AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Lykia (;
basa Lykia: Trm̃mis; ) iku laladan ing Anatolia ing panggonan sing saiki dadi provinsi Antalya lan Muğla ing pasisir kidul Turki. Laladan iki naté dadi fédherasi kutha-kutha kuna lan banjur dadi provinsi ing Kakaisaran Romawi. Liga Lykia sing diadegaké taun 168 SM minangka fédherasi wiwitan kanthi prinsip-prinsip dhémokrasi, sing ing tembé mburi mèlu mrebawani Konstitusi Amérikah Sarékat.

Cathetan

Pranala njaba 

 Lycian way in Turkey,infermation
 Lycian Turkey
 Christian Lycia
 Etching of a Lycian tomb from A. D. F. Hamlin's A History of Ornament (New York: The Century Company, 1916)
 Lycian League: Prototype of America's Democracy? from Saudi Aramco World magazine, September/October 2007
 Lycian Influence to the Indian Cave Temples
 Encyclopedia of the Roman Provinces: Lycia . Pedar W. Foss. Good starting point for sources.
 QTVR fullscreen panoramas of the rock-cut tombs of the ancient Lycian necropolis at Myra

Lykia
Provinsi Romawi
Sajarah Tutki
Rélik utawa relikwi iku barang-barang paninggalan utawa sisa-sisa awak saka wong suci sing wis kapundhut. Rélik utawa Relikwi iku ana warna-warna, bisa wujud kethokan rambut, balung, sandhangan, lsp. Tumrap Gréja Katulik Roma, rélik duwé loro fungsi. Sepisan, minangka piranti kanggo mèngeti wong-wong kudhus lan iman sing wis séda. Kaloro, relikui uga dianggo minangka piranti komunikasi marang wong-wong kudhus mau. Diyakini yèn ing barang-barang mau nèmpèl uga manéka karunia nalika panjenengané isih sugeng.. Salah sijiné ya iku karunia kanggo nambani lelara.

Rujukan 

Istilah sajeroning Gréja Katulik Roma
Simbul Katulik
Pedagang utawa Wong dagang iku wong kang pegawéyané dagang, adol-tinuku barang ora  diprodhuksi dhéwé, kanggo olèh bathi. Pedagang bisa dikategori:

 Pedagang grosir, operasi sajeroning ranté dhistribusi antara prodhusèn lan pedagang ècèran.
 Pedagang ècèran (basa Inggris: retail), karan uga pengècèr, adol prodhuk komoditas langsung marang konsumèn. Sing duwé toko utawa warung iku wujud pengecer.

Uga delengen 

 Dagang
 Dhistribusi
 Kapitalisme

Profèsi
Dagang
Ékonomi
Trieste iku siji kutha kanthi kang ndunungi 210.000 jiwa ing Italia, minangka kutha krajan laladan (utawa karan uga regione sajeroning basa Italia) Friuli-Venezia Giulia.

Sajarah 
Ing jaman kuna (abad kaping 2 SM), Trieste minangka koloni Romawi kanthi jeneng Tergeste (sajeroning basa Latin). Laladan iki dadi sugih nalika ana ing angisoré bangsa Romawi lan sawisé ambruké Kakaisaran Romawi Kulon lan Bizantium nganti taun 788 Masèhi. Ing abad kaping 12 dadi siji kutha mardika lan sawatara abad pertempuran nglawan pergolakan Venezia, Trieste diprotèksi déning Ostenrik nganti abad kaping 17.

Bora 
Bora ikunjenengangin khas Trieste. Angin iki milir rikat banget. Kacepetan angin iki bisa ngancik 50 mèter per dhetik.

Bal-balan 
Triestina ikuklub bal-balansing markasé dumunung ing kutha Trieste. SaikiTriestina main ing Seri B Liga Italia.

Gladri

Pranala njaba 
 Trieste - Panduan Foto - (Italia) (pdf)
Embolotherium inggih punika salah satunggalipun génus brontothere ingkang sampun cures lan naté gesang ing Mongolia nalika jaman Eocene sawetawisyuta taun kepungkur.

Rujukan 

Barry Cox, Colin Harrison, R.J.G. Savage, and Brian Gardiner. (1999): The Simon & Schuster Encyclopedia of Dinosaurs and Prehistoric Creatures: A Visual Who's Who of Prehistoric Life. Simon & Schuster.
Haines, Tim & Chambers, Paul. (2006)The Complete Guide to Prehistoric Life. Canada: Firefly Books Ltd.
Haines, Tim. (2001): Walking with Beasts: a Prehistoric safari. BBC books.
David Norman. (2001): The Big Book Of Dinosaurs. page 204, Walcome books.

Pranala njawi 
BBC Online
Fact File description
Palaeolitikum utawa Paleolitik (Basa Inggris: Paleolithic utawa Palaeolithic, Yunani:παλαιός (palaios) — purba lan λίθος (lithos) — watu) iku jaman prasajarah sing diwiwiti kira-kira 50.000 nganti 100.000 taun kapungkur. Periode jaman iki antara taun 50.000 SM - 10.000 SM.

Ing jaman iki, manungsa Peking lan manungsa Jawa wis ana. Ing Afrika, Éropah lan Asia, manungsa Neanderthal wis urip ing wiwitan taun 50.000 SM, lan ing taun 20 000 SM, manungsa Cro-magnon wis nguwasani kabudayan ing Afrika Lor lan Éropah.

Sawetara perkembangan kabudayan tinemu ing saubengé Pacitan (tinemu déning Von Koenigswald) lan ing Ngandong.

Dhaptar pustaka 
 Khoo, Kay Kim; Ahmad Fawzi bin Mohd. Basri; Mohd. Fo'ad bin Sakdan; Azami bin Man (2002). Kurikulum Bersepadu Sekolah Menengah Sejarah Tingkatan 1. Dewan Basa dan Pustaka. ISBN

Jaman watu
Plestosen
Sajeroning arkéologi, Jaman wesi iku sawijining tahap perkembangan budaya manungsa nalika panggunaan wesi kanggo gawé piranti lan sanjata dominan banget. Panggunaan bahan anyar iki, sajeroning masarakat kerep nyakup owah-owahan sajeroning praktèk tetanèn, kapercayan agama, lan gaya seni, sanadyan ora tansah kaya mangkono.

Jaman wesi iku periode utama pungkasan sajeroning sistem telung jaman kanggo klasifikasi masarakat prasajarah, sing didhisiki déning Jaman Prunggu. Wektu lumaku lan kontèks jaman iki béda-béda, gumantung marang nagara utawa tlatah géografis. Sacara klasik, Jaman wesi dianggep diwiwiti ing Jaman Kegelapan Yunani ing abad kaping-12 SM lan Wétan Tengah Kuna, abad kaping-11 SM ing India, lan antara abad kaping-8 SM (Éropah Tengah) lan abad kaping-6 SM (Éropah Lor) ing Éropah. Jaman wesi dianggep rampung kanthi bangkité kabudayan Hellenisme lan Kakaisaran Romawi, utawa Jaman Tengahan wiwitan sajeroning kasus Éropah Lor.

Pranala njaba 

 Resourcesforhistory.com: A site with a focus on Iron Age Britain 

 
Prasajarah
Damèn iku watang saka tuwuhan wiji-wijian kaya déné pari, utawa gandum. Damèn wujud asil tambahan saka tetanèn pari utawa gandum kang bisa dipigunakaké kanggo bahan bakar sumber ènèrgi, bahan kanggo gawé kertas, minangka pakan kéwan lan bahan kerajinan.

