AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Angkudan utawa transportasi iku pamindhahan manungsa utawa barang saka siji papan nuju papan liyané kanthi migunakaké siji wahana sing diobahaké déning manungsa utawa mesin. Transportasi dipigunaaké kanggo nggampangaké manungsa nglakoni aktivitas saben dina. Ing nagara maju lumrahé migunakaké sepur ngisor lemah (subway) lan taksi. Pandunung ing kana langka sing nduwé kendharaan dhéwé amarga sapérangan gedhé migunakaké angkudan umum minangka transportasiné. Transportasi kapérang dadi 3 ya iku, transportasi dharat, laut, lan udara. Transportasi udara wujud transportasi sing mbutuhaké akèh dhuwit kanggo panggunaané. Saliyané amarga duwé tèknologi sing luwih canggih, transportasi udara wujud piranti transportasi paling rikat katimbang piranti transportasi liyané.

Dharat 

 Sarana
 Angkudan dalan
 Sepur
 Liyané – Angkudan dharat saliyané montor, bis utawa pit motor sing lajim dipigunaaké déning masarakat, lumrahé dipigunaaké kanggo skala cilik, rékréasi, utawa sarana-sarana ing perkampungan, ing kutha uga ing désa.
 Pit
 Becak
 Bajaj
 Bemo
 Helicak
 Delman
 Prasarana
 Dalan lan kreteg
 Rel
 Terminal
 Stasiun sepur
 Halte
 ATCS

Laut 

 Sarana
 Kapal
 Feri
 Sampan
 Prasarana
 Palabuhan
 Galangan kapal

Udara 

 Sarana
 Pesawat
 Prasarana
 Papan anggegana
 helikopter

Pirsanana uga 

 Infrastruktur
 SAR

Pranala njaba 

 Departemen Perhubungan (Dephub) Républik Indonésia
 Direktorat Jenderal Perhubungan Darat Dephub
 Badan SAR Nasional 
 Komisi Nasional Keselamatan Transpotasi (KNKT) 
 Perum Damri 
 PT. Kereta Api (Persero)
 PT. Pelayaran Nasional Indonésia (Pelni) 
 Garuda Indonésia
 Departemen Pekerjaan Umum 
 PT. Industri Kereta Api (persero)
Diktator iku pamimpin nagara kang mréntah kanthi otoriter lan nindhes rakyaté. Lumrahé siji diktator munggah tahta kanthi migunakaké kekerasan, asring uga kanthi cara kudhéta. Nanging ana uga diktator kang munggah tahta kanthi démokratis. Conto kang paling kaloka ya iku Adolf Hitler.

Diktator asring dibédaaké karo despot. Sawijining despot pangueasané kanthi sawenang-wenang uga, nanging sok ana uga despot kang 'becik'.

Diktatorisme 
Diktatorisme iku paham kang tegesé dijupuk saka tembung "diktator" tegesé wong kang mréntah siji nagara/papréntahan kanthi hak-hak dan kakuwasaan absolut lan -isme kang ateges siji pamahaman. Yèn disimpulaké diktatorisme ya iku sebuah paham kang dianut déning siji nagara kang dibawahi siji pamimpin otoriter kang nduwé hak lan kawajiban absolut. Diktatorisme luwih akèh dipraktikaké ing nagara-nagara Éropah kaya ing Jerman, Polen, Prancis lan Italia.

Pratélan diktator 

 Napoleon Bonaparte, Prancis
 Adolf Hitler, Jerman (1933- 1945)
 Josef Stalin, Uni Sovyèt
 Fransisco Franco, Spanyol (1936 – 1975)
 Mao Zedong, Républik Rakyat Tiongkok, (1949 – 1976)
 Pol Pot, Kamboja
 Jean Bédel Bokassa,
 Idi Amin Dada, Uganda
 Kim Il-sung, Koréa Lor
 Saddam Hussein, Irak
 Nicolae Ceausescu, Rumania
 Slobodan Milosevic,Yugoslavia
 Mobutu Sese Seko, Kongo
 Augusto José Ramón Pinochet Ugarte,Chili
 Francois Duvalier, Haiti
 Benito Amilcare Andrea Mussolini, Italia

Pirsanana uga 
 Diktatur

Pranala njaba 
 Daftar diktator dunia tahun ini 
 Dictator of the Month 
 TheDictatorship.com

Kepala nagara

de:Diktator
es:Dictador romano
fr:Dictateur
ka:დიქტატორი
nl:Dictator
pl:Dyktator
Neodimium () iku sqawijining unsur kimia kanthi simbul Nd lan nomer atom 60.

Campuran 
Campuran Neodimium awangun

 Halida:NdF3, NdCl3, NdBr3, NdI3
 Oksida:Nd2O3
 Sulfida:NdS, Nd2S3
 Nitrida:NdN

Pènget 
Awu logam Neodimium iku gambang murub lan bisa njalari bebaya jeblugan.

Uga delengen 
Magnit Neodimium (NIB utawa Nd2Fe14B)

Réferènsi 
 Los Alamos National Laboratory - Neodymium 
 "The Industrial Chemistry of the Lanthanons, Yttrium, Thorium and Uranium", by R.J. Callow, Pergamon Press 1967.
 Lindsay Chemical Division, American Potash and Chemical Corporation, Price List, 1960.
 "Chemistry of the Lanthanons", by R.C. Vickery, Butterworths 1953.

Pranala njaba 

 USGS Rare Earth Commodity Summary 2006
 WebElements.com – Neodymium
 It's Elemental – Neodymium

Unsur kimia
Lantanida
Nobelium () iku èlemèn sintètis kanthi simbul No lan nomer atom 102.

Kronologi temon isotop

Rujukan

Cathetan 
 Los Alamos National Laboratory - Nobelium 
 Guide to the Elements - Revised Edition, Albert Stwertka, (Oxford University Press; 1998) ISBN 0-19-508083-1
 It's Elemental - Nobelium

Pranala njaba 

 WebElements.com - Nobelium

Aktinida
Unsur kimia
Èlemèn sintètis
Neptunium () iku unsur kimia kanthi simbul Np lan nomer atom 93.

Rujukan 

 Los Alamos National Laboratory's Chemistry Division: Periodic Table - Neptunium 
 Guide to the Elements - Revised Edition, Albert Stwertka, (Oxford University Press; 1998) ISBN 0-19-508083-1

Pranala njaba 

 WebElements.com - Neptunium (also used as a reference)
 Lab builds world's first neptunium sphere , U.S. Department of Energy Research News
 NLM Hazardous Substances Databank – Neptunium, Radioactive

Aktinida
Unsur kimia
Neptunium
Èlemèn sintètis
Protaktinium () iku unsur kimia kanthi simbul Pa lan nomer atom 91.

Campuran 
Campuran Protaktinium kang diweruhi:

 Fluorida: PaF4, PaF5
 Klorida: PaCl4, PaCl5
 Bromida: PaBr4, PaBr5
 Yodida: PaI3, PaI4, PaI5
 Oksida: PaO, PaO2, Pa2O5

Pènget 
Protaktinium iku mawa racun lan asipat radioaktif banget. Diperlokaké cara-cara kaya déné aturan kasalametan nalika nangani plutonium.

Rujukan

Pranala njaba 

 ANL factsheet 
 WebElements.com - Protactinium
 It's Elemental - Protactinium
 InfoHaunter 

Aktinida
Unsur kimia
Gulpen-Wittem iku gemeente ing propinsi Limburg, Walanda.

Gemeente ing Walanda
Heerlen (basa Limburg: Heële) iku gemeente'' ing propinsi Limburg, Walanda.

Gemeente ing Walanda
Helden iku sawijining gemeente ing provinsi Limburg, Walanda.

Gemeente ing Walanda
Horst aan de Maas iku siji gemeente ing provinsi Limburg, Walanda.

Gemeente ing Walanda
Prometium () iku unsur kimia kanthi simbul Pm lan nomer atom 61.

