AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Kali Kuning utawa Huang He (; kadhangkala cukup diarani "Kali" ing Cina kuna) iku sawijining kali kang nomer loro dawané ing nagara Cina (sawisé Kali Yangtze) lan nomer 6 paling dawa ing donya, ya iku dawané 5,464 kilomèter (3,398 mi). Miwiti saka Gunung Bayankala ing Provinsi Qinghai ing nagara Cina sisih kulon, kali iki mili ngliwati 9 provinsi ing Cina tumuju Sagara Bohai. Dhaérah ilèn Kali Kuning jembaré saka kulon mangétan watara 1900 km (1,180 mi) lan saka lor mangidul watara 1100 km (684 mi). Total jembaré watara 752,443 km² (290,520 mi²).

Anak Kali 
Anak Kali Kuning antarané:
 Kali Putih (白河)
 Kali Ireng (黑河)
 Kali Huang (湟水)
 Kali Zuli (祖厉河)
 Kali Qingshui (清水河)
 Kali Dahei (大黑河)
 Kali Kuye (窟野河)
 Kali Wuding (无定河)
 Kali Fen (汾河)
 Kali Wei (渭河)
 Kali Luo (洛河)
 Kali Qin (沁河)
 Kali Dawen (大汶河)

Rujukan lan wacan 

 Sinclair, Kevin. 1987. The Yellow River: A 5000 Year Journey Through China. (Based on the television documentary). Child & Associates Publishing, Chatswood, Sydney, Australia. ISBN 0-86777-347-2

Uga delengen 
 Géografi Cina
 Pratélan kali ing Asia
 Pratélan kali ing Cina
 Sagara Kuning

Pranala njaba 

 Yellow River  at University of Massachusetts Dartmouth
 Listen to the Yellow River Ballade from the Yellow River Cantata
 "A Troubled River Mirrors China’s Path to Modernity", New York Times November 19, 2006
 First raft descent  of the Yellow River from its source in Qinghai to its mouth (1987)

Kali ing Cina
Kali Jordan (Hebrew: נהר הירדן nehar hayarden, Arabic: نهر الأردن nahr al-urdun) iku kali ing Asia Kidul-kulon mili ngliwati Lembah Great Rift tumuju menyang Sagara Mati. Miturut sajarah lan agama, kali iki minangka kali kang paling dianggep suci ing donya.

Kali iki dawané 251 kilomèter (156 mil). Anak utawa cawang kaliné (tributary) ya iku: 
 Hasbani (Hebrew: שניר senir, Arabic: الحاصباني hasbani), kang mili saka Libanon.
 Banias (Hebrew: חרמון hermon, Arabic: بانياس banias), saka sumber (spring) ing Banias ing sikilé Gunung Hermon.
 Dan (Hebrew: דן dan, Arabic: اللدان leddan), sumberé uga saka Gunung Hermon.
 Kali Iyon (Hebrew: עיון iyon, Arabic: دردره derdara or براغيث braghith), kang mili saka Libanon.

Kapapat kali mau nggabung dadi Kali Jordan ing Israèl sisih lor, cedhak kibbutz Sede Nehemya. Kali iki mili mudhun kanthi rikat sajeroning 75 kilomèter tumuju menyang tlatah rawa Lake Hula, kang dumunung sethithik sangisoré luahing sagara ing Sagara Galilee. Metu saka tlaga, iliné mudhun manèh watara 25 kilomèter tumuju menyang Sagara Galilee. Pérangan pungkasan luwih rata, lan kali wiwit mili ménggak-mènggok sadurungé lumebu menyang Sagara Mati, kang dumunung watara 400 mèter sangisoré lumahing sagara lan minangka sagara buntu. Loro cawang kali utama mili saka wétan ing pérangan pungkasan ya iku: Kali Yarmouk lan Jabbok.

Rujukan

Uga delengen 
Jordan River Crossing

Pranala njaba 
Bibliography on Water Resources and International Law  See Jordan River; Arab-Israèli conflicts. Peace Palace Library
  SMART - Multilateral project for sustainable water management in the lower Jordan Valley
The Baptism of Christ - Uncovering Bethany beyond the Jordan - 47 min Documentary

Kali
Yordania
Kali ing Asia

et:Jordani jõgi
it:Giordano
la:Iordanus
no:Jordan (elv)
sr:Река Јордан
Kali Kapuas iku sawijining kali ing Kalimantan Kulon, Indonésia. Dawané watara 1,143 km, kali iki minangka kali kang dawa dhéwé ing Indonésia, lan minangka kali utama ing laladan kulon Kalimantan. Kali iki uga minangka kali kang dawa dhéwé ing sawijining pulo.

Kali iki sumberé saka gunung-gnung Kapuas Hulu cedhak tapel wates karo Sarawak, Malaysia, lan mili mangulon. Kali iki tumuju menyang Sagara Cina Kidul watara 20 km kidulé kutha Pontianak. 

Mèh sadawaning kali kena dilayari, mula kali iki minangka sarana transportasi wigati ing Kalimantan Kulon. Kali iki dipigunakaké kanggo ngangkud kayu saka pedhalaman pulo, lan kanggo aksès menyang pamukiman sadawaning kali. Kali iki duwé siji kreteg, ya iku cedhak Sanggau kira-kira 400 kilomèter saka muarané.

Kali ing Indonésia
Kali ing Kalimantan
Sistem pancernan utawa sistem gastroinstestin, iku sistem organ kéwan multisel kang nampa panganan, nyerna panganan mau dadi énérgi lan nutrien, sarta ngetokaké utawa mbuwang sisa prosès mau. Sistem pancernan kéwan siji lan sijiné bisa béda banget.
Sistem pancernan panganan ing badan manungsa dibagi dadi 3 pérangan, yaiku prosès nglebur panganan kang dumadi ing tutuk nganti lambung. Sabanjuré yaiku prosès panyerepan sarining panganan kang dumadi ing usus. Banjur prosès ngetokaké utawa mbuwang sisa - sisa panganan liwat anus.

Pranala njaba 

 Anatomy atlas of the Digestive System
Kali Serayu iku kali kang sumberé saka Kabupatèn Wonosobo (Tuk Bimo Lukar) ngliwati 6 kabupatèn, ya iku antarané laladan Wanasaba, Banjarnegara, Purbalingga, Banyumas lan pungkasané tumuju menyang muarané ing Kabupatèn Cilacap. Sumbere kali serayu ana ing Dhataran dhuwur Dièng. Kali Serayu dianggep akli saing gedhé dhéwé lan dadi sumbar penguripan warga lan olèh pangawasan mirunggan saka warga kang ana ing saubengé.
Kali serayu kang duwé amba antara 12 mèter-25 mèter iki muarane ana ing Samodra Hindia. Akèh wong kang nyandaraké urip ana ing kali Serayu. Saliyané dadi sandaran urip warga kali Serayu uga kalebu salah siji obyèk wisata kang akèh kang ngremeni. Wisata Arung Jeram iku dawi wisata kang paling diremeni déning masyarakan. Nalika taun 1997, kali serayu dadi panggonan kanggo lomba arung jeram tingkat nasional. kanggo kang ngremeni arung jeram kang mbutuhaké adrenalin akèh, wisata arung jeram kali Serayu dadi tujuwan kang pas. Kali serayu kang dawane 25 km bisa ditempuh kira-kira 4,5jam-5 jam pengarungan. Wektu sakmono mau diwiwiti pengarungan saka kretek ing Désa Blimbing utawa Désa Tunggoro Kabupatèn Wonosobo lan Désa Prigi Kabupatèn Banjarnegara tumuju Désa Singomerto, Kacamatan Sigaluh, Kabupatèn Banjarnegara. Wektu tempuh mau wis karo wektu kanggo ngaso ana ing tengah-tengahing lelampahan. Ing tlatah Banjarnegara kali iki diwangun sawijining wadhuk ya iku wadhuk Mrican lan pembangkit tenaga listrik Mrican.

