MEGURU SAKA CERITA WAYANG "SRI MULIH" LAMBANG KEPEMIMPINAN DAN KESEJAHTERAAN MASYARAKAT JAWA

Abstrak

Artikel iki dimaksudake kanggo menehi pangerten marang saben wong  pentinge sinau saka crita-crita "sri mulih" minangka simbol kepemimpinan masyarakat lan kesejahteraan.

Pentinge sinau kabèh iki supaya kita bisa mikir kanthi cetha bab pangerten sastra sing ana ing karya sastra, interpretasi sastra minangka kabutuhan kanggo mangerteni sastra. ngrebut makna ora gampang nanging mbutuhake presisi supaya perlu paradigma dhewe. Ing critane bisa ditemokake apa tegese kabèh.

A. Folklor
"Sejatine folklore bakal dienggo kanggo nggawe identitas lan ningkatake integrasi sosial, lan sacara simbolis bisa nimbulake masyarakat. Malah, kadang-kadang carita rakyat luwih kuat tinimbang literatur modern. folklore bakal nduweni pangaruh ing pambentukan nilai-nilai ing wujud sikap lan prilaku "ing ngisor iki minangka kutipan saka metode riset buku konsep, teori, lan aplikasi saka buku Suwardi Endraswara.
Folklore penting kanggo urip, karya rakyat padha kaya beda saka wilayah liya, kadhangkala gumantung ekspresi pencipta lan tuntutan lingkungan (pamirsa). Kangge kula, carita rakyat ing masyarakat Jawa isih apik banget, kejaba ana kejawen, spiritual, kepercayaan, budaya lan liya-liyane. Ing budaya Jawa, komunitas-komunitas pedunung utamane isih percaya ing cerita rakyat sing dikembangake saka generasi nganti leluhur.
Salah sawijining conto sing bisa dijupuk saka carita rakyat Jawa yaiku sri mulih ing crita wayang sing diyakini masarakat Jawa ing pertanian lan dadi lambang dewi kesuburan. Narik banget kanggo mbahas wong-wong Jawa percaya banget ing mitos-mitos yen mungsuhe petani yaiku walang sangit kang bakal mateni pari sing ditanduur nanging uga ana bentuk walang kopo sing gawe wedi walang sangit. ngendi teori iki digawé saka? Wonten ing asal-usul cerita sri mulih  kabèh iki kedadeyan.

B. Wayang Kulit
Wayang kulit minangka seni tradhisional Indonesia sing utamane dikembangake ing Jawa. Wayang iki asal saka tembung 'Ma Hyang' sing tegese budhal roh, dewa, utawa Gusti Allah SWT. Ana uga wong sing nggambarake wayang minangka istilah Jawa sing tegese 'bayangan', amarga penonton uga bisa nonton wayang saka mburi layar utawa mung bayangan. Wayang kulit dimainake dening dalang sing uga dadi juru pidato dialog tokoh-tokoh wayang, diiringi musik gamelan sing dimainake dening kelompok nayaga lan tembang sing diarani pesinden. Dalang ngunekne wayang sing ana ing layar, yaiku layar sing digawé saka kain putih, déné ing buri dheweke yaiku lampu listrik utawa lampu minyak (blencong), supaya para penonton ing sisi liya bisa ndeleng bayangan wayang sing mudhun menyang layar. Kanggo bisa mangerteni crita wayang (dolanan), penonton kudu duwe kawruh babagan karakter wayang sing katon bayang-bayang ing layar.
Umumé, wayang njupuk carita saka Mahabharata lan naskah Ramayana, nanging ora diwatesi kanthi standar, mastermind ki uga bisa mainaké peran carangan (komposisi). Sawetara crita dijupuk saka crita Panji.

Wujude wayang bisa ditemokake wiwit abad kaping 20, wayang kulit digawé saka kulit sing diukir, dimainake nganggo layar (warna), ing tengahing pertunjukan wayang abad kaping XII sing diiringi musik kaya ta tudingan lan saron manak, isi sing diwenehake dening para dalang sajrone pertunjukan wayang wis narik perhatian para penonton. Kutipan iki ditampa saka buku mutiara budaya Jawa sing apik, Suwardi Endraswara Jawa.

