AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Radén Haji Uton Muchtar Syaféi . (Balubur, Limbangan, Garut, 14 nopember 1900-Bandung, 1980). pangarang dina bahasa sunda, indonésia jeung jawa. uton masih miboga kénéh duduluran jeung pangarang sunda R. Candra Praja (tjandrapreja) R.E suriadireja (soeriadiredja).

Riwayat Atikan 
Uton mimmiti asup sakola kelas dua sabari diajar di pasantren. taun 1915, manéhna pindah kelas IV HIS di Majalengka. opat taun saenggeusna, pindah ka sukabumi, keur neruskeun ka sakola tatanen.

Lalampahan Karir 
tahun 1923, gawe di kebon téh jeung kina di daerah cianjur. sataun saenggeusna, pindah ka kahutanan Pejaten di Cepu. pindah deui ka semarang,Gundih, Bojonegoro, jeung solo. taun 1939, pindah ka jawa barat. nalika jaman panjajahan jepang, gawe di kebon téh P&T Subang. taun 1948, manéhna di tarik ka jawatan kahutanan di jakarta, terus dibere tugas nyepeng kahutanan bogor jeung Federal Distrik jakarta, leuweung-leuweung nu aya di muara, taun 1960, uton pengsiun ti pagawe kahutanan,tingkat I. nalika diuk dina bangku sakola tatanen, Uton jadi anggota jong jawa. tuluy mimpin paguyuban  Sekar Rukun di sukabumi. sanggeus gawe, manéhna tetep aktif di organisasi perserikatan kaom sekerja Boswezen. uton ngawitan nulis taun 1928. tulisana dina bahsa belanda dimuat dina surat kabar De Vorsten Landen, anu bahasana jawa di muat keur disebarkeun sumangeut, sedemgkeun anu bahasa indonesia dimuat dina varia. mangrupa pangarang anu bisa disebut produktif tulisan-tulisan Uton anu bahasa sunda nyebar ka s.k SIPATAHOENAN, warga CANDRA, BARANANG SIANG, jeung MANGLE. sababaraha tulisanna tuluy aya nu diterbitkeun jadi buku , diantarana Mustika leuweung (1951), lalakon carmad, Koboy carmad, kamalinaan, pondok jodo di dododho, Dodoja tinemu bagja, tilu dongeng. tulisana nu judulna carmad diangkat jadi sinetron ku TVRI. Bersama H,W, Ranulaksana (KI UMBARA), Uton nerbitkeun Modana (1977), nyaéta buku anu eusina kumpulan karangan tata cara kawinan sunda. taun 1957, nalika cicing di bogor, jeung pamajikanna, R.H.E Rohamina Sudarmika, Uton nerbitkeun majalah bahasa sunda Mangle. carita-carita nyambungna dimuat kana majalah nu medal jeung di pimpin, dina tulisan-tulisan na, Uton osok ngagunakeun ngaran samaran Candrahayat, Harum, Gendrayana, Tundrapraja,atawa ALB.

Rujukan
Hj. Siti Rokayah (Ciwidéy, Bandung, 1912-1980) Mangrupakeun tokoh istiméwa tembang sunda. Kasohor di lingkungan sunda sok disebut Ibu Haji. Taun 1923-an anjeuna diajar nembang ka Rd. Suradikarta (Soeradikarta), harita Rd. Suradikarta téh juru mamaos kasohor di Bandung. Ti umur 15 taun anjeuna geus mulai kasohor. Saran ti Dalem Bandung (R.A.A Wiranatakusumah), Rokayah diajar maén kacapi ka Juru Pantun Pa Aén jeung Pa ucé (Oetjé). Tuluy anjeuna nyieun grup Orkés Kacapi jeung dulur-dulurna "Hégarmanah" ngaran orkésna. anjeuna ogé diajar maénkeun waditra nu séjénna, ku kituna anjeuna parigel dina niup suling, ngagésék rebab, nakol kendang, saron, panerus, demung jeung bonang. Saeunggeus indonésia merdéka, salila 16 taun jadi anggota gamelan sunda studio RRI Bandung pingpinan R.A Darya. tuluy nguatkeun kukumpulan tembang sunda "Déwi Pramanik" nu di pingpin ku Euis Komariah, salah sahiji muridna. Boh di kumpulan "Hégarmanah" atawa "Déwi Pramanik", anjeuna sok jadi nu niup suling atawa maen kacapi. salah sahiji tembang anu kasohor dipaénkeun ku anjeuna nyaéta dina lagu "Cimplung". anjeuna ngagubah lagu, a.l: "Dangdanggula Budaya", "Kasmaran", "Sriwulan", "Lalirasa", "Kaprabon", "Reumbeuy Bandung", "Ngageuri", "Sinangling Degung", "Tilam Sono", "Kamelang ti Anggangna", "Manintin Sérang", "Minda Rupa", "Kapidangdung", "Putri Kingkin", "Samar-samar", "Tumarima" jeung "Kulu-kulu Sétra". Anjeuna pernah mantuan rombongan Gamelan Sunda "Sekar Kagugat" pingpinan Rd. Bahrum (Bachrum) nepi ka taun 1951. Hj. Siti Rokayah pernah meunang  panghargaan ti Proyék Penunjang Kebudayaan Jawa barat (1982). Hal ieu dianggap langka ku lantaran kaparigelan Hj. Siti Rokayah maénkeun waditra kawas Kacapi jeung Suling, henteu éléh ku kaum lalaki, malahan nepi ka ayeuna nu niup suling awéwé saalus Hj. Siti Rokayah can aya deui.

Rujukan 

Inohong Sunda
Rahmat Marta Adisubrata atawa Rahmat M.A.S. lahir di Bandung, ping 9 Juli 1930. Rahmat Marta Adisubrata nyaéta pamedal, sakaligus pangarang carita dina basa Sunda. Satamat SMA manéhna digawé jadi panatausaha di NV Intisari ti taun 1952-1954. Teu kungsi lila ti éta manéhna pindah ka pamedal Masa Anyar/Ganaco/Sanggabuana, mimiti ngajabat jadi Kapala Bagian Penjualan dina taun 1954-1960.Taun 1960-1963 manéhna naék jadi Kuasa Usaha, nepi ka akhirna jadi Diréktur dina taun 1963-1966. dina taun 1965 manéhna ngadirikeun jeung jadi Diréktur pamedal Pusaka Sunda. anu di utamana medalkeun buku-buku basa Sunda. Dina taun 1967 manéhna eureun dina usahana lantaran aya kasulitan dina masalah ekonomi ogé dina widang pamedalanna. Bulan November tahun 1971 manéhna diangkat jadi Wakil Diréktur. 

Manéhna jadi Diréktur dina taun 1975, tuluy diangkat jadi Diréktur pamedal Dunia Pustaka Jaya di Jakarta dina taun 1982. Dina taun 1985 manéhna ngundurkeun diri, tuluy mingpin di pamedal Tirta Kancana anu didirikeun ku manéhna, utamana pikeun nyadiakeun buku bacaeun barudak jeung buku pangajaran sakola dina bahasa Indonesia ogé dina basa Sunda.

Daptar Rujukan 

Inohong Sunda
Pamedal
Hutan Raya Juanda mangrupa leuweung anu tempatna aya di Pasir Dago, wilayah Pakar, Bandung Kalér. Hutan Raya Juanda ieu mangrupa leuweung anu dijagaan, objék wiasata, ogé mangrupa salah sahiji tempat pikeun ngabudidayakeun pepelakan anu geus langka. Anapon gagasan pikeun ngayakeun jeung ngawétkeun Hutan Raya Juanda ieu geus aya ti taun 1964, tapi karék laksana dina bulan Nopémber taun 1984. Dimimitian ku Kementrian Kehutanan ku ngawangun jeung ngabebenah wewengkon leuweung Dago luhur di pasir Bandung Kalér dijadikeun cagar alam "Hutan Raya Juanda" anu jadi tempat pikeun ngabudidayakeun pepelakan anu geus langka, jeung jadi tujuan keur wisata.