Cathetan suku 

Serayu
Kali ing pulo Jawa
Bekakak punika salah satunggiling upacara tradhisi ingkang katindakaken déning warga masarakat wonten ing wewengkon désa Ambarketawang, kacamatan Gamping.

Upacara punika katindakaken satunggal taun kaping sapisan wonten wulan sapar, pramila bekakak ugi saged dipunsebat saparan.

Sajarah
Wontenipun Upacara Saparan utawi bekakak punika wonten gandhèng cènèngipun kaliyan sajarah wonten ing Kraton Ngayogjakarta Hadiningrat rikala Raja Hamengkubuwana I.
Nalika samanten wonten désa ingkang dipunsebat Désa Ambarketawang. Miturut cariyos sajarah Désa Ambarketawang punika wonten gegayutanipun kaliyan jumenengipun Kadhaton Ngayogjakarta Hadiningrat. Kirang langkung warsa 1775 wonten ing salah satunggaling désa caket kaliyan Ardi Gamping, wonten pasanggrahan ingkang dipunyasa déning Pangéran Mangkubumi. Pangéran Mangkubumi inggih punika Sri Sultan Hamengkubuwana I. Nanging, Sri Sultan namung satunggal warsa ing Pasanggrahan Ambarketawang. Nalika sri Sultan nilar pasanggrahan, Kyai Wirasuta boten purun tumut Sri Sultan. Lajeng Kyai Wirasuta sarta kulawarga kèndel wonten ing guwa Ardi Gamping punika.
Sawijining dinten Sukra Kasih wonten bebendu ingkang dipuntandang Kyai Wirasuta. Guwa ingkang dipunkèndeli Kyai Wirasuta ambruk. Kyai Wirasuta sarta kulawarga pejah sadaya.
Sri Sultan lajeng paring dhawuh dhateng para abdi supados énggal madosi jenasahipun Kyai Wirasuta. Nanging boten angsal kasil menapa-menapa.
Sri Sultan paring dhawuh malih dhateng para abdi supados ngawontenaken upacara kanggé ngèmuti Kyai Wirasuta, abdi ingkang kinasih. Upacara punika dipunleksanakaken saben wulan Sapar kaping 10-20.

Kagunan
Kagunan Jawa
Budaya Jawa
Budaya Indonésia
Warisan budaya
Kali Hai (), sadurungé karan Bai He (Chinese: 白河; pinyin: Bái Hé; tegesé "kali putih"; Pei Ho ing sumber Kulonan), iku sawijining kali ing Cina kang mili ngliwati Beijing lan Tianjin menyang Teluk Bohai ing Sagara Kuning.

Kali He iku dumadi saka lima kali kang kagabung ing Tianjin, ya iku Kanal Kidul, Kali Ziya, Kali Daqing, Kali Yongding, lan Kanal Lor. Kanal lor lan kidul kakaroné minangka péranganing Kanal gedhé utawa Grand Canal. Kanal kidul gabung karo Kali Wei ing Linqing. Kanal Lor gabung karo Bai He (utawa Kali Chaobai) ing Tongzhou. Kanal Lor (dadi siji karo Bai He) uga dadi siji-sijiné dalan banyu saka sagara menyang Beijing. Mulané, wong "kulonan" (Éropah?) jaman biyèn ngarani kali Hai He minangka Bai He.

Uga delengen 
 Géografi Cina
 Taku (Peiho) Forts

Pranala njaba 

Beijing
Tianjin
Kali ing Cina
Kali Yangtze utawa Chang Jiang () iku kali kang paling dawa ing Asia lan nomer telu paling dawa ing donya, sawisé Kali Nil ing Afrika, lan Amazon ing Amérika Kidul. 
Kali iki dawané watara 6,300 km lan mili saka sumberé ing Provinsi Qinghai, mangétan tumuju Sagara Cina Wétan ing Shanghai. Kali iki kanthi tradhisional dianggep misahaké antara Cina Lor lan Kidul, sanajan kanthi géografis sakbeneré garis Qinling-Kali Huai kang resmi dadi tapel wates pamérangan géografis.

Kutha kang diliwati 

 Panzhihua
 Yibin
 Luzhou
 Chongqing
 Yichang
 Jingzhou
 Shashi
 Shishou
 Yueyang
 Xianning
 Wuhan
 Ezhou
 Huangshi
 Huanggang
 Chaohu
 Chizhou
 Jiujiang
 Anqing
 Tongling
 Wuhu
 Hefei
 Chuzhou
 Maanshan
 Taizhou
 Yangzhou
 Zhenjiang
 Nanjing
 Nantong
 Shanghai
 Fengdu

Wadhuk 
Taun 2007, ana loro wadhuk ing Kali Yangtze: Three Gorges Daml ad Gezhouba Dam. Wadhuk kang katelu Xiluodu Dam isih lagi diwangun. Sawetara dam liya uga wis dirancang, yaiku wadhuk: Wudongde, Baihetan, lan Xiangjiaba.

Anak kali 

Kali Yangtze duwé punjul 700 anak kali utawa tributary, nanging kang utama yaiku:
 Kali Yalong
 Kali Minjiang
 Kali Daduhe
 Kali Tuojiang
 Kali Tongtian
 Kali Jialing
 Kali Wujiang
 Kali Qingjiang
 Xiangjiang
 Lishui (Li)
 Zijiang (Zi)
 Yuanjiang (Yuan)
 Kali Han
 Kali Ganjiang
 Kali Huangpu

Delengen unga 

 Delta Yangtze River
 Pratélan kali ing Cina

References

Wacan terusan 
 Van Slyke, Lyman P. 1988. Yangtze: nature, history, and the river. A Portable Stanford Book. ISBN 0-201-08894-0
 Winchester, Simon. 1996. The River at the Center of the World:A Journey up the Yangtze & Back in Chinese Time, Holt, Henry & Company, 1996, hardcover, ISBN 0-8050-3888-4; trade paperback, Owl Publishing, 1997, ISBN 0-8050-5508-8;  trade paperback, St. Martins, 2004, 432 pages, ISBN 0-312-42337-3

Kali ing Cina
Kali Porong, iku siji anak kali Brantas kang sumberé saka Kutha Mojokerto, mili mangétan lan muarané ing Selat Madura.

Jeneng Porong dijupuk saka jeneng siji kacamatan kang dumunung ing ujung kidul Kabupatèn Sidoarjo. Kali iki dadi tapel wates antarané Kabupatèn Sidoarjo lda Kabupatèn Pasuruan. Kanthi anané prastawa "Blethok Lapindo", kali Porog dadi sarana pambuwangan blethok, saéngga ngalami pandhangkalan, kang bisa ngakibataké banjir ing tembé mburi.. Uga kanthi anané grujugan blethok panas mau miturut kasil pamantauan  wis ngakibataké ilangé sawatara gegremet antara ya iku jinis Makroinvertebrata kang ora tinemu manèh:
. Micronecta (gegremet air)
. Cirolanoides (Arthropoda)
. Libelludidae (anak capung biyasa)
. Unionidae (remis)

Déné jinis biota kang isih tinemu nanging arang-arang antarané:
. Paratephulsa (kepiting air tawar)
. Coenagrion (Anak capung jarum)
. Cironomous

Uga delengen 
 :id:Porong, Sidoarjo
 :en:Sidoarjo mud flow
 :id:Banjir blethok panas Sidoarjo
 :id:Lapindo Brantas Inc.

Rujukan

Pranala njaba 
 Walhi, Penjaga Pintu Air Kali Porong: Akibat Pembuangan Blethok, Warga di Bantaran Sungai Cemas Jika Musim Hujan Tiba 
 Antara News, Kali Porong alami pendangkalan 5 meter

Porong, Kali
Kali
Kali Codé utawa Kali Boyong (pérangan dhuwur) iku kali ing Daerah Istimewa Yogyakarta sing tuké ana ing pèrèngé Gunung Merapi. Kali iki kapétung wigati tumrapé warga sing urip ing sakiwa-tengené awit banyuné kanggo ing ilèn-ilèné sawah ing Sléman lan Bantul. Polusi dadi masalahé kali iki.

