AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Kesemek iku jeneng sajinis woh-wohan saka marga Diospyros. Tuwuhan iki ditepungi uga kanthi sebutan woh kaki, utawa sajeroning basa Inggris dijenengi Oriental (Chinese/Japanese) persimmon. Jeneng ngèlmiahé yaiku Diospyros kaki. (‘Kaki’, basa Jepang, iku jeneng dat tanin kang diasilaké woh iki).

Pemerian 
Wit kesemek ukurané cilik tekan sedheng, 15 m utawa kurang, dioesis (dioecious, mawa omah loro) lan sok-sok monoesis, batangé cendhèk lan bengkong-bengkong, akèh pangé, sarta ngguguraké godhong.

Godhong sajeroning rong dhèrèt, kasusun selang-seling, gagangé cendhèk lk. 3 cm, bunder, bunder endhog nganti jorong, 2,5-15 × 5–25 cm, ijo kuning kilap-kilap.

Kembang lanang sajeroning malai cendhèk isi 3-5 kuntum, kembang wadon soliter, ing kelèk godgong, mawa wilangan 4. Woh buni wangun gèpèng mbulet lan segi papat, ijo semu kuning nganti abang, kanthi godhong kelopak kang ora rontok.

Asil lan kagunaan 
Kesemek kang mateng wernané antara jingga semu kuning nganti semu abang lan dhiameteré antara 2–8 cm. Woh iki bisa dipangan langsung sajeroning kaanan seger sawisé diolèsi mawa banyu kapur lan diperem, supaya rasa sepeté ilang. Woh uga bisa digaringaké utawa diolah dadi selé, ager-ager, ès krim lan liya-liyané. Woh kesemek seger ngandhut 19,6% karbohidrat, mligi fruktosa lan glukosa, 0,7% protéin, vitamin A lan kalium.
 
Woh kesemek kang enom ngandhut dat tanin kang dijenengi tanin-kaki, kang nimbulaké rasa sepet ing woh. Dat iki bakal saya kurang bebarengan karo matengé woh. Tanin-kaki dimupangataké kanggo ngawètaké manéka karajinan tangan, mbantu prodhuksi arak-beras ing Jepang, sarta bahan pangobatan lelara hipertensi.

Asal-usul lan penyebaran 

Kesemek asalé saka Républik Rakyat Cina, kang banjur nyebar dhateng Jepang nalika jaman purba lan ditangkaraké ing kana. Ing tembé wuri woh iki nyebar dhateng pérangan liya Asia, lan nalika mangsa kolonial ing taun 1800an digawa dhateng Éropah kidul lan Amérika (California).

Woh iki cukup wigati sajeroning tradhisi Tiongkok lan Jepang, saéngga pangaji komersialé dhuwur ing kana. Saiki komersialisasi prodhuksi kesemek wis mrémbét lan mawiyar ing Niu Sélan, Australia lan Israèl. Ekspor saka Israèl iki kang dijenengi minangka Sharon fruit.

Ing Indonésia, Malaysia lan Thailand, prodhuksi kesemek lumrahé mung cukup kanggo konsumsi lokal. Sumatra Lor, mligi wewengkon Brastagi, biyèn tau kanthi tetep ngirim kesemek kanggo Singapura; nanging saiki mandheg amarga kualitasé kadhesek déning kesemek prodhuk nagara-nagara liya. Papan-papan liya ing Indonésia kang ngasilaké kesemek ing antarané yaiku Jawa Kulon lan Jawa Wétan, ing ngendi woh iki ditandur ing laladan-laladan dhuwur ing pagunungan.

Bahan Wacan 
 Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan. PROSEA – Gramedia. Jakarta. ISBN 979-511-672-2.

Woh-wohan
Ebenaceae
Ericales iku bangsa tetuwuhan ngembang sing kalebu sajeroning klad asterids, core eudicots, lan eudicots (Sistem klasifikasi APG II). Bangsa iki uga diakoni sajeroning sistem klasifikasi Cronquist, minangka anggota anak kelas Dilleniidae, kelas Magnoliopsida.
Fabales iku bangsa tetuwuhan ngembang sing kalebu sajeroning klad eurosids I, rosids, core eudicots, lan eudicots (Sistem klasifikasi APG II). Bangsa iki uga diakoni minangka takson sajeroning sistem klasifikasi Cronquist lan kacakup sajeroning anak kelas Rosidae, kelas Magnoliopsida.

Sajeroning Sistem klasifikasi APG II, bangsa iki nyakup suku-suku:
 Fabaceae (Leguminosae) - suku polong-polongan utawa legum
 Quillajaceae
 Polygalaceae 
 Surianaceae

Ing sangisoré sistem klasifikasi Cronquist sing luwih suwé, sapérangan suku sing kalebu sajeroning bangsa Fabales dilebokaké sajeroning bangsa liyané. Polygalaceae sajeroning bangsa Polygalales lan sing liyané sajeroning bangsa Rosales.
Nomer Pokok Sekolah Nasional (NPSN) iku kodhe pengenal sekolah Indonésia sing sifaté unik lan mbédakaké siji sekolah lan sekolah liyané.

Sistem NPSN sifaté nasional lan nggantèkaké kodhe-kodhe sadurungé (kaya NIS) sing béda-béda format ing siji tlatah lan tlatah liyané. Sadurungé, aturan panyusunan kodhe pengenal sekolah antara siji provinsi bisa béda karo provinsi liya. Wusanané bisa kadadéan data sekolah gandha sing bisa duwé imbas marang sistem penggajian, penilaian, lan registrasi liyané. NPSN minangka penggabungan sistem saéngga saben sekolah bakal duwé kodhe sing unik lan dadi pambéda utama antara siji sekolah lan sekolah liyané ing Indonésia.

Sistem penomeran 
Kodhe NSPN migunakaké wolung digit, lan lumaku tumrap kabèh sekolah ing Indonésia lan ing manca nagara sing afiliasi menyang Indonésia. Format baku awujud XYYZZZZZ, yakuwi X minangka Kodhe Wilayah, YY minangka Nomer Golongan, lan ZZZZZ nomer serial mligi kanggo saben sekolah.

Nganggo sistem iki, total kapasitas sekolah sing bisa didaftar yakuwi 9,9 yuta sekolah saben tlatah.

Kodhe Wilayah ditemtokaké kaya mangkéné:
 Sumatra lan saubengé : 1
 Jawa lan saubengé : 2
 Kalimantan lan saubengé : 3
 Sulawesi lan saubengé : 4
 Bali, Nusa Tenggara, lan saubengé : 5
 Kapuloan Maluku, Papua lan saubengé : 6
 Manca Negara : 9
 Cadhangan : 7 - 8

Pranala njaba 

 Situs resmi NPSN 

Pendhidhikan ing Indonésia
Tata jeneng binomial (binomial nomenclature) iku sistem formal pawèwèh jeneng spésies (mligi ing lingkup zoologi), tata jeneng binèr utawa binary nomenclature (mligi ing lingkungan botani), utawa sistem klasifikasi binomial (binomial classification system). Intisari saka sitem iki yaiku saben spésies dijenengi ing basa Latin lan dumadi saka rong pérangan, saéngga populèr minangka jeneng Latin utawa jeneng saintifik.

Deleng uga
 Tata jeneng trinomial
 Taksonomi

Pranala njaba 
 Curiosities of Biological Nomenclature
 The Language of Horticulture 

Biologi
Taksonomi
Karl Ludwig Ritter von Blume (Braunschweig, Jerman, 29 Juni 1789 - 3 Fèbruari 1862) iku botaniwan Jerman-Walanda. Kadhangkala jenengé ditulis nganggo versi Walanda Karel Lodewijk Blume. Tembung "Ritter" iku gelar bangsawan kang bisa dipadhakaké karo "Knight" sajeroning budaya Anglo-Sakson.

