usul fikih, tafsir sarta mantiq atawa logika.

Sunan Kudus kungsi diajar di bait al-Maqdis. Anjeuna kungsi boga jasa gedé ka masarakat Paléstina mangsa harita. Taun 1549 anjeuna nyieun masjid di daérah Loran kalawan dibéré ngaran Masjid Al-Aqsha atawa Al-Manar (Masjid Munara Kudus). Ti dinya ceunah asal ngaran Kota Kudus, ngaran nu diwanohkeun ku Sunan Kudus kalawan nyoko ka ngaran hiji kota di Paléstina, Al-Quds (basa Arab) atawa Jerussalem (basa Yahudi).

Pikeun nyanghareupan umatna di Kudus nu mimitina Hindu jeung Buddha, anjeuna ngalakukeun pamarekan ka masarakat ngaliwatan ngamangpaatkeun simbol-simbol tradisi jeung kapercayaan masarakat. Buktina masih katempo nepi ka ayeuna nyaéta wangunan jeung gayana Masjid Kudus. Munara, gerbang jeung wangun pancuran (pikeun wudhu) di Masjid Kudus saenyana minangka lambang dalapan jalan Buddha. Ieu jadi bukti yén dina dakwahna Sunan Kudus teu langsung nolak ka kapercayaan masarakat di dinya. Iwal ti dinya, Sunan Kudus ogé dipercaya pikeun jadi senopati atawa Panglima Perang di Karajaan Islam Demak.

Rujukan 

Wali songo
Nu pupus taun 1550-an
Nu babar taun 1400
iPhone nyaéta salah sahiji mérek dagang ti Apple Inc. iPhone disebut-sebut minangka ponsél pangcanggihna di abad ka-21 di industri télékomunikasi sakuliah dunya. Produk ieu diwanohkeun ka masarakat nalika bulan Juni 2007.

Déskripsi 
Apple nu salila ieu dipikawanoh boga peran di pasar kalawan ségmén nu kawates, taun 2007 mangrupa taun nu hadé pikeun Apple Inc. ku sabab wani ngaluarkeun smartphone nu mangsa harita can dipikawanoh ku masarakat. Paménta husus ti konsumén taun 2007 mimitina dialpukahan ku nagara-nagara Éropa hususna Inggris, Jérman ogé Prancis sabab panasarana. Téknologi iPhone mangrupa gabungan ti PDA (perangkat siga komputer  kalawan dieusi ku sistem operasi), ponsél, perangkat hiburan (iPod), sarta piranti internét komunikasi nu ngahiji jadi ponsél nu dinamis jeung praktis.

iPhone némbongkeun inovasi touchscreen nu mangsa harita teu pati disawang dipaké pikeun ponsél. Pikeun konéktivitas, iPhone dilengkepan ku konéktivitas internét nu canggih, ogé dilengkepan ku safari browser, Wi-Fi pikeun meunangkeunn jaringan GPRS atawa EDGE Cellular Internét System nu gancangna bisa 3x lipet ti batan GPRS. Logo Apple nu dipaké biasana warnana Chrome atawa hideung nu disimpen di tukangeun ponsél.

Versi panganyarna produk perusahaan anak Apple bakal ngaleupaskeun iPhone ngaranna iPhone 7 smartphone ieu dikabarkan jadi dikaluarkeun dina ahir 2016, nepi ka spésifikasi tina iPhone anyar geus ngagunakeun téknologi to date dibandingkeun jeung saméméhna iPhone 6

Rupa iPhone

Rujukan 

Téhnologi
Sultan Ageng Tirtayasa atawa Abdul Fatah nyaéta Sultan Banten nalika yuswa 20 taun. Sultan Ageng Tirtayasa digumelarkeun di Banten nalika taun 1631, maot di Batavia taun 1692. Sultan Ageng Tirtayasa minangka gelar ti Kasultanan Banten. Sultan Ageng Tirtayasa boga kawijakan yén rahayat Banten pikeun nolak gawé bareng jeung VOC (Walanda).

Biografi 
Sultan Ageng Tirtayasa boga ngaran séjén ogé nyaéta Pangéran Surya. Nalika ramana maot, anjeuna diangkat jadi Sultan Muda nu gelarna Pangéran Ratu atawa Pangéran Dipati. Sanggeus akina maot, anjeuna diangkat jadi sultan kalwan gelar Sultan Abdul Fathi Abdul Fattah. Taun 1655 Sultan Ageng Tirtayasa jeung rahayat Banten ngarasa perlu pikeun ngahalangan padagangan Walanda di Banten ku cara ngaruksak kapal Walanda. Walanda ngarasa perlu ogé ngahasut Pangéran Haji, putrana Sultan Ageng Tirtayasa pikeun ngamusuhan ramana sarta disebut leuwih percaya ka adina Pangéran Purbaya.

Mangsa harita, rahayat Banten kabagi dua antara Sultan Ageng Tirtayasa jeung Walanda nu dibantuan ku Sultan Haji. Gawé bareng antara Walanda jeung Sultan haji ngahasilkeun éléhna Sultan Ageng Tirtayasa. Taun 1683, Sultan Ageng Tirtayasa diasingkeun ka Batavia tuluy maot taun 1692. Sultan Ageng Tirtayasa diangkat jadi Pahlawan Nasional taun 1970 kalawan Surat Keputusan (SK): No.045/TK/Tahun 1970, Tgl. 1 Agustus 1970.

Rujukan 

Pahlawan nasional Indonésia
Oyong atawa émés (Luffa acutangula) (basa Indonésia: gambas) nyaéta sayuran buah nu deukeut jeung bonténg, samangka sarta mélon kaasup famili Cucurbitaceae. Buah oyong wangunna siga buah bestru (belustru) nu sok dipaké seratna minangka tapas pikeun ngumbah piring. Bédana, kulit buah oyong rada kasar sedengkeun bestru halus.

