AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Artikel punika mbahas pandhiri Ford Motor Company; kanggé artikel bab tiyang sanès ingkang ugi namanipun Henry Ford, mangga mriksani Henry Ford (disambiguasi).

Henry Ford (30 Juli 1863 - 7 April 1947) punika ingkang ngadegaken Ford Motor Company kaliyan kaanggep ndamel kelas menengah ing masarakat Amérika. Piyambakipun ugi ingkang pratami nrapaken sistem prodhuksi ban berjalan salebetipun prodhuksi massal montor ingkang reginipun kagolong mirah. Mobilipun ingkang misuwur punika Ford modhèl T.

Yasanipun punika inggih saged ndamel révolusi wonten ing bisnis saha indhustri.

Uga delengen liyané 
 Pratélan Tokoh Profesi

Tokoh Donya
Lair 1863
Alkitab Yahudi (Ibr: Tanakh, Tanak') yaiku "Prajanjian Lawas" Alkitab Nasrani ing basa Ibrani. Tanakh iku cekakan saka: Torèt - Nabi - Kitab.

Prajanjian Lawas
Alkitab Pitung Puluh (Latin: Septuaginta, LXX, tegese 70) iku kitab Prajanjian Lawas gagrag basa Ellas kang digawé (kajarwakake) kurang luwih rong abad sadurungé Masehi. Pretalané iku kang nggawé dening wong Yahudi gunggung 70 ing Aleksandriyah, Mesir.

Alkitab Pitung Puluh nduweni kabedan karo Alkitab Protestan sing ngeloni tulisan Masoret. Pranjanjian Lawase Protestan mau ing Alkitab Pitung Puluh kaisenan kitab-kitab deuterokanonika sing padha kaya Alkitab Katulik lan katambahan saperangan kitab liya yaiku Makabe I-IV, Tobit, Yudit, Kawicaksanan Solomon, Sirakh, Barukh (kalebu Layang Yeremiyah),  Masmur Solomon,  Book of Odes, lan Donganing Manasye. Dadi, saperangan kitab luwih dawa kaya ta Daniyel lan Ester. Ananging, kitab Yeremiyah luwih cendhak tinimbang Alkitab Protestan utawa Masoret.

Alkitab Pitung Puluh dinggo dening wong Kristen Ortodhoksi. Alkitab iki banjur wus kajarwakake ing basa liya kaya ta basa Rossiyah lan basa Inggris. Amarga kajaba wong Kristen Ortodhoksi utawa widyaka ora ana kang nganggo, gunggung jarwa Alkitab Pitung Puluh ora saakeh Alkitab Protestan utawa Alkitab Katulig. Ananging ing tembe buri iki, wus awiwit upaya pinjarwa ing basa-basa liya.
Injil saka basa Arab sing njupuk saka basa Yunani εὐαγγέλιον (euangelion) iku péranganing kitab suci Kristen Alkitab Prajanjian Anyar. Injil iku tegesé "warta apik".

Kitab-kitab Injil yaiku:
 Injil Matius
 Injil Markus
 Injil Lukas
 Injil Yohannes
Dene yen miturut agama Islam kitab iki diturunake marang Nabi Isa as.kanggo Bani Israil kanthi nggunakake basa Suryani. Isine Injil kaya ing ngisor iki:
 Panggilan ketauhidan.
 Piwulang urip zuhud lan ngadohi ngrusaki donya.
 Mbusak hukum-hukum ing kitab Taurat/Torét kang ora cocog.
 Bab rawuhipun Kanjeng Nabi akhir jaman, yaiku Muhammad Saw.

 
Prajanjian Anyar
Alkitab
Kitab Suci
Tembung lan pitembungan Arab
 Injil ing agama Islam
Tambahan Ester iku ayat-ayat ing kitab Ester sing namung ana ing kitab Septuaginta basa Yunani. Ayat-ayat iki ora ana ing Tanakh basa Ibrani, mulané kagolong Deuterokanonika.
Tambahan Danièl iku ayat-ayat ing Kitab Danièl sing namung ana ing kitab Septuaginta basa Yunani. Ayat-ayat iki ora ana ing Tanakh basa Ibrani utawa basa Aram (sapérangan kitab Daniel ditulis nganggo basa iki), mulané kagolong Deuterokanonika.
Kitab I Para Raja iku péranganing kitab Prajanjian Lawas utawa Tanakh. Kitab iki péranganing kitab sing diarani Para Raja ing Tanakh, versi asliné ing basa Ibrani. Nanging amarga ana katenton redhaksional, banjur kitab iki dipara dadi papat:
 I Samuel
 II Samuel
 I Para Raja
 II Para Raja

Kitab I Para Raja iku terusané kitab-kitab Samuel bab sajarah papréntahan raja-raja Israèl.

Kitab ing Prajanjian Lawas
Kitab II Para Raja iku péranganing kitab Prajanjian Lawas utawa Tanakh. Kitab iki péranganing kitab sing diarani Para Raja ing Tanakh, versi asliné ing basa Ibrani. Nanging amarga ana katenton redhaksional, banjur kitab iki dipara dadi papat:
 I Samuel
 II Samuel
 I Para Raja
 II Para Raja

Kitab II Para Raja iki nutugaké sajarah saka rong karaton Israèl sing critané kapedhot ing pungkasané I Para Raja. Kitab iki kasusun ing rong pérangan: 
 Babad rong karaton iki saka patengahing abad kaping 9 SM nganti dibedhahing Samaria lan sirnané karaton lor ing taun 721 SM. 
 Babab karaton Yudea, wiwitané saka rusaké karatonIsraèl nganti pangepungan lan dibedhahé Yerusalem déning Nebukadnezar raja Babel ing taun 586 SM. Kitab iki bubarané nyritakaké Gedalya, sing dadi gubernur Yudea sangisoré kuwasa bangsa Babel, lan prakara Yoyakhin raja Yudea sing diwetokaké saka penjara ing Babel.

Nabi sing nonjol ing kitab iki yaiku Elisa, gantiné Nabi Elia.

Kitab ing Prajanjian Lawas
Kitab Masmur saka basa Ibrani:תהילים mizmor utawa kerep ditulis mitsmor. Ing sawatara basa Éropa kitab iki diarani "Psalm" kang dijupuk saka basa Yunani: "Psalmos". Ing basa Melayu kitab iki diarani kitab Zabur, saka basa Arab.

Masmur iku buku kidung-kidung. Katonané kitab iki yasané Ratu Dawud. Gusti Yèsus uga akèh ngasta ayat-ayat Masmur.

Miturut Kapitayan Islam 

Ing agama Islam, ana sawetara ngulama kang madhakake Masmur lan Kitab Zabur. Kitab Zabur iku sawijining kitab kang kaparingake marang Nabi Daud as (kurang luwih ing abad kaping 10 sadurunge masehi) ing tlatah Yerusalem kanthi migunakaké basa Qibti. Kitab Zabur (Masmur) dicawisake kanggo umate Kanjeng Nabi Daud. Isine Zabur yaiku:

1. Isine babagan pandonga lan zikir.

2. Isine babagan piweling lan hikmah.

3. Ajaran supaya nyembah Gusti Allah/Tauhid.

Tembung lan pitembungan Ibrani
Kitab ing Prajanjian Lawas
''Buda saged ateges:

 Agami Buda 
 Dinten Rebo ing salebeting Pancawara
 Pérangan kilèn lèpèn Dunav ing kitha Budapest Honggari
Pi, kerep dipunserat nganggé aksara Yunani π ingkang ungelipun [pi] kanggé nyerat swanten "p", punika kwosien panjang satunggiling bundheran (jarak saubenging bundheran) nglangkungi diameter (jarak ing tengahipun). Wijinipun kirang langkung 3.14159, nanging manawi kedah ngitung sajawi sirah kirang langkung inggih 355/113. Tegesipun, satunggiling bundheran ingkang diameteripun 113 cm, jarak saubengipun inggih kirang langkung 355 cm.

Pi punika wilangan irasional, dados wijinipun boten eksakta.

Matematika
Mesjid (utawi ing Basa Jawi tataran ngoko: Masjid lan ugi kadhang kapocapaken Mejid) punika, papan kanggé ngibadah tiyang Muslim. Sanèsipun masjid ugi wonten "langgar" kaliyan "langgar" ingkang mèmper Mesjid, namung langkung alit. Ing tanah Jawi kathah mesjid ingkang arsitèkturipun taksih mèmper Meru.