Sanadyan duwé kabangsan Jerman, mèh kabèh karier ngèlmiahé digarap ing nagara Walanda lan Hindhia Walanda (saiki Indonésia). Puncak kariré ya iku nalika dadi direktur Rijksherbarium (herbarium karajan) ing Leiden.

Sumbangan paling wigati ya iku kajian kang diayahi tim-é tumrap flora Asia Kidul-wétan, mligi ing Jawa. Dhèwèké iku wakil (deputi) direktur Kebun Botani Bogor wiwit taun 1823 nganti 1826. Blume dhéwé tugas ing Bogor wiwit taun 1818 nganti 1827.

Samulihé saka Hindhia-Walanda dhèwèké dianugerahi gelar bangsawan "ritter" ("ksatria") saka Karajan Walanda.

Jenengé diabadèkaké dadi jeneng siji jurnal botani "Blumea".

Kodhe "Blume" (tanpa titik ing mburi!) ing mburi jeneng ilmiah iku kodhe otorisasi kanggo botaniwan iki.

Publikasi wigati 

 Carl Ludwig Blume:Bijdragen tot de flora van Nederlandsch Indië …1825-827Botanicus
 Carl Ludwig Blume: Enumeratio plantarum Javae et insularum adjacentium. 1827-1828.
 Carl Ludwig Blume, J. B. Fischer: Flora Javae nec non insularum adjacentium …. 1828-185.
 Carl Ludwig Blume: Rumphia, sive commentationes botanicae imprimis de plantis Indiae orientalis …'' 1836-1849 (4 volumes with 170 illustrations)
 Carl Ludwig Blume: 'Musem botanicum lugduno-batavum ….1849-1857.Botanicus

Pranala njaba 
 Biografi rinci
 Karl Ludwig Blume Karya Karl Ludwig Blume di babagan peranggrekan.

Winasis Jerman
Winasis Walanda
Lair 1789
Pati 1862
Ernst Heinrich Philipp August Haeckel (16 Fèbruari 1834 — 9 Agustus 1919),
uga ditulis von Haeckel, iku ahli biologi, ahli naturologi, filsuf, dhokter, profésor, lan seniman sing nemu, ngandharaké, lan mènèhi jeneng marang spésies anyar cacah éwon, metha petha génealogi gegayutan sakèhing makluk urip, lan nyipta istilah biologi anyar, kaya filum, filogèni, ékologi, lan kingdom Protista.

Haeckel mratahaké karyané Charles Darwin ing Jerman, lan ngembangaké téyori rekapitulasi sing kontrovèrsiyal.

Réferènsi 

Ahli biologi Jerman
Lair 1834
Pati 1919
Antoine Laurent de Jussieu (12 April, 1748 - 17 September, 1836) iku ahli botani saka Prancis, misuwur minangka sing sapisanan ngusulaké klasifikasi tetuwuhan ngembang; sing akèh-akèhé isih dianggo nganti saiki.

Jussieu lair ing Lyon, keponakan saka ahli botani Bernard de Jussieu. Dhèwèké lunga menyang Paris kanggo sinau kadhokteran, lulus taun 1770. Dhèwèké iku dosèn (profesor) botani ing Jardin des Plantes wiwit taun 1770 nganti 1826. Anak lanangé Adrien-Henri uga dadi ahli botani.

Karya

Rujukan 

 Duane Isely, One hundred and one botanists (Iowa State University Press, 1994), pp. 118–120
 
 

Lair 1748
Pati 1836
Ahli botani Prancis
Cekakan pengarang (Basa Inggris: author citation) tegesé sadengah wong (utawa golongan) sing sepisanan kanthi sah nerbitake jeneng botani, miturut International Code of Botanical Nomenclature (ICBN).

Uga delengen 
Pratélan ahli botani miturut cekakan
Cekakan pengarang (zoologi)

Réferènsi

Pranala njaba 
 the IPNI Author Query page.

Botani
Pitik alas (Aksara Jawa: ꦥꦠꦶꦏ꧀ꦲꦭꦱ꧀ ꧈ ꦥꦶꦠꦶꦏ꧀ ꦲꦭꦱ꧀ ) iku jeneng umum kanggo jinis-jinis pitik alasan kang urip ing alas. Ing basa Madura ajem alas lan ing basa Inggris junglefowl; kabèh ngrujuk ing papan uripé lan sifaté kang alasan.

Pitik-pitik iki saka segi wangun awak lan prilaku sarupa banget karo pitik-pitik ingon, amarga pancèn wujud leluhur saka pitik ingon. Jantan karo wadon béda wangun awaké, warna lan ukurané (dimorfisme sèksual, sexual dimorphism). Pitik alas lanang duwé wulu kang manéka warna lan éndah, béda karo pitik betinané kang cenderung duwé warna monoton lan kusem.

Rupa jinis lan Penyebaran 
Kabèh, ana patang spésies pitik alas kang nyebar wiwit saka India, Sri Lanka nganti  Asia Kidul-Wétan kalebu Kapuloan Nusantara. Papat spésies iku:

 Pitik alas abang, Gallus gallus
 Pitik-alas Srilangka, Gallus lafayetii
 Pitik-alas klawu, Gallus sonneratii
 Pitik-alas ijo, Gallus varius

Rong jinis ana ing Indonésia, nyebar alami mligi ing pérangan kulon kapuloan. Rong jinis pitik iku: (1) Pitik-alas abang, kang seneng pérangan alas kang rélatif katutup; lan (2) Pitik-alas ijo, kang luwih seneng alas-alas kabukak lan tlatah mawa bukit-bukit.

Kabiasaan 
Pitik alas iku mangan apa waé, sanajan cenderung minangka pamangan wiji-wijian. Nanging kaya déné pitik lumrahé, pitik alas uga mangan pucuk-pucuk suket, gegremet lan manéka kéwan cilik kang ditemoni.

Manuk iki racaké urip pasangan utawa sajeroning kelompok cilik. Turu ing dhuwur pang perdu utawa semak, ora adoh banget saka dhuwur lemah. Nalika usum ngendhog, wadon gawé susuh prasaja ing sadhuwuré lemah lan ngengkremi endhogé nganti netes. Anak-anak pitik alas dimong déning baboné.

Ora kaya pitik ingon, pitik alas pinter mabur; ora suwé sawisé ninggal susuh papané netes.

Dhomèstikasi 
Pitik alas wujud salah siji jinis unggas kang wis didhomèstikasi manungsa wiwit èwonan taun kapungkur. Pitik alas abang dikawruhi minangka nenek-moyang langsung saka anéka jinis pitik ingon. Éwadéné pasilangan pitik alas ijo karo pitik ingon ngasilaké pitik bekisar, kang misuwur banget ing Jawa Wétan amarga swara kluruké kang apik lan wuluné kang éndah.

Pitik alas sajeroning dongèng 
Sapérangan carita rakyat tradhisional nampilaké pitik alas minangka salah siji tokohé. Dongèng rakyat kaya déné Ciung Wanara saka tlatah Sunda, utawa vèrsi Jawané kang mawa judhul Panji Laras utawa Cinde Laras, nyritakaké tokoh baku kang duwé pitik jago utawa pitik alas jago kang pinter tarung lan kluruk.

Lan kluruké iku dudu kluruk biyasa, nanging isi carita ngenani nasib bendarané iku. Minangka conto, kluruké pitik jago Ciung Wanara muni:

 Blak ! Blak ! kukuruyuuuuk 
 “Bapa raja Ibu uga ratu ! 
 Suwé kandhutan setaun ! 
 Paraji ibu ratu ! 
 Sanajan manis nanging madu !” 

