AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Laser (cekakan saka basa Inggris: Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation) iku siji piranti sing migunakaké èfèk mekanika kuantum, pancaran kastimulasi, kanggo ngasilaké siji cahya sing kohèrens saka medium "lasing" sing dikontrol kamurnian, ukuran, lan wanguné. Sinar laser bisa sambung-sinambung lan kanthi amplituda-konstan (dikenal minangka CW utawa gelombang berkelanjutan), utawa detak, kanthi migunakaké tèknik Q-switching, modelocking, utawa gain-switching.

Jrpning operasi detak, akèh daya puncak sing luwih dhuwur bisa digayuh. Sawijining medium laser uga bisa duwé fungsi minangka amplifier optikal nalika di-seed nganggo cahya saka sumber liya. Signal sing dikuataké bisa mèmper banget karo signal input sajeroning istilah panjang gelombang, fase, lan polarisasi; Bab iki wigati sajeroning komunikasi optikal. Tembung kriya "lase" tegesé mroduksi cahya kohèrens, lan asalé saka tembung laser iki.

Uga delengen 
 active laser medium
 laser applications
 laser construction
 laser science
 list of laser types
 ring laser gyroscope
 maser
 Laser Induced Breakdown Spectroscopy (LIBS)
 Laser pointer

Pranala njaba 
 Sam's Laser FAQ by Samuel M. Goldwasser
 Encyclopedia of laser physics and technology by Rüdiger Paschotta
 Liquid Light  by Phil Schewe, James Riordon, and Ben Stein
 Light turns into glowing liquid by Eugenie Samuel
 Experiments Detail How Powerful Ultrashort Laser Pulses Propagate through Air 
 Filamentation and Propagation of Ultra-Short, Intense Laser Pulses in Air 
 Lasing Activity without Population Inversion  by Phillip F. Schewe and Ben Stein
 Lasing without Inversion  by Phillip F. Schewe and Ben Stein

Laser
Optik
Mekanika kuantum
Kosmos, sajeroning pangertèn sing paling umum, ya iku sawijining sistem sing temata utawa ana ing harmoni. Asalé saka tembung basa Yunani κόσμος sing tegesé "kateraturan, susunan sing temata, rerenggan", kosmos wujud konsèp antitesis saka khaos. Èlmu sing nyinaoni kosmos karan mawa kosmologi.

Kosmologi
Kosmologi iku èlmu sing nyinaoni struktur lan sajarah alam semesta sajeroning skala gedhé.
Sacara mirunggan, èlmu iki gegandhèngan karo asal mula lan évolusi saka siji subyèk. Kosmologi disinaoni sajeroning astronomi, filosofi, lan agama. Pirsanana uga kosmogoni.

Subyèk sajeroning kosmologi nyakup:

Kosmologi fisik 

 Jeblugan Dahsyat (Big Bang)
 Metrik Friedmann-Lemaître-Robertson-Walker
 Wangun alam semesta jorning téyori jeblugan dahsyat
 Prinsip kosmologi
 Hukum Hubble
 let 'comoving'
 Latar wuri gelombang mikro kosmik (Cosmic Microwave Background/CMB)
 Variansi kosmik
 Nukleosintesis jeblugan dahsyat
 Pambentukan lan èvolusi galaksi
 Struktur kosmos mawa skala gedhé – pérangan atus Mpc - pérangan persèn saka horison
 Materi peteng
 Energi peteng
 Inflasi kosmik
 Defeksi topologi
 Takdir alam semesta

Amarga kaanan èkstrim sing dipercaya dumadi ing sapérangan menit pisanan saka sajarah alam semesta, kosmolog asring nyambut gawé bebarengan karo para èlmuwan saka aréa kaya déné fisika partikel.

Kosmologi liyané 
 Artikel utama: Kosmologi non-standard

Kosmologi filosofis 

 filsuf Presokratik
 Prinsip Antropik

Kosmologi réligius 
 Artikel utama: Religious cosmology

Pirsanana uga 
 Garis wektu kosmologi (minangka èlmu)
 Garis wektu kosmologi (kedadèyan kosmologi, lan sapérangan sing luwih cerak)
 Pratélan kosmolog
 Publikasi wigati sajeroning babagan kosmologi
 Origins, Nova Online - Provided by PBS.

Pranala njaba 
 Kosmologi di Indonesia 
 Wright, Ned, "Cosmology tutorial and FAQ". Division of Astronomy & Astrophysics, UCLA.
 Jordan, Thomas F., "Cosmology calculations almost without general relativity". (arXiv.org)
 Madore, Barry F., "Level 5: A Knowledgebase for Extragalactic Astronomy and Cosmology". Caltech and Carnegie. Pasadena, California, USA.
 Hoiland, Paul, "Modern Cosmology Examined "Musing on the Evolution of a Cosmos  Gouldsboro, Maine.
 Smith, Tony, "Cosmology -- At the Millennium, Experimental Observations tell us a lot about Cosmology". 
 Cosmology—Cosmology Of The Universe.
 Center for Cosmological Physics. University of Chicago, Chicago, Illinois.
 Tyler, Pat, and Phil Newman "Beyond Einstein". Laboratory for High Energy Astrophysics (LHEA) NASA Goddard Space Flight Center.
 Dictionary of the History of Ideas: Cosmic Images
 Dictionary of the History of Ideas: Cosmology from Antiquity to 1850
 Dictionary of the History of Ideas: Cosmology since 1850

