AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Ibing Buyung nyaéta kasenian anu asalna ti kabupatén Kuningan. Kuningan mangrupa salah sahiji wewengkon di Jawa Barat anu ngabogaan kasenian sunda anu kawilang réa. Kecap Buyung nyaéta sajenis  pakakas anu dijieun tina logam atawa taneuh liat anu dipaké ku sawaréh wanoja désa dina jaman baheula pikeun nyokot cai di walungan, situ, cinyusu, atawa di balong pikeun kabutuhan sapopoé.Ibing Buyung dipintonkeun dina puncak acara sérén taun anu biasana diayakeun dina bulan Rayagung,gerakan ibing buyung ngagambarkeun kaéndahan wanoja ngigel dina luhur kendi bari nyuhun buyung ieu miboga ajén yén dina ngalalakonan hirup manusa kudu saimbang antara rarasaan jeung pikiran saperti ungkara “di mana bumi di pijak di sana bumi di jungjung”.

Pergelaran Ibing Buyung kalayan formasi Jala Sutra, Nyakra Bumi, Bale Bandung, Medang Kamulan, sarta Nugu Telu ngabogaan harti masarakat patani Sunda nyaéta masarakat anu miboga ageman yén Pageran alam samesta anu nyiptakeun bumi jeung eusina tur nu ngatur sagala anu aya dina kahirupan manusa. Sedengkeun manusa mangrupa mahluk anu nyicingan bumi pangsampurnana ti batan mahluk-mahluk ciptaan Pangéran séjénna.

Kasang Tukang
Ibing buyung anu tumuwuh di désa Cigugur Kecamatan Cigugur Kabupatén Kuningan  geus hirup di masarakat mangabad-abad katukang anu geus jadi budaya turun tumurun masarakatna. Numutkeun sawatara masarakat Cigugur ibing buyung miboga kasang tukang tina paripolah wanoja baheula dina nyokot cai ka pancuran, walungan, cinyusu atawa balong bari mawa buyung pikeun ngawadahan caina. Kagiatan wanoja baheula dina waktu nyokot cai saperti nyeuseuh, mandi, kuramas jeung sajabana dijadikeun bahan pamikiran pikeun nyieun gerakan ibing buyung. Lantaran éta ibing buyung miboga gerakan anu nyoko kana kabiasaan wanoja harita, éta gerakan méré ajén yén manusa sakuduna silih tulungan jeung dulur,gawé bareng, jeung teu ngabéda-bédakeun jalma tina status sosial.

Rujukan

Ibing
Kobongan, nyaéta salah sahiji kasenian nu mekar di Kacamatan Pasawahan, Kabupatén Purwakarta. Kobongan dipintonkeunana mangrupa seni ibingan penca silat anu dipirig ku waditra (Bahasa Indonesia: alat musik) tarebang (Basa Indonesia: rebana), bedug, sarta lalaguan Islami.

Kobong mangrupa istilah séjén ti pasantren (Bahasa Indonesia: pesantren), nyaéta tempat parasantri diajar nyiar elmu agama. Salaku wewengkon nu mayoritas masarakatna Islam, kasenian kobongan tetep kapiara di lingkungan pasantren atawa kobong.

Pasantrén
Seni Sunda
Karpét nyaéta hiji banda anu digunakeun pikeun ampar téras di jero imah. biasana karpét- karpét anu digunakeun téh mangrupa karpét anu ngandung unsur estetik sangkan téras di jero imah téh katempona éndah. Jaman ayeuna mah karpét téh geus dipikawanoh ku balaréa, kaasup di masarakat Sunda. Dina pungsina karpét lain ngan ukur pikeun kaéndahan wungkul tapi ogé bisa dimangpaatkeun pikeun kumpul jeung kulawarga, narima tamu, sarta kabérésihan di jero imah.

Mangpaat karpét séjénna nyaéta :
 Nyiptakeun suasana anu béda dina jero rohangan, variasi warna jeung motif karpét bisa ngarojong téma anu ditunjukeun dina rohangan éta. Contona, saupama karpét anu digunakeun nyaéta karpét anu warnana lembut jeung motifna floral, bisa ngagambarkeun kesan romantis kana rohangan éta.

Catetan 

Hiasan
Barang
Patlot nyaéta mangrupa pakakas pikeun tulas-tulis atawa ngagambar anu dimimitian ti jaman Yunani, dijieuna tina grafit tuluy di bulen ku kai.

Catetan
Cupang (Betta sp.) nyaéta salah sahiji jenis lauk nu hirup dina rawa nu habitat asalna ti sababaraha nagara di Asia Tenggara di antarana Indonesia, Thailand, Malaysia, jeung Vietnam. Lauk ieu miboga bentuk jeung karakter anu agrésif pikeun ngajaga tempat kakuasaanna. Umumna lauk cupang dibagi kana tilu jenis, nyaéta cupang hias, cupang adu, jeung cupang liar.

Cupang Hias 
Lauk cupang, salian katélah ku karakterna nu agrésif, ogé ku kaéndahan buntut,jeung siripna. Tina rupa-rupa buntutna, cupang hias di bagi kana tilu rupa nyaéta:
Cupang Plakat: Cupang hias anu buntutna pondok. Cupang ieu asalna ti nagara Thailand. Kaéndahan cupang plakat katingali tina rupa siripna, jeung ka éndahan sisikna.
Cupang Half moon: Cupang jenis ieu mibanda buntut, jeung sirip anu lebar tur simetris, nyaruaan rupa bulan satengah. Cupang half moon mimiti dibudiayakeun di Amérika serikat ku Peter Goettner taun 1982.
Cupang Serit / Cupang Crown Tail: Cupang Crown Tail atawa nu osok disebut Cupang Serit nyaéta cupang asli Indonésia.

Rujukan 

Lauk darat
Osphronemidae
Sato ingon
Bugis nyaéta salah sahiji kadaharan ti Jawa Kulon nu miboga rasa amis. Bahan anu dipaké pikeun nyieunna nyaéta tipung ketan, gula bodas, jeung cipati atawa kalapa nu meunang marud.. Kadaharan bugis dibungkus maké daun cau. Cara ngasakanana nyaéta diseupan. Ieu kadaharan téh lolobana aya di wewengkon Garut, Subang, Tasikmalaya jeung Ciamis. 

Kitu deui di Sumatera (Padang) ilahar dipiwanoh Lapek Bugis atawa Lepat Bugis, nu ngabédakeunna, maké tipung ketan hideung sarta entén kalapa diasakan jeung gula bodas lain gula beureum. Dibungkusna kawas wangun piramida, lain pasagi ciga di Jawa. Di Jawa ilahar dipiwanoh Mendut, bahanna méh sarua jeung bugis nu aya di Jawa Kulon, dibungkus ku daun cau.

Tinggali ogé 
 Papais

Rujukan

Kadaharan urang Sunda
Kadaharan Indonésia
Jajanan pasar
Olahan tipung ketan
Sirsak nyaéta salah sahiji buah anu asalna ti  Karibia, Amerika Tengah jeung Amerika Kidul. Ngaran sirsak asalna tina basa Walanda: zuurzak anu hartina kantong haseum. Sirsak nelah ogé ku sebutan nangka walanda. Sirsak didatangkeun ku pamaréntah Hindia-Walanda ka Nusantara, nyaéta dina abad ka-19, sanajan asalna lain ti Eropa.	

Sirsak nu dipelak pikeun tujuan komérsial biasana nu dimangpaatkeunana téh nyaéta buahna. Jangkung tangkal sirsak bisa ngahontal kana 9 méter. Buah sirsak remen digunakeun pikeun bahan jus jeung és krim. Dina buah sirsak loba gizi anu mangpaat pikeun awak kayaning karbohidrat, (utamana fruktosa),  vitamin C, vitamin B1 jeung vitamin B2. Dina siki sirsak aya racun anu bisa digunakeun minangka inséktisida alami.

Déskripsi
Tangkal Wangun tangkal sirsak mah leutik, nanjeur, bisa tumuwuh paling pendék 4 méter.
Dahan jeung daun Dahan-dahan anu ngarora mah baruluan.