Rujukan

Pranala njaba 

Pari
Tetanèn
New Amsterdam/Amsterdam Anyar (basa Walanda: Nieuw Amsterdam) iku jeneng saka laladan pamukiman mawa bètèng ing koloni Provinsi Walanda Anyar nalika abad angka 17 sing saterusé dadi New York City. Kutha iki diyasa nalika taun 1625 déning Perusahaan Hindhia Kulon Walanda, manggon ing pojok kidul pulo Manhattan sing strategis lan dimaksudaké kanggo ngreksa jalur lumebu usaha padagangan wulu sing dikuwasani perusahaan mau ing Lembah Hudson. New Amsterdam ngrembaka dadi laladan pamukiman kolonial Walanda gedhé dhéwé ing Amérika Lor lan ana ing kakuwasané nganti taun 1664, nalika tiba kanggo sauntara wektu menyang tangan Inggris. Walanda ngrebut manèh nalika taun 1673 lan dijenengi "Nieuw Oranje" (basa Inggris: "New Orange"), nanging ora suwé sabanjuré dipasrahaké manèh kanthi permanèn menyang tangan Inggris nalika taun 1674. Taun diadegaké kutha iki 1625 dipèngeti sajeroning Lambang Resmi Kutha New York (sadurungé katulis taun 1664, taun pambentukané déning pihak Inggris).

Delengen: Kolonisasi Walanda ing Amérika, Sajarah Kutha New York

Réferènsi 
 Hugh Morrison, Early American Architecture ISBN 0-486-25492-5 (Oxford University Press, 1952) [Dover Ed. 1987]
 Russel Shorto, The island at the center of the world: the epic story of Dutch Manhattan, the forgotten colony that shaped America  ISBN 0-385-50349-0 (New York: Doubleday, 2004.)

Sajarah Kutha New York
Koloni Walanda
Padagangan Wulu
Sajarah New Amsterdam
Jajahan Walanda
Piet Ireng iku kancané sinterklas sing pista taunané dipèngeti ing Walanda tanggal 5 Dhésèmber, nalika kaloroné mbagèkaké bebungah kanggo kabèh bocah (apik).

Uga delengen 
 Kancané Sinterklas
 Rai ireng

Pranala njaba

Basa Walanda 
 Contemporary Zwarte Pieten Band, called "De Pietels".
 Dutch-language web site devoted to all things Zwarte Piet.

Basa Inggris 
 Zwarte Piet? - Boom Chicago rap video satire of Run DMC's "Christmas in Hollis"
 Expatica's Dutch News in English: Annual Zwarte Piet Debate 
 "Man, I Don't 'Get' Zwarte Piet" in "Downwind of Amsterdam" 
 Question of the Month: Who is Black Peter? 
 "Surviving Zwarte Piet - a Black mother in the Netherlands copes with a racist institution in Dutch culture," by Pamela Armstron-De Vreeze ''Essence Magazine, Dec. 1997 
 Zwarte Piet film from the Adwa Foundation, Rotterdam, and the Global Afrikan Congress 
 "Zwarte Piet — a sinister symbol in a 'tolerant' country"
 BBC NEWS — Article and debate about Black Pete

Tradhisi Natal
Dina Guru iku sawijining dina kang nuduhaké pakurmatan utawa pèngetan marang guru. Dina Guru dipèngeti ing tanggal kang béda saben nagara.Ing saben nagara, dina guru wujud dina prèi sekolah lang dimumpangataké kanggongayahi upacara.

Dina guru ing nagara liya

Amérika 
 Amérikah Sarékat: minggu kapisan ing wulan Mèi (Minggu Apresiasi Guru).
 Argentina: 11 September
Dina pengetan ing tolar donyané Domingo Faustino Sarmiento, panjenengané dadi salah sijiné pandhidhik lan politisi Argentina.
 Brazil: 15 Oktober (wiwit 1963)
Kapisnan di pingeti lan dirayakake ing taun 1947 ing São Paulo déning gunggungé guru kang ana ing sekolahan cilik. Tanggal 15 Oktober disarujuki dadi dina guru amarga ing tanggal mau, Dom Pedro I sarujuk ing dekrit panata bali ing sekolah dhasar ing Brazil.
 Chili: 16 Oktober
Ing taun 1974, tanggal 10 Dhésèmber disarujuki dina guru amarga penyair Chili Gabriela Mistralnerima Panghargaan Nobel ing 10 Dhésèmber 1945. Wieit taun 1977, dian guru diowah dadi tanggal 16 Oktober kang tumuju kanggo minggeti ngadegé Institut Guru Chili (Colegio de Profesores de Chile).
 Meksiko: 15 Mèi (wiwit 1918)
 Peru: 6 Juli (wiwit 1953)
Pajuang kamardikan José de San Martín ngadegaké sekolah kanggo wong lanang wiwit José Bernardo de Tagle mbébasaké résolusi pendhidhikan ing 6 Juli 1822.

Asia 
 Filipina: 5 Oktober
Pèngetan dina guru (basa Tagalog: Araw ng mga Guro) 
 Hong Kong: 10 September (nganti 1997: 28 September)
 India: 5 September

 Indonesia: 25 November

 Iran: 2 Mèi
Pengetan dina tilar donyané Morteza Motahari minangka martir ing tanggal 2 Mèi 1979.
 Koréa Kidul: 15 Mèi

 Malaysia: 16 Mèi
 Pakistan: 5 Oktober
 RRC: 10 September
Murid-murid racaké mènèhi bebungah mbale jasa déning guru, kang awujud kartu ucapan lan kembang
 Singapura: 1 September (dina prei sekolah)
Pingetan digalakake minangka sadina sadurungé lan murid-murid dimulihake gasik
 Taiwan: 28 September (ulang taun Konfusius)
 Thailand: 16 Januari (wiwit 1957)
 Turki: 24 November (wiwit 1981)
 Vietnam:20 November
Dina prei kanggo sowan ing guru utawa mantan guru

Èropah 
 Albania: 7 Maret
 Ceko: 28 Maret
 Ruslan: 5 Oktober
 Polen: 14 Oktober

Australia 
Dina Jumat pungkasan ing sasi Oktober dipèngeti dina Guru Sadonya ing Australia.

Rujukan

Pranala njaba 
 Situs web Teacher Appreciation

Guru
Dina
Friuli iku sawijining tlatah sing ana ing Italia lor-wétan, péranganing regione Friuli-Venezia Giulia, lan kapérang saka provinsi Udine, Pordenone lan Gorizia. Ibukuthané ya iku Udine. Kutha-kutha wigati liyané ya iku Pordenone, Gorizia, Sacile, Codroipo, Cervignano del Friuli, Cividale del Friuli, Gemona del Friuli, Monfalcone, lan Tolmezzo.

Géografi Italia
Sajeroning Mitologi Nordik, Odin iku pamimpin para Déwa. Jenengé miturut gethok tular asalé saka tembung “óðr” (waca: Odhr), sing tegesé “parangsang”, “kanepson”, lan “puisi”. Minangka pamimpin para déwa, dhèwèké duwé akèh patah: Déwa kawicaksanan, Déwa perang, Déwa paperangan, lan Déwa raja pati.

Uga delengen 
 Æsir
 Mitologi Nordik

Déwa-Dèwi Nordik
Déwa perang
Déwa raja pati
Déwa sing urip-mati-lan lair manèh

ang:Ƿōden
ca:Odin
hu:Odin (keresztnév)
Troll iku makluk buas sajenis raseksa sajeroning carita-carita rakyat Skandinavia. Troll urip ing guwa-guwa sing jero lan peteng, utawa ing njero lemah. Troll ukuranné luwih gedhé tinimbang manungsa lan duwé tenaga sing gedhé. Karakter Troll mèmper karo Ogre (lafal: O-gêr) sajeroning carita rakyat Inggris.

Sajeroning carita-carita fiksi fantasi utawa permainanan, karakter Troll asring disilih minangka karakter pandhukung. Sajeroning carita The Lord of The Rings, Troll digunakaké minangka tenaga pangangkut beban sing abot utawa minangka wadyabala pangrusak saka karajan pepeteng Mordor. Bebarengan para Orc, Troll nyerang karajan Gondor. Sajeroning carita Harry Potter, Troll minangka makluk raseksa sing dikurung ing ngisor lemah.