C. Sri Mulih ing wayang
Dhéwéké nyritakaké babagan pamundhute Dewi Sri (Dewi dewi / dewi kesuburan) saka Amarta lan negara amarta digawé dadi nandhang kacilakan, kegagalan panen, bencana alam lan penyakit. prabakusuma putrane arjuna lan supraba rawuh ngupadi bapakipun, tindake prabakusuma nggolèki ramanipun, ing papan liya ing negara atasangin ana putri dewi sing tresna karo wong lan kepéngin omah-omah, banjur takon marang prabu gembung tanpa sirah kanggo maca, sawise iku Prabu Prabakusuma ora gelem nyuwun panjaluke Begawan sing pungkasane dadi perang lan R. Prabakusuma bisa dikalahake dening Begawan lan dijupuk menyang nagara Atasangin. R. Prabakusuma pungkasanipun sarujuk bakal dhaup karo putri Begawan nalika dheweke ngimpi yen ketemu karo bapake.
Dene ing nagara Amarta para Pandawa padha ngumpul ana ing kraton kanggo ngrembug penyakit Dewi Sumbadra, R prabakusuma dumadakan teka, Prabakusuma nyuwun marang bapaknane R. Arjuna.
R. Arjuna kepengin ngakeni R. Prabakusuma minangka putrane yen bisa ngobati penyakit Dewi Sumbadra amarga dheweke ditinggal dening nyawane Dewi Sri, banjur R. Prabakusuma nyawang Dewi Sri sing diculik dening wong, kanggo bantuan Begawan Gembung tanpa Sirah, Dewi Sri bisa ditemokake lan Dewi Sumbadra bali menyang kasehatan lan bisa urip maneh kaya sadurunge. Prabu Ngataswara nesu nalika Dewi Sri digawa bali menyang nagara Amarta, nanggepi Prabu Ngataswara nglestarekake lan ngrusak tanah Amarta, nanging bisa ditumpes dening Begawan Gembung Tanpa Sirah lan dumadakan dadi kewan minangka kewan wujud walang sing diarani "walang sangit" lan prabu gelembung tanpa sirah dadi "walang kopo"
Sasampunipun R. Arjuna ngakeni bilih R. Prabakusuma minangka putranipun saking garwanipun ingkang asma Dewi Supraba, R. Prabakusuma mriksani piyambakipun kepanggih kaliyan Dewi Ngataswari ing negaranipun kangge nglampahakendhaupipun. Dadi karo bali Dewi Sri menyang nagara Amarta, nagara dadi aman, lan tentrem
.
D. Filosofi Sastra
Ing ngisor iki bakal nggambarake sifat filsafat sastra kang nuduhake pendapat Djojosuroto (2007). Filosofi sastra iku filsafat sing nganalisis nilai-nilai urip manungsa sing diterangake dening penulis sajrone karya sastra; filsafat sastra iku filsafat sing nganalisis sastra sing dienggo karo latar sastra sing dadi bagian saka nyawa manungsa, sastra minangka institusi sosial sing nggambarake nyatakake masyarakat lan budaya ing wektu tartamtu, lan sastra minangka cerminan nyawa manungsa karo Gusti Allah; filsafat sastra minangka panggonan filsafat urip sing nempatake nilai-nilai manungsa kanthi tepat, utamane ing tengah-tengah perkembangan ilmu pengetahuan lan teknologi.

Adhedhasar dhèskripsi ing ndhuwur, bisa dingerteni yèn filsafat sastra minangka filsafat sing nguji sifat-sifat nilai urip manungsa sing ana ing karya sastra. Manungsa (sawatara wong) kalebu hubungan manungsa lan manungsa (hubungan horisontal), manungsa karo alam (hubungan horisontal), kanggo manungsa karo Gusti Allah (hubungan vertikal).

E. Anthropology Wayang kriya ing crita sri bali
"Ing antropologi sastra, antropologi minangka masalah sekunder, minangka instrumen, déné literatur antropologi sing minangka gejala sekunder lan piranti minangka karya sastra dhewe. Dadi, antropologi sastra minangka analisis lan pangerten karya sastra babagan hubungan budaya. antropologi sastra migunani kanggo ngurmati wayang amarga critane dijupuk saka crita saben dina minangka conto lan pedoman urip "ngutipake lambang buku antropologi simbolisme, mistik, lan realisme gesang Suwardi Endraswara.
Saliyane sastra sing ana ing crita wayang sri bali sing nduweni makna sing luwih gampang lan kurang angel supaya masyarakat gedhe nalika ngrungokake crita / weruh wis ngerti yen crita saka sri mulih. ing pamuter iki, masyarakat bisa nyimpulake yen crita wayang dianakake adhedhasar fakta-fakta sing ana ing masyarakat saben dinane, supaya dalang sing nggawa crita iki mesthi cetha lan ora mesthi dirancang utawa wong sing biasa lakon ruwatan sing butuh ubarampe akeh banget supaya dalang kudu serius nalika nindakake iki.
F. Sri Mulih minangka Pemimpin ing Amarta