Bentuk daunna aya nu lonjong aya ogé anu buleud, panjang jaunna antara 8 cm nika 16 cm jeung lébarna 3 cm nika 7 cm. Warna daunna héjo kolot ngagenclang limit.

Panjang palapah daunna kira-kira 4 miliméter nika 13 miliméter tur euweuh buluan.
Kembang Panjang palapah kembangna mah + 2 miliméter nika 5 miliméter. Bijilna kembang téh pajiin-jiin jeung daun atawa ogé jadi tambahan tina deukeut palapah daun, masing-masing régang umumna tumuwuh hiji atawa dua kembang, kadang-kadang mah tilu.

Palapah kembang nu mandiri (régang) tur kuat, umumna buluan jeung panjangna gé antara 15 miliméter nika 20 milimeter jeung aya gelang leutik geukeut dadasarna anu padét tur buluan téh.

Buah jeung réproduksi Warna buahna héjo kolot, cucukan (atawa buluan) wangunna lonjong jeung panjangna bisa nika 30 cm, rasana angot buahna caian, haseum, warna dagingna kabodas-bodasan sarta seungit kaambeuna.

Sikina réa beurat rata-rata tina 1.000 bibit sikina téh + 470 gram tur ngandung minyak + 24%.  Nalika digaringkeun salila 3 poé dina suhu 60°C + beuratna téh jadi 322 gram sarta toléran tina ékstraksi kalembapan; éta téh nandakeun yén moal masalah mun diengkeun dina jangka lila dina kondisi nu wajar.

Taksonomi

Sinonim 
 Annona macrocarpa Wercklé
 Annona bonplandiana H.B.K.
 Annona cearensis Barb.Rodr.
 Guanabanus muricatus (L.) M.Gómez
 Annona sericea Dunal dina CorreiaM.P., (1984)

Ngaran Vernakular 
Di unggal wewengkon buah sirsak miboga ngaran vernakular (ngaran lokal) anu béda-béda. di antarana nyaéta:

Mangpaat Buah Sirsak
Ti baheula, buah sirsak geus dimangpaatkeun minangka ubar hérbal anu mangpaatna téh ngubaran mangrupa-rupa panyakit, buah jeung daunna geus kacicda kasohor hasiatna. Bagéan sirsak anu minangpaat pikeun ubar kanker nyaéta dahan, daun, ogé buahna. Sirsak téh geus ditalungtik yén bisa ngubaran kanker usus gedé (kolon), kanker paru-paru, kanker pankréas, kanker prostat, ogé kanker pinareup.

Rujukan

Bungbuahan
Annonaceae
Tutuwuhan ubar
Manusa Sunda nyaéta manusa anu cicing di Jawa Barat.

Tingali Ogé
Urang Sunda

referensi

Budaya
Républik Austria (basa Jérman: Republik Österreich) mangrupa hiji nagara nu aya dina daratan Éropa Tengah. Tepung wates jeung Jérman jeung Céska di kalér, Slowakia jeung Hongaria di wétan, Slovénia jeung Italia di kidul, jeung Swiss jeung Liechtenstein di kulon. Ibu kotana nyaéta Wina. Austria katelah jeung musik klasikna.

Austria mangrupa nagara nu nganggo sistem démokrasi répréséntatif parleménter nu diwangun ti salapan nagara bagian fédéral. Austria jadi nagara anggota PBB ti 1955 jeung Uni Éropa ti 1995.

Asal ngaran 
Dina basa Jérman, ngaran Österreich bisa ditarjamahkeun kana “Karajaan Wétan”. Kecap éta dicandak ti kecap ti basa Jérman Kuna Ostarrîchi. Istilah ieu mereun asalna ti tarjamahan ti Basa Latin pikeun ngaran wewengkon éta: Marchia orientalis, nu hartina “wates wétan”, soalna ogé nagara éta aya dina bagian wétan ti Kakaisaran Romawi Suci.

Sajarah 
Wewengkon Austria nu awalna dikenal salaku Karajaan Norikum nu dipingpin ku salah sahiji séké Kelt, jeung mangrupa batur lami Romawi. Wewengkon ieu dicicingan (lain ditalukan) ku urang Romawi dina pamaréntahan Augustus jeung dijieun Propinsi Norikum dina taun 16 SM. Teras, Austria ditalukan ku Hun, Lombardia, Ostrogoth, Bavaria, jeung Franka. Saenggeus diparéntah 48 taun ku Hongaria (ti taun 907 nepi ka 955), wewengkon inti Austria dipasihan ka Léopold ti Babenberg dina taun 976. Saenggeus mangrupa bagian ti Kakaisaran Romawi Suci, Babenberg miboga pamaréntahan ti abad ka-10 nepi ka abad ka-13. Saenggeus Pangéran Fréderick II mangkat dina taun 1246 jeung teu kagungan panerus, Rudolf I ti Wangsa Habsburg ngabagikeun taneuhna ka murangkalihna nu lalaki jeung ngamimitian wanci pamaréntahan Wangsa Habsburg nepi ka awal abad ka-20.

Saenggeus labuhna Kakaisaran Romawi Suci dina 1806, diwangun Kakaisaran Austria. Saenggeus silih sihung jeung Karajaan Prusia pikeun ngadominasian karajaan-karajaan bangsa Jérman saenggeus Perang Napoléon, diwangun dwimonarki Kakaisaran Austria-Hongaria dina 1867. Kakaisaran ieu meupeus kana raloba nagara saenggeus runtuhna Kakuatan Tengah dina Perang Dunya I, salah sahijina nyaéta Républik Austria salaku awal ti nagara Austria modérn.

Dina 1918, Austria mangrupa hiji nagara républik nepi ka taun 1934 wanci Engelbert Dollfuss nyieun sistem diktator. Austria dijajah ku Jérman dina rézim Nazi taun 1938. Saenggeus Jérman éléh dina Perang Dunya II, administrasi Austria dipibanda ku sekutu. Dina taun 1955 Austria dibébaskeun jeung jadi hiji nagara républik nu merdéka, saratna Austria kedah nétral.

Nagara Bagian 

Austria dibagi kana salapan nagara bagian, (di Austria disebut Bundesländ/er). Nagara bagian ieu teras dibagi deui kana distrik (Bezirk) jeung kota (Stadt). Salajengna dina tingkat nu leuwih leutik dibagi kana Gemeinde.

Tempo ogé 
 Daptar Tokoh Austria
 Daptar nagara

Tumbu luar 

  Situs resmi
  Situs Kaprésidénan
  Situs resmi pariwisata

 
Nagara di Éropa Tengah
Bosnia jeung Hérzégovina, ogé kawanoh salaku Républik Bosnia jeung Hérzégovina, mangrupa hiji nagara di samenanjung Balkan di Éropa kidul. Legana 51.129 km² (19.741 mil2). Populasina kira-kira opat yuta. Nagara Bosnia dikenal dina basa resmina salaku Bosna i Hercegovina dina hurup Latin jeung Босна и Херцеговина  dina hurup Sirilik; tapi tiasana, dipondokkeun kana Bosnia, BiH, atawa БиХ .

Nagara ieu dicicingan ku tilu kalompok étnik nu utama: Bosnia, Sérbia, jeung Kroasia. Wargi Bosnia umumna diwanohan salaku Bosnians dina basa Inggris tampa nempo naon bangsana. Pamaréntahan nagara ieu dilaksanakeunna mencar jeugng nagara Bosnia sabenerna diwangun ti himpunan dua buah wewengkon, nyaéta, Fédérasi Bosnia jeung Hérzégovina jeung Républik Srpska.

Diwatesan ku Kroasia di kalér, kulon jeung kidul, Sérbia di wétan, jeung Monténégro di kidul, Bosnia jeung Hérzégovina mangrupa hiji nagara nu dikurilingan ku daratan iwal hiji basisir leutik Laut Adriatik-na nu panjangna 20 km museur dina kota Neum. Ibu kota nu ogé kota panggedéna nytaéta Sarajévo.