Campuran 
Campuran Prometium antarané awujud:

 Chlorida
 PmCl3
 Bromida
 PmBr3
 Oksida
 Pm2O3

Pènget 
Prometium kudu ditangani kanthi ati-ati banget amarga sipaté kang radioaktif banget. Mliginé, prometium bisa mancarké sinar X sajeroning kaanan beta decay. Umur paroné kurang saka plutonium-239 kanthi faktor watara 1350, lan sipat mawa racun biologiné uga dadi luwih dhuwur. Prometium ora duwé peran biologi.

Réferènsi 

 Los Alamos National Laboratory – Promethium

Pranala njaba 

 WebElements.com – Promethium
 It's Elemental – Promethium

Unsur kimia
Lantanida
Èlemèn sintètis
Roentgenium (, ) iku sawijining unsur kimia sajeroning tabel périodik kanthi simbul Rg lan nomer atom 111.
Unsur iki kalebu unsur sintètis, sing isotopé sing stabil dhéwé ndarbèni massa 283 lan separo uripé (half life) 10 menit.

Kronologi temon isotop

Pranala njaba 

WebElements.com: Roentgenium
IUPAC: Proposal of name roentgenium for element 111 
IUPAC: Element 111 is named roentgenium 
Apsidium: Roentgenium 111 
Unununium Element At Chemicalelements.com

Unsur kimia
Logam transisi
Èlemèn sintètis
Kutha Serang iku salah siji kutha ing Provinsi Banten Sekaligus Kutha krajan Provinsi Banten.

Géografi

Pamaréntahan 
Kutha Serang ketata saking 6. Kacamatan-Kacamatan ing kutha iki ya iku:
 Kacamatan Serang
 Kacamatan Cipocok Jaya
 Kacamatan Takyakan
 Kacamatan Curug
 Kacamatan Walantaka
 Kacamatan Kasemen

Uga delengen 
 Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

Banten

Banten
Buruh dhasaré ya iku manungsa kang migunakaké tenaga lan kemampuané supaya olèh walesan wujud pendhapatan kanthi jasmani utawa rohani.

Buruh dipérang dadi 2 klasifikasi gedhé:

 Buruh profésional-biyasa karan buruh kerah putih, migunakaké tenaga utek sajeroning mandang gawé.
 Buruh kasar-biyasa karan buruh kerah biru, migunakaké tenaga otot sajeroning mandang gawé.

Buruh dhasaré mung nunjuk marang tenaga kerja ing babagan indhustri lan jasa. Ing  babagan tetanèn, tenaga kerja ora lazim sinebut buruh.

Organisasi Buruh 
ILO-International Labour Organization
SPSI-Serikat Pekerja Seluruh Indonesia
SPN-Serikat Pekerja Nasional
FSBI-Federasi Serikat Buruh Independen
GASBIINDO-Gabungan Serikat-serikat Buruh Islam Indonesia

Profèsi
Pasar utawa Peken ing basa krama iku wujud kagiyatan pangadol lan panuku kang nglayani transaksi dol-tinuku. Pasar dipérang dadi loro: pasar tradhisional lan pasar modhèren.

Pasar tradhisional 
Pasar tradhisional wujud papan ketemun pangadol lan panuku sarta ditengeri kanthi anané transaksi pangadol panuku kanthi langsung, wangunané racaké wujud kios-kios utawa gerai, los lan kanthi dhasar kabukak kang dibukak déning pangadol utawa siji panglola pasar. Akèh-akèhé adol kabutuhan sadina-sina kaya déné bahan-bahan panganan wujud iwak, woh-wohan, janganan, endhog, daging, kain, klambi, barang èlèktronik, jasa lan liya-liyané. Saliyané iku, ana uga kang adol kuwé-kuwé lan barang-barang liyané. Pasar kaya iki isih akèh tinemu ing Indonésia, lan lumrahé ana saceraking kawasan perumahan supaya nggampangaké panuku menyang pasar.

Pasar modhèren 
Pasar modhèren ora akèh bédané karo pasar tradhisional, nanging pasar jinis iki pangadol lan panukuné ora transaksi kanthi langsung nanging panuku mirsani label rega kang temèmpèl ing barang (barcode), ana ing wangunan gedhong lan diladèni dhéwé kanthi mandhiri (swalayan) utawa diladèni déning pramuniyaga. Barang-barang kang didol, saliyané bahan panganan kaya déné; woh-wohan, janganan, daging; sapérangan gedhé barang liyané kang didol yaiku barang kang bisa tahan suwé. Conto pasar modhèren yaiku pasar swalayan, hypermarket, supermarket, lan minimarket.

Pasar

Ékonomi

id:Pasar
Biokimia iku kimia mahluk urip. Sauntara biokimiawan nyinaoni molekul lan réaksi kimia terkatalisis déning enzim sing dumadi ing kabèh organisme. Diagram lan dhèskripsi gegandhèngan antarané biokimia, biologi molekular, lan génétika bisa dipirsani ing artikel biologi molekular

Biokimia wujud èlmu sing nyinaoni struktur lan fungsi komponèn selular, kaya déné protèin, karbohidrat, lipid, asem nukleat, lan biomolekul liyané. Saiki biokimia luwih fokus kanthi mirunggan ing kimia réaksi angka mediasi enzim lan sipat-sipat protèin.

Saiki, biokimia metabolisme sel wis akèh disinaoni. Babagan liya ing biokimia antarané sandi génétik (DNA, RNA), sintesis protèin, angkudan membran sel, lan transduksi sinyal.

Perkembangan biokimia 
Bangkité biokimia diwiwiti kanthi panemonan sepisanan molekul enzim, diastase, ing taun 1833 déning Anselme Payen. Taun 1828, Friedrich Wöhler nerbitaké sawijining buku ngenani sintesis urea, sing mbuktèkaké yèn senyawa organik bias digawé kanthi mandhiri. Panemon iki tulak wuri kaliyan pamahaman umum ing wektu iku sing yakin yèn senyawa organik mung bisa digawé déning organisme. Istilah biokimia sepisanan ditelakaké taun 1903 déning Karl Neuber, sawijining kimiawan Jerman|Jerman. Wiwit wektu iku, biokimia tansaya ngrembaka, mligi wiwit tengahing abad kaping 20, kanthi tinemu tèknik-tèknik anyar kaya déné kromatografi, difraksi sinar X, èlèktroforesis, RMI (nuclear magnetic resonance, NMR), palabèlan radioisotop, mikroskop èlèktron, lan simulasi dinamika molekular. Tèknik-tèknik iki mungelaké panemon lan analisis sing luwih jero ngenani manéka warna molekul lan jalur métabolik sel, kaya déné glikolisis lan siklus Krebs. Perkembangan èlmu anyar kaya bioinformatika uga akèh mbiyantu ing paramalan lan pamodhèlan struktur molekul raksasa.

Saiki, panemon-panemon biokimia dipigunaaké ing manéka warna babagan, wiwit saka génétika nganti biologi molekular lan saka tetanèn nganti kadhokteran. Panrapan biokimia sing sepisanan mbok manawa ya iku ing panggawéan roti migunakaké khamir, watara 5000 taun kapungkur.

Subdisiplin 
Biokimia kanthi prinsip wujud kimia zat-zat sing bisa digolongaké dadi sapérangan kategori utama: 
   
 karbohidrat, 
 lipid, 
 protèin lan asem amino, 
 asem nukleat (DNA, RNA).

Pirsanana uga 

 Pratélan topik biokimia   
 Biologi molekular   
 Pratélan biomolekul   
 Ékologi kimia

Pranala njaba 
 Perpustakaan Maya Biokimia lan Biologi Sel   
   
   

Biokimia
Surat An-Naas punika surat ingkang pungkasan (surat kaping 114) wonten ing Al Qur'an. Nami An-Naas dipunpendhet saking tembung An-Naas ingkang kasebat wola-wali wonten ing surat punika. "An Naas" piyambak suraosipun "manungsa." Tembung "manungsa" ing basa Arab bènten-bènten. Ing tembung "An Naas", tembung punika ngrujuk kaliyan artos "manungsa" kanthi wadhag. Tembung manungsa bèntenipun ingggih punika "insan" ingkang ngrujuk manungsa saking péranganipun ing batos. Mula, ing surat punika An-Naas (manungsa) kasandingan kaliyan jin ingkang sami-sami saged dados sétan.