 
Astrofisika
Istilah filsafat
Prachanda (, ; , lair kanthi asma Pushpa Kumal Dahal) iku Mahamantri Nepal wiwit 18 Agustus 2008 nganti 4 Mèi 2009. Sawijining revolusioner kuminis, pulitikus, lan tilas pemimpin gerilya, Prachanda iku Ketua Parté Kuminis Nepal (Maois) (CPN), parté pulitik gedhé dhéwé ing Nepal. 
Dipimpin Prachanda, CPN (M) nglancaraké Perang Sipil Nepal ing tanggal 13 Fèbruari 1996, niwasaké 13.000 jiwa sajeroning pertempuran antara parté lan pamaréntah.

Cathetan sikil

Pranala njaba 
 RETURNED: Child Soldiers of Nepal's Maoist Army Directed by Robert Koenig
 Prachanda - hero or villain? By Rabindra Mishra (BBC Nepali service)
 Prachanda speech on democracy given at Hindustan Times Leadership Summit, New Delhi, India, November 18, 2006  / Video of the Speech (together with Lord Neill Kinnock, Labour Party Great Britain) 
 Prachanda's address to the 63rd session of the United Nations General Assembly, September 26, 2008
 L'Espresso-Interview with Prachanda: Our revolution won, November 2006 
 L'Espresso-Interview with Prachanda as Video, November 2006 
 Interview with Kantipur Online 
 Exclusive interview with Prachanda, The Hindu (India) of February 8, 9, and 10, 2006 
 An interview with Prachanda
 BBC news Video Interview with Prachanda
 My Free Nepal 
 Interview with Revolutionary Worker in 2000 
 
 

Tokoh Anti-Revisionis
Majelis Konstitusi Nepal
Pulitikus Nepal
Tokoh kuminis Nepal
Mahamantri Nepal
Revolusioner
2008 ing Nepal
Lair 1954
Pulo Enggano iku pulo sing dumunung ing samodra Hindia lan wewatesans karo nagara India. Pulo Enggano iki minangka péranganing wewengkon pamaréntah Kabupatèn Bengkulu Lor, Provinsi Bengkulu, lan minangka siji kacamatan. Pulo iki dumunung ing sisih kidul-kulon kuth Bengkulu kanthi koordinat 5° 31′ 13″ LS,  102° 16′ 0″ BT.

Cathetan sikil

Rujukan 
 Gelap Pertama di Enggano. kompas daring 12-05-2008, diakses pada tanggal 18 Juni 2008

Pulo ing Indonésia
Pulo ing Bengkulu
Pulo paling jaba Indonésia
Horst Köhler (, ) iku Présidhèn Jerman sing isih mengku kalungguhan.

Köhler kapilih Bundesversammlung (Dewan Federal) tanggal 23 Mèi 2004 lan dilantik tanggal 1 Juli 2004. Köhler kapilih manèh minangka présidhèn tanggal 23 Mèi 2009.

Sadurungé kapilih, Köhler duwé karier sing apik ing donya pulitik lan minangka punggawa nagari. Pungkasan mengku kalungguhan minangka kepala ing IMF periode 1 Mèi 2000 nganti 4 Maret 2004.

Biografi 
Köhler lair ing Skierbieszów, ing Polen sing saiki dikuwasani déning Jerman]], minangka anak kapitu saka wolu sadulur sajeroning kulawarga Volksdeutsche saka Glückstal ing Bessarabia Rumania (saiki péranganing Moldova).

Pranala njaba 

 Official page of the German President 
 Biographical information (from the IMF)
 Horst Köhler's speech in Berlin upon his election as president (MP3)  text

Köhler, Herst
Köhler, Herst
Roh Moo-hyun (API: ) () iku Présidhèn Koréa Kidul angka 16. Dhèwèké njabat wiwit 25 Fèbruari 2003 nganti 24 Fèbruari 2008. Sadurungé terjun ing donya pulitik, Roh iku pengacara HAM.

Roh Moo-Hyun tiwas ing umur 62 taun sawisé terjun menyang jurang pagunungan mburi omahé ing désa Bongha. Dhèwèké tatu abot ing pérangan sirah lan dikirim menyang rumah sakit ing Busan watara jam 8:15 a.m. (23:15 GMT) lan dinyatakaké tilar donya watara jam 9:30 a.m. (00:30 GMT). Miturut pengacarané, Roh ninggal cathetan sing njarwakaké uripé "angèl" lan njaluk ngapura wis gawé sengsara wong akèh. Kapulisèn Koréa Kidul sabanjuré negasaké tiwasé Roh.