Déskripsi 
Oyong mangrupa sayuran tropis has Asia. Di sababaraha nagara, oyong leuwih populér ti batan bestru. Dina basa asing, oyong disebut si gua (Cina), patola (Tagalog), hecchima (Jepang), susemi (Koréa), ghonsavala, dadaka atawa turai (India). Oyong biasana ditumis atawa dijieun sop. Daging buah oyong halus pisan, rasana rada amis lamun masih ngora. Tapi, sanggeus kolot jadi hambar jeung boga serat. Aya loba jenis oyong ngan nu teu pait wungkul nu biasana dijadikeun olahan.

Gizi jeung Mangpaat Oyong

Rendah Kalori 
Oyong kaasup sayuran nu rendah kalori. Ti 100 gram oyong ngan boga kalori 18 kcal. Komponén panglobana dina oyong nyaéta cai nu lobana 94.5g/100g.

Sumber Mineral Fosfor 
Mineral nu panglobana dina oyong nyaéta fosfor kalawan 33 mg/100g. Sanajan jumlahna saeutik, fosfor dina oyong bakal ngarojong kana kabutuhan fosfor dina awak. Fosfor kaasup mineral makro nu diperlukeun awak dina jumlah nu loba. Fosfor dipaké pikeun produksi énergi nu asalna ti kadaharan. Énergi éta dipaké pikeun prosés métabolisme jeung fisiologi awak.

Kagunaan Séjén 
 Hadé pikeun pencernaan
 Kagunaan laksatif
 Ngeureunkeun pendarahan
 Nurunkeun reuhak tina saluran napas.

Jumlah Nutrisi dina 100 gram Oyong

Rujukan 

Cucurbitaceae
Sayuran
Tutuwuhan Asia
Bungbuahan
Gunung Latimojong nyaéta gunung nu pangluhurna nu aya di Sulawesi Kidul, kalawan luhurna nepi ka 3.680 m. Gunung ieu boga tujuh puncak kalawan puncak pangluhurna disebut Rante Mario.

Déskripsi 
Puncak gunung nu pangluhurna di pulo Sulawesi nyaéta pagunungan Latimojong. Puncak gunung Rante Mario nepi ka 3.680 m. Pagunungan Latimojong ieu perenahna di Kabupatén Enrekang, propinsi Sulawesi Kidul. Sedengkeun kordinatna nyaéta 3o 22' 54" LS jeung 120o 1' 43" BT. Gunung ieu mangrupa gunung nu teu aktif atawa euweuh magmaan. Aksés rute normal pendakian mimitina ti désa Karangaan.

Rujukan 

Gunung
Gunung di Sulawesi
Gunung di Indonésia
Madiun nujul kana:
 Kota Madiun, salah sahiji kota di Propinsi Jawa Timur, Indonésia
 Kabupatén Madiun, salah sahiji kabupatén di Propinsi Jawa Timur, Indonésia
 Patilasan Karésidénan Madiun, di Propinsi Jawa Timur
 Madiun, Madiun, salah sahiji kacamatan di Kota Madiun, Propinsi Jawa Timur.
Patrakomala atawa Kembang Merak (Caesalpinia pulcherrima L. Sw.) nyaéta tangkal atawa kembang nu asalna ti Amérika Kidul. Tangkal perdu ieu mimitina ngan saukur dijadikeun tangkal hias. Kadieunakeun kanyahoan yén Patrakomala boga sababaraha mangpaat pikeun ngubaran panyakit. Patrakomala sesebutan ngaran nu béda di unggal wewengkon.

Di Sumatra kembang ieu disebut bunga kacang, bunga merak, bunga china atawa jingok. Di Jawa disebut merak-merakan, merak ngigel, merakan, patra menggala atawa kembang abang. Urang Sunda nyebutna kembang patra kombala/gembala atawa kembang Patrakomala. Sedengkeun di Madura disebut mar kegel, merak kagel, merak ngegel jeung parak kagel. Di Sulawesi disebut bunga kacang.

Déskripsi 
Tangkal ieu disebut tangkal perdu, jangkungna bisa nepi 2–4 m. Sakapeung dina cabang jeung rantingna aya cucuk témpél. Kaina warna bodas, padet jeung liat. daunna mangrupa daun majemuk nu nyisi sarta jumlahna genap atawa ganda dua kalawan 4-12 pasang anak daun nu wangunna buleud siga endog. Tungtuna buleud, pangkalna nyiripit, sisina rata sarta permukaana warna héjo. Iwal ti éta permukaan handapna warna héjo semu bulao kalawan panjang 1-3,5 cm sarta legana 0,5-1,5 cm. Nalika peuting daun bakal nguncup.

Kembangna Patrakomala mangrupa daun majemuk nu kasusun dina tandan nu panjangna 6–12 cm sarta legana 1,5 cm eusina buah nu bisa didahar. Lamun buahna geus kolot bakal robah jadi warna hideung. Tangkal ieu bisa dipelak di taman-taman atawa buruan imah minangka tangkal hias.

Sipat Kimiawi, Éfék Farmakologis jeung Zat Kimia 
Sipat kimiawi sarta éfék farmakologis ti kembang Patrakomala nyaéta:
 Kembang: amis sakapeung tawar, boga hasiat ngalancarkeun sirkulasi getih jeung haid, abortivum nu bisa ngalancarkeun haid (éménagogum).
 Kulit kai: kelat, boga hasiat ngalancarkeun haid.
Zat kimia dina kembang Patrakomala nyaéta:
 Kembang boga zat tanin, asam gallat, asam benzoat, résin jeung zat beureum.
 Daun boga zat alkaloid, saponin, tanin, glukosida jeung kalsium sarta oksalat.
 Kulit boga zat plumbagin, lumbagol, zat samak, alkaloid, saponin, tanin, kalsium jeung oksalat.

Ngaran Asing jeung Rupa Patrakomala 

Iwal ti ngaran Indonésia, ogé aya istilah séjén ti sababaraha nagara nu baris didadarkeun saperti ieu di handap:
 Cina: Siak tiek hua
 Filipina: Bulaklak nang paraiso atawa caballero
 Inggris: Barbados pride, poin cillade, paradise flower, péacock flower atawa small gold mohar.
 San Francisco: Flor de San Francisco
 Malayu: Gelenggang besar.
Rupa-rupa Patrakomala baris didadarkeun numutkeun ngarana saperti ieu di handap:
 Caesalpinia pulcherrima oranye atawa disebut ogé Merakan atawa Dwarf poinciana.
 Caesalpinia pulcerrima 'Compton' atawa kembang Patrakomala beureum ngora atawa Barbados Pride.
 Caesalpinia pulcerrima 'Lutéa' atawa kembang Patrakomala konéng atawa Peacock flower.