Surat punika kalebet golongan surat Makkiyah. Surat punika nganjuraken supados manungsa pados pangayoman dhumateng Allah lan sétan punika saged saking bangsanipun manungsa lan sétan.

Tèks 
قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ
مَلِكِ النَّاسِ
إِلَهِ النَّاسِ
مِنْ شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ
الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ
مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ

Alih aksara
Bismi A l-lahi al-r-Rahmani-al-r- Rahimi 
 Qul a’udhu birabbi al -n-nasi
 Maliki al-n-nasi 
 Ilahi al-n-nasi 
 Min sharri a l-waswasi al-khannasi 
 Al-ladhi yuwaswisu fi suduri al-n-nasi 
 Mina a l-jinnati wa-al-n-nasi

Cathetan: Aksara ingkang kacithak warni abrit boten dipunswantenaken.

Jarwanipun 
 Dhawuha,"Kawula nyuwun pangayoman dhumateng Pangeraning manungsa."
 Rajanipun manungsa
 Sesembahanipun manungsa
 Mugi dipunkalisaken saking pihalaning setan ingkang anggodha
 ingkang ambisik-bisiki ing manahing manungsa
 saking golonganipun jin lan manungsa.

Cathetan sikil
Prusahaan Exxon Mobil utawa ExxonMobil (), kang duwé markas ing Texas (Amérikah Sarékat, iku sawijining prusahaan kang ngasilaké lan pengècèr lenga patra kang diwangun ing30 November 1999 liwat panggabungan prusahaan Exxon lan prusahaan Mobil. ExxonMobil iku indhuké perusahaan Exxon, Mobil lan Esso i8ng saindhenging donya.

ExxonMobil minangka prusahaan kabuka kang gedhé dhéwé ing donya. Kauntungan operasiné ing taun 2005 ana AS$36,13 milyar (sawijining rékor kanggoné prusahaan ing kabuka), sethithik luwih cilik tinimbang PDB Azerbaijan, déné pikolèhané luwih gedhé saka PDB Arab Saudi. ExxonMobil duwé kantor pusat ing Irving, Texas.

Bebarengan karo Shell, BP lan Total, Exxon Mobil minangka papat prusahaan lenga patra gedhé dhéwé ing donya. Direktur ExxonMobil saiki ya iku Rex W. Tillerson.

Administrasi prusahaan 
Ketua Umum Direksi lan CEO Exxon Mobil Corporation ya iku Rex Tillerson. Tillerson nampa posisi dhuwur tanggal 1 Januari 2006 nalika ketua umum lan CEO Lee Raymond kang wis suwé mengku kalungguhan, pensiun.

Déwan dirèksi 
Anggota dirèksi ExxonMobil saiki ya iku:
 Michael Boskin
 William W. George
 James R. Houghton
 William R. Howell
 Reatha King
 Philip Lippincott
 Henry McKinnell, Jr.
 Marilyn Nelson
 Walter Shipley
 Dona Doni

Pranala njaba 

 Situs web resmi ExxonMobil
 Situs Exxon AS
 Situs global Mobil
 Situs global Esso
 Exxon's anti-global-warming propaganda expenditures

Parusahan lenga
Prusahaan multinasional
Unilever (  ) ) iku sawijining prusahaan multinasional kang mrodhuksi barang konsumèn kang markasé dumunung ing Rotterdam, Walanda. Prusahaan iki diadegaké taun 1930. Prusahaan iki duwé karyawan cacahé 206.000 jiwa. Mrodhuksi panganan, ombènan, dat kanggo resik-resik, lan barang-barang konsumèn pribadi. Sawetara mèrk misuwur duwèké Unilever antar aliya: Rinso, Sunsilk, Dove lan Clear

Pranala njaba 
 Unilever Indonesia
 Unilever pusat

Prusahaan panganan
Prusahaan manufaktur
Prusahaan multinasional
Perusahaan Walanda
Organisasi Perdagangan Donya (basa Inggris: WTO, World Trade Organization) iku organisasi internasional kang ngawasi sakèhing pasetujon kang nata "aturan perdagangan" ing anatara anggotané (WTO, 2004a). Diadegaké tanggal 1 Januari 1995 kanggo ngganti GATT, pasetujon sawisé Perang Donya II kanggo ngilangaké candhetan perdagangan internasional. Prinsip lan pasetujon GATT dijupuk saka WTO, kang tugasé ndaftar lan ngembangaké.

WTO minangka penerus Organisasi Perdagangan Internasional (ITO, International Trade Organization). ITO disetujoni déning PBB sajeroning Konferensi Dagang lan Karyawan ing Havana sasi Maret 1948, nanging ditutup déning Senat AS (WTO, 2004b).

WTO duwé markas ing Jenewa, Switserlan. Direktur Jendral saiki ya iku Pascal Lamy (wiwit 1 September 2005). Ing taun 2005 organisasi iki duwé 149 nagara anggota. Kabèh anggota WTO diwajibaké mènèhi siji lan sijiné status nagara paling disenengi, saéngga pawèwèh kauntungan kang diwènèhaké déning sawijining anggota WTO marang nagara liya kudu diwènèhaké marang kabèh anggota WTO (WTO, 2004c).

Ing pungkasan taun 1990-an, WTO dadi target protès obahan antiglobalisasi.

Pranala njaba 

 Situs resmi 

Organisasi internasional
22 Maret - Ma Ying-jeou, kandidat Kuomintang, menangaken Pemilihan Présidhèn ing Taiwan, Républik China.

20 - Yves Leterme dipunlantik dados Mahamantri Bèlgi sasampunipun mangsa formasi 9 sasi.

19 - Penulis fiksi èlmiyah lan ngèlmuwan kondhang Inggris, Arthur C. Clarke, séda ing Sri Langka mawa yuswa 90 taun. 

16 - Dinten Riyadi Minggu Palem kanggé umat Kristen.

14 - Gègèr ing Tibet, démonstrasi sampun wonten wiwit 10 Maret. 

12 - Lazare Ponticelli, veteran pungkasan Prancis Perang Donya I, kawiyosan Italia, séda ing Le Kremlin-Bicêtre, Prancis mawa yuswa 110 taun.

8 - Koalisi pamaréntah Barisan Nasional menang pemilu parlemen ing Malaysia, nanging gagal nyepeng mayoritas 2/3 ing Dewan Rakyat Malaysia. 

2 - Dmitry Medvedev menangaken Pemilihan Umum Présidhèn ing Ruslan. 

2008
Prastawa 2008
Maret
Majorca (Basa Spanyol lan Basa Catalan) iku pulo kang gedhé dhéwé ing Spanyol. Pulo iki dumunung ing Sagara Tengah lan minangka péranganing Kapuloan Balearik (Basa Catalan: Illes Balears, Basa Spanyol: Islas Baleares). Kayadéné pulo-pulo ing Kapuloan Balearik liyané,  Ibiza (Catalan: Eivissa), Formentera, lan Minorca (Catalan/Spanish: Menorca), pulo iki misuwur dadi tujuan turis. Ing Jerman lan Inggris, pakèt turisme kang diwiwiti sasi Mèi 1952, Majorca tetep dadi tujuan turis kang populèr. Wiwit taun 1960, panggonan iki dadi sinonim kanggo turisme masal.  Jeneng Majorca asal saka tembung Latin insula maior, "pulo kang luwih gedhé"; banjur owah dadi Maiorica.