 Kanthi wengi mata ditutup ! 
 Kanthi wengi kuping ditutup ! 
 Kaloro tangan dibanda ! 
 Nalika lair sajeroning kandaga kèli !
 Bebarengan sabutir endhog... !

(Saka Ciung Wanara, sawijining carita pantun Sunda, déning Ajip Rosidi. Jakarta: Gunung Agung, 1985)

Sato iwèn
Pitik alas abang utawa kanthi widyanama Gallus gallus iku sajinis manuk kanthi ukuran sedheng, dawané watara 78 cm, saka suku Phasianidae. Pitik wadon ukurané luwih cilik, dawané watara 46 cm. Pitik alas lanang duwé wulu-wulu gulu, tengkuk lan mantel sing dawa luncip warna kuning sogan emasan kanthi kulit rai abang, iris coklat, wulu geger ijo peteng lan sisih ngisor awak warna ireng gilap. Ing endhasé ana jènggèr mawa rigi lan glambir warna abang. Buntuté kapérang saka 14 nganti 16 wulu warna ireng ijo wêsen, kanthi wulu tengah buntut sing dawa lan mlengkung mudhun. Sikilé warna klawu ana jaluné siji. Pitik wadon sikilé ora ana jaluné, wulu-wuluné cendhak, warna sogan tuwa semu kuning mawa garis-garis lan totol peteng.

Pitik-alas abang kasebar wiyar ing alas tropis lan dhataran asor ing nuswabaga Asia, saka Himalaya, Républik Rakyat Cina kidul, Asia Kidul-Wétan, tekan Sumatra lan Jawa. Ana lima bagapapligi (Ind: subspesies) sing ditepungi. Ing Indonésia, bagapapligu G. g. bankiva tinemu ing Jawa, Bali lan Sumatra.

Pitik-alas abang urip nglumpuk, pitik lanang karo sapérangan pitik wadon. Ing ésuk lan soré, pitik metu anggolèk pangan ing salumahing lemah. Pakan pitik-alas abang kapérang saka warna-warna wiji tutuwuhan, pucuk suket lan gegodhongan, gegremet sarta warna-warna jinis kéwan cilik.

Pitik wadon racaké netesaké watara limang nganti enem endhog warna sogan enom pucet utawa sogan semu abang. Anak pitik bisa mabur sawisé umur saminggu.

Pitik-alas abang dipracaya minangka luluhur saka pitik ingon. Wiwit kapan pitik-alas iki diparilulutake (Ind: didomestifikasi) ora cetha. Nanging, pitik-pitik iku diternakaké wiwit peradaban Lembah Indus watara 5.000 taun kapungkur.

Salah sawiji manuk sing paling akèh ditemoni lan diternakaké, pitik-alas abang diévaluasikaké minangka kanthi résiko asor sajeroning IUCN Red List.

Pranala njaba 
 BirdLife Species Factsheet
 IUCN Red List

Manuk
Primata iku anggota saka ordo biologi, grup iki dumadi saka kabèh lemur, kethèk, lan manungsa. Primata asal saka tembung Latin Primates, kang tegesé "salah siji kang pisanan, paling apik, noble". Colin Groves ndata watara 350 spésies primata sajeroning Primate Taxonomy. Èlmu kang nyinaoni primata dijenengaké primatologi. Kabèh primata duwé limang driji (pentadactyly), wangun untu kang umum lan rencana awak primitif (ora spesial). Prabédan liya saka primata yakuwi kuku driji. Kabèh primata, mala kang ora duwé sipat kang biyasa saka primata liyané (kaya loris), duwé karakteristik orbit mata kang mbédakaké saka order taksonomi liyané. Karakter primata antarané pandangan kang duwé sipat stereoskopik (binocular vission), postur awak tegak.

Klasifikasi primata 
Ing ngisor iki pratélan warna-warna famili primata: 
 Order Primates
 Suborder Strepsirrhini: non-tarsier prosimians
 Infraorder Lemuriformes
 Famili Cheirogaleidae: lemur kurcaci lan lemur tikus (32 species)
 Famili Daubentoniidae: Aye-aye (1 species)
 Famili Lemuridae: lemurs (22 species)
 Famili Lepilemuridae: sportive lemur (26 species)
 Famili Indriidae: woolly lemurs lan allies (19 species)
 Infraorder Lorisiformes
 Famili Lorisidae: lorises, pottos lan allies (9 species)
 Famili Galagidae: galagos (19 species)
 Suborder Haplorrhini: tarsiers, monkeys lan apes
 Infraorder Tarsiiformes
 Famili Tarsiidae: tarsiers (9 species)
 Infraorder Simiiformes
 Parvorder Platyrrhini: New World monkeys 
 Famili Callitrichidae: marmosets lan tamarins (42 species)
 Famili Cebidae: capuchins lan squirrel monkeys (17 species)
 Famili Aotidae: kethèk wengi utawa kethèk beluk (douroucoulis) (10 species)
 Famili Pitheciidae: titis, sakis lan uakaris (42 species)
 Famili Atelidae: howler, spider lan kethèk wulu (28 species)
 Parvorder Catarrhini
 Superfamili Cercopithecoidea
 Famili Cercopithecidae: Old World monkeys (135 species)
 Superfamili Hominoidea
 Famili Hylobatidae: gibbons utawa "lesser apes" (13 species)
 Famili Hominidae: great apes (7 species)
Klad Strepsirrhini iku salah siji saka loro subordo saka primata. Siji karakter sing paling ketara ing 118 species iki yakuwi 'irung-teles'-é, lan saka kaanan iki dijupuk jeneng golongan iki. Miturut jeneng Basa Yunani sing tegesé duwé irung mlengkung utawa béngkong (strepho "béngkong" lan rhis "irung"). Primata ing Madagaskar (saliyané manungsa) wujud strepsirrhines, sanadyan ing tlatah liyané uga tinemu, yakuwi ing Asia Kidul-wétan lan Afrika.

 Ordo Primata
 Subordo Strepsirrhini: non-tarsier prosimians
 Infraorder Lemuriformes
 Family Cheirogaleidae: lemur kurcaci lan lemur tikus (32 species)
 Family Daubentoniidae: Aye-aye (1 species)
 Family Lemuridae: lemur (22 species)
 Family Lepilemuridae: sportive lemur (26 species)
 Family Indriidae: lemur wulu lan kulawargané (19 species)
 Infraorder Lorisiformes
 Family Lorisidae: lorises, pottos lan kulawargané (9 species)
 Family Galagidae: galagos (19 species)
 Subordo Haplorrhini: tarsiers, monkeys lan apes

Rujukan

Liya 
 Roos C, Schmitz J, Zischler H (2004) Primate jumping genes elucidate strepsirrhine phylogeny. Proc Natl Acad Sci U S A 101: 10650–10654.
 Primate Taxonomy (Smithsonian Institution Press, 2001), Colin Groves (ISBN 1-56098-872-X)
 Primates in Question (Smithsonian Institution Press, 2003), Robert W. Shumaker & Benjamin B. Beck (ISBN 1-58834-176-3)

Prosimians
Haplorrhines, utawa primata "irung garing" (jeneng Basa Yunani sing tegesé "irung prasaja"), iku kulawarga saka klad Haplorrhini: prosimian tarsier lan kabèh simian sajati. Simian iku catarrhines (kethèk jaman kuna lan ape, kalebu manungsa) lan platyrrhines (kethèk jaman modhèren).