Rujukan 

Kekembangan
Fabaceae
Noer Alie () nyaéta salasaurang ulama anu dileler pahlawan nasional ku Keppres Nomor 085/TK/2006, Tanggal 3 Nopémber 2006. Noer Alie masantrén di sabudeureun Bekasi jeung Kléndér, Jakarta Wétan. Taun 1934, anjeunna indit munggah haji diteruskeun ku neuleuman élmu agama di Mekah salila 6 taun. Nalika di Mekah, anjeunna ngadegkeun himpunan pelajar Batawi. Mulang ti Mekah, Noer Alie ngadegkeun madrasah. Nalika Rapat Ikada digelar 19 Séptémber 1945, Noer Alie ogé aya di tempat. Nopémber 1945, Noer Alie ngawangun Laskar Rahayat pikeun berjuang mertahankeun kamerdékaan.

Perjuangan
Laskar Rahayat  anu geus diwangun ku anjeunna dilatih méntal jeung dasar-dasar kamiliteran ku Tentara Kaamanan Rahayat (TKR) Bekasi jeung Jatinegara. Noer Alie dipundut pikeun ngalakonan lalawanan sacara ngagerilya. Anjeunna diparéntahkeun pikeun ngagerilya di Jawa Kulon tanpa mamawa ngaran TNI . Walanda nyangkana éta téh dilakukeun ku pasukan TNI komando Komandan Lukas Kustaryo anu émang ngagerilya di dinya. di dinya K.H. Noer Ali meunang jujuluk "Singa Karawang-Bekasi". Nalika lalawanan senjata eureun, dina taun 1949 K.H. Noer Alie milih bajuang di lapangan sipil. Anjeunna dipundut mantuan Muhammad Natsir minangka anggota delegasi Républik Indonésia Sarikat di Indonésia dina konferensi  Indonésia–Walanda.  Dina tanggal 17 Januari 1950 Panitia Amanat Rahayat ngahimpun kurang leuwih 25.000 rahayat Bekasi jeung Cikarang di Alun–Alun Bekasi. K.H. Noer Alie bareng jeung Lukas Kustaryo nungtut pikeun ngarobah ngaran kabupatén Jatinegara jadi Kabupatén Bekasi.

K.H. Noer Alie ogé jadi komandan batalyon Hisbullah Bekasi. Ku wawanénna anu pohara, K.H. Noer Ali dipaparin jujuluk Si Belut Bodas jeung Singa Karawang-Bekasi katara dina Patempuran Sasak Kapuk. Anjeunna ogé ngajalankeun perang psikologis ku masangkeun ratusan bandéra beureum bodas tina kertas di sapanjang Bekasi-Karawang. Walanda tambah ambek ku sabab saméméhna geus mindeng meunang serangan ti pasukan TNI anu dipingpin Mayor Lukas Kastaryo.

K.H. Noer Alie ogé ahli pulitisi anu hadé. Anjeunna pernah kapilih jadi Puhu Komite Nasional Indonésia Daérah Cabang Babelan. Dina tanggal 19 April 1950, anjeunna ngajabat Puhu Masyumi Cabang Jatinegara, ngaran Bekasi waktu harita. Anjeunna ogé kacatet minangka salaseurang panaratas bijilna Kabupatén Bekasi. Dina widang sosial jeung atikan, K.H. Noer Alie ngawangun hiji organisasi ngaranna Pangwangunan Pangraksa jeung Pitulung Islam anu saterusna diganti jadi Yayasan Attaqwa.

Karawang – Bekasi
Loba jalma nu mikawanoh puisi Karawang- Bekasi karyana Chairil Anwar. Tapi lolobana mah teu apaleun kajadian anu ngalantarankeun Chairil Anwar nyipta éta puisi anu ngalégénda. Margalantaran utama dijieunna puisi éta nyaéta kajadian patempuran dina tanggal 29 Nopémber 1945, antara pasukan K.H. Noer Alie jeung Sekutu (Inggris). Nepi ka kiwari, ngaran K.H. Noer Alie émang can pati dipikawanoh ku sakumna masarakat Indonésia.

Rujukan

Inohong Indonésia
Radén Ajeng Kustiah Wulaningsih Retno Édi nu leuwih dipikawanoh ku ngaran Nyi Ageng Sérang (gumelar di Sérang, Sragén, Jawa Tengah taun 1752 – tilar dunya taun 1828 dina umur 76 taun) nyaéta saurang pahlawan nasional nu asalna ti Jawa Tengah. Anjeunna ogé saurang panglima perang jeung ahli stratégi anu kawilang mahér. Nyi Ageng Sérang ditetepkeun minangka pahlawan nasional dumasar SK Présidén RI Nomor 084/TK/1974 dina tanggal 13 Désémber 1974.

Kustiah dibabarkeun di lingkungan bangsawan anu patriotis. Bapana Pangéran Notoprojo anu diangkat jadi bupati di Sérang. Nyi Ageng Sérang kungsi mingpin pasukan ngalawan Walanda nu antukna ditangkep ku  Walanda sarta dibawa ka Yogyakarta, tapi teu kungsi lila, Walanda ngabébaskeun deui ka Sérang. Pikeun sababaraha waktu, Nyi Ageng Sérang hirup minangka pamingpin masarakat jeung ngengkeun kahayangna pikeun ngusir Walanda.