Pambagian administratif 
Bosnia jeung Hérzégovina dibagi kana Fédérasi Bosnia jeung Hérzégovina jeung Républik Srpska. Distrik Brčko lain bagian ti dua éntitas politik ieu, tapi diparéntah supranasional jeung dijaga ku tantara internasional.

Fédérasi Bosnia jeung Hérzégovina dibagi kana 10 kanton:
 Kanton Una-Sana
 Kanton Posavina
 Kanton Tuzla
 Kanton Zenica-Doboj
 Kanton Podrinjé Bosnia
 Kanton Bosnia Tengah
 Kanton Hérzégovina-Nérétva
 Kanton Hérzégovina Kulon
 Kanton Sarajevo
 Kanton Bosnia Kulon

Galeri

Tempo ogé 
 Yugoslavia
 Daptar nagara

Réferénsi 
 Ronald H. Bailey, Partisans and Guerillas. Time Life: 1978
 Noel Malcolm, Bosnia: A Short History. New York University Press: 1996
 Robert Lee Wolff, The Balkans in Our Time. Norton: 1978.

Tumbu luar 

  Bosnia and Herzegovina online  
  Situs Kementerian Luar Negeri 
  Situs Kedubes Bosnia dan Herzegovina di Washington, DC
  Misi OSCE di Bosnia dan Herzegovina
  United Human Rights Council - Bosnia dan Herzegovina 
  Bosnian Institute
Skotlandia, atawa, Alba dina basa Gaelik Skotlandia, baheula mangrupa karajaan merdéka di bagian kalér pulo Britania. Dina kaping 26 Maret 1707, Karajaan Skotlandia ngahiji jeung karajaan Inggris nu engké jadi "Karajaan Britania Raya" jeung ahirna "Himpunan Karajaan Britania Raya jeung Irlandia Kalér".

Réferénsi

Tempo ogé 
 Britania Raya
 Inggris
 Wales
 Irlandia Kalér
 Daptar Nagara
Wales atawa Cymru mangrupa hiji nagara bagian Britania Raya.

Tempo ogé
 Britania Raya
 Inggris
 Skotlandia
 Irlandia Kalér
 Daptar Nagara

Réferénsi

Tumbu luar 
 The National Assembly for Wales 

Wales
Britania Raya
Républik Céko (Cekia; basa Céko: Česká republika, Česko ) mangrupa hiji nagara di Éropa Tengah nu diwangun saenggeus bubarna nagara Cékoslowakia. Nagara ieu tepung wates jeung Jérman di kulon jeung kalér, Polandia di kalér, Slowakia di tenggara, jeung Austria di kidul.

Di nagara ieu aya Sudetenland, di mana baheula aya séké bangsa Jérman, tapi saenggeus Perang Dunya II, kalobaannana didéportasi sanajan masih loba urang Céko nu mibanda nami Jérman.

Sajarah 

Taneuh Céko muncul dina ahir abad ka-9 wanci dihijian ku Přemyslids. Karajaan Bohémia nu ngawasaanna, tapi konflik kaagamaan kawas Perang Hussit abad ka-15 jeung Perang Tilu Puluh Taun abad ka-17 ngaruksak. Teras wewengkon ieu aya dina pangaruh Habsburg jeung mangrupa bagian Austria-Hongaria.

Saenggeus labuhna nagara éta dina Perang Dunya I, Céko jeung tatanggina Slowakia ngagabung jeung ngawangun républik merdéka Cékoslowakia dina 1918. Négara anyar ieu boga étnis Jérman minoritas nu loba, nu nuju ka bubarna Cékoslowakia wanci Jérman sukses nganéksasi minoritas éta liwat Pasatujuan Munchen dina 1938, jeung Slowakia miboga otonomi nu leuwih gedé, jeung nagara dinamian "Céko-Slowakia". Slowakia salajengna misah deui dina 1939 jeung sisa nagara Céko ieu dikawasaan ku Jérman.

Saenggeus Perang Dunya II, Cékoslowakia labuh kana pangaruh Uni Soviét. Dina 1968, hiji invasi ku pasukan Pakta Warsawa ngahiran usaha pamingpin nagara ieu pikeun ngaliberalkeun partéy nu keur maréntah jeung nyieun "sosialisme jeung hiji paroman manusa" dina Usum Semi Praha. Dina 1989, Cékoslowakia mibanda kabébasan liwat Révolusi Kacébong. Dina 1 Januari 1993, nagara ieu meupeus kana dua nagara, Républik Céko jeung Républik Slowakia nu merdéka.

Céko ngagabung kana NATO dina 1999 jeung Uni Éropa dina 2004.

Politik 

Dumasar kana konstitusi, Républik Céko mangrupa hiji nagara démokrasi parleménter nu pupuhu nagarana hiji présidén nu dipilih ku parlemén pikeun masa jabat 5 taun. Présidén mibanda hak véto dina législasi, hak imunitas, jeung bisa ngabubarkeun parlemén dina kaayaan katangtu. Anjeunna ogé milih perdana menteri sarta anggota kabinét dumasar kana proposal ti perdana menteri.

Parlemén Céko (Parlament) mangrupa hiji parlemén bikameral nu diwangun ti Poslanecká sněmovna nu kasusun ti 200 korsi nu masa jabatna 4 taun jeung Sénát nu kasusun ti 81 korsi nu masa jabatna 6 jeung 2 taun.

Géografi 

Céko teu boga wates laut. Di wewengkon Bohémia, aya Walungan Elbe atawa Labe dina basa Céko jeung Walungan Vltava, dikurilingan ku pagunungan pondok. Di Sudeten, aya Gunung Sněžka (1.602 m). Bagian wétan Céko, Moravia, loba pasir jeung aya Walungan Morava sarta mangrupa cinyusu Walungan Oder atawa Odra.

Pambagian adminstratif 
Céko dibagi kana tilu belas wewengkon administratif (kraje, tunggal - kraj) jeung hiji wewengkon ibu kota (hlavní město), nu ditandaan ku *.

Tempo ogé 
 Daptar nagara
 Slovakia
 Sudetenland

Catetan suku

Tumbu luar 

  Situs resmi 
  Situs resmi pariwisata 
  MyCzechRepublic.com

 
Nagara di Éropa Tengah
Tangtang angin nyaéta kadaharan sarupa leupeut juru tilu dibungkus  ku daun tamiang. Kadaharan ieu dijieun tina béas.

Referensi

Kaolahan
Kadaharan
Folklor
Mukena nyaéta kukudung awéwé Islam waktu salat, pakéan husus paragi salat kaum awéwé dina agama Islam. Wangunna nutupan sakujur awak, iwal beungeut jeung kadang-kadang dampal leungeun. Tujuanana pikeun nutupan orat awéwé nalika salat. Modélna aya anu sageblus, aya anu dua potong. Umumna warna mukena bodas, maksudna sangkan témbong atra lamun aya kokotor napel, lantaran nalika salat aya katangtuan kudu suci tina najis. Kadieunakeun warna-warna mukena rupa-rupa. Variasi modélna ogé rupa-rupa, aya anu dihias ku bordél, rénda, pita, benang emas, jeung lianna.

catetan

Islam
Salat
Kayas (Basa Indonésia: Merah Muda) nyaéta salah sahiji warna campuran antara warna bodas jeung beureum. Warna bodas campur beureum ngora, sok disebut ogé ros. Kayas sok dipatula-patalikeun jeung pasipatan katut hal-hal anu féminin. Bal snooker nomer 6 warnana kayas. Di Jepang, warna kayas ngandung ma'na homoséksualitas. Kayas osok dipatalikeun jeung kalemahlembutan wanoja.

Rujukan

warna
Novel nyaéta salah sahiji karya sastra wangun prosa wanda carita rékaan (fiksi) nu eusi jeung jalan caritana panjang tur loba babagianana.
 Diwangun ku basa lancaran, palaku anu ngalakonna loba, mangsa nu kacaturna lila. Sanajan kaasup carita fiksi, palaku, jalan carita, tempat jeung waktu kajadianana bisa katarima ku akal, persis siga kajadian anu sabenerna (fakta). Eusi novel aya ogé anu didadasaran ku kajadian anu sabenerna, tapi éta kajadian téh ku pangarangna sok diréka-réka deui disaluyukeun jeung pangabutuh carita sangkan leuwih pikaresepeun.

