Yi Hwang (1501–1570) yaiku filsuf, panulis, lan pemikir Konghucu Korea paling wigati ing Wangsa Joseon. Dheweke dadi tokoh sastrawan Neo-Konfusianisme, ngadegake Sekolah Yeongnam lan ngedegake Dosan Seowon, akademi Konfusianisme swasta.

Yi Hwang asring diarani kanthi jeneng penane, Toegye ("anak kali sing mundur"). Jeneng kahormatane Yi yaiku Gyeongho.

Dheweke dianggep minangka filsuf paling penting ing Korea - dheweke diajeni kanthi nyithak potrete ing (paling asring digunakake) dhuwit kertas 1000 Won, ing sisih mburi sing bisa ndeleng gambar sekolahe, Dosan Seaowon. Pengaruh tafsiran Neo-Konfusianisme Yi ora mung ing Korea, nanging uga ing Jepang, Taiwan, lan Vietnam, lan saiki lagi diteliti malah ing daratan China. Karya utamane Yi, Ten Diagrams on Sage Learning, asline diterbitake ing basa Cina klasik, wis diterjemahake menyang Korea modern, Jepang, Vietnam, Inggris, Prancis, Jerman, Rusia lan Polandia.

Urip 
Yi Hwang lair ing Ongye-ri, Andong, Provinsi Gyeongsang Utara, ing taun 1501. Dheweke kagolong klan Jinbo Yi, lan minangka putra ragil saka wolung anak. Dados anak sing dhuwe bakat, dheweke sinau Analek Konghuchu saka pamane nalika umur rolas lan ngujo puisi Tao Yuanming, wiwit nulis puisi. Puisi Yadang (hangul: 야당, hanja: 野塘, "Kolam ing alam liar"), ditulis nalika umur wolulas taun, dianggep minangka salah sawijining karya utama. Kira-kira umur rong puluh taun, dheweke mendalami sinau babagan I Ching lan Neo-Konfusianisme.

Dheweke teka ing Seoul (banjur dikenal minangka Hanseong) nalika umure 23 taun lan lumebu akademi nasional Sungkyunkwan ing taun 1523. Ing taun 1527 dheweke lulus ujian awal dadi pejabat pemerintah, nanging lumebu maneh ing Sungkyunkwan nalika umur 33 taun lan sosialisasi karo sarjana Kim In-hu. Dhèwèké lulus ujian PNS kanthi predikat paling dhuwur ing taun 1534 lan nglajengaké ngudi ngèlmu nalika makarya ing pamaréntahan. Dheweke bali menyang omah kanak-kanak nalika seda ibune nalika umur 37 taun lan nangisi dheweke suwene 3 taun. Piyambakipun dipunangkat manéka jabatan wiwit yuswa 39 taun lan kadhang-kadhang nduwèni manéka jabatan kalebet inspektur kraton rahasia, utawi Amhaengeosa (hangul: 암행어사, hanja: 暗行御史), ing taun 1542. Integritas dheweke nggawe dheweke ora kendel nalika melu ngresiki pejabat pemerintah sing korupsi. Ing pirang-pirang kesempatan, dheweke malah diasingake saka ibukutha amarga komitmen sing kuat marang prinsip.

Yi Hwang disillusioned dening perebutan kekuwatan lan perselisihan ing kraton nalika taun-taun pungkasan pamaréntahan Raja Jungjong lan ninggalake jabatan politik. Nanging, dheweke terus-terusan digawa metu saka pensiun lan nyekel sawetara jabatan adoh saka kraton lan ing deso. Dheweke dadi gubernur Danyang ing 48 lan gubernur Punggi sesampunipun. Sajrone dina ing Pungi, dheweke ngembangake lan nambah akademi Neo-Konfusianisme swasta Baekundong Seowon sing diadegake dening leluhure Ju Se-bung.

Dheweke dijenengi Daesaseong (대사성, instruktur kepala) saka Sungkyunkwan ing taun 1552, nanging banjur nolak jabatan-jabatan penting liyane. Ing taun 1560, dhèwèké ngedegake Dosan seodang lan sregep semedi, sinau, lan mulang murid-muridé. Raja Myeongjong nyoba mbujuk dheweke bali menyang kantor politik, nanging dheweke teguh ing pengabdian kanggo sinau. Dheweke pungkasane bali menyang kraton ing 67 amarga panjaluke raja nalika utusan saka Wangsa Ming teka ing Seoul. Nalika Raja Myeongjong ujug-ujug seda, Raja Seonjo sing ngganteni dheweke milih Yi Hwang dadi Yejo panseo (hangul: 예조판서, hanja: 禮曹判書, menteri upacara) nanging dheweke nolak lan bali menyang omahe maneh.

Nanging, raja terus-terusan nyeluk Yi Hwang bali lan ora bisa nolak maneh, dheweke nerusake kantor nalika umur 68 taun lan nulis akeh dokumen penasehat kalebu Seonghak sipdo (hangul: 성학십도, hanja: 聖學十圖, "Ten Diagrams on Sage Learning. "). Dheweke uga menehi ceramah saka ajaran Konfusianisme Dinasti Song Cheng Yi lan Cheng Hao, I Ching, Analek, lan Zhang Zai ing ngarsane kraton. Dheweke pungkasane pensiun saka politik nalika umur 70 taun lan seda ing taun 1570.

Sajrone patang puluh taun urip umum, dheweke ngladeni papat raja ( Jungjong, Injong, Myeongjong lan Seonjo ). Nalika seda, Yi Hwang dipromosekake pangkat menteri paling dhuwur, lan papan kamar mayat ana ing kuil Konfusius uga ing kuil Raja Seonjo . Para murid lan pandherekipun ngaturaken seodang Dosan dumugi Dosan Seowon ing taun 1574.

Referensi 

Pati 1570
Lair 1501