Kali sing nyigar Kutha Yogyakarta iki ing duk nguni wigati tumrap adegé Kraton Mataram ing Yogyakarta.

Amarga sumberé ing gunung geni sing isih aktif, kali iki kerep ngalami banjir wlahar temahané jeblugané Gunung Merapi. Saperlu ngéndhani banjir wlahar mau, pamaréntah kutha wis nggawé talud ing sadawaning pinggiran Kali Codé, lan kala-kala ngayahi pangedhuking dhasaré Kali Codé sarana èkskavator. Ing pinggiré Kali Codé ana pamukiman sing dirancang déning budayawan YB Mangunwijaya, sing diarani Kampung Codé. Kampung Codé iki tau nampa Pangaji-aji Aga Khan ing babagan arsitèktur.

Uga delengen 
 :id:Yusuf Bilyarta Mangunwijaya

Rujukan

Pranala njaba 
 Aga Khan Development Network 
 Detik.com, Kali Codé meluap, Yogya banjir

Code
Kali Cikapundung iku lepen kang nyigar kutha Bandung, wiwit saka kawasan sisih lor parané mangidul lang nyawiji karo Kali Citarum banjur tumuju muara ing Ujung Karawang. Kali iki wiwitané saka loré Kutha Bandung ya iku ing laladan Lembang kang banyuné asal saka grojogan Ciomas. Sadawaning kali Cikapundung kaya déné ing kutha-kutha gedhé liyané ing Indonesia tansah dipadheti déning pamukiman, perdagangan lan liya-liyané kang padha manfaataké fungsi banyu saka kali\lepen mau. Wiwit taun 1906 kali Cikapundung wis dipigunakaké kanggo sumber tenaga listrik , sanajan dayané wektu iku mung 800 KW.

Cathetan suku

Pranala njaba 
 Koran Tempo, Potret murung di Cikapundung

Cikapundung, Kali
Kutha Bandung
Kali Opak iku kali kang mili ing Kabupatèn Bantul, Laladan Istimewa Yogyakarta. Kali iki dawané watara 19 kilomèter lan muarané ana ing Samodra Hindia. Wektu ana lindhu kang kadadéan ing wewengkon Yogyakarta 27 Mèi 2006, pihak Badan Survei Géologi Amérikah Sarékat (USGS) mratélakaké yèn punjer lidhu (episentrum) dumunung ana ing kawasan pasisir Samas utawa persisé ing muara Kali Opak, ya iku ing koordinat 8,007 drajat Lintang Selatan, 110,286 drajat Bujur Timur. Nganti saiki wlahar saka jeblugan Gunung Merapi durung tau lumebu Kali Opak , nanging wiwit diantisipasi déning pamaréntah kanggo ngadhepi jeblugan ing mangsa ngarep, kudu wiwit diwangun dam-dam kanggo nahan banjir wlahar.

Uga delengen 
 :id:Bantul
 :id:Gempa bumi Yogyakarta Mèi 2006
 :en:Bantul

Rujukan

Pranala njaba 
 Foto Satelit Kali Opak
 Depdagri, MATERIAL VULKANIK KALIADEM HARUS DIDORONG KE KALI GENDOL

Opak, Kali
Kali
Kali Bogowonto iku lepen kang dumunung ing babagan Provinsi Jawa Tengah kang muarané ana ing Samudera Hindia. Kali iki asalé saka dhataran dhuwur ing laladan Kedu lan minangka salah siji saka loro kali gedhé ing Jawa Tengah, saliyané Kali Serayu.

Kali Bogowonto dadi tapel wates alam pérangan kulon saka Daerah Istimewa Yogyakarta karo wewengkon Bagelèn, (saiki Kabupatèn Purworejo) Pérangan hilir laladan ilèn kali iki uga kerep banjir ing mangsa udan.

Uga delengen 
 Loano, Loano, Purwareja
 Kali

Cathetan suku

Pranala njaba 

Kali ing Jawa
Kali
Kali Ciliwung iku salah siji kali kang iliné ngliwati kutha Bogor, Kabupatèn Bogor,Dhépok lan Jakarta, Indonesia. Saking 13 kali kang mili ing Jakarta, Kali Ciliwung duwé dhampak kang paling amba nalika mangsa udan, awit Ciliwung mili ngliwati tengah kutha Jakarta kang akèh perkampungan lan perumahan padhet sarta ramé. Ciliwung uga dianggep lepen kang paling rusak tinimbang kali sanèsipun kang mili liwat Jakarta. Saliyané iku amarga laladan ilèn kali (DAS) ing pérangan hulu ing Bogor kang wis rusak, lan wewengkon kali ing Jakarta kang wis tansaya ciut lan cethèk, Ciliwung duwé potensi gedhé dhéwé bakal njalari banjir ing Jakarta. Pamaréntah duwé rencana kanggo gawé Wadhuk Ciawi ing Gadog, Megamendung Bogor, kanggo ngendhalèkaké Kali Ciliwung wiwit saka hulu.

Uga delengen 
 Banjir Jakarta 2007
 Banjir Kanal Jakarta

Pranala njaba 
 Gatra, Jakarta Under Water 

Ciliwung, Kali
Kali
Kali Musi iku siji kali kang dumunung ing Provinsi Sumatra Selatan, Indonésia. Dawané watara 750 km, kali iki minangka kang paling dawa ing Pulo Sumatra. Wiwit jaman Karajaan Sriwijaya, kali iki misuwur minangka sarana utama transportasi masarakat.

Ing pinggir kali iki ana Pelabuhan Boom Baru lan Musiyum Sultan Mahmud Badaruddin II.

Géografi 
Kali Musi ngliwati lan misah Kutha Palembang dadi rong pérangan kawasan, ya iku: Sberang Ilir ing pérangan lor lan Sberang Ulu ing sisih kidul. Kali Musi, bareng karo kali liyané, minangka siji dhelta ing cedhak Kota Sungsang.

Sumber banyu Kali Musi saka laladan Kepahiang, Bengkulu. Kali Musi minangka sungapan (muara) kanggoné sanga anak kali gedhé, ya iku kali Komering, Rawas, Batanghari, Leko, Lakitan, Kelingi, Lematang, Semangus, lan Ogan.

Lahan sing ambané 3 yuta ha ing laladan ilèn kali (DAS) Musi dianggep kritis akibat panebangan alasan. Kondhisi mau bisa ngakibataké banjir bandhang lan tanah longsor.

Pranala njaba 
 Indikasi perdagangan di DAS Musi masa klasik 
 Riwayatmu Kini..., KOMPAS
 "3 Juta Hektar DAS Sungai Musi Kritis", KOMPAS
 "Eceng Gondok Ganggu Pelayaran di Sungai Musi", KOMPAS
 Banyuasin Musi River Delta conservation information

Musi, Kali
Musi, Kali
Kali
{{Taxobox
| color = pink
| name = Warak
| image = Ceratotherium simum kwh 2.jpg
| image_caption = Warak putih, Ceratotherium simum
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Mamalia
| ordo = Perissodactyla
| familia = Rhinocerotidae
| familia_authority = Gray, 1821
| subdivision_ranks = Genus
| subdivision = 
Ceratotherium
Dicerorhinus
Diceros
Rhinoceros
Coelodonta (cures)Elasmotherium (cures)}}
Warak (basa Inggris: rhinoceros utawa rhino'') iku kulawarga Rhinocerotidae, kalebu ordho Perissodactyla kang asalé kabèh saka Afrika utawa Asia. Kulawarga iki duwé karakteristik: ukurané gedhé, boboté bisa nganti punjul sa-ton; siji utawa rong sungu ing pérangan tengah bathuk, manawa cacahé loro, sing siji ana ing ngarepé sijiné (ora sisihan); hèrbivor; kulit kandel, 1.5 – 5 cm, kawangun saka lapisan kolagèn. Warak duwé driya pangrungu lan pangambu kang landhep, nanging ora bisa nyawang adoh. Sabagéyan gedhé warak bisa urip punjul 40 taun. Anak warak diarani plencing.

