AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Shena Malsiana otabâ lebbi èkennal klabân nyamah Shena (lahèr è Jakarta, 14 Oktober 1991) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia.

Singel 
 Maafkan Aku (2013)
 Imaji (2013)
 What Do You Need (2017)
 Melawan Awan (2019)
 Nelangsa (2019)
 Lagu Marah (2020)

Panyanyi
Sherina Munaf otabâ lebbi èkennal klabân nyamah Sherina (lahèr è Bandung, 11 Juni 1990) panèka sala sèttong panyanyi bân aktris Indonèsia.

Album 
 Andai Aku Besar Nanti (1999)
 Petualangan Sherina (2000)
 My Life (2002)
 Primadona (2007)
 Gemini (2009)
 Tuna (2013)

Panyanyi
Aktris
Biḍârâ (Strychnos ligustrina) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Loganiceae. Biḍârâ èkoca' kèya dara laut (Jhâbâ); bidara laut (Inḍonesia); kayu ular (Timor); bân èn-laènna.

Paghuna'an 
È Dhisa Hu'u, Kabhupatèn Dompu, Nusa Tenggara Barat kolè' kajuna èyangghuy ghâbây nambhâi sakè' ghighi polana alobâng.

Sombher 

Totombuwân
Loganiaceae
Kaju bilis (Harrisonia brownii) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Rutaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya tara kedauk (Sumba); kai tudu (Timor); bân èn-laènna.

Panyalambherrân 
Kaju bilis tombu è Polo Andaman, Angola, Bangladesh, Benin, Borneo, Burundi, Kamboja, Kamerun, Cèna Tèmor Lao', Ethiopia, Ghana, Guinea, Hainan, Ivory Coast, Jhâbâ, Kenya, Laos, Kapolowan Nusa Tenggara, Liberia, Malawi, Malaya, Maluku, Mozambique, Myanmar, New Guinea, Polo Nikobar, Nigeria, Filipina, Rwanda, Sierra Leone, Polo Solomon, Somalia, Sudan, Sulawesi, Somattra, Tanzania, Thailand, Togo, Uganda, Vietnam, Zambia, bân Zaire.

Sombher 

Totombuwân
Rutaceae
Latvia otabâ Republik Latvia (bhâsa Latvia: Latvijas Republika, Latvija) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Ḍâjâ. Ibukotana iyâ arèya kotta Riga. Naghârâ arèya aengghânan bi' laot Baltik è bârâ' (498 km); Belarus è lao tèmor (161 km); Rusia è tèmor (332 km); Estonia è ḍâjâ (333 km); bân Lithuania è lao (544 km). Luas wilayahna 64,589 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-122 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Latvia bâḍâ 1,934,379 (2018) orèng bân kapadatan pendudukna 30,9 orèng per km².

Galeri

Referensi 

Naghârâ
Jherruk budhun iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Rutaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya bitter orange, sour orange (Inggris); limau samar (Malaysia); cabuso, cabiso (Filipina); bân èn-laènna. Èparkèra'aghi jherruk budhun arèya hibrida ḍâri jherruk macan bân jherruk mandarin.

Sombher 

Rutaceae
Totombuwân
Kosambhi (Schleichera oleosa) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Sapindaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya kesambi (Jhâbâ); kasambi (Sonḍhâ); macassar oil tree; ceylon oak (Inggris); kusambi (Malaysia); bân èn-laènna.

Panyalambherrân 

Kosambhi tombu è Inḍia, Sri Lanka, Myanmar, Thailand, Malaysia, bân Inḍonesia.

Sombher 

Totombuwân
Sapindaceae
Con-acconan (Senna alata) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Fabaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya candle bush (Inggris); ketepeng cina (Inḍonesia); daun kurap (Malaysia) bân èn-laènna.

Jhâjhârbâ'ân ropa 
Con-acconan anḍi' bâu sè bâceng, ghlâgârrâ loros tombuna ka attas, ḍâunna abârna bhiru bâk konèng bân malèbâr. Kembhângnga konèng ngacernang, dhinèng bighina abârna sokklat.

Sombher 

Fabaceae
Totombuwân
Rusia (bhâsa Rusia: Россия) otabâ Federasi Rusia panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Tèmor bân Asia Ḍâjâ.

Naghârâ
Aksara Carakan Madhurâ (ꦲꦏ꧀ꦱꦫꦕꦫꦏꦤ꧀ꦩꦢꦸꦫ) otabâ aksara Madhurâ otabâ Hanacaraka iyâ arèya sala sèttong aksara kona sè èkaghâbây nolès oca' bhâsa Madhurâ. Aksara carakan Madhurâ ell abujud sèttong keccap sowara oḍi' "a", dhinèng bânnya'na bâḍâ 20 bigghi'.

Sajhârâ 
Aksara carakan Madhurâ rèya asalla ḍâri aksara Jhâbâ sè ètemmowaghi bi' orèng ḍâri naghârâ Inḍia, nyamana Aji Saka. Aji Saka nolèssaghi carèta ponakabânna sè anyama Ḍora bân Sembaḍa. Ponakabân ḍuwâ arowa acarok sampè' paḍâ matè.

Bujud

Aksara

Aksara ghâjâng

Pangangghuy aksara

Aksara pasangan (pasanganna aksara)

Aksara rajâ/murdâ

Aksara sowara 

Aksara
Rachida Lamrabet (lahèr è Maroko, 1970) panèka sala sèttong panolès asal Belgia.

Karjâ 
 Vrouwland (2007, Meulenhoff-Manteau)
 Een kind van God (Children of God) (2008)
 De man die niet begraven wilde worden (2011)

Panolès
Jâḍâm (Aloe succotrina) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Asphodelaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya fynbos aloe, mountain aloe (Inggris).

Jhâjhârbâ'ân ropa 
Jâḍâm sangghup tombu ghân 1,5m tèngghina, tapè lomrana pèra' tombu sampè 1m. Ngoḍâna ènga' sè ta' anḍi' ghlâghâr tapè san ella towa tombu kèya makkèna ètotopè bi' ḍâunna sè ella kerrèng.

Sombher 

Asphodelaceae
Totombuwân
Kaju manis cèna (Glycyrrhiza glabra) iyâ arèya tombuwân sè taamaso' ka ḍâlem famili Fabaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya licorice, liquorice (Inggris); shirinmiya (Uzbek); zoethout (Bâlândhâ); akar manis (Inḍonesia) bân èn-laènna.

Panyalambherrân 

Kaju manis cèna tombu è Èrropa bâgiyân lao' (akadhi Spanyol bân Italia), Turki, Iran, Iraq, Asia Tengnga, bân Cèna bâgiyân bârâ' ḍâjâ.

Sombher 

Fabaceae
Totombuwân
Amèrika Sarikat (bhâsa Inggrès: United States of America) panèka sala sèttong naghârâ è Amèrika Dâjâ. Ebhukoṭṭana iyâ arèya Washington, D.C. bân koṭṭa palèng rajâ iyâ arèya Koṭṭa New York. Loas bilajâhna iyâ arèya 9,833,520 km², bân pandudu'na iyâ arèya 328,239,523 (2019).

Galèri

Referensi 

Naghârâ
Aigrefeuille panèka nyamma Komun sè Haute-Garonne.
Kecerdasan buatan (bhâsa Inggris: artificial intelligence) iyâ arèya kapènterranna pa-apa sè èlakonè bi' messin, bhidhâ bi' kecerdasan alami, sè èlakonè manossa bân kèbân. Cem-macem buku kecerdasan buatan sè kalonta ngartèyaghi hal jârèya mènangka ponapa pa-apa sè mampo persepsiyaghi kabâḍâ'ân è sacangkobhengnga bân ngalakonè aksi sè bisa mamaksimallaghi peluang maollè tojjhuwânna.
Komputer
Jhâmbhu dhârsana (Syzygium malaccense) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Myrtaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya jambu bol (Inḍonesia); malay apple (Inggris); bân èn-laènna.

Panyalambherrân 
Jhâmbhu dhârsana tombu è Asia Tèmor Lao' akadhi Myanmar, Thailand, Malaysia, Papua Nugini, bân Australia ḍâjâ.

Sombher 

Myrtaceae
Totombuwân
Lampennang (Peltophorum pterocarpum) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Fabaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya soga (Inḍonesia); soga jambal (Jhâbâ); batai laut, jemerelang laut (Malaju); yellow flame (Inggris); bân èn-laènna.

Panyalambherrân 
Lampennang tombu molaè Inḍia, Sri Lanka, Asia Tèmor Lao' sampè' ka Australia bâgiyân ḍâjâ.

Sombher 

Totombuwân
Fabaceae
Arè Primata Inḍonesia iyâ arèya arè taonan sè èpaènga' nèyap 30 Jânuwari polana kaparèatènan klabân padhâghângan primata sè karangkang.

