AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Sebutan urutan turunan ing Jawa:
Urutan munggah: Anak, bapak/ibu, embah, buyut, canggah, warèng, udheg-udheg, gantung siwur, grepak sénthé, tebu sinosog, petarangan bubrah, amun-amun.
Urutan mudhun: Bapak/ibu, anak, putu, buyut, canggah, warèng, udheg-udheg, gantung siwur, grepak sénthé, tebu sinosog, petarangan bubrah, amun-amun.

Pranala njaba 
 Ki Demang.com Nyadran lan leluhur

Basa Jawa
Urutan umur ing Jawa:
Jabang bayi: Bocah sing mentas lair
Bayi:
Tumiba:
Cemlewo:
Kemratu-ratu:
Jeben sruwal:
Jeben tapih:
Jeben bebed:
Demolan:
Temloncong:
Birahi:
Remaja:
Jaka kemala kala:
Dewasa:
Setengah tuwa:
Tuwa:
Kaki-kaki/nini-nini:
Guguh: Wong lanang/wedho' sing wis tuwa banget, ompong kabèh.

Basa Jawa
[[Gambar: NGC_4414_(NASA-med).jpg|right|thumb|250px|Galaksi NGC 4414]]Galaksi''' iku kumpulan utawa gugusan saka yutan lintang, uga kalebu awu kosmis, gas-gas lan unsur peteng kang nyawiji amarga anané gaya gravitasi antara benda-benda akasa iku.

Wujud lan Jinis 
Saben galaksi duwé ukuran kang béda wiwit galaksi kang cilik (kerdil) kang ketata saka sepuluh yuta lintang nganti galaksi-galaksi raseksa kang duwé èwon malah milyaran lintang. Wujud-wujud galaksi-galaksi uga béda-béda, ana kang wiujudé spiral, elip uga ana kang wujudé ora karuwan.

Astronomi
Galaksi
Lisensi Dokumentasi Bebas GPL (GNU FDL) kang nganggo basa Inggris yaiku kang ngiket kanthi hukum. Terjemahan edisi basa Jawa iki dikarepaké bisa mbiantu pinuturan Basa Jawa luwih paham bab Lisensi Dokumentasi Bebas GPL (GNU FDL).'

Versi 1.2, November 2002

Hak Cipta (C) 2000,2001,2002 Free Software Foundation, Inc.
59 Temple Place, Suite 330, Boston, MA  02111-1307  USA
Sapa waé bébas nyalin lan nagkaraké salinan utuh lisensi dhokumèn iki, nanging ora kena ngowahi.

Tujuan lisensi iki sapisan, kanggo nggawé manual, buku pedoman, utawa dhokumèn bébas fungsional lan migunani, minangka jaminan bahwa sapa baé kanthi bébas bisa lan éntuk nyalin lan nyebaraké, kang wis nganggo owah-owahan utawa uga kang isih asli, kanthi komersil utawa non komersil. Kaping pindone, lisensi iki kanggo nglindhungi penulis lan penerbit saka owah-owahan tulisan kang kurang bertanggungjawab.

Pranala njaba 
 Teks resmi GFDL

Proyek GNU
Lisensi isi bébas
 
Copyleft
Ing basa Jawa kuna, gedhog tegesé jaran. Gedhogan tegesé kandhang jaran. Nanging ana uga kang maknani gedhog saka thuthukane dhalang ing wadhah wayang sing munine dhog dhog dhog. Banjur apa sesambungane karo jaran?

Wayang gedhog asring nganggo lakon Carita Panji. Ing lakon iki pangeran-pangeranne nganggo jeneng Kudha, kaya ta Kudha Wanengpati. Ing jaman Kasultanan Demak, ana wayang gedhog kang nganggo lakon wayang purwa. Ana uga kang nganggo carita kethoprak, kaya ta Damarwulan.

Wangune wayang gedhog kaya wayang kulit. Wayang iki digawé saka kulit kanthi tatahan satriya sabrangan. Bedane manèh, ing kéné mung ana patang macem praupan. Rupa kaya raseksa lan wanara ora ana. Praba lan topong uga ora ana.

Uga delengen 

 Wayang
 Carita Panji

Wayang
Wayang gedhog
Wayang klithik sinebut uga Wayang Krucil yaiku wayang kang digawè saka kayu, kang wujudè padha karo wayang kulit. Wayang iki duwé ciri khas yaiku yèn ta ditanggap ora nganggo gedhebog tancepané nanging nganggo kayu kang wis dibolong-bolongi. Carita kang kerep ditanggapkè yaiku nyaritakakè Damarwulan lan Majapait.

Wayang iki campurane wayang golèk lan wayang kulit. Praupané kaya wayang kulit nanging digawé saka kayu. Amarga saka kayu, awaké wayang tanpa cempurit. Pagelarane ora nganggo kelir/layar.  Debog kanggo tancepan diganti nganggo kayu kang wis dibolongi, jenenge "slanggan". Wayang iki wis arang digelar.

Deleng uga 
 Wayang

Cathetan suku

Pranala njaba 
 Heritage of Java: Wayang Golek, Menak, Klitik, Krucil
 Museum Wayang
 Wayang Klitik
Sadéwa utawa Sahadéwa (Sangskreta Sahadeva) iku paraga wiracarita Mahabharata. Nalika cilik jenengé Tangsen. Dhèwèké salah sawijining Pandhawa. Tangsen iki jenengé wit-witan kang godhongé bisa digawé obat. Kaya déné sadulur kembaré, Nakula. Satriya kang manggon ing Sawojajar iki kondhang amarga lantip ing prekara usada. Wiwit isih bayi, Nakula lan Sadewa wis dadi bocah lola, tanpa rama lan ibu. Satriya iki tinitisan Bathara Aswin, déwané tabib kang kembar karo Bathara Aswi. Bareng karo Nakula, Sadéwa tansah ngiring Yudhistira ing kraton Amarta.
Ing sawatara carita wayang, Sadéwa lantip ing sasmita. Upama Kresna ora ana, Sadéwa kang sulih golèk upaya. Nalika mboyong Dèwi Srengginiwati saka Gisiksamodra, Sadéwa kang bisa mbabar sayembara ngenani “sajatining lanang, sajatining wadon.” Jejodhoan iki nurunké putra Widapaksa utawa Sidapaksa.

Ing lakon liyané, Sudamala, Sadéwa kang bisa ngruwat Bathari Uma bali manèh dadi ayu. Ing gagrag India, Sahadéva iku pinter pedhang. Ing Bharatayudha, Sahadéva kang bisa ngalahaké lan matèni Shakuni (ing Jawa dadi Sangkuni). Ing carita padhalangan, Sangkuni dipatèni Bima.

Ing lakon “Babad Alas Mretani” Sadéwa éntuk aji Purnamajadi saka Ditya Sapulebu. Aji iki bisa gawé wong sing nduwé éling apa waé kang wis kalakon lan ngerti apa kang kedadèn

Uga delengen 

 Pratélan paraga wayang
 Wayang

Pranala njaba 
 Sadewa ing Bausastra Javanese Dictionary (bausastra.com)

Wayang
Pandhawa
Paraga Mahabharata
Arsitéktur (Senibino) yaiku gabungan ing antarané ngèlmu lan seni kanggo ngrancang yasan. Makna sing luwih amba yaiku kabèh gabungan ngèlmu lan seni kanggo ngrancang prakara-prakara sing sipaté pembangunan skala cilik nganti gedhé, contoné rancangan tata kutha, Lansekap, perabotan lan uba rampene.

Rancangan arsitèktur kudune nggateake fungsi, kakuwatan, Estetika, lan kalebu uga sisih psikologis sing arep diyasa.