Étimologi 

Tembung "mesjid" utawi "masjid" punika kapendhet saking basa Arab masjid ingkang tegesipun "papan pasujudan". Tembung punika saking tembung kriya sajada (oyot s-j-d ingkang tegesipun "sujud" utawi "jèngkèng"). Tembung masjid utawi sajada dipunserap saking basa Aram. Tembung "m-s-g-d" sampun wonten ing abad ka-5 SM lan sasampunipun uga kapanggih wonten prasasti-prasasti Nabatea lan tegesipun ugi "papan pasujudan".

Sajarah 
Wonten ing ajaran Islam kasebataken manawi mesjid ingkang nomer satunggal punika Ka'bah ingkang dipundamel déning Nabi Ibrahim. Wangunan mesjid kados ingkang kasebat punika dipunwiwiti wonten ing Madinah nalika jaman Muhammad ingkang kasebat Mesjid Quba.

Mesjid ing Indonésia 
Mesjid ingkang kawentar wonten ing Indonésia inggih punika Mesjid Istiqlal ingkang dipunrakit déning Friedrich Silaban ingkang dunungipun wonten ing caket Silang Monas, Jakarta.

Deleng uga 
 Omah ngibadah
 Bedhug
 Masjidil Karam
 Masjid Nabawi
 Masjidil Aksa

Pranala njaba 
 Masjid Istiqlal
 Daftar mesjid wonten ing Bosnia (mawi gambar)

 
Artikel mawa basa krama
Taun cahya punika tegesé jarak ingkang dipunlangkungi cahya ing wekdal satunggal taun wonten ing hampa udara. Inggih punika sami kaliyan 9.460.528.405.000 kilomèter. Taun cahya dipunenggé ngukut jarak ingkang tebih sanget ing ngèlmu fisika kados ta jarak lintang, galaksi kaliyan ukuran Jagat Raya.

Istilah taun ingkang dipunanggé pétangan inggih punika taun Julian ingkang dangunipun 365.25 dinten utawi 31.557.600 dhetik. Kadhangkawis rata-rata taun tropis 31.556.925,9747 dhetik dipun-ginakaken. Amargi cahya nempuh kacepetan 299.792.458 mèter per dhetik (m/s) ing salebeting ruang hampa udara, mila kanthi migunakaken taun Julian, setaun cahya sami kaliyan 9.460.730.472.580.800 kilomèter (5.878.625.373.184 mil).

Artikel mawa basa krama
Ékan wektu
Let astronomis
Ukuran lan timbangan
Pétungan
Mahabharata (basa Sansekreta: Mahābhārata, Carakan: ꦩꦲꦴꦨꦴꦫꦠ), iku karya sastra kuna sing ujaré ditulis déning bagawan Abyasa utawa Vyasa saka India. Buku iku kabangun saka wolulas kitab, mula diarani Astadasaparwa (asta = 8, dasa = 10, parwa = kitab).

Cekaking wuwus, Mahabharata nyritakaké pasulayan para Pandhawa karo sedulur nak-dhèrèké, para Korawa, prakara nagara Astina. Wusanané dadi perang Bharatayuddha (Brantayuda) ing tegal Kurusétra sajeroning 18 dina.

Pratélan kitab 

Mahābhārata minangka carita èpik sing kapérang dadi wolulas kitab utawa kerep ingaran Astadasaparwa. Reroncèning kitab nyaritakaké urutan prastawa sajeroning carita Mahābhārata, yaiku wiwit carita para leluhur Pandhawa lan Kurawa (Yayati, Yadu, Puru, Kuru, Duswanta, Sakuntala, Bharata) nganti carita ditampané Pandhawa ing swarga.

Wiracarita
Astronomi (saking basa Yunani: αστρονομία = άστρον + νόμος, astronomia = astron + nomos, "hukum lintang") punika, ngèlmunipun sadaya badan-badan ingkang wonten langit utawi akasa. Ngèlmu punika sampun kina sanget, tiyang-tiyang Yunani kina sampun katarik. Ngèlmu punika wiyar sanget.

Sajarah 
 Sajarah Alam Semesta

Perangkat 
Perangkat utama ngèlmu astronomi iku antarané:
 Teleskop
 Observatorium

Uga delengen 
 Lintang
 Planet
 Tata surya
 Galaksi utawa gugusan Lintang

Pranala njaba 
 Departemen Astronomi Institut Teknologi Bandung 
 Observatorium Bosscha
 Lembaga Penerbangan dan Antariksa Nasional 
 International Astronomical Union
 American Association of Variable Star Observers
 Durham Region Astronomical Association
 National Optical Astronomy Observatories 
 North York Astronomical Association 
 Royal Astronomical Society of Canada
 Royal Astronomical Society (UK)
 Czech Astronomical Society
 Herzberg Institute of Astrophysics 
 Saint Louis Astronomical Society
 Cassini Imaging Laboratory 
 Open Encyclopedia Project

Réferènsi 
 Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics  
 Los Alamos Astrophysics e-Print Database
 Astronomy Picture of the Day
 Bruce Medalists (annual astronomical award since 1898)
 Islamic and Arab Astronomy 
 Kamus Istilah Astronomi 

Èlmu
Astronomi
Fisika
Èlmu alam
Sinagoga punika, papan ngibadahipun umat agami Yahudi. Satelasipun Baitallah (Griya Dalem Gusti) dipunrisak wonten Yerusalem, tiyang Yahudi boten gadhah enggèn upacara malih. Gantosipun inggih sinagoga punika. Ing Surabaya wonten satunggilipun sinagoga ing Tanah Jawi sarta Indonesia.

Artikel mawa basa krama
Kuning (jené) punika warni:
 Limun
 Sekar surya

Werni-warni jené (11) 

Kelir
Kuning
Dina (ngoko) utawi dinten (krama) punika unit wekdal. Dangunipun inggih 24 jam utawi 1.440 menit utawi 86.400 dhetik.

Ing Jawi, wonten manéka warna dinten. Manawi ningali ing prasasti jaman kina, wonten tigang (3) jinisipun dinten.

Saptawara 
Saptawara punika kados dinten kang limrah dipunangge sapunika, inggih punika wonten pitung (7-sapta) dinten:
 Minggu / Akad / Raditya
 Senen / Soma
 Slasa / Anggara
 Rebo / Buda
 Kamis / Respati
 Jemuwah / Sukra
 Setu / Tumpek

Pancawara 
Pancawara punika ugi asring dipunwastani pasaran utawi peken kanthi pétungan gangsal (5) dinten. Ing salebeting sistem pananggalan Jawi lan Bali, wonten kalih jinis siklus wekdal: siklus minggon lan siklus pasaran. Ing salebeting siklus minggon, satunggal minggu dipunpérang dados pitung dinten, kados déné ingkang dipuntepangi sadinten-dinten inggih punika dinten Senèn, Selasa, Rebo, Kemis, Jemuwah, Setu, lan Ngaat utawi Minggu. Ing salebeting siklus pasaran, satunggal pasar utawi peken dumados saking gangsal dinten pasaran inggih punika: Pahing, Pon, Wagé, Kliwon, Legi1/umanis2.

Miturut kalèndher Jawi, saben dinten lan tanggal ing sistem kalèndher Masèhi tansah gadhah kalih warni nama dinten. Tuladhanipun: tanggal 1 Januari 2001 punika dinten Senèn-Pahing, salajengipun tanggal 2 Januari 2001 dinten Selasa-Pon, lanjeng dipunterasaken dinten Rebo-Wagé, dipunsusul dinten Kemis-Kliwon, Jemuwah-Legi, Setu-Pahing, Ngaat-Pon, Senèn-Wagé, Selasa-Kliwon, lan salajengipun. Kombinasi kalih jinis dinten punika ngantos sapriki taksih dipunanggé ing panerbitan tanggalan utawi layang kabar abasa Jawi, kados Koran Kedaulatan Rakyat ingkang kababar ing kitha Yogyakarta.