Sanajan lumebu golongan hèrbivor, warak iku kéwan kang mbebayani. Ing India lan Nepal, warak dadi jalaran utama patiné manungsa, cacahé ngluwihi kang disebabaké déning macan lan macan tutul. Warak malah tau nyerang gajah sing nggawa turis.

Pranala njaba 

 Yayasan Warak Indonésia
 International Rhino Foundation
 SOS Rhino
 Save The Rhino
 Rhinoceros entry on WWF website
 Foto-foto lan informasi bab warak (Rhino photos and information)
Kali Siak iku sawijining kali kang dumunung ing provinsi Riau. Indonesia. Kali iki ana ing jalur pelayaran internasional. Ing pérangan hulu kali iki ana pabrik-pabrik klapa sawit. Sawijining kreteg, ya iku Kreteg Siak lagi digawé kanggo nyebrangi kali iki, nanging diprotes awit dhuwuré mung 23 mèter saéngga ngalang-alangi arus lalu lintas kapal tanker. Kaanan ing Kali Siak ora béda karo kaanan kali liyané kang lumrahé kena pencemaran lingkungan akibat aktivitas umum utawa anané limbah indhustri. Pencemaran ing Kali Siak wektu iki wis ana ing tataran mbebayani, malah atusan jinis iwak khas kali Siak wis ora tinemokaké manèh ing kali iki..

Uga delengen 
 :id:Kreteg Siak

Rujukan

Pranala njaba 
 "Pembangunan Jembatan Sungai Siak Tetap Diteruskan" , Liputan 6, 25 Fèbruari 2005
 Pamaréntah Provinsi Riau Ratusan Spesies Khas Sungai Siak Punah
 Hasil Otopsi Ikan Sungai Siak Mati Akibat Limbah PKS (Pabrik Klapa Sawit)
 Situs resmi Kabupatèn Siak 

Siak
Siak
Kali
Divisio utawa divisi iku istilah Biologi kang padha karo filum. Divisio dipigunaaké ing  taksonomi kanggo karajan tetuwuhan lan jamur utawa fungi.

Ana sapérangan vérsi divisio tetuwuhan, nanging vérsi-vérsi iki lumrahé sarujuk ing sapérangan gedhé pambagéyan. Divisio-divisio mau ya iku:

Superdivisio Bryophyta 

 Bryophyta (Lumut-lumutan),

Superdivisio Pteridophyta 

 Lycopodiophyta (Rane lan Paku kawat),
 Psilophyta (Psilofita),
 Equisetophyta (Paku buntut jaran),
 Filicophyta utawa Pteridophyta (Paku-pakuan utawa pakis-pakisan),

Superdivisio Tetuwuhan who-wohan (Spermatophyta) 

 Cycadophyta (Pakis haji utawa sikas),
 Ginkgophyta (Ginkgo), 
 Pinophyta (Tetuwuhan berdaun jarum utawa tetuwuhan runjung / konifér), 
 Gnetophyta (Mlinjo-mlinjoan, lan 
 Magnoliophyta utawa Angiospermophyta (Tetuwuhan kanthi woh katutup).

Tetuwuhan ngembang ing jaman saiki ndominasi donya tetuwuhan (80% saka tetuwuhan kabèh kang duwé pembuluh  utawa tracheophyta).

Klasifikasi biologi
Botani
Pankreas iku organ ing sistem pancernan kang duwé fungsi utama loro, yaiku ngasilaké enzim pancernan sarta sapérangan hormon wigati kaya insulin. Pankreas ana ing pérangan posterior weteng lan kenceng gandhéngané karo duodenum (usus rolas driji).
Kali Asahan iku sawijining kali ing Sumatra Utara, Indonésia. Kali iki mili saka Tlaga Toba, ngliwati Porsea ing Kabupatèn Asahan lan mungkasi ing Teluk Nibung, Selat Malaka. Ing babagan pariwisata, Kali Asahan dimanfaataké minangka lokasi kagiyatan arung jeram, lan wis nganakaké kajuaraan arung jeram internasional ing taun 2000, 2001, lan 2003.
Saliyané kanggo obyèk wisata, Asahan uga dadi sumber listrik ya iku kanthi anané sawatara PLTA antarané: PLTA I kanthi daya kapasang 180 MW, Asahan III (Tangga) 400 MW, Asahan IV 80 MW lan Asahan V 18 MW.. Ing tlatah grojogan Sigura-gura uga banyu Kali Asahan kanggo pembangkit tenaga listrik (power plant) perusahaan penambangan alumunium PT INALUM (Indonésia Asahan Alumunium)..

Rujukan

Pranala njaba 
 Turisme Sumatra 

Asahan
Kali
Kali Wampu iku sawijining kali kang mili ngliwati 2 kabupatèn ing Sumatra Lor, Indonésia, ya iku Kabupatèn Karo lan Kabupatèn Langkat.

Ing Kabupatèn Karo, hulu kali iki kaloka kanthi jeneng Lau Biang. Déné ing Langkat kaloka kanthi jeneng Kali Wampu. Banyuné kang bening lan banter iliné, mili langsung saka alas-alas ing Taman Nasional Gunung Leuser.

Kali iki uga dadi panggonan kagiyatan arung jeram. Rute utama kanggo ulah raga arung jeram lumrahé diwiwiti saka désa Kaperas ing Marike nganti tekan kreteg Bahorok ing Kabupatèn Langkat. Sajeroning mangsa udan Kali Wampu iki uga kerep banjir.. Ancaman kerusakan biota uga tansah ngincim kalestarian biota Kali Wampu kanthi anané pagrusakan lingkungan kali antarané diakibataké anané panebangan kayu, panambangan watu lan wedhi, pemboman, peracunan lan panyetruman iwak déning wong-wong kang ora tanggung jawab..

Rujukan

Pranala njaba 
 Sinar Harapan, Rute arung jeram di Sungai Wampu 

Wampu
Kali
Kali Mamberamo iku siji kali dawané 670 km kang dumunung ing sisih kidul Pagunungan Foja, Kabupatèn Sarmi, Provinsi Papua. Jeneng "Mamberamo" asal saka basa Dani — mambe kang tegesé 'gedhé' lan ramo kang tegesé 'banyu'. Sawetara suku terasing manggon ing lembah kali kang sugih sumber keanekaragaman hayati iku.

Géografi 
Sumber banyu kali iki asalé saka patemon antara sawatara anak kali utama, ya iku Tariku, Van Daalen lan Taritatu. Banyu kang nyawiji mau banjur mili ngalor ngliwati lembah Pagunungan Van Rees banjur tumuju marang pérangan dhelta kang wujud rawa lan dhataran cendhèk. Kali iki wusanané tekan muara ya iku ing Samodra Pasifik ing titik lor Tanjung D'Urville. Tlaga Rombebai lan Bira dumunung ing sadawané ilèn kali iki.

Kali kang dawané 670 km iki nduwé kawasan resapan sing jembaré 138.877 km². Jeroné kali watara 8 nganti 33 m. Miturut panelitèn ing taun 1983, debit banyuné bisa nganti 5.500 m³/detik.

Lanskap ing saubengé kali iki manéka warna. Ing laladan hulu wujud pagunungan kang curam, ing laladan hilir ana dhataran kang wujud rawa-rawa, lan ing pérangan tengah wujud cekungan dhataran dhuwur kang jembar. Curah udan ing laladan ilèn kali (DAS) Mamberamo bisa nganti 5.600 mm/taun.

Sajarah 
Taun 1545, siji pelayar kang jenengé Yñigo Ortiz de Retez nelusuri laladan ing sadawaning pasisir lor pulo nganti tekan muara Kali Mamberamo. Ing lokasi iki, dhèwèké ngeklim pulo mau minangka duwèké Kraton Spanyol lan njenengaké Nueva Guinea ('Nugini' sajeroning basa Spanyol) kang kaloka nganti saiki.

Pamanfaatan kali 
Warga kana ngandelaké Kali Mamberamo minangka prasarana transportasi. Lahan tuwuhan sagu dibudidayakaké ing sadawaning DAS Mamberamo.