Sajhârâ 
Padhâghângan primata è Inḍonesia sè cè' segghuddhâ klabân cara ḍâring è 2013 aghâbây PROFAUNA Inḍonesia amolaè paènga'an Arè Primata Inḍonesia sè jhung aḍâ'ân è 2014. Kukang arèya bhurun alas sè bânnya' èjhuwâl klabân cara sè karangkang è taon kasebbhut. Tangghal ghella' èpèlè polana pemaoran arèya tapak ngalampanè kampanye "Primate Freedom Tour" è Jânuwari 2001 sabelluna. Lalakon arowa èkampanyeaghi è kottha-kottha è polo Jhâbâ bân Bhâli ghâbây palènḍhungan primata Inḍonesia.

Kampanye 
Bâjâna kampanye sè jhung aḍâ'ân èkalako, PROFAUNA Inḍonesia ngennèng ngalakonè kampanyè è 25 kennengngan è Inḍonesia. Sala sèttong sè noro' iyâ arowa mahamorèd Fakultas Kaḍotteran Kèbân Institut Patanèyan Bogor è Tugu Kujang. Mahamorèd ghellâ' aberri' ra-kèra 2.000 lembâr bâbâcan sè èssèna berta bâb palènḍhungan primata Inḍonesia. Tojjhuwânna kampanye rèya ma'lè maghârsarè ngartè bân ta' adhâghâng, mellè, otabâ mèyara bhurun primata sè èlenḍhungè klabân cara sè karangkang.

Sombher 

Arè paènga'an
Slovakia otabâ Republik Slovakia (bhâsa Slovakia: Slovensko, Slovenská republika) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Tengnga. Ibukotana iyâ arèya Kotta Bratislava. Naghârâ arèya aengghânan bi' Polandia è ḍâjâ (541 km); Ukraina è tèmor (97 km); Hongaria è lao (627 km); Austria è lao bârâ' (105 km); bân Ceko è bârâ' (241 km). Luas wilayahna 49,035 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-127 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Slovakia bâḍâ 5,464,060 (2020) orèng bân kapadatan pendudukna 111 orèng per km².

Galeri

Sombher 

Naghârâ
Mahonè (Swietenia mahagoni) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Meliaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya mahoni (Inḍonesia); West Indian mahogany, Cuban mahogany (Inggris); caoba, caoba de Santo (Spanyol); bân èn-laènna.

Jhâjhârbâ'ân ropa 
Mahonè arèya ka'-bhungka'an sè tamaso' bhungka sè tèngghi, tombuna bisa sampè' 30m, dhinèng bhuleddhâ bisa sampè' 1m. Cangkana ka èrèng bân ḍâunna tombu lebbhâ'. Kolè' kajuna abârna bu-abu mon ghi' ngoḍâ, pas aobâ ka bârna sokklat bâk mèra san ella towa.

Sombher 

Meliaceae
Totombuwân
Austria otabâ Republik Austria (bhâsa Jerman: Österreich, Republik Österreich) iyâ arèya sala sèttong naghârâ è Èropa Bârâ'. Kottha otamana iyâ arèya kotta Wina. Naghârâ arèya abâtes bi' Jerman (801 km) bân Ceko (402 km) è ḍâjâ; Slovakia (105 km) è tèmor; Hongaria (321 km) è lao tèmor; Slovenia (299 km) bân Italia (404 km) è lao; Swiss (158 km) bân Liechtenstein (34 km) è bârâ'.

Lowas naghârâna 83,883 km², adhâddhiyaghi naghârâ ka-112 sè palèng jhembâr è dhunnya. Maghârsarè naghârâ Austria bâḍâ 9,104,772 (2023) orèng bân kakerreppan rèng-orèngnga arèya 109 orèng per km².

Galeri

Referensi 

Naghârâ
Hongaria (bhâsa Hongaria: Magyarország) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Tèmor. Ibukotana iyâ arèya kotta Budapest. Naghârâ arèya aengghânan bi' Slovakia è ḍâjâ (627 km); Ukraina è tèmor (128 km); Romania è lao tèmor (424 km); Serbia è lao (164 km); Kroasia è lao bârâ' (348 km); Slovenia è bârâ' (94 km); bân Austria è lao bârâ' (321 km). Luas wilayahna 93,030 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-108 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Hongaria bâḍâ 9,769,526 (2020) orèng bân kapadatan pendudukna 105 orèng per km².

Galeri

Referensi 

Naghârâ
Nanggher otabâ kapo alas (Bombax anceps) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Malvaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya dangdeur leuweung (Sonḍhâ); kabu-kabu (Somattra Lao'); randu alas (Inḍonesia); bân èn-laènna.

Panyalambherrân 

Nanggher tombu è Kamboja, Jhâbâ, Laos, Somattra, Myanmar, Thailand, bân Vietnam.

Sombher 

Totombuwân
Malvaceae
Saint-Élix-le-Château panèka sala sèttong komun Perancis è departemen Haute-Garonne.
Lènḍhu iyâ arèya kabâḍâ'ân campar bhumè sè agedder polana ènèrgi ḍâri ḍâlem ocol teng-kaḍâteng lajhu ngasèllaghi gelombang seismik. Lènḍhu lomra èsabâppaghi bi' kerrè' bhumè. Lènḍhu èkolak ngangghuy pakakas sè anyama seismomèter.

Ongroddhâ Kadhâddhiyan 
Lèmpèng saghârâ sè kerrep massana lebbi rajâ mon salang ta'antor bi' lèmpèng tana rajâ è zona antoran (subḍuksi) bhakal nyosop ka bâbâ. Ghulina lèmpèng arowa bhâkal tèbâs laonan amarghâ kèsèghân klabân kolè'na bhumè. Ghuli laonan ghellâ' masebâppaghi ènèrgi sè atompo' è zona subḍuksi bân zona sebbilân. Asèlla, zona-zona rowa atapet, najhâ', bân ngèrsèt. Mon bâtes pennotta lèmpèng ella talambhâs, maka pas dhâddhi to-bâto sè apotel sè ètoro'è ocolla ènèrgi sè ghumadhâghân. Kadhâddhiyân arèya pas dhâddhi gedderrân partikel ka sakabbhina olo, sè èkoca' lènḍhu.

Sombher 

Geografi
Siti Nurhaliza binti Tarudin otabâ lebbi èkennal mènangka Siti Nurhaliza (laèr è Kampung Awah, Temerloh, Pahang, Malaysia, 11 Jânuwari 1979) panèka sorang panyanyi bân aktris Malaysia.

Panyanyi
Aktris
Heppy Rismanda Hendranata otabâ lebbi èkennal mènangka Happy Asmara (laèr è Kèdiri, Jhâbâ Tèmor, 10 Juli 1999) panèka sala sèttong panyanyi bân panolès laghu Indonésia.

Laghu

Pranala lowar 
 Happy Asmara di Instagram
 Happy Asmara di Twitter
Muammar Zainal Asyikin otabâ lebbi ëkennal mènangka Muammar Z.A. (Arab: معمر زين العاشقين; laèr è Pemalang, Jhâbâ Tengnga, Inḍonesia, 14 Junè 1954) panèka sorang Qari bân Hafiz nasional bân internasional.
Malaka (Phyllanthus emblica) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka famili Phyllantaceae. Totombuwân arèya èkoca' kèya indian gooseberry, aonla, emblic myrobalan (Inggris); ki malaka (Inḍonesia); kemloko (Jhâbâ); melaka, laka (Malaju) bân èn-laènna.

Panyalambherrân 
Asia bâgiyân lao' akadhi Inḍia bân tèmor akadhi Cèna. Tombu kèya è Myanmar, Thailand, Kamboja, Laos, Vietnam, Malaysia, bân Inḍonesia.

Sombher 

Totombuwân
Phyllanthaceae
Maroko iyâ arèya sala sèttong naghârâ è Afrika Ḍâjâ. Kottha otamana iyâ arèya Rabat.

Naghârâ
Tangkèl (Flemingia lineata) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Fabaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya wild hops (Inggris); xi ye qian jin ba (Cèna); malva de ciénaga (Spanyol); bân èn-laènna.

Panyalambherrân 
Tombuwân arèya tombu è Asia bâgiyân tèmor akadhi Cèna bâgiyân lao', Inḍia, Sri Lanka, Myanmar, Thailand, Kamboja, Laos, Vietnam, Inḍonesia, bân Australia bâgiyân ḍâjâ.

Sombher 

Totombuwân
Fabaceae
Nikaragua (bhâsa Spanyol: Nicaragua; República de Nicaragua) panèka sala sèttong naghârâ è Amerika Tengnga. Embu' koṭṭana iyâ arèya Managua. Loas bilajâhna iyâ arèya 130,375 km². Pendudukna iyâ arèya 6,624,554 (2020) bân kapadatan pendudukna 51 orèng per km².