Kamekaran 
Novel téh prosa rékaan (fiksi) nu naratif (wujud lalakon), umumna panjang sarta galur caritana atawa plot-ma kompléks (ngarancabang). Ku lantaran kitu wandana, novel mah bisa midangkeun rupa-rupa palaku, ngasupkeun rupa-rupa kajadian, laluasa ngadéskripsikeun latar jeung laluasa ngahirupkeun karakter palakuna. Dina Eropa mah umumna ngagunakeun istilah roman, nu asal muasalna tina kecap romance (puisi panjang atawa prosa anu ngolah lalakon asmara atawa ngalalana). Tapi, basa Inggris mah milih istilah nu asalna ti basa Italia nyaéta novella, hartina carita nu pondok dina wangun prosa. Dina abad ka-14 di Italia ceuyah sarta populér ku rupa-rupa roman, boh anu pinunjul boh anu picisan. Lila-lila ngagésér, istilah novella (dina basa Jerman mah novella) mindeng digunakeun saharti jeung novelét (novellete), prosa fiksi nu teu pati panjang. Dina sastra Sunda kungsi dibédakeun wangenan ngeunaan istilah novel jeung roman téh, padahal saenyana mah sarua. Ku kituna, dina kamekaran kiwari, leuwih hadé ngagunakeun éta dua istilah téh dina harti atawa wangenan anu sarua nyaéta novel atawa roman. Dina ulikanana, papasingan novel téh dumasar kana umur (umpamana aya novel Sunda samemeh Perang), kana eusina (upamana aya novel sajarah), kana ukurana (upamana aya novelét), dumasar kana kualitasna (upamana aya novel populér) jeung réa-réa deui.

Unsur
Unsur dina novél téh dijéntrékeun kieu.
 Téma nyaéta inti carita nu bisa diwangun tina runtuyan kajadian.
 Galur kaasup unsur penting dina hiji carita. Lantaran dina galur aya runtuyan kajadian, méré arah atawa ngatur kajadian naon waé anu kudu diheulakeun atawa dipandeurikeun, sarta nembongkeun sabab akibat kajadian dina carita.
 Palaku nyaéta tokoh nu ngalalakon dina hiji carita. nilik jenisna mah aya nu disebut palaku utama jeung palaku tambahan.
 Latar nyaéta lingkungan sabudeur anu ngurilingan kajadian tur waktu atawa mangsa nu lumangsung dina hiji carita.
 Puseur implengan nyaéta puseur panitén atawa jihat sawangan (point of view) ngandung harti (ku saha) dicaritakeuna éta karangan atawa titik mimiti carita.
 Gaya basa nyaéta cara ngébréhkeun pikiran ngaliwatan atawa maké basa anu has nu némbongkeun pribadi pangarang.

Sastra
Fiksi

Rujukan 

 
Élmu
Lisung nyaéta pakakas anu digunakeun minangka wadah pikeun nutu. Nutuanana ku halu. Barang nu ditutu biasana paré sangkan jadi béas, atawa sangu ketan atawa seupan parud sampeu keur nyieun opak.

Parabot dapur
Pakakas
Strukturalisme, asal kecapna tina struktur, anu hartina nyaéta ayana hubungan anu tetep antara unsur nu hiji jeung unsur séjénna.. Dina ulikan sastra, strukturalisme nyaéta pamarekan anu nyawang karya sastra sacara objektif hartina anu diajénna téh mangrupa unsur-unsur nu nyangkaruk dina éta karya sastra (intérn atawa ékstern)..
Tokoh nu naratas strukturalisme nyaéta Ferdinand de Saussure.

Istilah struktural dihartikeun salaku cara atawa prosedur nu dilaksakeun ku kaum strukturalis (golongan kaum strukturalisma) dina ngalarapkeun paham strukturalisme. Ari strukturalisme mangrupa cabang atawa modél pamikiran dina widang filsafat anu ngébréhkeun struktur pangjerona (batin) dina hiji réalitas anu rupa-rupa sacara ilmiah, hartina ngalakukeun métodeu sacara objéktif.

Struktural sacara definitive nyaéta paham ngeunaan unsur-unsur anu aya di jerona, mékanisme antara hubungan, patalina hiji unsur jeung unsur séjén, jeung antara unsur jeung totalitasna. Wangenan ciri-ciri struktur sok disaruakeun jeung ciri-ciri sistem. Sacara étimologis, struktur asal kecapna tina structura (Latin) anu hartina cara. Ku kituna, struktur némbongkeun kecap barang, ari sistem némbongkeun kecap pagawéan.

Rujukan

Filsafat
Sastra
Ibing Tayub nyaéta salah sahiji ragem ibingan anu hirup di Jawa Kulon. Istilah Tayub dina Ibing Tayub, sajalan jeung sajarah ayana, asalna ti basa Jawa sayub atawa anayub. Ibingan ieu muncul di Jawa Kulon, utamana Sumedang, nalika Sumedang diparentah ku Bupatina nu ka-18 nyaéta Pangeran Suria Kusumah Adinata (1836-1882)
Ibing Tayub mangrupa pagawéan ngigel lalaki dikebat bari dibendo, dibaju alus nyanghareupan sababaraha urang ronggéng. Nayub di jaman baheula téh kalangenan priyayi, para ménak, para gegedén. Nayub cara babah papakéanana dicalana pantolan panjang, di baju dibédahan tutup jeung bubudugulan ari soderna dikarémbongkeun, dina nayub biasana nu dipaké gamelan sarupan pélog.

Sajarah 
Saperti halna Tembang Sunda Cianjuran jeung Seni Degung, Ibing Tayub ogé mangrupa kasenian ménak. Mimitina Ibingan ieu mangrupa Ibingan husus keur priyayi pendopo kabupaten salaku Ibing kalangenan lalaki menak.
Dini mimiti kamunculanna, Ibingan ieu ngan saukur gerak-gerak Ibing saayana nurutkeun kaparigelan sewang-sewangan nu ngibing. Ku kituna gerakna sakapeung bébas asal saluyu jeung sora gamelan anu nyarenganna. Salajengna mekar ka gerak anu geus dianggep saluyu. Nyampurnakeun Ibingan ieu ku sabab unggal nu ngibing, pajabat-pajabat lingkungan gupermen (pamaréntahan), hayang nembongkeun kaéndahan gerak-gerak ibingna ka majikanna. Keur ngaronjatkeun kaéndahan gerak tarina, ku kituna Ibingan Tayub ieu dilengkepan ku gerak-gerak ibing nu aya di Ibing Topeng Cirebon, disagigireun gerak ibing ti pencak silat. Ku sabab kitu, dina Ibing tayub nu hirup ayeuna, katempo ayana gerak ibing campuran antara Ibing Wayang, Ibing Topeng Cirebon, Ibing Penca Silat, jrr. ogé salaku Ibingan ti golongan ningrat Ibingan ieu ditampilkeun dina suasana resmi jeung tata krama nu tartib.
Ibingan anu dibawakeun ku lalaki ieu, tema gerakna ngagambarkeun sikep tanggeuh jeung satria. Gagah, luwes, tartib jeung sopan keur ngaekspresikeun menak golongan karajaan di mangsa harita.

Ibing tayub mangrupa kabudayaan urang sunda saméméh perang sabagé pangaruh ti kabudayaan Jawa, biasana diayakeun ku nu hajatan atawa acara - acara di Kabupatén.Dina jaman Hindia Belanda ménak kudu bisa ngibing alatan ibing nangtukeun kalungguhan hiji ménak. Dina tayuban ogé idéntik jeung mabok - mabokan , dina jaman kamerdekaan tayuban ngaleungit.