Uga delengen 

 Pulitik Koréa Kidul
 Pamilihan Présidhèn Koréa Kidul, 2002
 Pamilihan Présidhèn Koréa Kidul, 2007

Pranala njaba 
 Situs web resmi Presiden Roh Moo-hyun
  Parté Uri
  Nosamo: Kelompok penggemar Roh Moo-hyun 
 "Roh Defiant on Korea-US Tension" , The Chosun Ilbo, January 25, 2006.
 "Profile: Roh Moo-hyun", BBC News, May 14, 2004.
 "The Roh Impeachment: An American Perspective" , The Jeju Times, February 2003.
 "President Roh Moo-hyun and the New Politics of South Korea", The Asia Society, February 2003.
 "Roh Moo-hyun, South's Man of the People", The Age, February 26, 2003.
 "Profile: President-elect Roh Moo-hyun", CNN, December 31, 2002.
 http://www.korea.net/News/News/NewsView.asp?serial_no=20050705021 
 Cheong Wa Dae Office of the President  (English)

Tokoh sing suduk salira
Présidhèn Koréa Kidul
Lair 1946
Caruban iku désa ing Kacamatan Ringinarum, Kabupatèn Kendhal, Provinsi Jawa Tengah, Indonésia.

Uga delengen 
 Ringinarum, Kendhal
 Kabupatèn Kendhal

Pranala njaba 
 Situs web resmi Kabupaten Kendhal
{{désa
|peta          =
| poto            = 
| pratélan poto   = 
| jeneng          = Maja
| provinsi        = Jawa Tengah
| dati2           = Kabupatèn
| jeneng dati2	  = Kendhal
| kacamatan       = Ringinarum
|jeneng pemimpin = Nasikin
|wewengkon          =-
| padunung        = -
Maja (cara Indonésia: Mojo) iku désa ing Kacamatan Ringinarum, Kabupatèn Kendhal, Provinsi Jawa Tengah, Indonésia.

= Uga delengen
Lebak iku salah sawijining désa ing Kacamatan Pakis Aji, Kabupatèn Jepara, Provinsi Jawa Tengah, Indonésia.

Uga delengen 
 Pakis Aji, Jepara
 Kabupatèn Jepara

Pranala njaba 
 Situs web resmi Kabupaten Jepara
Banyuringin iku désa ing Kacamatan Singaraja (Singorojo), Kabupatèn Kendhal, Provinsi Jawa Tengah, Indonésia.

Uga delengen 
 Singaraja, Kendhal
 Kabupatèn Kendhal

Pranala njaba 
 Situs web resmi Kabupatèn Kendhal
Perang Kosovo utawa Konflik Kosovo dipigunakaké kanggo mratélakaké rong prastawa pasulayan ing Kosovo:

Wiwitan taun 1998–1999: Perang antara Pulisi lan paramilitèr Yugoslavia,  lan paramilitèr Kosovo.
1999: Pembomam NATO marang Yugoslavia antara tanggal 24  Maret  nganti 10 Juni, 1999, nalika NATO nyerang sasaran sipil lan militèr Yugoslavia, para pambrontak Albania nerusaké paprangan marang wadyabala Yugoslavia, ing satengahing pangungsèn gedhèn-gedhènan sing ndunungi Kosovo.

Uga delengen 
 Operation Eagle Eye (Kosovo)
 Operation Horseshoe

Gallery

Réferènsi

Pranala njaba 
Indictment of Milosevic PBB
Text of Rambouillet Treaty - "Interim Agreement for Peace and Self-Government In Kosovo, Rambouillet, France - February 23, 1999," including Appendix B University of Pittsburgh Jurist
Beginning of discussion (May 14, 1999 to June 8, 1999, specifically) of Appendix B of the Rambouillet Treaty on H-Diplo, the diplomatic history forum H-Net
Through My Eyes website  Imperial War Museum-Online Exhibition (Including images, videos and interviews with refugees from the War in Kosovo)

Lapuran 
UNDER ORDERS: War Crimes in Kosovo Human Rights Watch
OSCE Kosovo Verification Mission OSCE (Internet Archive)
Operation Allied Force NATO
HUMANITARIAN LAW VIOLATIONS IN KOSOVO HRW (1998)
ABUSES AGAINST SERBS AND ROMA IN THE NEW KOSOVO HRW (1999)
The Ethnic Cleansing of Kosovo U.S. State Department
Ethnic Cleansing in Kosovo: An Accounting U.S. State Department
War and mortality in Kosovo, 1998 99: an epidemiological testimony  The Lancet (PDF)
Trebinje danas.com K. Mitrovica: Više od 100 povrijeđenih Srba, UNMIK policajaca i Kfora

Media 
war in europe PBS Frontline
Kosovo fact files BBC News
Focus on Kosovo CNN
How the (2008) Nobel Peace Prize was Won, by Gregory Elich, Counterpunch, published at Global Research. Diplomatic intervention of Finnish president Martti Ahtisaari on the conflict.

Peta 
Maps of Kosovo, Perry-Castañeda Library Map Collection

 
Kosovo
Kosovo
Kosovo
Perang nglibataké Inggris
Perang nglibataké Amérikah Sarékat
Skopje (basa Makedonia: Скопје) iku kutha krajan Républik Makedonia. Kutha kang dumunung ing gisiking Kali Vardar iki kang ndunungi 515.419 jiwa.

Ibu Theresa lair ing kutha iki, nanging opanjenengané katurunan Albania.