Galeri

Referensi 

Naghârâ
Malathè tompang otabâ malathè tompal otabâ malathè tongkèng (Clerondendrum fragrans) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Lamiaceae. Totombuwân arèya èkoca' kèya pelegrina (Filipina); fragrant glory bower (Inggris); chong ban xiu mo li (Cèna); peregrino (Spanyol); bân èn-laènna.

Jhâjhârbâ'ân ropa 
Ḍâunna tombu tong-sèttong, ḍhep-aḍhebbhân, lèbâr, loncong ènga' tellor, lanjhângnga 6-25cm, bân 5-25cm lèbârrâ. Bârna kembhângnga potè abâk ennyat, bâuna ro'om, tombu è ghir-pèngghir kajuna, ḍhâsar kembhângnga abârna mèra otabâ bungo.

Sombher 

Totombuwân
Lamiaceae
Pas-kapasan (Croton argyratus) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Euphorbiaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya silver croton (Inggris); kemarik (Brunei); parengpeng (Sonḍhâ); tapen kebo (Jhâbâ); tubang puti (Filipino); bân èn-laènna.

Panyalambherrân 
Pas-kapasan tombu è Asia Tèmor Lao' akadhi Myanmar, Thailand, Malaysia, Vietnam, Filipina, bân Inḍonesia.

Sombher 

Euphorbiaceae
Totombuwân
Karanjhi (Dialium indum) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Fabaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya keranji (Inḍonesia); keranji paya, keranji tebal besar, keranji kertas basar (Malaju); bân èn-laènna.

Panyalambherrân 
Karanjhi tombu è Thailand, Malaysia, bân Inḍonesia.

Sombher 

Fabaceae
Totombuwân
Èngghu (Murraya koenigii) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Rutaceae. Totombuwân arèya èkoca' kèya curry bush, curry leaf (Inggris); kerupulai, karwa pale, garupillai (Malaju); xantroc (Kamboja); bân èn-laènna.

Panyalambherrân 
Èngghu tombu è bâgiyân tèmor bân lao' Inḍia, Pakistan, Sri Lanka, Cèna, bân Hainan tapè ètamen kèya è Asia Tèmor Lao'.

Sombher 
Totombuwân
Rutaceae
Pakma (Rafflesia patma) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Rafflesiaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya padma (Jhâbâ).

Panyalambherrân 
Kembhâng pakma tombu è Jhâbâ.

Sombher 

Totombuwân
Rafflesiaceae
Sepsep (Grona triflora) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Fabaceae. Tombuwân arèya èkoca' daun mules (Inḍonesia); semanggen (Jhâbâ); jukut jarem (Sonḍhâ); sisek tenggiling, rumput barek siset putih (Malaju); black clover (Inggris); bân èn-laènna.

Paghuna'an 

Sepsep èghuna'aghi mènangka tambhâ cem-macem panyakè' akadhi ngèngè'an, sakè' tabu', ghresghes, bân panyakè kolè'.

Sombher 

Fabaceae
Totombuwân
Hj. Maria Ulfah (bhâsa Arab: ماريا أولفا; laèr è Lamongan, Jhâbâ Tèmor, Inḍonesia, 21 Ḍèsèmber 1955) bân sorang Qariah nasional bân internasional.
Kairo (bhâsa Arab: القاهرة) panèka embu' koṭṭa naghârâ bân koṭṭa palèng rajâ è Mesir.

Geografi
Mesir
Tarom (Indigofera tinctoria) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Fabaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya common indigo, indian indigo (Inggris); tarum (Inḍonesia bân Malaju); tagung-tagung (Bisaya); bân èn-laènna.

Jhâjhârbâ'ân ropa 
Bhungkana tarom tombu loros, bisa tombu sampè' 1,5m, ranca'na tombu dhuli bhungkel sè semma' ka tana. Bhângon ḍâunna loncong.

Sombher 

Totombuwân
Fabaceae
Paraguay (bhâsa Spanyol: Paraguay; República del Paraguay; bhâsa Guaraní: Paraguái, Tetã Paraguái) panèka sala sèttong naghârâ è Amerika Lao'. Embu' koṭṭana iyâ arèya Asunción. Loas bilajâhna iyâ arèya 406,796 km². Pendudukna iyâ arèya 7,303,000 (2020) bân kapadatan pendudukna 18 orèng per km².

Galeri

Referensi 

Naghârâ
Tobbhâ (Derris elliptica) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Fabaceae. Tobbhâ arèya èkoca' kèya tuba root, derris (Inggris); touba (Perancis); tuba (Inḍonesia); oyod tungkul (Jhâbâ); tuwa lètèng (Sonḍhâ); bân èn-laènna.

Panyalambherrân 

Tobbhâ tombu è Banglaḍèsh, Inḍonesia, Malaysia, Myanmar, bân Thailand.

Sombher 

Totombuwân
Fabaceae
Kopèng tèkos (Exidia auricula-judae) iyâ arèya kolat sè tamaso' ka famili Auriculariaceae. Kolat arèya èkoca' kèya jelly ear, judas ear, jews ear (Inggris). Kolat kopèng tèkos sala sèttong macem kolat sè kennèng èkakan.

Sombher 

Kolat
Auriculariaceae
Temmo potè (Curcuma zedoaria) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Zingiberaceae. Totombuwân arèya èkoca' kèya koneng tegal (Sonḍhâ); long zedoary, round zedoary (Inggris); temu putih (Inḍonesia, Malaju); bân èn-laènna.

Panyalambherrân 
Temmo potè asalla tombu è Banglaḍèsh, Sri Lanka, bân Inḍia tapè ètamen kèya è Cèna, Jeppang, Brazil, Nèpal, bân Thailand.

Sombher 

Zingiberaceae
Totombuwân
Pas-pasan (Coccinia grandis) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Cucurbitaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya ivy gourd, scralet gourd, small gourd (Inggris); kemarungan (Inḍonesia); papasan, pepasan (Malaysia) bân èn-laènna.

Panyalambherrân 
Pas-pasan molana tombu è Afrika tèmor, tapè tombu aghâl è ḍaèra Inḍo-Malaya. Akhèrra pas ètamen kèya è Australia, naghârâ-naghârâ Pasifik, Karibia, bân sè laènna.

Sombher 

Cucurbitaceae
Totombuwân
Kalobhur (Cassia fistula) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Fabaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya golden shower, indian laburnum (Inggris); trengguli (Jhâbâ); bobondelan (Sonḍhâ); bereksa (Malaju) bân èn-laènna.

Panyalambherrân 
Kalobhur èsangghu sokklana ḍâri Asia Tèmor Lao', bân ella ètamen kèya è naghârâ-naghârâ sè anḍi' iklim tropis akadhi Kosta Rika, Guyana, bân Guiana Perancis.

Sombher 

Totombuwân
Fabaceae
Jhirek (Symplocos fasciculata) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Symplocaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya pachal ambok (Brunei); jirak (Sonḍhâ); jirek (Jhâbâ); kayu loba-loba (Somattra); bân èn-laènna.

Panyalambherrân 
Jhirek tombu è Thailand bâgiyân lao', Malaysia, Inḍonesia, bân Papua Nugini.

Paghuna'an 
È Bhâli, kolè' kaju bâgiyân ḍâlem bân ḍâunna èkaghâbây abârnai kaèn labây.

Totombuwân
Symplocaceae
Jhâribu' (Ziziphus oenoplia) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Rhamnaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya jackal jujube (Inggris); akar kuku balam, kuku lang, akar kuku tupai (Malaju); kukuhelang (Inḍonesia), bidara letek (Jhâbâ) bân èn-laènna.

Jhâjhârbâ'ân ropa 
Jhâribu' arèya totombuwân ombhut sè aḍuri. Ḍurina loros, lancèp, bân bâk bilu'. Ḍâunna abhângon loncong.

Sombher 
Totombuwân
Rhamnaceae
Haiti (bhâsa Perancis: Haïti; République d'Haïti; bhâsa Kreol Haiti: Ayiti; Repiblik d Ayiti) panèka sala sèttong naghârâ è Amerika Tengnga. Kottha otamana iyâ arèya Port-au-Prince. Lowassa iyâ arèya 27,750 km². Bânnya' orèngnga iyâ arèya 11,541,685 (2021) bân kakerreppan orèngnga 419 orèng per km².

Galeri

Sombher 

Naghârâ
India (bhâsa Inggris: India; Republic of India, bhâsa Hindi: Bhārat; Bhārat Gaṇarājya) panèka sala sèttong naghârâ è Asia Lao'. Embu' koṭṭana iyâ arèya New Delhi bân koṭṭa palèng rajâ iyâ arèya Mumbai. Loas bilajâhna iyâ arèya 3,287,263 km². Pendudukna iyâ arèya 1,393,409,038 (2021) bân kapadatan pendudukna 410 orèng per km².