Catetan

Ibing Jawa Kulon
Celempung (Ind.:Celempung), nyaéta salah sahiji waditra tradisional Sunda daérah Jawa Barat anu cara maénkeunana ditabeuh. Waditra ieu miboga pungsi sarua jeung kendang nyaéta miboga pungsi pikeun ngatur irama lagu. Wangun penyajian waditra Celempung biasana disebut Celempungan. Ilaharna dina pintonan celempungan sok dilengkepan ku sababaraha waditra taradisional séjénna nyaéta kacapi, rebab, atawa suling jeung goong buyung.

Celempung mangrupa alat musik meunang niron tina icikibung, nyaéta sora kaulinan tradisional nu mangrupa tabeuhan dampal panangan jeung gerak siku di luhur cai nepi ka ngaluarkeun sora-sora anu has. Kaulinan ieu biasana dipaénkeun ku para wanoja anu keur mandi di walungan. Sora-sora tina kaulinan icikibung ieu ditiron jeung dipindahkeun jadi waditra nu dijieun tina awi gedé (awi gombong) nu disebut celempung.

Alat paranti nakol celempung dijieun tina

awi atawa kai anu tungtungna dibere kaen atawa banda nu ipis sangkan ngahasilkeun sora nu alus. Cara maénkeun ieu alat musik aya dua cara, nyaéta cara nakol, dua alur ditakol sakali ewang, sarta pangolahan sora, leungeun kénca dijadikeun pikeun ngatur badag-leutikna udara anu kaluar ti bungbung celempung.

Bahan
Bahan nu dijieun pikeun celempung nyaéta tina (awi gombong), ukuran diameter l.k.20 cm, panjang l.k.40 cm. Biasana nyieun celempung tina awi gombong. Awina disopak heula jeung ditengah-tengah sopakan diliangan (samodél) kohkol, sisi sopakan hinisna kénca-katuhu dicokel anu engkena minangka jadi senarna, jeung supaya bisa ngeleter disadana..Nu dijadikeun bagian luhur (beungeutna) ditatah atawa diratakeun, bagian tengah diliangan ngarah sora senar agem di jero tabung; kaduana senar diatur nada-nadana, nyaéta galimer (1/da dan 4/ti) atawa nada-nada nu lian gumantung nu ngajieun.

Bagian awak
Bagian-bagian celempung ngawengku sirah, panutup gigir beulah kénca, pongpok, panutup beulah katuhu kedua utas sembilu minangka senar, talingkup, panyambung dua senar, nawa, minangka liang sora,baham, minangka tempat ngola sora.

Cara nyieun
Cara nyieun celempung, kahiji pilih saleunjeur awi gedé (awi gombong) anu umurna geus kolot sangkan teu bubuk. Leunjeuran awi diukur tuluy disebit pikeun dijadikeun senar. Dua senar éta disebut alur celempung. Dina bagian beungeutna diratakeun, sarta tuluy diliangan. Liang anu dijieun téh dingaranan nawa, pungsina pikeun liang hawa. Dina bagian gigirna gé dijieun liang deui nu miboga pungsi pikeun ngolah sora ku dampal panangan kiwa, nu dingaranan baham.

Catetan

Waditra tepak
Seni Sunda
Pacul nyaéta pakakas nu sok dipaké di sawah pikeun malikeun taneuh nu tadina deplé sangkan jadi alus pikeun dipelakan tutuwuhan, salian ti éta pacul ogé bisa dipaké pikeun ngagali liang, ngamalirkeun cai, ngaduk,jeung sajabana, gagang atawa panyepengan pacul mangsa dipaké disebutna doran .

Referensi

Pakakas
Pakakas Tatanén
Tumbak nyaéta sarupaning pakarang paranti perang anu gagangna tina kai jeung seuseukeutna tina beusi anu méncos. Tumbak ogé sok di paké pikeun moro sato ku cara ditojoskeun sina nanceb, kitu ogé pungsi tumbak dina perang ku cara nancebkeun seuseukeutna ka musuh.

Rujukan

Pakakas
Pakakas Perang
Pakakas Moro
Pakakas Purba
Pakarang
Dalang nyaéta nu ngalalakonkeun carita wayang/ nu nyekel waditra bagian kahiji, biasana pangleutikna/ anu saenyana boga pokal ngalakukeun réka perdaya, tapi nyumput.

Sumber

Pakasaban
Seni pintonan
ninun

Babasan

Babasan nyaéta sawatara susunan kecap nu hartina teu sarua jeung harti sawajarna, tapi biasana geus kamaphum ku saréréa, atawa ucapan maneuh anu dipaké dina harti injeuman. Babasan ogé sarua hartina jeung wiwilangan atawa bibilangan, nyaéta ucapan-ucapan nu hartina henteu gembleng, teu jelas ogé miboga konotasi nu tangtu, susunan basana ringkes, saeutik patri, jeung ulah dihartikeun sabenerna.

Conto Babasan

 dulang tinandé (awéwé mah kumaha lalaki)
 kawas aul (ciciduh atawa sok cumiduh)
 dibeuweung diutahkeun (dipikir dibulak-balik sangkan keuna kanu dimaksud)
 nyalindung ka gelung (ngandelkeun usaha pamajikan
 kolot sapeuting (kolot euweuh kanyaho)
 ngadu angklung (paréa-réa omong nu taya gunana)
 buntut kasiran (korét).

Paribasa

Paribasa hartina sarua jeung ibarat, upama, biasana, baku, dadaku jeung saterusana. Upama dina ungkara : 
 Ceuk paribasa, najan dahar karo uyah ogé ari ngariung jeung anak rabi mah ngeunah baé
 Paribasa manéh mah ari geus ménta duit téh
 Paribasa nganyam samak neukteukan bari motongan, paribasa néang anak ngadeukeutan popotongan.
Paribasa dibagi jadi tilu, nyaéta pangjurung laku hadé, panyaram lampah salah, jeung wawaran luang.Salmun nétélakeun yén papasingan paribasa disawang tina rupa-rupa hal, saperti ditilik tina gelarna, ditilik tina basa kabujanggaan, tarjamah tina basa asing (basa Jawa, basa Indonésia, basa Arab, basa Inggris), disawang tina sumber babandingan (ngabandingkeun kana ngaran awak sakujur, ngaran sasatoan, ngaran tutuwuhan, ngaran kaayaan alam, ngaran barang, jeung ngaran laku lampah, saperti paribasa patali jeung tani, patalina jeung ingon-ingon, perikanan, dagang, seni, ninun, sistem kamasarakatan, basa, élmu pangaweruh, jeung kapercayaan). Jadi boh babasan boh paribasa sarua pakeman basa nu umumna dipaké ku saréréa pikeun nyinggetkeun carita anu panjang maksudna, disusun mangrupa kalimah anu geus matok sarta ngandung pituah atawa piluangeun, susunannana ditetepkeun ku karuhun Sunda, teu meunang dirobah, dikurangan, dileuwihan atawa dilemeskeun, sabab lamun dirobah tangtuna hartina ogé jadi robah. Bédana babasan jeung paribasa téh nyaéta babasan mah ngawangun hiji kecap (kantétan), ari paribasa mah mangrupa kalimah.

Conto Paribasa

 Anu burung diangklungan, anu gélo didogdogan, anu édan dikendangan (anu gedébul dihaminan, ngarah tambah maceuh)
 Allah mah tara nanggeuy ti bongkokna (Allah moal mihak ka jalma nu boga dosa)
 Ari diarah supana, kudu dijaga catangna (ari aya barang anu diala hasilna kudu daék ngurusna)
 Ari umur tunggang gunung, angen-angen pecat sawed (najan umur geus kolot, kahayang kawas nu ngora)
 Bihari ngalingling pasir, ayeuna ngalanglang pasar (jaman geus robah, jalma ogé loba nu ganti pacabakan, atawa robah-robah tingkah lakuna)
 Carincing pageuh kancing, saringset pageuh iket (taki-taki ngajaga kaamanan, mageuhan tulak jeung sajabana, bisi aya bancang pakéwuh)
 Cécéndét mandé kiara, cileuncang (cileungcang) mandé sagara (nu miskin hayang nyaruaan nu beunghar).