   
Pratélan ing ngisor warna-warna kulawarga haplorrhine, lan dunungé ing Ordo Primata:
 ORDO PRIMATA
 Suborder Strepsirrhini: non-tarsier prosimians
 Suborder Haplorrhini: tarsiers, kethèk lan apes
 Infraorder Tarsiiformes
 Family Tarsiidae: tarsiers
 Infraorder Simiiformes
 Parvorder Platyrrhini: Kethèk jaman modhèren 
 Family Callitrichidae: marmosets lan tamarins
 Family Cebidae: kethèk capuchins lan kethèk bajing 
 Family Aotidae: kethèk wengi utawa kethèk beluk (douroucoulis)
 Family Pitheciidae: titis, sakis lan uakaris 
 Family Atelidae: howler, spider lan kethèk wulu 
 Parvorder Catarrhini
 Superfamily Cercopithecoidea: Kethèk jaman kuna
 Family Cercopithecidae
 Superfamily Hominoidea: ape
 Family Hylobatidae: lesser apes (gibbons)
 Family Hominidae: great (large) apes including humans

Rujukan 

 Primate Taxonomy (Smithsonian Institution Press, 2001), Colin Groves (ISBN 1-56098-872-X)
 Primates in Question (Smithsonian Institution Press, 2003), Robert W. Shumaker & Benjamin B. Beck (ISBN 1-58834-176-3)
 Neotropical Primates 10(3) 

Primata
Embing-embing utawa ari-ari iku jeroan sajeroning wadhah bayi nalikané meteng/ mbobot mènèhi nutrisi lan nglindhungi jabang bayi.

Embing-embing sajeroning botani minangka irib-iriban embing-embing . Embing-embing minangka péranganing woh lan nglindhungi saluran kang nggawa rabuk kang diperlokaké wiji kanggo tuwuh.

Uga delengen 
 Blastokista
 Villi
 Bayi
Anatomi tetuwuhan utawa fitotomi iku analogi saka anatomi manungsa utawa kéwan. Sanajan kanthi prinsip kajian kang diayahi iku ndeleng fisik minangka pérangan-pérangan kang kanthi fungsional béda-béda, anatomi tetuwuhan migunakaké pendekatan métodhe kang béda karo anatomi kéwan. Organ tetuwuhan kaékspos saka njaba, saéngga lumrahé ora perlu "pambedhahan".

Anatomi tetuwuhan lumrahé dipérang dadi telung pérangan miturut hierarki sajeroning kauripan:
 Organologi, nyinaoni struktur lan fungsi organ dhedhasar jaringan-jaringan penyusuné;
 Histologi, nyinaoni struktur lan fungsi manéka jaringan dhedhasar wangun lan peran sèl panyusuné; lan
 Sitologi, nyinaoni struktur lan fungsi sèl sarta organel-organel ing sajeroné, prosès kauripan sajeroning sèl, sarta gegayutan antara siji sèl karo sèl liyané. Sitologi kaloka uga minangka biologi sèl.
Morfologi tetuwuhan uga kerep dikaji bebarengan karo anatomi tetuwuhan.

Organologi 
Organologi nyinaoni struktur lan fungsi sawijining organ. Ing ngisor iki jaringan-jaringan dhasar kang nyusun telung organ pokok tetuwuhan.

Oyod 
Oyod utawa oyot, kasusun saka jaringan-jaringan:
 epidermis;
 parenkim;
 endodermis;
 kayu;
 pembuluh (pembuluh kayu lan pembuluh tapis); lan
 kambium sajeroning tetuwuhan dikotil.

Lapis njaba oyod kerep dilindhungi déning lapisan gabus tipis. Pérangan pucuk oyod duwé jaringan tambahan ya iku tudhung oyod. Pucuk oyod uga dislimuti déning lapisan mèmper lendhir kang diarani misel (mycel) kang wigati sajeroning pertukaran hara sarta interaksi karo organisme (mikroba) liya.

Wit 
Susunan wit (basa Indonésia: batang), ora akèh bédané karo oyod. Wit kasusun saka jaringan iki:
 epidermis
 parenkim
 endodermis
 kayu
 jaringan pembuluh, lan
 kambium ing tetuwuhan dikotil.

Struktur iki ora akèh owah, ing wit utama, pang, utawa ranting. Lumahing wit mawa kayu utawa tetuwuhan wujud wit-witan kerep dilindhungi déning lapisan gabus (suber) lan/utawa kutikula kang ngandhut lenga (hidrofobik). Jaringan kayu ing wit dikotil utawa monokotil tinamtu bisa ngalami prosès lignifikasi kang lanjut saéngga kayu dadi atos banget.

Godhong 
Godhong jangkep dumadi saka pelepah godhong, gagang godhong sarta helai godhong. Helai godhong duwé urat godhong kang ora liya minangka terusan saka jaringan panyusun wit kang fungsiné nyaluraké hara utawa produk fotosintesis. Helai godhong kasusun saka jaringan-jaringan dhasar iki:
 epidermis
 jaringan cagak
 jaringan bunga karang lan
 jaringan pembuluh.

Permukaan epidermis kerep kalapis déning kutikula utawa rambut alus (pilus) kanggo nglindhungi godhong saka gegremet pemangsa, spora jamur, utawa tetesan banyu udan.

Histologi 

Histologi tetuwuhan nyinaoni jinis-jinis sèl (dhedhasar wangun lan fungsi) kang nyusun sawijining jaringan.

Jaringan panyusun tetuwuhan antarané:
1. epidermis (jaringan pelindhung)
2. kolenkim (jaringan penyokong)
3. sklerenkim (jaringan penyokong)
4. parenkim (jaringan dhasar)
5. xilem (jaringan pembuluh/pengangkut)
6. floem (jaringan pembuluh/pengangkut)

Sitologi 
Pirsani artikel sèl (biologi) kanggo pembasan luwih jero.

Sitologi nyinaoni fungsi manéka warna sèl lan organel-organel kas pendhukung fungsi mau.

 
Botani
Ekologi tetuwuhan iku subdisiplin saka ékologi sing nyinaoni distribusi lan akèhé tetuwuhan, interaksi antara sajeroning species tetuwuhan, lan interaksi karo lingkungan. Ekologi tetuwuhan duwé oyod marang géografi tetuwuhan lan studi interaksi antara tetuwuhan lan lingkungané.

Lumrahé, lingkup ékologi tetuwuhan nyorot ecophysiology tetuwuhan, population ecology tetuwuhan, community ecology, ecosystem ecology, landscape ecology lan ékologi global. Sacara luwih jero ana prabédan antara ékologi tetuwuhan lan ékologi kéwan, nanging kanthi umum kaya déné studi babagan ékologi ékosistem racaké kaintegrasi lintas subdisiplin.

Ékologi
Botani
Alam (basa Inggris: Nature) utawa alamiah (basa Inggris: natural) iku dianggo sajeroning apa waé sing ora digawé déning manungsa. Bab kaya cuaca, tetuwuhan, sato kéwan, gunung, kali, srengéngé lan isih akèh manèh iku péranganing alam. Para ilmuwan nyinaoni cara lumakuné pérangan-péranganing alam mau. Apa waé sing digawé déning manungsa diarani 'gawéan manungsa' utawa diarani artefak.

Ana èlmu alam sing nyinaoni manéka péranganing alam. Ékologi iku ngèlmu ngenani tetuwuhan lan kéwan minangka sakabèhané, déné biologi luwih nyinaoni saben kéwan siji lan sijiné (kanthi individual).

Pranala njaba 

 The Nature Conservancy
 English Nature
 Gambar margasatwa dan alam
 Nature Detectives 
 Petunjuk pada konservasi alam dan margasatwa
 Fotografi alam dan margasatwa, gambar makro 
 Animal Bytes - San Diego Zoo
 fenomena alam dalam prospek dunia
Cuaca iku nuduhaké apa kang kadadéan ing langit. Cuaca kalebu (nanging ora mung) angin, kilat, lésus, hurricane, tornado, udan, udan ès, lan salju. Energi saka srengéngé duwé prabawa marang cuaca. 
Iklim nuduhaké kaya apa cuaca lumrahé lumaku ing siji panggonan ing saéngah wektu sajeroning sataun. 
Owah-owahan cuaca bisa mènèhi prabawa marang swasana ati mood. Wong nganggo sandhangan lan duwé aktivitas béda-béda miturut kondisi cuaca. Manungsa uga milih panganan kang béda miturut mangsané.