Galeri

Referensi 

Naghârâ
India
Jhâtè pasèr (Scaevola taccada) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Goodeniaceae. Totombuwân arèya èkoca' kèya dudulan (Jhâbâ); babakoan (Sonḍhâ); subong-subong (Bengkulu); ambong-ambong (Malaysia); bân èn-laènna.

Sombher 

Totombuwân
Goodeniaceae
Tènglor (Guilandina bonduc) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Fabaceae. Totombuwân arèya èkoca' kèya bonduc nut, fever nut (Inggris); kemrunggi (Jhâbâ); areuy mata hiyang (Sonḍhâ); kate-kate (Ternate); bân èn-laènna.

Ghâḍhuwân kimia 
Tènglor aghâḍhu alkaloid, flavonoid, glikosiḍa, saponin, tanin, bân triterpenoid.

Sombher 

Fabaceae
Totombuwân
M. Tabrani otabâ Mohammad Tabrani Soerjowitjirto (bhâbhâr è Pamekkasân, 10 Oktober 1904 – wafat 12 Jânuwari 1984 ) arèya sala sèttong wartawan bân politikus bhângsa Inḍonèsia. Sa'abiddhâ pergerakan nasional Indonesia nyama M. Tabrani ècathet malolo. M. Tabrani kalonta mènangka tokoh Jong Java bân kopala redaksi Pemandangan è bâkto Juli 1936 kongsè Oktober 1940.

Pamili 
M.Tabrani arèya ana' sè nomer tello' ḍâri sanga tarètan dâri rama R. Panji Soeradi Soerowitjitro bân R. Ayu Siti Aminah.

Riwayât pamolangan 
Tabrani asakola è MULO bân OSVIA è Banḍung. Kaghiyârânna Tabrani ka jurnalistik molaè lulus ḍâri OSVIA. È taon 1925, Tabrani ella ngatowaè bertakala Hindia Baroe. Sabâktona ajhâr è Èropa, è Universitas Köln (Universität zu Köln), dhibi'na abhânto pan-bârâmpan bertakala Inḍonesia molaè 1926 ghân 1930. Bâkto arowa, ghi' rangrang ngangodâdhân Inḍonesia sè molangè èlmo jurnalistik è naghârâ manca bân pèra' bâḍâ orèng akadhi Djamaluddin Adinegoto, Jusuf Jahja, bân Tabrani dhibi'na.

Sombher 

Biografi
Lim Wasim (laèr è Bandung, Jhâbâ Bârâ', 1929 bân wafat 2004) panèka sala sèttong seniman bhângsa Indonèsia.

Penghargaan 
Lim Wasim mendapatkan sejumlah penghargaan, di antaranya:

 International Biographical Centre, Inggris (1975)
 Medali emas Golden Centaur, Amerika Serikat (1982)

Orèng
Podhi otabâ dhubajâ (Woordfordia fruticosa) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Lythraceae.

Panyalambherrân 
Afrika Tèmor akadhi Tanzania bân Madagaskar, Inḍia, Cèna, Myanmar, Thailand, bân Inḍonesia.

Sombher 
Totombuwân
Lythraceae
Bhunyo (Nypa fruticans) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Arecaceae. Bhunyo èkoca' kèya nipa palm, mangrove palm (Inggris); nipah (Inḍonesia); buyuk (Jhâbâ); bobo (Maluku); dane (Myanmar) bân èn-laènna.

Panyalambherrân 
Bhunyo tombu è Asia Tèmor Lao', Malaysia, Inḍonesia, Papua Nugini, Filipina, Australia bânn Pasifik Bârâ'.

Sombher 

Totombuwân
Arecaceae
Ghâluddru (Luffa aegyptiaca) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Cucurbitaceae.

Panyalambherrân 
Makkèna bânnya' ahli saroju' jhâ' ghâluddru tamennan tropis, tapè asalla sè teppa' ghi' ta' èkataowè. Ghâluddru ella ètamèn manossa sajjhek jhâman kona. Tamennan arèya èparcajâ jhâ' molaè ètamen è naghârâ Asia sè tropis, teppa'èn ra-kèra è Inḍia pas nyalambher ka Cèna è taon 600.

Sombher 

Totombuwân
Cucurbitaceae
Sabu manèla (Manilkara zapota) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Sapotaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya naseberry, sapodilla (Inggris); ciku (Sonḍhâ); sawo londo (Jhâbâ) bân èn-laènna.

Panyalambherrân 
Sabu manèla rèya tamennan sokkla Mèksiko bân Amèrika Tengnga. Tombuwân arèya èpamaso' ka naghârâ-naghârâ tropis Amèrika, Inḍia, Thailand, Filipina bân Malaysia sè naghârâ-naghârâ kasebbhut arowa pangasèl buwâ sabu manèla sè palèng rajâ, Sri Lanka, Inḍonesia, Kamboja, bân Banglaḍèsh.

Sombher 

Sapotaceae
Totombuwân
Rambutan otabâ bunglon (Nephelium lappaceum) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Sapindaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya corogol (Sonḍhâ); kakapasan (Somattra); rambutan (Inḍonesia); buah abong (Sarawak) bân èn-laènna.

Panyalambherrân 
Rambutan tombu è Asia Tèmor akadhi Cèna. Asia Tèmor Lao' ènga' Thailand, Filipina, Kamboja, Laos, Malaysia, bân Inḍonesia.

Sombher 

Totombuwân
Sapindaceae
Bhâkong (Crinum asiaticum) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Amaryllidaceae.

Panyalambherrân 
Bhâkong tombu è Asia Tèmor akadhi Cèna, Asia Tropis akadhi Viètnam, Myanmar, Australia, Vanuatu, bân Samoa.

Sombher 

Amaryllidaceae
Totombuwân
Rabet po-seppo (Argyreia mollis) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Convolvulaceae.

Panyalambherrân 
Tombuwân arèya tombu è Kapolowân Anḍaman, Banglaḍèsh, Kamboja, Hainan, Jhâbâ, Laos, Kapolowan Sonḍhâ Kènè', Malaya, Somattra, Thailand, bân Vietnam.

Sombher 

Totombuwân
Convolvulaceae
Buku otabâ bu' otabâ bok otabâ buk iyâ arèya karjâ tolèsan bân/otabâ karjâ ghâmbhâr sè èterbi'aghi sè aropa eccapan ajhilid otabâ aropa publikasi èlèktronik sè èyeccap è bâkto sè ta' tanto.

Sombher 

Buku
Arè Buku Nasional (ꦲꦫꦺꦧꦸꦏꦸꦤꦱꦶꦪꦺꦴꦤꦭ꧀) iyâ arèya arè sè èkènga'è sabbhân taonna è tangghâl 17 Mèi è Inḍonesia. Arè rèya èkaghâbây ma'lè ènga' ḍâ' ka pentingnga bhudhâjâ maca.

Sajhârâ 
Paènga'an arè rèya èmolaè ḍâri taon 2002, bâjâ rowa Menteri Pendidikan Abdul Malik Fajar orèng sè palèng aḍâ' sè malahèrraghi arè paènga'an arèya. Tangghâl 17 Mèi èpèlè polana arè rowa tangghâl lahèrra Perpustakaan Negara Republik Indonesia.

Sombher 

Arè paènga'an
Arè Kaparennèghân Mahlok Sadhunnya (ꦲꦫꦺꦏꦥꦉꦤ꧀ꦤꦺꦒꦤ꧀ꦩꦲ꦳ꦭꦺꦴꦏ꧀ꦱꦢꦸꦤ꧀ꦚ) iyâ arèya arè sè èpaèngaè' sabbhân tangghâl 22 Mèi bi' maghârsarè sadhunnya. Arè rèya èpaènga' ghâbây nambâ pamahaman klabân kaparennèghân odi'.

Sombher 
Arè paènga'an
Madoera Stoomtram Maatschappij, N.V. (MdrSM) iyâ arèya sala sèttong bâsèro seppur è Hinḍia Bâlândhâ sè èpa'addhek è Madhurâ. Bâsèro rèya nyaḍiyâ'aghi angko'an trèm owap sè aladhini maghârsarè Madhurâ klabân katompa'an pènonjhângnga akadhi kapal feri ḍâri Bhângkalan bân Songennep.

Sajhârâ 
Èpa'addhek è taon 1897, bâsèro rèya ella ollè èdhi ka'angghuy aghârâp palèbâdhânna seppur è Madhurâ sè jhâuna 150 km. Palèbâdhânna rèya nyambhungngaghi Tapsiyun Kamal è Bhângkalan bân Tapsiyun Kalianget è Songennep mènangka tapsiyun akhèr. È taon 1901, empa' kabhupatèn è Madhurâ ella tasambhung bi' palèbâdhânna MdrSM. Ghi' aghârâp, MdrSM tèbâs pan-brâmpan bâgiyân ènga' è tabel è bâbâ rèya:

Ka'angghuy nonjhâng paladhinan, MdrSM aghâbây katompa'an terrosan kèya, akadhi kapal feri tojjhuwân ka Sorbhâjâ bân Panaroghân. È Sorbhâjâ, bâḍâ Tapsiyun Ujung è plèsèr Songay Kalimas è Ujung, Semampir, Sorbhâjâ anḍi'na OJS sè èkaghâbây mènangka kennengngan transit ḍâri ladhinan katompa'an terrosan arèya. Dhinèng è Panaroghân bâḍâ Palabbhuwân Panaroghân mènangka kennengngan transit sè nyambung kèya ka Tapsiyun Panaroghân Palabbhuwân anḍi'na SS.