Perjuangan
Dina abad ka-19 kakawasaan Walanda mingkin kuat. Walanda mimiti pipilueun kana urusan pangangkatan raja-raja sarta pangawasaan jeung pangokolaan taneuh-taneuh rahayat. Hal ieu anu jadi cukang lantaran bijilna Perang Diponegoro. Nyi Ageng Serang anu ti mimitina teu resep kana kadatangan Walanda, ngilu ngahiji dina Perang Diponegoro, padahal harita, anjeunna umurna geus kolot. Nyi Ageng Serang  pernah mingpin ku sorangan pasukanna sacara langsung dina perang gerilya di désa Beku, Kulonprogo. Pasukanna ogé pernah meunang pancén ti Pangéran Diponegoro pikeun mertahankeun daérah Prambanan. ku sabab geus kolot, Nyi Ageng Serang sok dipanggul maké tandu mun ka mana waé anjeunna indit.

salah sahiji strategi jétuna ngalawan Walanda nyaéta ngagunakeun daun kaladi dina patempuran. Pasukanna diparéntahkeun pikeun diharudum ku daun kaladi sangkan ti kajauhan mah katémbongna siga kebon kaladi. Mun geus deukeut, musuh bakal diserang jeung diancurkeun. Pangéran Diponegoro ngaku kana kaandalan stratégi Nyi Ageng Serang, nikakeun ngangkat anjeunna jadi salah sahiji panaséhatna. Perang Diponegoro lumangsung kénéh nalika Nyi Ageng Sérang tilar dunya dina umur 76 taun ku sabab meunang kasakit.

Rujukan

Inohong Indonésia
Nu babar taun 1752
Nu pupus taun 1828
Ciambar nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Sukabumi, Propinsi Jawa Kulon, Indonésia. Sacara étimologi, Ciambar asalna tina kecap ci jeung ambar. Ci maksudna cai sedengkeun ambar maksudna hambar. Ku kituna, loba jalma nu ngahartikeun yén di wewengkon Ciambar téh mibanda palidan cai nu hambar.  Kacamatan Ciambar kawengku ku genep désa, nyaéta Désa Munjul, Ciambar, Ginanjar, Wangunjaya, Cibunarjaya, jeung Ambarjaya.

Wates Wilayah
Kacamatan Ciambar mibanda wates-wates wilayah sakumaha di handap ieu:

Poténsi

Atikan
Dina widang atikan kacamatan Ciambar mibanda poténsi anu pohara gedéna. Aya 35 sakola anu ngadeg di kacamatan Ciambar, anu kawengku ku 17 SD, 5 MI, 4 SMP, 5 MTs, 2 SMA, 1 SMK jeung 1 MA. di antara sakola-sakola anu dimaksud nyaéta:

Wisata
Kacamatan Ciambar mibanda tujuan wisata cai curug alami nyaéta Curug Luhur anu nutug di Kampung Lemburpasir, Désa Ciambar. Tujuan wisata ieu kaasup kana wilayah Taman Nasional Gunung Gedé Pangrango (TNGP). Kiwari, TNGP geus netepkeun kawasan obéek wisata éta minangka wilayah konsérvasi atawa cagar alam leuweung alami anu kudu dijaga. Curug anu luhurna 30 méter ieu ayana di satukangeun pasir leuweung pinus. Pikeun ngajugjug ka curug luhur, teu bisa ngagunakeun kandaraan, kudu leumpang kurang leuwih dua kilométer.

Rujukan
Cimanggu nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Sukabumi, Propinsi Jawa Kulon, Indonésia. Kacamatan Cimanggu kawengku ku genep désa, nyaéta Désa Boregah Indah, Cimanggu, Sukamaju, Sukajadi, Karangmekar, jeung Suka manah.

Wates Wilayah
Kacamatan Cimanggu mibanda wates-wates wilayah sakumaha di handap ieu:

Atikan

Dasar jeung Menengah
Dina widang atikan kacamatan Cimanggu mibanda poténsi anu pohara gedéna. Aya 26 sakola anu ngadeg di kacamatan Cimanggu, anu kawengku ku 12 SD, 6 MI, 2 SMP, 4 MTs, 1 SMK jeung 1 MA. di antara sakola-sakola anu dimaksud nyaéta:

Pondok Pasantrén
Masarakat di kacamatan Cimanggu dipikawanoh ku sakumna téh minangka masarakat muslim anu kacida taat ibadahna. Kaayaan islamina katémbong di sabudeureun désa. Hal ieu bisa diilik tina gampangna manggihan masigit jeung tajug di kacamatan Cimanggu. salah sahiji wewengkon anu pangkatarana mah nyaéta désa Cimanggu anu kentel pisan kana bag-bagan agama Islamna. Di désa ieu ngadeg hiji pondok pasantrén nu panggedéna tur pangkolotna di Kabupatén Sukabumi, ngaranna pondok pasantrén Al-Aman. Pondok pasantrén anu ditaratas ti taun 1954 ieu téh terus tumerus rumonjat.

Saeutik bédana jeung pondok pasantrén lianna di Indonésia, yén di pondok pasantrén Al-Aman mah ngayakeun pangberdayaan patani minangka salah sahiji prioritas program. pondok pasantrén Al-Aman mibanda leuwih ti 10 héktar aréal pangtanian jeung pakebonan anu sumebar di sawatara désa, nyaéta désa Karangmekar jeung Cimanggu (Kacamatan Cimanggu), sarta désa Cilangkap (Kacamatan Léngkong). Sakabéh aréal ieu digarap minangka budi daya tutuwuhan hortikultura jeung sarana atikan di widang kahutanan. Tujuan utama diayakeunna program ieu téh nyaéta pikeun ngaberdayakeun sakaligus méré lapangan pagawéan ka patani anu dumuk di sabudeureun pondok pasantrén.

Rujukan
Prof. Yohanes Surya Ph.D. () nyaéta fisikawan, guru, panalungtik sakaligus nu mingpin Tim Olimpiade Fisika Indonésia ti taun 1993, pikeun tanding fisika di Amérika, Asia, Australia jeung Éropa. Nu hasilna ti munggaran tanding téh langsung meunangkeun perunggu, nepi ka ayeuna Indonésia teu eureun-eureun meunang pangajén. Medali emas munggaran Indonésia dimeunangkeun taun 1999. Yohanes Surya lulus ti Universitas Indonésia taun 1986 ogé pernah ngaraih summa cum laude di College of William and Mary, Virginia, Amérika Sarikat taun 1994.