Stasiun cuaca ngukur warna-warna kaanan cuaca ing donya. Sing diukur antarané karikatan lan arah angin, témperatur , tekanan barometer, lan kalembaban. Manungsa migunakaké asil pangukuran iki kanggo nemtokaké cuaca kang bakal teka. Wong-wong iki diarani meteorologis.

Cuaca èlèk bisa ngakibataké kélangan nyawa lan bandha lan duwé prabawa marang kauripan sadina-dina. Conto cuaca èlèk:
 Angin puyuh
 Udan angin
 Banjir
 Gelombang panas
 Beku
 Kabut
 Tornado

Pranala njaba 
 Internet Geography's weather page
 The Weather Channel

 
Kaanan alam
Lingkungan alam tegesé kabèh dat kang urip lan ora urip kang kanthi alamiah ana ing sajeroning bumi.  

Sacara mligi, lingkungan alam iku kang ora kapangaruhan déning manungsa. Lingkungan kang kapangaruhan déning manungsa diarani "lingkungan kang diwangun" utawa lansekap budaya.

Uga delengen 

 Ekologi
 Lingkungan
 Alam

Pranala njaba 
 Wiki Good Globe 
 European Environment Agency (EEA).
 EEA multilingual environmental glossary
 EU Environment Directorate-General
 Rehbar Development Foundation  — Development Foundation/Organization working on Environment, Education and Health

Ékologi
Jagat (sajeroning basa Inggris: Universe), sajeroning astronomi iku apa waé sing ana ing "njaba", kalebu srengéngé, planit (kalebu bumi), kabèh galaksi kita lan galaksi liyané, lan kabèh akasa njaba.

Pranala njaba 
 Cosmology 101 website from the NASA Goddard Space Flight Center

Astronomi
Candhi Jiwa iku candhi sing dumunung ing Situs Candhi Batujaya, ya iku situs candhi saka abad wiwitan Masehi, sing tinemu ing kacamatan Batujaya lan sapérangan ing kacamatan Pakisjaya, kabupatèn Karawang, provinsi Jawa Kulon.

Struktur pérangan dhuwur candhi iki nuduhaké wangun kaya kembang padma (teraté). Ing sisih njero ana denah struktur bunder sing kaya-kayané tilas stupa utawa lapik reca Buda. Ing candhi iki oea tinemu trap, saéngga wujudé mper karo stupa utawa reca Buda ing sadhuwuré kembang teraté sing nuju mekar lan ngambang ing banyu. Wangun kaya ngéné iki unik lan durung naté tinemu ing Indonésia. Wangunan candhi Jiwa ora digawé saka watu, nanging saka bata.

Uga delengen 
 Situs Candhi Batujaya
 Candhi Blandongan

Réferènsi 
 Bambang Budi Utomo. 2004. Arsitektur Wangunan Suci Masa Hindu-Buda di Jawa Barat. Kementrian Kebudayaan dan pariwisata, Jakarta. ISBN 979-8041-35-6

Pranala njaba 
 Ribuan Umat Budha Ikuti Puja Bakti Waisak di Candhi Jiwa Karawang diakses 15 Sep 2009.
 Pikiran Rakyat: 24 Candhi Terkubur di Karawang diakses 15 Sep 2009.

Arkéologi
Candhi ing Jawa Kulon
Candhi ing Indonésia
Percandhian Batujaya
Candhi Cangkuang iku candhi Hindhu kang dumunung ing Kampung Pulo, wewengkon Cangkuang, Kacamatan Leles, Garut, Jawa Kulon. Candhi iki uga kang pisanan tinemu ing Tatar Sundha sarta minangka siji-sijiné candhi Hindhu ing Tatar Sundha.

Sajarah 
Candhi iki pisanan tinemu taun 1966 déning tim paneliti Harsoyo lan Uka Candrasasmita dhedhasar lapuran Vorderman (terbit taun 1893) ngenani anané reca kang rusak sarta makam leluhur Arif Muhammad ing Leles. Saliyané nemu reruntuhan candhi, ana uga serpihan péso sarta watu-watu gedhé kang dikira paninggalan jaman megalitikum. Panelitèn sabanjuré (taun 1967 lan 1968) kasil nemu yasan makam.

Sanadyan mèh dipesthèkaké yèn candhi iki minangka paninggalan agama Hindhu (watara abad kaping 8 M, sawijining jaman kanthi candhi-candhi ing situs Batujaya lan Cibuaya?), kang nggumunaké ya iku anané pamakaman Islam ing sisihé.

Géografi 
Candhi Cangkuang dumunung ing sawijining pulo cilik kang wanguné dawa saka kulon mangétan lan jembaré 16,5 ha. Pulo cilik iki ana ing tengah tlaga Cangkuang ing koordinat 106°54'36,79" Bujur Wétan lan 7°06'09" Lintang Kidul. Saliyané pulo kang duwé candhi, ing tlaga iki ana uga loro pulo liyané kanthi ukuran kang luwih cilik.

Lokasi tlaga Cangkuang iki topografiné dumung ing lembah kang subur kira-kira 600-an m l.b.s. (lumahing banyu sagara), kang dikubengi pagunungan: Gunung Haruman (1.218 m l.b.l.) ing sisih wétan-lor, Pasir Kadaleman (681 m l.b.s.) ing sisih kidul-wétan, Pasir Gadung (1.841 m l.b.s.) ing sisih kidul, Gunung Guntur (2.849 m l.b.s.) ing sisih kulon-kidul, Gunung Malang (1.329 m l.b.s.) ing sisih kulon, Gunung Mandalawangi ing sisih kidul-lor, sarta Gunung Kaledong (1.249 m l.b.s.) ing sisih wétan.

Wangunan Candhi 
Wangunan Candhi Cangkuang kang bisa dideleng saiki iki minangka asil pamugaran kang diresmèkaké taun 1978. Candhi ini madeg ing sawijining lahan pesagi kanthi ukuran 4,7 x 4,7 m, dhuwur 30 cm. Sikil yasan kang nyokong pelipit padma, pelipit kumuda, lan pelipit pasagi ukurané 4,5 x 4,5 m dhuwur 1,37 m. Ing sisih wétan ana penampil kanggo trap munggah kang dawané 1,5 m lan amba 1,26 m.

Ing antarané sisa-sisa yasan candhi, tinemu uga reca (taun 1800-an) kanthi posisi pinuju sila ing sakndhuwuring padmasana gandha. Kaanan reca iki wis rusak, rainé drata, pérangan tangan nganti ugel-ugel wis ilang. Ambané rai 8 cm, amba pundhak 18 cm, amba pinggang 9 cm, padmasana 38 cm (dhuwuré 14 cm), lapik 37 cm & 45 cm (dhuwur 6 cm lan 19 cm), dhuwur 41 cm.

Candhi Cangkuang kaya kang katon saiki, sakbeneré minangka asil rekayasa rékonstruksi, sebab yasan asliné mung 35%-an. Mula saka iku, wangun yasan Candhi Cangkuang kang sakbeneré durung diweruhi.

Candhi iki dunungé watara 3 m ing sisih kidulé makam Arif Muhammad.