Pranala njaba 

  Situs resmi

Kutha krajan
Kutha ing Républik Makedonia
Kutha krajan ing Éropah
Dardania () iku sawijining suku kuna ing Balkan, asal saka Illyrian. Ibukuthané dipercaya sing arané Damastion cedhak Tlaga Ohrid Ing abad kaping-1 sadurungé Masehi, Dardania nyerang provinsi Macedonia (provinsi Romawi) karo Scordisci lan Maedi. Ing abad kaping-6, dikuwasani déning Roma lan dadi péranganing provinsi Moesia Superior, saiki Kosovo, Serbia lan Bulgaria lor. Miturut Strabo, tlaytah iki dipérang dadi rong sub-grup, yakuwi Galabri lan Thunaki.

Réferènsi

 Grace Harriet Macurdy. The Wanderings of Dardanus and the Dardani, Transactions and Proceedings of the American Philological Association, Vol. 46 (1915), pp. 119–128
András Mócsy, Sheppard Frere, Pannonia and Upper Moesia: A History of the Middle Danube Provinces of the Roman Empire, Routledge (1974), ISBN 0710077149.

Pranala njaba 
Illyria and Illyrians

Dardania
Balkan
Perang Balkan iku loro prastawa perang sing kadadéan ing Éropah kidul-wétan taun 1912–1913 antara Liga Balkan (Bulgaria, Montenegro, Yunani, lan Serbia) nglawan Kasultanan Utsmaniyah.

Pranala njaba 
 Macedonia and the First Balkan War, by Carl K. Savich 
 US Library of Congress in the Balkan Wars
 The Balkan crises, 1903–1914 
 Military uniforms and insignia of the Balkan Wars 
 Third Balkan War (1991–2001)
 Balkan Wars: An Overview
 The New Student's Reference Work/The Balkans and the Peace of Europe

Révolusi
Perang nglibataké Balkan
Perang nglibataké Bulgaria
Perang nglibataké Yunani
Perang kamardikan
Perang nglibataké Kasultanan Utsmaniyah

bg:Балканска война
James Clerk Maxwell (Edinburgh, 13 Juni 1831-Cambridge, 5 November 1879) punika fisikawan Sekotlan ingkang kaping sepindhah nyerat kukum magnetisme lan kalistrikan salebetipun rumus matematis. Ing taun 1864, panjenenganipun mbuktèkaken bilih gelombang elektromagnetik punika gabungan saking osilasi medan listrik lan magnetik. Maxwell pikantuk bilih cahya punika salah satunggiling wangun radhiyasi elektromagnetik. Panjenenganipun ugi mbikak pamahaman ngenani obahipun gas, kanthi nedahaken bilih laju molekul-molekul ing salebetipun gas gumantung dhumateng suhunipun piyambak-piyambak.

Pranala njawi 

 Maxwell Year 2006

Pati 1879
Fisikawan Sekotlan
100 Tokoh miturut Michael H. Hart
Artikel mawa basa krama
Lair 1831
Michael Faraday (22 September 1791-25 Agustus 1867) punika èlmuwan Inggris ingkang pikantuk jejuluk "Bapak Listrik", amargi upadosipun listrik dados tèknologi ingkang kathah gunanipun. Panjenenganipun nyinaoni manéka babagan èlmu kawruh, kalebet elektromagnetisme lan elektrokimia. Panjenenganipun ugi nemokaken piranti ingkang ing tembe wuri dados pangobong Bunsen, ingkang dipungunakaken mèh ing sadaya laboratorium sains minangka sumber panas ingkang praktis.

Èfèk magnetisme nuntun panjenenganipun nemokaken gagasan-gagasan ingkang dados dhasar téyori medan magnet. Panjenenganipun kathah maringi sesorah kanggé momolèraken èlmu pengetauan dhumateng masarakat umum. Payaketan rasionalipun salebetipun ngembangaken téyori lan nganalisis asilipun banget ngéramaken.

Kutipan 
 "Boten wonten ingkang saklangkung éndah kanggé dados kasunyatan."
 "Tandangi. Rampungna. Terbitna." – pituturipun dhumateng William Crookes ingkang taksih anèm

Ugi pirsani 
 Buku dintenan Faraday, ¶ 7718, 30 Sept. 1845 lan ¶ 7504, 13 Sept. 1845

Pranala njawi 
 The Christian Character of Michael Faraday
 Michael Faraday Directory
 Full text of The Chemical History Of A Candle from Project Gutenberg

Lair 1791
Pati 1867
Fisikawan Inggris
Otodidak
100 Tokoh miturut Michael H. Hart
Artikel mawa basa krama
Ngadiwarna (cara Indonésia: Ngadiwarno), iku salah siji désa / kalurahan ing Kacamatan Sukareja (Sukorejo), Kabupatèn Kendhal, Provinsi Jawa Tengah, Indonésia.

Uga delengen 
 Sukareja, Kendhal
 Kabupatèn Kendhal

Pranala njaba 
 Situs web resmi Kabupatèn Kendhal
Grup Coimbra iku jaringan universitas Éropa sing diadegaké taun 1985 lan diresmèkaké nganggo charter taun 1987. Ing taun 2007 grup iki duwé 39 universitas anggota, sawatara minangka sing tuwa lan paling prestis ing Éropa.

Grup iki njupuk jeneng saka jeneng kutha Coimbra, Portugal. Universitas Coimbra uga dumunung ing kutha iki lan minangka salah siji sing tuwa dhéwé ing Éropa. Wektu madegé grup iki, Universitas Coimbra uga mahargya ambal warsa kaping 700.