Makluk sajeroning legenda
Mitra bisa ateges
 sajenis tutup sirah sing dipigunakaké déning para rohaniawan Kristen
 kanca utawa réwang
 Déwa Mitra, salah siji Déwa sajeroning Agama Hindhu
A Christmas Carol in Prose, Being a Ghost Story of Christmas (luwih ditepungi minangka A Christmas Carol) iku buku karangan panulis Inggris Charles Dickens sing pisanan diterbitaké tanggal 19 Dhésèmber 1843, kanthi ilustrasi déning John Leech. Dickens nyebut buku iki minangka "Little Christmas Book". Buku iki langsung suksès, kanthi payon punjul enem éwu buku sajeroning seminggu, lan dadi buku pisanan saka lima "buku Natal" Dickens. A Christmas Carol ditulis suwéné enem minggu, kanggo mbayar hutang, lan awalé mung ditulis nalika wektu longgar, bebarengan karo nulis novèl Martin Chuzzlewit. Nanging banjur buku iki dadi buku wigati sing mangaruhi pikiran lan imajinasi Dickens. A Christmas Carol akiré dadi carita Natal paling disenengi lan tahan suwé.

Sapérangan sajarawan duwé pendhapat yèn popularitas buku iki duwé peran wigati sajeroning ambal dhéfinisi wigatiné Natal lan "semangat" dina riyaya.

Tema

Kulawarga 
Pambuka saka ponakan lanange Scrooge Fred ing wiwitan crita ngenalake sisi liyane kanggo wong sengsara. Scrooge ora apes ing paseduluran. Dheweke duwe kulawarga kang ngenteni kehadirane, njaluk mangan, pengin ngrayakake musim kasebut, nanging Scrooge nolak. Bab iki minangka salah sawijining momen moral penting ing crita sing mbantu prédhiksi Scrooge bakal tiba.

Aleran 
Wong tuwa sing kejem jenenge Ebenezer Scrooge lungguh ing omah nalika wengi Natal sing adhem. Petugasé, Bob Cratchit, gemeter ing ruang angkasa amarga Scrooge nolak nggunakake dhuwit kanggo dadi tuku areng pemanas ruangan. Keponakan Scrooge, Fred, niliki lan ngundang dheweke menyang pesta Natal taunan. Rong wong lanang uga mampir lan njaluk Scrooge menehi sumbangan kanggo amal. Scrooge nanggepi para tamune  kanthi pait lan wisa  kanggo nanggepi ponakane kang ngucapake "Slamet Nata!"

Sawise kunjungan mau, Scrooge uga nampa kunjungan sing nyenengake saka memedi saka pasangane sing wis mati, Jacob Marley. Marley, katon gagah lan pucet, nyritakake crita sing ora disengaja. Minangka ukuman tumrap urip sing serakah, dheweke dikutuk nglewati Bumi kanthi nggawa rante kang abot. Marley ngarep-arep bisa nylametake Scrooge saka nasib sing padha. Marley ngandhani Scrooge manawa ana telung roh sing bakal ngunjungi dheweke sajrone telung wengi sabanjure. Sawise roh mau ilang, Scrooge ambruk turu kepaten.

Paraga 
Ebenezer Scrooge - Paraga utama ing cerita kang duwe watak kejem.

Bob Cratchit - Petugas sing setia marang Scrooge, dheweke ora dirumat kanthi apik dening bose lan kulawarga gedhene urip ing kadhemen lan kamlaratan.

Tiny Tim - Putrane Bob Cratchit sing lumpuh nanging adoh saka simbol kasangsaran.

Jacob Marley - Mitra bisnise Scrooge.

Fan - Adhine Scrooge lan ibune Fred.

Réferènsi 

Buku taun 1843
Novèl déning Charles Dickens
Buku Natal
Yule utawa Yule-tide iku fèstival patengahan mangsa adhem wong-wong Jermanik sing nglibataké pista pangorbanan sing banjur diserep sajeroning prayaan Natal. Wong-wong pagan Jermanik mèngeti Yule saka akir Dhésèmber tekan awal Januari nalika kalèndher Julian diadhopsi. Sapérangan sajarawan ngeklim yèn prayaan iki magepokan karo Wild Hunt utawa diprabawai déning Saturnalia, fèstival mangsa adhem Romawi.

Istilah Yule isih digunakaké ing nagari-nagari Nordik lan uga nagari-nagari mawa basa Inggris kanggo ngacu marang dina Natal. Kabiasan kaya ta kayu Yule, wedhus Yule, babi Yule, nyanyian Yule lan sapituruté oyoté saka Yule. Ing jaman modhèren, Yule dipèngeti minangka fèstival budaya lan uga maw upacara kaagaman déning sapérangan wong Kristen lan Neopagan.

Dina riyaya mangsa adhem
Katé iku bangsa makluk legendharis sing ukurané cilik banget lan urip ing ngisor lemah. Miturut Paracelsus, Katé wujud makluk supernatural sing urip saka unsur lemah. Sanajan cilik, katé mau bisa lumaku kanthi gampang ngetutaké langkah sawijining manungsa. Katé mau racaké nganggo topi krucut, lan sinar srengéngé bisa ngowahaké katé dadi watu. Sajeroning sapérangan carita, katé asring dilukisaké minangka makluk sing cilik banget, rainé èlèk, diidhèntikaké minangka bangsa peri sing jail, utawa dipadhakaké karo goblin. Katé duwé kakuwatan ajaib kanggo gawé wong rumangsa seneng utawa sedhih.

Makluk katé mijil sajeroning dongèng-dongèng Jerman, kalebu dongèng karangan Grimm sasadulur, minangka wong tuwa kanthi badan cilik sing urip ing ngisor lemah, sing njaga harta karun kakubur. Gnome uga mijil sajeroning kabudayan nagara Éropa liyané kanthi manéka jeneng: Kaukis saka Prussia; Barbegazi, makluk mèmper katé mawa sikil gedhé sajeroning carita rakyat Prancis lan Switserlan. Vættir iku sajenis katé saka nagara Èslan.

Makluk sajeroning legenda
Maria Selena () iku pamenang kontès Putri Indonésia 2011. Selena direncanakaké bakal makili Indonésia ing ajang Miss Universe 2012. Sanajan Maria lair ing Palembang, nanging Maria ngentèkaké mangsa ciliké ing Semarang, Jawa Tengah. Iku sebabé Maria makili Jawa Tengah ing ajang Pamilihan Putri Indonésia 2011.

Biografi 
Maria Selena, wujud mahasiswi Institut Teknologi Bandung. Maria makili Provinsi Jawa Tengah ing kontès Putri Indonésia 2011, lan njawarani kontès mau, ngalahaké 37 peserta liyané. Minangka Putri Indonésia, Selena bakal makili Indonésia ing kontès donya, Miss Universe nalika taun 2012.

Réferènsi 

Tionghoa Indonésia

Lair 1990
Wong urip
Pamenang Putri Indonésia
Kreteg Kutai Kartanagara iku kreteg kang ngelewati  kali Mahakam uga kagolong kreteg gantung kang paling dawa ing   Indonésia. Kreteg Kutai duwé dawa tanpa saka tengah kanthi dawa  270 mèter, saka gunggungé dawa kreteg 710 mèter. Kreteg Kutai Kartanagara ngubungake antara kutha Tenggarong déning kacamatan Tenggarong Seberang kang tumuju ing Kutha Samarinda.

Minangka  diresmikake ing awal taun 2002, kreteg iki dijenengi Kreteg Gerbang Dayaku kang dijupuk saka slogan pambangunan kang digagas déning panjenengané bupati Kutai Kartanagara ya iku Syaukani Hasan Rais. Ing mangsa Syaukani wis lengser keprabon, kreteg iku diganti jeneng dadi Kreteg Kutai Kartanagara ing Martadipura utawa Kreteg Kartanagara.

Kreteg iki uga minangka aksès tumuju kutha Samarinda utawa suwaliké kang bisa ditempuh mung watara 30 menit. Ngliwati Kreteg Gerbang Dayaku Kutai Kartanagara ana sesawangan ya iku pulo cilik kang misahaké Tenggarong lan Kacamatan Tenggarong Seberang, ya iku Pulo Kumala, sawijining pulo kang wis disulap dadi Kawasan Wisata Rekreasi.