Sadwara 
Sadwara punika nganggé pétungan enem dinten. Para ahli arkéologi nduga bilih sadwara punika asli saking Jawi. Sapunika, pétangan punika boten dianggé malih ing Jawi. Ing Bali, pétungan dinten punika taksih dipunanggé.
 Aryang/Haryang
 Wurukung/Urukung
 Paniron
 Was/Uwas
 Mawulu/Maulu
 Tungle

Ugi pirsani 
 Pasaran
 Neptu

Pranala njawi 

Petungan Wektu
Artikel mawa basa krama
Kawicaksanan Salomo iku buku Alkitab péranganing Deuterokanonika, tegesé dadi asliné ing basa Ibrani ora ana. Anané ya namung pertalan ing basa Yunani, sajeroning Septuaginta. Dadi buku iki dianggep kitab apokrif déning Gréja Protèstan.

Kitab iki isiné ya wejangan-wejangané sing diakokaké marang Raja Salomo utawa Nabi Suléman, nanging durung tamtu ditulis déning panjenengané dhéwé.

Struktur 
Isi bisa dibagi dadi telung pérangan.
 Eskatologi
 Kawicaksanan
Sajarah
Deuterokanonika iku pérangan Alkitab kang namung ana versiné ing basa Yunani ing sajeroning Septuaginta. Dadi kitab-kitab kang diarani Deuterokanonika iku ora ana asliné ing basa Ibrani. Nanging sanadyan mangkono, kitab-kitab iki asliné ya katulis ing basa Ibrani. Para nimpuna Alkitab wis sarujuk yèn gaya basa kitab-kitab iki katon pretalan saka basa Ibrani.

Kitab-kitab kang kagolong Deuterokanonika iku:
 Tobit
 Kitab Yudit
 Tambahan Ester
 Kawicaksanan Salomo
 Kitab Yesus bin Sirakh
 Kitab Barukh
 Tambahan Daniel
 I Makabe
 II Makabe

Ing dhuwur iki bisa katon yèn ora kabèh pérangan iku kitab lepas. Ana kang rupa péranganing kitab liya, yaiku: Tambahan Ester lan Tambahan Daniel.

Deuterokanonika
Kitab Wulang Bebasan ing basa Ibrani diarani Mishlei kang tegesé alegori. Mishlei iku cekakan saka Míshlê Shelomoh (Wejanganh Salomo), ing versi Vulgata diarani "Liber Proverbiorum".

Mishlei iku wujud jamak saka tembung Mashal kang sajatiné wujud tunggal. Tembung ing basa Melayu/Indonésia Amsal dhedhasar tembung Ibrani iki.

Kitab iki isiné wejangan-wejangan moralistis lan falsafi wujud tembang.

Kitab ing Prajanjian Lawas
Kitab Juru Kotbah iku péranganing Alkitab Prajanjian Lawas. Judhul iki asalé saka basa Ibrani: Qoheleth. Dhasar tembung iki : Qahal, sing tegesé "pasamuan" utawa "pasemon".

Sang Qoheleth iku harafiahé siji wong sing seneng kutbah ing siji pasamuan. Ing basa Inggris, kitab iki diarani (Ecclesiastes) saka basa Yunani sajeroning kitab Septuaginta: Εκκλησιαστής. Tembung iki asalé saka tembung Yunani: Εκκλησία (Greja/jemuwah). Tegesé ya padha waé, wong sing kutbah ing pasamuan.

Isi kitab Juru Kotbah iku pangidhepan lan gagasan siji wong sing diarani 'Sang Pamikir'. Dadi isi kitab iki asifat falsafi. Dhèwèké mikir saresepé yèn uriping manungsa ing donyaiku cekak. Tur akèh pacoban, barang-barang ora adil karo prakara-prakara liya sing ora gampang dimangertèni.

Kitab ing Prajanjian Lawas
Kitab Yésaya iki diarani miturut jenengé siji nabi sing gesang ing Yerusalem ing paro kapindho abad kaping 8 SM. Jeneng Yésaya ing basa Ibrani iku: ישׁעיהו  Yeshayahu utawi Yəša‘ăyāhû. Jeneng iki ateges: “Yehuwah ( Yahwe ) mitulungi”.

Isi 
Kitab ini isiné akèh ramalan sing dipituturaké nalika jaman jumenengé para ratu ing Karaton Yudéa:

 Uzzia: Bab 1-5 
 Yotam: Bab 6 
 Akhaz: Bab 7-14:28 
 Hizkia: 
 Bab 14:28-35: paro pisan jumenengé
 Bab 36-66: paro kapindho jumenengé

Kitab ing Prajanjian Lawas

de:Jesaja#Das Buch Jesaja
Nabi Yeremia (יִרְמְיָהוּ Yirməyāhū) sugeng ing abad kaping 7 SM nganti abad kaping 6 SM. Asamané dijupuk saka basa Ibrani: Yirmeyahu sing tegesé Yahwe ngluhuraké.

Nabi Yahudi
Layang Paulus marang jemuwah ing Tesalonika I

Tesalonika iku kutha krajan Makedonia, siji provinsi Kakaisaran Romawi. Jemuwah ing Tesalonika iku yasané Paulus sawisé ninggal Filipi. Nanging ora suwé sabanjuré, wong-wong Yahudi sing éwa marang Paulus miwiti nentang usaha Paulus kanggo ngwartakaké ajaran Kristen marang wong-wong non-Yahudi sing wis nduwé niyat lumebu agama Yahudi. Paulus kepeksa ninggal Tesalonika lan lunga menyang Berea. Banjur sawisé teka ing Korintus, Paulus nampa layang saka Timotius, kancané prakara kaanan jemuwah ing Tesalonika.

Dadi, Layang Paulus marang para jemuwah ing Tesalonika kaping siji, iki katulis kanggo mènèhi dhorongan lan kateguhaning ati kanggo kabèh.

Isi 
 Pambuka 1:1 
 Syukur lan puji 1:2--3:13 
 Wejangan bab tatakramaning wong Kristen 4:1-12 
 Pamedharan prakara rawuhé Kristus sing kaping loro 4:13–5:11 
 Wejangan-wejangan pungkasan 5:12-22 
 Pamuput 5:23-28

Prajanjian Anyar
Kitab Layang Paulus marang Titus iku isiné layang kang ditujokaké marang siji wong non-Yahudi kang lumebu agama Kristen. Banjur dhèwèké dadi kanca lan asistèn Paulus.

Layang iki ditujokaké marang Titus kang kala iku ana ing Kreta amarga ditinggal déning Paulus kanggo ngurusi jemuwah ing kana.

Prajanjian Anyar
Layang Paulus marang para jemuwah ing Tesalonika II iku terusané layang Paulus marang para jemuwah ing Tesalonika sing kapisan.

Isi 

 Pambuka 1:1-2 
 Puji lan saran 1:3-12 
 Pamedaran praka rawuhé Gusti Yesus ing donya kanggo kaping loro 2:1-17 
 Wejangan prakara kepriyé sajatiné wong Kristen kudu tumingkah 3:1-15 
 Pamuput 3:16-18

Prajanjian Anyar
Layang Paulus marang Timotius I

Timotius iku wong Kristen kang isih enom ing Asia Cilik, kang wis dadi kanca lan pambiyantu Paulus ing panggawéyané Paulus. Bapané Timotius iku wong Yunani lan ibuné Yahudi. Ing Layang Paulus Sing Sepisanan Marang Timotius, diterangaké telung prakara kang ana gandhèng cènèngé siji lan sijiné.

Sing sepisanan yaiku pepènget marang Timotius marang piwulang-piwulang ala kang ana ing umat. Piwulang-piwulang iku wujud campuran paham Yahudi lan paham non-Yahudi dhedhasar kapercayan marang jagad raya wis ala, lan kaslametan mung bisa diantuki yèn wong duwé pengetauan ngenani wewadi tartemtu, lan netepi angger-angger kaya ta umpamané angger-angger bojoné mung siji, pantang mangan panganan tartemtu lan sapituruté.

Sing angka loro, yaiku pituduh-pituduh marang Timotius ngenani pangurusan umat lan ngenani ibadat. Dijelasaké marang Timotius sipat-sipat wong kang éntuk dadi panilik lan pambiyantu umat. Pungkasané Timotius diwulang ngenani kepriyé panjenengané bisa dadi murid Dalem Yesus Kristus kang becik lan ngenani tanggel waleré marang saben golongan wong kang dadi anggota umat.