Administrasi 

Sacara administrasi pulo iki kapérang dadi sawatara munisipal:

Pranala njaba
Tawon iku saklompok gedhé gegremet sing dikenal amarga seneng urip nglompok utawa mbentuk koloni sanajan sajatiné ora kabèh sifaté kaya mangkono. Tawon sing urip ndhéwé ora ing golongan mau tawon solitèr. Tawon kalebu ing suku/familia Apidae (ordho Hymenoptera: gegremet kanthi swiwi slaput). Ing donya ana kira-kira 20.000 spésies tawon sing bisa tinemu ing saben bawana, kejaba Antartika.

Minangka gegremet, tawon nduwé telung pasang sikil lan rong pasang swiwi. Tawon nggawé susuhé ing ing dhuwur wukir, ing wit kayu lan ing gendhèng omah. Susuhé digawé saka malam sing ana ing awaké. Tawon mangan nektar kembang lan serbuk sari.

Ing sawijining golongan tawon utawa koloni, ana pambagéyan tugas selaras karo wangun awaké, yaiku:
 Tawon ratu, mung ana siji ing saben koloni lan ngawal kabèh kegiyatan tawon lanang lan wadon. Komposisi kromosomé diploid saéngga bias ngasilaké keturunan. Awaké luwih gedhé amarga wiwit isih larva diwènèhi pangan royal jelly sing akèh khasiyaté. Tugas mligi kawin lan ngendhog. Tawon ratu sing aktif bias ngendhog kurang luwih 2.000 butir sadina. Uripé tawon ratu iku telung taun.
 Tawon wadon kang dikenal uga minangka tawon buruh. Tawon iki nglumpukaké serbuk sari lan nektar. Madu wujud prodhuk asil pangolahan panganan iki ing njeron awak lan disimpan ing susuh tawon minangka panganan, kalebu kanggo larva lan pupa. Ana uga tawon wadon sing tugasé ngresiki susuh lan njaga anak-anak tawon. Uripé tawon buruh iku telung sasi utawa luwih sithik. Tawon wadon kawangun tanpa liwat perkawinan ("partenogenesis") lan mandhul (steril) amarga mung nduwé sak sèt kromosom (haploid).
 Tawon lanang, tugasé ngawini tawon ratu lan bakal mati sawisé kawin. Tawon lanang wujud tawon asil perkawinan (saéngga diploid) sing diwènèhi pangan nektar lan madu biyasa (dudu "royal jelly").

Deleng uga 
 Tawon undhuhan
 Tawon endhas
 Tawon gung

Pranala njaba 
 All Living Things Images, identification guides, and maps of Apoidea.
 Solitary Bees Popular introduction to the Hymenoptera Apoidea.
 Fiori e Api d'Albore and Intoppa Flower visiting bees in Europe pdf. In Italian but excellent table with Latin names.

Gegremet
Kéwan iberan

sv:Bin
Rutherfordium () iku unsur kimia sajeroning  Tabel périodik kanthi simbul Rf lan nomer atom 104.

Sintesis isotop minangka produk turunan (decay)

Kronologi temon isotop

Kasil kimia saka isotop

Fusi adhem

Fusi panas

Rujukan

Pranala njaba 
 WebElements.com - Rutherfordium

Unsur kimia
Logam transisi
Èlemèn sintètis
Kompi iku tataran ékan militèr kang dumadi saka 100 nganti 250 prajurit. Lumrahé kompi kapérang dadi telu utawa papat peleton, nanging bab iki béda-béda gumantung nagara lan jinis ékan anggota kompi. Loro nganti enem kompi lumrahé diwadhahi sajeroning siji batalyon.

TNI-AD 
Komandan Kompi (Dan Ki) lumrahé diwengku déning prajurit kanthi pangkat Kapten. Sajeroning ékan infanteri, ana telung warna kompi, kang disarujukaké karo fungsiné, ya iku Kompi Senapan (Kipan), Kompi Markas (Kima), lan Kompi Bantuan (Kiban). Kompi Senapan disiapaké kanggo operasi lapangan, kanthi panjurung Kompi Bantuan. Persenjataan Kompi Bantuan luwih abot tinimbang persenjataan Kompi senapan. Saliyané persenjataan perorangan kaya kang digawa déning prajurit Kompi Senapan, persenjataan Kompi Bantuan isih ditambah nganggo senapan mesin sedang (SMS), mitraliur, lan mortir.

Kompi Mandhiri ing lingkungan TNI-AD 
Kompi Mandhiri utawa Kompi Berdiri Sendiri dicekak (BS) sajeroning TNI-AD iku ora dumunung ana sangisoré batalyon nanging ana ing sangisoré Divisi, Brigade, Komando Teritorial utawa Badan Pelaksana Khusus (Balakpus) TNI-AD antarané:
Kompi Nubika Direktorat Zeni, Kompi Jihandak Direktorat Zeni ana ing sangisoré komando Direktorat Zeni TNI-AD , Kompi Kavaleri Panser ing Kodam Diponegoro, Udayana, Brawijaya. Conto Kompi berdiri sendiri liyané: Kompi Keséhatan, Kompi Kavaleri Intai, Kompi PHB, Kompi Benghar, Kompi POM-AD ing Divisi Infanteri 2 Kostrad, Kompi Perhubungan ing Korem 072/Pamungkas, lsp.

Nagara liya 
Angkatan Dharat Inggris biyasa njenengaké kompi senapan kanthi aksara (lumrahé A, B, lan C). Kompi ing Inggris dipanggedhèni déning pangkat Mayor, lan dibantu déning pangkat Kapten. Nanging wiwit Perang Donya II kompi senapan wiwit dipanggedhèni déning Kapten waé.

Sajeroning militèr Amérikah Sarékat, kompi infanteri biyasa dipérang dadi telung peleton senapan lan siji peleton senjata berat. Kompi tank biyasa dumadi saka telung peleton tank lan unsur komando. Kompi infanteri AS uga dipanggedhèni déning prajurit kanthi pangkat kapten.

Pranala njaba 

Ékan militèr
Batalyon iku tataran ékan militèr kang dumadi saka loro nganti enem kompi, kang biyasa dibawahi prajurit kanthi pangkat Letnan Kolonèl. Istilah batalyon béda-béda ing sawenèh nagara. Sawijining batalyon racaké minangka péranganing siji rèsimèn, grup, utawa brigade, gumantung saka sistem organisasi kang dianggo.

Uga delengen 
Batalyon infanteri
Batalyon kavaleri

Ékan militèr
Béda saka Batalyon infanteri, Batalyon Kavaleri (dicekak Yonkav) iku cacahé personil ora tansah dumadi saka 600-1000 personel. Ukuran Batalyon kanggoné Korps kang migunakaké baret ireng iki racaké migunakaké gunggungé kendaraan kang diduwèni, contoné dumadi saka saméné tank utawa saméné panser.

Persenjataan 
Unsur persenjataan utama Yonkav ana loro, ya iku tank lan panser. Ana Yonkav kang persenjataané mirunggan panser utawa mirunggan tank waé, utawa gabungan kaloroné. Conto Yonkav kang persenjataané mung awujud tank: Yonkav 1/Kostrad. Déné kang mirunggan panser, contoné Yonkav 7/Panser Khusus Kodam Jaya. Conto kang gabungan: Yonkav 9/Serbu (Kodam Jaya), Yonkav 4/Serbu (Kodam III/Siliwangi). Sanadyan mangkono, Yonkav kang wujud unsur gabungan panser lan tank iku wangun kang paling umum. Saliyané iku isih ana uga ékan kavaleri liya ya iku wangun kompi kavaleri madeg dhéwé (mandhiri) utawa detasemen kavaleri ing lingkungan TNI-AD.

Organisasi batalyon 
Batalyon Kavaleri racaké dumadi saka 3 Kompi Pemukul, lan 1 Kompi Markas. Markas Kompi Batalyon Kavaleri racaké nyebar ing sawatara kutha. Contoné: Batalyon Kavaleri 2/Turangga Ceta kang markasé dumunung ing Ambarawa duwé kompi kang markasé ing Yogyakarta.