Ḍaftar taratasan 
È bâbâ rèya ḍaftar taratasan sè tapak èkalako bi' MdrSM:

 Kamalpier–Kwanyar lèbât Sukolilo
 Kamalpier–Kwanyar lèbât Bhângkalan
 Kwanyar–Kalianget

Armaḍa 
Ka'angghuy nonjhâng sistem, èpaḍâteng lokomotif trèm owap ḍâri Hartmann, Jerman, ghâbâyân taon 1897-1898 sè ḍâgghi' èberri' nomer C31 è jhâman Jeppang. Salaènna rowa, MdrSM anḍi' kèya armaḍâ lokomotif trèm owap ḍâri Hohenzollern.

Panotobhân 
Buku Jarak sè èyangghit bi' DKA è taon 1950 pèra' nolès jhâ' bâḍa palèbâdhân Kamal–Pamekkasân bân Kamal–Bhângkalan. Palèbâdhân Tanah Merah–Kwanyar bân Pamekkasân–Kalianget ètotop è taon 1936-1937 amarghâ MdrSM ta' ollè bhâthè ḍâri palèbâdhân ghellâ'. Palèbâdhân Kalianget–Pamekkasân èbhungkar bi' Jeppang ghâbây kapentingan perrang.

Ra-kèra è taon 1980 PJKA molaè tèbâs rogi polana kala moso mobil anḍi'na maghârsarè bân angko'an omom, mangkana PJKA notop kabbhi palèbâdhân è Madhurâ è taon 1984. Makke palèbâdhân arèya ètotop taon 1984, bhângonna ella ta' sakabbhina èyangghuy sajjhek 1987. Tapak èpajhâlân ebbis bhâne (feeder) sè èsaḍiyâ'aghi PJKA è Madhurâ, tapè nasippa ta' èkataowè.

Èyoḍi'aghina polè 
Mènorot Perpres No. 80 Taon 2019, palèbâdhân seppur arèya tarèkana bhâkal èyaktifaghina polè. Pangaktifan arèya ètarèka'aghi molaè ḍâri Kamal–Songennep bhâi ta' ḍâpa' ka Kalianget. Pangaktifan arèya tojjhuwâna ka'angghuy nonjhang pamarata'an bân palekkasan ghârâbhân è eddhi'na wilayah Gerbhângkertososila (Gresik, Bhângkalan, Mojokerto, Sorbhâjâ, Siḍoarjo, bân Lamongan).

Teppas foto 

Bâsèro Bâlândhâ
Hinḍia Bâlândhâ
Madhurâ
Seppur
Bulân gherring (ꦧꦸꦭꦤ꧀ꦒꦼꦂꦫꦶꦁ) iyâ arèya kabâḍâ'ân mowa bulân sè katotopan jâng-bâjângna bhumè, sè bisa katotopan kabbhi otabâ sabâgiyân bhâi. Kadhâddhiyân arèya polana bhumè bâḍâ è antarana arè bân bulân è sèttong ghâris loros sè ajhâjhâr. Porbâna, sonarra arè ta' dhâghâ ka bulân amarghâ ka'anḍengngan klabân bhumè.

Macemma bulân gherring 
Bulân gherring bisa èbhidâ'aghi dhâddhi tello macem, iyâ arèya:

 Bulân gherring total (kabbhi)
 Bulân gherring sabâgiyân, bhumè ta' sakabbhina nganḍengngè bulân mongghu sonarra arè, dhinèng sabâgiyân mowana bulân sè laèn bâḍâ è ḍaèra penumbra saèngghâ ghi' bâḍâ sabâgiyân sonarra arè sè ḍâpa' ka bulân.
 Bulan gherring penumbra, kabbhi mowana bulân bâḍâ è bâgiyân penumbra saèngghâ bulân ghi' kennèng èyabâs tapè bârnana sorḍep.

Aghâma bân bhudhâjâ 
Mon bâḍâ bulân gherring, ommat Islam sè ngabâs otabâ ngataowè bulân gherring èsonna'aghi ka'angghuy abhâjâng bulân gherring (solat khusuf).

Sombher
Lampennè (Ardisia elliptica) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ḍâ ka famili Primulaceae. Lampennè èkoca' kèya daun bisa hati (Malaju); lempeni (Inḍonesia); shoebutton ardisia (Inggris), bân èn-laènna.

Panyalambherrân 
Tombuwân arèya sokkla tombu è Inḍia, Sri Lanka,Taiwan, Kamboja, Thailand, Vietnam, Indonesia, Malaysia, Papua Nugini bân Filipina.

Sombher 

Primulaceae
Totombuwân
Paramasastra Madhurâ (Carakan: ꦥꦫꦩꦱꦱ꧀ꦠꦿꦩꦢꦸꦫ) iyâ arèya èlmo bhâsa Madhurâ sè èssèna gher-ogher è ḍâlem bhâsa Madhura.

Paramasastra
Bhâsa Madhurâ
Pancasila (Carakan: ꦥꦤ꧀ꦕꦱꦶꦭ) iyâ arèya pèlar iḍeologis naghârâ Inḍonesia. Sambhâdhân Pancasila rèya asalla ḍâri ḍuwâ' ocâ' Sansekerta:पञ्च "pañca" sè artèna lèma' bân शीला "śīla" sè artèna prinsip otabâ nīgGër. Pancasila aropa'aghi pandhuman oḍi' abhângsa bân anaghârâ ka'angghuy sakabbhina ra'yat Inḍonesia. Lalèma' iḍeologi otama sè nyoson Pancasila iyâ arèya:

 Ketuhanan Yang Maha Esa
 Kemanusiaan yang adil dan beradab
 Persatuan Indonesia
 Kerakyatan yang dipimpin oleh hikmat kebijaksanaan dalam permusyawaratan/perwakilan
 Keadilan sosial bagi seluruh rakyat Indonesia

Makkè bâḍâ obâ'ân èssè bân ongroddhâ lalèma' sila Pancasila sa'abhiddhâ bâjâ panyosonanna è taon 1945, tangghâl 1 Junè èpapagghun mènangka arè lahèrra Pancasila.

 
Sajhârâ Inḍonesia
Sajhârâ
Edirne, panèka sala sèttong koṭṭa è Provinsi Edirne, Turki ban koṭṭa palèng rajâ è provinsi rowa. Ghungghung orèng è koṭṭa Edirne bâḍâ 180,327 orèng.

Edirne panèka koṭṭa kembhârra koṭṭa Alexandroupolis, Yunani; Ardahan, Turki; Haskovo, Bulgaria; İzmit, Turki; Kars, Turki; Lörrach, Jerman; bân Yambol, Bulgaria.

Sejarah

Geografis

Kecamatan 
Kabupaten Edirne andi' sangang kacamatan:
 Kocasinan,
 Fatih,
 Şükrüpaşa,
 İstasyon,
 1. Murat,
 Barutluk,
 Menzilahir,
 Nişancıpaşa,
 Medrese Ali Bey,
 Saricapaşa,
 Sabuni,
 Talatpaşa,
 Meydan,
 Babademirtaş,
 Abdurrahman,
 Çavuşbey,
 Mithatpaşa,
 Dilaverbey,
 Yancıkcı Şahin,
 Yeniimaret,
 Yıldırım Hacı Sarraf,
 Yıldırım Beyazıt,
 Karaağaç.

Referensi

Pranala loar 

 www.edirne.bel.tr

Galeri 

Turki
Geografi

ak:Edirne
be-x-old:Эдырнэ
bi:Edirne
inh:Edirne
jbo:Edirne
Tèttè (Dendropthoe pentandra) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Loranthaceae.

Panyalambherrân 
Tèttè tombu è Inḍonesia, Malaysia, Filipina, Thailand, Vietnam, Kamboja, Inḍia, bân Cèna.

Sombher 

Loranthaceae
Totombuwân
Kaju potè (Melaleuca leucadendra) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Myrtaceae. È bhâsa Inggris kaju potè èkoca' kèya cajeput-tree.

Jhâjhârbâ'ân ropa 

Bhungkana ghâli, ḍâunna abârna bhiru ngoḍâ, tèngghina 10-14 mèter.