Loro spésies baya kang ana ing tlatah kali iki, baaya muara (crocodile porossus) lan baaya dharat (crocodile novaquinea), diburu lan dicekel warga minangka panganan utawa didol marang para pengusaha.

Potensi alam kang ana ing saubengé kali iki ya iku batubara, gas alam, lan emas. Pamaréntah Indonésia tau duwé encana yasa Pembangkit Listrik Tenaga Air (PLTA) ing dlaladan iki.

Pranala njaba 
 Penilaian kondisi biologi di laladan Sungai Mamberamo
 Margasatwa di Sungai Mamberamo 
 "Berdayakan Suku-suku di Mamberamo", KOMPAS
 "Potensi Mamberamo, Sebatas Omongan", KOMPAS
 Aspek-Aspek Dalam Desain PLTA Mamberamo
 "Kelompok Separatis Papua Berkeliaran Di Pedalaman Sungai Mamberamo", Kementerian Polkam RI

Mamberamo, Kali
Mamberamo, Kali
Mamberamo, Kali
Kali
Kali Kampar iku sawijining lèpèn kang mili ing Kabupatèn Kampar, Riau (sadurungé dimekaraké dadi telung provinsi taun 2000, ya iku Kampar, Rokan Hulu lan Pelalawan).

Hulu Kali Kampar ana ing Pangkalan Kutha Baru, Sumatra|Sumatra Kulon. Tansaya kahilir kali iki tansaya amba lan volume banyuné uga tansaya akèh amarga ditambahi saka anak-anak lepené. Lepen iki tembusé ing Kabupatèn Pelalawan lan uga kaloka kanthi "gelombang Bono"-né.

Bono iku ombak dhuwur kang diakibataké déning patemon banyu kali karo banyu sagara. Bono lumrahé dumadi nalika sagara pasang, saéngga banyu kang asal saka kali, kasurung déning banyu sagara. Ditambah manèh kanthi cethèké muara ndadèkaké gelombangé tansaya dhuwur. Lepen Kampar uga kerep banjir kang bisa ngrendhem désa|désa-désa saubengé antarané: Désa Tanjung Balam, Buluh Cina, Kampung Pinang, Lubuk Siam, dan Désa Teratak Buluh.

Béda karo Kali Siak, Kali Kampar nduwé muara kang cethèk saéngga kapal-kapal ukuran gedhé ora bisa nglayari lèpèn mau. Déné Kali Kampar kang muarané jero bisa dilayari déning kapal-kapal tanker nganti tekan Pekanbaru.

Pamanfaatan kali
Kali Kampar minangka salah siji kali kang wigati kanggoné Riau. Ing kali iki diwangun PLTA kanthi daya 114 MW, ya iku ing tlatah Koto Panjang. Listrik kang dikasilaké banjur dialiraké menyang Provinsi Riau lan Sumatra Kulon.

Sawetara tlatah wigati kang diliwati Kali Kampar antarané: Bangkinang (Kutha krajan Kabupatèn Kampar), Taratak Buluh, Buluh Cina lan Pangkalan Kerinci kang dadi Kutha krajan Kabupatèn Pelalawan.

Réferènsi

Pranala njaba 
 Encarta, Peta Sungai Kampar

Kampar
Kali ing Sumatra
Kali
Kali Mindanao, uga diarani Rio Grande de Mindanao, iku sawijining kali kang gedhé dhéwé ing Pulo Mindanao, Filipina pérangan kidul. Dawané watara 320 km (200 mil), kali iki ngilèkaké banyu saka mayoritas tlatah pulo pérangan wétan, lan minangka urat nadhi transportasi kang wigati.

Sumber banyu asalé saka gunung-gunung ing lor-wétan Mindanao ing kidulé Butuan, ing tlatah mau kali iki dijenengaké Kali Pulangi. Sawisé gabung karo Kali Kabacan, Kali Pulangi mau dadi Kali Mindanao. Saka tlatah pagunungan, kali iki mili ing punjeré dhataran subur ing pérangan kidul-tengah pulo. Sadurungé tekan muara ing Teluk Moro, kali iki pecah dadi loro kang sajajar, ya iku Cotabato lan Tamentaka, kapisahaké déning bukit kang ambané 180 m.

Pusat sing ndunungi dhaéran ilèn kali antarané Kutha Cotabato, Datu Piang, lan Midsayap.

Uga delengen 
 :en:Battle of Mindanao

Kali ing Filipina
Kali
Kali Gangga (Devanāgarī: ,  ing akèh basa India, ) iku kali gedhé ing anak bawana India mili mangétan ngliwati dhataran eponymous ing India lor nganti tekan Bangladesh. 
Kali kang dawané watara 2,510 km (1,557 mi) iki miwiti saka Gangotri Glacier ing praja India Uttarakhand ing Himalaya tengah lan mili menyang Lempongan Benggala ngliwati delta ing Sunderbans. Kali iki wis èwon taun didadèkaké pepujèn kanggoné umat Hindhu ing India, didadèkaké sesembahan lan dianggep pawujudan saka Dèwi Gangga.

Wujud ilèning kali 
Kali Gangga asalé saka Himalaya, sawisé panggabungan enenm kali ya iku: Alaknanda ketemu Dhauliganga ing Vishnuprayag, kali Mandakini ing Nandprayag, kali Pindar ing Karnaprayag, kalie Mandakini ing Rudraprayag lan pungkasané kali Bhagirathi ing Devaprayag (sawisé titik iki sabanjuré diarani Kali Gangga) ing praja Uttarakhand. Kali Bhagirathi dianggep sumberé; kali iki asal saka Gangotri Glacier, ana ing elevasi 7,756 m (25,446 ft). Kali iki diisi banyu saka lèlèhan salju lan ès kalebu lèlèhan ès saka pucuk gunung Nanda Devi lan Kamet.

Sajarah 
Sajeroning abad Indo-Aryan wiwitan, Kali Sindu lan Sarasvati minangka kali utama, dudu Kali Gangga. Nanging telu Vedas pungkasan iki katonané mènèhi makna wigati tumraping Kali Gangga, kaya kang disebutaké déning akèh sumber referensi.

mBokmanawa wong "kulon" pisanan kang nyebutaké Kali Gangga iku Megasthenes. Dhèwèké nyebut bola-bali ing naskah karyané Indika:  "India, again, possesses many rivers both large and navigable, which, having their sources in the mountains which stretch along the northern frontier, traverse the level country, and not a few of these, after uniting with each other, fall into the river called the Ganges.  Now this river, which at its source is 30 stadia broad, flows from north to south, and empties its waters into the ocean forming the eastern boundary of the Gangaridai, a nation which possesses a vast force of the largest-sized elephants." (Diodorus II.37.)

Ékonomi

Ekologi

Uga delengen 
 Delta Gangga
 Muara Gangga
 Swatch Ganga (Gangga Resik) Kampanye

Cathetan

Rujukan

Pranala njaba 

 Ganges (Ganga) 
 Melting Glaciers Threaten Ganges
 The River Ganges

Kali ing India
Kali ing Bangladesh
Kali suci
Filum saka basa Yunani; phylum yaiku cawang. Lumrahé tembung iki dipigunaké ing èlmu basa perbandingan utawa ing èlmu biologi kanggo ngklasifikasi gandhéngan 'kulawarga' antar jinis utawa basa.

Ing biologi, klasifikasi iki mirunggan kanggo sato kéwan kang dipérang manèh dadi: subfilum, kelas, ordo, famili, génus lan spésies. Saya mudhun urutan klasifikasiné, saya akèh kamemperan individuné.

Ing èlmu basa, iki wujud golongan basa atawa rumpun basa kang misah sakiwa-tengené 50 nganti 100 abad kapungkur.

Klasifikasi biologi
Kali Amu Darya- Amudarya (-Omudaryo or daryoi Omu; -Âmudaryâ; , karo darya (Pahlavi) tegesé sagara utawa kali kang gedhé banget), iku sawijining kali kang paling dawa ing Asia Tengah.