Nurutkeun kana cutatan sajarah, dina tahun 1917 geus aya urang deungeun anu miboga rencana yén wilayah Bandung Kalér téh rék dijadikeun Soenda Openlucht Museum (Museum Alam Kabuka Sunda) ninggali kana kayaan alam sunda anu pinuh ku mangpirang-pirang pepelakan jeung sasatoan anu geus langka, ogé kapanggihna situs budaya Bababakan Mégalitik anu mangrupa sésa kabudayaan manusa Bandung purba. Anapon deungeun-deungeun anu miboga gagasanna téh nyaéta a.l Dr. W. Docters Van Leuwen, K.A.R Bosscha, F.W.R. Diemont, P. Holten, jeung W.H Hoogland anu kagabung dina dina komiteu Bandoengsche Comitte Tot Natuurbescherming (Komiteu Kasalametan Kalumangsungan Alam Bandung). 

Leuweung kawasan Bandung Kalér ieu tadina rék disalametkeun ku komiteu lantaran loba masarakat anu nyawah di daérah éta, ogé ku ayana kawijakan Gemeente Bandoeng kaping 1 April 1906. Usaha pikeun nyalametkeun leuweung Bandung Kalér beunang ku gagal nalika pembangkit hidroéléktrik dijieun di hulu walungan Cikapundung tahun 1921. Ku ayana pembangkit hidroéléktrik éta ngamimitian jul jol ayana warga anu ngababakan di daérah éta, jeung anu nyésa ngan tinggal Theehuis urut pertemuan Komiteu Kasalametan Kalumangsungan Alam Bandung.  

Dr. W. Docters van Luewen di tahun 1915 ngedalkeun yén di Bandung tepatna di Curug Dago aya hiji kembang anggrék anu jenisna ngan ukur aya di Bandung. Kembang aggrék éta dingaranan anggrék Nervillea Aragona jeung Microostylis Bandongensis anu tangkalna ngan 20 cm jeung miboga sipat sengit, éndah, unik, tur jarang kapanggih. Leuweung Juanda ngabogaan leuwih ti 100 rupa pepelakan, jeung tatangkalan kurang leuwih 2500 kaasup Camara Laut (suarina equisetifolia), Camara Gunung (Casuariana Junghuhniana), Bayur Sulawesi (Pterosperum Celebium), Kayu Putih (Euclayptus Alba), jeung sajabana. Aya ogé jenis tatangkalan anu asalahna ti Luar Indonésia, saperti Tangkal Sosis ( Kigelia Aethiopica), anu asalna ti Hawaii, Pines Méksiko, Cengal Pasir ti Burma. Aya ogé mangpirang manuk, kayaning  kepodang (Orolus Chinessis), cangkurileung (Pycononotus Caferugaster), cangéhgar (Gallus Bankiva), ogé sato anu letik saperti mencek (Parado ciurus notatus), jeung bajing (Callos ciurus notatus).

Daptar Rujukan 

Alam
Sunda
Leuweung
Radén Soepjan Iskandar, dibabarkeun di Sumedang, 23 Jan 1896. Manéhna mangrupa salah sahiji pangarang roman Sunda Dipati Ukur, jeung buku pangajaran dina basa Sunda keur Sakola Dasar.  

Taun 1917 tamat ti sakola guru (Kweekschool) di Bandung jeung taun 1922 menang hoofdacte salaku guru bahasa di Jakarta. Taun 1928 tamat ti Militaire Sportschool di Bandung. Pernah jadi guru HIS di sababaraha tempat, jeung di antara taun 1922-1930 jadi guru Normalschool di antarana di Purwakarta. Di dieu manéhna jadi murid kabatinan aliran kasumedangan ti Mohamad Ambri nu dina waktu harita sarua ngajar. Ti Purwakarta, manéhna pindah ka Tasikmalaya jadi guru MULO Pasundan. 

Nalika zaman Jepang, manéhna jadi pamingpin Séinéndan di Tasikmalaya jeung kapilih keur milu latihan kamilitéran di Bogor. Sangges tamat latihan, manéhna diangkat jadi Daidanco Pembel Tanah Air (PETA) di Garut. Nalika PETA dibubarkeun (1945), manéhna jadi komandan TNI Résimén Priangan Timur di Tasikmalaya, terus diangkat jadi kapala Inspéktorat Angkatan Darat di Yogyakarta (1948). 

Balik deui ka Bandung taun 1950 nepi ka pangsiun taun 1953, manéhna jadi pamingpin panata calagara kursus-kursus B-1 Departemén Pendidikan jeung Kabudayaan. Harita manéhna bari nyusun buku pangajaran basa Sunda Piwulang basa keur bahan pangajaran basa Sunda di Sakola dasar. Sangges pangsiun, manéhna aktif dipakumpulan Daya Sunda. Taun 1956 babarengan Éma Bratakusuma, Otong Kosasih, jeung Sutisna Sendjaja, nerbitkeun mingguan basa Sunda Kalawarta Kujang. Babarengan jeung Rohéndi Sumardinata dina taun 1959 ngarang roman Sunda Dipati Ukur. 

Dina taun 1961 nepi ka tepung jeung ajalna, manéhna jadi pangurus kumpulan pamuda Kujang Putra. Manéhna di kuburkeun di pamakaman Bojongjati, Sumedang. Pernah jadi anggota DPRD TK. I Jawa Barat dina taun 1957, terus ménta euren alatan aya pagawé nu ménta tanda tangan perjalanan dinas fiktif. Tulisan-tulisana dina Kalawarta Kujang, salianti nengetan situasi masyarakat harita, ogé loba ngandung atikan piken kaluhuran budi manusa.

Rujukan 

Inohong sunda
Tadjudin Nirwan nyaéta Seniman Karawitan Sunda (Tasikmalaya, 7 April 1936-10 Oktober 1999), anu kawéntar parigel dina ngahaleuangkeun kawih turta tembang Sunda nu séjénna. Lian ti éta, dina widang seni peran manéhna ogé mampuh midangkeun peran dina Gending Karesmén. Sapopoéna, Tajudin dilalandian Kang Udin.

Riwayat Atikan 
Lulusan SGB taun 1953, tuluy jadi guru SD di Bandung.

Lalampahan Karir 
Dina taun 1962, asup kana lingkup Konsérvatori Karawitan Sunda di Bandung (Kokar Bandung) lulus taun 1965. Nalika di Kokar Bandung, Tajudin panggih jeung Mang Koko salaku guruna. Tajudin diajak ilubiung dina grup Ganda Mekar anu dipingpin ku Mang Koko, salaku wira swara (jurukawih lalaki). Kaparigelan Tajudin dina ngahaleuangkeun kakawihan karya Mang Koko kawilang punjul, ku kituna kreasi-kreasi kawih Ganda Mekar jadi leuwih merenah, dibandingkeun nu dihaleuangkeun langsung ku Mang Kokona. Saprak Tajudin ilubiung dina lingkup Ganda Mekar, kiprah jurukawih lalaki di Sunda beuki ningkatkeun kualitas sarta kuantitasna, nu saacanna aya sababaraha kawih nu ngan bisa dihaleungkeun ku wanoja wungkul, ka dieunakeun mah kapan jadi bisa dihaleuangkeun ku lalaki ogé, nya iwal ti lagu-lagu nu berdialog (sekar caturan). Dina sekar caturan mah biasana jurukawih wanoja nyebutna emang, atawa bapa, ayeuna mah robah jadi cukup ku nyebut akang ka pasanganna. Dina tembang Sunda juru kawih lalaki téh pareum, kitu ogé dina gamelan jeung sindén, nu katelahna mah jurualok. Taun 1963 Tajudin ilubiung dina gending karesmén Lutung Kasarung karya R.T.A. Sunarya, merankeun tokoh lutung, dirojong ku Mang Koko salaku nu ngatur karawitanna. Mimiti rekaman ku piringan hitam anu dirilis taun 1963 reujeung Ganda Mekar, eusina lagu Purnama, Kasenian, Sempal Guyon, jsb. Merankeun tokoh Si Kabayan dina Gending Karesmén Si Kabayan (Mang Koko jeung Wahyu Wibisana taun 1964) jumlah péntas kawilang 140kali nepi ka taun 1996, ngawangun karakter tokoh Si Kabayan nu ahéng dina diri Tajudin. 