Sombher 

Totombuwân
Myrtaceae
Bârângodhân otabâ rangutan otabâ ketthang otan (Pongo spp.) iyâ arèya primata rajâ bi' lengngen sè lanjhâng bân aobu' mèra bhâta otabâ sokklat sè oḍi' sè alas tropis Inḍonesia bân Malaysia, khosossa è Polo Kalimantan bân Somattra. Oca' bârângodhân è bhâsa Inḍonesia èserreb ḍâri oca' Malaju sè artèna "orèng" bân "alas".

Jhâjhârbâ'ân ropa 
Bârângodhân bhâdhânna lempo bân rajâ, lè'èrra rajâ, lengngenna lanjhâng bân kowat, sokona kènḍâ' bân bungko', bân ta' anḍi' bunto'. Tèngghina ra-kèra 1,25-1,5 mèter, obu'na abârna mèra bhâta. Cèthakka rajâ, dhinèng posisi bibirrâ abâk tèngghi.

Sombher 

Primata
Bhurun alas
Hominidae
Kèbân
Bhuḍḍheng (Trachypithecus auratus) iyâ arèya bhurun alas samacem mothak sè obu'na abârna celleng molos. Mothak arèya tamaso' ḍâ' Cercopithedae nyalambher pèra' Inḍonesia bâgiyân bârâ'.

Jhâjhârbâ'ân ropa 
Bhuḍḍheng arèya okoran bhâdhânna seḍḍhengngan, lanjhângnga antara 46-75 cm. Obu'na abârna celleng, dhinèng bunto'na paḍâ bi' macem bhuḍḍheng laènna sè ra-kèra lanjhângnga antara 61-82 cm.

Jhânten bi' pangorbhina kappra abârna celleng, tapè sè pangorbhi anḍi' bârna potè abâk konèng è eddhi' kamalowanna. Buḍu'na bhuḍḍheng anḍi' obu' abârna konèng emmas agilap. Makkèna ḍâ'iyâ, bhuḍḍheng subspesies T. a. auratus sè pèra' nyalambher è Jhâbâ Tèmor terkaḍhâng teptep abârna konèng emmas èngâ' ghi' buḍu', tapè è konco' obu'na abârna konèng. Bhuḍḍheng sè pagghun abârna konèng emmas makkè ella omor dibâsa arèya sè èkoca' mertan.

Panyalambherrân 
Bhuḍḍheng oḍi' è alas-alas è Jhâbâ bân bâḍâ è engghun konservasi akadhi Taman Nasional Ujung Kulon, Taman Nasional Gunung Halimun Salak, Taman Nasional Gunung Gede Pangrango, Cagar Alam Pananjung Pangandaran, Taman Nasional Meru Betiri, Taman Nasional Baluran, bân Taman Nasional Bali Barat.

Sombher 

Primata
Kèbân
Bhurun alas
Okara iyâ arèya rangkè'anna ca'-oca' sè aghânḍhu artè. Neng è ḍâlem okara bâḍâ bâgiyân sè palèng parlo iyâ arèya jhejjher bân carètana. Jhejjher neng bhâsa Inḍonesia èkoca' subjek, dhinèng carètana neng bhâsa Inḍonesia èsebbhut predikat.

Macemma okara 
Cem-macemma okara bisa ètèngghu ḍâri pan-brâmpan paddhu pangabâsân, akadhi bâḍâ-enjâ'na jhejjer bân carètana, tojjhuwânna, bân kompolanna. È bâbâ rèya èjhârbâ'aghi cem-macemma okara è ḍâlem bhâsa Madhurâ.

Mètorot jhejjher bân carèta

Okara samporna 
Okara sè jhejjer bi' carètana paḍâ èsebbhut.

Conto:

 Bu' Sati'a ngakan.
 Eppa' mancèng.
 Alè' aghellâ'

Okara ta' samporna 
Okara sè sala sèttong jhejjher otabâ carètana ta' èsebbhut.

Conto:

 Mellè acan
 Nabâng empè'
 Ajhâlan ka masèghid

Okara rèngkes 
Okara sè jhejjher otabâ carètana ta' èsebbhut, tapè jhejjher otabâ carètana sè ta' èsebbhut ghellâ' rèya kennèng èsarè neng è okara sabelluna otabâ samarèna.

Conto:

Katerrangan:

Conto è attas tamaso’ contona okara rèngkes, mon èjhungaḍâ’i kalabân okara pètanya. Dhâddhi, jhejjher otabâ carètana sè ta’ èsebbhut ḍâlem okara rèngkes, bisa èghenna’è neng okara sè sabellunna.

Sombher 

Bhâsa Madhurâ
Bhâsa
Bhâsa Arab iyâ arèya bhâsa sè èkacator bi' orèng Arab.

Naghârâ 

 Afghanistan
 Aljazair
 Arab Saudi
 Bahrain
 Chad
 Djibouti
 Eritrea
 Irak
 Komoro
 Kuwait
 Lebanon
 Libya
 Maroko
 Mauritania
 Mesir
 Oman
 Pakistan
 Qatar
 Somalia
 Sudan
 Sudan Lao'
 Suriah
 Tunisia
 Uni Emirat Arab
 Yaman
 Yordania

Bhâsa
Mauritania nyama resmina Republik Islam Mauritania (bhâsa Arab: الجمهورية الإسلامية الموريتانية; Al-Jumhūriyyat al-Islāmiyyah al-Mūrītāniyyah) panèka sala sèttong nagâhrâ è Afrika Bârâi' bân Afrika Ḍâjâ. Embu' koṭṭana iyâ arèya Nouakchott.

Naghârâ
Angham Mohamed Ali Suleiman otabâ lebbi èkennal mènangka Angham (bhâsa Arab: أنغام محمد علي سليمان; lahèr è Alexandria, Mesir, 19 Jânuwari 1972) panèka sorang panyanyi bân aktris Mesir.

Panyanyi
Aktris
Amr Abdel Baset Abdel Aziz Diab otabâ lebbi èkennal mènangka Amr Diab (bhâsa Arab: عمرو عبد الباسط عبد العزيز دياب; laèr è Port Said, Mesir, 11 Oktober 1961) panèka sorang panyanyi bân aktor Mesir.

Panyanyi
Aktor
Palabbhuwân Kamal (Pèghu: ڤالابّْوواْن كامال) iyâ arèya palabbhuwân è Kecamadhân Kamal, Kabhupatèn Bhângkalan. Palabbhuwân arèya ngojjhâ Polo Madhurâ bân Polo Jhâbâ è Palabbhuwân Ujung, Kottha Sorbhâjâ. Palabbhuwân arèya ètata bi' PT ASDP Indonesia Ferry (Persero).
Palabbhuwân
Dhâlubâng otabâ dhlubâng (Broussonetia papyrifera) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Moraceae. Ta' pèra' bhungkana, tapè dhâlubâng abujud lempèr sè è bhâsa Inḍonesia èkoca' kertas. Dhâlubâng sè èghuna'aghi ghâbây dhâlubâng iyâ arèya bhâbhâghânna.
Totombuwân
Moraceae
Ghâlughâ (Bixa orellana) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Bixaceae. Totombuwân arèya èkoca' kèya kesumba keling (Inḍonesia), geluga (Sonḍhâ), annato tree (Inggris) bân èn-laènna.

Panyalambherrân 

Ghâlughâ sokklana tombuwân Brazil, lajhu nyalambher ka Amèrika Tengnga bân Lao' sè èghuna'aghi bi' orèng Inḍian. Terros nyalambher ka Asia Tèmor Lao' iyâ arèya ka Malaysia bân Filipina. È Inḍonesia totombuwân arèya tombu è Jhâbâ, Madhurâ, Sulawesi Lao', bân Ambon.

Sombher 

Totombuwân
Bixaceae
Ghângan iyâ arèya sambhâdhân sè lomra ka'angghuy bahan ḍâri totombuwân sè aghânḍhu' kadhâr aèng sè tèngghi sè biyasana èkakan samarèna èyola otabâ èkakan terkas. Ghângan aropa'aghi kakanan sè bhâghus ka'angghuy kasèhadhân bhâdhân. Carana amassa' ghângan arèya acem-macem, contona èghuring, èkolop, ètowap bân èn-laènna.
Ghângan
Libya (bhâsa Arab: دولة ليبيا; Dawlat Lībyā) panèka sala sèttong nagâhrâ è Afrika Ḍâjâ. Embu' koṭṭana iyâ arèya Tripoli.

Naghârâ
Kabhupatèn Situbândâ (Pèghu: كابْوڤاتَين سيتوباْنداْ) iyâ arèya sala sèttong kabhupatèn è Jhâbâ Tèmor, sè kottha otamana neng è Kecamadhân Situbândâ. Lèbât Peraturan Daerah Kabupaten Situbondo Nomor 12 Tahun 2013 tentang Hari Jadi Kabupaten Situbondo, ètepteppaghi jhâ' arè lahèrra Kabhupatèn Situbândâ arèya sanèyap tangghal 15 Agustus.