Amu iku asalé saka kutha Āmul, saiki dikenal minangka Türkmenabat. Kali iki kawangun déning patemon antara kali-kali Vakhsh lan Panj.  Akèh sing ndunungi kana kang ngarani kali iki  Jayhoun  (جيحون), minangka tembung serapan saka Gihon, jeneng ing Alkitab tumrap salah siji saka papat kali kang ana ing swarga.  Kali iki uga dimangertèni kanthi jeneng iki (Amu) déning para panulis Islam jaman abad tengahan.

Kali iki bisa dilayari punjul 1450 km (800 mil). Dawaning kali iki 2400 km (1500 mil) lan tlatah ilèn kali jembaré 534.739 km², minangka pambuawangan banyu saka tlatah iku nganti watara 55 km3 sataun, ya iku banyu kang asalé saka gunung-gunung ing sisih kidul kang duwé curah udan taunan punjul 1000 mm.

Uga delengen 
 Syr Darya
 Transoxiana
 Gunung Imeon

Rujukan 

 Curzon, George Nathaniel. 1896. The Pamirs and the Source of the Oxus. Royal Geographical Society, London. Reprint: Elibron Classics Series, Adamant Media Corporation. 2005. ISBN 1-4021-5983-8 (pbk; ISBN 1-4021-3090-2 (hbk).
 Gordon, T. E. 1876. The Roof of the World: Being the Narrative of a Journey over the high plateau of Tibet to the Russian Frontier and the Oxus sources on Pamir. Edinburgh. Edmonston and Douglas. Reprint by Ch'eng Wen Publishing Company. Taipei. 1971.
 Toynbee, Arnold J. 1961. Between Oxus and Jumna. London. Oxford University Press.
 Wood, John, 1872. A Journey to the Source of the River Oxus. With an essay on the Geography of the Valley of the Oxus by Colonel Henry Yule. London: John Murray.

Cathetan 

Kali ing Afghanistan
Kali ing Tajikistan
Kali ing Turkmenistan
Kali ing Uzbekistan
Kali
Kali Amazon (; ) iku sawijining kali ig Amérika Kidul kang gedhé dhéwé dhéwé sadonya (ing babagan isi utawa volume), ya iku kanthi cacahing ilèn banyu kang luwih akèh tinimbang sepuluh kali gedhé sangisoré digabungaké dadi siji.

Kali Amazon kapétung watara saproliman cacahing banyu kali kang mili ing donya, lan duwé tlatah ilènan utawa drainage basin kang paling jembar ing donya  in the world. Pancen ana sawatara pasulayan bab dawaning kali iki, lan bareng karo Kali Nil kali iki minangka pesaing tumrap posisi minangka kali paling dawa ing donya. Amarga ukurané kang gedhé banget, kadhangkala kali iki uga diarani Kali Sagara (o rio-mar sajeroning basa Portugis), lan sadawaning kali ora ana kretegé babar pisan. Ing taun 1500, Vicente Yañez Pinzón minangka wong Éropah pisanan kang nglayari kali iki. Pinzón njenengaké ilèn kali iki "Río Santa María de la Mar Dulce", sabanjuré dicekak dadi "Mar Dulce" (sagara legi).

Anak kali utama 

Kali Amazon duwé punjul 1,000 anak kali utawa tributary, 17 ing antarané, dawané punjul 1,000 kilomèter. Sawetara kang wigati ya iku:

Kali paling dawa ing Amazon 
 6,387 km (3,969 mi) - Amazon, Amérika Kidul
 3,379 km (2,100 mi) - Purus, Peru / Brazil, (2,948 km) (3,210 km) 
 3,239 km (2,013 mi) - Madeira, Bolivia / Brazil
 2,820 km (1,752 mi) - Yapura, Colombia / Brazil
 2,750 km (1,709 mi) - Tocantins, Brazil, (2,416 km) (2,640 km) 
 2,575 km (1,600 mi) - Araguaia, Brazil (tributary of Tocantins)
 2,410 km (1,498 mi) - Juruá, Peru / Brazil
 2,250 km (1,398 mi) - Negro, South America
 2,100 km (1,305 mi) - Xingu, Brazil
 1,900 km (1,181 mi) - Tapajós, Brazil
 1,749 km (1,087 mi) - Guaporé, Brazil / Bolivia (tributary of Madeira)
 1,575 km (979 mi) - Içá (Putumayo), South America
 1,415 km (879 mi) - Marañón, Peru
 1,300 km (808 mi) - Iriri, Brazil (tributary of Xingu)
 1,240 km (771 mi) - Juruena, Brazil (tributary of Tapajós)
 1,200 km (746 mi) - Tapajós, Brazil
 1,130 km (702 mi) - Madre de Dios, Peru / Bolivia (tributary of Madeira)
 1,100 km (684 mi) - Huallaga, Peru (tributary of Marañón)

Uga delengen

Rujukan

Pranala njaba 

 Amazon dries up Youtube (31 Juli, 2006)
 Bibliography on Water Resources and International Law  See Amazon River. Peace Palace Library
 Amazon River and Amazon Rainforest virtual tour
 Information on the Amazon from Extreme Science 
 Fundación Gaia Amazonas  
 Pictures of the Amazon River
 Amazon River and Amazon rainforest information
 An Amazon River web site
 Information and a map of the Amazon's watershed 
 Expedition to the source 1996
 Expedition to the source 2001
 Amazon river 'longer than Nile' (BBC News)

Kali ing Amérika Kidul
Kali
Kali ing Brasil
Kali ing Kolombia
Kali ing Peru
Kali Brahmaputra, uga diarani Tsangpo-Brahmaputra, iku sawijining kali lintas-wates lan salah siji saka kali-kali utama ing Asia.

Saka asal sumberé ing Tibet kidul-kulon minangka Kali Yarlung Tsangpo, kali iki mili ngliwati Tibet kidul nembus pagunungan Himalaya ing sawijiné jurang gedhé lan lumebu menyang tlatahArunachal Pradesh lan ing kana sinebut Kali Dihang. Kali iki sabanjuré mili tumuju kidul-kulon ngliwati Lembah Assam banjur sinebut Brahmaputra lan terus mangidul ngliwati Bangladesh (ing kana diarani Jamuna). Ing tlatah iki Kali Brahmaputa nggabung karo Gangga lan ndadèkaké sawijining dhèlta kang gedhé. Watara 1,800 mi (2,900 km) dawané, kali iki minangka sumber wigati tumrap irigasi lan transportasi. Ing pérangan ndhuwur suwé ora dikawruhi, lan anané karo Kali Yarlung Tsangpo lagi diweruhi liwat eksplorasi ing taun 1884-86. Kali iki kerep sinebut Kali Tsangpo-Brahmaputra.

Sanajan akèh kali-kali ing India lan Bangladesh nduwé jeneng wanita, kali iki duwé jeneng lanang kang langka, kang tegesé "putra Brahma" ing basa Sanskreta.

Mèh sadawaning Kali Brahmaputra iku bisa dilayari. Ing pérangan ngisor dianggep suci déning masarakat Hindhu. Kali iki nduwé potènsi banjir gedhé ing mangsa semi nalika salju ing pagunungan Himalaya salju lèlèh dadi banyu. Kali iki uga salah siji saka sethithik kali ing donya kang duwé "ombak pasang".

Cathetan lan referensi

Wacan terusan 
 Banglapedia:Brahmaputra River
 Banglapedia:Old Brahmaputra River
 Banglapedia:Brahmaputra-Jamuna River System
 Bibliography on Water Resources and International Law  See Ganges and Brahmaputra Rivers section.
 Rivers of Dhemaji and Dhakuakhana 
 Background to Brahmaputra Flood Scenario 

Kali ing Bangladesh
Kali ing Cina
Kali ing India
Kali ing Tibet
Kali ing Assam
Kali suci
Kali Lematang iku kali kang dumunung ing Kabupatèn Lahat, Sumatra Selatan. Ing kali iki tau tinemu jinis prahu jaman biyèn kang ingaran bidhuk.