Rujukan 
 Bambang Budi Utomo. 2004. Arsitektur Wangunan Suci Masa Hindhu-Buda di Jawa Kulon. Kementrian Kebudayaan dan pariwisata, Jakarta. ISBN 979-8041-35-6
 Candhi Cangkuang, Candhi Di Jawa Kulon, artikel-artikel koléksi Arkéologi.net

Candhi ing Jawa Kulon
Cangkuang
Tata jeneng trinomial (Basa Inggris: trinomial nomenclature) sajeroning biologi iku tegesé jeneng saka taxa sangisoré tataran spésies. Bab iki béda-béda kanggo sato kéwan lan tetuwuhan:
 tumrap sato kéwan pirsani trinomen. Mung sak tataran diidinaké ing sangisoré tataran spésies: subspesies.
 tumrap tetuwuhan pirsani jeneng ternary. Ora ana watesan cacahing tataran sangisoré tataran spésies: subspesies minangka tataran paling dhuwur.

Uga delengen 
Tata jeneng binomial
Taksonomi

Biologi
Nomenklatur
Èlmu kasehatan iku golongan disiplin èlmu terapan sing nangani kasehatan manungsa lan kéwan. Ana rong pérangan èlmu kasehatan: studi, riset, lan kawruh ngenani kasehatan, sarta aplikasi kawruh mau kanggo ngundhakaké kasehatan, nambani lelara, lan mangertèni fungsi-fungsi biologis manungsa lan kéwan. Riset sing diayahi mligi èlmu-èlmu utama biologi, kimia, lan fisika, lan uga èlmu sosial (kaya sosiologi mèdhis). Babagan èlmu liya sing mènèhi kontribusi wigati marang èlmu kasehatan kalebu biokimia, biotèknologi, rékayasa, epidemiologi, genetika, èlmu perawatan, farmakologi, farmasi, kasehatan masarakat, lan kadhokteran.

Uga delengen 

 Sajarah kadhokteran
 Etika mèdhis
 Kasehatan masarakat

Pranala njaba 

 Links to Health Professions Websites
 National Institute of Environmental Health Sciences
 The US National Library of Medicine
 Biomedical News on Stem Cell Research

¬¬

 

ar:علوم الصحة
ast:Ciencies de la salú
ca:Ciències de la salut
cy:Gwyddor iechyd
en:Health science
eo:Sanscienco
es:Ciencias de la Salud
eu:Osasun zientziak
fa:علم بهداشت
fr:Soins de santé
ga:Eolaíocht sláinte
id:Teknik kesehatan
jbo:ka'oske
ml:ആരോഗ്യശാസ്ത്രം
nl:Gezondheidszorg
oc:Sciéncias de la santat
pt:Ciência da saúde
th:วิทยาศาสตร์สุขภาพ
tl:Agham pangkalusugan
vi:Khoa học sức khỏe
Cublak-cublak suweng iku sawijining tembang dolanan, ya iku jinis tembang kang prasaja, biyasa ditembangaké déning bocah-bocah cilik, mligi ing padésan, sinambi dolanan bebarengan karo kanca-kancané. Lumantar lagu dolanan, bocah-bocah kawanuhaké bab sato kéwan, sato iwèn, thethukulan, tetuwuhan, bebrayan, lingkungan alam, lan sapanunggalané.
Kadhang kala tembang dolanan uga ditembangaké déning waranggana sajeroning swasana tinamtu ing pagelaran wayang kulit.

Lirik
Cublak cublak suweng 
Suwenge ting gelèntèr 
Mambu ketundhung gudèl 
Pak empong lera-léré 
Sapa ngguyu ndelikkaké 
Sir sir pong dhelé kopong 
Sir sir pong dhelé kopong

Dolanan cublak-cublak suweng
Dolanan iki diarani cublak-cublak suweng amarga nalika dolanan kang dicublek-cublek iku suweng. Dolanan iki biyasa dianakaké wanci soré utawa wengi nalika padhang bulan, ing èmpèran kang jembar. Dolanan cublak-cublak suweng iki ora ngerti saka endi sangkané, nanging dolanan iki misuwur banget ing provinsi Jawa Tengah.

Carané dolanan
Dolanan iki bisa dilakokake déning bocah 5 utawa 7, racaké bocah umur 6-14 taun. Dolanan iki bisa katindakake déning bocah lanang utawa wadon. Sing diperlokake ing dolanan cublak-cublak suweng ya iku suweng, nanging yèn ora ana suweng bisa diganti nganggo krikil. Saliyané suweng utawa krikil, dolanan iki uga diiringi tembang dolanan.

Saumpama kang dolanan cacahé 7( A, B, C, D, E, F, lan G). Bocah 7 iku banjur sut, sapa kang kalah, dadi. Umpama kang dadi G. Banjur G lungguh mengkurep ing lemah lan diubengi bocah 6 liyané ( A, B, C, D, E, lan  F). Salah siji saka bocah 6 kui didadèkaké embok. Banjur kabèh tangané bocah 6 mau disèlèhaké ing gegeré G, tangané nganthong(telapaké ing dhuwur). Banjur padha nyanyèkaké tembang cublak-cublak suweng, sinambi embok ngubengaké suweng ing tangané bocah 6 mau. Nalika tembang tekan pak empong lera-lere, kabèh tangan nggegem. Banjur nalika tekan sir sir pong dhele kopong, kabèh tangan dijunjung saka gegere G lan driji duding loro karone nduding banjur diobahake kaya ngirisi gula jawa. Bareng karo iku G tangi saka lungguhe. Nalika tekan sir pong dhele kopong kang kapindho G dikon milih sapa kang nggawa suweng utawa krikil mau. Yèn pilihane G salah, G kudu dadi manèh, nanging yèn bener, sapa kang dipilih mau kudu dadi. Ngono sabanjuré.

Rujukan

Uga delengen
 Tembang dolanan
 Dolanan

Tembang
Tembang Dolanan
Dolanan
Bedhah utawa pambedhahan (Basa Inggris: surgery, Basa Yunani: cheirourgia "gawéan tangan") iku spesialisasi sajeroning kadhokteran kang nambani lelara utawa tatu kanthi operasi manual lan instrumen. Ahli bedhah (surgeon) bisa wujud dhokter, dhokter untu, utawa dhokter kéwan kang duwé spesialisasi sajeroning babagan èlmu bedhah.

Pranala njaba 

 Surgeons Net Educational Site 
 Hand-Surgeon.com
 A Manual of Military Surgery, by Samuel D. Gross, MD (1861). The manual used by doctors in the Union Army during the American Civil War.
 An On-Line Surgery Journal Club (via JournalReview.org) 
 AO Surgery Reference 

 
Spesialisasi medhis
Dermatologi (basa Yunani: derma kang tegesé kulit) iku cabang kadhokteran kang nyinaoni kulit lan pérangan-pérangan kang magepokan karo kulit kaya rambut, kuku, klenjar kringet, lan sapanunggalané. Cawang-cawang saka dermatologi antarané: venereologi (ya iku ngèlmu siyang nyinaoni lelara kang ditularaké liwat piranti kelamin), dermatologi kosmetik lan bedhah dermatologi.

 
Spesialisasi medhis
Ginekologi (kanthi barès tegesé "ngèlmu ngenani wanita") iku cawang èlmu kadhokteran kang mligi nyinaoni lelara-lelara sistem reprodhuksi wanita (rahim, vagina lan ovarium). Ing jaman modhèren iki, mèh kabèh ginekolog uga dadi ahli obstetrik. Bapak ginekologi yakuwi J. Marion Sims.

Uga delengen 

 Obstetrik
Patologi iku cawang kadhokteran sing magepokan karo ciri-ciri lan perkembangan lelara liwat analisis owah-owahan fungsi utawa kaanan pérangan awak.

Babagan patologi dumadi saka patologi anatomi lan patologi klinik. Ahli patologi anatomi gawé kajian kanthi neliti organ déné ahli patologi klinik neliti owah-owahan fungsi sing nyata ing fisiologi awak.