Ing kawasan Kreteg Kutai Kartanagara uga ana Jam Bentong kang wujud tugu kanthi taman asri yèn dideleng saka dhuwur kreteg. Ing sacedhaké kreteg dibangun sarana ulah raga pènèk dhindhing.

Kreteg Kartanagara kagolong kreteg kaloro kang dibangun nyebrang Kali Mahakam sawisé Kreteg Mahakam ing Samarinda saéngga akèh kang njebutake kanthi jeneng Kreteg Mahakam II. Saliyané iku, kreteg iki misuwur kathi sesebutan Golden Gate Kalimantan amarga wangun memper Kreteg Golden Gate kang ana ing San Fransisco, Amérikah Sarékat.Kreteg iki wiwit dibangun ing taun 1995 lan rampung ing taun 2001 déning kontraktor PT Hutama Karya kang nangani proyek pambangunan kreteg mau. Kreteg iki ambrol ing tanggal 26 November 2011 tabuh 16.20 wektu saenggonref>VIVANews - Jembatan Tenggarong Runtuh Saat Ramai. Diakses pada 26 November 2011</ref>.

Ambruk 
Ing tanggal 26 November 2011 tabuh 16.20 wektu saenggon, kreteg Kutai Kartanagara ambrol lan rubuh. Puluhan tetunggangan kang pinuju ana ing sandhuwuring jreteg kecemplung Kali Mahakam. 18 jiwa tiwas lan puluhan tatu lan dirawat ing RSUD Aji Muhammad Parikesit.

Gladri

Rujukan

Pranala njaba 
 Gambar Jembatan Kartanagara saat di malam hari
 Jembatan Kutai Kartanagara di www.kutaikartanagarakab.go.id
 Foto-foto Jembatan Tenggarong yang Roboh

Kreteg
Kreteg ing Indonésia
Kreteg ing Kalimantan Wétan
Kabupatèn Kutai Kartanagara
Leymah Roberta Gbowee (lair 1972) iku aktivis perdamaian Afrika, sing duwé peran sajeroning pagerakan perdamaian sing ngakiri Perang Sadulur Liberia Kaloro taun 2003, saéngga kapilihé Ellen Johnson Sirleaf ing Liberia, nagara Afrika pisanan sing duwé présidhèn wanita. Leymah bebarengan karo Ellen Johnson Sirleaf lan Tawakkul Karman dianugerahi Bebungah Nobel Bedhamèn "kanggo perjuangané tanpa kakerasan kanggo kaamanan wanita lan kanggo hak-hak wanita kanggo partisipasi penuh sajeroning karyané yasa perdamaian".

Karya
Mighty Be Our Powers: How Sisterhood, Prayer, and Sex Changed a Nation at War, Beast Books (13 September 2011), ISBN 978-0984295159

Réferènsi

Pranala njaba 

 WIPSEN-Africa
 WIPNET 
Leymah Gbowee ing Women, War & Peace ing PBS

Lair 1972
Wanita Afrika sajeroning perang
Aktivis hak asasi manungsa
Aktivis anti-perang Liberia
Pamenang Bebungah Nobel Liberia
Aktivis wanita Liberia
Wanita sajeroning pulitik Liberia
Sajarah Militèr Liberia
Bebungah Nobel Bedhamèn
Wong saka Monrovia
Hak-hak wanita ing Afrika
Cristina Elisabet Fernández de Kirchner (pocapan Spanyol: [kɾistina elisaβet Fernandez de kirʃner];, lumrahé ditepungi minangka Cristina Fernandez utawa Cristina Kirchner utawa uga ditepungi kanthi jeneng Cristina Elisabet Fernández), utawa sadurungé ditepungi minangka Cristina Fernandez utawa Cristina Kirchner, iku Présidhèn Argentina angka 55 sing saiki njabat. Sadurungé, Christina iku ibu nagara Argentina saka taun 2003-2007 nalika garwané, Nestor Kirchner njabat minangka présidhèn. Cristina Kirchner iku Présidhèn wanita pisanan kapilih ing Argentina, lan Présidhèn wanita kaloro sing tau nglayani (sawisé Isabel Martínez de Perón, 1974-1976). Sawijining Justisialis, Fernández njabat siji istilah minangka Deputi Nasional lan telu istilah minangka Senator Nasional kanggo Santa Cruz lan Buenos Aires.

Asalé saka La Plata, Buenos Aires, Fernández iku lulusan saka Universitas Nasional La Plata. Fernández ketemu garwané suwéné studi, lan kaloroné pindhah menyang Santa Cruz kanggo nyambut gawé minangka pengacara. Nalika sasi Mèi 1991, Fernández kapilih kanggo lègislatif provinsi. Antara taun 1995 lan 2007, Fernández bola-bali kapilih dadi anggota Konggrès Nasional Argentina, minangka Deputi Nasional uga Senator Nasional. Sakwéné présidhèn Kirchner (2003-2007), Fernández tumindak minangka First Lady. Fernández dipilih Front kanggo Kamenangan calon présidhèn nalika taun 2007. Sajeroning pilihan umum Oktober 2007, Fernández éntuk 45,3% swara lan mimpin 22% saka saingan paling ceraké, ngéndhani kabutuhan sawijining aliran. Fernández diresmèkaké nalika tanggal 10 Dhésèmber 2007. Minangka Présidhèn First Lady, lan banjur, Fernández wis dadi ikon fashion kanggo wanita, lan panganjur misuwur hak asasi manungsa, kasadharan kamiskinan lan paningkatan keséhatan.

Bibliografi

Réferènsi

Pranala njaba 

 Cristina Fernandez on Honduras Coup
 Office of the President
 Official site of Cristina Fernández de Kirchner
 Senate of the Argentine Republic website
 Extensive biography by CIDOB Foundation 

|-

Lair 1953
Wong urip
Présidhèn Argentina
Sirte wujud siji kutha ing Libya. Kutha iki papané ing pérangan lor. Pasé ing Distrik Sirte. Nalika taun 2010, kutha iki duwé gunggung sing ndunungi 75.358 jiwa.

Kutha iki muarané ing Lempongan Sidra lan duwé kadhuwuran 28 m.
Kutha iki wujud papan kalairan Muammar al-Qaddafi lan dadi basis pertahanan Muammar al-Qaddafi sawisé dilèngsèraké déning para pambrontak.
Nalika tanggal 20 Oktober 2011, médhia melaporkan yèn siji pejabat Dewan Transisi Nasional/NTC wis nélakaké marang Al Jazeera yèn Gaddafi wis dicekel ing kutha kalairané iki nalika tanggal 20 Oktober 2011 wayah ésuk. Miturut pejabat mau, Gaddafi dilapuraké mati amarga tatu parah.

Réferènsi

Uga delengen 
 Pratélan kutha ing Libya
 Transportasi ing Libya

Kutha ing Libya
Kreteg Mahakam (utawa Kreteg Makutha I) iku wangun kreteg kang dibangun ing ndhuwur  Kali Mahakam kang kawasan Samarinda kutha déning tlatah kacamatan Samarinda Seberang. Kreteg mau duwé mupangat kang akèh mligi déning pangguna kang numpak sepedah motor kang lumebu metu tumuju kutha Samarinda.

Kreteg Mahakam dibangun ing taun 1987 lan diresmikake déning panjenengané Présidhèn Soeharto. Kreteg Mahakam uga duwé rangka kuat kang digawé saka waja wangun segitelu lan tulisan  "JEMBATAN MAHAKAM" kang awujud setengah bunderan. Kreteg kang mangan ongkos konstruksi Rp7 miliar minangka digarap déning kontraktor PT Hutama Karya (Persero) kanthi dawa 400 mèter, amba 10 mèter lan ndhuwur kurang luwih 5 mèter diukur saka parmukaan aspal. Kreteg iki duwé parapan/jejulukan kreteg kembar amarga ana dalan dhéwé kang dimupangatake kanggo lumaku kang ana ing sampingé .