Nanging wonten ing perkembangan gagrag énggal pengertian arsitèktur tumuwuh kanggé nyipta wontenipun "ruang". Ruang ingkang fungsional kanggé madhai sawatawis aktivitas utawi kagiyatan mliginipun kagiyatan manungsa.
Pranoto utawi kaidah arsitèktur wonten ing terapanipun boten sami satunggal laladan kaliyan laladan lintu, upaminipun arsitèktur Jawi jegregipun (penampilan) munjer dateng arsitèktur karaton, anangin arsitèktur Bali munjer (beroreintasi) dateng Agami Hindhu nganggé pranoto ingkang kasebat Asta Kosala Kosali.
Arsitektur Jawi (dalem) kapara dados tigang pérangan inggih punika: Pendopo (ruang publik), pringgitan (ruang semi publik) lan sentong (ruang privat). Arsitektur Bali bagi ruang dados sangang pérangan, saking nisthaning nistha ngantos utamaning utama. Tigang pérangan ageng inggih punika nistha, madya, utama.

Arsitektur
Pandhidhikan yaiku prosès kanggo peserta didik metu saka kaanan kang durung swatantra, durung diwasa, dèrèng mardika tumuju kaanan kang luwih swatantra, luwih diwasa, tanggung jawab lan berbudaya. Prosès pandhidhikan yaiku pengajaran keahlian mirunggan, pemberian lan penambahan kawruh, pertimbangan lan kebijaksanaan.

Deleng uga 
 Pandhidhikan anak usia dini
 Pandhidhikan dhasar
 Pandhidhikan menengah
 Pandhidhikan dhuwur

Èlmu sosial
Pandhidhikan
Asal kata bisnis iku saking basa Inggris business sing kata dhasaré busy sing tegesé sibuk. Dadi tegesé bisnis meh padha kalih kagiyatan. Makna bisnis saiki diperluas dadi sekabehe kagiyatan sing ana hubungane kalih memperoleh penghasilan utawa komersial.

Ing jaman perdagangan modern sapunika, kata bisnis duwé pautan raket kalih kata indhustri sebab kagiyatan bisnis sing paling nyata racaké sing ana kaitan kalih kagiyatan indhustri, malah umum loro kata kae digandheng kanggo pengembangan makna kata.

Kegiatan-Kegiatan Bisnis lan Indhustri 

Akuntansi
Periklanan
Perbankan
Bisnis Skala Gedé
Bisnis Intelejen
Sekolah Bisnis
Kapitalisme
Perdagangan
Hukum Perdagangan
Perusahaan
Kompetisi
Konsumer Elektronik
Ékonomi
Perdagangan Elektronik
Etika
Keuangan
Indhustri
Intellectual property
Perdagangan Internasional
Asuransi
Investasi
Investasi Ekuitas/Saham
Pengelola Dana Institusi
Pratélan Ahli Téyori Bisnis
Pratélan Pemimpin Perusahaan
List of commercial pairs
Pratélan Buku Bisnis Popular
Pengembangan kanthi Organisasi
Manajemen
Manajemen Sistem Informasi
Manufacturing
Pemasaran
Medhia Massa
Prosès Manajemen
Manajemen Proyek
Real Estate
Usaha Kecil
Pajak
Téyori constraints
Mijil iku tegesé lair utawa metu. Ing jajaran tembang macapat, Mijil lumrahé disèlèhké ing ngarep. Saben pada, tembang iki ana enem gatra (larik), kanthi guru wilangan lan guru lagu:

10-i
6-o
10-é
10-i
6-i
6-u

Tuladha

Mijil ing donya siniwi ratri
Kabèh durung katon
Amung anjali soca ing tembé
Lelaku alon siniji-siji
Nunggu mring wartaning
Sesotya satuhu

Cep menenga adhuh bocah manis
Aja gawé kagol
kae katon rembulané gedhé
Gilar-gilar cahyane nelahi
Ayo sun dolani
Sabisa-bisaku

Notasi 
Notasi iki salah sijiné gagrag kang isih dienggo rengeng-rengeng.

6-6-1^-2^-2^-2^-2^-2^-1^- 2_3
1^-6-1^-1^-2^-1^-2^
2^-3^-2^-1^-6-5-5-5-6_5-3
2-3-5-6-3-6-5-3-2-3
1^-2^-3^-2^-1^-6
3-5-5-5-5_6-5_3

Pranala njaba

Uga delengen 
Macapat

Sekar alit
Macapat
Planit iku barang ing njaban akasa sing ngubengi lintang. Ing sistem Tata surya dhéwé, lintangé srengéngé.

Tembung planit asalé saka basa Yunani, planetes tegesé "nyasar". Istilah iki timbul amarga konsèp planit durung dikenal jaman mbiyèn.

Planit-planit anggota Tata surya:
 Merkurius
 Venus
 Bumi
 Mars
 Jupiter
 Saturnus
 Uranus
 Neptunus

Titikané utawa ciriné planit:
 Ngubengi lintang utawa sisa-sisané;
 Nduwé bobot kang cukup kanggo duwé gravitasi dhéwé;
 Ora pati gedhé;
 "Ngresiki lingkungan" (clearing the neighborhood, ngosongi ruwang kang diliwati planit saéngga ora dienggo marang barang akasa liyané);
 Garis tengah punjul saka 800 km.

Planit cilik 
Tanggal 24 Agustus 2006, ing patemon IAU, 3.000 ilmuwan astronomi mutusaké ngowahi status Pluto dadi planit cilik. Planit cilik liya: Ceres (asteroid) lan Eris.

Planit anyar 
Planit anyar sing akèh ana ing sabuk kuiper lumrahé kagolong planit cilik (basa Inggris: dwarf planit (kasil putusan International Astronomical Union-IAU tanggal 24 Agustus 2006.)

Astronomi
Planit
Merkurius utawa Buda iku kalebu planit dalam tata surya sing paling cedhak srengéngé. Diameter Merkurius 40% lewih cilik katandhing Bumi, 40% lewih gedhé katandhing Bulan. Malahan ukurane lewih cilik katandhing bulan Jupiter, Ganymede juga bulan Saturnus, Titan.

Permukaan planit Merkurius lewih kurang padha kondisine kalih Bulan.

Planit
Arimbi utawa Hidimbi iku putriné raja raseksa Prabu Kala Trembaka (Arimbaka) ing Pringgondani. Dewi Arimbi duwé pitu sadulur, yaiku: Arimba, Arya Prabakesa, Brajadenta, Brajamusti, Brajalamatan, Brajawikalpa lan Kalabendana.

Raja Arimbaka iki mati déning Pandhu. Anak mbarepé, Arimba arep males marang Pandhawa nalika babat alas Wanamarta/Mretani. Niaté Arimba iki ora disarujuki déning Arimbi. Arimbi kepranan marang satriya Pandhawa, Bima. Kanthi dibiyantu déning Arimbi, Bima bisa mungkasi Arimba kanthi gampang. Arimbi banjur dadi garwané Bima lan peputra Gathotkaca. Ing vèrsi India, Arimbi sinebut Hidimbi.
Dewi Arimbi dadi ratu nagara Pringgandani, nggantèkaké kalungguhan kangmasé Prabu Arimba sing tiwas sajeroning paprangan nglawan Bima. Nanging amarga luwih kerep manggon ing Kesatrian Jodipati mèlu garwané, kakuwasan nagara Pringgandani diwakilaké marang adiné yaiku Brajadenta nganti Gathotkaca diwasa lan diangkat dadi raja nagara Pringgandani kanthi gelar Prabu Kacanagara.

Dewi Arimbi duwé kasektèn bisa malih rupa saka wujudé raseksi dadi putri jatmika.

Arimbi duwé sipat lan watek: jujur, setya, bekti lan tresna marang putrané. Arimbi palastra ing Perang Baratayuda melu obong nututi putrané Gathotkaca sing palastra amarga kena panah Kunta duwèké Adipati Karna, Adipati Ngawangga.

Deleng uga 
 Wayang
 Mahabharata

Pranala njaba 
 Arimbi ing Bausastra Javanese Dictionary (bausastra.com)

Rujukan 

Paraga wayang
Sang Hyang Kamahayanikan iku karya sastra Jawa Kuna. Kitab sastra iki awujud prosa. Ing sisih buri ana tulisan jenenge salah sijiné raja Jawa, Pu Sindok. Isiné ajaran-ajaran Buda Mahayana. Kitab iki asring dienggo déning para arkeolog maknani apa kang katon ing Candhi Borobudur.