Anggota 

Ostenrik
 Universitas Graz

Bèlgi
 Katholieke Universiteit Leuven (Dutch-speaking) 
 Université catholique de Louvain (French-speaking)

Républik Czech
 Charles University of Prague

Dhènemarken
 Universitas Aarhus

Éstlan
 Universitas Tartu

Finlan
 Åbo Akademi University
 Universitas Turku

Prancis
 Universitas Lyon
 Universitas Montpellier 
 Universitas Poitiers

Jerman
 Universitas Göttingen
 Universitas Heidelberg 
 Universitas Jena
 Universitas Würzburg

Hungaria
 University of Budapest

Irlandia
 National University of Ireland, Galway
 Trinity College, Dublin

Italia
 Universitas Bologna
 Universitas Padova
 Universitas Pavia 
 Universitas Siena

Walanda
 Universitas Groningen
 Universitas Leiden

Litowen
 Universitas Vilnius

Nurwègen
 Universitas Bergen

Polen
 Jagiellonian University

Portugal
 Universitas Coimbra

Rumania
 Universitas Iași

Russia
 Universitas Sankt-Peterburg

Spanyol
 Universitas Barcelona
 Universitas Granada
 Universitas Salamanca

Swèdhen
 Universitas Uppsala

Switzerland
 Universitas Geneva

Turki
 Universitas Istanbul

Karajan Bersatu
 Universitas Bristol 
 Universitas Durham 
 Universitas Edinburgh

Uga delengen 
 Ivy League (a group comprising some prestigious AS universities)
 Group of Eight (Go8) (a group of leading Australian universities)
 Grup Russell (a group of some of the top research-focused universities in the UK)
 Pratélan universitas berdasarkan nagara
 Group of Thirteen Leading Canadian Universities

Pranala njaba 
Coimbra Group official site

Pratélan perguruan tinggi
Universitas Uppsala (basa Swèdhen: Uppsala universitet) iku sawijining universitas ing Uppsala, Swèdhen, 64 kilomèter sisih lor-kuloné kutha Stockholm. Universitas iki diadegaké taun 1477 lan minangka universitas tuwa dhéwé ing Skandinavia.

Universitas iki wis maabad-abad dadi papan wigati tumrap ngèlmu kawruh lan pasinaonan, diwakili déning jeneng-jeneng kaya Linnaeus, Celsius, lan Ångström, lan sabanjuré déning sawatara peraih Bebungah Nobel sajeroning babagan ngèlmu alam - kaya déné Svante August Arrhenius. Saliyané iku, Uppsala duwé prabawa gedhé tumrap idhèntitas nasional lan budaya Swèdhen liwat tokoh kaya déné August Strindberg.

Ana sangang fakultas ing Universitas Uppsala. Ana watara 40.000 mahasiswa kang pinuju nempuh studi sarjana utawa program profésional, lan watara 2.400 mahasiswa program dhoktor. Ana 3.800 tenaga pengajar saka gunggung 6.000 punggawa.

Organisasi 
Universitas Uppsala duwé sangang fakultas kang diklompokaké sajeroning telung babagan ngèlmu kang saben babagan dibawahi siji wakil rektor. Babagan èlmu kang ana ing Uppsala ya iku:
 Babagan ngèlmu humaniora lan ngèlmu sosial
 Fakultas teologi
 Fakultas hukum
 Fakultas sajarah lan filsafat
 Fakultas ngèlmu basa
 Fakultas ngèlmu sosial
 Babagan ngèlmu kadhokteran lan farmasi
 Fakultas kadhokteran
 Fakultas farmasi
 Babagan ngèlmu teknik lan kawruh alam
 Fakultas teknik dan ngèlmu kawruh alam

Saliyané iku, ana uga fakultas ngèlmu pendidikan kang ora dilebokaké sajeroning katelu babagan èlmu mau.

Saben fakultas dumadi saka institusi utawa departemen kanthi gunggung kang béda-béda. Fakultas teologi lan fakultas hukum mung duwé siji institusi, déné fakultas teknik lan ngèlmu kawruh alam duwé akèh institusi kang diklompokaké sajeroning sawatara pérangan utawa seksi.

Pranala njaba 
 Situs resmi
 Situs web mahasiswa Universitas Uppsala
 Study Abroad Uppsala  - Petunjuk bagi mahasiswa internasional di Universitas Uppsala

Uppsala
Gunung Slamet iku gunung geni sing dumunung ing Pulo Jawa, Indonésia. Gunung Slamet dhuwuré 3,432 mèter. Gunung iki dunungé ing tapel wates Kabupatèn Banyumas, Purbalingga, Brebes lan Pemalang, Provinsi Jawa Tengah. Ing gunung iki ana panggonan kanggo plesiran, jenengé Baturadèn. Akèh-akèhé saka Kutha Purwokerto kanggo minuju menyang Baturadèn.
Gunung Slamet ya iku gunung kang dadi tujuan ékspedisi para pendaki. Para pendaki iku ora mung saka Purwokerto waé nanging uga saka Kutha-kutha liyané.
Gunung iki duwé kawasan alas Dipterokarp Bukit, alas Dipterokarp ndhuwur, alas Montane, lan Alas Ericaceous utawa alas gunung.
Aktivitas pungkasan ya iku nalika sasi Mèi 2009 lan nganti Juni isih ngetoké lava pijar.