Kitu ogé peran-peran lian nu midang dina Gending Karesmén Raja Jimbul, Aki Nini Balagantrang, Pangéran Jayakarta, Nyai Dasima, sanajan unggal peranna miboga beda-beda karakter, teu mangaruhan kana kaparigelan Tajudin. Sanajan teu kawilang lobana juru kawih lalaki téh, tapina kamampuh Tajudin dina maénkeun seni peran téh taya duanna. Lian ti gawébareng jeung Ganda Mekar, Tajudin ogé ilubiung dina lingkup tim kasenian Guriang anu dikokolakeun ku Daéng Sutigna jeung Sanu’i Edia S. Lulusna ti Kokar, Tajudin pindah jadi guru di SMP V Bandung (1967), tuluy di Kokar Bandung. Dina taun 1976, manéhna pindah gawé dina widang Kasenian Kanwil di Depdikbud Jawa Barat, nepi ka pangsiun taun 1986. Lian ti ngayakeun paméntasan, Tajudin jadi penatar guru-guru kasenian, jadi girang pangajen di sababaraha pasanggiri, ogé ngajieun rekaman kaset boh jeung Ganda Mekar atawa jeung grup kasenian lainna, saperti Tati Saléh, Ida Widawati, Nano S., jsb.

Rujukan 

Inohong Sunda
Wates konvergén nyaéta jinis wates di mana dua lémpéng patepang sareng mimitian nyorong ngalawan anu sanés. Tabrakan lémpéng téktonik tiasa nyababkeun lini, gunung bitu, formasi gunung sareng kajadian géologis sanésna. Aya tilu jinis wates konvergen masing-masing kalayan akibatna sorangan.

Jinis wates

Konvergén Samudra-Buana 

Tipe awal konvergén nyaéta Konvergén Samudra-Buana. Sénsor konverifikasi jinis ieu terjadi di mana lémpéng samudra sareng lémpéng buana dorong nyababkeun lémpéng buana diperkirakeun dina lémpéng samudra kalebet lémpéng samudra langkung tipis. Ieu disebut Subduksi. Nalika lémpéng samudra ditolak di handapeun, lebur sareng janten magma panas anu ngaluarkeun jalan lémpéng buana, nyiptakeun gunung bitu sareng nyababkeun seueur lini.

Konvergén Samudra-Samudra 

Jinis sanésna nyaéta Konvergén Samudra-Samudra. Sénsor konverifikasi jinis ieu lumangsung di mana dua lémpéng samudra samentawis nyorong hiji, anu ngabalukarkeun anu langkung tiis, langkung padet, lémpéng langkung lami ngaitkeun sareng ngalelep kana mantél. Magma panas asalna ti mana lémpéng sank, nyiptakeun kulit anyar.

Konvergén Buana-Buana 

Jinias ahir wates konvergén nyaéta konvérgén Buana-Buana. Wates jinis ieu lumangsung di mana dua lémpéng buana tabrakan sareng nyorong nyieun pagunungan. Siga ngempur gunung es anu nolak gerak ka handap, hal anu sami kajantenan nganggo lémpéng benua anu lengkep, henteu ngarambat, aranjeunna ngaléngkah.

Réferénsi

Tempo ogé 

 Wates divergén
 Palung
 Kerak buana
 Kerak samudra
 Wates transform
Amasia mangrupi superbuana hareup anu tiasa dibentuk ku campuran Asia sareng Amérika Kalér. Ieu ahirna bakal katandangan Australia, teras sésa buana. Béda utama antara Amasia sareng Novopangéa nyaéta Antartika tetep dina Kutub Kidul, sareng Amérika Kidul muter ampir 90°, nyandak tempat Antartika di Novopangéa.

Studi February 2012 ngaramalkeun Amasia bakal ngabentuk di Kutub Kalér, dina sakitar 50 juta dugi ka 200 juta taun. Jangkung waktosna sabab teu kaduga ngeunaan laju di mana buana pindah. Dianda dianggap ngabentuk di belahan kalér. Sabab hiji pola muncul anu nunjukkeun yén superbuana ngabentuk kira-kira 90° jauh tina superbuana saméméhna. Maka, asumsi yén Amasia ngabentuk 90° jauh ti Pangéa, éta kedah tungtungna di sakuriling Kutub Kalér, dipuserkeun di Lemah hejo. Amasia mangrupi salah sahiji superbuana hareup sareng Pangéa Ultima.

Réferénsi
Karét munding; Kikarét; Ficus elastica nyaéta tangkal karét nu asalna tina kulawarga moraceae. 

Ieu tangkal asalna ti nagara Sri Lanka, kiwari  Loba kapanggih hirup di nagara-nagara Asia utamana di Indonésia.
Karét munding loba kapanggih hirup liar di sisi susukan, leuweung, tegalan, malahan kiwari loba dipelak dina pot pikeun papaes buruan. Di nagara urang karét munding sok disebut ogé Kajaj, karét batang, karét kebo, ki karét, kolelet, rambung. Dinagara luar sok disebut ogé : Yin du xiang shu (C), India rubber tree (I), Caoutchouc d'assam, gummifeigenbaum, karét boom.

Ciri mandiri
Karét munding bisa hirup kalawan subur di daérah nu kaayaana di sahandapeun 500  mdpl, mangsa diturih kulitna baris ngaluarkeun geutah kentel nu kelirna bodas. Ieu geutah mibanda sipat kawas karét, sok disebut karet india.

Tangkalna bisa hirup nepika jangkungna 40 méter; gedé buleudan tangkalna nu kungsi diukur nepika aya nu 2 méter,  tina dahan bijil akar ngagarantung kawas janggot, tempona ieu akar gantung nepi kana taneuh bakal ngajadi tangkal nu bakal ngagedéan deui.

Dauna salambar-salambar karandel tur lalonyod gedéna kurang leuwih 10-35 cm, dina dahan anyar dauna leuwih rubak tibatan daun nu bijil tina dahan nu geus karolot. Dauna sok ngarangrangan mangsa datang usum halodo, sarta rampak deui barijil pucuk mun usum hujan geus manjing. Daun ngora sarta pucukna nu mimiti bijil, sok disimbutan kénéh ku salumpit nu kelirna beureum nu engkéna baris murag mangsa dauna ngagedéan.

Buahna teubisa di dahar, ukuranna laleutik sarta lonyod, kelirna konéng semu semuhéjo.

sebaran
Tangkal karét munding loba kapanggih hirup ti mimiti nagara:  Nepal, Indonesia, Bhutan, northeastern India, Burma and China (Yunnan) and Malaysia. 
Ieu tangkal loba kapanggih hirup di nagara nu mibanda iklim tropical kaasup  Hawaii sarta West Indies. di Éropa ogé bisa manggiha ieu tangkal, dijieun papaés di taman-taman. Sarta di basisir Spanyol jeung Italia.

Kagunaan sarta ngarekahkeun tangkalna

Akarna mibanda rasa lada geus tibaheula mula, dimangpaatkeun pikeun ngubaran kasakit reumatik. Nyeri padaharan, sarta ngubaran bisul. Carana bisa di godong, atawa di bebek akarna terus baé ditaplokeun di wewengkon nu nyeri.