Sombher petthèghân 

Kabhupatèn
Geografi
Aljazair (bhâsa Arab: الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية) panèka sala sèttong nagâhrâ è Afrika Ḍâjâ. Embu' koṭṭana iyâ arèya Aljir.

Naghârâ
Tajhin sora (Carakan: ꦠꦗꦶꦤ꧀ꦱꦺꦴꦫ; Pèghu: تاجهين سۆرا) iyâ arèya sala sèttong kakanan sè pèra' bâḍâ è bulân Sora (1 Muharam). Tajhin arèya èkaghâbây ḍâri bherrâs sè èkowaè pathè sè abârna konèng. È attasa èbherri' ajâm ghuring sè èbi-robi, tellor ghuring sè èghulung, tahu, tèmpè, kacang tana ghuring, bhâbâng mèra ghuring bân èn-laèna.

Tojjhuwân 
Tajhin sora arèya èkaghâbây bi' maghârsarè Madhurâ ka'angghuy maèlang na'as bân ajâgâ kaselameddhâna abâ'. Polana è bulân Sora sala sèttong bâkto sè mana'as abâ'.

Kadhâddhiyân 
Bâḍâna tajhin sora arèya nyambhung ka kadhâddhiyân sè pentèng è bulân Sora. Kadhâddhiyâna iyâ arèya bânjir rajâ è jhâman nabi Nuh. Nabi Nuh èpakon  Allah SWT ka'angghuy aghâbây parao amarghâ è kennengngana nabi Nuh bhâkâl bâḍâ'â bânjir rajâ. Pas è bâkto bânjir, nabi Nuh bân orèng sè noro'è nabi Nuh nompa' parao, saèngghâna bânjir rajâ ta' ḍâpa' ka kennengngana. Bânjir ghellâ' abiddhâ sapolo arè, molaè tangghâl 1 kongsè 10 Sora. Sa'abiddhâ sapolo arè rowa, nabi Nuh aghâbây tajhin ma'lè ngennèng terros nyambhung oḍi' bân ta' kalaparan. Tajhin èkaghâbây polana kakanan ella sakonnè', dhinèng panompang paraona bânnya'. Mangkana, tajhin sora kongsè satèya èyangghep parlambhâng mowang na'as, amarghâ è bulân Sora bâḍâ mosibâ bânjir rajâ. Pas bâkto mosibâ bânjir rajâ kasebbhut, rèng-orèng aghâbây tajhin ka'angghuy nyambhung oḍi'.

Sombher petthèghân 

Kakanan
Tajhin
Shatha Amjad Al-Hassoun (bhâsa Arab: شذى أمجد الحسون) otabâ lebbi kalonta mènangka Shatha Hassoun (bhâsa Arab: شذى حسون; bhâbbhâr è Casablanca, Maroko, 3 Maret 1981) iyâ arèya panyanyi bân aktris Maroko bân Irak.

Panyanyi
Aktris
Uni Emirat Arab (bhâsa Arab: الإمارات العربية المتحدة) iyâ arèya sala sèttong naghârâ è Tèmor Tengnga, benua Asia. Ibukoṭṭana iyâ arèya koṭṭa Abu Dhabi.

Naghârâ
Tabbhuwân (Carakan: ꦠꦧ꧀ꦧꦸꦮꦤ꧀) otabâ klèningan (ꦏꦭꦺꦤꦶꦔꦤ꧀) otabâ ghâmellan (ꦒꦩꦼꦭ꧀ꦭꦤ) iyâ arèya sala sèttong kabhângkèdhân tatèngghun sè aghânḍhu' pan-brâmpan kabhângkèḍhân laènna opama tanḍâ', ghenḍhing, musik, bân sastra. Oca' "tabbhuwân" dhibi' anḍi' oca' lèngghâ "tabbhu". Mènorot cara bhudhâjâ, oca' tabbbhuwân èyartèyaghi mènangka sakabbhina bujud kabhângkèdhân tatèngghun sè ngangghuy pakakas musik.

Pakakas Tabbhuwân 
È bâbâ rèya pakakas tabbhuwân:

 Ghung
 Ghâmbhâng/ghghâmbhâng/kalènang
 Ghendhir
 Bhunang
 Saron
 Ghâdhemmong
 Lèntèng
 Solèng
 Ghenḍhâng
 Kennong/punggang
Kempul/ghembhul
Ketthu'/keddhu'

Sombher 

Kabhângkèdhân
Ghung (ꦒꦸꦁ) iyâ arèya pakakas tabbhuwân sè epokol è Asia Tèmor Lao' bân Asia Tèmor. Pakakas arèya lomra èghuna'aghi ghâbây ngèrèngè musik traḍisional. Pakakas tabbhuwân arèya ella sajân sakonnè' sè aghâbây.
Pakakas tabbhuwân
Sorrèn (Toona sureni) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Meliaceae. Totombuwân arèya èkoca' kèya toon (Inḍia); surea-bawang (Malaju), calantas (Filipina) bân èn-laènna.

Jhâjhârbâ'ân ropa 

Kaju sorrèn ngennèng tombu sampè' 40 m tèngghina, dhinèng bhuleddhâ 100 cm.

Sombher 

Meliaceae
Totombuwân
Jherruk katès (Citrus medica) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Rutaceae.

Jhâjhârbâ'ân ropa 
Bhungkana jherruk katès bisa tombu sampè' 4 m tèngghina. Kolè' buwâna tebbel bân cè' ro'omma

Panyalambherrân 
Jherruk katès èparkèra'aghi sokkla ḍâri Inḍia bâgiyân ḍâjâ. .

Sombher
Lalongèt (ꦭꦭꦺꦴꦔꦺꦠ꧀) asalla ḍâri oca’ longèt sè èrangkep aḍâ’ aobâ swara dhâddhi lalongèt. Longèt artèna “pènter” otabâ “pèlak bây-ghâbâyân”. Maksoddhâ aghâbây korsè, lomarè, bân laènna, sè lantaran kalongèdhânna orèng sè aghâbây, katonna èndhâ, nyennengngaghi ḍâ’ orèng sè nèngalè.

Bârna-bârna 
Lalongèt kennèng èbâgi dhâddhi 11 bârna, iyâ arèya:

 Bhâk-tebbhâghân 
 Okara kakanthèn 
 Bhângsalan
 Rora bhâsa
 Kèrata bhâsa
 Parèbhâsan
 Èbhârât
 Saloka
 Parlambhâng
 Oca' sarojâ
 Oca' camporan tabhâlik

Sombher 

Sastra
Tamer Hosny Sherif Abbas Farghaly (bhâsa Arab: تامر حسني شريف عباس فرغلي) otabâ lebbi èkennal mènangka Tamer Hosny (bhâsa Arab: تامر حسني; laèr è Kairo, Mesir, 16 Agustus 1977) panèka sorang panyanyi bân aktor Mesir.

Panyanyi
Aktor
Tajhin Sappar (Carakan: ꦠꦗꦶꦤ꧀ꦱꦥ꧀ꦥꦂ) iyâ arèya sala sèttong la-ola khas è bulân Sappar. Tajhin Sappar èkoca' kèya Tajhin Mèra.
Kakanan
La-ola
Ramy Sabry Mahmoud Mohamed (bhâsa Arab: رامي صبري محمود محمد) otabâ lebbi èkennal mènangka Ramy Sabry (bhâsa Arab: رامي صبري; laèr è Kairo, Mesir, 15 Maret 1978) panèka sorang panyanyi bân aktor Mesir.

Panyanyi
Aktor
Tunisia (bhâsa Arab: الجمهورية التونسية) panèka sala sèttong nagâhrâ è Afrika Ḍâjâ. Embu' koṭṭana iyâ arèya Tunis.

Naghârâ
Kabista krèkèl (Citrus lucida) iyâ arèya totombuwân ḍâ' ka famili Rutaceae. È bhâsa Inḍonesia kabista krèkèl ekoca' kèya kawista batu.

Panyalambherrân 
Kabista krèkèl tombu kèya è Kamboja, Laos, Thailand, Vietnam. È Inḍonesia, kasbita krèkèl tombu è Jhâbâ bân Madhurâ.

Pamanpa'atan 
È jhâman lambâ'na, buwâna kabista krèkèl èkakan. Tapè satèya la èghâbây tamennan bonsai.

Sombher 

Rutaceae
Totombuwân
Latifa Bint Alaya El Arfaoui (Bhâsa Arab: لطيفة بنت عليه العرفاوي) otabâ lebbi èkennal mènangka Latifa (Bhâsa Arab: لطيفة; laèr è Manouba, Tunisia, 14 Fèbruwari 1961) panèka sorang panyanyi bân aktris Tunisia.