Referensi

Basa
Babasan
Paribasa
Proyek kurikulum
Goong buyung nyaéta goong nu dijieun tina perunggu atawa beusi wangun bilahan.
Disebut Goong Buyung lantaran wadah aweuhan (gema) atawa resonator dijieun tina buyung atawa gentong (wadah paranti nyimpen cai).

Catetan
Bulan nyaéta ngaran sagunduk-gundukna poé nu maké tanggal dina sataun, basa lemesna Sasih.Jero sataun aya 12 bulan.

Ngaran Bulan Arab di antarana Muharam atawa Sura, Safar, Rabiulawal, Rabiulahir, Jumadilawal, Jumadilahir, Rajab, Saban, Ramadhan, Dulhijjah atawa Sawal, Dulkaidah, Dulhijah . Bulan Sunda atawa Jawa di antarana Muharam atawa Sura, Sapar, Mulud, Silihmulud, Jumadilawal, Jumadilahir, Rajab, Rewah, Puasa, Sawal, Hapit, Haji atawa Rayagung.

Ngaran Bulan Maséhi nyaéta Januari, Fébruari, Maret, April, Méi, Juni, Juli, Agustus, Septémber, Oktober, Nopémber, Désémber. Ngaran Bulan nurutkeun mangsa atawa Pranata Mangsa nyaéta Kasa, Karo, Katiga, Kapat, Kalima, Kanem, Kapitu, kawolu, kasanga, kasadasa, Desta, Sada.

Catetan 

Kalender
[[File:Phaseolus vulgaris MHNT.BOT.2016.24.73.jpg|thumb|Phaseolus vulgaris”]]
Buncis (Phaseolus Vulgaris) kaasup kana kelas kacang-kacangan (papilionaceae'') nyaéta sarupaning kacang papanan, cangkangna kandel jeung sikina leutik, ari panjangna saramo gépeng eusina aya tilu atawa lima siki.								

Sok disebut ogé kacang buncis atawa cis buncis. Buncis dialana keur ngora kénéh, sabab lamun diantep nepi ka kolot cangkangna sok liat, ari diasakanana diangeun katut cangkangna sabab rangu.

Réferénsi

Kakacangan
Fabaceae
Cacing nyaéta salah sahiji ngaran sasatoan anu miboga ciri-ciri: sato leutik, ngarayap, henteu boga suku, awakna buleud atawa pipih panjang jeung hirupna teu kukurumunan. Salian ti éta cacing ogé bisa hirup dina cai, taneuh, beuteung jelema atawa beuteung sasatoan. Cara hirupna aya nu nguntungkeun aya ogé nu ngarugikeun atawa parasit.

Rupa-rupa Cacing

Cacing Ipis (Platyhelminthes)
Kelompok cacing Ipis (Platyhelminthes) Bentukna ipis jeung lemes. Cacing ieu ngan boga hiji liang, nyaéta bahamna. Liang éta ogé dipaké pikeun ngaleupaskeun sésa dahareun. Cacing ieu teu boga rongga awak.

Cacing Gilig (Nemathelminthes)
Cacing Gilig (Nemathelminthes) Boga awak buleud panjang, teu bubukuan, jeung bahamna aya di tungtung hareup sarta dina anus di tungtung tukang awakna. Kulitna leueur sarta teu boga warna. Conto cacing gilig (Nemathelminthes) nyaéta cacing beuteung (Ascaris lumbricoides), cacing tambang (Ancylostoma duodenale), jeung cacing kremi (Oxyyuris vermicularis).

Cacing Gelang (Annellida)
Cacing Gelang (Annelida) mibanda awak bubukuan. Buku-buku awakna boga bentuk kawas gelang anu pada nyambung. Cacing Gelang boga rongga awak antara kulit awak jeung témbok peujit.

Referensi

Annelida
Cika-Cika nyaéta ngaran sato sagedé béas anu bisa hiber, ari hiberna ti peuting bari ngaluarkeun cahya ketap-ketip . cika-cika nu bikangna disebut kunang-kunang . Kunang-Kunang nyaéta cicika atawa Cika Cika bikangna. kunang-kunang henteu ketap-ketip siga cika-cika jaluna, tapi mindeng ngabaranyay waktu hiber.

Karakteristik 
Cahya cika-cika pohara jiga jenis-jenis cahya séjén, iwal ti cahya éta dihasilkeun tanpa panas . Jenis cahya ieu dingaranan "luminescence". Dina cika-cika, cahya luminescence dihasilkeun ku hiji zat anu dingaranan "luciferin". Zat ieu ngahiji jeung oksigén pikeun ngahasilkeun cahya. Tapi réaksi ieu moal lumangsung kajaba lamun aya zat séjén, nu dingaranan "luciferase". Luciferase téh minangka katalisator, nyaéta zat éta mantuan lumangsungna reaksi kimia, tapi lain mangrupa bagian ti réaksi kimia éta. Dina harti séjén, cika-cika miboga zat-zat luciferin sarta luciferase di jero awakna. Zat luciferase nyieun zat luciferin bisa meuleum sarta ngahasilkeun cahaya.

Cahya cika-cika ieu bisa mantuan cika-cika pikeun néangan papasanganana. Maksud séjén ti cahya cika-cika meureun nyaéta minangka bewara ka manuk-manuk anu néangan dahar peuting. Ku kituna manuk-manuk éta bisa nyingkahan kunang-kunang.

Para Ilmuwan masih ngarasa yén sabenerna maranéhanana henteu nyaho naha cahya-cahya ieu penting pikeun kunang-kunang, alatan pedaran nu disebatkeun éta kasampak teu penting. Maranéhanana mikir yén cahya éta téh meureun mangrupa produk sampingan ti prosés kimia séjén anu lumangsung di jero awak cika-cika.

Rujukan

Lampyridae
Tatangkalan asal kecap tina Tangkal, nyaéta sakabéh nu jaradi dina taneuh, iwal ti bangsa supa, jukut, jeung sakur nu jadina ngarambat dina taneuh. Dina tangkal aya daun, catang, jeung akar na. Sakabéh tangkal lamun rék buahan sok kembangan heula, loba tangkal nu ngan kembangan wungkul. jadi tatangkalan téh rupa-rupa tangkal, kayaning tangkal kalapa, kadu, cau, haréndong, campaka, jeung réa deui.

Rujukan
Yayasan Kabudayaan Rancage téh salah sahiji lembaga nirlaba anu icikibung dina widang basa sareng sastra, pangpangna basa sareng sastra Sunda, Jawa, Bali sareng Lampung. Anu naratasna nyaéta sastrawan Ajip Rosidi dina dasawarsa taun 1980-an katompernakeun. Kagiatan ieu yayasan pangpangna mah ngaleler Hadiah Sastra Rancagé unggal taun ka pangarang sastra daerah sareng ka tokoh nu kagungan jasa makayakeun basa sareng sastra daerah di Tatar Sunda, Jawa, Bali sareng Lampung. Lian ti ngaleler Hadiah Sastra Rancage, ka dieunakeun, ti mimiti taun 1993 ngaleler Hadiah Samsoedi deuih, ka pangarang buku bacaan barudak dina basa Sunda. Tos ti beh ditu kénéh saleresna mah, Yayasan Kabudayaan Rancage gaduh maksad seja masihan panghargaan ka guru-guru basa Sunda. Utamina mah éta téh angen-angen Ajip Rosidi sareng Hassan Kartadjoemena,tapi nembe kalaksanakeun ti kawit taun 2008, dinamian Hadiah Hardjapamekas. éta nami panghargaan téh dianggo ku lantaran, sateuacanna kantos janten angen-angen nu kagungan maksad. Kalawan diwuwuh sareng dirojong ku kulawarga Hardjapamekas, ieu panghargaan Hadiah Hardjapamekas téh dipasrahkeun unggal taun ka guru basa Sunda anu kagungan prestasi sareng dedikasi anu kawilang nyongcolang, numutkeun pameunteun Dewan Juri Hadiah Hardjapamekas. Yayasan Kabudayaan Rancage diadegkeun dumasar Akta Notaris Imas Fatimah,SH Nomer 136, tanggal 23 Maret 1993, diluyukeun kana UU No 28 Taun 2004 nganggo Akta No 55 tanggal 15 September 2006.