Rikala jaman biyèn kali iki kerep diliwati kapal rodha lambung kang nlusuri laladan lan mampir kanggo dodolan barang dagangan. Saka kaanan iki asalé jeneng kutha Lahat, ya iku nalika kapal lunga saka laladan mau para warga banjur mulih saka pinggir kali, yèn nganggo basa Lahat padha Larat kang tegesé lunga.

Amarga banyuné tansaya cethèk, suwésuwé Kali iki ora bisa dilayari nganggo kapal roda lambung manèh.
Ing mangsa udan kali iki kerep banjir, nanging ing mangsa katiga masarakat saubengé kali padha golèk rejeki ngumpulké watu saka kali iki.

Arkéologi
Ing lembah kali iki uga tinemu situs candhi ya iku Candhi Bumiayu. Kompleks Candhi Bumiayu dumunung ing dhataran kang rata, ing pinggiré kali Lematang. Anané runtuhan wangunan iki sapisanan dilapuraké déning Tombrink ing taun 1864. Banjur wiwit taun 1973, 1976, lan 1990-an diyasa manèh. Panelitèn arkéologi kanthi intensif lan diterusaké kanthi pamugaran wiwit diayahi ing taun 1991.

Rujukan

Pranala njaba
 Situs resmi Kabupatèn Lahat

Lematang
Kali
Kali Mahakam iku minangka kali kang gedhé dhéwé ing Provinsi Kalimantan Timur kang duwé muara ing Selat Makassar. Kali kanthi ukuran dawa watara 920 km iki ngliwati wewengkon Kabupatèn Kutai Barat ing sisih hulu, nganti Kabupatèn Kutai Kartanegara lan Kutha Samarinda ing pérangan hilir.

Kali Mahakam wiwit jaman biyèn nganti saiki nduwé peran wigati kanggo masarakat ing saubengé minangka sumber banyu, papan kanggo misaya iwak lan minangka prasarana transportasi.

Anak kali

Sungai Mahakam nduwé sawatara anak kali, yaiku:
 Kali Belayan
 Kali Lawa
 Kali Kedang Kepala
 Kali Telen
 Kali Tenggarong

Fauna
Ing kali Mahakam iki misuwur anané sato kéwan langka yaiku Pesut Mahakam. Ora kaya mamalia banyu liyané yaiku lumba-lumba lan iwak paus kang urip ing sagara, pesut (Orcaella brevirostris) iku urip ing kali-kali tlatah tropis. Populasi satwa langka kang dilindungi déning Undhang-Undhang iki mung ana ing telu lokasi ing donya yaiku Kali Mahakam, Kali Mekong, lan Kali Irawady.. Uga akèh tinemu jinis-jinis manuk kang urip ing tlatah rawa saubengé kali iki antarané: Chlidonias hybridus lan Sterna albifrons (kaloroné sajinis manuk camar), bango (heron) lan manuk bango thonthong migran saka Pulo Jawa, Leptoptilus javanicus..

Deleng uga 
 Pesut

Pranala njaba 
 Situs web Kutha Samarinda

Rujukan 

Mahakam
Mahakam
Kali
{{Taxobox
| color = pink
| name = Pesut
| status = CR
| image = Pesut_Mahakam.jpg
| image_width = 200px
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Mamalia
| ordo = Cetacea
| familia = Delphinidae
| genus = Orcaella
| species = O. brevirostris
| binomial = Orcaella brevirostris
| binomial_authority = Gray, 1866
}}

Pesut utawa Orcaella brevirostris, lan uga kerep diarani Irrawaddy dolphin '', iku kéwan sajinis mamalia.  Sanajan kagolong mamalia banyu kaya  déné iwak lumba-lumba lan iwak paus, pesut iku béda amarga uripé ana ing kali. Jaman biyèn pesut akèh tinemu ing Pulo Kalimantan, nanging saiki wis kalebu langka lan dilindhungi déning Undhang-undhang. Ing Pulo Kalimantan pesut bisa tinemu ing Kali Mahakam, mula banjur diarani Pesut Mahakam. Sawijining studi kang diayahi déning salah siji Yeyasan Konsèrvasi mratélakaké yèn cacahing pesut ig Kali Mahakam wis kari sethithik ya iku watara 70-an.. Studi iku nyimpulaké anané acaman tumrap palestarèn pesut, antarané: pandhangkalan kali, limbah batubara, miyasa iwak kanthi cara kang ilegal kaya nyetrum utawa nganggo racun, lan anané buron kéwan kanggo dipiara..

Uga delengen 
 Kali Mahakam

Rujukan

Pranala njaba 
 Samarinda Pos, Pesut Mahakam Tinggal 40 Ekor. (Diakses 2 Feb 2007).
 PPK LIPI, Populasi Pesut Mahakam Diperkirakan Kurang Dari 50 Ekor. (Diakses 2 Feb 2007). 
 Koran Tempo, Dongeng Pesut yang Makin Kecut. (Diakses 2 Feb 2007). 

Fauna ing Indonésia
Fauna ing Asia
Fauna ing Bangladesh
Mamalia
Mamalia ing Indonésia
Kali Godavari iku kali suci kang mili ing India. Kali iki minangka kali utama ing India, asalé saka cedhak Trimbak ing Distrik Nashik, praja Maharashtra, India. Kali iki mili mangétan ngliwati praja Maharashtra lan Andhra Pradesh sabanjuré menyang Lempongan Benggala.

Kali Godavari iku dainggep suci déning umat Hindhu lan duwé sawatara panggonan ing pinggiré minangka papan suci kanggo ziarah umat Hindhu.

Ilèn kali 
Kali Godavari iku dalan banyu kang utama ing India tengah, asal saka Western Ghats lan mili mangétan ngliwati Dhataran Deccan antara praja Maharashtra lan Andhra Pradesh, banjur ménggok tumuju arah kidul-wétan nganti tekan Lempongan benggala. Anak-anak kali antarané: Kali Indravati, Kali Manjira, Kali Bindusara lan Kali Sabari.

Papan ziarah 
Kali Godavari wis dadi panggonan ziarah wiwit èwon taun kapungkur.  Akèh tokoh kawentar kaya déné Baladeva (5000 taun kapungkur) lan kang luwih anyarkaya Chaitanya Mahaprabhu (500 taun kapungkur) wis adus ing kali iki minangka pamujan lan ziarah.

Laladan ilèn lan anak kali 
 Kali Indravati
 Kali Pranahita
 Kali Wainganga
 Kali Wardha
 Kali Manjira
 Kali Kinnerasani
 Kali Sileru
 Kali Sabari

Kali Godavari duwé laladan ilèn kang jembaré watara 313,000 km2 ing sanga praja, ya iku Maharastra, Andhra Pradesh,Karnataka, Madhyapradesh, Chattisgarh and Orissa.  Anak kali utama kalebu Kali Sabari, Kali Indravati, Kali Pranahita lan Kali Manjra.

Kutha utama kang diliwati 
Ing Maharashtra:
 Trimbakeshwar, 
 Nashik, 
 Kopargaon, 
 Paithan,*Mahegaon deshmukh lan 
 Nanded

Ing Andhra Pradesh:
 Basara, Adilabad, 
 Dharmapuri, Karimnagar ,
 Kaleshwaram, Karimnagar ,
 Godavarikhani, Karimnagar, 
 Bhadrachalam, Khammam, 
 Rajamundry, East Godavari, 
 Kovvur, West Godavari, 
 Tallapudi lan 
 Narsapur, West Godavari

Cathetan

Pranala njaba 
 Godavari River in 1911 
 Contrasting Behavior of Osmium in the Godavari River Estuary, India, 2001 
 River Basin Report: Godavari River 
 Variations of Monsoon Rainfall in Godavari River Basin 

Kali ing India
Kali
Kali Nil Biru (Amharic: ዓባይ;tinulis: ʿAbbay, nanging uniné Abbay; Arabic: النيل الأزرق; transliterated: an-Nīl al-Āzraq) iku sawijining kali kang asalé saka Tlaga Tana ing Ethiopia. Kadhangkala ing Ethiopia kali iki—mligi ing tlatah hilir—diarani Abbay.
Pérang kang diarani Abbay dianggep suci déning wong Ethiopia, lan dipercaya minangka Gihon kali kang disebutaké ing Kitab Asalmula utawa Genesis, mili ana ing swarga. Pérangan Abay saka Kali Nil Biru miwiti saka Tlaga Tana lan mili watara 30 kilomèter sadurungé tekan grojogan Tis Issat. Kali iki banjur ménggok ing tlatah lor-wétan Ethiopia ngliwati lembah-lembah kang jero lan canyon tumuju menyang Sudan, kang wiwit saka titik iki kali mung diarani Nil Biru.