Sastra Jawa Kuna
Tèks Buddhis
Raden Arimba punika kangmasipun Dewi Arimbi. Sasampunipun ramanipun, Prabu Tremboko pralaya déning Prabu Pandudewanata ing Perang Pamuksa, Arimba ingkang lenggah dados nalendra utawi raja wonten ing nagara Pringgondani. Kanthi kadadosan punika, Prabu Arimba dendam marang Prabu Pandu. Nanging dipuncariyosaken bilih rayinipun Dewi Arimbi tresna marang Raden Bratasena, lan wonten ing pungkasan cariyos, raseksa punika pejah déning Bima utawi Bratasena.

Uga delengen 
 Wayang
 Pratélan Tokoh Wayang

Cathetan suku 

Paraga wayang
Yèn dijupuk arti wantah, sinom tegesé godhong asemgodhong asem sing isih enom utawi rikma ingkang wonten ing palarapan , alus lan lembut sanget. Pramila manawi srawung ing bebrayan ngendikanipun kedah alus (boten klemak-klemèk) ingkang saged andayani tiyang ingkang kita ajak ngendikan punika kesengsem, linambaran polatan ingkang sumeh, grapyak lan semanak. Ing Macapat, sinom nduwé sipat kang isih enom. Kaya déné bocah cilik kang lagi ngerti donya.

Metrum

Saben pada, tembang iki ana sanga gatra (larik), kanthi guru wilangan lan guru lagu:
8 - a
8 - i
8 - a
8 - i
7 - i
8 - u
7 - a
8 - i
12 - a

Tuladha

Tuladha 1
Ing pojok wétan sang surya
Nyungging sinom dadi peni
Kagubet embun rumeksa
Déning Hyang Murbeng Dumadi
Raga jiniret ati
Seka perbawaning esuk
Manuksma suluk angga
Kang wang-sinawang mranani
Tibane prana sarwa sulih prasaja

Tuladha 2
Amenangi jaman édan
Éwuh aya ing pambudi
Milu édan nora tahan
Yèn tan milu anglakoni
Boya kaduman melik
Kaliren wekasanipun
Ndilalah karsa Allah
Begja-begjané kang lali
Luwih begja kang éling lawan waspada
Saka Serat Kalatidha anggitan Ki Ranggawarsita.

Tuladha 3
Anelasak wana wasa
Tumuruning jurang terbis
Kang ri bandhil bebondhitan
Ginubet penjalin cacing
Wau ta sang apekik
Gumregut sangsaya sengkut
Saéngga datan nyipta
Pringga bayaning wanadri
Apan nyata satriya trah witaradya

Tuladha 4
Nuladha laku utama
Tumraping wong tanah jawi
Wong agung ing Ngeksiganda
Panembahan Senopati
Kepati amarsudi
Sudaning hawa lan nepsu
Pinesu tapa brata
Tanapi ing siyang ratri
Amemangun karyenak tyasing sasama
Saka Serat Wedhatama anggitan KGPAA Sri Mangkunagara IV.

Notasi
2^-2^-2^-2^-1^-1^-6_5-5_6_1
1^-1^-1^-6_1^-5-5-5_6-5_6_5_3
1^-1^-1^-1^-6-6_5-1^-6_5
5-5-5-3-2-3-1-6_5
6-6-6-6-1^-1^-1^
6-5-5-5-5-5-3-2_1
5-5-5-5-5-5-5
5-5-5-3-2-3-1-6_5
2-3-3-3-2-3-5-2-2-3-2_3-2_1

Pranala njaba 

Sekar alit
Macapat
Tokoh Donya 
Daftar Tokoh Donya miturut nagarane masing-masing.
Daftar Tokoh Profesi miturut bidang/profesine masing-masing.

Tokoh Donya
Sajarah iku sejatine rekaman kedadéan-kedadéan nyata ing taun kapungkur. Sajarah iku béda tegesé karo istilah babad. Babad tegesé luwih amba, antarané maca aji-aji luhur, kepahlawanan, kejayaan, kegetiran, duka lan lara, pengkhianatan, sajarah, silsilah, epos, legenda, kabèh iku dadi siji.

Kedadéan-kedadéan sing duwé aji kang istimewa ing sajarah manungsa antarané Revolusi Industri, Perang Donya I, Perang Donya II, lan liya-liyané.

Jinis-jinis 
Pembagèyan sajarah iku gumantung saka sudhut pandang utawa cara arep mawas sajarah iku, ning lumrahé bisa dimawas saka kurun wektu utawa jaman saka tilas-tilas utawa piranti sing dianggo manungsa jaman iku.
 Jaman watu
 Jaman logam
 Jaman watu gedhé

Sajarah uga bisa dimawas saka sudhut pandang ngèlmu-ngèlmu tartamtu tuladhané:
 Sajarah Paleontologi
 Astronomi
 Biologi
 Géologi
 Antropologi
 Arkéologi

Sajarah uga bisa dimawas saka sudhut pandang wewengkon utawa kawasan tuladhané:
 Sajarah Donya
 Sajarah Indonésia
 Sajarah Jawa

Uga delengen 
 Prasajarah
 Sumber sajarah

Budaya
Sajarah
Ulah raga iku miguna kanggo ngelatih raga manungsa, uga lan rohani contoné dolanan sekak (catur).

Sajarah

Ulah raga Modern

Cabang ulah raga modhèren 
Cabang ulah raga modhèren antarané:
 Anggar
 Angkat wesi
 Atletik
 Bal-balan
 Balap motor
Balap mobil
 Balap sepédah
 Baskèt
Berkuda
 Bilyar
 Bisbol
 Boling/Bal glindhing
 Bridge
 Badminton
Futsal
 Sekak
 Dhayung
 Golf
 Gulat
 Kano
 Karaté
 Krikèt
 Layar
 Loncat Indah
 Némbak
 Panahan
 Pilates
 Pingpong
 Polo banyu
 Langi
 Senam
 Silat
 Sofbol
 Taékwondho
 Tènes
 Tinju
 Voli
 Wushu
 Yudho

Rekor 

 Pratélan Rèkor donya
 Pratélan Rèkor nasional

Ulah raga Tradisional 
Ulah raga asli saking laladan-laladan Indonésia:
 Ulah raga Benteng
 Egrang
 Gasing
 Langga
 Karapan Sapi
 Main Hadang
 Manggurebe
 Maunti
 Pacu Jalur
 Pathol
 Perisaian
 Patok Lele
 Sampyong
 Sebanting
 Sepak takraw
 Serimbang
 Zawo-zawo

Liyane 
 Olimpiade
Asian Games
SEA Games
Pekan Olahraga Nasional (PON)
Widodari ing carita wayang iki putriné Bathara Brama. Sawijining wektu, kayangan ana ontran-ontran. Prabu Niwata Kawaca ngobrak-abrik panggonan lan njaluk bojo widodari. Para déwa bingung banjur njaluk tulung Arjuna kang lagi tapa brata. Satriya Madukara iki bisa nuntaské pagawéyan kanthi gangsar. Déning Bathara Guru, Arjuna didadèkaké raja jejuluk Prabu Kiritin lan olèh widodari kang nggoda nalika tapa. Salah sijining widodari iku Dèwi Dresanala.

Sejatiné, saka jejodhoan iki, Arjuna ora éntuk nduwé anak saka widodari. Nanging Dresanala mbaléla. Dresanala nglairaké  Wisanggeni kang mauné wujud geni kang murub.

Uga delengen 

Wayang
Pratélan Tokoh Wayang

Paraga wayang
Républik Polen utawa Républik Polandia (Polen: Polska, Rzeczpospolita Polska) iku nagara republik ing Éropa Wétan kang bebatesan karo Jerman ing sisih kulon, Cékia lan Slowak ing sisih kidul, Ruslan (Oblast Kaliningrad) lan Litowen ing sisih wétan uga Bélarus sarta Ukraina ing sisih kidul-wétan.