Isi 

 Pambuka 1:1-2 
 Pituduh-pituduh ngenani umat lan para pangurusé 1:3--3:16 
 Pituduh-pituduh marang Timotius ngenani pegawéyané 4:1--6:21

Prajanjian Anyar
Layang Paulus Sing Kapindho Marang Timotius sapérangan gedhé isiné ular-ular pribadi marang Timotius minangka kanca sapanggawéan lan pambiyantu kang isih enom. Inti saka piweling mau yaiku supaya Timotius tabah. Panjenengané diweling lan disengkuyung supaya terus setya nyebaraké pawarta ngenani Gusti Yesus Kristus sarta netepi Prajanjian Lawas lan piwulang ngenani Injil saka Allah; uga supaya Timotius tetep tugas minangka guru lan panyebar Injil saka Allah, sanadyan ngadhepi kasangsaran lan tetentangan. 
Timotius mirunggan dipèngetaké supaya ora mèlu cawé-cawé ing padudon kang bodho lan ora duwé pangaji. Padudon kaya mangkono iku ora ngasilaké apa-apa, kajaba ngrusak pikiran wong kang ngrungokaké.

Marang kabèh iku Timotius dièlikaké supaya njupuk conto saka uripéPaulus—yaiku kapercayané marang Kristus, sabaré, tresnané, katabahané lan kasangsaran kang dialami ing panganiayan.

Isi 

 Pambuka 1:1-2 
 Pepuji lan panjurung 1:3--2:13 
 Piweling lan pepènget 2:14–4:5 
 Katrangan ngenani kaanan Paulus 4:6-18 
 Panutup 4:19-22

Prajanjian Anyar
Layang Yudas iki katulis kanggo ngélékaké para pamaca supaya waspadha marang guru-guru palsu kang ngaku-aku Kristen.

Ing layang kang cekak iki, isiné mèmper layang Petrus kang kapindho. Sang panulis mènèhi dhorongan marang para pamacaa supaya terus berjuang kanggo iman.

Prajanjian Anyar
Filemon iku wong Kristen utama sing katonané wis dadi anggota jemuwah ing Kolose. Filemon nduwé ulun (budhak) sing jenengé Onesimus. Uluné iku wis lumayu saka Filemon, bendarané iku banjur bisa tepangan karo Paulus nalika Paulus ana ing jero penjara. Banjur amarga bimbingan Paulus, Onesimus dadi wong Kristen.

Layang Paulus marang Filemon iki isiné panjaluking Paulus supaya Filemon gelem sarujuk karo Onesimus sing lagi dikon Paulus mulih. Paulus njaluk supaya Filemon sudi nampa bali Onesimus, ora mung sebagai ulun sing wis diapurani anging uga dadi padha-padha wong Kristen.

Uga delengen 
 Layang Paulus Kolose

Prajanjian Anyar
Layang Yakobus iku pérangan sajeroning Kitab Prajanjéyan Anyar. Layang iki ditujokaké marang "kabèh umat Allah sing kasebar saubenging donya". Mawa nganggo sawatara paribasa, Yakobus ing jero layangé mènèhi pirang-pirang wejangan lan paugeran praktis kanggo wong Kristen bab tatakrama lan tingkah laku Kristen.

Saka cara pandelenging Kristen dhèwèké medaraké sawatara pokok pamikiran kaya ta prakara sugih lan mlarat, panggodha, tatalaku becik, prasangka, iman lan palakonan, ucapan-ucapan tutuk, kawicaksanan, padu lan sabanjuré.

Layang iki uga mènèhi pandhedhesan yèn wong sing nglakokaké agama Kristen, iman kudu dibarengi tingkah laku.

Isi 

 Pambuka 1:1 
 Iman lan kawicaksanan 1:2-8 
 Bab mlarat lan sugih 1:9-11 
 Pancoba lan panggodha 1:12-18 
 Ngrungokaké lan tumindhak 1:19-27 
 Wewekas supaya aja mbéda-bédakaké wong 2:1-13 
 Iman lan tingkah laku 2:14-26 
 Wong Kristen lan ucapan-ucapan tutuké 3:1-18 
 Wong Kristen lan donya 4:1--5:6 
 Sawetara wejangan 5:7-20

Prajanjian Anyar
Hosea sing tegesé kaslamatan, iku nabi sing muncul sawisé Nabi Amos. Dhèwèké asalé saka karaton lor: Israèl.

Hosea kutbah marang wong-wong Israèl sadurungé karaton iki dibedhah ing taun 721 SM. Hosea prihatin banget mikiraké kaanan wong Israèl, kabèh padha ora setya marang Allah. Hosea madhakaké iki karo wong wadhon sing ora setya marang bojoné.

Tokoh Prajanjian Lawas
Bab Yoel ora akèh katrangan sing ana, dadi ora dimangertèni kapan olèhé sugeng.

Katonané Yoel saka Yudea, amarga mesthi diutus kutbah marang bangsa iki. Banjur Yoel uga kerep nyebut-nyebut Yudea lan Yerusalem (Yoel: 1:14, 2:1, 15, 32; 3:1, 12, 17, 20, 21).

Katonané buku iki katulis ing antaraning abad kaping 5 SM lan abad kaping 4 SM, mangsa kakuwasaning karaton Pèrsi. Nabi Yoel nyritakaké prakara tekané blalang sing ngrusak kabèh tuwuhan lan mangsa panas sing dahsat banget ing Palestina.

Tokoh Prajanjian Lawas
Kitab Yesus bin Sirakh (Latin: Ecclesiasticus) iku, siji kitab Alkitab sing kagolong kitab Deuterokanonika. Dadi tegesé kitab iki ora ana versi asliné ing basa Ibrani. Sing ana mung versiné ing basa Yunani sajeroning Septuaginta.

Isiné kitab iki iku ya ajaran etika, dadi bab tingkah laku sing becik lan budi pekerti.
Kitab Barukh iku kitab Alkitab kang kagolong Deuterokanonika. Dadi kitab iki asliné ing basa Ibrani ora ana. Sing ana mung versi basa Yunani sajeroning Septuaginta.

Kutipan saka Kitab Barukh sajeroning Prajanjian Anyar 

 Injil Lukas 13:29 - Baruch 4:37
 Injil Yohanes 3:13 - Baruch 3:29
 I Korintus 10:20 - Baruch 4:7
 Injil Yohanes 1:14 - Baruch 3:38

Isi 

 1:1-14 Pambuka
 1:15-2:10 Ngaku dosa
 2:11-3:8 Donga pangampunan
 3:9-4:14 Sasambatan kawicaksanan
 4:5-5:9 Wejangan kanggo wong kang dibuwang
Layang Petrus kang kaping pisan iki ditujokaké marang wong-wong Kristen kang kasebar ing tlatah lor Asia Cilik. Kabèh iku diarani "umat pilihan Gusti".

Amanat utama layang iki iku nguataké iman para pamacané kang lagi ngalami tekanan lan dikuya-kuya amarga precaya marang Yesus Kristus. Petrus uga ngelingaké para pamacané yèn Injil bab Yesus Kristus iku jaminan pangarepan kabèh wong. Sebab, Yesus Kristus wis séda, sugeng manèh lan jangji bakal rawuh manèh. Mula didhawuhi tabah lan sabar.

Isi 

 Pambuka1:1-2 
 Wejangan supaya éling yèn Gusti nylamataké manungsa 1:3-12 
 Wejangan supaya urip kusus kanggo Allah 1:13–2:10 
 Kawajiban wong Kristen ing mangsa rekasa 2:11–4:19 
 Pangabektèn wong Kristen 5:1-11 
 Panutup 5:12-14

Prajanjian Anyar
Layang Petrus kang kapindho iki terusané kang kapisan. Ing layang iki kang mligi dibahas ya masalah yèn ana wong-wong kang ngajar yèn Gusti Yesus ora bakal rawuh manèh.

Layang iki uga nerangaké yèn rawuhing Gusti iku rada kasèp amarga Gusti "ora kersa yèn wong sijia bakal sirna. Panjenengané kersa supaya kabèh wong tobat saka dosa-dosané".