Jalur Pendakian 

Jalur pendakian standar ya iku saka Bambangan, Désa Kutabawa, Kacamatan Karangreja, Purbalingga. Jalur populer liyané ya iku saka Baturradèn. Pendakian Gunung Slamet lumayan angél amarga mèh ana ing sedawané dalan rute pendakian ora ana tuk, yèn ana iku mung combéran. Mula saka iku pendaki disaranaké supaya gawa ombénan dhéwé yèn arep ndaki. Faktor liya kang sok dadi masalah ya iku kabut. Kabut ana ing Gunung Slamet gampang teka lan ora tetep tekané lan kabuté uga kandél. Yèn liwat jalur bambangan, masalah banyu ngombé ora dadi masalah lah rada gampang. Ana ing pos v utawa ana ing pos Samhyang rangkah ana kali cilik kang panggone ana ing sakngisoré pos v. Saliyané rute bambangan, uga ana rute pendakian saka Dukuhliwung. Saka pos 1 nganti tekan pos 5 ya iku pucuk mbutuhaké wektu antarané 8jam lan ana tuk ing pos 2 lan 3. Utawané uga bisa ndaki saka obyek wisata padusan banyu anget Guci, rute pendakian saka guci iki jalur terjal lan ora rata. Nanging sesawangan ana ing sakdawané dalan iki luwih istimewa dibandingaké karo rute liyané. Sesawangan alam ing rute guci iki isih alami lan isih asli. Rute iki bisa diwiwiti saka kutha Tegal banjur ngidul tumuju kutha Slawi, liwat Lebaksiu, Yomani lan lumebu ana ing dataran dhuwur Tuwel.

Deleng uga 
 Pratélan gunung ing Indonésia
 Pratélan gunung
 Banyumas

Cathetan suku
Gunung Ungaran iku gunung sing dumunung ing Pulo Jawa, Indonésia. Gunung iki dhuwuré 2.050 mèter. Gunung Ungaran duwé kawasan alas Dipterokarp Bukit, alas Dipterokarp Atas, alas Montane, lan alas Ericaceous utawa alas gunung.

Ing èrèng-èrènging gunung iki ana situs arkéologi wujud Candhi Gedhongsongo. Saliyané patilasan arkéologi ana uga sawatara grojogan (curug) ing antarané: Curug Semirang lan Curug Lawe. Uga ana guwa, sing misuwur kanthi jeneng Guwa Jepang. Guwa iki dumunung 200 mèter sadurungé pucuk gunung, yaiku ing saubengé perkampungan Promasan (perkampungan para pametik teh).

Deleng uga 
 Pratélan gunung ing Indonésia

Réferènsi

Pranala njaba 
 Candhi Gedong Songo
 Gunung Ungaran 

Ungaran
Ungaran
Pithecantropus Erectus Javanicus utawa Manungsa Jawa iku salah siji jinis Homo erectus sing pisanan tinemu. Wiwitané, manungsa iki dijenengi ilmiah Pithecanthropus Erectus déning Eugène Dubois, wong sing kasil nemu fosilé ing Trinil taun 1891. Jeneng Pithecanthropus erectus dhéwé asalé saka tembung basa Yunani lan latin kang tegesé manungsa-kethèk sing bisa ngadeg.

Sajarah 
Nalika iku, Eugène Dubois ora bisa ngumpulaké fosil Pithecanthropus kanthi genep. Fosil kang bisa dikumpulaké yaiku mung pérangan tempurung tengkorak, balung pupu ndhuwur lan untuné mung 3 tok. Nganti tekan saiki durung bisa ditemokaké bukti kang jelas ngenani balung-balung mau saka jinis sing padha. Laporan kang isiné 342 kaca nalika iku digawé ngenani babagan validitas temon mau. Manungsa Jawa bisa tinemu ana ing buku-buku wulangan bocah-bocah sekolah jaman saiki. Fosil kang luwih lengkap banjur tinemu ana ing désa Sangiran, Jawa Tengah, antarané 18 km sisih lor saka kutha Sala. Fosil kang awujud tempurung tengkorak manungsa iki tinemu déning Gustav Heinrich Ralph Von Koenigswald, ahli paleoantropologi saka Berlin, ana ing taun 1936. Saliyané fosil, uga akèh tinemu temon-temon liyané ana ing situs sangiran iki. Nganti tekan temon manungsa sing luwih tuwa liyané tinemu ana ing Great Rift Valley, Kenya, temon Dubois lan von Koenigswald dadi manungsa tuwa dhéwé kang dingertèni. Temon iki uga didadekaké rujukan kanggo njurung téyori évolusi Charles Darwin lan Alfred Russel Wallace. Akèh ilmuan kang nalika iku uga ngetokaké téyori ngenani Manusia Jawa kang dadi mata rantai kang ilang antarané manungsa kethèk lan manungsa kang ana jaman saiki. Saiki, para antropolog gawé kesepakatan ngenani leluhur manungsa saiki ya iku Homo erectus kang urip ana ing Afrika (uga dikenal kanthi jeneng Homo Ergaster).