Dipercaya nyengkuyung kaseimbangan negara tansah ana ing pikiran wong tradisional. Masyarakat Jawa wis historis dadi masyarakat agraris sing banget ngormati "Dewi Kesuburan", yaiku "Dewi Nasi" utawa "Dewi Sri". Dewi Sri minangka mitologi Jawa sing nggambarake asal saka beras minangka sumber urip manungsa 2.
Dadi miturut Soebroto, ing urip wong Jawa, Dewi Sri minangka tokoh sing kondhang, utamané ing kalangan masyarakat tani. Dene Dewi dewi uga asring dianggep minangka dewi kamulyan, dewi kesuburan lan kesejahteraan, dewi sing ngluwihi ketenaran, kesuksesan, sing bisa nyedhiyakake umur panjang, kesehatan lan akeh bocah. 3 Ing jero Serat BII sing ana Pepali Dewi Sri, pepali minangka piwulang sing diwenehake dening Dewi Sri marang wong Jawa lumaku sajroning kabudayan Jawa. Miturut Saleh ing tesise ing bidang filologi sing uga mbahas Pepali Dewi Sri, nyatakake Dewi Dewi Sri sajrone urip saben dinten isih digunakake dening wong tuwa, nalika menehi saran utawa pitutur marang anak lan putu. Dipetik saka artikel saka Google.

Ing kene disimpulake menawa Dewi Sri minangka pimpinan jiwa ing bidhang pertanian sing bisa nyedhiyakake roman lan kesuburan supaya nalika Dewi Sri ilang saka negara manawa negara kasebut dadi "pagebluk". nyawa para pamimpin perlu banget kanggo nggawa kamakmuran marang para pinituwa ing nagara Amarta kanggo ngreksa kabèh.

G. Esensi urip Sri Mulih

1) Larangan iku data sing ngemot perintah supaya ora nglakoni tindakan sing dilarang dening Dewi Sri. 2) Nyuwun pangapunten minangka data sing ngandhut banding utawa undangan dening Dewi Sri. 3) Kewajiban kudu dilakoni dening Dewi Sri. Sawise kabèh data dipérang dadi telung bagean utama Pepali Dewi Sri, banjur sabanjure kanggo ngelasake data kasebut dadi kerangka analisis. Ana lima pola sing dadi kerangka analisis panaliten iki. Lima aspek iki bakal dadi pola kerangka analitis saka panliten iki. Lima aspek iki minangka pondasi orientasi nilai budaya. Miturut ngelasaken data ing saben aspek, bisa diasilake yen Pepali Dewi Sri sajatine nduweni orientasi nilai budaya. Lima aspek sing dadi analisa analisis yaiku sifat urip (MH), sifat karya (MK), inti saka pamikiran wektu manungsa (MW), sifat manungsa karo siji liyane (MM).

Pangerten saka limang perkara kasebut bakal diterangake ing ngisor iki: Alam yaiku, 1) sipat utawa basis; 2) kasunyatan nyata utawa nyata nalika urip ana sing isih ana lan gerakane. Mangkene lexically, bisa diformulasikan yen asas urip yaiku tampilan intine utawa dasar sing bener saka kabèh sing isih ana lan gerakane (urip) 5 Work, 1) karya; 2) asil tumindak; gaweyan; nggawe. Mangkene makna sifat karya yaiku paningalan utawa dhasar sing bener saka kabèh sing dadi asil karya / aksi / penciptaan6 Wektu iku, 1) kabèh seri wektu, proses, tindakan, utawa kondisi sing ana utawa pungkasan, 2) durasi, 3) wektu tartamtu kanggo nindakake apa-apa. Mangkono diarani manawa sifat persepsi manungsa ing wektu tegese pangertene nyata dadi inti saka djalmo manungso kanggo kabèh proses nalika, proses, tumindak utawa kedadeyan 7. Alam iku, 1) kabèh ing langit lan ing bumi, 2) lingkungan urip, 3) donya. Mangkono iku diformulasikan yen inti paningalan alam manungsa yaiku manawa manungsa weruh donya, kabèh sing ana ing langit lan ing bumi urip. 8 Intisari sesambungan manungsa antara liya tegese kanggo mbandhingake cara esensi utawa dhasar pamikiran babagan masalah hubungan antar manungsa karo manungsa liya ing urip. Sawise diklasifikasekake dadi framework analisis, yaiku limang aspek, bakal dibuktekake yen Pepali Dewi Sri ing BII ngemot orientasi nilai-nilai budaya Jawa. Saben aspek kerangka kasebut bisa ngemot unsur larangan, daya tarik lan kewajiban. Sawise nganalisis, bakal ana orientasi nilai budaya ing ajaran Pepali Dewi Sri, kang kaya apa sing ditemokake ing budaya Jawa liwat