Rujukan 

Kreteg ing Indonésia
Kreteg ing Kalimantan Wétan
Kutha Samarinda
Kreteg
Pasar Gedhé Hardjanagara (Indonésia: Pasar Gede Hardjonagoro) iku salah sijiné pasar kang gedhé dhéwé kang ana ing Kutha Surakarta. Pasar Gedhé kanthi umum artiné “Pasar kang paling Gedhé”

Sajarah 

Ing jaman kolonial Walanda, Pasar Gedhé wujud wangun pasar kang cilik kang diadegaké ing lemah kanthi jembar 10.421 hektar, kang dumunung ana ing prapatan dalan saka kantor gubernur kang saiki dimupangatake kanggo Balaikota Surakarta. Wangunan pasar kang dirancang déning arsitek sak Walanda bebarengan karo panjenengané Ir. Thomas Karsten. Wangunan pasar rampungan diyasa ing taun 1930 kanthi jeneng Pasar Gedhé Hardjanagara.
Pasar gedhé kasusun saka loro yasan kang dipisahake déning dalan ya iku Dalan Sudirman. Wangun Wangunan pasar kang kasusun saka yasan tingkat utawa di bagi rong lantai lan gerbang ana ana ing yasan mau kabangun kaya payon singgasana.

Pranala njaba 
 Salah satu sumber artikel ini 

Pasar
Pasar ing Surakarta
Prastawa

Ugi pirsani 
 September 2011 - Oktober 2011 - November 2011
 Taun 2011 - Kalendher kadadosan

 2011-10
Prastawa 2011
Oktober
Prastawa

Ugi pirsani 
 Agustus 2011 - September 2011  - Oktober 2011
 Taun 2011 - Kalèndher kadadosan

 2011-09
Prastawa 2011
Sèptèmber
Prastawa

Ugi pirsani 
 Juli 2011 - Agustus 2011 - September 2011
 Taun 2011 - Kalèndher kadadosan

 2011-08
Prastawa 2011
Agustus
Rumah Sakit Panti Waluya Surakarta madeg ing tanggal 1 September 1937 kanthi jeneng Balai Pengobatan Panti Waloejo, minagka prakarsa para bidan lan juru rawat  (Vroedvrouwen, Verpleegsteres & Verpleegers Kristen, kang dicekak PVK) RS. Zending (saiki kanthi jeneng RSUD. Dr. Moewardi Surakarta) déning biyantuan Mr. Soemardi uga Mr. Moch. Daljono. Wiwit tanggal 1 Januari 1955 ganthi jeneng dadi Parhimpunan Pangobatan Kristen Panti Waluyo, lan nagbung JRSK Djateng dadi RB. Panti Waluya, kanthi kapasitas 25 ranjam. Wiwit taun 1980, RB. Panti Waluya dadi rumah sakit unit kerja YAKKUM sajeroning jajaran YAKKUM Cabang Surakarta kanthi kapasitas 100 ranjam pesakitan.
Taun 1998, Minangka paraturan pamaréntah RS. Panti Waluyo uga terakreditasi minangka rumah sakit tipe C déning kapasitas 112 ranjam pesakitan, kanthi 150 ranjam pesakitan uga duwé 16 tenaga dhokter umum, 41 tenaga dhokter spesialis, 4 tenaga dhokter untu, 157 prawat, 47 tenaga paramedis ora perawat lan 119 tenaga ora medis sajeroning lakuné jaman.

Rumah sakit ing Jawa Tengah
Rumah sakit Kristen
Rumah sakit
Rumah Sakit Dr. Oen Surakarta madeg 27 Januari 1933 kanthi jeneng Poliklinik Keséhatan “Tsi Sheng Yuan“, dumunung ing dalan Mesen no. 106, Sala. Pelayanan sing ana winates mung pangobatan umum lan pamriksaan kandhungan. Ing wiwitan taun 1942, ing jaman pendhudhukan Jepang Poliklinik Keséhatan “Tsi Sheng Yuan” duwé fungsi minangkai rumah sakit darurat.

Rumah sakit ing Jawa Tengah
Rumah sakit Tionghoa
Dina AIDS Sadonya kang tepaté ana ing tanggal 1 Dhésèmber dipinggeti tumuju ing kasadaran minangka tumprapé AIDS ing sadonya kang disebabake virus HIV.

Konsep iki dirembug ing Partemuan Mantri Kasehatan Sadonya minangka manuhaké Program-program kanggo nyegahan AIDS ing taun 1988. Wiwit partemua iku pihak pamaréntah, organisasi internasional lan yayasan amal sadonya sarujuk dipenggeti dina AIDS Sadonya.

Pranala njaba 
 World AIDS Day Campaign

Dina AIDS Sadonya 2002 
 Hari Aids Sedunia
 http://www.dw-world.de/english/0,3367,1446_A_703741_1_A,00.html 
 http://www.theage.com.au/articles/2002/11/30/1038386355785.html
 http://europe.cnn.com/2002/HEALTH/11/30/aids.day/

Dina AIDS Sadonya 2004 
 http://www.unaids.org/wac2004/index_en.htm
 http://www.unaids.org/html/pub/médhia/médhia-advisories01/ma_wac_22sep04_en_pdf.pdf

Dina AIDS Sadonya 2005 
 World AIDS Day
 Tunjukkan dukungan dengan Pita Merah Virtual di situs web, blog, dan e-mail

Dina AIDS Sadonya 2010 
 Hari Aids Sedunia 2010

Dina AIDS Sadonya 2011 
 Hari Aids Sedunia 2011

Refrensi 

AIDS
AIDS
Universitas Negeri Malang, dicekak UM, yaiku pawiyatan luhur negri ing Indonésia sing dumunung ing Malang lan Blitar, Jawa Wétan. Sadurungé taun 1999, pawiyatan luhur iki diarani IKIP Malang. Rektor UM saiki kajabat déning Prof. Dr. H. Ahmad Rofi'uddin, M.Pd.

Fakultas 
Ana pitu fakultas lan siji program pascasarjana ing Universitas Negeri Malang.

 Fakultas Ilmu Pendidikan (FIP)
 Fakultas Sastra (FS)
 Fakultas Matématika dan Ilmu Pengetahuan Alam (FMIPA)
 Fakultas Ékonomi (FE)
 Fakultas Téknik (FT)
 Fakultas Ilmu Keulah ragaan (FIK)
 Fakultas Ilmu Sosial (FIS)
 Program Pascasarjana (PPs)

Pranala njaba 
 Situs resmi

Pawiyatan luhur ing Indonésia
Pawiyatan luhur negri ing Indonésia
Universitas
Pandhidhikan
Tragedi Bhopal ing taun 1984 ya iku musibah indhustri (aratan) kang paling ngénes sajeroning sajarah donya.Kang diakibatake mbocorake 40 metrik ton metil isosianat (MIC) kanthi ora disegaja saka pabrik pestisida Union Carbide kang dumunung ana ing kutha Bhopal, ing nagara pérangan Madhya Pradesh ing India.
Pabrik mau dibukak ing taun 1969 uga dikembangake tumuju ngasilaké karbaril sajeroning taun 1979. MIC kagolong salah sijiné pabrik kang ngasilaké karbaril.

Kecelakaan iki kalangsungake ngilangake nyawa kang ewunan lan nyacacati pandhudhuk kurang luwih watara 150.000 nganti 600.000 liyané—15.000 uga tolar donya amarga lara kang disebabake bocore metrik.

Pranala njaba 
 
 Situs web Kampanye Internasional untuk Keadilan di Bhopal
 Situs web Pelajar untuk Bhopal, jaringan pelajar untuk keadilan di Bhopal.
 Situs web yang dibuat Union Carbide tentang tragedi Bhopal.