Isi 

 Pambuka 1:1-2 
 Allah nimbali wong-wong Kristen 1:3-21 
 Guru-guru palsu 2:1-22 
 Rawuhing Kristus kang kapindho 3:1-18

Prajanjian Anyar
Anarki utawi anarkisme punika sajatinipun satunggiling aliran pulitik ingkang nolak papréntahan. Dados kaum anarkis punika boten purun manawi papréntahan punika dipunwontenaken. Gantinipun inggih namung déwan-déwan alit kémawon ing tingkat dhasar. Pamarèntahan pusat inggih dipunicali.

Nanging ing basa lumrah sadinten-dinten, asring anarki dipun-gandhèngaken kaliyan tindhak boten mawi tanggung jawab utawi ngrisak. Dados kawontenan ing pundi boten wonten ingkang saged ngatur.

Uga delengen 
 Pratélan wangun papréntahan
 Sistem Pulitik
 Pulitik

Pranala njaba 
 Anarki dan stigmatisasi Psikologis Pikiran Rakyat 15 Agustus 2007
 Apindo gugat tindakan Anarki Pikiran Rakyat 6 Mèi 2006
 Asal kata anarki  Pustaka Otonomis

Artikel mawa basa krama
Sistem pulitik
Pulitik
Kaca iki isi pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia.

Sumatra

Jawa

Kalimantan

Nusa Tenggara

Sulawesi

Maluku lan Maluku Lor

Papua lan Papua Kulon 

Kabupatèn
Kutha
Géografi Indonésia
Sesanti nagari Indonesia punika Bhinneka Tunggal Ika ingkang asalipun saking Basa Jawi Kina kaliyan asring dipunpretal dados “Bènten-bènten anging tetep tunggal”.

Ukara punika kutipan saking satunggiling kakawin Jawi Kina inggih punika kakawin Sutasoma, anggitanipun mpu Tantular rikala adeging karaton Majapahit sakiwa-tengenipun abad kaping 14.

Kakawin puniki astamiwa amargi ngajaraken toleransi antawis umat Hindhu Siwa kaliyan umat Buda.

Kutipan puniki saking pupuh 139, padha 5. Pada punika jangkepipun kados makaten:

Rwāneka dhātu winuwus Buda Wiswa,Bhinnêki rakwa ring apan kena parwanosen,
Mangka ng Jinatwa kalawan Śiwatatwa tunggal,Bhinnêka tunggal ika tan hana dharma mangrwa.

Jarwanipun:
Tiyang sanjang manawi Buda kaliyan Siwah punika kalih dat ingkang bènten.
Panci bènten, nanging kados pundi ta saged dipun-mangertèni?
Awit kaleresan Jina (Buda) kaliyan Siwah punika tunggal
Ajur-pecah punika, anging ugi tunggal. Boten saged darma kaleresan punika kalih.

Ugi pirsani
 Buda
 Hindhu
 Majapait

Indonésia
Hindhu
Buda
Artikel mawa basa krama
Amos, kang asalé saka Tekoa, sisih kidul wétan Betlehem, iku nabi pisan sajeroning  Alkitab kang wewekas lan wejangan-wejangané dicathet cukup rinci. Amos iku wong Yehuda angin kutbah marang wong-wong Israèl ing karaton lor sakiwa-tengené tengahing abad kaping-8 SM.

Kala iku wong urip makmur, ngibadah kaanggep wigati, lan nagara Israèl katonané tentrem anyem. Anging tibaké kang makmur namung wong-wong sugih waé kang kerep nindhes wong cilik. Ngibadah dilakokaké tanpa ati kang lila legawa. Mula Amos ngramal yèn Allah kersa ndendha bangsa Israèl. Amos celathu yèn  kadilan iku "mili kaya banyu". Dhèwèké celathu, "Mbokmenawa Gusti bakal melas marang wong-wong kang isih sisa saka bangsa Israèl" (5:15).

Isi 
 Dendha marang nagara-nagara tangga Israèl 1:1--2:5 
 Dendha marang Israèl 2:6--6:14 
 Limang wangsit 7:1--9:15

Tokoh Prajanjian Lawas
Kitab Nabi Habakuk iku pérangan Alkitab saka Prajanjian Lawas. Dhèwèké olèhé urip ing pungkasané abad kaping 7 SM, nalika karaton Babilonia kuwasa. Dhèwèké prihatin bab sangsaraning bangsa Israèl sing ditibakaké déning bangsa kejem iki.

Kitabé isiné ya pasambatan marang Allah, kepriyé bangsa Israèl bisa ditindhes déning wong Babilonia nanging Allah ora ngapa-ngapa. Allah banjur nglipur yèn wong-wong sing ala bakal dikukum.

Kitab ing Prajanjian Lawas
Kitab II Makabe sing asalé saka Septuaginta iku lan kagolong kitab-kitab Deuterokanonika, yaiku terusané I Makabe. Kitab iki anané mung ing basa Yunani waé. Ora ana versiné ing basa Ibrani.
I Makabe iku siji kitab Deuterokanonika Alkitab. Dadi tegesé ora ana asliné ing basa Ibrani. Anané mung alihbasané ing basa Yunani. Kitab iki katonané katulis ing sakiwa-tengené taun 100 SM, sawisé ana nagara Yahudi kang mardika manèh.

Kitab iki isiné dipara dadi 16 sargah (bab).

Kitab iki isiné bab tlatah Yudea kang dibedhah déning wong-wong Yunani kang dibawahi Aleksander Agung. Banjur wong-wong Yahudi padha ngraman kebèh. Périodhe kang katulis ing kitab iki kira-kira antara 175 SM - 134 SM.
Kitab Tobit (Tobias) sing asalé saka Septuaginta iku lan kagolong kitab-kitab Deuterokanonika. Kitab iki anané mung ing basa Yunani waé. Ora ana versiné ing basa Ibrani.

Kitab Tobit kira-kira ditulis sakiwa-tengené taun 200 SM. Isiné nyritakaké siji bapa lan anaké. Bapané jenengé Tobias lan anaké Tobit. Tobias iku pagawéyané ngubur wong-wong sing wis tilar donya. Terus ing kitab iki ana carita perang nglawan Setan.
Kitab Yudit utawa Judith (saka basa Ibrani: יְהוּדִית basa Ibrani Standar Yəhudit, basa Ibrani Tiberias Yəhûḏîṯ sing tegesé wong Yahudi wadon), iku kitab Deuterokanonika saka Alkitab. Dadi tegesé ora ana versiné ing basa Ibrani. Namung ana versiné ing basa Yunani sajeroning Septuaginta.

Isi 

Kitab iki nyritakaké sawijining wong wadon sing bisa ngalahaké wong lanang durjana. Ing carita iki ya jendral Holofernes saka Asuriah. Holofernes mbedhah kutha Betulia ing Yudea, wong-wong padha sangsara. Anging ana randha ayu sing pinter lan wani. Dhèwèké banjur nggodha Holofernes. Sawisé iku Holofernes dipatèni, sirahé ditigas nganggo pedhangé dhéwé. Banjur sirahé ditontonaké marang wong-wong Betulia.

Deuterokanonika
Prajanjian Lawas utawa Tanakh ing basa Ibrani iku péranganing Alkitab kang katulis sadurungé Gusti Yesus miyos. Kitab-kitab iki katulis ing basa Ibrani, nanging ana pérangan-péranganing Kitab Daniel kang katulis nganggo basa Aram. Kitab-kitab kang tuwa dhéwé ditulis sakiwa-tengené abad kaping 8 SM. Sing paling enom kira-kira ing kiwa-tengené taun 200 SM.

Pratélan kitab: 
 Purwaning Dumadi 
 Pangentasan 
 Kaimaman 
 Wilangan 
 Andharaning Torèt 
 Yosua 
 Para Hakim 
 Rut 
 I Samuel 
 II Samuel 
 I Para Raja 
 II Para Raja 
 I Babad 
 II Babad 
 Ezra 
 Kitab Nehemia 
 Kitab Ester 
 Ayub 
 Masmur 
 Wulang Bebasan 
 Juru Kotbah 
 Kidung Agung 
 Kitab Yesaya 
 Kitab Yeremia 
 Kidung Pasambat 
 Kitab Yehezkiel 
 Kitab Daniel 
 Hosea 
 Yoel 
 Amos 
 Obaja 
 Yunus 
 Mikha 
 Nahum 
 Habakuk 
 Zefanya 
 Hagai 
 Zakharia 
 Maleakhi

Alkitab
Prajanjian Lawas
Prajanjian Anyar (Basa Indonésia: Perjanjian Baru), iku péranganing Alkitab Kristen sing tinulis sawisé kelairan Gusti Yesus. Kitab Prajanjian Anyar kabèh ditulis nganggo basa Yunani. Tembung "Prejanjèan Anyar" iku dijarwakaké saka basa Latin, Novum Testamentum, sing jarwan saka Basa Yunani: ΗΚαινη Διαθηκη, I Keni Diathiki. Isiné kasusun saka Injil lan layang-layang. Sabagéyan gedhé ya layang-layangé Paulus marang para umat jemuwah.