Sajarah 
Deleng uga Sajarah Polen

Polen iku nagara ing Éropa-Wétan kang wis diadegaké kurang luwih sèwu taun ing taun 966. Ing taun 1025 Polen dadi karaton lan ing taun 1569 manunggal karo Litowen dadi "Kasaraharjan Polen-Litowen". Nanging taun 1795 kasaraharjan iki rusak lan wong Polen ora nduwé nagara mardika nganti taun 1918, sawisé Perang Donya I.

Pamérangan administratif 
Polen miturut administratif dipérang dadi 16 provinsi ('angka voyevod-an') utawa województwo ing basa Polen. Saben provinsi dicacah manèh dadi pirang powiat (padha karo kabupatèn, terus saben powiat dibagi dadi sawatara gmina (kurang luwih ukarané antara kecamatan utawa kalurahan)).

Provinsi Polen (ing basa Polen):
 (Dolnośląskie) Silesan Asor 
 (Kujawsko-pomorskie) Kuyav-Pomoran 
 (Łódzkie) 
 (Lubelskie) 
 (Lubuskie) 
 (Małopolskie) Polen alit 
 (Mazowieckie) 
 (Opolskie) 
 (Podkarpackie) Karpatia andhap 
 (Podlaskie) Laski andhap 
 (Pomorskie) 
 (Śląskie) Silesan 
 (Świętokrzyskie)
 (Warmińsko-mazurskie) 
 (Wielkopolskie) Polen ageng 
 (Zachodniopomorskie) Pomoran Kulon

Kutha-kutha 
Artikel utama: Pratélan kutha ing Polen

 Warszawa (Warsawa)
 Kraków (Krakuv) 
 Łódź (Ludz)
 Wrocław (Vrotslav) 
 Poznań
 Gdańsk
 Szczecin (Secétsin) 
 Bydgoszcz (Bidgosc) 
 Lublin
 Katowice 
 Białystok
 Gdynia
 Częstochowa (Censtohova)
 Radom
 Sosnowiec
 Gliwice
 Bielsko-Biała
 Zabrze
 Bytom
 Olsztyn
 Rzeszów
 Ruda Śląska
 Rybnik
 Brodnica

Démografi 
Artikel utama Démografi Polen

Sukubangsa kang manggon ing Polen iku mayoritasé bebrayan Polen kang kalebu bangsa Slav. Nanging uga ana bebrayan Bélarus, mligi ing saidenging Białystok, bebrayan Jerman, mligi saindenging Opole. Banjur uga ana sithik wong Ukraina cedhak Przemyśl. Sadurungé Perang Donya II, uga ana komunitas Yahudi kang gedhé ing Polen. Nanging komunitas Yahudi disirnakaké nganti mèh entèk déning wong Nazi Jerman.

Wong Polen lumrahé agama Katulik, Paus Yokanan Paulus II asalé ya saka Polen. Nanging uga ana kang nganut agama Kristen Ortodhoks, mligi wong Bélarus. Panganut agama Yahudi wis mèh ora ana manèh namung kurang luwih 12.000 jiwa waé. Panganut agama Islam uga ana. Saliyané para migran anyar, uga ana wong Polen keturunan bangsa Tatar kang wis atusan taun manggon ing kéné kaya wong Yahudi. Cacahé umat Muslim kurang luwih ana 30.000 jiwa. Wong Buda uga ana nanging cacahé panganuté ora patiya akèh; namung kira-kira 5.000 jiwa waé.

Géografi 

Polen iku nagara kang datar lan péranganing lemah ngisor Éropa lor. Nanging ing sisih kidul ana pagunungan Beskida lan Karpatia.

Kali kang paling dawa ing Polen iku kali Wisla kang mili ngliwati kutha Warsawa.

Pratélan kali ing Polen 
Artikel utama: Pratélan kali ing Polen

Deleng uga 
 Pratélan powiat ing Polen
 Pratélan gmina dwibasa ing Polen

Gladri

Pranala njaba
Katowice iku salah siji kutha gedhé ing nagara Polen. Jeneng kutha iki ing Basa Jerman yaiku Kattowitz.

Kutha Katowice iki anané ing sisih kidul Polen tegesé ing wewengkon historis Silesia cedhek kali Kłodnica kaliyan kali Rawa. Kutha iki duwé status kutha kawit taun 1865.

Antara taun 1954 nganti 1956 kutha Katowice karan juga Stalin City (pol. Stalinogród). Jeneng Stalin city iki dianugrahaken saking penguasa kuminis polandia jaman iku.

Mbiyen kutha Katowice suwé banget dikuasai Jerman, iku nganti taun 1918. Ing kutha iku ana papan anggegana ukuran biyasa sing jenengé Airport Muchowiec.

Wangunan-yasan ing kutha iki ya iku kombinasi antara yasan sing nganggo arsitèktur tuwa kaliyan arsitèktur modern.

Katowice ya iku kutha tambang, khususé tambang batubara kalih metalurgi.

Data Liyane 
 Jembar kutha: 164,6 km²
 Penduduk: 315 123 jiwa (taun 2005)

Klub-klub Ulah raga 

 GKS Katowice – 27.02.1964  r., league: Ekstraklasa
http://www.gieksa.pl/
http://www.gieksiarze.pl/

Gladri foto 

Kutha ing Polen
Sangkuni (: शकुनि ; śakuni) uga karan Harya Suman iku paraga kang duwé sipat antagonis ing carita Wiratacertita Ramayana. Dhèwèké putrané Prabu Keswara, dadi isih seduluran karo Dewi Gendari/Gandari. Ing Mahabharata versi Indhia, Sangkuni karan Shakuni lan dadi raja ing Gandaradésa. Wayang siji iki kondhang licik. Dhèwèké dadi punjering rusak-rusakan ing Astina.

Anak lan bojoné 
Ing pedhalangan, Sengkuni nduwé bojo Dewi Sukesti lan peputra telu:
 Arya Antisura
 Arya Surabasa
 Dewi Antiwati, kang dadi bojoné Udawa.

Lelakoné 
Nalika isih enom, Arya Sangkuni iku gagah lan gantheng. Sawijining dina, dhèwèké krungu kabar yèn ana sayembara ngrebutaké Dewi Kunti. Tekan panggonané, jebul wis bubaran. Kunti wis diboyong déning Pandhu. Sangkuni nesu lan ngajak gelut Pandhu. Sangkuni kalah lan masrahaké adhiné, Dewi Gendari. Gendari banjur dipèk bojo karo Destrarasta. Pandhu mung sawatara wektu dadi raja amarga mati.

Amarga serik, Gendari lan Sangkuni gawé reka daya supaya Pandhawa lunga lan ngrebut Astina. Nalika ana pahargyan ing Krukmandhala, Sangkuni naté ngganggu Kunti saéngga kembené mlorot. Kunti nesu lan sumpah ora arep nganggo kemben nganti bisa kebenan nganggo kulité Sangkuni. Amarga polahé Sangkuni, Pandhawa bisa dibuwang saka kraton.

Ing Bharatayudha, Sangkuni bisa dipatèni Bima. Pengapesané ana ing silit. Kaya kang dadi penjaluké ibuné, Sangkuni dikuliti lan diaturké marang Kunti.

Uga delengen 
 Wayang
 Pratélan Tokoh Wayang
 Prabu Gendara

Mahabharata
Sīma uga tinulis sima () iku laladan kang diluwaraké saka pajeg ing papréntahan jaman Jawa Kuna. Laladan iku adaté diwènèhaké déning ratu kanggo punggawané utawa rakyaté kang ana lelabuhané (jasané) marang praja, utawa kanggo ngadegaké yasan suci.

Akèh prasasti ing jaman Jawa Kuna kang ngukuhaké siji palemahan minangka sima, contoné watu tulis Mantyasih saka jaman Rakai Watukura Dyah Balitung. Isiné ngukuhaké supaya Désa Mantyasih luwar saka jejibahan mbayar pajeg. Ana akèh sabab siji panggonan ginawé sima, contoné ya iku ana darma bekti marang ratu kang pinuju kuwasa lan ana panggonan kanggo memuja déwa-déwi.