Tarékah di Widang Fisika
Ngahasilna siswa-siswa Indonésia ngaraih emas di Olimpiade Fisika tingkat Internasional sarta kompetisi The First Step to Nobel Prize in Physics geus ngangkat harkat darajat. Hal ieu tangtuna teu bisa leupat tina tarékah Yohanes Surya anu geus muka jalan tur naratas murid-murid nu nyarongcolang di sakola menengah Indonésia pikeun midang dina kompetisi nu dimaksud.

Usahana éta terus-tumesus nepi ka méré jalan ka siswa-siswa nyongcolang Indonésia pikeun neruskeun diajarna di paguron luhur di luar negeri. Yohanes memang teu segen pikeun ngahubungan langsung paguron luhur anu kakoncara di Amérika Sarikat, ngalamat tempat diajarna sakaligus béasiswa pikeun murid-muridna nu nyongcolang. Yohanes ogé rajeun nularkeun élmuna ka guru-guru fisika SMP jeung SMA di sawatara daérah di Indonésia. Alatan pangalamanna natar jeung ngalatih, anjeunna jadi leuwih mibanda aksés pikeun ngarékrut siswa-siswa jinius di daérah pikeun dilatih inténsif pikeun disertakeun dina lomba fisika tingkat dunya.

Tarékahna ngailaharkeun fisika pikeun kalangan umum memang ku rupa-rupa usaha, kayaning  minton di tipi, nulis di koran-koran nepi ka méré cangkeman ngeunaan kajadian fisika liwat format kartun anu satuluyna dipedalkeun minangka buku. Yohanes boga pamadegan yén ngasilna hiji hal téh leuwih dilantarankeun ku kakeyengan, lian ti bakat tangtuna. Jalma nu teu calakan pisan ogé mun daék diajar tur keyeng mah pasti ngahasil.

Cutatan

STKIP Surya

Yohanes Surya ogé jadi salah saurang pangadeg hiji paguron luhur nu ngaranna Sekolah Tinggi Keguruan dan Ilmu Pendidikan Surya taun 2009 di daérah Gading Serpong, Tangerang. Profesor Yohanes paham pisan kana patalina tumuwuhna ékonomi di hiji nagara jeung kualitas atikan nu aya di negara éta. Anjeuna percaya rendahna kualitas atikan di hiji nagara umumna jadi hiji cukang lantaran lemahna ékonomi di éta nagara.
Kualitas atikan nu rendah alatan tina goréngna kualitas tanaga pangajar nu aya. Hal ieu ngadorong Yohanes pikeun ngabenahan atikan liwat tarékah nu karencanakeun jeung kaintegrasi. salah sahiji tarékahna nyaéta ku ngadegkeun STKIP Surya. STKIP Surya meunang dukungan ti sawatara pamaréntah daérah (pémda) di Indonésia, utamana daérah nu katinggaleun.

Rujukan

Inohong ti Jakarta
Fisikawan Indonésia
Tionghoa-Indonésia
Hérbisida (tina basa Inggris herbicide) nyaéta sanyawa atawa bahan anu sumebar dina lahan
pertanian pikeun ngurangan atawa ngabasmi tutuwuhan nu nurunkeun kana hasil (gulma). Herbisida ogé bisa disebut bahan kimia keur maéhan atawa ngamusnahkeun gulma. Lahan pertanian biasana dipelakan hiji atawa dua rupa pepelakan tatanén.Tapi tutuwuhan séjén ogé bisa jadi dina lahan éta. Sabab kompetisi dina sia gizi dina taneuh, mangrupa akusisi ti sinar panonpoé, sarta siaran tina zat atawa alelopatik, tutuwuhan séjén ayana teu pikaresepeun. Herbisida dipaké minangka salah sahiji cara ngadalikeun tutuwuhan "asing".

Cara Gawé
 Sacara umum, herbisida gawé ku cara ngaganggu kana prosés anabolisme sanyawa penting
kayaning pati, asam lemak atawa asam amino ngaliwatan kompetisi jeung sanyawa nu "normal" dina prosés éta. Herbisida jadi kompetitor sabab mibanda struktur nu sarua jeung jadi kosubstrat nu diakuan ku énzim bisa sasaran. Cara
séjén tina kerja pikeun ngaruksak kasaimbangan produksi bahan kimia diperlukeun
tutuwuhan.Conto:
 glyphosate (Monsanto) ngaganggu sintésis asam amino aromatik sabab bersaing jeung fosfoenol piruvat fosfinositrin ngaganggu asimilasi tina nitrat jeung amonium alatan substrat tina sintase énzim glutamine.

Jinis Herbisida

Herbisida kontak
Herbisida nu teu bisa asup ngaliwatan saluran kadaharan tutuwuhan (lamun herbisida disemprot dina daun, akar teu miluan paéh).
Bahan aktip: paraquat.

Herbisida sistemik
Herbisida nu bisa asup kaserep kana saluran dahareun tutuwuhan. Lamun daun nu disemprot, mangka akar ogé bisa paéh. Cara gawéna herbicides sistemik umumna leuwih laun sarta hasilna leuwih gampang katinggali. Tapi bisa ngahambat tumuwuhna jukut anu leuwih lila ti herbicides kontak.  Bahan aktif: glyphosate, 2,4-D, logam metsulfuron.

Herbisida selektif
Racun special lamun disemprot ka pamotongan utama teu paéh, kur maéhan gulma wungkul.
Bahan aktip: Atrazine, metolaklor, pendimetalin, simazin

Rujukan

Agronomi
Paternakan nyaéta kagiatan ngembang biakeun jeung ngabudidayakeun  sato keur meunangkeun mangfaat jeung hasil tina éta kagiatan. 
Harti paternakan teu tangtu kana nginguna wungkul, ngajaga jeung beternak béda perenahna dina goldisetel.  Nu tegalan tujuan keur néangan untung kuaplikasi tina prinsip manajemén kafaktor produksi nu geus digabungkeun sacara  optimal. 
Kagiatan dina widang paternakan bias dibagi jadi dua kategori, paternakan pikeun sato badag kawas sapi, munding jeung kuda, sedengkeun kelompok kadua mangrupa paternakan leutik kawas hayam, kelenci jsb.