Isi 
 Injil Matius
 Injil Markus
 Injil Lukas 
 Injil Yohanes 
 Para Rasul 
 Layang Paulus Roma 
 I Korintus 
 II Korintus 
 Layang Paulus Galatia 
 Layang Paulus Efesus 
 Layang Paulus Filipi 
 Layang Paulus Kolose 
 I Tesalonika 
 II Tesalonika 
 I Timotius 
 II Timotius 
 Kitab Titus
 Layang Paulus marang Filemon 
 Layang Ibrani 
 Layang Yakobus 
 I Petrus 
 II Petrus 
 I Yohanes 
 II Yohanes 
 III Yohanes 
 Layang Yudas 
 Kitab Wahyu

Réferènsi

Pranala njaba 
  Greek New Testament (GNT)

Prajanjian Anyar
Alkitab
Layang Ibrani iki ditujokaké marang wong-wong Kristen, kang amarga ngalami tekanan terus, mbokmanawa bakal murtad saka kaprecayaning marang Gusti Yesus. Penulis layang iki ora dimangertèni.

Layang iki isiné muji Gusti Yesus karo mènèhi alesan manawa Gusti Yesus iku Putra Bapa kang kudu dimumulèni.

Isi 
 Pambuka 1:1-3 
 Gusti Yesus luwih dhuwur tinimbang para malékat 1:4--2:18 
 Gusti Yesus luwih dhuwur tinimbang Musa dan Yosua 3:1--4:13 
 Kastamiwan pagawéyan Gusti Yesus 4:14–7:28 
 Kastamiwan janji Gusti Yesus 8:1--9:28 
 Kastamiwan kurban Gusti Yesus 10:1-39 
 Wigatiné iman kaprecayan 11:1--12:29 
 Wejangan lan panutup 13:1-25

Prajanjian Anyar
Layang Yohanes kang kapisan ditulis amarga nduwé rong alesan: 
 Sepisan, kanggo mènèhi dorongan marang para pamaosé supaya urip manunggal karo Gusti lan Putra Dalem Yesus Kristus. 
 kapindho, kanggo ngèlingaké supaya ora kapilut marang piwulang-piwulang luput kang bisa ngrusak kamunggalané karo Gusti lan Putra-Né Yesus Kristus.

Ajaran-ajaran kang luput iku didhasaraké marang kapercayan yèn apa waé kang sesinggungan karo donya, ngasialké kang jahat; dadi, Yesus Putra Dalem, ora mungel wis dadi manungsa. Guru-guru kang miwulangaké piwulang-piwulang kang luput iku nuturaké yèn dislametaké ateges diuwalaké saka urusan-urusan kauripan ing donya iki; guru-guru iku uga miwulangaké yèn kaslametan ora ana gandhèngané karo prakara-prakara ngenani kasusilan utawa tresna marang pepadha.

Tetentangan karo piwulang-piwulang iku, panulis layang iki nelakaké kanthi cetha yèn Yesus Kristus wus dadi manungsa sajati temenan. Panjenengané nelakaké uga yèn kabèh wong kang percaya marang Yesus sarta nresnani Gusti kudu uga tresna tinresnan marang pepadha.

Isi 

 Pambuka 1:1-4 
 Pepadhang lan pepeteng 1:5--2:29 
 Para putrané Allah lan anak-anaké Iblis 3:1-24 
 Sing bener lan kang luput 4:1-6 
 Kuwajiban supaya pada tresna-tinresnan 4:7-21 
 Kapercayan kang nggawa kamenangan 5:1-21

Prajanjian Anyar
Layang Yohanes kang kapindho iki ditulis déning "pamimpin jemuwah" marang "Ibu kang dipilih déning Allah" lan marang para putra kang kinasih. Mbokmenawa kang dikarepaké iku para anggota jemuwah.

Ing sajeroning layang kang cekak iki sang panulis layang njaluk rong prakara:

 Pisan, supaya padha ngasihi ing wong liya. 
 Pindho, supaya padha waspadha marang guru-guru palsu lan ajaran-ajaran guru-guru iku.

Isi 

 Pambuka1-3 
 Bab wigatining kasih 4-6 
 Ngélikaké bab ajaran-ajaran kang salah 7-11 
 Panutup 12-13

Prajanjian Anyar
Layang Yohanes kang kaping telu iki ditulis déning siji "pamimpin jemuwah" marang sesepuh liyané kang diarani Gayus. Panulis layang iki muji Gayus amarga gawéyané ngréwangi wong-wong Kristen liyané. Dhèwèké uga ngélikaké Gayus supaya waspadha karo siji wong kang jenengé Diotrefes.

Isi 

 Pambuka1-4 
 Gayus dipuji 5-8 
 Diotrefes disalahaké 9-10 
 Demetrius dipuji 11-12 
 Panutup 13-15

Prajanjian Anyar
Tembako (basa Latin: Nicotiana tabacum L.) punika bahan dhasaripun rokok. Tembako mangandhung nikotin. Ing tlatah propinsi Jawa Wétan kathah kebon-kebon tembako.

Tetaneman tembako asalipun punika saking Amérika. Lajeng déning para panjajah Éropa dipunbekta ngantos dumugi saubenging rat.

Solanaceae
 
Tetanèn
Kèju saking basa Portugis: queijo punika panganan ingkang kadamel saking susu. Wondéné susu ingkang kanggé asringipun inggih susu sapi. Sabèntenipun saged ugi nganggé susu méndha, keledhe, kapal kaliyan unta.

Kèju anggènipun ndamel saking susu, dipunicali kandhutan toyanipun kaliyan dipunsukani obat supados saged fermentasi saha boten bosok.
Kèju gadhah sadaya kadungan wonten susu inggih kados ta:protein, vitamin, mineral, kalsium, vitamin B12, zink, lan fosfor nanging uga lemak lan kolesterol ingkang saged damel penyebab masalah keséhatan saumpami dipunkonsumsi kekathahen.
Pakanan iki dikenal ing sakupenging dunya, nanging keju dugaane asalé saka Timur Tengah. Sanajan ora ana kapesthen saka ngendi keju kui, nanging miturut legenda keju tinemu sepisanan pangembara saka arab.

Sajarah

Asal-usul 
Keju wis digawé awit jaman prasajarah sanajan ora ana bukti trep kapan keju pertama digawé. Masarakat prasajarah wiwit ninggal gaya hidup nomaden lan malih dadi peternak wedhus, domba utawa sapi. Amarga kurang karesikan lan asring kena sinar srengéngé langsung mulane susu sing ing bejana dadi kenthel, jebul bareng dipangan rasané énak. Kawiwitan saka iku manungsa nemu keju krim asem (sour cream cheese).
Salah sawijining legenda nyaritakake yèn ana pemburu sing matèni sapi, banjur mbukak wetengé lan nemu sapérangan warna putih sing énak. Anane enzim rennet ing jero weteng sapi njalari susu dadi kenthel, saéngga dadi apa sing mau keju saiki. Carita liyané nyebutake yèn keju iku asalé saka Timur Tengah déning pengembara saka arab. Pengembara iku numpak jaran lan gawa susu ing pelanane. Sawetara suwé susu iku wis malih dadi banyusing pucet lan gumpalan-gumpalan putih. Amarga pelana sing kanggo nyimpen susu digawé saka weteng kéwan (sapi, domba,lan wedhus) sing ngandung rennet, dadi campuran saka rennet, cuaca sing panas lan obah-obahing jaran nalika lumaku bisa ngubah susu dadi keju lan saka iku wong-wong wiwit migunakaké enzim saka weteng kéwan kanggo gawé keju.