Réferènsi

Pratélan pustaka 
 
 

Arkéologi
Jawa Kuna
Prasasti Mantyasih ana loro, Mantyasih I lan II. Loro-lorone tinulis ing lempeng tembaga.Prasasti tinulis ing jaman Watukura Dyah Balitung, nalika angka taun ngancik 907 M.

Kanggone wong Magelang, mligi désa Meteseh, prasasti iki dianggep wigati. Seka Prasasti Mantyasih I, Prasasti Gilikan, lan Prasasti Poh, pamaréntah ngukuhaké dina ulang taune kutha Magelang.

Ing tulisané, sinebut yèn Désa Mantyasih didadeake sima. Déné raja-raja karajan Mataram Kuna uga dijlentrehke akèh ing kéné, ya iku Sanjaya, Rakai Panangkaran, Rakai Panunggalan, Rakai Warak, Rakai Garung, Rakai Pikatan, Rakai Kayuwangi, lan Rakai Watuhumalang.

Uga delengen 
 Prasasti
 Karajan Mataram Kuna
 Magelang

Prasasti
Magelang
Karajan Mataram Kuna
Zoologi punika cabang biologi ingkang nyinaoni bab kéwan. Istilah liyanipun inggih punika Animalia utawi Metazoa. Kéwan saged kebentuk saking satunggal sel (uniselular) utawi sel tunggal ugi kathah sel (multiselular).

Penggolongan/Klasifikasi 

 Vertebrata punika kéwan ingkang gadhah balung belakang
 Invertebrata utawi Avertebrata, kéwan ingkang boten gadhah balung belakang

Klasifikasi liyanipun punika miturut jinis panganane.

 Karnivora, kéwan pemakan daging
 Hèrbivor, kéwan pemakan tumbuhan
 Omnivora, kéwan pemakan segala
 Insektivora, kéwan pemakan gegremet.

Uga delengen 
 Kéwan Purbakala
 Téyori Evolusi Organisme
 Kebun Binatang

Biologi
Artikel mawa basa krama
Kakawin Nagarakretagama utawa Kakawin Nāgarakṛtâgama (Carakan:ꦏꦏꦮꦶꦤ꧀ ꦤꦴꦒꦫꦏꦽꦠꦴꦒꦩ) kalebu kakawin Jawa Kuna kang paling kondhang, dianggit déning Mpu Prapanca. Akèh para ahli nyoba golèk sisik melik ngenani kaanan jaman Majapahit saka kitab iki.

Isi 
Kakawin iki ngemot kaanan ing Majapahit jaman rajané Hayam Wuruk. Raja iki, kanthi mahapatih Gajah Mada, nelukaké nagara-nagara liya kang banjur misuwur kanthi sebutan Nusantara.

Ora kaya kakawin kang umum ing jaman iku, Mpu Prapanca nulis kaya déné warta jurnalistik. Prapanca ngetutaké raja kliling nagara, wiwit saka Blambangan nganti Singosari. Patiné Gajah Mada uga ditulis ing kéné. Seka gambaran ing tulisané, para ahli bisa ngréka kepriyé kaanan Majapahit nalika iku.

Judhul lan Anggitan 
Amarga kakawin iki nyritakaké kaanan kang diliwati lan akèh-akèhé liwat désa-désa, Prapanca nyebut kitab iki Desawarnana. Sawetara iku, Nagarakretagama dienggo amarga isiné ngenani nagara lan pranatane.

Prapanca, nalika nulis kakawin iki, ngaku yèn isih sinau basa sastra. Ana cathetan kang mernahake yèn tulisan iki digawé 1287 Saka (1365 Masehi). Dinuga, Prapanca iku putrane Mpu Nadendra kang nyekel Dharmadyaksa ring Kasogatan, utawa kang nngendhaleni urusan agama Buda.

Riwayat 
Naskah iki tinemu J.L.A. ČBrandes ing kraton Lombok. Nalika iku Brandes, kang ahli sastra Jawa, mèlu prejurit Walanda kang nggempur Lombok ing taun 1894. Kraton diobong lan Brandes nggawa lunga naskah-naskah lontar kang ana ing bale pustaka (pabukon). Kabèh naskah saka Lombok iku banjur disimpen ing Universitas Leiden. Ing kana diwènèhi nomer sandhi  L Or 5.023. Jaman Ratu Juliana teka menyang Indonésia ing taun 1973, naskah iki wenehke. Saiki disimpen ing Perpustakaan Nasional RI lan diwènèhi sandhi NB 9.

Naskah Nagarakretagama disimpen ing Leiden lan diwènèhi nomer sandhi L Or 5.023. Banjur karo lawatan sang Ratu Juliana, menyang Indonésia ing taun 1973, naskah iki diwènèhaké marang Républik Indonésia. Konon naskah iki banjur disimpen déning Ibu Tien Soeharto ing dalemé, nanging iki ora bener. Naskah iki disimpen ing Perpustakaan Nasional RI lan diwènèhi kodhe NB 9.

Wacan sabanjuré 
  J.L.A. Brandes, 1902, Nāgarakrětāgama; Lofdicht van Prapanjtja op koning Radjasanagara, Hajam Wuruk, van Madjapahit, naar het eenige daarvan bekende handschrift, aangetroffen in de puri te Tjakranagara op Lombok.
  H. Kern & N.J. Krom, 1919, Het Oud-Javaansche lofdicht Nāgarakŗtāgama van Prapañca (1365 AD).
  Slametmuljana (dkk.), 1953, Prapantja:Nagarakretagama, diperbaharui kedalam basa Indonésia.
  C.C. Berg, 1962, Het Rijk van de Vijfvoudige Buda.
  Th. Pigeaud, 1960-63, Java in the Fourteenth Century. A Study in Cultural History The Nāgara Kŗtāgama By Rakawi Prapañca of Majapahit, 1365 A.D. The Hague: Martinus Nijhoff.
 S.O. Robson, 1995, Desawarnana (Nagarakrtagama).
  I Ketut Riana, 2009. Kakawin Dēśa Warņnana uthawi Nāgara kŗtāgama, Masa Keemasan Majapahit. Jakarta: PT. Kompas Media Nusantara]

Uga delengen 
 Sastra Jawa
 Majapahit

Pranala njaba 

N
N
Sarana 
 Angkudan Dalan
 Sepur
 Angkudan Kali lan Tlaga
 Angkudan Kutha
 Angkudan Padésan
 Angkudan Liyane

Prasarana 
 Dalan & Brug
 Rel
 Terminal Bus utawa stanplat
 Stasiun sepur
 Halté
 ATCS

Uga delengen 
 Angkudan Udara
 Angkudan Sagara
 Transportasi

Pranala njaba 

Transportasi
Sarana 
 Kapal
 Ferry
 Prau

Prasarana 
 Pelabuhan
 Galangan Kapal
Durma inggih punika salah setunggaling tembang macapat kang gadhah watak galak lan wani. Durma punika mundur saking Ma lima inggih punika nyingkiri madat, madon, main, minum, lan maling.
Wonten kalamangsanipun Durma ugi ngemu kaanan ingkang serem lan saged marai ajrih. Durma kelebet tembang ingkang wingit.

Metrum
Saben pada (bait) woten 7 gatra (larik).

12-a
7 -i
6 -a
7 -a
8 -i
5 -a
7 -i

Tuladha
Kaé manungsa golèk upa angkara,
Sesingidan mawuni,
ngGawa bandha donya,
mBuwang rasa agama,
Nyingkiri sesanti ati,
Tan wedi dosa,
Tan èling bakal mati,

Durma Reksapati
Dyan anarik candrasa Prabu Rawana,
Pinrang jatayu jeni,
Suwiwine sempal,
Tiba sang peksi raja,
Sinta manglayang sira glis,
Cinandhak kena,
Mring sang reksapati.