Liya-liya 
Kartunis saka Brasil Maurício de Sousa, olèh inspirasi ngèlmiah kanggo Manungsa Jawa, lan nyiptakaké karakter Pitheco, utawa jangkepé Pithecanthropus erectus da Silva.

Cathetan suku

Uga delengen 
 Manungsa Péking

Pranala njaba 
 Java Man

Antropologi
Spesies sing wis cures
Paleoantropologi
Kaliwungu bisa ngarujuk menyang:

Kacamatan
 Kaliwungu, siji kacamatan ing Kabupatèn Kendhal, Jawa Tengah
 Kaliwungu, siji kacamatan ing Kabupatèn Kudus, Jawa Tengah
 Kaliwungu, siji kacamatan ing Kabupatèn Semarang, Jawa Tengah
 Kaliwungu Kidul, siji kacamatan ing Kabupatèn Kendhal, Jawa Tengah

Désa/kalurahan

Lampung
 Kaliwungu, siji kampung ing Kabupatèn Lampung Tengah

Jawa Tengah
 Kaliwungu, siji désa ing Kacamatan Balapulang, Kabupatèn Tegal
 Kaliwungu, siji désa ing Kacamatan Bruna, Kabupatèn Purwareja
 Kaliwungu, siji désa ing Kacamatan Kaliwungu, Kabupatèn Kudus
 Kaliwungu, siji désa ing Kacamatan Kaliwungu, Kabupatèn Semarang
 Kaliwungu, siji désa ing Kacamatan Kedhungreja, Kabupatèn Cilacap
 Kaliwungu, siji désa ing Kacamatan Klirong, Kabupatèn Kebumèn
 Kaliwungu, siji désa ing Kacamatan Mandiraja, Kabupatèn Banjarnegara
 Kaliwungu Kidul, siji désa ing Kacamatan Ngombol, Kabupatèn Purwareja
 Kaliwungu Lor, siji désa ing Kacamatan Ngombol, Kabupatèn Purwareja

Jawa Wétan
 Kaliwungu, siji kalurahan ing Kacamatan Jombang, Kabupatèn Jombang
 Kaliwungu, siji désa ing Kacamatan Ngunut, Kabupatèn Tulungagung
 Kaliwungu, siji désa ing Kacamatan Tempeh, Kabupatèn Lumajang

Stasiun KA
 Stasiun Kaliwungu, siji stasiun sepur ing Jawa Tengah
Nangka iku jinisé wit saha wohé. Wit nangka kalebu suku Moraceae; jeneng ngèlmiahé yaiku Artocarpus heterophyllus. Sajeroning basa Inggris, nangka kondhang minangka jackfruit.

Katrangan 
Wit nangka lumrahé duwé ukuran sedheng, nganti watara 20 m dhuwuré, sanadyan ana sing nganti 30 m. Wité bunder silindris, nganti watara 1 m garis tengahé. Tajuk wit nangka padhet lan ketel, bunder lan amba yèn uripé ing panggonan sing kabuka. Kabèh pérangan tuwuhan iki ngetokaké dhadhak putih kenthel yèn dikeret.

Godhong tunggal, nyebar, mawa gagang 1–4 cm, lembaré godhong rada kandel kaya kulit, kaku, pinggiré rata, lonjong kuwalik nganti jorong (dawa), 3,5-12 × 5–25 cm, kanthi pangkal nyiut mbaka sethithik, lan pucuké mèh lancip utawa rada lancip. Godhong mligi bunder endhog lancip, dawa nganti 8 cm, gampang rogol lan ninggal tilas kaya ali-ali.

Asal-usul lan sumebaré 
Nangka dipitayani asalé saka India, yaiku wewengkon Ghats pérangan kulon, jinis-jinis liaré isih tuwuh ing alas udan (hutan hujan) ing tlatah iki. Saiki nangka wis nyebar ing laladan-laladan tropis, mligi ing Asia Kidul-wétan.

Deleng uga 
 Cempedak
 Sukun

Wacan 
 Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan. PROSEA – Gramedia. Jakarta. ISBN 979-511-672-2.

Pranala njaba 

 Harian Kompas: Nangkadak, Persilangan Nangka-Cempedak
 Harian Republika: Mengawinkan Nangka Cepedak di Halaman Anda
 Nangka x Cempedak = Nangkadak 

Moraceae
Woh-wohan
Wit kayu
Sagara Abang (basa Indonésia: Laut Merah, Arab بحر الأحمر Bahrul-Ahmar; Ibrani ים סוף Yam Suf; Tigrinya ቀይሕ ባሕሪ QeyH baHri) iku lempongan ing sisih kulon Jazirah Arab kang misahaké bawana Asia karo Afrika. Jalur menyang sagara ing kidul ngliwati Babul Mandib lan Lempongan Aden déné ing sisih lor dumunung Ujung Sinai lan Terusan Suez. Sagara iki ing papan kang paling jembar ambané 300 km lan dawané 1.900 km kanthi titik paling jero 2.500 m. Sagara Abang uga dadi habitat tumrap manéka makluk banyu lan koral.