Yunani lan Romawi kuna 
Mitologi Yunani Kuno nyebutake yèn Aristaeus iku panemu keju.Odyssey tulisan Homer (800 SM) nyebatake yèn Cyclops gawé keju saka susu domba lan wedhus. Keju saka susu wedhus iku komoditas sing cukup wigati ing Yunani, lan masarakat Yunani percaya yèn keju bisa nggawé perwira luwih kuwat lan bisa ngrangsang nepsu birahi. Hippocrates migunakaké keju gawé nambani radang lan keju uga digawé sesaji kanggo déwa-déwa.
Kebudayaan Romawi iku sing banjur ndadèkaké keju akèh jinisé kaya saiki. Bangsa Romawi iku kikenal bangsa sepisanan kang mangerteni bab prosès gawé lan nyimpene keju, bangsa Romawi mangerteni akibat tèhnik gawé kang béda iku njalari rasa lan karakter keju uga dadi  béda . Bangsa Romawi nggawa keju lan seni gawéne nalika ngalahake Gaul, bangsa Perancis lan Inggris, sing banjur disambut apik.

Cathetan suku

Pranala njaba 

 Prodhuksi Kèju

Kèju
Gréja saking basa Portugis igreja ingkang dipunpendhet saking basa Griki ekklesia; "jemuwah" ("pasamuhan"), punika griya ngibadahipun tiyang Kristen. Nanging sajatinipun tegesipun sanès griyanipun, anging jemuwahipun. Dados para anggota.

Gréja Santa Perawan Maria Ratu Blok Q  Jakarta Kidul, rikala taun 2005 sampun mangayubagya ingkang kaping 50. Buku sejarahipun sampun dipunserat kaliyan 'tim penyusun buku sajarah perjalanan paroki Blok Q'.

Uga delengen 
Omah ngibadah

Artikel mawa basa krama
Omah ngibadah
Greja
Konfusianisme (儒家 Pinyin: rújiā "Sekolah para pandhita"), punika aliran ngèlmu ingkang asalipun saking nagari Cinten. Inggih punika ngèlmu anggitanipun sang filsuf Kong Hu Cu. Ngèlmu punika ngèlmu etika.
Jeanne d'Arc (Domrémy, Lorraine, Prancis, 6 Januari 1412 - Rouen, Normandia, 30 Mèi 1431), (ing basa Inggris: Joan of Arc) punika satunggiling pahlawan nagari Prancis kaliyan ugi satunggiling tiyang suci ing agami Katulik (santa).

Wonten Prancis piyambakipun nama parabipun la Pucelle ingkang tegesipun, "si rara" utawi "si prawan".

Jeanne d'Arc lair mawi nama Jehanne Darc, kaliyan asalipun saking kulawargi tani rikala wayah Perang 100 Taun, satunggiling perang antawis Inggris saha Perancis. Kala punika Inggris kuwasa wonten Bourgondia, satunggiling laladan ing Prancis lor.

Jeanne d'Arc rikala samanten taksih satunggiling laré umur 17 taun, ingkang méndha dados jaler. Anging piyambakipun saged mimpin wadya bala Prancis kaliyan ngalahaken tiyang Inggris. Kabar manawi satunggiling laré wadon umur 17 taun saged ngalahaken bala Inggris lajeng ndongkrak moral Prancis.

Pungkasanipun tiyang Inggris saged nangkep piyambakipun kaliyan lajeng dipundendha ukuman pejah. Piyambakipun dipuntedhah bidngaah kaliyan nganggé sandhangan tiyang jaler. Lajeng piyambakipun dipunobong gesang-gesang. Awunipun dipunbucal dhateng lèpèn Seine.

Pranala njaba 
 International Jeanne d'Arc Centre. Biography and research
 Historical Association for Joan of Arc Studies 
 Joan of Arc Archive
 Journal of Joan of Arc Studies 
 Jeanne-la-Pucelle 

Artikel mawa basa krama
Lair 1412
Pati 1431
Kabupatèn Acèh Kulon iku siji kabupatèn ing Provinsi Acèh, Indonésia.

 Kutha krajan: Meulaboh
 Jembar wewengkon:12.100 km²
 Padunung: 450.000 jiwa.
 Provinsi: NAD

Uga delengen 
 Pratélan Daerah Tingkat II

Rujukan

Pranala njaba 

 http://www.acehbaratkab.go.id/

Daerah Tingkat II
 
Kabupatèn ing Indonésia
Kabupatèn Acèh Kulon
Kabupatèn Acèh Besar iku siji kabupatèn ing Nanggröe Acèh Darussalam.

 Kutha krajan: Jantho
 Jembar wewengkon:2.969 km²
 Padunung: 300.000 jiwa.
 Provinsi: NAD

Uga delengen 
 Pratélan Daerah Tingkat II

Pranala njaba 

 http://www.acehbesarkab.go.id/

Daerah Tingkat II
Kabupatèn ing Acèh
Kabupatèn ing Indonésia
Acèh Selatan

 Kutha krajan: Tapak Tuan
 Wiyaripun Tlatah: 8.910 km²
 Padunung,: 450.000 jiwa.
 Provinsi: NAD

Uga delengen 
 Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

Pranala njaba

Réferènsi

Kabupatèn ing Acèh
Kabupatèn ing Indonésia
Acèh Tengah

Kutha krajan: Takengon
Wiyaripun Tlatah: 5.575 km²
Padunung,: 275.000 jiwa.
Provinsi: NAD

wonten aceh tengah punika wonten tlaga sagara tawar ingkang minangka panggonan wisata ing dataran inggil gaya, kabuaptèn Acèh Tengah.Nangro Acèh Darussalam
ingkang luasipun Jembar 5.472 Ha, Dawa rata-rata 17 km, Omba Rata – rata 3,219 km, Volume banyu 2,5 trilyun Liter(2.537.483.884 m3), Cacahé Aliran kang muara ing
tlaga 25 Kali/ mininé/alur  kang metu ing Kr. Peusangan

Pranala njaba 

Kabupatèn ing Acèh
Kabupatèn ing Indonésia
Banda Acèh, kotamadya punika kutha krajan: provinsi Nanggroe Acèh Darussalam. Riyin kitha punika anami Kutaraja.

 Wiyaripun Tlatah: 71 km²
 Padunung,: 300.000 jiwa.
 Provinsi: NAD

Deleng uga 
 Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

Pranala njaba 

Kutha Banda Acèh
Lebak iku kutha ing Kabupatèn Lebak propinsi: Banten

Uga delengen
Pratélan Laladan Tingkat II

Laladan Tingkat II
Kutha Cilegon iku salah siji kutha ing Provinsi Banten. Jembar wewengkon kutha iki ± 175,5 Km² utawa  hèktar.

Géografi

Papréntahan 
Kutha Cilegon ketata saking 8 kacamatan, 43 kalurahan/désa. Kacamatan-Kacamatan ing kutha iki yaiku:
Kacamatan Cibeber
Kacamatan Cilegon
Kacamatan Citangkil
Kacamatan Ciwandan
Kacamatan Grogol
Kacamatan Jombang
Kacamatan Pulomerak
Kacamatan Purwakarta

Deleng uga 
Pratélan Daerah Tingkat II

Pranala njaba 
Situs Web Resmi 

Cilegon
Kutha Cilegon
Kabupaten Pandeglang
 Kutha Pandeglang, Banten
Prasasti punika sadaya wujud seratan ingkang boten sinerat ing dlancang, nanging wonten ing barang ingkang atos, kados ta séla, tembaga, lan sapanunggalanipun. Anggènipun manggihi prasasti ing satunggal panggènan saged ndadosaken panggènan wau situs arkéyologi uga pratandha rampungipun jaman prasajarah ing laladan wau. Èlmu ingkang naliti warna-warna prakawis bab prasasti kawastanan épigrapi.

Ugi priksani
Prasasti Nusantara
Pratélan Prasasti Nusantara
Prasasti Batu Tulis
Prasasti Astana Gede
Prasasti Kebon Kopi
Prasasti Kebantenan
Prasasti Galuh
Prasasti Rumatak
Prasasti Cikajang
Prasasti Hulu Dayeuh
Prasasti Ulubelu

Arkéologi
Artikel mawa basa krama
Prasasti Pakubuwana X, punika dipundhèkèk ing gapura-gapura ingkang wonten tlatah Kasunanan Surakarta. Prasasti-prasasti punika kaserat ing warsa 1938.