Pranala njaba

Sekar alit
Macapat
Pucung, saka Kamus Bahasa Jawa Kuna P.J Zoetmulder kaca 868 duwé loro arti. Sepisan tegesé botol, wadhah gelas. Pucung (amucung) teges sing kapindho ya iku mengunjungi utawa memasuki dengan diam-diam. Pucung iku uga jeneng kéwan cilik.

Nanging Pucung uga nduwé watak liya. Pucung iku jenengé wiji woh-wohan. Wanda cung uga marai gawé rasa seger kang ngélingaké marang prakara kang lucu kaya déné isih jaman dikuncung. Tembang iki asring dienggo tembang-tembang kang uga lucu, kaya ta parikan utawa bedhèkan.

Metrum
Tembang Pucung mung ana patang gatra (larik) saben pada (bait).

12-u
6-a
8-i
12-a

Tuladha
Ngelmu iku kelakone kanthi laku
Lekase lawan kas
Tegesé kas nyantosani
Setya budya pangekesing dur angkara

Sekar pucung, dadi tamba ati bingung
Panglipuring rasa
Murih yuwana basuki
Marga-marga maweh berkahing Bathara

Semar iku, sugih tangis sugih guyu
Uga sugih utang
Nanging uga sugih dhuwit
Wis kaloka Kyai Semar sugih reka
(Uploaded by Ikadi Kulon Praga, 2012)

gud akmj

Pranala njaba 

Sekar alit
Macapat
René Descartes (La Haye, Prancis, 31 Maret 1596 – Stockholm, Swèdhen, 11 Fèbruari 1650), uga kondhang mau Cartesius. Filsuf lan matematikawan Perancis iki kang nganggit buku Discours de la méthode (1637). Buku iki metu

Saka buku iki kawentar pocapan Cogito Ergo Sum kang racaké kasalin ing Inggris dadi I think, therefore I am. Utawa kira-kira ing Basa Jawa, Aku mikir mula aku ana. Akèh kang nganggep, ukara iki kang dadi penandha filsafat moderen, mligi ing jagad sisih kulon. Seka tulisané, Descartes ngajap supaya nganggo pikiran.

Dhèwèké kasil mulati wong Éropah nuju donya anyar kang banjur dadi titi wanci ilange jaman peteng ing Éropah. Jaman Pepadhang (Renaisance) banjur teka lan nggawa revolusi ing Inggris lan Perancis.

Descartes pancen kondhang ing jagad filsafat, nanging dhèwèké uga kawentar ing Matematika. Ing ngèlmu iki, dhèwèké nggawe Sistem Koordinat Kartesius.

Pranala njaba 
 Rene Descartes ing WikiSource

Lair 1596
Pati 1650
Aswatama iku putrane Drona lan Dewi Wilutama. Wiwit cilik Aswatama ditinggal déning ibune. Aswatama kalatih déning Drona kaya déné Pandhawa lan Kurawa. Dhèwèké éntuk pusaka panah sekti saka ramane, ya iku Panah Cundamanik.

Ing perang Bharatayudha, Aswatama ngerti pokale Prabu Salya kang mbela Pandhawa nalika dadi kusire Adhipati Karna. Dhèwèké nyoba lapur marang Duryodhana, nanging raja Astina iki ora percaya. Aswatama minggat saka Kurusetra.

Ing pungkasane Bharatayudha, Aswatama sesidheman lumebu ing kraton. Dhèwèké matèni kabèh anak-bojone Pandhawa kang isih urip. Pas arep matèni Parekesit, anaké Abimanyu iki mancal keris kang banjur matèni Aswatama.

Bayi Aswatama

Kacarita, Bambang Kumbayana saka Atasangin, awit saka kersane ramane bakal didhaupake karo sawijining endhang atmajane Brahmanaresi ing Madhendha. Nanging, Kumbayana ora saguh. Gelem nambut silahing akrama yen karo widadari ing Kahyangan. Resi Baratwaja (ramane Kumbayana) paring priksa yen wong jejodhoan iku kudu sabobot. Ora samesthine lan ora sabobot yen manungsa ing marcapada ngangkah duwe sisihan widadari.

"Tiyang gesang gadhah pangangkah menika rak kenging-kenging kemawon to Rama? Perkawis kabul lan mbotenipun, menika perkawis nasib," ature Bambang Kumbayana.

Amarga dhawuhe ora diestokake, Resi Baratwaja duka. Kumbayana ditundhung minggat saka padhepokan. Kumbayana nuli oncat saka Atasangin, lunga saparan-paran. Dumadakan, tuwuh krentege nedya ngupadi mitrane kang jenenge Sucitra. Miturut pawarta, Sucitra wis jumeneng ratu ing negara Pancala, jejuluk Prabu Drupada. Kumbayana niyat ngepek kamukten, mula banjur jumangkah tumuju negara Pancala.

Pirang-pirang dina Bambang Kumbayana nasak alas, munggah gunung, mudhun jurang. Nalika lakune tekan gisiking sagara, lakune dadi kandheg, awit kepalang samodra kang jembare prasasat tanpa tepi. Amarga adreng karepe kudu tekan Pancala, mula Kumbayana banjur ngucapake pasanggiri, "Sing sapa bisa nyabrangake aku ngliwati samodra iki nganti tekan ing pesisire negara Pancala, yen lanang dakrengkuh dadi kadhang sinorohwadi, yen wadon bakal takdadekake garwaku."

Dumadakan, ana jaran sembrani wadon kang tumurun saka dirgantara. Mbengingeh karo mendhak-mendhak ing ngarepe Kumbayana, ing semu njaluk ditumpaki.

Tanpa mikir dawa, Kumbayana nyengklak jaran wadon iku, banjur digawa mabur ing sandhuwure samodra. Kumbayana ngrasakake kepenak banget numpak jaran sembrani iku, banjur tuwuh nakale. Jaran sinanggama, satemah nggarbini. Jrone 9 sasi 10 dina jaran kekiter ngambah dirgantara. Bareng krasa arep nglairake, banjur niyup mudhun ing pesisire negara Pancala.

Ora let suwe, jaran sembrani nglairake bayi lanang, dlamakane sikil wujud tracak jaran, rambute rambut jaran. Bayi mau diparingi tetenger Bambang Aswatama, tegese jaran linuwih, lan diupakara Bambang Kumbayana.

Deleng uga 
 Pratélan paraga wayang
 Drona
 Dewi Wilutama
 Resi Baratwaja
 Drupada

Pranala njaba 
 Aswatama ing Bausastra Javanese Dictionary (bausastra.com)

Paraga wayang
Paraga Mahabharata
Seni tradhisional iku péranganing kesenian ingkang urip ing kelompok masarakat tinentu.

Seni tradhisional ing Indonésia
Masing-masing wewengkon ing Indonésia duwé karakter budaya lan adat istiadat ingkang  béda - béda. Budaya lan adat istiadat iku gedhé pengaruhe ing seni tradhisional ingkang urip ing wewengkon iku.
Seni tradhisional saking Sumatra
Seni tradhisional saking Jawa
Seni tradhisional saking Kalimantan
Seni tradhisional saking Sulawesi
Seni tradhisional saking Nusa Tenggara
Seni Tradhisional saking Maluku
Seni tradhisional saking Papua

Perangkat seni tradhisional
Perangkat seni tabuh tradhisional
Perangkat seni tiup tradhisional
Perangkat seni gesek tradhisional
Perangkat seni petik tradhisional

Liyane
Drama & seni jogèd
Ulah raga & permainan

Seni Tradhisional
Jinis-jinis seni tradhisional ing Jawa racaké kadayan budaya Hindhu, Buda, Islam, Kajawèn lan sak panunggalipun. Saliyané iku uga tumuwuh jinis-jinis kesenian sing radha modern/anyar sing racaké kebentuk saka pengembangan kesenian tradhisional upamané: campursari, kentongan, keroncong, kethoprak lan sak panunggalipun.