Di nagara India akarna nu ngarumbay di anyam ngawangun sasak pameuntasan.
Geutahna ngandung lateks, akar sarta kulitna ngandung saponin, flavonoid, sarta polifenol.
Dina dauna mibanda kimia saponin, polifenol, sarta tanin.

Gallery

Dicutat tina

Ficus
Tutuwuhan ubar
Tutuwuhan Indonésia
Tutuwuhan tropis
Moraceae
Fragmen kerak buana, sawaréh sinonim sareng Mikrobuana, mangrupikeun potongan-potongan buana anu rusak ti massa buana utama pikeun ngabentuk kapuloan anu béda-béda, sering sababaraha ratus kilométer ti tempat asalna. Sadaya buana mangrupikeun potongan; istilah "fragmen buana" sareng "mikrobuana" biasana diwatesan pikeun anu langkung alit ti Australia, nyandak Australia konvensional salaku buana pangleutikna. Aranjeunna henteu kanyahoan ngandung kraton atanapi sempalan kraton. Potongan kraton kalebet sababaraha gunung jero laut sareng Dataran luhur jero laut. 

Sababaraha Mikrobuana nyaéta serpihan Gondwana atanapi buana kraton kuna; ieu kalebet Madagaskar; Dataran luhur Mascarene kalér; anu kalebet Seychelles; pulo Timor, jsb. Pulo sanésna, sapertos sababaraha dina Laut Karibia, diwangun kalolobaan na batu granit, tapi sadaya buana ngandung duanana kerak granit atanapi basaltik, sareng teu aya garis anu ngabagi jelas antara pulo sareng mikrobuana handapeun definisi. Dataran luhur Kerguelen mangrupikeun propinsi anu gedé anu dibentuk ku tempat panas gunung bitu; Nanging, éta aya hubungannana sareng peupeus Gondwana sareng mangrupikeun di luhur cai, janten éta dianggap mikrobuana, sanaos sanés réplika buana. Pulo hotspot sanés sapertos Islandia sareng Hawaii dianggap sanéa mikrobuana atanapi popotongan buana. Henteu sadayana pulo dianggap mikrobuana; Pulo Inggris, Sri Langka, Kalimantan, Newfoundland, contona, masing-masing aya dina rak buana anu bersebelahan, dipisahkeun ti daratan ku laut pedalaman anu ngabanjiran  marginna.

Sababaraha pulo di Nusantara Indonésia wétan dianggap fragmen buana, sanaos sebutan ieu kontrovérsial. Ieu kalebet Sumba, Timor (Nusa Tenggara), Pulo Banggai-Sulu (Sulawesi), Obi, Bacan kidul, sareng komplex Buru-Séram-Ambon (Maluku).

Réferénsi
Ki hujan (Thevetia peruviana) nyaéta hiji tangkal nu asalna tina kulawarga Apocynaceae. Asalna ti nagara Meksiko kidul jeung  Amerika Tengah, loba kapanggih hirup di sisi jalan atawa dijieun pager hirup. Ki hujan kagolongkeun tangkal nu mibanda racun glikosida, bisa ngabalukarkeun digitalis (obat  pikeun nguatkeut jantung).

Ciri mandiri
Tangkal ki hujan hirup ngarungkun, jangkung bisa nepika 5 méter. Dahan dina tangkalna loba ngarangkadak, mibanda geutah nu racunan kelirna bodas kawas susu.
Dauna lanset panjang méncos katungtungnakeun 8 - 15 cm, rubakna ngan 0,6 - 1,8 cm. Cupat daunna pondok,  kelirna héjo kolot sedengkeun beulah handapna leuwih ngora.
Tangkalna buleud kelirna héjo kolot semu hawuk, ngajarendil urut régang daun jeung dahan nu geus lésot.
Kembangna konéng kawas tarompét, bijil tina tungtung dahan atawa handapeun cupat daun.
Buahna teuas wanguna kawas segi tilu, kelirna héjo ngagurilap, mun geus kolot atawa asak kelirna robah jadi hideung, geutahan, ukuranna kurang leuwih 5 cm, sikina ngan hiji gedé kelirna abu-abu.

Racun jeung kimia
Dina daun, kembang, jeung sikina mibanda kimia nu disebut cardiac glycosides.
Sikina mibanda 7 cardiac glycosides, tayalian thevetin (neriperdise) A, thevetin B, pruveside, neriifolin, ruvoside (theveneriine), perusitin jeung cerberin.

Kulitna mibanda kimia nu disebut peruvoside, neriifolin, lupeol acetate, jeung theviridoside.
Dina dahan jeung daun ngora mibanda kimia L - (+) bornesetol.
Akarna mibanda kimia neriifolon, thevelene, jeung neriperside.

Ieu tangkal mibandi kimia nu disebut glikosida, bisa ngabalukarkeun digitalis (obat nguatkeun jantung).
Numutkeun catetan nu aya, di pulo Oahu ieu tangkal nu mindeng ngabalukarkeun karacunan parna pikeun manusa.

Kagunaan séjén
Tangkal ki hujan bisa di mangpaatkeun pikeun ngubaran hileudeun, atawa ngubaran kulit nu keuna ku koréngan. 
Geutahna bisa dimangpaatkeun pikeun ngaracun lauk, tangkal na dibebek nepika ancur tuluy diabruskeun ka cai nu aya laukna.

Referensi

Tempo ogé 

 USDA Plants - Thevetia peruviana
 Inchem.org: Thevetia peruviana
 Kemper Center for Home Gardening.org - Thevetia peruviana horticultural info and photos

Apocynaceae
Tutuwuhan Ubar
Lauréntia (Kraton Amérika Kalér) kraton buana ageung anu ngawangun inti géologis ana Amérika Kalér. Seueur waktos saheulana, Lauréntia parantos janten buana anu misah sapertos ayeuna dina bentuk Amérika Kalér, sanaks ti tadina ogé kalebet daérah-daérah kraton Lemah Héjo sareng ogé bagian kaler-kuloneun Skotlandia, anu katelah Hebridean Terrane. Dina waktos anu sanésna, Lauréntia mangrupikeun bagian tina buana anu langkung ageung sareng superbuana sareng nyalira diwangun ku seueur terranes anu langkung alit dina jaringan beubeur awal Protérozoikum. Mikrokontinén leutik sareng kapuloan samudra tabrakan sareng sutured kana Lauréntia terus-terusan, sareng ngahiji ngawangun stabilitas Precambrian anu ayeuna.

Réferénsi

Tempo ogé 

 Baltica
 Éuramerika
 Sibéria
 Laurasia
 Pangéa
Kenorland mangrupikeun superbuana anu ngarésponéntasina anu parantos aya antara 2,72 sareng 2,45 miliar taun ka tukang. Zircon kapanggih dina inti superbuana (ayeuna Shield Kanada) parantos tanggal umur 3,2 miliar taun. Sabuk Greenstone di sakuriling Kraton Yilgarn (di Australia Kulon) tanggal kana umur anu sami.

Hal ieu disangka yén nyiptakeun lahan deui dina waktos éta lumangsung kana pamisahan bulu mantél jero anu nyababkeun sirkulasi bahan anu gancang ti inti panas pangeusina nepi ka permukaan anu asar, sareng deui. Inti Kenorland sumping babarengan ngurilingan simpang Lauréntia, Baltica, Australia Kulon sareng kraton Kalaharia sareng kalolobaan kraton Nena. Kénorland dilapok di saburu Khatulistiwa, tungtungna aya di garis low dugi superbuan mimiti rusak. Dina tungtung, direcahna lumangsung dina tonggong massa lahan antara klaster superkraton di tungtung wétan sareng kuloneun superbenua. Salajengna, sababaraha klaster superkraton ogé pecah sareng kraton Kola (kulon Skandinavia) dipisahkeun ti kraton Karelia 10° latina.