Saliyané Kesatuan Batalyon Kavaleri kang ana ing sangisoré struktur komando TNI-AD, ana uga Kesatuan Resimen Kavaleri kang ana ing sangisoré Korps Marinir TNI-AL.

Batalyon kavaleri ing Indonesia 

 
Kavaleri di TNI-AD
Bregada iku tataran ékan militèr sangisoré divisi, kang dumadi saka 1.500 nganti 5000 personil, kang dibawahi Bregadir utawa Kolonèl. Sawijining bregada kawangun saka loro nganti papat batalyon, kang racaké wujud telu batalyon unsur tempur, unsur bantuan tempur lan unsur bantuan administrasi. Bregada bisa dipadhakaké utawa béda karo rèsimèn, gumantung sistem kang dianggo déning siji nagara.

Indonésia

TNI-AD 

Jumlah kakuatan personel kurang leuwh 3000 nganti 5000 personil. Amarga minangka ékan tempur kang relatif gedhé, mula nalika ngayahi tugas operasi ing tingkat bregada, kesatuan mau bisa mandhiri, lengkap kanthi unsur Bantuan Tempur (Banpur) lan Bantuan Administrasi (Banmin) dhéwé. Koordinasi Banpur lan Banmin ana ing ngisoré unit dhéwé ya iku Detasemen Markas, dibawahi Komandan Detasemen Markas Dandema.

Sajeroning organisasi TNI-AD, bregada wektu iki mung ana ing bregada sepandri, ya iku ing ékan Kostrad utawa Kodam. Susunan kang mèmper bregada uga ana ing struktur Kopassus kang karan Grup. Kanggo tataran bregada kanthi jeneng liya resimen ana ing Korps Artileri ya iku Resimen Artileri Medan 1 lan Resimen Artileri Medan 2 ing Kostrad, Resimen Artileri Pertahanan Udara ing Kodam Jaya, Korps Zeni ing Resimen Zeni Konstruksi.

Wektu iki ana loro bregada kang ana ing struktur Kodam, ya iku Brigif-1 Pengaman Kutha krajan/Jaya Sakti ing Kodam Jaya lan Bregada Infanteri 15 Kujang II ing Kodam III Siliwangi. Déné kang liyané ana ing struktur Kostrad akèhé ana enem bregada sepandri.

Nagara liya

Britania Raya 
Ing Wadya Inggris, bregada dianggo minangka formasi taktis paling cilik wiwit rong abad kapungkur. Sajeroning bregada sepandri lan legunder, rèsimèn dianggo minangka panglumpukan administratif batalyon.

Amérikah Sarékat 
Sajeroning Wadya Amérikah Sarékat, bregada padha utawa rada luwih gedhé saka rèsimèn. Mawa jumlah saradhadhu saka 1.500 nganti 3.500 wong.

Ékan militèr
Rèsimèn (ing TNI disingkat Men) iku wadyabala bala kang dumadi saka sawatara batalyon, kang racaké dibawahi perwira menengah.

Resimen ing Indonésia 
Rèsimèn Mahasiswa
Rèsimèn Artileri Medan 2, péranganing Divisi Infanteri 1/Kostrad

Rujukan 

Ékan militèr
Divisi minangka ékan tempur militèr gedhé dhéwé, kang duwé kakuwatan penuh. Sacara operasional, divisi duwé kesatuan-kesatuan tempur, sarta unsur pendukungé, ya iku bantuan tempur lan bantuan administrasi, kang ana sajeroning garis komando divisi mau, dadi ora perlu nekakaké saka komando liya ing sajabané divisi.

Divisi duwé unsur tempur dhéwé (infanteri, kavaleri lan artileri), uga nduwé unsur bantuan tempur (Bataliyon Zeni, Bataliyon Perhubungan, lan Bataliyon Peralatan), sarta unsur bantuan administrasi dhéwé (perbekalan, angkudan, kasehatan, pulisi militèr, lll).

Ékan militèr
Mayor iku pangkat sajeroning kamilitèran kanggo perwira tingkat menengah. Lumrahé pangkat iki persis sadhuwuré pangkat Kaptèn lan persisi sangisoré Letnan Kolonèl. Lumrahé, Mayor kalebu kategori perwira "Level 4" (O-4), sanadyan ana uga sistem kang nggolongaké Mayor minangka Level 3 (conto sajeroning sistem kapangkatan NATO).

Ing Indonésia, Mayor iku pangkat paling cendhèk ing jenjang perwira menengah, kang dianugerahaké marang kaptèn kang éntuk promosi munggah pangkat. Pangkat Mayor ing TNI setara karo Komisaris Pulisi ing Kepulisian Républik Indonésia (Polri).

Sebutan pangkat iki asalé saka pangkat majoor sajeroning katentaraan Hindia Walanda utawa het Koninlijke Nederlands(ch)-Indische Leger (KNIL). Wong pribumi Hindia Walanda/Indonésia kang naté ngancik pangkat iki ing jaman semana mung siji, ya iku Urip Sumohardjo, kang sabanjuré ing jaman perang kemerdekaan Indonésia (1945-1949) mengku kalungguhan minangka Kepala Staf Tentara Nasional Indonésia (TNI) kanthi pangkat Jenderal Mayor wiwit pembentukan Tentara Keamanan Rakyat, Tentara Républik Indonésia (TRI), nganti séda kanthi pangkat pungkasan Letnan Jenderal ing tanggal 17 November 1948.

Uga delengen 
 Tandha pangkat militèr
 Tandha pangkat Polri

Pangkat militèr
Mayor bisa ateges:

Mayor, sawijining pangkat militèr.
Sajeroning téori musik, mayor bisa ateges tangga nada, akord, utawa interval, bisa kabandhingaké karo istilah "minor". Pirsani tangga nada mayor, akord mayor.
Sajeroning basa Inggris, mayor (dilafazkan  utawa ) tegesé walikutha.
Sajeroning téori musik, skala mayor utawa tangga nada mayor iku skala diatonik. Skala iki kasusun saka wolung not. Interval antara not kang urut-urutan sajeroning skala mayor ya iku

 1, 1, 1/2, 1, 1, 1, 1/2

Uga delengen
 Tangga nada minor

Pranala njaba

Mayor
Musik
Tangga nada iku siji set not musik kang dadi péranganing utawa minangka siji karya musik.

 Skala mayor
 Skala minor
 Skala kromatik
 Skala modal
 Skala nada wutuh
 Skala pentatonik
Sajeroning téyori musik, tangga nada minor utawa skala nada minor iku salah siji saka tangga nada diatonik. Tangga nada iki kasusun saka wolung not. Interval antara not kang urut-urutan ing tangga nada minor (asli) ya iku:

1, 1/2, 1, 1, 1/2, 1, 1

Contoné, tangga nada A minor iku:

 A, B, C, D, E, F, G, A'

Tangga nada minor bisa dianggep mode musik kaenem sajeroning tangga nada mayor. Tangga nada minor kadhangkala dianggep duwé swara kang kapara luwih sedhih dibandingaké karo tangga nada mayor.

Tandha mula tangga nada minor 

Tangga nada minor migunakaké tandha mula kang padha dengan tangga nada mayor; tanda mula kang sarujuk karo pola interval sawijining tangga nada minor alami dianggep tandha mula kanggo tangga nada minor mau. Tangga nada mayor lan minor kang duwé tandha mula padha karan relatif; dadi tangga nada C mayor minangka mayor relatif saka tangga nada A minor, lan tangga nada C minor dadi minor relatif saka tangga nada Es mayor.

Tangga nada mayor relatif saka sawijining tangga nada minor ditentokaké kanthi ngunggahaké nada tonika tangga nada minor mau sak nada lan sak seminada (telu  setengah langkah), ya iku kanthi interval terts minor. Yèn tandha mula sawijining tangga nada, umpamané G mayor, dumadi saka siji kres, tangga nada minor relatifé, E minor, uga duwé siji kres minangka tandha mula.

Tabel ing ngisor iki nuduhaké jumlah tandha mula kanggo tangga nada minor lan tangga nada mayor relatifé.