 
Biologi
Pediatri utawa ngèlmu kaséhatan anak iku spesialisasi kadhokteran kang magepokan karo bayi lan bocah. Tembung pediatri dijupuk saka basa Yunani kuna, paidi (παιδί) kang tegesé "bocah" lan iatros (ιατρός) kang tegesé "dhokter". Sapérangan gedhé dhokter anak minangka anggota saka badan nasional kaya Ikatan Dhokter Anak Indonésia, American Academy of Pediatrics, Canadian Pediatric Society, lan sapanunggalané. Abraham Jacobi iku bapak pediatri.

Pediatri béda karo kadhokteran diwasa. Prabédan fisik awak kang jelas lan kamatengan pertumbuhan ndadèkaké kaséhatan anak madeg minangka spesialisasis dhéwé. Awak kang luwih cilik saka bayi duwé aspèk fisiologis kang béda karo wong diwasa. Aspèk kadhokteran liyané mèlu kapengaruhan kaya déné defek kongenital, onkologi, lan immunologi. Cekaké, nangani pasien anak ora kaya nangani pasien diwasa "versi cilik".

Mangsa kanak-kanak iku periode pertumbuhan, perkembangan, lan kematengan gedhé dhéwé ing manéka organ awak.

Ing abad kaping-19 siji saka limang bocah tilar donya sadurungé umur 5 taun. Sebagian gedhé pepati iku disebabaké déning lelara nular. Saiki sawetara pepati iku dicegah kanthi nambani lelara wektu kadadéan. Sapérangan gedhé manèh kanthi nyegah lelara liwat imunisasi.

Dhokter anak uga nyoba nyegah lelara lan tatu liya sadurungé kadadéan. Dhokter anak ngajari para wong tuwa ngenani kaamanan lan gizi, bisa uga ngajari bocak-bocah kang luwih tuwa ngenani cara ngédhani tatu utawa kecanduan alkohol lan rokok. Amarga mangsa cilikan iku wujud mangsa owah-owahan, pancegahan minangka pérangan utama pediatri.

Pranala njaba 
 Ikatan Dhokter Anak Indonésia

 
Spesialisasi medhis
Psikiatri iku cawang èlmu kadhokteran sing nyinaoni aspèk kaséhatan jiwa sarta prabawa timbal balik marang fungsi-fungsi fisiologis organo-biologis awak manungsa. 
Minangka sawijining cawang èlmu kadhokteran, èlmu psikiatri ora madeg dhéwé, nanging tansah kolaborasi lan kabèh aspèké tansah magepokan karo cawang-cawang èlmu kadhokteran liyané, umpamané karo cawang èlmu saraf (Neurologi) lan èlmu lelara njero (Internal Medicine).

Èlmu psikiatri dibangun ing 4 fondasi dhasar, yaiku:
 Dhimènsi Organo-biologis yaiku aspèk kawruh ngenani organ-organ awak sarta fungsi fisiologis awak manungsa khususnya sing berkaitan langsung dengan aspèk kaséhatan jiwa (seperti Sistem Susunan Saraf Pusat)
 Dhimènsi Psiko-edukatif yaiku aspèk kawruh ngenani perkembangan psikologis manungsa sarta prabawa pendidikan-pengajaran marang manungsa wiwit lair nganti tuwa.
 Dhimènsi Sosial-Lingkungan yaiku aspèk kawruh ngenani prabawa kondisi sosial-budaya sarta kondisi lingkungan kauripan marang derajat kaséhatan jiwa manungsa.
 Dhimènsi Spiritual-Religius yaiku aspèk kawruh ngenani prabawa taraf penghayatan lan pengamalan aji-aji spiritual-religius marang derajat kaséhatan jiwa manungsa.

 
Spesialisasi medhis
Obstetrik iku èlmu bedhah kadhokteran kang mligi nyinaoni cara nangani wanita lan bayi sajeroning masa ngandhut, prosès kelairan lan puerperium (periode sawisé kelairan). Para ahli obstetrik akèh-akèhé uga minangka ginekolog.

 
Spesialisasi medhis
Kardiologi (asal saka basa Yunani: καρδιά (kardia) sing tegesé jantung) iku cawang èlmu kadhokteran sing mligi nyinaoni lelara jantung lan pembuluh getih. Kardiologi lumrahé dipérang dadi: kelainan jantung gawan, lelara jantung koroner, gagal jantung, lelara jantung valvular, aritmia lan elektrofisiologi, sarta kelainan pembuluh getih utawa vaskular (arteri lan vena). Dhokter sing nekuni lan nyambut gawé ing lingkup lelara jantung lan pembuluh getih karan Kardiologis utawa Kardiolog.

 
Spesialisasi medhis
Kedharuratan mèdhis iku cawang èlmu kadhokteran sing dipraktèkaké ing siji unit gawat dharurat rumah sakit, lan ing papan liyané ing ngendi ana pitulung pisanan marang siji lelara diperlokaké.

Kedharuratan mèdhis fokus marang diagnosis lan pangobatan lelara akut lan cidra sing merlokaké tindakan rikat. Sanadyan babagan iki ora mènèhi perawatan jangka panjang, dhokter-dhokter ahli bisa mi pelayanan sabanjuré marang pasien kanthi kasus-kasus tinamtu.

Kedharuratan mhis tuwuh saka kadhokteran umum lan nyakup cawang kadhokteran liyané, kaya èlmu bedhah. Dhokter ahli kudu nguwasani tata cara pambedhahan, resusitasi trauma, panylametan urip liwat jantung lan pernapasan lanjut. Saliyané iku, dhokter perlu uga dijangkepi karo kemampuan anestesi, bedhah plastik, nangani serangan jantung lan liyané sajeroning èlmu lelara njero, nangani pasien ngandhut dharurat, lan nangani kasus mimisen utawa epistaksis.

Pranala njaba 
 American Academy of Emergency Medicine
 American Board of Emergency Medicine
 American Board of Medical Specialties
 American College of Emergency Physicians
 Canadian Association of Emergency Physicians
 Emergency Medicine
 European Resuscitation Council
 European Society for Emergency Medicine
 National Centre for Emergency Medicine Informatics
 On-Line Emergency Medicine Journal Club (via JournalReview.org 
 Society for Academic Emergency Medicine

Spesialisasi medhis
Kedhokteran rehabilitasi medhik (basa Inggris: Physical medicine and rehabilitation (PM&R), utawa physiatry (fĭz'ē-āt'rē or fĭ-zī'ə-trē), iku cawang kadhokteran kang tujuané ngundhakaké lan ndandani kamampuan fungsional lan kualitas urip kanggoné pasien kang ngalami kacacadan fisik utawa cacad.  Dhokter rehabilitasi medhik kang wis ngrampungké sinau ing babagan iki diarani physiatrist.

Rujukan 
Famous Canadian Physicians: Dr. Gustave Gingras  at Library and Archives Canada

Spesialisasi medhis
Kedhokteran
Kedhokteran rehabilitasi medhis
 

de:Physikalische und Rehabilitative Medizin
en:Physical medicine and rehabilitation
es:Medicina física y rehabilitación
eu:Errehabilitazio
fr:Médecine physique et de réadaptation
ja:リハビリテーション
ne:भौतिक चिकित्सा र पूनर्स्थापना
pl:Rehabilitacja
pt:Medicina física e reabilitação
ru:Реабилитация (медицина)
sl:Fiziatrija
th:เวชศาสตร์ฟื้นฟู
uk:Медична реабілітація
zh:復健醫學
Anestesi (pambiusan; asal saka basa Yunani an-"ora, tanpa" lan aesthētos, "persèpsi, kamampuan kanggo ngrasa"), kanthi umum tegesé tindakan ngilangaké rasa lara nalika ngayahi pambedhahan lan manéka prosedhur liyané sing njalari rasa lara ing awak. Istilah anestesi dipigunakaké sepisanan déning Oliver Wendel Holmes Sr ing taun 1846.