Réferènsi

Pranala njaba 

 The Tana Project 
 The Blue Nile Falls 
 Rafting Down the Blue Nile

Kali Nil
Kali ing Étiopia
Kali ing Sudan
Kali Kongo (kapungkur ingaran Kali Zaire) iku kali kang gedhé dhéwé ing Afrika kulon-tengah. Dawané watara 4,700 km (2,922 mil) ndadèkaké kali iki nomer loro gedhé dhéwé ing Afrika (sawisé Kali Nil). Kali lan anak-anak kali mili ngliwati alas udan kang jembaré nomer loro ing donya, (nomr siji ya iku alas udan Amazon ing Amérika Kidul). Kali iki uga dadi nomer loro ing donya babagan cacahing (volume) ilèn, sawisé kali Amazon, lan nomer loro uga ing babagan jembaré laladan ilén sawisé Amazon; laladan ilèné luwih jembar sethithik tinimbang Kali Mississippi. Amarga akèh pérangan kali iki kang dumunung ing laladan cedhak garis katulistiwa, ilèné dadi stabil, sebab paling sithik salah siji anak kaliné ana ing mangsa udan.
Kali Kongo éntuk jeneng saka karajan kuna, Kraton Kongo kang manggon ing tlatah muara kali iki. Nagara Républik Dhémokrasi Kongo lan Républik Kongo, kaloroné dumunung ana ing pinggir kali Kongo, lan dijenengaké miturut jenengé kali iki. Antara taun 1971 lan 1997 pamaréntah Zaire njenengaké Kali Zaire.

Anak kali 

Anak kali diurut saka muara mendhuwur.
 Inkisi
 Nzadi
 Nsele 
 Bombo
 Kasai
 Fimi
 Lukenie
 Kwango
 Sankuru
 Likouala
 Sangha
 Ubangi
 Giri
 Uele
 Mbomou
 Luvua
 Luapula

Literatur 
Sanajan ora dikutip kanthi terang-terangan, Kali Kongo minangka lokasi saka novèl Joseph Conrad's "Heart of Darkness" (terbit taun: 1902).

Uga delengen

Rujukan

Wacan terusan 
 Tim Butcher: Blood River - A Journey To Africa's Broken Heart, 2007. ISBN 0-7011-7981-3
 H. Winternitz, East Along the Equator: A Journey up the Congo and into Zaire (1987)

Pranala njaba 
 Bibliography on Water Resources and International Law  * Information and a map of the Congo's watershed 
 Map of the Congo River basin at Water Resources eAtlas 

Kali ing Afrika
Kali ing Républik Dhémokratik Kongo
Kali ing Républik Kongo
Kali
Kali Tigris (basa Pèrsi Kuna: Tigr, basa Asiria Aram: Deqlath, basa Arab: دجلة, Dijla, basa Turki: Dicle; sajeroning Alkitab ingaran Hiddekel) iku kali ing Mesopotamia kang mili saka pagunungan Anatolia ing Turki nganti Irak, dawané udakara 1.900 km.

Ètimologi 
Jeneng asli ing basa Sumerian iku Idigna utawa Idigina, mbokmanawa saka *id (i)gina "banyu mili", kang bisa ditafsiraké dadi "kali kang mili rikat", kosokbalèn karo kali ing sacedhaké, Kali Efrat, kang mili alon-alon amarga ngandhut luwih akèh blethok lan endhapan tinimbang Tigris.  Tembung iki disilih saka basa Akkadian Idiqlat.  Apa liwat serapan ing basa Pèrsi utawa langsung saka basa Akkadian, tembung iki diadhopsi déning basa Yunani dadi Tigris (kang tegesé "macan").  Ing kitab Injil Hebrew, kali iki diarani חִדֶּ֫קֶל (Ḥiddẹqel, KJV Hiddekel)

Ing basa Turki, diş tegesé untu lan uga nuduhaké kaanan "landhep". Basa Pahlavi tigr tegesé "panah", ing kulawarga basa kang padha kaya déné Pèrsi Kuna tigra- "lancip" (bandhingaké tigra-xauda), 
basa Pèrsi modhèren têz "landhep". Sanajan mangkono, bab iki ora nuduhaké yèn kabèh mau jeneng asli saka kali iki, nanging (kaya wangun ing basa Semitic jeneng mau) dowahi dadi tiron saka jeneng asli ing basa Sumeria. Bab iki mèmper karo jeneng saka basa Pèrsi Kali Efrat, Ufratu, kang ora duwé makna ing basa Pèrsi, nanging isih dianggep saka jeneng basa Sumeria, Purattu.

Jeneng liya kali Tigris, dipigunakaké mataun-taun déning Kakaisaran Pèrsi, ya iku Arvand Rud, tegesé Kali Arvand. Saiki jeneng Kali Arvand mau dadi jeneng basa Pèrsi kanggo patemon antara Kali Efrat lan Tigris, kang ing basa Arab diarani Shatt al-Arab.

Jeneng Kali Tigris sajeroning basa kang wigati tumrap tlatah iki:

Uga delengen 
 Peradaban Mesopotamia

Rujukan Alkitab Injil 
Sajeroning kitab Genesis, Kali Tigris iku kali saka papat kang ana ing swarga. Nabi Daniel dikabaraké tau nampa vision(wahyu?/penampakan?), ing pinggir Kali Tigris.

Rujukan 

Tigris
Kali ing Irak
Kali ing Turki
Kali Angara (Basa Ruslan:Ангара) iku sawijining kali sing dawané 1779 km (1105 mil) dumunung ing Irkutsk Oblast lan Krasnoyarsk Krai, Siberia kidul-wétan, Ruslan. Kali iki mung siji-sijiné mili metu saka Tlaga Baikal, lan minangka sumber saka Kali Yenisei.

Listrik tenaga banyu 
Kali iki duwé kapasitas gedhé kanggo listrik tenaga banyu lan salah siji saka sumber tenaga listrik gedhé dhéwé ing donya. Ana dhèrètan papat wadhuk pembangkit listrik tenaga banyu ing kali iki, ya iku: Irkutskaya, Bratskaya, Ust-Ilimskaya, lan Boguchanskaya (konstruksi sing pungkasan iki isih durung rampung).

Pembangkit listrik Bratskaya minangka kang gedhé dhéwé dhéw ing donya (4,500 MW), lan wadhuké (Bratsk Reservoir) kang dhuwuré 160 mèter, minangka tlaga gawéan kang gedhé dhéwé ing donya. Pembangkit listrik Irkutskaya duwèni tenaga 660 MW.

Cathetan sikil

Pranala njaba 
 Kali Angara, Rusia kidul-wétan-tengah 
 Kali Angara 
 Kreteg anyar ing Kali Angara - teks & foto 
 Foto Kali Angara
 Peta muara Kali Angara
 Foto kali lan dam

Kali ing Ruslan
Kali
Kali Bandama iku kali kang paling dawa ing nagara Pasisir Gadhing utawa Côte d'Ivoire, dawané udakara 800 kilomèter. Kali kang mili mangidul iki éntuk banyu saka kali Marahoué, Solomougou, Kan lan Nzi lan muarané ana ing Tagba Lagoon lan Lempongan Guinea.

Kali Bandama mili ngliwati Tlaga Kossou, sawijining tlaga gawéan kang diyasa taun 1973 nalika yasa Dam Kossou ing Kossou.

Yamousssoukro, kutha krajan Côte d'Ivoire, dumunung ana ing pinggiré Kali Bandama.

Pranala njaba 
 country-study at mongabay.com

Kali ing Côte d'Ivoire
Kali