Jinis tangga nada minor

Tangga nada minor melodi mudhun 

Tangga nada minor melodhi mudhun dikasilaké  mung saka kunci signature perbandhingan mayor, kadhangkala dikenali minangka natural minor. Tangga nada natural minor paling ringkes ya iku A natural minor:

 A  B  C  D  E  F  G  A'

Bab iki karan tangga nada minor melodhi mudhun amarga sok dipigunakaké kanthi mudhun saka tonik.

Tangga nada minor melodhi munggah 

Tangga nada minor melodhi munggah diwangun kanthi ngundhakaké tangga nada not ka-6 lan ka-7 (utawa, ngratakaké tahap katelu saka tangga nada utama). Cara iki dipigunakaké, mligi, kanggo garis munggah.

Conto, sajeroning kunci A minor, melodhi tangga nada minor munggah:

 A  B  C  D  E  F# G# A'

Tangga nada minor harmonis 

Minor harmonik diwangun kanthi ngunggahaké tangga nada minor ing not ka-7.

Conto, sajeroning tangga nada A minor, harmonik tangga nada minor ya iku:

 A  B  C  D  E  F  G# A'

Tangga nada iki dipigunakaké kanggo ngasilaké harmoni amarga tangga nada mau ngandut kord dominan utama lan sub-dominan minor.

Uga delengen 
Mode musik
Tangga nada minor asli
Tangga nada minor melodis
Tangga nada minor harmonis
Tangga nada mayor

Minor
Musik
Lètnan satu utawa dicekak Lettu, iku tandha pangkat ing jenjang perwira pertama sajeroning kemilitèran ing Indonésia.  Dunungé sak tingkat sadhuwuré letnan dua lan sak tingkat ing ngisoré pangkat Kaptèn.

Uga delengen 
 Tandha pangkat militèr

Pranala njaba 

Pangkat militèr
Lètnan Kolonèl (Lètkol) iku tandha pangkat ing jenjang perwira menengah sajeroning kemilitèran ing Indonésia, satingkat karo Ajun Komisaris Besar Pulisi sajeroning Kepulisian Républik Indonésia/Polri.

Samangsa panjajahan Walanda, dikenal kanthi sebutan Overste sajeroning ketentaraan Hindia Walanda utawa ' Koninklijk Nederlands-Indisch Leger''/KNIL.

Uga delengen 
 Tandha pangkat militèr

Pranala njaba 

Pangkat militèr
Kolonèl iku  kepangkatan sajeroning jenjang perwira menengah ing lingkungan kemilitèran Indonésia.
Ing jaman Orde Baru, jenjang kepangkatan iki uga dianggo ing lingkungan Polri. Kepangkatan iki dilambangaké nganggo gambar kembang melati telu. Jabatan struktural kanthi pangkat iki antarané kalungguhan Danrem (Komandan Resort Militèr). Jenjang kepangkatan iki setara karo Komisaris Besar ing kepangkatan Polri.

Uga delengen 
 Tandha pangkat militèr

Pranala njaba 

Pangkat militèr
Paus Yohanes Paulus II (asma aslinipun Karol Józef Wojtyła, miyos ing Wadowice, Polen tanggal 18 Mèi 1920 lan séda tanggal 2 April 2005), punika Paus, Biskop Roma, lan kepala Gréja Katulik Roma wiwit 16 Oktober 1978 dumugi sédanipun. Panjenenganipun ugi pamimpin Negari Kitha Vatikan, nagari berdaulat kanthi wiyar paling alit ing donya.

Paus Yohanes Paulus II dipunangkat ing yuswa 58 taun ing taun 1978. Panjenenganipun punika Paus non-Italia sepindhah wiwit Paus Adrianus VI, ingkang njawat antawis taun 1522-1523.
Panjenenganipun merangi kuminisme, kapitalisme ingkang boten kakendhalèni lan panindhesan pulitik. Panjenenganipun kanthi tegas nglawan aborsi lan mbéla pandhekatan Gréja Katulik Roma ingkang langkung tradhisional marang seksualitas manungsa.

Panjenenganipun sampun nglampahi lawatan manca nageri langkung saking kaping 100 lan narik kawigatosan masarakat ingkang ageng. Sasanèsipun punika wekdal tugasipun minangka Paus punika ingkang nomer tiga paling lami ing sajarah, sasampunipun Paus Pius IX lan Santo Petrus. Ing taun 1989, panjenenganipun dhateng ing Indonésia. Kitha-kitha ingkang dipuntedhaki inggih punika Jakarta, Medan (Sumatra Lèr), Yogyakarta (Jawa Tengah lan DIY) lan Dili (Timor Wétan). Komentaripun sasampunipun dhateng ing Indonésia inggih punika: "Boten wonten nagari ingkang toléran kados Indonésia ing donya." [sic]

Paneras 
Tanggal 19 April 2005 Kardinal Joseph Ratzinger saking Jerman kapilih minangka pamimpin énggal Vatikan sasampunipun konklaf ingkang laminipun kalih dinten. Ratzinger milih asma regnal Paus Benediktus XVI.

Waosan salajengipun 
 George Weigel, Witness to Hope (1999, 2001) ISBN 0-06-018793-X

Artikel kakait 
 Pratélan kunjungan pastoral déning Paus Yohanes Paulus II ing sanjawining Italia
 Pratélan Peserta Resmi Pemakaman Paus Yohanes Paulus II
 Pratélan biskop Katulik Roma Kraków

Pranala njawi 

 Paus Yohanes Paulus II ing vatican.va
 Internet Movie Database
 Karya-karya seseratan 
 www.vatican.va
 Third pilgrimage of John Paul II to Poland, Institute of National Remembrance 
 "Job Description for the Next Pope" - oleh R. Scott Appleby  dari Foreign Policy Magazine
 Relationships with Pope John Paul II 
 Pope John Paul II Hospitalized: Post Prayers for the Pope

Ensiklik Paus Yohanes Paulus II 

 1979: Redemptor hominis 
 1980: Dives in misericordia 
 1981: Laborem exercens 
 1985: Slavorum Apostoli (Epistola encyclica) 
 1986: Dominum et vivificantem 
 1987: Redemptoris Mater 
 1987: Sollicitudo rei socialis 
 1990: Redemptoris missio 
 1991: Centesimus annus
 1993: Veritatis splendor 
 1995: Evangelium vitae 
 1995: Ut unum sint 
 1998: Fides et ratio
 2003: Ecclesia de Eucharistia

Paus Yohanes Paulus II
Yohanes Paulus 02
Yohanes Paulus 02
Yohanes Paulus 02
Artikel mawa basa krama
Parikesit iku kalawarti abasa Jawa sing kababar déning PT Media Widya Trimitra Jakarta. Kalawarti iki terbit sasasi pisan (sasèn) kanthi wujud kang béda karo kalawarti lumrahé, ya iku ukurané kang cèkli (kwarto).

Uga delengen 
 Damar Jati
 Jaya Baya
 Panjebar Semangat

Kalawarti
Kalawarti basa Jawa
Parikesit bisa awujud artikel bab:

Parikesit, paraga wayang, putu (wayah)é Radèn Arjuna.
Parikesit (kalawarti), kalawarti sasèn abasa Jawa.

Kaca dhisambiguasi
Brigadir Jéndral (sok dicekak Brigjèn) iku pangkat paling cendhèk sajeroning tataran perwira tinggi ing sawatara nagara, lumrahé sak tingkat sadhuwuré Kolonèl lan sak tingkat sangisoré Mayor Jéndral. Sering kadadéan ing sawatara  nagara migunakaké pangkat Mayor Jéndral (kanthi bintang siji) minangka pangkat paing cendhèk banjur Lètnan Jéndral (bintang loro, Colonel General (bintang telu) lan Jènderal (bintang papat).