Seni Tradhisional Jawa Tengahan & Yogyakarta
Wayang
Gamelan Jawa
Jathilan
Barongan
Tayuban
Jogèd Jawa
Kethek Ogleng
Samroh
Jabur

Seni Tradhisional Banyumasan
Wayang Kulit Gagrak Banyumasan
Calung Banyumasan
Lengger
Ebeg
Aksimuda
Angguk
Aplang/Daeng
Begalan
Bongkel
Buncis
Sintren
Barzanji
lyy

Seni Tradhisional Jawa Timuran lan Madura
Ludruk
Réyog
Sandur
Tandha'
Pencak Sondah
Pencak Tlangoh
Barzanji
Tunél
Jaran Kepang

Seni Tradhisional
Kesenian Jawa
Seni tradhisional saking Jawa
Perangkat seni tabuh tradhisional racaké digawé saking bahan-bahan alami lan logam. Carane  nabuh ana sing nganggé perangkat tabuh juga ana sing langsung nganggé tapak tangan utawa jari.
Perangkat seni tabuh tradhisional iku ana sing asli saking budaya Jawa juga ana sing saking budaya liya upamane rebana.

Gamelan
Kendang
Marwas
Kenthongan
Rebana
lyy
Jinis-jinis kesenian kasil perpaduan antara seni drama, seni jogèd lan seni musik iku antarané:
Bangsawan
Kethoprak
Lenong
Ludruk
Makyong
Menora
Wayang
lyy

Drama & seni jogèd
Agama-Agama Resmi Indonesia 

 Agama Islam
 Agama Kristen Katholik
 Agama Kristen Protestan
 Agama Hindhu
 Agama Buda
 Agama Kong Hu Cu utawa Konfusianisme

Agama-Agama Liya 
 Yahudi
 Agama Mesir Kuna
 Zarathustra
 Shinto
 Baha'i
 Kaharingan
 Parmalim
 Lao Tse utawa Taoisme

Aliran Kepercayaan-Kepercayaan 
 Animisme
 Kajawèn

Agama
Omah ngibadah utawa papan ngibadah iku panggonan suci kanggo nindakaké ritual ngibadah agama. Panggonan sing dianggep suci iki wis ana wiwit jaman prasajarah. Istilah kabuyutan utawa mandala ing tlatah Sundha iku wis ana wiwit jaman kraton Tarumanagara lan dilanjutaken ing kraton Kendan uga kraton Galuh.

Budaya iki dilanjut wektu agama Hindhu lan Buda lumebu ing Nusantara terus uga agama Kristen lan Islam.

Jinis

Masjid
Masjid iku omah ngibadah kanggo umat penganut agama Islam. Ing laladan-laladan tinentu jeneng omah ngibadah iki nganggo jeneng liya ning nduwé fungsi padha, ana Langgar uga ana Mushalla. Tembung Masjid iku saka basa Arab ya iku "Masjad" sing tegesé panggonan kanggo sujud. Omah-omah ing Indonésia umum nduwé ruwang mirunggan sing biyasa kanggi ngibadah utawa kadhang ana siji ruwang tinentu sing kerep kanggo njalanake ngibadah ing omah.

Kanggo tulisan luwih gamblang, pirsani Masjid

Gréja
Greja iku omah ngibadah kanggo umat Katholik lan Protèstan. Yasan Greja sing paling megah ing Indonésia ya iku Greja Katedral ing lapangan Banteng, Jakarta uga Greja Immanuel ing gambir Jakarta Pusat.

Kanggo tulisan luwih gamblang, pirsani Greja

Pura
Pura iku omah ngibadah kanggo umat Hindhu. Umat Hindhu ing Indonésia cacahé akèh ing pulo Bali.

Kanggo tulisan luwih gamblang, pirsani Pura

Wiyara
Wiyara utawa Wiyara iku omah ngibadah kanggo umat Buda. Sedurung jaman reformasi makna omah ngibadah iki dicampuraduk karo Klenthèng, iku amarga ana masalah-masalah politis sing diskriminatif, ning saiki masalah diskriminatif iku wis dihapus.

Kanggo tulisan luwih gamblang, pirsani Wiyara

Klenthèng
Klenthèng iku omah ngibadah kanggo umat Kong Hu Cu utawa Konfusianisme. Yasan Klenthèng lumrahé nganggo ornamen-ornamen Cinten lan didominasi warna abang.

Kanggo tulisan luwih gamblang, pirsani Klenthèng

Liyane 
Kuil
Candhi
Biara
Mushalla
Langgar
Toa Pekong
Masing-masing agama lan uga kepercayaan umum nduwé dina-dina tinentu kang dianggep istimewa lan umum ingaran dina riyaya utawa lebaran. Peringatan kanggo dina-dina istimewa iku biyasa dibarengi karaméan-karaméan uga ritual-ritual ngibadah kang rada béda karo racaké.

Ing Indonésia, karaméan dina-dina istimewa agama iki malah nglairaké budaya-budaya tinentu kang kadhang adoh kaitane karo aji-aji agama iku, contoné mudik lebaran. Implikasi liya, yèn pirang-pirang karaméan kang wektune rada bebarengan, upamané Idul Fitri karo Natal, malah bisa nimbulke prabawa luas ing sèktor-sèktor liya upamané, ékonomi, angkudan lan liyané.

Agama Islam 
Dina riyaya Idul Fitri uga biyasa ingaran lebaran iku sejatine kanggo bersyukur sebab wis bisa ngerampungke pasa ing wulan Ramelan, mulane diraya'ake ing dina kapisan wulan ngarepe (Syawal). Ing Indonésia ana budaya migrasi kang dadi tandha karaméan lebaran iki ya iku mudik kampung utawa mudik lebaran. Wong kang meranto ing kutha-kutha utawa laladan liya padha bali ing laladan asalé utawa kampung halaman kanggo bisa kumpul karo kabèh sadulur uga mligi wong tuwane.

Kanggo tulisan sabanjuré, pirsani Idul Fitri

Ing agama Islam uga ana dina riyaya liya kang uga wigati ya iku Idul Adha utawa biyasa ingaran lebaran haji. Ing tlatah Jawa iki umum diarani Bada Ageng, malah ing laladan-laladan tinentu, dina riyaya kaji iki diraya'ake luwih meriah katandhing Idul Fitri.

Kanggo tulisan sabanjuré, pirsani Idul Adha

Agama Kristen lan Protèstan 
Dina riyaya Natal iku dadi dina riyaya utama umat agama Kristen lan Protèstan. Natal iku kanggo memperingati kelairan Tuhan Yesus lan mesthi dipèngeti ing tanggal 25 Dhésèmber saben taun. Santa Claus utawa Sinterklas iku dadi salah siji ciri dina riyaya iki. Saliyané iku uga anané wit Natal.

Kanggo tulisan sabanjuré, pirsani Natal

Dina riyaya Paskah iku diraya'ake umat Kristen kanggo memperingati séda lan kebangkitan Yesus saka kematian.

Kanggo tulisan sabanjuré, pirsani Paskah

Agama Hindhu 
Dina riyaya Galungan iku diraya'ake umat agama Hindhu ing Indonésia mligi kang ing pulo Bali. Dina riyaya iki diraya'ake ing dina Rebo Kliwon.

Kanggo tulisan sabanjuré, pirsani Galungan

Dina riyaya Nyepi diraya'ake umat Hindhu Bali pas ing taun anyar Saka. Iki dina riyaya pensucian ya iku pensucian Déwa-Déwa ing sagara. Ing dina iki umat Hindhu Bali njalanke ritual pemujaan suci kanggo Déwa-Déwa.

Kanggo tulisan sabanjuré, pirsani Nyepi

Agama Buda 
Dina riyaya Waisak ing agama Buda iku diraya'ake ing wulan Mèi pas wektu padhang wulan utawa purnama sidhi. Dina riyaya iki kanggo memperingati kelairan uga wafate Sidharta Gotama uga kanggo peringatan wektu Sidharta Gotama berhasil dadi Buda.

Kanggo tulisan sabanjuré, pirsani Waisak

Agama Kong Hu Cu 
Dina riyaya Imlek iku dina riyaya kanggo peringatan taun anyar Imlek lan diraya'ake suku Tionghoa. Ucapan salam Gongxi facai iku dicaturaké ing dina riyaya iki, uga umum ana budaya bingkisan angpao.