Pepeusna Kenorland dikedalkeun ogé mangrupikeun waktos waktos parobihan di inti Bumi salaku témpé parleut mantel jero nyéépkeun téori dua-lapisan-lémpeng-lémpéng-téktonik konvéksi sareng dua lapisan anu kami tahan. Pepeusna Kenorland sakitar kira-kira 2,5 milyar taun ka tukang saluyu sareng parobahan géologis ti Éon Arkéan ka Protérozoikum.

Réferénsi
Titimplik; (Mirafra javanica) nyaéta hiji manuk nu asalna tina kulawarga alaudidae. Manuk titimplik sok disebut ogé manuk apung, alatan ieu manu sok disada atawa bacéo sok sanajan bari hiber.
Titimplik jalu jeung titimplik bikang saruana resep bacéo, bédana titimplik nu jaluna disada leuwih tarik. Titimplik loba katempo hiber di pasawahan jeung tegalan, bari neang hakaneun kayaning gegeremet jeung sisikian nu laleutik.

Ciri mandiri
Panjang awakna kurang lewih 15 cm, kelir buluna coklat semu beureum pacampur jeung coklat semu konéng.
Bulu dina palebah buntutna katempo leuwih ngora, sakaliwatan mah ieu manuk téh kawas manuk goléjra.
Titimplik nu jaluna mibanda jajambul dina huluna, ari nu bikangna mah henteu aya jambulan.
Manuk titimplik mah bisa bisa disada nurutan sora mauk séjén, sarta gerakan awakna tanginas uclag-aclog.

Dicutat tina

IUCN Red List least concern species
Aves
Sato Asia
Sasatoan Sunda
Taratas sasatoan
Least Concern species
Naskah Gandoang nyaéta hiji naskah basa Jawa maké aksara Cacarakan anu disimpen di Kabuyutan Gandoang, Wanasigra, Ciamis anu ditulis ku Ki Milu. Naskahna ditulis dina 35 kaca kertas daluang ukuran 15,5 x 12,2 cm. Eusi ieu naskah medar surat/layang anu ditulis ku Susuhunan Senapati Ing Ngalaga ka Mas Putu atawa Mas Putra Imbanagara pikeun ngawasa wewengkon Galuh. Salajengna ieu naskah ogé medar silsilah Nabi Muhammad SAW nepi ka Nabi Adam AS.

Réferénsi
Éngang; basa Inggris wasp nyaéta gegeremet nu asalna tina kulawarga Vespidae. Éngang kapanggih hirup méh di sakuliah dunya di Jepang disebutna hachi (雀蜂);, sayang na bisa ngagantung dina tangkal aya ogé sayangna nu dijieun di jero tangkal, kasohor sok nyeureud mun seug diganggu.

Pedaran
Éngang hirup babarengan, dina sa koloni bisa aya kana puluhan éngang malahan aya nu nepika 1000 éngang dina sa sayang (tawon frelon).
Sanajang kahirupan éngang henteu dina ancaman tumpur, tapi sababaraha  éngang  kiwari mimiti dijaga kahirupanna sangkan teu pinanggih jeung tumpur (punah) saperti éngang frelon nu aya di Finlandia.
Sayang engang dijieun tina bubuk tangkal kai nu digayem heula nepika bubuk kawas bubur, tuluy ditapel-tapel saeutik-saeutik nepika ngawangun sayang nu gedé  ngagantung kawas korang. 

Di nagara nu mibanda usum salju, éngang jalu nu tugasna nyieun sayang paéh saméméh usum salju datang.
Sedengkeun éngan nu bikangna ngalakukeun hibernasi/saré panjang ngaliwatan usum salju engké di mana usum panas hirup deui atawa hudang  tur ngumpul jeung éngang sejen.
Usum begér éngang ilahar dina panungtungan usum halodo atawa bulan Mei nepika Oktober, Éngang bikang bakal ngendog dina sayang nu dijieuna. Endogna baris megar dina 5 poé, tuluy bijil anak éngang nu disebut larva nu bakal jadi éngang déwasa dina waktu opat minggu.
Kadaharan Éngang déwasa tayalian ti amis-amis nu aya dina kembang (nektar), agé amis-amis nu dihasilkeun tina bungbuahan nu geus asak, sakapeung ogé ngakan geutah tatangkalan.

Ciri mandiri
Éngang mibanda sapasang jangjang kénca katuhu, béda pisan jeung nyiruan sanajan pangawakana sarimbag.  Mun pareng nyeureud  pamatilna henteu tinggaleun dina tempat nu diseured, henteu kawas nyiruan panyeureudna sok coplok dina tempat nudiseureudna. 
Pangawakanna nu kawilang leutik timimiti nu panjang  2 cm nepika nu panggedéna 2.5 cm (frelon) Jangjangna aya dua pasang, cangkéngna leutik tur panjang.

Dicutat tina

 Hymenoptera
 Sasatoan
 Seungseureudan
Superlautan (basa Inggris: Superocean) atawa Supersagara nunjukkeun perairan anu ngurilingan Superbuana. Konsép kadang digunakeun pikeun ngartikeun samudra anu langkung ageung tibatan Samudra Pasifik ayeuna. Panthalassa mangrupikeun superlautan anu ngurilingan Pangéa. Nalika cai permukaan teu terobih tina wétan ka kulon di superlautan, biasana ngasanasan tina cahya panonpoé, sareng ujung laut ngaléran langkung panas tibatan wétan. Parobihan suhu musiman anu sigana mah langkung gancang daratan tiasa nyababkeun moonsun anu kuat. Mekanik superlautan sanaos teu kahartos.

Réferénsi
Karawaci (Gryllivora Saularis) nyaéta manuk leutik nu asalna tina kulawarga Sylviadae.Spésiés ieu asalna ti nagara India, ku warga Éropa éta manuk disebut dial bird. Ieu manuk rada leutik tibatan murai, kalayan kelir buluna hideung saliwat kawas biru kalayan wungu.

Ciri mandiri
Jangjangna coklat paselang jeung hideung; bulu suku tengahna, bulu sisi buntut, sareng beuteung, bodas; tagihan warna jeruk kusam, kelir sukuna coklat. Bikangna béda dina warna hideung tinimbang anu jalu, sarta dina témpél bodas kurang jelas, bulu dina tungir handapna semu konéng, buntut beulah tengah hideung paselang bodas kapalebah sisina.

Dicutat tina

Manuk Indonésia
Manuk Asia Tenggara
AvesSato AsiaSato Indonésia
Sasatoan Sunda
Taratas sasatoan
Muhammad Toha atanapi Mohammad Toha ( babar di Banceuy, Suniaraja, Bandung tahun 1927 - pupus di Bandung 11 Juli 1946 ) nyaéta mangrupikeun komandan militer ti Barisan Rakjat Indonésia/ABRI, nyaéta Perkumpulan militer anu pernah aktip dina jaman Perang Kamerdekaan Indonésia .

Sabab Pupus  

M Toha tiwas dina seuneu kusabab misi perang, Ngabinasakeun gudang Sekutu Amunisi sareng batur sapagaweanna, ciosna saatos nyungkeun dinamit langsung ti gudang amunisi .

Hidupan 
Mohamad Toha nyaéta pahlawan ti Bandung Kidul salami révolusi kamerdekaan (1945-1950). Lahir di Kota Bandung taun 1927. Indungna mangrupa rakyat biasa anu asalna ti Kedunghalang, Bogor, anapon ramana ngantunkeun nalika Mohamad Toha yuswana 2 taun. Linggih di Jalan Suniaraja, Kota Bandung. Sakola nepi tamat Sakola Désa (3 taun) saterusna diajar montir mobil. Anu matak pernah gawé di bengkél kandaran militer di masa panjajahan Jepang (1942-1945). Ngagabung jeung Barisan Banteng Republik Indonesia (BBRI) nalika aya panggentra ngiluan bajoang mertahankeun Proklamasi Kamerdekaan. Di badan éta téh Mohamad Toha tugasna jadi Komandan Seksi I Bagian Panggempur. Dina kajadian Bandung Lautan Api (24-25 Maret 1946), pasukanna ngilu ninggalkeun Kota Bandung ka arah Kidul markasna di Kulalét, pentas Walungan Citarum di Dayeuhkolot. Salian eta, ngilu ogé tempur ngalawan serdadu Walanda (NICA) jeung sekutu. 