Musibah
Bencana
Sajarah India
India sajeroning taun 1984
Bhopal ya iku  kutha kang dumunung ana ing sisih tengah India. Sing ndunungi kulawantar kanthi cacah 1.888.000 jiwa (2005). Bhopal uga dadi kutha krajan praja Madhya Pradesh.

Cathetan sikil

Kutha ing India
Jeremiah Horrocks utawa Horrox (Toxteth, Liverpool, 1618-idem, 3 Januari 1641) ya iku panjenengané ahli ing babagan astronom Inggris kang misuwur minangka ngamati transit Venus.

Minangka wong tuané Horrocks tani cilik, uga pak lek Horrocks dadi tukang ngawe jam. Urip Horrocks di cilik nganti gedhé asring dicoba déning urip kang mlarat.Panjenengane gabung déning parkumpulan Emmanuel College ing tanggal 11 Mèi 1632 lan dan diuji déning sizar ing Universitas Cambridge tanggal 5 Juli 1632, lan nembé metu ing 3 taun sawisé.

Bibliografi 
 Peter Aughton: The transit of Venus: the brief, brilliant life of Jeremiah Horrocks, father of British astronomy. London: Weidenfeld & Nicolson, 2004. ISBN 0-297-84721-X.
 Allan Chapman, "Jeremiah Horrocks, the transit of Venus, and the 'New Astronomy' in early seventeenth-century England", Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society, 31 (1996): 333-357.

Uga delengen 
 Pratélan astronom dan astrofisikawan

Pranala njaba 
 Jeremiah Horrocks: His Origins and Education 
 History of Jeremiah Horrocks
 BBC report: Celebrating Horrocks' half hour

Kalairan 1618
Pati 1641
Ahli astronomi Inggris
Batavia Air (jeneng resmi: PT. Metro Batavia) ya iku maskapé pamaburan ing Indonésia. Batavia Air miwiwiti lelakuné ing tanggal 5 Januari 2002, diwiwiti déning siji pesawat Fokker F28 lan Boeing 737-200. Batavia Air duwé kodhe IATA: Y6 lan kodhe ICAO: BTV sarta tandha pangundangan (callsign): "Batavia Air".

Dalan penerbangan

Asia

Asia Kidul-wétan 
  Indonésia
 Medan MES (Papan Anggegana Polonia)
 Banda Acèh BTJ (Papan Anggegana Sultan Iskandar Muda)
 Padang PDG (Papan Anggegana Minangkabau)
 Pekanbaru PKU (Papan Anggegana Sultan Syarif Kasim II)
 Batam BTH (Papan Anggegana Hang Nadim)
 Jambi DJB (Papan Anggegana Sultan Thaha)
 Palembang PLM (Papan Anggegana Sultan Mahmud Badaruddin II)
 Pangkalpinang PGK (Papan Anggegana Depati Amir)
 Tanjung Pandan TJQ (Papan Anggegana H.A.S Hananjoeddin)
 Bengkulu BKS (Papan Anggegana Fatmawati Soekarno)
 Jakarta CGK (Papan Anggegana Internasional Soekarno-Hatta)
 Semarang SRG (Papan Anggegana Achmad Yani)
 Sala SOC (Papan Anggegana Adisumarmo)
 Yogyakarta JOG (Papan Anggegana Adisucipto)
 Surabaya SUB (Papan Anggegana Internasional Juanda)
 Malang MLG (Papan Anggegana Abdul Rachman Saleh)
 Denpasar DPS (Papan Anggegana Ngurah Rai)
 Mataram AMI (Papan Anggegana Selaparang)
 Kupang KOE (Papan Anggegana El Jogèd)
 Pontianak PNK (Papan Anggegana Supadio)
 Palangkaraya PKY (Papan Anggegana Tjilik Riwut)
 Banjarmasin BDJ (Papan Anggegana Syamsudin Noor)
 Balikpapan BPN (Papan anggegana Sultan Aji Muhammad Sulaiman)
 Tarakan TRK (Papan Anggegana Juwata)
 Makassar UPG (Papan Anggegana Sultan Hasanuddin)
 Kendari KDI (Papan Anggegana Woltermonginsidi)
 Palu PLW (Papan Anggegana Mutiara)
 Manado MDC (Papan Anggegana Sam Ratulangi)
 Ambon AMQ (Papan Anggegana Pattimura)
 Manokwari MKW (Papan Anggegana Rendani)
 Jayapura DJJ (Papan Anggegana Sentani)
 Berau BEJ (Papan Anggegana Kalimarau)
 Tanjungpinang TNJ (Papan Anggegana Raja Haji Fisabilillah)
  Malaysia
 Kuching KCH (Papan Anggegana Internasional Kuching)via Pontianak
  Singapura
 Singapura SIN (Papan Anggegana Internasional Changi)

Asia Wétan 

  Républik Rakyat Cina
 Guangzhou CAN (Papan Anggegana Internasional Baiyun Guangzhou)

Wétan Tengah 
  Arab Saudi
 Jeddah JED (Papan Anggegana Internasional King Abdul Aziz)
 Riyadh RUH (Papan Anggegana Internasional Raja Khalid)

Pranala njaba 
 Situs resmi Batavia Air
 Data armada di CH-Aviation.ch

Rujukan 

Maskapé pamaburan Indonésia
Hasan di Tiro utawa jeneng dawa ya iku Teungku Hasan Muhammad di Tiro () sadina sadurungè tilar donya panjenengané diwènèhi panghargaan WNI déning pamaréntah Indonésia, panjenengané kagolong salah sijiné  proklamator kamardhikan Acèh ing 4 Dhésèmber 1976. Hasan Tiro pungkasan manggon ana ing   Stockholm, ya iku kutha krajan Swèdhen.
Panjenengané uga mèlu lumebu metu ana ing alas bebarengan pasukané ing taun 1976 kanggo misahake  saka Indonésia. Parjuanganné Tiro kalaksanan sajeroning telung taun. Karana serangan bala Indonésia kang ora bisa diendhani panjenengané ngungsi ing saben-saben nagara kang sabanjuré netep ana ing Stockholm, ibu kutha Swèdhen. Sapungkasané lengser papréntahan Soeharto, isu "Acèh merdeka" dadi bahan omongan ana ing kanjuru donya. Organisasi (Gerakan Acèh Merdeka) muntab ing tlatah internasional. Hasan Tiro uga bisa tapak asma ing deklarasi madegé Nagara Acèh Sumatra, ing pungkasan 2002. Panjenengané uga nglakoni lan nandatangani surat babagan GAM kang dikirim déning  Sekretaris Jenderal Parsarikatan Bangsa-Bangsa Kofi Annan ing tanggal 25 Januari 1999.

Biodata 
 Jeneng: Teungku Hasan Muhammad di Tiro
 Lair: 25 September 1925, Pidie, Acèh
 Wongtua: Pocut Fatimah (Ibu), Teungku Muhammad Hasan (bapak)
 Bojo: Dora, katurunan Yahudi Amérika (sadurungé wi lumebu Islam, banjur pegatan)
 Putra: Karim ing Tiro (Dhoktor Sajarah lan ngajar ing AS)
 Alamat: Norsborg, Stockholm, Swèdhen

Pendhidhikan 
 Fakultas Hukum UII, Yogyakarta (1945)
 Ilmu Hukum International, Universitas Columbia

Pengalaman Organisasi 
 Aktif sajeroning Pemuda Republik Indonesia (PRI)
 Mantan Ketua Muda PRI ing Pidie taun 1945
 Staf Wakil Nayakotama II kang dijabat Syafruddin Prawiranagara
 Staf panerangan Kadutaan Besar Indonésia ing PBB
 Présidhèn National Liberation Front of Acèh Sumatra
 Dinas Panerangan Delegasi Indonésia ing PBB,AS, 1950-1954
 Katua Mutabakh, Lembaga Nonstruktural Departemen Dalam Negeri Libya
 Dadi mahasiswa ing UGM Yogya
 Dianugerahi gelar Dhoktor Ilmu Hukum University of Plano,Texas
 Lulusan University Columbia lan Fordam University ing New York