Kanggo tulisan sabanjuré, pirsani Imlek

Dina wigati liyané 
 Isra Miraj
 Maulid Muhammad
 Taun Anyar Masehi
 Taun Anyar Hijriyah
 Kenaikan Yesus Kristus
 Wafat Yesus Kristus
 Cap Go Meh
 Lan liya-liyané

Agama
Pratélan dina riyaya
Télévisi utawa TV ya iku médhium tèlèkomunikasi medium kanggo nyaluraké swara karo gambar-gambar kang obah ing monokrom / sak warna (ireng-putih), utawa ing warna-warni, lan ing dhiménsi loro utawa dhiménsi telu. TV bisa ngrujuk marang saprangkat télévisi, sawiji acara télévisi, utawa médhiumé transmisi télévisi. télévisi iku sawiji média massa, kanggo klangenan, pangajaran, pawarta, lan pangiklanan.

Télévisi uwis sadhiya ing akir taun 1920an awujud èkspèrimèn kang isih kasar. Sawisé Perang Donya II, wujud panyiaran TV ireng-putih kang uwis luwih apik dadi kaloka ing Amérika Sarékat lan Karajan Manunggal, lan prangkat-prankat télévisi dadi barang wajib ing omah-omah, padagangan, lan institusi-institusi. Nalika ing taun 1950an,télévisi iku medhium utama kanggo mangaribawani opini publik. Ing tengah-tengahing taun 1960an, Panyiaran warna kawanuhaké ing Amérika Sarékat lan akèh-akèhé nagara-nagara kang uwis maju. Sadhiyaning médhia panyimpenan kaya ta tép VHS (1976), DVD-DVD (1997), lan blu-ray discs HD (2006) ngolèhaké para pamiyarsa bisa nonton acara-wujud acara kang uwis direkam sadurungé ing omahé dhéwé-dhéwé, kaya ta filem-filem. Ing akhiré dékade kapisaning taun 2000an, kawentarané panyiaran-panyiaran télévisi digital mundhak kanthi gedhé. Pangembangan liyané ya iku pindhé saka standard-definition television / SDTV (TV dhèfinisi standard) (576i, kang garis-garis interlaced résolusiné 576 lan 480i) dadi high-definition television / HDTV (TV dhèfinisi tingkat dhuwur), kang nyedhiani resolusi kang luwih dhuwur banget. HDTV bisa kasiaraké ing sawerna format kaya ta: 1080p, 1080i lan 720p. Awit taun 2010, pangrékaning smart television (télévisi pinter), Internet television (télévisi nganggo internét) mundhakaké sadhiyaning acara-acara télévisi lan filem-filem nganggo Internèt  kanthi leladèn-leladèn kaya ta Netflix, iPlayer, Hulu, Roku lan Chromecast.

Ing taun 2013, 79% somah ing sadonya dhuwé prangkat télévisi. Panggantining layar saka cathode ray tube (CRT) kang lemu, setrumé gedhé dadi téknologi alternatif kang wujudé ringkes lan lètèr, ora butuh setrum kang gedhé, kaya ta plasma displays (layar plasma), LCD ( fluorescent-backlit lan LED), lan OLED display iku revolusi piranti kasar kang kawiwitan kanthi parèkaning monitor-monitor komputer ing akir taun 1990an. Akèh-akèhé prangkat TV kang didol ing taun 2000an saiki uwis kang layar lètèr, racaké LED. Pabrik-pabrik kang gedhé mbiwarakaké prangkat-prangkat kaya CRT, DLP, plasma, lan fluorescent-backlit LCD ora bakal digawé manèh ing tengah-tengah taun 2010an. TV jinisé LEDs  dilit engkas dikarepaké bakal diganti déning OLED sithik mbaka sithik. Pabrik-pabrik iku mau uga uwis mbiwarakaké manawa bakal mundhakaké produksi prangkat-prangkat smart télévision ing tengah-tengahing taun 2010an. Smart TVs kang uwis gabung karo internét lan gunané Web 2.0 dadi format paling lumrahé télévisi ing akir taun 2010an.

Rujukan 

Komunikasi
Seni pasugatan
Télévisi
Artikel Wiki Mrebawani
Tèknologi dhigital
Linux utawa GNU/Linux iku sistem operasi kang gratis lan dipandhegani déning Linus Torvalds. Linux kaanggit saka Minix kang isih sabangsa karo Unix.

Linux dadi kembang lambé ing jagad komputer amarga nganggo Sistem Tinarbuka lan ora mbayar. Sistem iki dikembangaké déning wong-wong kang sengkut ing ndonyaning komputer. Linux bisa digunakaké ing akèh prangkat atos (hardware), wiwit saka komputer kanthi basis 0386 nganti uba rampé èlèktronik cilik kaya déné Personal Digital Assistant (PDA).

Linux dhéwé lumaku ing kernel kang dadi intiné prosès komputer. Ana akèh pamakètan program ing Linux. Perkara ini njalari akèh banget distribusi Linux (distro).

Sajarah 
Kernel Linux, pisanané ditulis déning mahasiswa Finlan, Linus Torvals, saka Helsinki. Dhèwèké kepéngin gawé kernel Minix kang bisa gampang diothak-athik. Minix iku proyèk pangajaran kang kaya sistem UNIX kang gratis. Vèrsi 0.01 diluncurké ing internèt nalika September 1991 ing sawijining milis.

Dolanané Torvalds iki banjur éntuk kawigatèn saka sukarélawan ing donya. Metuné Linux kagandhèng karo semangat sistem tinarbuka GNU Project kang digawa Richard M. Stalman.

Tux, sawijining Penguin, dadi logo lan maskot Linux. Linux banjur tinulis dadi merek dhagang kang diduwèni Torvalds (SN: 1916230), kang diupakara déning Linux Mark Institute.

Distribusi 
Distribusi Linux utawa distro iku sistem pamakètan program-program kang lumaku ing Linux. Manéka warna distro iki digawé diselarasaké karo ancasané kaperluané. Sawetara distro kaya Debian, Red Hat, lan SUSE dadi populèr amarga gampang dienggo. Déné Distro kang tuwa dhéwé dhéwé ya iku Slackware. Salah sijiné distro kang dirumat déning wong Indonésia ya iku BlankOn.

Sawetara distro Linux kang ana:
 turunane Debian
BlankOn
Knoppix
Damn Small Linux
Linspire
Kali Linux
Ubuntu
Kubuntu
Lubuntu
Xubuntu
 turunane Fedora
CentOS
Mandriva
Red Hat
Scientific Linux
turunane Arch Linux
ArchBang
Artix Linux
Manjaro
 Slackware
Salix OS
simpleLinux

Uga delengen 
 Komputer
 Linus Torvalds
 Sistem Operasi
 Distribusi Linux

Pranala njaba 
 Linux Wiki 
 Situs resmi Linux

 
Distribusi Linux
Komputer
Musiyum Wayang iku sawijining musiyum kang mamèrake manéka warna wayang lan bonéka. Barang-barang iku ana sing saka Indonésia lan manca nagara. Musiyum Wayang dumunung ing Kawasan Kota Tua Batavia. Saliyané Musiyum Wayang,ing kono uga ana musiyum Fatahillah, Musiyum Bank Indonésia, Musiyum Bank Mandiri lan Musiyum Keramik. Musiyum kang manggon ing Jalan Pintu Besar Utara Nomor 27, Jakarta Kulon iku maune De Oude Hollandsche Kerk ("Gréja Suwe Walanda").Musiyum Wayang resmi digunaake 13 Agustus 1975.

Nganti saiki, musiyum iki nyimpen punjul 4.000 wayang, saka wayang kulit, wayang golèk, wayang kardus, wayang suket, wayang janur, topeng, bonéka, lan gamelan.

Ing kutha Ngayogyakarta uga ana musiyum wayang kang aran "Musiyum Wayang Kekayon", mapan ing dalan Yogya-Wanasari km. 7.

Cathetan suku 

Wayang
Wayang