Di Dayeuhkolot aya hiji gedung tingkat dua anu dijadijeuk tempat nyimpeun (gudang) sanjata ogé alat-alat listerik anu katelahna gedung listrik. Gedung ieu dijadikeun basis serdadu Walanda pikeun nyerang jeung nembakan daérah perjuangan RI. Kajadian ieu ngabangkitkeun kaambek sarta sumanget Moh. Toha sangkan ngancurkeun gedung sanjata sarta gedung listrik. Dina tanggal 9 Juli 1946, Moh. Toha jeung pasukanna menang paréntah sangkan jadi panyelidik di medan perang, manéhna indit Salasa peting (9 Juli 1946) dibarengan pasukan Hizbullah (anu dipingpin ku Muhamad Ramdan) jeung pasukan Pangéran Papak. Teu lila ti inditna éta pasukan, jol wé musuh ngalungkeun granat. Ku sabab kitu loba pasukan anu tatu aya ogé anu undur diri sedéngkeun Moh. Toha ngaluncat jeung maju sorangan.

Isukna, Rebo, 10 Juli 1946 wanci 12.30, kadengé ledakan dahsyat anu ngareuwaskeun masarakat Kota Bandung, sorana kadengé nepi radius 70 km. Èta sora ledakan téh asalna ti gedung listrik nu jadi gudang sanjata jeung mesiu. Kirang langkung 75%  gedung ruksak sarta imah anu disakuriling ogé ngilu ancur. Hasil panungtik MP3 ngungkapkeun ledakan éta mangrupa usaha Moh. Toha jeung Muhamad Ramdan sangkan ngagagalkeun jeung ngancurkeun kakuatan musuh. Ceuk informasi, gedung listerik éta ngamuat 18.000 ton amunisi jeung loba sanjata api. Dumasar laporan Markas Daerah Barisan Banteng Priangan, Moh. Toha jeung Muhamad Ramdan ngilu jadi korban dina kajadian éta. Kajadian ieu geus diabadikeun jadi monumen tugu di Dayeuhkolot, aya ogé film anu judulna "Pahlawan dari Bandung Selatan", sarta ngaran jalan (Moh. Toha jeung Muh. Ramdan) anu ngahubungkeun Kota Bandung jeung Dayeuhkolot.

Militer
Umayyah (Basa Arabna : بنو أمية , Bani Umayyah , Dinasti Umaiyah, Karajaan Umaiah), atanapi Khalifah Umayyah , nyaéta mangrupikeun khilafah Islam anu munggaran saatos pamaréntahan Khulafaur Rasyidin anu pernah maréntah ti taun 661 dugi ka taun 750 di Bojong Arab sareng lingkungan sakitarana (Rébuan kota di Damaskus); ogé ti taun 756 nepi ka taun 1031 di Cordoba , Spanyol ogé Khalifah Calvary . Ngaran dinasti ieu nujuna ka Umayyah bin 'Abd asy-Shams , anu datuk ka tukang khalifah munggaran Umayyah, Muawiyah bin Abu Sufyan atanapi kadang ogé disebut Muawiyah I.

Kakhalifahan Umaiyah  

بنو أمية
661-75

Khalifah Umayyah umurna mung 90 taun, dimimitian ku pamaréntahan Muawiyah bin Abu Sufyan, saatos pupusna Ali bin Abi Talib, sareng salajengna masarakat Madinah ngayakeun Hasan bin Ali tapi Hasan bin Ali nyerahkeun khalifah ieu ka Mu'awiyah. bin Abu Sufyan dina raraga nyusun umat Islam anu dina waktos éta sareng sagala rupa fitnah anu dimimitian saprak pupusna Uthman bin Affan, perang Shiffin, perang Jamal, rajapati Ali bin Abi Talib, sareng pengkhianatan Khawarij sareng syiah.
Cucurut Pangrango (Crocidura abscondita) nyaéta spésiés cucurut anu anyar kapanggih di Gunung Gedé, Pasundan. Ciri pangbéda ieu spésiés ti cucurut Jawa lianna nyaéta awakna leuwih leutik, buntutna leuwih pondok tapi leuwih kandel, kelirna leuwih poék.

Rujukan

Mamalia Indonésia
Chariang; (aglaonema simplex) nyaéta tatangkalan nuasalna tina kulawarga Araceae. Genus Aglaonema kalayan mibanda 30 spesies.
Chariang hirup kalawan subur di tempat nu kaayaana 700 méter dpl tur teu kahieuman, dina taneuh jemlék tur ngeprul. Chariang loba kapanggih dimangpaatkeun keur papaés buruan, ditunda dina pot atawa jadi pager hirup. Kiwari chariang loba dijadikeun kembang nu loba wandana hasil tina kawin silang nu dijual beulikeun kalawan harga nu lumayan mahal, gumantung kana kaayaan tur kaséhatan tangkalna.

Ciri mandiri
Daun chariang rupa-rupa wujudna, aya nu lonyod, lanset, kawas daun écéng, aya ogé nu panjang.
Panjangna kurang leuwih 10-45 cm, kelir dauna héjo paselang jeung totol-totol bodas.
Tangkal na katutup palapah daun, katémbong di mana umurna geus manjing ka kolot atawa jangkung ku lantaran daun kolotna lalésotan.
Bonggol atawa beutina ka karimunan ku akarna, panjang kurang leuwih 1-5 cm. Beuki panjang beuti chariang, beki loba anak tangkal cariang nu bisa direkahkeun.
Kembang chariang lonyod semu méncos, panjangna 8-10 cm. Kelirna bodas, bijil tina sela-sela palapah daun.

Spesies alam
Aya sababaraha rupa spésiés chariang (aglonema) nu aya di alam liar:
 Aglonema commutatum
 Aglonema pictum
 Aglonema modestum
 Aglonema ovatum

Ieu spesies alam mangrupa bibit buit tina Aglonema hibrida, nu kiwari loba dijual beulikeun.

Dicutat tina

Araceae
Tutuwuhan
kekembangan
Untung Surapati (Basa Jawa : Untung Surapati) atanapi gumelar Surawiraaji, Babar di Bali, taun 1660 - pupus di Bangil, Pasuruan, Jawa Wetan , 5 Desember 1706 dina yuswana anu ka 45/46 taun) nyaéta mangrupikeun tokoh dina sajarah Nusantara direkam dina Tanah Babad Jawi . Carita janten legenda kusabab éta nyarioskeun budak umum sareng budak VOC anu janten bangsawan sareng Tumenggung (Bupati) Pasuruan.

Legenda  

Carita Untung Surapati legendaris sareng perjuanganna ngalawan kolonialisme VOC di Jawa nunjukkeun anjeunna janten pahlawan nasional Indonesia . Anjeunna parantos didirikeun minangka pahlawan nasional Indonésia dumasar kana Kaputusan Présidén No. 106 / TK / 1975 dina tanggal 3 Nopémber 1975.
Muḥammad bin Marwan bin Hakam (pupus 719/720) nyaéta pangeran Umayyah/Umaiyah sareng salah sahiji jenderal Khalifah anu paling penting dina periode taun 690-710 basa waktosna masarakat nuju ngalaksanakeun penaklukan bangsa Arab ti Arménia. Anjeunna éléh ku téntara Byzantium sareng ngawasa wilayah Iran, ngalahirkeun pemberontakan Arménia dina taun 704-705 ogé sareng janten ngajadikeun nagara propinsi Umayyah.

Kahirupan  

Muhammad bin Marwan mangrupikeun putra Khalifah Marwan I (sakitar taun 684-685) ti anjeunna budak déwasa, sareng ku sadayana dulurna khalifah Abdul Malik ibn Marwan (sakitar taun 685-705). 