Sajarah
Sistim paternakan diperkirakeun geus kira-kira saprak 9000 SM anu dimimitian jeung doméstikasi tina anjing, embé, jeung domba. Paternakan téh tumuwuh dina periode Neolitikum, nyaéta periode manusa mimiti cicing di hijidésa.  Dina waktu ieu ogé, domba jeung embé nu tadina ngan dicokot dagingna wungkul, mimiti dicokot susu jeung buluna ogé (wol). Sanggeus éta manusa ogé ngumpulkeun sapi jeung munding pikeun nyokot hasil kulit jeung hasil susu jeung ngagunakeun tanagana pikeun ngabajak taneuh. Manusa ogé ngamekarkeun beternak kuda, babi, onta, jeung sajabana. 
Élmu ngeunaan beternak, diajarkeun di loba paguron jeung akademi sakuliahdunya. Para siswa diajar disiplin élmu saperti é lmu gizi, génétika jeung budidaya, atawa élmu réproduksi. Lulusan  ti paguron tinggi éta  geus mangka aktif salaku dokter hewan, farmasi sato, ngayakeun ternak jeung industri  dahareun.
Sareng sagala watesan peternak, kudu ngamekarkeun sistem paternakan nu berwawasan ékologis, ékonomis, jeung saling nyambung nepi ka paternakan industri jeung paternakan rakyat bias ngahontal katahanan pangan jeung ngurus kamiskinan.

Tujuan
Hiji widang agribisnis saperti paternakan kudu boga tujuan, nu bisa dipaké salaku meunteun kagiatan dilumangsungkeun salila beternak bener atawa salah. Conto tujuan beternak nyaéta  tujuan komérsial minangka cara meunang untung. Lamun tujuan ieu nu ditetepkeun mangka sagala prinsip  ékonomi perusahaan, ékonomi mikro jeung makro, konsép akuntansi jeung manajemén kudu diterapkeun. Sanajan kitu, lamun paternakan dibuka keur kaperluan pamanfaatan sumber daya, saperti taneuh atawa pikeun ngeusi waktu luang tujuan utamana mah mémang  aspék komersil, tapi tetep ngarepkeun modal nu digolangkeun bisa balik deui.

Rujukan

Agronomi
Marah Roesli (éjahan anyar: Marah Rusli) ngaranna dipikawanoh minangka Marah Rusli bin Abu Bakar () nyaéta sastrawan Indonésia angkatan Balé Pustaka. Anjeunna kasohor ku karyana nu judulna Siti Nurbaya.

Pakasaban
Sanajan leuwih kawentar minangka sastrawan, Marah Rusli sabenerna mah dokter sato. Teu siga Taufiq Ismail jeung Asrul Sani anu ninggalkeun propésina minangka dokter sato ku sabab milih jadi panyair, Marah Rusli tetep ngaleukeunan propésina nepi ka pangsiun.

Anjeunna pernah dines minangka dokter sato di Nusa Tenggara (1915–1922); di Semarang (1923–1945); di Solo jeung Klatén (1946–1949); saterusna pangsiun dina taun 1951. Anjeunna saterusna digawé deui di Pusat Pendidikan Peternakan Bogor nepi ka taun 1960 sarta tilar dunya di Bogor dina tanggal 17 Januari 1968.

Dunya Sastra
Resepna kana sastra geus tumuwuh ti keur leutik kénéh. Anjeunna pohara bungahna mun ngadéngékeun carita ti tukang kaba, tukang dongéng di Sumatra Kulon anu nguruling pilemburan ngajual caritana, jeung maca buku-buku sastra. Dina sastra Indonésia, Marah Rusli kacatet minangka pangarang roman munggaran jeung dibéré gelar ku H.B. Jassin minangka Bapa Roman Modérn Indonésia. Saméméh bijil wangun roman di Indonésia wangun prosa anu ilaharna dipaké nyaéta hikayat.

Siti Nurbaya
Marah Rusli mibanda atikan nu luhur. Buku-buku bacaanana loba nu asalna ti Kulon anu ngagambarkeun kamajuan jaman. Anjeunna tuluy ngilik yén adat anu ngalingkungan teu saluyu deui jeung ronjatan jaman. Hal ieu ngabijilkeun lalawanan dina haténa anu dituangkeun kana karyana, nyaéta Siti Nurbaya. Anjeunna hayang ngaleupaskeun masarakatna tila adat anu angger teu méré kasempetan kanu ngora pikeun ngedalkeun ébréhanna atawa kahayangna. Dina Siti Nurbaya, geus diteundeun landasan pamikiran anu nojo kana émansipasi awéwé. Carita ieu ngabalukarkeun awéwé mimiti mikirkeun hak-hakna.

Lian Siti Nurbaya, Marah Rusli nulis ogé babaraha roman séjénna. Tapi, nu pangonjoyna mah nya Siti Nurbaya ieu. Roman ieu meunang hadiah taunan dina widang sastra ti Pamaréntah Républik Indonésia dina taun 1969 sarta ditarjamahkeun kana basa Rusia.

Rujukan

Inohong Indonésia
Inohong sastra Indonésia
R. M. Djokomono Tirto Adhi Soerjo (éjahan anyar: Jokomono Tirto Adhi Suryo) ngaranna dipikawanoh minangka Tirto Adhi Soerjo (gumelar di Blora, Jawa Wétan taun 1880 – tilar dunya di Batavia, Hindia Walanda 17 Agustus 1918 dina umur 38 taun) nyaéta saurang inohong pérs jeung inohong kabinangkitan nasional Indonésia. Anjeunna dipikawanoh minangka panaratas persuratkabaran jeung kawartawanan nasional Indonésia. Ngaranna sok disingget jadi T.A.S.

Jurnalis
Tirto medalkeun surat kabar Soenda Berita (1903-1905), Médan Prijaji (1907) jeung Putri Hindia (1908). Médan Prijaji dipikawanoh minangka surat kabar nasional munggaran ku sabab ngagunakeun basa Malayu. Sakabéh pagawé ti mimiti pangasuhna, pacitakan, pamedal jeung wartawanna nyaéta urang pribumi Indonésia asli. Tirto nyaéta jalma mimiti nu ngagunakeun surat kabar minangka alat propaganda. Anjeunna ogé wani nulis kecaman-kecaman ka pamaréntah Hindia Walanda. Anjeunna ditéwak tur dipiceun ka Pulo Bacan, deukeut Halmahéra. Sanggeus bérés mangsa pamiceunanna, Tirto balik deui ka Batavia, jeung tilar dunya dina tanggal 17 Agustus 1918.