Asal mula migunakaké tembung Brigadir 
Pangkat brigadir jéndral bisa dilacak marang asalé saka militèr ing Éropah, ya iku Brigadir Jéndral (diprasajakaké dadi Brigadir), ngomandoni sawijining Brigade ing lapangan. Pangkat iki nyebar menyang saindhenging donya ing abad kaping 18 déning Amérikah Sarékat, sarta Krajan Karajan Manunggal.

Sajeroning Angkatan Laut, pangkat Brigadir Jéndral setaraf karo pangkat Commodore, sanadyan ing sawatara nagara dipigunakaké uga pangkat Rear Admiral.

Brigadir Jéndral ing TNI 

Brigadir Jéndral iku pangkat paling endhèk ing tataran perwira tinggi ing TNI Angkatan Dharat, saliyané iku Brigadir Jéndral dianggo uga déning Korps Marinir, TNI Angkatan Laut. Kang nyandhang pangkat iki nganggo tandha pangkat kanthi bintang siji. Pangkat iki setara karo Laksamana Pertama ing lingkungan TNI Angkatan Laut (saliyané Korps Marinir) lan Marsekal Pertama ing lingkungan  TNI Angkatan Udara.

Uga delengen 
 Jéndral
 Tandha pangkat militèr
 TNI Angkatan Dharat

Jéndral, 1
{| class="toccolours" width=180px tableborder="1" cellspacing="0" style="padding: 0.3em; float:right; margin: 3px 3px 1em 1em; border:1px solid #ccf; text-align:center;"
| style="padding:3px 10px;" |<big>Désa Takerharjo
| dati2		= Kacamatan]]</span>    
|-
|style="font-size: 90%;"|Solokuro  
|-
|style="color:#ffffff; background-color:#ffdead;"|Kepala Désa    
|-
|style="font-size: 90%;"|KONAWI, SAg.
| jembar	= 24,40 Ha
| padunung	= 
|-
|style="color:#ffffff; background-color:#ffdead;"|Pedukuhan    
|-
|style="font-size: 90%;"| 1 
}}

Takerharjo, mujudaken satunggaling dhusun ingkang dumunung wonten Kacamatan Selokuro, Kabupatèn Lamongan, Provinsi Jawi Wétan, Indonésia.

Géografi 
Dusun Takerharjo wewatesan kaliyan dhusun Banyubang wonten sisih lèr, Kabupatèn Gresik wonten sisih wétan lan sisih kidul, déning wonten sisih kilèn wewatesan kaliyan dhusun Solokuro, Kacamatan Solokuro.

Kaliyan masarakat saindenging dhusun, Takerharjo kasebat  Takeran utawi Keran.

Kabupatèn Lamongan
Accra iku kutha krajan sisan kutha gedhé dhéwé ing Ghana. Accra dumunung ing pérangan kidul Ghana ing koordinat 5°33' LU 0°15' BB. Sing ndunungi gunggung 1.970.400 jiwa (2005).

Accra diadegaké déning suku Ga ing abad kaping 15 minangka punjer perdagangan kanggo bangsa Portugal.

Accra saiki dilayani déning Papan Anggegana Internasional Kotoka lan pelabuhan utama kang dumunung ing kutha Tema.

Cathetan suku 

Kutha krajan
Kutha ing Ghana
Aljir (Arab ولاية الجزائر El-Jazair; Prancis Alger; Inggris Agiers) iku kutha krajan Aljazair lan kutha gedhé dhéwé ing Aljazair kang dumunung ing Afrika Lor. Kutha iki uga minangka pelabuhan sagara utama, punjer pulitik lan basis kabudayan, uga "omah" kanggo para perompak Berber kang misuwur ing abad kaping 16 nganti abad kaping 19.

Miturut sensus taun 1998, populasi kutha iki 1.519.570 jiwa, déné total sing ndunungi ana 2,135,630. Jejuluk kutha iki yaiku "Algiers Putih" (Basa arab: El-Bahdja (البهجة) utawa Alger la Blanche ("Algiers the White"), amarga pancaran gedhong-gedhong putihé kang mantulaké sunar srengéngé katon saka sagara. Gedhung-gedhong iki dumunung ana ing  sisih kulon Sagara Mediterania.

Jeneng kutha iki asal saka pernahé kang dumunung ing lembah perbukitan "Sahel", ranté bukit kang dumunung sejajar karo kawasan pasisir. Kordinat georgrafisé yaiku: 36°47′N 3°4′E

Sajarah

Bibiliografi 
 Beckner, Chrisanne dan Soetrisno, Eddy. 2001. Buku Pintar 100 Kota Besar Bersejarah di Dunia. Jakarta: Ladang Pustaka dan Intimedia

Kutha krajan
Kutha ing Aljazair
Provinsi Aljazair
Antanànarìvo iku kutha krajan lan kutha gedhé dhéwé ing Madagaskar. Kutha iki dumunung ing pérangan tengah nagara pulo mau, let-é watara 144 km saka pasisir wétan, ing koordinat 18°55' LS 47°31' BT. Sing ndunungi ana 802.000 jiwa (1997). Komoditas-komoditas kang dikasilaké yaiku produk pangan, rokok lan tèkstil.

Antanànarìvo tegesé "Kutha Sèwu" (arivo=sèwu). Jeneng Tananarive dipigunakaké nalika jaman kolonial lan sawatara taun sawisé kamardikan.

Antananarivo diadegaké watara taun 1625. Ing taun 1797 kutha iki dadi kutha krajaning kraton Merina. Kutha iki dadi péranganing protèktorat Prancis ing Madagaskar. Cakrik Prancis tekan sapréné isih katon pramana ing kutha iki.

Kutha krajan
Kutha ing Madagaskar
Asmara (), utawa jeneng lokalé Asmera, yaiku kutha krajan Éritrèa kanthi populasi ±800.000 wong. Mayoritas indhustri yaiku tèkstil lan sandhangan, daging prosès, bir, sepatu lan keramik.

Asmara dumunung ing 15°20' lor lan 38°55' wétan (15.333, 38.91667).

Sajarah 
Ing jaman biyèn, Asmara dumadi saka patang désa cilik kang madeg ing wiwitan abad kaping 12 minangka punjer dagang lan banjur dadi punjer administratif regional Éthiopia, Ras Alula.

Sabanjuré tlatah iki dijajah déning Itali ing taun 1889 lan dadi kutha krajan Éritrèa ing taun 1897. Ana ing pungkasan taun 1930-an, Itali ngowahi struktur kutha iki kanthi struktur kutha kang béda lan wangunan-wangunan anyar; Asmara banjur dijenengaké 'Piccola Roma' (Miniatur Roma). Dina iki sapérangan gedhé wangunan-wangunan gedhé wujud wangunan paninggalan Itali lan akèh pertokoan kang isih nganggo jeneng Itali (Contoné: "Bar Vittoria", "Pasticceria moderna", "Casa del formaggio", "Ferramenta")..

Samangsa perang kamardikan Éritrèa saka Éthiopia, papan anggegana ing Asmara dadi lokasi konflik utama. Papan Anggegana mau uga dipigunakaké déning Éthiopia kanggo nampa pasokan gaman saka pendhukung asing. Asmara dadi kutha pungkasan kang dibébasaké déning Front Pembébasan Rakyat Éritrèa (EPLF), wiwit dikuwasani ing taun 1990 lan dipasrahké tanpa perlawanan déning prajurit Éthiopia tanggal 24 Mèi 1991.

Pranala njaba 
 Sejarah Asmara

Rujukan

Kutha krajan
Kutha ing Eritrea
Cape Town (basa Afrikaans & basa Walanda: Kaapstad) minangka kutha krajan lègislatif Afrika Kidul lan kutha krajan Provinsi Tanjung Harapan. Kutha krajan liyané ya iku Pretoria (èksekutif) lan Bloemfontein (kehakiman).

Kutha iki minangka pelabuhan gedhé ing pinggir Samodra Atlantik, lan duwé sesambungan sepur kang apik karo laladan padésan. Dunungé ing sikil Gunung Meja. Ing kutha iki ana Gedhung Parlemèn (1886) lan Universitas Cape Town (1916).