Alihaksara dhiplomatis
kapařṅŋ iṅ karṣa daḷm śampeyan daḷm hiṅ
kaṅ  śinuhun hiṅkaṅ minulya saha hiṅkaṅ wicakṣa
ṇa kaṅjĕṅ śuśuhunan phakhubhuwaṇa śeṇapati
hiṅŋ alaga ŋabdurraḥman śayidin phaṇathagha
ma hiṅkaṅ kapiṅ X hiyasa gaphura punika; hama
řngi hiṅ dintĕn sĕnen wagé taṅgal sapisan. wu
lan saban taun jimmawal. oṅka: 1869: wu
ku praṅbakat. dewi śri ; tulus. tuṅŋle ; wase
sa sagara ; saṅgar wariŋin. wañci jam. 12 siyaṅ ;
sinĕṅkalan. gaphura rinĕṅga samadyaniṅ praja ; hu
tawi kapiṅ ; 26 ; september ; 1938 ; sinĕṅka
lan. heṣṭi huniṅŋa gaphuraniṅ rathu ;;

Alihaksara
Kapareng ing Karsa Dalem Sampéyan Dalem Ingkang Sinuhun ingkang minulya saha ingkang wicaksana Kangjeng Susuhunan Pakubuwana Sénapati Ingalaga Ngabdurrahman Sayidin Panatagama Ingkang kaping X ayasa gapura punika. Amarengi ing dinten Senèn Wagé tanggal sapisan wulan Saban taun Jimawal angka 1869 wuku prangbakat Dewi Sri, Tulus, Tungle, Wasésa Sagara, Sanggar Waringin wanci jam 12 siyang. Sinengkalan: "Gapura rinengga samadyaning praja." Utawi kaping 26 September 1938,  sinengkalan: "Esthi uninga gapuraning ratu."

Prasasti Nusantara
Artikel mawa basa krama
Prasasti Ngadoman (Carakan: ꦥꦿꦯꦱ꧀ꦠꦶꦔꦝꦺꦴꦩꦤ꧀) dipunpanggih wonten désa Ngadoman, celak Salatiga, Jawa Tengah. Prasasti punika wigati, awit ageng kamungkinanipun, punika satunggiling antawis aksara Kawi kaliyan aksara Buda.

Isi Teks

Alihaksara

 'ong sri sarasoti kreta wukir hadi damalung uri
 ping bawana 'añakra murusa patirtan palemaran hapan yang
 widi hani déni yang raditya yang wulan hanele 'i halahayu
 ni dewamanusa yang hanut yang hagawe bajaran tapak tangtu kabah.ha
deni dewamanusa muwah. sang tumon sangng amanah arenge luputa
ring ila ila paḍa kadelana tutur jati yèn ana ngabah ta
npa bekel apatik wenang tanpa baktaha histri pitung hajama tan wawa
dona wastu sri syati sakawarsa | 1371

Jarwa, namung cobi-cobi

Hong Sri Saraswati, redi Damalung (Merbabu) ingkang agung tur suci. Sira punika kagesangan ing bawana ingkang anyakran, manitis dados manungsa, papaning toya... awit Sang Hyang Widi... déning Bathara Surya, Bathara Canda ingkang menyuluhi ala-ayuning Déwa kaliyan manungsa. Ugi sira ingkang mriksani ingkang gadhah manah, mirengaken sadaya ingkang bakal lepat saking punapa-punapa ila-ilanipun. Sedaya sami pitadhos wicanten sejati. Manawi wonten... tanpa ndarbèni para abdi, saged boten mawa satunggiling tiyang wadon, pitung... tanpa èstri sajatinipun. Ing warsa Saka 1371 (1449/1450 Masehi).

Sumber
 J.G. de Casparis, Indonesian Paleography, 1975

Kapurih Ugi Kersa Mriksani
 Prasasti Nusantara

Ngadoman
Artikel mawa basa krama
Prasasti Singhasari, ingkang saking taun 1351, dipunpanggihi wonten Singasari, kabupatèn Malang, Jawa Timur kaliyan sapunika dipunsimpen wonten Museum Gajah, Jakarta.

Prasasti punika dipunserat kanggé pepenget gedhong sawijining caitya utawa  candhi pakuburan kang dipunpandhegani déning  Mahapatih Gajah Mada. Sepalih pisanan ing prasasti punika sawijining pananggalan ingkang rinci, wonten ugi katrangan samubarang ing langit. Sepalih salajengipun njelasaken prasasti punika kanggo punapa. Inggih punika, kanggé  pariwara dedamelan sawijinipun  caitya.

Alihaksara
/ 0 / ‘i çaka ; 1214 ; jyes.t.a mâsa ; ‘irika diwaçani
kamoktan. pâduka bhat.âra sang lumah ring çiwa buddha /’ ; /’ swa-
sti çri çaka wars.atita ; 1273 ; weçaka mâsa tithi pratipâ-
da çuklapaks.a ; ha ; po ; bu ; wara ; tolu ; niri tistha graha-
cara ; mrga çira naks.atra ; çaçi dewata ; bâyabya man.d.ala ;
sobhanayoga ; çweta muhurtta ; brahmâparwweça ; kistughna ;
kâran.a wrs.abharaçi ; ‘irika diwaça sang mahâmantri mûlya ; ra-
kryan mapatih mpu mada ; sâks.at. pran.ala kta râsika de bhat.â-
ra sapta prabhu ; makâdi çri tribhuwanotungga dewi mahârâ
ja sajaya wis.n.u wârddhani ; potra-potrikâ de pâduka bha-
t.âra çri krtanagara jñaneçwara bajra nâmâbhis.aka sama-
ngkâna twĕk. rakryan mapatih jirn.nodhara ; makirtti caitya ri
mahâbrâhmân.a ; çewa sogata samâñjalu ri kamokta-
n pâduka bhat.âra ; muwah sang mahâwrddha mantri linâ ri dagan
bhat.âra ; doning caitya de rakryan. mapatih pangabhaktya-
nani santana pratisantana sang parama satya ri pâda dwaya bhat.â-
ra ; ‘ika ta kirtti rakryan mapatih ri yawadwipa man.d.ala /’

Jarwa
Ing warsa 1214 Saka (1292 Masehi) ing wulan Jyestha (Mèi-Juni) nalika iku
sinuwun kang wis manunggal karo Siwa Buda. 
Sugeng Sentosa! Ing warsa Saka 1273 (1351 Masehi), wulan Waisaka
ing dina pisanan paruh terang wulan, ing dina Haryang, Pon, Rebu, wuku Tolu 
Nalika sang rembulan iku Déwa Utama ing griyane lan  (bumi) ing sisih  antara lor-kulon.
marang yoga Sobhana, wektu Sweta, ing andahane Brahma amarga 
Kistugna, ing rasi Taurus. Nalika sang mahamantri kang mulya. Sang
Rakryan Mapatih Mpu (Gajah) Mada kang kaya dadi antara
Pitung Raja kaya ta Sri Tribhuwanotunggadewi lan Sri
Maharaja Rajasa Jaya Wisnuwarddhani, kabèh putu-putune Sinuwun
kang wus séda Sri Kertanagara kang uga duwé jejuluk Jñaneswara Bajra
Lan uga ing wektu kang padha sang Rakryan Mapatih Jirnodhara kang yasa sawijining candhi pekuburan (caitya) kanggo kaum
Brahmana kang agung1 lan uga kanggo kang muja Siwa lan Buda kang padha pralaya.
Sesarengan swargi Sinuwun (=Kertanagara) lan uga kanggo para Mantri pinunjul kang pralaya bareng-bareng karo
Sinuwun swargi. Alesan digawé candhi pekuburan iki déning sang Rakryan Mahapatih iku supaya kanggo bekti 
Para keturunan lan para pambyantu cedhak Sinuwun swargi.
lan iki gedhong sang Rakryan Mapatih ing bumi Jawadwipa.

1Bisa uga kang dimaksud ya iku sawijining priyayi kanti jeneng iku.

Singhasari 1351
Majapait
Artikel mawa basa krama