Pajuangan
Lalakon pajuangan jeung kahirupan Tirto diangkat ku Pramoedya Ananta Toer dina Tétralogi Buru jeung Sang Pemula. Takashi Shiraishi liwat buku Zaman Bergerak nyebutkeun Tirto Adhi Soerjo minangka urang bumiputra munggaran anu ngagerakeun bangsa ku basana liwat Médan Prijaji. Tirto Adhi Soerjo ogé meunang tempat dina laporan-laporan pajabat-pajabat Hindia Walanda, utamana mah laporan Dr. Rinkes. Hal ieu alatan Tirto miboga peran dina pangwangunan Sarékat Dagang Islam di Surakarta bareng jeung Haji Samanhudi. Anggaran Dasar Sarékat Islam anu munggaran meunang panyatujuan Tirto Adi Soerjo ngajabar minangka pupuhu Sarékat Islam di Bogor jeung minangka rédaktur surat kabar Médan Prijaji di Bandung.

Pahlawan Nasional
Dina taun 1973 pamaréntah geus netepkeun Tirto Adhi Soerjo minangka Bapa Pérs Nasional. Dina tanggal 3 Nopémber 2006, Tirto meunang gelar minangka Pahlawan Nasional liwat Keppres RI nomor 85/TK/2006.

Rujukan

Bibliografi 

 

 

 

Inohong Indonésia
Nu babar taun 1880
Nu pupus taun 1918
Wagé Rudolf Soepratman (éjahan anyar: Wagé Rudolf Supratman) ngaranna dipikawanoh minangka W. R. Supratman () nyaéta pangarang lagu "Indonésia Raya", lagu kabangsaan Indonésia.

Ngaran bapana Jumeno Senen Sastrosuharjo, saurang sersan di Batalion VIII. Taun 1914, Supratman milu jeung Roekijem (Rukiyem), dulurna, ka Makassar. di dinya anjeunna disakolakeun jeung dibiayaan ku salakina Roekijem nu ngaranna Willem van Eldikn saurang Indo-Walanda anu digawé minangka instruktur Batalion XIX di Makassar. Supratman diajar basa Walanda di Europeesse Lagere School, sakola dasar Walanda salila 3 taun. Saméméh diasupkeun ka sakola éta, Wagé Supratman kudu disaruakeun (gelijkgesteld) ku nambahkeun ngaran "Rudolf" dina ngaranna, jadi ngaran lengkepna Wagé Rudolf Supratman.

Nalika dumuk di Makassar, Supratman meunang pangajaran musik ti lanceuk iparna nyaéta Willem van Eldik. Willem calakan dina maén biola jeung bisa ngagubah lagu. Taun 1924, aya parobahan dina diri Wagé Rudolf Supratman. Anjeunna mimitu mokuskeun kana masalah pulitik. Parobahan  ieu alatan tina pakawulan jeung para wartawan anu ngasuh surat kabar "Pemberita Makassar" jeung "Pelita Rakyat" anu ngagunakeun basa Malayu. Ilubiungna dina sawatara sawala pulitik, pohara ngahésékeun kanu jadi pilanceukanna minangka tentara pamaréntah Walanda. Ku kituna, anjeunna netepkeun kaputusan  pikeun ninggalkeun Makassar sarta bajuang di Pulo Jawa.

Nalika dumuk di Jakarta, dina hiji mangsa anjeunna maca hiji karangan dina majalah Timbul. Panulis karangan ieu nangtang ka ahli-ahli musik Indonésia pikeun nyiptakeun lagu kabangsaan. Supratman katantang, tuluy mimiti ngagubah lagu. Dina taun 1924 medalna lagu Indonésia Raya. Dina bulan Oktober 1928 di Jakarta lumangsung Kongrés Pamuda II. Kongrés ieu ngabijilkeun Sumpah Pemuda. Dina panutupan kongrés, tanggal 28 Oktober 1928, Supratman ngabéwarakeun lagu ciptaanna sacara instruméntal ka para paserta umum. Sacara gancang lagu éta kasohor di lingkung pagerakan nasional.

Sanggeus Indonésia merdéka, lagu Indonésia Raya dijadikeun lagu kabangsaan. Sanajan kitu, Wage Rudolf Supratman teu kaburu ngarasaan kaayaan kamerdékaan. Alatan tina lagu ciptaanna anu pamungkas Matahari Terbit dina awal Agustus 1938, anjeunna ditéwak nalika ngalanglangkeun lagu éta bareng pandu di NIROM jalan Embong Malang  –Surabaya jeung ditahan  di bui Kalisosok-Surabaya. Anjeunna tilar dunya dina tanggal 17 Agustus 1938 ku sabab kaserang kasakit.

Rujukan

Inohong Indonésia
Gulma nyaéta tutuwuhan nu teu akur jeung tempat jadina atawa anu tumuwuh heneuweuh di tempat nu sakuduna.											
Gulma kaasup kana tutuwuhan anu kaayanana bisa ngaganggu kana tutuwuhan nu séjén. Gulma mangaruhan loba fase tina budidaya sarta matak nyieun karugian daria kana hasil jeung kualitas, jeung ngaronjatkeun biaya produksina. Karusakan nu langsung disababkeun ku ayana gulma di jero jeung deukeut lahan anu dipelakan mangrupa gulma di jero lahan pepelakan nu ngurangan hasil jeung kualitas nu disababkeun persaingan kabutuhan tumbuh, saperti zat gizi, cai, jeung cahaya. Gulma ngurangan efisiensi Panén jeung mesin-mesin, sabab gulma nu jadi dina taneuh, murilit kana jero mesin jeung nu nangtung nutupan hasil panén.

Dumasar kana watesan tina nalungtik ékologis dihartikeun tutuwuhan nu geus diadaptasikan kana habitat jieunan sarta nyababkeun gangguan ka sadaya kagiatan manusa.