Pangurus Yayasan Kabudayaan Rancage
Panaratas: Ajip Rosidi, Erry Riyana Hardjapamekas, H.R.Deddy Anggadiredja,SE,MBA, Hj. Patimah, Prof.Dr.H. Edi Suhardi Ekadjati, H.I.Martalogawa, Drs.H. Ahmad Mustopfa,SH, Hj.Nunun Nuki Aminten, Dr.H.Zainuddin Djafar,MA,Hj. Titi Surti Nastiti,MA, Dr.H. Uga Perceka, Titis Nitiswari, H. Muhammad Nundang Rundagi, H. Rangin Sembada, Ahmad Rivai.
Dewan Pembina: Ajip Rosidi (Ketua), Hassan S Kartadjoemena (Wakil Ketua)
Anggota Dewan Pembina: Drs. Hana Djumhana Bastaman, H. Nano.S, S.Kar,Hj. Patimah,Drs.H. Ahmad Mustofa,SH, Hj. Nunun Nuki Aminten.
Dewan Pengurus: Erry Riyana Hardjapamekas (Ketua) H. Achmad Darsana (Wakil Ketua),Ahmad Rivai (Sekretaris) Hj. Dr. Titi Surti Nastiti (Bendahara)
Anggota Dewan Pengurus: Hj. Aisyah Ganie, Dr.H. Zainuddin Djafar,MA, Dr.H. Uga Perceka, H. Muhammad Nundang Rundagi, H. Rangin Sembada, Dewi Delila Deigratia, Drs. Hawe Setiawan.
Dewan Pengawas: Farid Prawiranegara
Alamat Sekretariat: Rawabambu No 38, Pasar Minggu Jakarta 12520 Indonésia. Tlp (021) 7806029, Fax (021) 3909320.

Rujukan

Lembaga
Lembaga Kasundaan
Basisir Langit téh ngaran judul buku kumpulan sajak karya Surachman R.M..

Deskipsi Buku
Basisir Langit téh diterbitkeun ku penerbit Balai Pustaka Jakarta dina taun 1976, kalawan maké kode penerbitan BP No 2498. Ukuran buku 14,5x20,5 cm ngagunakeun keretas koran, jilidna digambaraan ku BLB Prasodjo, ari di jerona mah teu maké gambar ilustrasi, kandelna 44 kaca. Ieu buku téh mangrupa buku kumpulan sajak ka dua ti pangarang, saméméhna kungsi nerbitkeun kumpulan sajak Surat Kayas.  Kumpulan sajak Basisir Langit téh ngamuat 29 sajak. saméméh dijieun buku sawatara sajakna kungsi dimuat dina majalah Mangle, Warga, Sari, jeung Langensari. Ngeunaan judul buku Basisir Langit, taya katerangan nu ngeceskeun ngeunaan dipakéna éta kecap, biasana judul buku sok nyokot tina salah sahiji judul sajak anu dijagokeun atawa dianggap ngawakilan eusi buku, sanajaan dina éta buku memang aya judul sajak “Langit” tapi kecap ‘Basisir’ mah euweuh dina judul sajak. Demi judul-judul sajak nu dimuat dina ieu buku nyaéta:"Panyajak ka Panyajak","Nyusud Tapak", "Prisma", "Pangabetah", "Dua Jiwa", "Surat","Langit", "Amitan Dina Paesan", "Sawarga nu Ngemploh", "Lembur Kuring", "Sora ti Pasir Pahlawan", "Dipetek di Dasar Sagara", "Di Hiji Leuweung Geledegan", "Peureup", "Bandera Hideung Satengah Tihang","Longser","Suling", "Naha Urang Kudu Guligah", "Kolecer", "Dina Maleman Lebaran", "Sakitan", "Anu Tugur di Kuburan", "Jero Guha", "Katiga", "Prabu Mandura Tapa", "Indrajaya", "Tina Albeum Heubeul", "Peuting di Rumah Sakit", jeung "Alakpaul".

Rujukan

Sajak Sunda
Wortel atawa Aconilum napellus L, nyaéta sajenis tutuwuhan anu kaasup familia Ranunculaceae, anu pentingna nyaéta beutina anu sok disebut wortel.  Tempat tumuwuhna dina taneuh utamana di dataran anu luhur di Jawa Barat, Jawa Tengah, Jawa Timur utamana anu miboga hawa anu tiis. Wortel miboga bau anu khas, mimitina mah baris karasa amis lamun digegel, tapi sateurusna bakal karasa lada, uraian makroskopikna nyaéta :
Wangun beuti wortel nyaéta jiga kerucut anu panjang, dina umumna bagian ujungna lencob jeung sering miboga anak beuti.
Belah luarna warna coklat rada ngora, sedengkeun belah jerona warna beureum rada coklat.
Loba akar serabutna, panjang wortel 4 cm - 10 cm, rubakna 1,5 cm - 3 cm.
Wortel ngandung zat-zat, di handap ieu :
Alkaloida, akonitina jeung asetbencilakonin.
Benzoilakonina, akonina, jeung neopelina.
Dosis dina ngagunakeun biasana 20 mg salaku antineuralgia alus pikeun ubar luar jeung ubar jero.

Referensi 

Beubeutian
Apiaceae
Aditif kadaharan nyaéta bahan kimia tambahan nu biasa digunakeun dina industri kadaharan. Aditif kadaharan atawa zat aditif kadaharan biasana dicampurkeun atawa ditambahkeun dina waktu pengolahan pikeun ningkatkeun mutu kadaharan.. Panalungtikan ti sawatara ahli ngabuktikeun yén zat aditif bisa ngabahayakeun kaséhatan.

Papasingan
Sacara umum
Sacara umum, aditif kadaharan bisa dipasing jadi dua, nyaéta:
Aditif dihaja
Aditif dihaja nyaéta zat aditif nu ditambahkeun atawa dicampurkeun kalayan dihaja sarta ngabogaan maksud jeung tujuan nu tangtu saperti pikeun ngaronjatkeun nilai gizi kadaharan, cita rasa, ngatur rasa asam atawa basa, jeung ngawangun rupa/wujud kadaharan.
Aditif Henteu Dihaja
Aditif Henteu Dihaja nyaéta aditif dina kadaran nu jumlahna ngan saeutik. Dihasilkeun tina prosés pengolahan.

Ditilik tina sumberna
Ditilik tina sumberna, aditif kadaharan asalna bisa tina:
sumber alamiah, saperti lesitin, asam sitrat, jrrd
sintésis bahan kimia nu ngabogaan sipat nu sarupa jeung bahan ilmiah sejenis, boh tina sipat kimia-na, boh sipat métabolisme-na, saperti karoten, asam askorbat, jsb