Panyanyi
Aktris
Saber ibn Al-Hadi Rebaï (Bhâsa Arab: صابر بن الهادي الرباعي) otabâ lebbi èkennal mènangka Saber Rebaï (Bhâsa Arab: صابر الرباعي; laèr è Sfax, Tunisia, 13 Maret 1967) panèka sorang panyanyi bân aktor Tunisia.

Panyanyi
Aktor
François Hollande (1954). Presiden Perancis (2012-2017).
Rahmat Adianto (laèr 12 April 1990) panèka sala sèttong pamaèn badminton Ganda Putra asal Indonèsia sareng Berry Anggriawan.

Prèstasi 

 2009: Runner-up Sunkist Indonesia International Challange Indocock Djarum Open 2010 (sareng Andrei Adistia)
 2010: Runner-up Proton Malaysia International Challenge 2010 (Sabah) (sareng Andrei Adistia), Semi final Singapore International Series 2011 (sareng Berry Anggriawan)
 2011: Semi final Singapore International Series 2011 (sareng Berry Anggriawan), Perempat Final PROTON Malaysia International Challenge 2011 (sareng Berry Anggriawan)
 2012: Perempat final Osaka International Challenge 2012 (sareng Berry Anggriawan), Perempat final SCG Thailand Open 2012 (bersama Berry Anggriawan), Semi final Li-Ning Singapore International Series 2012 (sareng Berry Anggriawan)

Orèng
Berry Anggriawan (laèr 3 Oktober 1991) panèka sala sèttong pamaèn badminton Ganda Putra asal Indonèsia sareng Rahmat Adianto.

Pranala loar 

 Twitter Berry Anggriawan
  Profil pemain di situs resmi PBSI
 Ranking pemain di situs Tournamentsoftware.com

Orèng
Basshunter, Jonas Erik Altberg (lahèr è Halmstad, 22 Dèsèmber 1984) panyanyi bân DJ Swedia.

Diskografi

Album studio 
 The Bassmachine (2004)
 LOL <(^^,)> (2006)
 Now You're Gone – The Album (2008)
 Bass Generation (2009)
 Calling Time (2013)

Album kompolan 
 The Old Shit (2006)
 The Early Bedroom Sessions (2012)

Singgel 
 "The Big Show" (2004)
 "Welcome to Rainbow" (2006)
 "Boten Anna" (2006)
 "Vi sitter i Ventrilo och spelar DotA" (2006)
 "Jingle Bells" (2006)
 "Vifta med händerna" (2006)
 "Now You're Gone" (2007)
 "Please Don't Go" (2008)
 "All I Ever Wanted" (2008)
 "Russia Privjet (Hardlanger Remix)" (2008)
 "Angel in the Night" (2008)
 "I Miss You" (2008)
 "Walk on Water" (2009)
 "Al final" (2009)
 "Every Morning" (2009)
 "I Promised Myself" (2009)
 "Saturday" (2010)
 "Fest i hela huset" (2011)
 "Northern Light" (2012)
 "Dream on the Dancefloor" (2012)
 "Crash & Burn" (2013)
 "Calling Time" (2013)
 "Elinor" (2013)
 "Masterpiece" (2018)
 "Home" (2019)
 "Angels Ain't Listening" (2020)
 "Life Speaks to Me" (2021)
 "End the Lies" (& Alien Cut) (2022)
 "Ingen kan slå (Boten Anna)" (Victor Leksell) (2023)

Pranala lowar 

 basshunter.se

Panyanyi
Swedia
Weni Anggraini (laèr 16 Oktober 1990 è Jambi) panèka sala sèttong pamaèn badminton Ganda Campuran asal Indonèsia sareng Irfan Fadhilah.

Sombher 

Orèng
Sudan nyama resmina Republik Sudan (bhâsa Arab: جمهورية السودان; Jumhūrīyah as-Sūdān) panèka sala sèttong nagâhrâ è Afrika Ḍâjâ. Embu' koṭṭana iyâ arèya Khartoum.

Naghârâ
Sudan Lao' nyama resmina Republik Sudan Selatan (bhâsa Inggris: Republic of South Sudan; bhâsa Arab: جمهورية جنوب السودان; Jumhūrīyah Janūb as-Sūdān) panèka sala sèttong nagâhrâ è Afrika Tèmor. Embu' koṭṭana iyâ arèya Juba.

Naghârâ
Singapura (bhâsa Inggris: Singapore; bhâsa Melayu: Singapura) iyâ arèya sala sèttong naghârâ è Asia Tèmor Lao'.

Naghârâ
Kadim Jabbar Al Samarai (bhâsa Arab: كاظم جبار السامرائي) otabâ lebbi kalonta mènangka Kadim Al Sahir (bhâsa Arab: كاظم الساهر; bhâbbhâr è Mosul, Irak, 12 Sèptèmber 1957) iyâ arèya panyanyi bân aktor Maroko bân Irak.

Panyanyi
Aktor
Chad nyama resmina Republik Chad (bhâsa Perancis: République du Tchad; bhâsa Arab: جمهورية تشاد; Jumhūriyyat Tšad) panèka sala sèttong nagâhrâ è Afrika Tengnga. Embu' koṭṭana iyâ arèya N'Djamena.

Naghârâ
Hari Gunarto otabâ Hary Gunarto (bhâbhâr è Solo, Inḍonesia, Junè 1954; omor 67 taon) iyâ arèya profèsor èmeritus èlmo komputer bân sosial ḍâri Universitas Asia Pasifik, Jeppang . Sala sèttong sombhângan Gunarto iyâ è bidang èlmo jaringan komunikasi industri fms bân bhâsa pemrograman komputer .

Buku 
 Introduction to Visual Basic.Net Programming, Tech Publication, Singapore, 2006.
 Collected Computer Programming Problems in Visual C#.Net, Tech Publication, Singapore, 2007.
 Glossary of IT and Computer Terms: English-Indonesian- Malay, Tiara Wacana Publication, Yogyakarta, 2017.
 Apps-based Machine Translation on Smart Media Devices – A Review, Hary Gunarto.

Sombher 

Orèng
Andika Anhar (laèr 28 Novèmber 1989) panèka sala sèttong pamaèn badminton Ganda Putra bân Ganda Campuran asal Indonèsia. Andika maèn sareng Keshya Nurvita Hanadia otabâ Hendra Setyo Nugroho.

Tandha pangesto

Ganda Putra 

 Semi final AGGJP Indonesia Challenge 2008 (sareng Ujang Suherlan)
 Perempat final VIETNAM GRAND PRIX 2010 (sareng Hendra Setyo Nugroho)
 Perempat final INDONESIA GRAND PRIX GOLD 2010 (sareng Hendra Setyo Nugroho)
 Semi final Ciputra Hanoi Vietnam Challenge 2011 (sareng Hendra Setyo Nugroho)
 Semi final Smiling Fish International Series 2011 (sareng I Komang Sandy Wijaya)
 Perempat final VICTOR INDONESIA INTERNATIONAL CHALLENGE 2011 (sareng Hendra Setyo Nugroho)

Ganda Campuran 

 Runner - up Smiling Fish International Series 2011 (sareng Keshya Nurvita Hanadia)
 Juara VICTOR INDONESIA INTERNATIONAL CHALLENGE 2011 (sareng Keshya Nurvita Hanadia)
 Runner - up PROTON Malaysia International Challenge 2011 (sareng Keshya Nurvita Hanadia)
 Semi final Ciputra Hanoi Vietnam International Challenge 2012 (sareng Keshya Nurvita Hanadia)
 Juara 2012 Li-Ning Victorian International (sareng Keshya Nurvita Hanadia)

Pranala loar 

  Profil pemain di situs resmi PBSI
 Ranking pemain di situs Tournamentsoftware.com

Orèng
Anthony Sinisuka Ginting (laèr 20 Oktober 1996) panèka sala sèttong pamaèn badminton Tunggal Putra asal Inḍonèsia.

Tandha pangesto

Ngirèng Tim Nasional Inḍonèsia 
Anthony Sinisuka Ginting masok Tim Nasional Inḍonèsia neng:

 3 kalè Piala Sudirman (2017, 2019, 2021)
 4 kalè Piala Thomas (2016, 2018, 2020, 2022)
 3 kalè Kejuaran Beregu Bulu Tangkis Asia (2016, 2018, 2020)
 2 kalè SEA Games (2015, 2019)
 1 kalè Asian Games (2018)
 1 kalè Olimpiade (2020)

Sombher 

Orèng
Apriyani Rahayu (laèr 29 April 1998) panèka sala sèttong pamaèn badminton Ganda Putri bân Ganda Campuran asal Indonèsia. Apriani maèn sareng Rosyita Eka Putri Sari, Fachriza Abimanyu, Rinov Rivaldy, Jauza Fadhila Sugiarto, Agripinna Prima Rahmanto Putra, Panji Akbar Sudrajat bân satèya sareng Greysia Polli.

Tandha pangesto

Sombher 

Orèng