Karya-karya 
 Madegake "Institut Acèh" ing AS
 Dirut saka Doral International Ltd ing New York
 Ndhuweni kawikcaksanaan ing Èropah, Arab lan Afrika sajeroning babagn  bisnis palayaran lan penerbangan
 Diangkat déning Raja Feisal saka Arab Saudi minangka dadai panaséhat agung Muktamar Islam se-Donya (1973)
 Deklarasikake Acèh mardhika ing tanggal 4 Dhésèmber 1976
 1976-1979 memusuhan karo pamarintah Indonésia
 Artikel kanthi irah-irahan The Legal Status of Acheh Sumatra under International Law 1980
 The Unfinished Diary
 Atjeh Bak Mata Donya (Acèh ing mata donya)
 Kalibat déning "fédherasi" 10 laladan ing Sulawesi, Sumatra, dan Maluku memusuhi déning papréntahan Soekarno
 Ndhuweni ide utawa pikiran Nagara Acèh Sumatra Merdeka,1965

Politikus Indonésia
Tokoh saka Pidie
Lair 1925
Masjid Baitul Mukarram yaiku wangun masjid nasional kang ana ing Bangladesh.Dumunung ana ing jantung kutha Dhaka, kutha krajan Bangladesh.Masjid Baitul Mukarram madeg ing taun 1960-an. Uga duwé pamuatan (daya tampung) kanthi  30.000 wong, 10 kang kagolong gedhé dhéwé ing donya.Uga yasan Masjid iki isih ngutamakake yasan asline kanggo nguri-nguri lan njaga kabudayan yasan kuna.

Masjid
Masjid ing Bangladesh
Majid gedhé dhéwé ing donya
Arturo Erasmo Vidal Pardo () iku  juru main bal-balan saka Chili sing main ing klub Juventus FC. Arturo  bisa main ing pérangan mburi lan ing lapangan tengah.

Pamain bal-balan Chili
Pamain Juventus FC
Pamain tengah bal-balan
Pamain bal-balan FC Bayern München
Pamain Bayer 04 Leverkusen
Pamain Bundesliga
Pamain Bèker Donya FIFA 2010
Pamain Bèker Éropah UEFA 2012
Pamain Bèker Donya FIFA 2014
Perusahaan Listrik Nagara (dicekak PLN) yaiku salah sijiné BUMN kang duwé tugas ngurusi babagan kalistrikan kang ana ing Indonésia. Direktur Utamane yaiku Zulkifli Zaini, kang dilantik ing 23 Dhésèmber 2009 nganti Fahmi Mochtar (kang njabat wiwit 2008).

Réferènsi

Deleng uga 
 Tarif Dasar Listrik

Pranala nyaba 
 Situs Web Resmi
 Kliping tentang Listrik (i-library.org) 

BUMN
Energi ing Indonésia
Nokén utawa minya ya iku tas tradhisional wong Papua kang digawé saka serat kulit kayu lan nggawané nganggo sirah. Lumrahé dienggo ngangkud kasil pertanian kaya déné sayur-sayuran, umbi-umbinan lan kanggo nggawa barang dagangan ana ing pasar.

Rujukan

Kapustakan 

Buku

 
 
 
 

Jurnal

Pranala jaba 

 Antara news
 Investor Indonesia 
 Okezone
 Kompas
 Kidnesia

Papua
Budaya Indonésia
Warisan budaya
Sanja sangu trebela iku sawijining karya satra gancaran abasa Jawa awujud novèl, anggitan Suparto Brata sing kababar ing taun 1996. Ing sawatara buku karangané, Suparto Brata nganggo jeneng sesinglon 'Peni' kalebu ing buku iki.
Carita 'Sanja sangu trebela' iki tau kapacak sambung-sinambung ing kalawarti Panjebar Semangat Surabaya ing taun 1964-1965. Dibabar déning Jajasan Djayabaya Surabaya ing taun 1966, sabanjuré kababar kanthi EYD déning Yeyasan Djojo Bojo, cap-capan kapisan Juli 1996.

Sinopsis
Radèn Ajeng Sridanarti putra putriné Bupati Anom ing Kutha Mranggèn, kebacut ngumbar tresna karo Rakhmanu, sawijining calon jurutulis ing kantor kabupatèn. Rakhmanu pancèn nggantheng yèn digebyag dadi Gatthutkaca. Nanging satemené dhèwèké mung pemudha andhahan waé. Bareng bandrèk-jinah iki konangan déning rama lan ibuné, Radèn Ajeng Sridanarti pranyata wis ngandheg wijiné Rakhmanu. Bareng Rakhmanu dijaluk tanggung jawabé, mukir, ora ngaku, ndadèkaké gègèré dalem Kadipatèn Anom. Dyah Sridanarti lumayu keplantrang-plantrang ninggal rama ibuné, ninggal kutha Mranggèn.

Karya Suparto Brata liyané
Buku-buku sastra Jawa kang katulis antarané:

Abasa Jawa
Asmarani
Dom Sumurup ing Banyu
Donyane Wong Culika
Emprit Abuntut Bedhug
Garuda Putih
Jaring Kalamangga
Kadurakan ing Kidul Dringu
Kamar Sandi
Katresnan kang Angker
Kunarpa Tan Bisa KandhaLara Lapane Kaum RepublikLintang Panjer SoreLelakone Si lan ManNglacak Ilange Sedulur IpeNgingu Kutuk ing SuwakanNyawa 28Pethite Nyai BlorongTanpa TlacakTretes TintrimAbasa IndonésiaGadis Tangsi (Trilogi Gadis Tangsi Buku I)Karajan Raminem (Trilogi Gadis Tangsi Buku II)Mahligai Diufuk Timur'' (Trilogi Gadis Tangsi Buku III)

Uga delengen
Sastra Jawa Modern
Suparto Brata

Pranala njaba
Suara Merdeka: Penerbit Enggan Terbitkan Buku Sastra Jawa
Balai Basa Yogyakarta

Sastra Jawa Modern
Buku taun 1996
Kunarpa Tan Bisa Kandha iku karya satra gancaran abasa Jawa awujud novèl, anggitan Suparto Brata kang kababar ing taun 2009.  Buku iki minangka salah siji saka sèri novèl detektip Handaka.

Sinopsis
Pipin nganakaké pista tanggap warsa cara climèn ing omahé, Jalan Suroyo Prabalingga. Lagi raméné pista, ibuné menyang jedhing, njerit, tiba krungkep, ketatap lingiré kolah, bathuké benjut, semaput. Digotong ramé-ramé menyang kamaré, banjur séda. Manut dhokter, benjuté bathuk ora njalari matiné. Detektip Handaka ditekakaké. Dislidhiki nemu barang-barang yèn sédané ibuné Pipin marga diprejaya. Sing mrejaya mesthi ya andher ing péstané Pipin. Disetitèkaké Handaka, sadulur telu Pipin, Riris lan Manik, sajak ora susah ibuné séda, malah katon seneng. Apa iku pituduh kang dadi jalaran diprejayané Bu Sulun Prabu, ibuné Pipin?