Rujukan

Agronomi
Tutuwuhan
Sulé lahir di Kota Cimahi Jawa Barat tanggal 15 Novémber 1976; salah saurang tukang bodor, panyanyi, aktor, jeung pamaén sinétron. Anjeunna dikenal lantaran kamampuh ngabodorna nu lucu pisan sarta spontan jeung kréatif.  Mimiti dikenal sanggeus meunang dina acara API 1 (bareng jeung Ogi Suwarna jeung Obin Wahyudin dina grup lawak SOS) taun 2005 jeung Superstar Show jeung Jaja.  Karirna makin ningkat sanggeus peranna dina acara Opera Van Java dina Trans7 nu pamaén awalna André Taulany, Parto Patrio, Nunung, jeung Azis Gagap.  Sulé ogé jadi host di Netmediatama dina acara Ini Talkshow bareng jeung Andre Taulany sarta jadi dalang dina acara Bukan Sekedar Wayang.

Inohong Sunda
Tukang bodor
Seniman
Fungisida mangrupa jinis péstisida nu husus maéhan atawa ngahambat fungi (cendawan) nu nyababkeun panyakit.  Fungisida bisa cair (panglobana dipaké), gas, butiran jeung bubuk. Pausahaan panghasil siki biasana maké fungisida dina siki, beuti, akar Cangkok, propagatif jeung organ séjén, pikeun maéhan jamur dina bahan nu bakal dipelak na nangtayungan pepelakan ngora tina cendawan patogén.  Sajaba ti éta, ngagunakeun fungisida bisa dipaké ku suntik dina sirung, nu cair semprot langsung, jeung dina bentuk fumigan (gas nu disemprotkeun).

Golongan Fungisida
Fungisida bisa digolongkeun kana dua kategori, nyaéta fungicides selektif (fungicides walirang, tambaga, quinone, hétérosiklik ) jeung non-selektif (fungisida hidrokarbon aromatik, anti-omycota, oxathiin, organophosphates, fungisida nu nyegah sintésis stérol, jeung fungicides sistemik lianna). Fungicides selektif maéhan sabagin jinis fungi tapi teu ngaruksak fungi lianna.

Fungisida ogé bisa digolongkeun fungisida kontak, translaminar jeung sistemik. Fungisida Kontak ngan kur mangaruh kana bagian nu disemprot.  Fungisida transmilanir ngalir tina bagian nu disemprot (daun jeung bagian luhur tutuwuhan) kana bagian nu teu disemprot  (ka handap).  Fungisida sistemik anu diserep ku tutuwuhan jeung didistribusikeun ngaliwatan sistim pembuluh tutuwuhan.

Mangfaat Pamakéan 
Fungisida nyaéta sanyawa kimiawi beracun pikeun ngabasmi jeung nyegah perkembangan fungi. Pamakéan fungisida ieu kaasup pengendalian sacara kimiawi. 
Mangpaat diala tina pamakéan fungicides nyaéta:

Babari diaplikasikeun
Merlukeun tanaga gawé nu saeutik
Makena praktis
Jenis sarta ragamna variatif
Hasil pangendaliana tuntas

Rujukan 

Péstisida
Fungi
Campedak nyaéta tutuwuhan buah kulawarga Moraceae . Wangun buah, rasa katut seungitna saperti nangka, sanajan aromana osok nyegak jiga buah kadu.

Penyebaran
Tutuwuhan ieu asalna ti  Asia Tenggara, sarta sumebar ti wewengkon Tenasserim di Burma, Semenanjung Malaya, kaasup Thailand, jeung bagian Nusantara: Sumatra, Kalimantan, Sulawesi, Maluku jeung Papua. Loba ogé kapanggih di Jawa barat.
Dipikawanoh sacara luas minangka nangka atawa campedak, buah ieu ogé mibanda sababaraha ngaran lokal saperti  chămpădak (Malayu), towada (Ternate), anahan (Ambon), bangkong (campedak leuweung, bentuk liar di Malaysia), baroh (Kep. Lingga jeung Johor), nangka beurit (Sunda), nongko Cino (Jawa), Cubadak hutan (Minangkabau) tiwadak (Banjar) jeung sajabana.

Ekologi
Sacara alami, campedak liar mindeng kapanggih dina leuweng hujan dataran rendah, boh leuweung primér jeung sekundér. Ngembang ka jangkungna kira-kira 1000 m di luhur permukaan laut, tangkal buah ieu sok resepeun daérah-daérah nu boga usum halodo nu teu teges, lahan nu permukaan  cai taneuhna déét, jeung komo tahan sasakali kakeueum banjir.

Cempedak biasana dipelak di pakarangan, kebon campuran, nepi ka wanatani kompleks, nu mindeng ngaliar jadi leuweung sekunder. Cempedak ogé bisa dikawinkeun sacara alami jeung nangka.

Rujukan 

Moraceae
Bungbuahan
Suweg (Amorphophallus campanulatus Bl) nyaéta spesies tutuwuhan nu masih kénéh aya dina génus Amorphophallus. Liar jeung tumuwuh ogé di tempat anu beueus sarta ditangtayungan tina panonpoé. Suweg loba tumuwuh di leuweung jeung salah sahiji tipe beubeutian anu bisa hirup dina iuhan tutuwuhan leuweung anu jangkung, tanpa dipiara jeung dirawat sacara kontinu sarta relatif tahan tina panyakit. Ukuran beuti suweg bisa nepi diaméter 40 cm, bentukna buleud datar, diaméter jangkungna beuti bisa ngahontal 30 cm, beuti ngabogaan beurat kira-kira 5 kg.

Mangfaat
Sumber pangan karbohidrat henteu ngan tina sangu waé, masih kénéh aya nu liana saperti beubeutian nu poténsial pisan contona suweg.
Suweg ogé ngabogaan sababaraha mangfaat séjén, di antarana :

Beuti suweg bisa dipaké ngubaran tatu.
Beuti suweg bisa jadi bahan pangan fungsional
kawas bebeutian séjén, beuti suweg bisa dipaké bahan baku nyieun sirop glukosa.
Tipung suweg bisa jadi bahan baku bahan pangan.

Tempo ogé
Amorphophallus
Kembang bangké
Acung

Rujukan 

Araceae
Beubeutian