Cape Town diyasa wong Walanda kanthi jeneng Kaapstad ing taun 1652 lan direbut Karajan Manunggal ing taun 1806.

Réferènsi 
 Ensiklopedia Umum, Yogyakarta: Kanisius, 1993

Pranala njaba 

 Situs resmi
 Cape Town travel guide

Cathetan suku 

Kutha krajan
Kutha ing Afrika Kidul
Conakry iku kutha krajan sisan kutha gedhé dhéwé ing Guinea. Sing ndunungi ana 2.000.000 jiwa (2007). Kutha iki minangka punjer ékonomi ing Guinea. Dumunung ing pelabuhan Samodra Atlantik. Jeneng kutha iki dijupuk saka tembung "Cona", minangka indhustri anggur lan kèju déning Padunung Baga, lan "nakiri", lumrahé karan saliyané ing pinggir kali.

Pranala njaba 
 une étude détaillée sur la ville 
 Port Autonome de Conakry 

Kutha ing Guinea
Kutha krajan
Dakar iku kutha krajan sisan kutha gedhé dhéwé ing Senegal. Sing ndunungi ana kira-kira 1.000.000 jiwa. Dakar uga kondhang minangka panggonan finis balap mobil taunan kang misuwur, Reli Paris-Dakar.

Uga delengen 
 Monumèn Renaisans Afrika

Pranala njaba 

Kutha krajan
Dodoma iku kutha krajan nagara Tanzania. Kutha iki minangka kutha gedhé dhéwé ing nagara iku lan minangka kutha krajan Region Dodoma. Kutha iki dadi kutha krajan nagara wiwit taun 1973. Jembaré wewengkon 2.576 km² kanthi cacahing kang ndunungi 324.347 jiwa (2002). Sapérangan gedhé kang ndunungi nganut agama Katulik.

Kutha iki dumunung 448 km saka Dar es Salaam.

Pranala njaba 
 Roman Catholic Diocese of Dodoma 

Kutha krajan
Kutha ing Tanzania
Kampala iku kutha krajan lan kutha gedhé dhéwé ing Uganda. Kampala kang ndunungi 1.208.544 jiwa (2002). Kampala uga dadi kutha krajan distrik Kampala. Kutha iki dumunung ing elevasi 1.189 m ing koordinat 0°19' LU 35°25' BT.

Pranala njaba 

Kutha krajan
Kutha ing Uganda
Khartoum (basa Arab: الخرطوم al-Ḫarṭūm "tlalé gajah") iku kutha krajan nagara Sudan, sisan kutha krajan praja Khartoum. Dunungé ing titik patemon Kali Nil, kang mili saka Uganda, karo Kali Nil Biru, kang mili saka arah kulon ing Ethiopia.

Wewengkon kutha Khartoum duwé populasi 1.974.780 jiwa (1 Januari 2005), ndadèkaké kutha iki kutha gedhé dhéwé kaloro ing Sudan. Koordinat Khartoum ya iku 15° 34′ 34″ LU 32° 32′ 5″ BT.

Khartoum diadegaké taun 1821 minangka pos militèr Mesir, nanging tuwuh dadi pusat perdagangan regional. Para bala kang loyal marang Mahdi Muhammad Ahmad ngepung Khartoum wiwit 13 Maret 1884, nglawan wadyabala kang kabawah Jenderal Britania Charles George Gordon. Kutha kang rusak mau karebut déning para pendhukung Mahdi ing tanggal 26 Januari 1885.

Sadawaning taun 1970-an lan 1980-an, Khartoum dadi tujuan atusan èwon pangungsi-pangungsi konflik saka Chad, Ethiopia lan Uganda. Para pangungsi mau manggon ing kawasan-kawasan kumuh ing pinggir kutha, wiwit tengahan taun 1980-an, akèh pangungsi kang lumayu saka Perang Sedulur II Sudan lan konflik Darfur uga manggon ing Khartoum.

Pawiyatan luhur lan musiyum 
 Universitas Khartoum
 Universitas Kairo, cabang
 Universitas Politeknik Khartoum
 Museum Nasional Sudan

Réferènsi 
 :en:Khartoum, Wikipedia Inggris, versi 09:56, 26 Juli 2005

Kutha krajan
Kutha ing Sudan
Kinshasa (biyèn Léopoldville) iku kutha krajan sisan kutha gedhé dhéwé ing nagara Républik Dhémokratik Kongo. Sing ndunungi ana 7.780.000 jiwa (2004).

Cathetan suku

Kutha krajan
Kutha ing Républik Dhémokratik Kongo
Lusaka iku kutha krajan saha kutha gedhé dhéwé ing nagara Zambia. Kutha iki dumunung ing pérangan wétan-tengah Zambia ing elevasi 1.400 m lan koordinat 15°25' LS 28°17' BT. Sing ndunungi ana 1.640.000 jiwa (2000).

Lusaka diadegaké taun 1905 déning para migran saka Éropa. Kutha iki wiwitané wujud padésan kang dijenengaké miturut jeneng kepala désa Lusaaka. Ing taun 1935, Lusaka nggantèkaké Livingstone minangka kutha krajan Rhodesia Lor, siji koloni Britania Raya. Wiwit Zambia mardika ing taun 1964, Lusaka duwé status dadi kutha krajan Zambia.

Pranala njaba 
 Artikel ing situs resmi pariwisata Zambia

Kutha krajan
Kutha ing Zambia
Yaoundé iku kutha krajan Kamerun lan kutha gedhé dhéwé kaloro sawisé Douala ing Afrika Kulon. Yaoundé dumunung ing Kamerun sisih tengah ana ing elevasi 750 m lan koordinat 3°52' LU 11°31' BT. Sing ndunungi ana 1.430.000 jiwa (2004).

Sajarah 
Yaoundé diadegaké taun 1888 déning para migran Jerman minangka punjer dagang gading lan stasiun riset tetanèn. Pasukan Bèlgi nguwasani kutha iki nalika Perang Donya I. Sarampungé perang, Yaoundé dadi kutha krajan Kamerun Prancis lan sabanjuré Républik Kamerun.

Ékonomi 
Komoditas-komoditas kang dikasilaké saka Yaoundé antarané: rokok, susu, minuman alkohol, kayu, barang-barang saka lempung lan kaca. Yaoundé uga minangka pasar regional tumrap komoditas kopi, kakao, kopra, gula tebu lan karèt.

Kutha krajan ing Afrika
Kutha ing Kamerun
Windhoek, kanthi populasi gunggung 230.000 jiwa, iku kutha krajan Namibia. Windhoek dumunung ing Namibia sisih tengah ing koordinat 22°56' LS 17°09' BT.
 
Kutha iki minangka pusat perdagangan utama kanggo prodhuk kulit domba. Windhoek wiwitané dadi panggonané suku Nama, kang ngalahaké pemukim Herero ing laladan iku ing abad kaping-19.

Jerman nguwasani wewengkon mau taun 1885, lan Windhoek dadi papan papréntahan kolonial taun 1892, kutha krajan koloni Afrika Kidul-kulon. Ing mangsa Perang Donya II, Windhoek direbut déning wadyabala Afrika Kidul.

Sawisé kamardikan Namibia saka Afrika Kidul taun 1990, Windhoek dadi kutha krajan Namibia.

Windhoek duwé loro jeneng tradhisional: Otjomuise kanggoné suku Herero, lan Ai-Gams tumrapé suku Nama.

Kutha krajan
Kutha ing Namibia
Nairobi iku kutha krajan Kenya. Jeneng iki asalé saka basa suku Maasai Ewaso Nyirobi kang tegesé "banyu adhem".

Nairobi iku salah siji kutha gedhé dhéwé ing Afrika. Kutha iki kang ndunungi watara 3 yuta jiwa kanthi jembar wewengkon watara 150 km2. Koordinat geografisé yaiku .

Iklim

Deleng uga 
 Pratélan kutha krajan

Réferènsi 

Kutha krajan
Kutha ing Kénya