Karya Suparto Brata liyané
Buku-buku sastra Jawa kang katulis antarané:

Abasa Jawa
Asmarani
Dom Sumurup ing Banyu
Donyane Wong Culika
Emprit Abuntut Bedhug
Garuda Putih
Jaring Kalamangga
Kadurakan ing Kidul Dringu
Kamar Sandi
Katresnan kang Angker
Lara Lapane Kaum Républik
Lintang Panjer Sore
Lelakone Si lan Man
Nglacak Ilange Sedulur Ipe
Ngingu Kutuk ing Suwakan
Nyawa 28
Pethite Nyai Blorong
Tanpa Tlacak
Tretes Tintrim
Trem, Antologi Carita Cekak

Abasa Indonésia=
Gadis Tangsi (Trilogi Gadis Tangsi Buku I)
Karajan Raminem (Trilogi Gadis Tangsi Buku II)
Mahligai Diufuk Timur (Trilogi Gadis Tangsi Buku III)

Uga delengen 
Sastra Jawa Modern
Suparto Brata

Pranala njaba 

Sastra Jawa Modern
Buku taun 2009
Trètès Tintrim iku karya satra gancaran abasa Jawa awujud novèl, anggitan Suparto Brata kang kababar ing taun 2009.
Carita iki wujud Séri carita detektif Handaka lan tau dibabar minangka carita sambung-sinambung ing kalawarti Jayabaya taun 1965

Sinopsis
Wong sugih Kuswahartaka ing Semarang dirampog, dipilara ing omahé awan-awan. Saraya marang detektip Handaka supaya nguber prampogé mau kang jaré wis dilacak lumayu menyang Trètès. Ing hotèl Larasing Paredèn ing Trètès akèh tamu saka Semarang, ana pulisi, ana wartawan, kang padha nyalawadi nginep ing kutha mencil iku. Malah ana tamu wadon kang nginep ijèn, polahé kekejer. Kabèh mau ana gegayutané karo prampogan ing Semarang iku.

Karya Suparto Brata liyané
Buku-buku sastra Jawa kang katulis antarané:

Abasa Jawa
Asmarani
Dom Sumurup ing Banyu
Donyane Wong Culika
Emprit Abuntut Bedhug
Jaring Kalamangga
Garuda Putih
Kadurakan ing Kidul Dringu
Kamar Sandi
Katresnan kang Angker
Kunarpa Tan Bisa Kandha
Lara Lapane Kaum Républik
Lintang Panjer Sore
Lelakone Si lan Man
Nglacak Ilange Sedulur Ipe
Ngingu Kutuk ing Suwakan
Nyawa 28
Pethite Nyai Blorong
Sanja Sangu Trebela
Tanpa Tlacak

Abasa Indonésia
Gadis Tangsi (Trilogi Gadis Tangsi Buku I)
Karajan Raminem (Trilogi Gadis Tangsi Buku II)
Mahligai Diufuk Timur (Trilogi Gadis Tangsi Buku III)

Uga delengen 
Sastra Jawa Modern
Suparto Brata

Pranala njaba 

Sastra Jawa Modern
Buku taun 2007
Dom Sumurup ing Banyu iku karya satra gancaran basa Jawa kang awujud novèl, anggitane Suparto Brata lan kababar ing taun 2006. 
Carita iki tau kapacak minangka carita sambung-sinambung ing kalawarti Jayabaya wiwit taun 1971 tumekan 1972. Déning panganggit uga kang gadhah hak cipta, carita iki ora pareng diterjemahaké ing Basa Indonésia.

Sinopsis
Herlambang dadi mata-matané Walanda. Déning Luidelmeyer, perwira staf Inteligents Veligheids DienstMariniers Brigade te Surabaya, kajibah nlusup menyang tlatah Républik Indonésia liwat garis dhémarkasi Majakerta. Perluné nupuk gambar wewadiné rumus bangun kimia ing pabrik mesiu Batu Jamus duwèké Repubik Indonésia ing wewengkon perang kuloné Gunung Lawu. Kadibyané Herlambang ora baèn-baèn, amarga dhèwèké sajhroné Perang Donya II ing Pasifik wis mbiyantu wadyabala US Army ngrebut ngalahaké wadyabala Jepang ing pulo-pulo Saipan, Mariane, Iwo Jima, Tarakan, Luzon kang dikomandhani déning Jendral Mc Arthur.
SKAONE'04 Smg VOLTAVIA anti K-Pal visit semarangphreaktivist.blogspot.com

Karya Suparto Brata liyané
Buku-buku sastra Jawa lan Indonésia kang katulis déning Suparto Brata kaya ta:

Basa Jawa
Asmarani
Donyane Wong Culika
Emprit Abuntut Bedhug
Jaring Kalamangga
Garuda Putih
Kadurakan ing Kidul Dringu
Kamar Sandi
Katresnan kang Angker
Kunarpa Tan Bisa Kandha
Lara Lapane Kaum Républik
Lintang Panjer Sore
Lelakone Si lan Man
Nglacak Ilange Sedulur Ipe
Ngingu Kutuk ing Suwakan
Nyawa 28
Pethite Nyai Blorong
Sanja Sangu Trebela
Tanpa Tlacak
Trem, Antologi Carita Cekak
Trètès Tintrim

Abasa Indonésia
Gadis Tangsi (Trilogi Gadis Tangsi Buku I)
Karajan Raminem (Trilogi Gadis Tangsi Buku II)
Mahligai Diufuk Timur (Trilogi Gadis Tangsi Buku III)

Uga delengen 
Sastra Jawa Modern
Suparto Brata

Pranala njaba 

Sastra Jawa Modern
Buku taun 2006
Pulo Asu, iku sawijining karya sastra abasa Jawa wujud kumpulan carita cekak anggitan Herwanto, saka pakumpulam Pamarsudi Sastra Jawi Bojonegoro, sing kababar ing taun 2010.

Isi buku
Gombreng
Ibu
Gumiyem (dipacak ing Panjebar Semangat No. 41 th 1990).
ASU (dipacak ing kalawarti Panjebar Semangat No. 37 tanggal 12 September 1998).
Atine wanita (dipacak ing kalawarti Jaya Baya 12 Oktober 1997).
Bekisar(dipacak ing kalawarti Jaya Baya No.50 tanggal 13 Agustus 2000)
Gelang kuningan (dipacak ing kalawarti Panjebar Semangat No. 38 tanggal 20 September 1997).
Grobag (dipacak ing kalawarti Panjebar Semangat No. 2 tanggal 12 Januari 2002).
Kreteg (dipacak ing kalawarti Panjebar Semangat No. 8 tanggal 21 Pebruari 1998).
Kenthongan (dipacak ing kalawarti Panjebar Semangat No. 23 tanggal 5 Juni 1999).
Tumbal (dipacak ing kalawarti Panjebar Semangat No. 8 th 1998).
Kobongan 
Murka (dipacak ing kalawarti Panjebar Semangat No. 46-47 th 2003).
Pulo Asu (dipacak ing kalawarti Panjebar Semangat No. 44 th 2004).
Untu palsu (dipacak ing kalawarti Joko Lodang No. 18 th 2005).
Tresna (dipacak ing kalawarti Panjebar Semangat No. 21 th 2008).
Dalan tumuju kuburan.

Uga delengen
Sastra Jawa Modern

Pranala njaba

Sastra Jawa Modern
Buku taun 2010
Dèwi Kekayi utawa Dèwi Kaikeyi iku permaisuri nomer katelu saka Raja Dasarata sajeroning Ramayana.Panjenengn dadi salah sijiné wanita kang dikawini Dasarata sawisé nglakoni kekawinan kaping loro déning Saloka lan Sumitra lan duwé katurunan minangka  Dèwi Kasolya duwé putra Rama,Dèwi Keyaki duwé putra Bharata lan Dèwi Sumitra duwé putra Lesmana lan Satrugna.Laku utama sajeroning Kekawinan Kekayi karo Dasarata ngasilaké telung katurunan ya iku: Bharata, Satrugna lan Déwi Kawakna.Sajeroning parjanjian ing kaloroné (Kekayi lan Dasarata) sarujuk minangka putra kang lair Kekayi bisa didadèkaké raja.

Paraga wayang
Wayang
Ayodhyakanda iku kitab kaloro epos Ramayana kang critakake sang Dasarata kang nyerahake karajan déning sang Rama, uga diperangi déning Dèwi Kekayi.Asebab janji warisan karajan kang dijanjikake déning putrane ora bisa di sanggupi.Saha Sang Rama lan Dèwi kekayi sarta Lesmana mingat lan mangkumbara sajeroning alas suwiné 14 taun.Karana Prabu Dasarata tilar donya amarga keranta-ranta ditinggal minggat. Bharata muleh ing Adyodhya lan mimpin amarga ngormati bapané lan neruskae tahta kang wis kalangsung.

Paraga wayang
Wayang