Nalika Marwan nyandak tahta, anjeunna ngutus Muhammad ka Mesopotamia Kalér pikeun ngamankeun Arménia. Dina taun 691, anjeunna maréntahkeun lanceukna pikeun jaga perang Maskin ngalawan Mus'ab bin Zubair (kakang Mekah anu ngalawan khalifah Abdullah bin Zubair). Dina taun 692/693, anjeunna ngéléhkeun tentara Bizantium dina Patempuran Sebastopolis, ngarayu pasukan Slavic anu ageung kacacadanana dina kahadean na. Tina taun saterusna, anjeunna nyerang Byzantium Asia Minor kalayan bantosan anu sami ti Slavs, sareng mencetak kasuksésan ngalawan tentara Byzantine caket Jermanikeia, sedengkeun dina taun 695 anjeunna nyerang propinsi Kaopat kaopat.

Dina taun 699-701, sareng budak na, Abdullah bin Abdul Malik, anjeunna dikirim ka Irak pikeun ngabantosan gubernur al-Hajjaj bin Yusuf dina penindasan Abdur Rahman bin Muhammad ibn al-Asy'ats pemberontakan. Dina taun 701 Muhammad perang ngalawan Byzantines anu ngontrol arménia wétaneun Eufrates, sareng ngadamel pendudukan lokal sareng gubernur, Baanes, ngirimkeun ka Khalifah. Langsung saatosna angkat, urang Arméni doraka sareng nyuwun bantosan Bizantium. Perangna dihanca dina 703 sareng 704 ku Muhammad bareng sareng Abdullah bin Abdul Malik ngancurkeun pemberontakan, sareng Muhammad teras dikuasai ketat wilayah Arménia dina taun 705.

sumber
K.H Abdul Wahid Hasjim (Abdul Wahid Hasyim) (babar di Jombang, Jawa Wétan,1 Juni 1914 - pupus di Cimahi, Jawa Kulon, 19 April 1953 dina yuswa 38 taun) nyaéta saurang pahlawan nasional Indonésia sareng menteri nagara dina kabinét Mimiti di Indonésia. Anjeunna bapa presiden kaopat Indonésia, Abdurrahman Wahid sareng putra Mohammad Hasyim Asy'ari, salah sahiji pahlawan nasional Indonésia. Wahid Hasjim dikubur di daerah Pondok Tebuireng, Jombang, Jawa Wétan.
Ayodhya (Basa India: अयोध्या, Basa Urdu: ایودھیا; Kota Ayodhyā) nyaéta mangrupikeun kota kuno di India, baheulana ibukota Awadh, di distrik Faizabad di Uttar Pradesh. Dina karya sastra Hindu sapertos Purana sareng Itihasa (Ramayana sareng Mahabharata), Ayodhya terkenal ku lantaran mangrupikeun kota suci pikeun umat Hindu.
KH Masjkur (EYD : Masykur, babar di Malang, Jawa Wétan, 30 Désémber 1904 - pupus 19 Désémber 1994 dina yuswana anu ka 89 taun) nyaéta Menteri Agama di Indonésia taun 1947-1949 sareng taun 1953-1955. Anjeunna ogé jadi anggota DPRD Indonésia nalika taun 1956-1971 sareng anggota Déwan Penasihat Agung taun 1968.

Riwayat  

Nya anjeunna ngalibatkeun perjuangan kamerdékaan anu kasohor salami taun-taun penjajahan Jepang di Indonésia, salaku anggota Badan Persiapan Investasi Indonésia. Masjkur ogé didaptarkeun salaku pangadeg Pembela Bangsa (Peta)-anu teras janten elemen tentara rakyat sareng TNI-sapanjang Java. Salami 10 Nopémber 1945, namina parantos muncul salaku pamimpin Barisan Sabilillah.
Yazid bin Mu'awiyah ( يزيد بن معاوية ) atanapi Yazid I mangrupikeun khalifah anu kakawasaan dina taun 680 dugi 683, ngagentos rama sareng teras dikirimkeun putrana. Yazid asalna tina cabang Sufyani Bani Umayyah, istilah pikeun katurunan Abu Sufyan bin Harb. Anjeunna nyaéta khalifah kadua anu ramana ogé aya khalifah.
Mu'awiyah bin Yazid ( Basa Arab : معاوية بن يزيد / Mu'āwiyah ibn Yazīd ; taun 664-684) atanapi Mu'awiyah II mangrupikeun khalifah anu maréntah pikeun waktu anu pondok dina 683 dugi 684. Anjeunna khalifah. anu terakhir tina cabang Sufyani, istilah kanggo katurunanana.
Skala waktos géologis mangrupikeun sistem anu dianggo ku para élmuwan pikeun ngajelaskeun sajarah Bumi dina hal kajadian géologis atawa paléontologikal (sapertos wujud kabentukna lapisan batu énggal, penampilan, atawa démonténg bentuk kahirupan tertentu). Jaman géologis dipisahkeun kana unit jeung subunit, anu panggedéna dieusieun. Éon dibagi jadi Éra, anu salajengna dibagi janten périodeu, kala jeung jaman.

Penanggalan géologis teu leres. Salaku conto, sanaos tanggal didaptarkeun pikeun mimiti périodeu Ordovisium 485 jita taun ka tukang, éta saleresna 485,4 kateupastian (ditambah atawa dikurangan) tina 1,9 juta taun.

Pénanggalan géologis ngamungkinkeun para élmuwan leuwih ngartos kana sajarah kuna, kaasup évolusi tutuwuhan sareng sato tina organismeu sel tunggal pikeun dinosaurus pikeun primata manusa awal. Éta ogé ngabantosan aranjeunna langkung jentré ngeunaan kumaha kagiatan manusa parantos ngarobih planét.

Tangtosna, unit géologis ieu henteu sami sareng panjangna. Éon, éra jeung périodeu biasana dipisahkeun ku kajadian géologis anu penting jeung unik dina iklim, bentang, jeung biodivérsitas. Éra Kénozoikum contona, dikenal salaku "Jaman Mamalia". Périodeu Karbon (Carboniferous), disisi séjén, dibéré ngaran pikeun ranjang batu bara anu ageung dibentuk dina waktos ieu ("Carboniferous" hartosna batu bara). Périodeu Cryogenian, sapertos namina, mangrupikeun jaman glasiasi anu hébat.

Réferénsi
Kabupatén Lampung Tengah nyaéta hiji kabupatén di Propinsi Lampung, anu puseur dayeuhna di Gunung Sugih. Ieu kabupatén miboga lega 4.789,82 km pasagi  sarta dieusian ku 1.239.096 jiwa (taun 2015). Lampung Tengah mangrupa salah sahiji kabupatén anu kakurung darat (‘’land lock’’) di Propinsi Lampung.ieu kabupatén perenahna 57,85 kilometer ti Kota Bandar Lampung.

Sajarah 
Kabupatén ieu baheulana mangrupa kabupaén kadua panglegana di Lampung , nepi ka lumakuna Undang-undang Nomer 12 taun 1999 anu mekarkeun kabupatén ieu jadi babaraha wewengkon, saperti kabupatén Lampung Wétan jeung Kota Métro.
Lolobana pangeusi di wewengkon ieu nyaéta urang Jawa, tuluy disusul ku urang Sunda. Mayoritas agama anu diagem nyaéta Islam.