Rong golongan anestesi 
Obat kanggo ngilangaké nyeri kapérang dadi rong golongan, yaiku analgetik lan anestesi.
Analgetik iku obat kanggo ngurangi nyeri tanpa disertani ilangé rasa kanthi total. Wong sing ngonsumsi analgetik tetep sadhar. Analgetik ora ngilangaké kabèh rasa nyeri, nanging mung ngènthèngaké rasa nyeri.

Sawetara jinis anestesi njalari ilangé kasadaran, déné jinis sing liya mung ngilangaké nyeri ing pérangan awak tinamtu lan sing nganggo tetep sadar.

Tipe anestesi 
Sawetara tipe anestesi yaiku:
 Pambiusan total — ilangé kasadaran total
 Pambiusan lokal — ilangé rasa ing laladan tinamtu sing dikarepaké.
 Pembiusan regional — ilangé rasa ing pérangan sing luwih amba saka awak déning blokade selektif ing jaringan spinal utawa saraf sing magepokan

Deleng uga 
 Kedhokteran
 Anestesiologis

Pratélan pustaka 
 Martaningtyas, Tsemol (2005): "Terbius memburu paten gas tertawa" 
 Suryanto,dr (1998): "Trauma selama dan setelah operasi"

Pranala njaba 
 History of anaesthesia society

 
Spesialisasi medhis
Kedhokteran
Lebanon iku filem perang Israèl sing disutradarani Samuel Maoz. Film iki menangaké Leone d'Oro ing Fèstival Film Internasional Venesia kaping 66,, dadi filem Israèl kapisan sing menangaké pamulèn iku. Film iki durung ditayangaké kanthi amba. Ing Israèl dhéwé filem iki dianggep kontrovèrsial. Film iki dinominasèkaké kanggo Ophir Awards.

Ingkang maragani 
 Oshri Cohen
 Zohar Shtrauss – Gamil
 Michael Moshonov – Yigal
 Itay Tiran – Asi
 Yoav Donat – Shmulik
 Reymond Amsalem
 Dudu Tassa

Catethan sikil

Pranala njaba 
 

Filem 2019
Film Israèl
Djibouti (, Somali: Jabuuti, ) iku sawijining kutha ing nagara Djibouti. Kutha iki minangka kutha krajan nagara lan minangka kutha gedhé dhéwé ing Djibouti. Ing taun 2005, kutha iki kang ndunungi cacahé 542.000 jiwa lan jembar wewengkon 630 km².

Kutha iki diadegaké taun 1888 lan dadi kutha palabuhan utama ing Djibouti.

Kutha ing Djibouti
Kutha krajan
Palang Merah Indonésia (PMI) iku sawijining organisasi perhimpunan nasional ing Indonésia sing makarya ing babagan sosial kamanungsan. PMI ora mihak ing golongan pulitik, ras, utawa agama tinentu. PMI ing pangleksanané uga ora mbédakaké sapa sing arep ditulungi nanging ngutamakaké obyek kurban sing paling mbutuhaké pitulungan kanggo keslametan jiwané. Nganti saiki PMI wis ana ing 33 PMI Dhaérah (tingkat provinsi) lan watara 408 PMI Cabang (tingkat kutha/kabupatèn) ing Indonésia.
PMI punika tugasipun warni-warni ing babagan sosiyal. Tiyang saged nyumbang rah lumantar PMI. Wonten ing PMi ngrika boten lajeng dipunsedhot rahipun, nanging dipunpriksa rumiyin. Tiyang ingkang badhé dhonor dharah utawi nyumbang rah kedah saras. Rahipun pancen tirah. Manawi makaten saweg dipunsedhot dipunobati saprelunipun.
Tiyang ingkang kekirangan rah saged nyuwun biyantu dhateng PMI punika. Caranipin boten kénging grusa-grusu, kirang begjanipun saged mbandakalani. Langkung rumiyin kedah dipunpriksa kanthi tliti golongan rahipun. Golongan rah punika warna-warni, wonten goongan rah A, B, AB, lan O. Sasampunipun dipunpriksa golongan rahipun, upaminipun golongan A, lajeng dipunsumbang inggih golongan rah A. Makaten sapiturutipun.

Sajarah 

Pitulas dina sawisé Proklamasi Kemerdékaan RI Presidhén Soekarno ngongkon gawé organisasi Palang Mérah Nasional. banjur Dr. Buntaran sing waktu kapungkur jabat Mantri Keséhatan RI Kabinet I, tanggal 5 Séptémbér 1945 gawé panitia yakuwi: dr R. Mochtar (Ketua), dr. Bahder Djohan (Penulis), lan dr Djoehana Wiradikarta; dr Marzuki; dr. Sitnala (anggota)

Tanggal 17 Séptémber 1945 Palang Mérah Indonésia wis kebentuk. PMI diakui karo komité Palang Mérah Internasional di taun 1950.

Pirsani uga 
 Transfusi getih
 Donor getih

Pranala njaba 
 Palang Merah Indonesia (PMI)
 

Organisasi ing Indonésia
Freetown iku kutha krajan sisan kutha gedhé dhéwé ing Sierra Leone. Kutha kang diadegaké ing tanggal 11 Maret 1792 iki duwé wewengkon kang jembaré 357 km² lan kang ndunungi cacahé 1.070.200 jiwa (2006). Freetown minangka kutha plabuhan utama ing Samodra Atlantik.

Kutha krajan
Kutha ing Sierra Leone
Patrick Wayne Swayze  (;  punika satunggiling pameran priya, penari, penyanyi lan panulis lagu asal Amérika Sarékat. Panjenenganipun misuwur salebetipun perannipun minangka pameran priya romantis salebetipun filem  Dirty Dancing lan Ghost lan ugi minangka Orry Main salebetipun sérial TV North and South. Panjenenganipun dipunnobataken déning kalawarti People  minangka salah satunggiling "Sexiest Man Alive" ing taun 1991.

Pranala njawi

Rujukan 

Aktor Amérika
Penari Amérika Sarékat
Penyanyi Amérika Sarékat
Panulis lagu Amérika Sarékat
Artikel mawa basa krama
Lair 1952
Giancarlo Fisichella (akrab dipinundang Fisi utawi Fisico, ) punika satunggiling pambalap Formula 1 asal Italia. Piyambakipun sapuniki mbalap minangka pambalap panggantos Felipe Massa kanggé tim Scuderia Ferrari. Sadèrèngipun ing Ferrari, Fisico sampun mbalap sesarengan tim Minardi, Jordan, Benetton/Renault, Sauber, lan Force India. Fisico kanthi resmi mbalap kanggé tim Ferrari wiwit GP Italia 2009 dumugi ahir usum. Ing sanjawining F1, Fisico ugi gadhah satunggal tim balap GP2 kanthi nama FMS International. Piyambakipun ugi tumut dados sponsor kanggé tim SLF AS Roma.

Dumugi sapuniki, Fisichella sampun menangi balapan F1 kathaipun kaping tiga. Kamenangan perdhananipun (GP Brazil 2003) kaétang istiméwa sanget lan unik, amargi panjenenganipun dipunsahaken minangka pamenang sanès ing inggil trèk, nanging liwat sidhang pangadilan bandhing FIA ing Paris gangsal dinten sasampunipun lomba. Fisico lajeng pikantuk piala kamenanganipun sasampunipun nengga laminipun kalih minggu ing GP San Marino.

Pranala njawi 

 Situs resmi (mawi basa Italia)
 Situs resmi tim Force India
 Giancarlo Fisichella  ing F1 database
 Statistik karir Fisico
 Profil Giancarlo Fisichella

Lair 1973
Pambalap F1 Italia
Tokoh saka Roma
Pambalap montor Italia
Artikel mawa basa krama