Katégori
Zat Pengawét

Zat Warna

Zat Penyedap

Zat Pemanis

Zat Pengharum

Réferénsi

Bahan Kimia Dina Kadaharan
Biologi
Kimia
Kagiatan  jeung usaha dina widang pembatikan di Garut mangrupa warisan ti karuhun nu lumangsung turun temurun sarta geus mekar lila saméméh merdéka. Dina taun 1945 Batik Garut beuki sohor ku sebutan Batik Tulis Garutan nu ngalaman kajugalaanana antara taun 1967-1985 nu ngawengku 126 unit usaha.
Dina mekarkeun Batik Tulis Garutan, hasil produksi Garutan ngalaman turun. Hal ieu alatan ku beuki melesatna batik printing, kurangna kahayang “ generasi penerus” dina usaha batik tulis, sarta kurangna bahan jeung modal/waragad ogé kurangna cara/ stratégi dina masarkeunana.
Batik Garutan umumna digunakeun pikeun kaén sinjang, tapi bias ogé dipaké pikeun nyumponan kabutuhan sandang liana. Wentuk Motif Batik Garutan ngagambarkeun ciri tina kahirupan sosial budaya, falsafah hirup sarta adat istiadat urang sunda. Sababaraha wujud Batik Garut sacara Visual bisa digambarkeun ngaliwatan motif jeung warnana. .
Dumasar kana pamikir jeung ide kaciptana batik garutan, motif-motif nu digambar wentukna géométrik nu 
ngagambarkeun minangka ciri has rupaning pamaésna. Wentuk-wentuk liana tina motif Batik Garut di antarana flora jeung fauna. Wentuk géométrik umumna ngajugjug kan garis diagonal, wentuk kawung atawa belah ketupat. lolobana warnana gading dipapaés ku warna nu leuwih kolot atawa kontras liana nu mangrupa karakteristik has batik garutan. 
Kiwari pengolahan batik garutan puseurna aya di Garut kota. Kapasitan produksi pertauna rata-rata 1.296 potong.
Buntiris; Basa Indonésia (Cocorbebek) Kalanchoe pinnata Pers. kalebet kana kulawarga Crassulanceae nyaéta salah sahiji tutuwuhan ubar.
Jangkung tangkal buntiris dugi 0,3 - 2 méter. Tutuwuhan buntiris aslina ti nagara Madagaskar. Ieu tutuwuhan biasana hirup di alam tropis, buntiris ogé katélah ku masarakat pikeun ubar alternatif, sabab buntiris ngandung magnesium malat.

Dicutat tina

Crassulaceae
tutuwuhan ubar
Téngkor salah sahiji téknologi kemasan urang Sunda ngagunakeun daun cau pikeun mungkus dahareun boh atah boh asak saperti rujak uleg, sangray suuk, jeung sajabana. Carana daun cau nu sedeng kolotna, ditilepkeun ngawangun aseupan. Kadaharan diasupkeun ka jerona. Aya anu tuluy dibunikeun, ditutup ku sésa daun, aya anu diantep bolongor. ka dieunakeun téngkor sok dijieun tina bungkus sangu buatan pabrik.

Téhnologi
Sangray salah sahiji cara ngolah dahareun urang Sunda, ngagoréng teu maké minyak. Dahareun diasupkeun kana katél ditagogkeun luhureun hawu atawa kompor. Dikurah-koréh maké cocolék sangkan asakna rata. Anu biasa disangray nyaéta kakacangan saperti suuk, jaat, roay; asin teri, jeung lianna.

Téhnologi
Awug nyaéta kadaharan khas urang sunda anu dijieunna tina tipung béas, tipung kétan, gula beureum, kalapa parud jeung bentukna krucut. Baheulana mah dijieunna dina pas usum panén hungkul tapi kiwari mah geus henteu. Lain ngan saukur urang Sunda wungkul nu mikaresep awug téh, tapi kiwari loba salian ti urang Sunda nu resep awug, loba nu mikaresep kadahareun ieu ku sabab ngeunah jeung rasana unik kadang mah sok dibawa pikeun oleh-oleh ti Bandung . 
Awug ogé bisa disebut tipung béas anu dilapis-lapis ku gula beureum daharna dibeulahan siga meulahan roti terus dipurulukan ku kalapa parud Adonan tipung béas anu diseupan bareung jeung gula beureum.. Awug biasa di

Bahan-bahanna
250 gr tipung béas, 250 gr tipung béas kétan, 500 cc cai,uyah sacukupna,sabatok kalapa, diparud,250 gr gula beureum,daun cau sacukupna

cara nyieun awug
Campur tipung béas, tipung kétan, cai jeung uyah nepi ka rata, tuluy kalapa diparud.
adonan dieusi ku 1/2 sendok gula beureum di tengahna terus bungkus ku daun cau
seupan nepi ka asak terus angkat
terus dipurulukan kalapa parud 
.

kandungan gizi dina awug

energi 87,9 kkal, protein 1, 4 g, lemak 
0,9 g, karbohidrat 18,3 g, kalsium 2,8 mg, fosfor 29,1 mg, besi 0,6 mg, vitamin A 0,1 RE, vitamin C 0,2 mg,

Referensi

Kadaharan urang Sunda
Olahan tipung béas
Antropologi asalna tina basa Yunani, nyaéta anthropos anu hartina 'manusa', jeung logos anu hartina 'élmu pangaweruh'. Jadi,  antropologi téh nyaéta salah sahiji 'élmu pangaweruh' (sains/science) nu maluruh, ngabahas, jeung nalungtik ngeunaan manusa. Objek anu nyampak dina antropologi téh nyaéta manusa anu geus jadi masarakat atawa sélér bangsa, kabudayaan katut paripolahna. Budaya asalna tina basa sansakerta hasil ringkesan dua kecap 'budi' jeung 'daya' anu hartina tarékah, tanaga, karep, pikiran, jeung rasa jalma. Lamun kabudayaan mah mangrupa hasil tanaga, karep, pikiran sarta perasaan jalma guna nambahan kasugemaan jeung kanikmatan ku rupa rupa akal jalma. Kabéh élmu sosial budaya pasti nalungtik kahirupan manusa. Unggal cabang élmu budaya (sosiologi, psikologi, hukum,sastra,sajarah,pulitik, komunikasi,ékonomi, arkéologi, jeung linguistik) boga puseur kajian séwang-séwangan. Antropologi boga puseur kajian dina kabudayaan nu dipiboga ku kelompok masarakat. Hubungan antara manusa jeung lingkungan hirupna anu cukang lantaranana nyaéta kabudayaan. Disawang tina ieu segi, kabudayaan bisa disebut sipatna téh adaptip lantaran ngalengkepan manusa ku cara méré nahkeun diri dina kabutuhan-kabutuhan pisiologis tina awak manéhna sorangan, méré nahkeun dina lingkungan anu sipatna pisik-géograpis, boh lingkungan sosialna. Nyatana loba kabudayaan anu aya kénéh malah nambahan mekar, éta téh nunuhkeun yén kabiasaan-kabiasaan nu aya di hiji masarakat masih dipaké, kalungguhanana sarua jeung kabutuhan-kabutuhan anu tangtu ti lingkunganana.

Tokoh-Tokoh Antropologi

William A. Havilan
Antropologi nyaéta studi ngeunaan umat manusa, tarékah pikeun nyusun generalisasi nu mangpaat ngeunaan manusa jeung perilakuna sarta pikeun meunangkeun wangenan anu lengkep ngeunaan kahirupan manusa anu variatif.

David Hunter
Antropologi nyaéta salah sahiji élmu anu medal tina rasa hayang nyaho anu tan wates wangen ngeunaan manusa.

Koentjaraningrat
Antropologi nyaéta salah sahiji élmu anu maluruh manusa sacara umum atawa wangun fisik masarakat sarta kabudayaan anu dihasilkeunana.

Rupa-Rupa Jinis Cabang Disiplin Élmu Anak Turunan Antropologi

Antropologi Pisik
Paléoantrologi nyaéta salah sahiji élmu anu maluruh asal-usul manusa jeung épolusi manusa ku cara nalungtik posil-posil anu kapanggih.
Somatologi nyaéta salah sahiji élmu anu maluruh rupa-rupa sélér bangsa manusa ku cara ditalungtik ciri-ciri fisikna.

Antropologi Budaya
Préhistori nyaéta salah sahiji élmu anu maluruh sajarah sumebar jeung mekarna budaya manusa anu geus wanoh kana 
budaya tulis.
Étnolinguistik antrologi nyaéta salah sahiji élmu anu maluruh sélér bangsa nu aya di sakuliah dunya.
Étnologi nyaéta salah sahiji élmu anu maluruh asas kabudayaan manusa dina hirup kumbuh masarakat di sakuliah dunya.
Étnopsikologi nyaéta salah sahiji élmu anu maluruh kapribadian bangsa sarta peranan individu keur nagara dina prosés parobahan adat jeung ajén universal anu nyoko kana konsép psikologi.

Galeri

Rujukan

Élmu sosial
Budaya
Élmu
Zhengzhou(Basa Cina: 郑州; Pinyin: Zhéngzhōu;, kota di kalereun China, nyaéta ibukota HenanRepublik Rakyat Cina (RRC).

Kota