Babagian administratip 
Kabupatén Lampung Tengah  miboga 28 kacamatan, di antarana:  dan pemekaran kecamatan terakhir yaitu kecamatan Putra Rumbia
 Gunung Sugih (puseur dayeuh)
 Bumi Ratu Nuban
 Seputih Agung
 Way Pengubuan
 Bandar Mataram
 Pubian
 Selagai Lingga
 Anak Tuha
 Kota Gajah
 Bumi Nabung
 Way Seputih
 Bandar Surabaya	
 Terbanggi Besar
 Seputih Mataram
 Rumbia
 Seputih Surabaya
 Trimurjo
 Padang Ratu
 Bangun Rejo
 Kali Rejo
 Terusan Nunyai

Pemerintahan

Daftar bupati

Tingali ogé 
Lampung

Rujukan 

Lampung
Sasak Pasupati (singketan ti Sasak Pasteur-Surapati, disebut ogé Jalan layang Pasupati) nyaéta sasak nu ngahubungkeun kalér jeung wétan Kota Bandung ngaliwatan lembah Cikapundung. Panjangna 2,8 km jeung lébarna 60 m. Sabagéan jalan ieu diwangun di atas Jalan Pasteur, nyaéta jalan lama nu jadi ciri has Kota Bandung. Sasak Pasupati ogé jadi salah sahiji ikon Kota Bandung. Dina peuting, di bagéan tengah diterangan ku lampu warna-warni nu nyorotan pilon sasak. Ieu jalan layang ngajadikeun arus tutumpakan ti wewengkon Jabodetabek ka Bandung leuwih gampang. Di bawah sasak ieu aya taman nu disebut Taman Pasupati.

Referensi

Tutumbu luar 
 Sasak Pasupati di Structurae.

Pasupati
Kota Bandung
Kabupatén Way Kanan ieu kabupaten nyaéta salah sahiji ti lima welas kabupaten/kota nu aya di Propinsi Lampung. Ngagaduhan wilayah nu ageung legana 3.921,63 km atawa sarua jeung 11 persen ti jumlah kampung kolot nu aya di Kabupaten Way Kanan.

Ditilik tina topograpina, Kabupaten Way Kanan dibagi kana dua bagean topograpis, nyaéta topograpis gunung dugi bukit, jeung DAS (daerah aliran sungai). Teu anéh lamun potensi ieu daerah aya dinu tatani. Lolobana mah walungan di ditu ngagolontor ti kulon ka wetan. Kaayaan ieu nu matak tatani potensial pisan jang ngawangun irigasi.

Dumasar kana topograpi ngabogaan batas, Kaler - Propinsi Sumatra Selatan, Kidul - Kabupaten Lampung Utara, Kulon - Kabupaten Lampung, Wetan - Kabupaten Tulang Bawang Barat.

Sajarah 
Dimimitian ti taun 1957, basa éta pamingpina Wedana Way Kanan, Ratu Pangadilan. Diayakeun panglawungan nu kahiji jang ngabahas rencana pamarentah ti pusat nu butuh sekitar 100.000 hektar lahan nu rek dijieun transmigrasi. Kahartos ku pamarentah daerah sabab wayah kapungkur taun 50-an memang pamarentah Orde Baru boga program jang mindahkeun pangeusi ti Jawa ka Sumatra. Basa harita, aya tilu kawedanaan nu aya, nyaéta Kawedanaan Kotabumi, Kawedanaan Krui, jeung Kawedanaan Menggala teu ngadukung kana rencana pamarentah pusat.

Tapi Kawedanaan Way Kanan narimakeun, éta ogé make sababaraha hiji pertimbangan ngarah engkena Way Kanan bisa gancang rame ku pangeusi. Basa éta kénéh, aya gagasan ti Hi. Ridwan Basyah salaku nu nyepeng notulis pas panglawungan harita. Eta gagasan eusina ngajadikeun Way Kanan kabupaten misah nyalira ti Kabupaten Lampung Kaler.

Lajeng di taun 1971, kahayang ngajadikeun Way Kanan jadi kabupaten misah aya deui. Kusabab diayakeun panglawungan jeung para tokoh masyarakat, tokoh adat, jeung ilmuwan di rorompokna Hi. Ridwan Basyah di Tanjung Agung, Banda Lampung. 

Lima taun saanggeus panglawungan, atawa taun 1975, Bapa Nasrunsyah Gelar Sutan Mangkubumi, di Bumi Agung, Bahuga, ngalaksanakeun acara adat Bugawi. Oge masih ngondang tokoh-tokoh adat di sabudureun Way Kanan. Dina harita, diayakeun musyawarah nu memang husus pingpinan Hi. Ridwan Basyah, tujuana ngabahas Way Kanan jadi kabupaten nu tiasa ngadeg sorangan. Salian tina eta, aya usul kanggo Pamarentah Daerah di Kabupaten Lampung Kaler jeung Pamarentah Daerah ti Propinsi Lampung.

Tepika taun 1986 Pamarentah Pusat ngabentuk Pembantu Bupati Lampung Kaler, Wilayah Blambangan Umpu make Surat Keputusan Menteri Dalam Negeri. Nomer: 821.26-502 tanggal 8 Juni 1985. Tina sajarah ieu tiasa nyaho rarangka ngadegkeun Kabupaten Way Kanan nyaéta perkara anu teu gampang.

Rujukan
Raden Muhammad Mulyadi nyaéta sajarawan kalahiran Bandung, 14 Pebruari 1969. Anjeunna aktip janten dosen sareng peneliti di Universitas Padjadjaran ogé salaku Ketua Program Studi Magister Ilmu Sejarah. Salian tina ngadosenan, anjeuna aktip naliti jeung nulis rupi-rupi tulisan. Aya dinu bentuk jurnal, artikel, ogé buku-buku sajarah margi anjeunna pokus dinu penelitian kasajarahan.

Teu cukup ngajar jeung naliti, Raden Muhammad Mulyadi seueur aktip dinu kagiatan organisasi. Di antarana PPSI (Perkumpulan Prodi Sejarah Seluruh Indonesia), nyaéta hiji organisasi anu didirikeun ku para sajarawan sa-Indonesia jang ngamunculkeun kaelmuan sajarah ti para pengajar jeung peneliti. Harita basa taun 2016 tepi ka 2018, Raden Muhammad Mulyadi nyekel Dipisi Penelitian jeung Publikasi.

Geus loba rupi-rupi karya anu dijieun boh ku nyalirana atawa tim peneliti. Tepi ka danget ieu, Raden Muhammad Mulyadi geus ngapublikasikeun jurnal di Artefak (jurnal nu bogana Universitas Galuh), di Paramita, di Garuda (Garda Rujukan Digital) anu diterbitkeun ku Kemenristekdikti, di jurnal Patanjala (Jurnal Penelitian Sejarah dan Budaya), sarta sababaraha hiji buku anu kabehna pokus ngangkat masalah budaya, sajarah lokal jeung sajarah nasional. Katambahan jadi Dewan Editor saacan terbit kabehna jurnal téh di Universitas Padjadjaran.

Panalitian Jeung Publikasi Ilmiah 
Jurnal Patanjala “Elmu Anyar: Syncretism In The Spreading Of Christianity In West Java From The Nineteenth To The Early Twenty Century” - taun 2019

Jurnal Patanjala “Polemik A. Hassan Dan Muchtar Luthfi Mengenai Paham Kebangsaan (1929-1935)” - taun 2018

Editor Buku Kepingan Peristiwa Sejarah Indonesia “Kerusuhan Rasial Di Bandung 5 Agustus 1973” - taun 2017

Prosiding Universitas Indonesia, Seminar Nasional Sejarah Lokal Munas II “Bencana Kelaparan Di Karawang Tahun 1977” - taun 2016

Disertasi, Universitas Indonesia “Koes Plus: Tonggak Dan Karakteristik Ke-Indonesia-an Dalam Musik Pop” taun 2014

Tesis, Universitas Indonesia “Industri Musik Nasional (Pop, Rock dan Jazz)” - taun 1999

Pendidikan 
Doktor Ilmu Sejarah, Universitas Indonesia (2008-2014)

Magister Ilmu Sejarah, Universitas Indonesia (1996-1999)

Sarjana Ilmu Sejarah, Universitas Padjadjaran (1987-1992)