Jeneng 
Sanadyan kerep digandhèngaké karo carita-carita ing mangsa kapungkur, nanging nganti abad kaping 20, wong Éropah tansah nyebut "Lempongan Arab", déné Herodotus lan Ptolemeus nyebutaké "Arabicus Sinus". Banyu Sagara Abang dhéwé sakbeneré ora béda karo banyu sagara liyané.

Penjelasan èlmiah nyebutaké yèn warna abang ing lumahing sagara muncul akibat Trichodesmium erythraeum siyang ngembang. Ana uga kang njlèntrèhaké yèn jeneng mau asal saka gunung sugih mineral ing saubengé kang wernané abang.

Pariwisata 
Kutha-kutha kang dumunung ing pasisir Sagara Abang antarané: Jeddah, Sharm el Sheikh, Plabuhan Sudan, lan Eilat. Ing taun 1950-an, Hans Haas nemu Sagara Abang minangka papan nyilem lan diterusaké déning Jaques-Yves Costeau. Pratélan kutha kang luwih jangkep:

  Aqaba (العقبة)
  Hirgigo (ሕርጊጎ)
  Asseb (ዓሳብ)
  Dahab (دهب)
  Eilat (אילת)
  El Gouna (الجونة)
  Hala'ib (حلايب)
  Al Hudaydah (الحديدة)
  Hurghada (الغردقة)
  Jeddah (جدة)

  Marsa Alam (مرسى علم)
  Massawa (ምጽዋ)
  Nuweiba (نويبع)
  Port Safaga (ميناء سفاجا)
  Port Sudan  (بورت سودان)
  Sharm el Sheikh (شرم الشيخ)
  Soma Bay (سوما باي)
  Suakin (سواكن)
  El Suweis (السويس)
  Taba (طابا)

  Al-Qusair (القصير)
  Yanbu (ينبع)
  Rabigh (رابغ)

Nagara kang wewatesan 
Nagara kang wewatesan karo Sagara Abang ya iku:
 Pasisir lor 
 Mesir 
 Israèl
 Yordania 
 Pasisir kulon
 Sudan
 Mesir 
 Pasisir timur 
 Arab Saudi 
 Yaman 
 Pasisir kidul
 Djibouti
 Eritrea
 Somalia

Uga delengen 
 Penyebrangan Sagara Abang

Merah
Merah
Thessaloniki utawa Tesalonika (Yunani: Θεσσαλονίκη, Turki: Selânik, Slavia: Solun (Солун), Aromania: Săruna, Ladino: Selanik), iku sawijining kutha kang dumunung ing Yunani pérangan lor. Sing ndunungi gunggung 363.987 jiwa (2001).

Putra kutha 
 Santo Siril lan Santo Methodius, penyebar agama Kristen ing bangsa Slavia lan kang ngréka huruf Sirilik.
 Manolis Anagnostakis, dhokter lan penulis kiri
 Pavle Savić, fisikawan Serbia
 Stavros Koujioumtzis (1932-2005), komposer Yunani lan penulis lirik
 Dionysis Savvopoulos (terlahir 2 Dhésèmber 1944), komposer, penulis lirik lan penyanyi Yunani
 Arif Hikmet (tilar donya 1978), arsitek Turki
 Stratos Dionysiou (tilar donya 1990), penyanyi populer
 Zoe Laskari (lair 1938), aktris Yunani
 Marinella (lair 20 Mèi 1935), penyanyi populer
 Kostas Voutsas (lair 1930), aktor Yunani
 Nikos Papazoglou, penyanyi lan pengarang lagu
 Calliope Tatti (1897 - 1978)
 Mustafa Kemal Atatürk (1881 - 1938), pulitikus lan pendhiri Republik Turki
 Nazım Hikmet, (1902 - 1963), penyair Turki
 Cahit Arf (1910 - 1997), matematikawan Turki
 Pavlos Danelatos sutradara teater
 Salih Omurtak (1889 - 1954) jenderal Turki
 Peja Stojakovic, juru main bola basket Yunani-Serbia ing liga NBA

Cathetan sikil

Pranala njaba 
 Photo Thessaloníki 

Kutha ing Yunani
Bab-el-Mandeb, sebutan liya Bab el Mandab, Bab al Mandab, utawa Bab al Mandeb tegesé "Gerbang Luh" utawa sajeroning Arab (باب المندب), iku selat sing misahaké bawana Asia (Yaman ing ujung Arab) karo bawana Afrika (Djibouti, sisih lor Somalia), lan ngubungaké Sagara Abang karo Samodra Hindia (Lempongan Aden).

Pranala njaba 
 Notice-to-Proceed Launches Ambitious Red Sea Crossing
 Italian

Selat ing Asia
Selat ing Afrika
Samodra Hindia
Lempongan Aden iku lempongan sing dumunung ing Samodra Hindia, antara Yaman ing Jazirah Arab pérangan kidul lan Somalia ing Afrika. Ing sisih kulon-lor lempongan iki kagandhèng karo Sagara Abang liwat selat Babul Mandib.

Minangka lalu lintas banyu sagara kanggo pangeboran lenga patra ndadèkaké Lempongan Aden wigati banget tumrap ékonomi donya. Lempongan iki uga duwé akèh variasi iwak, koral lan kéwan liyané amarga polusiné mung sethithik. Plabuhan utama ing saubengé ya iku Aden ing Yaman lan Berbera ing Somalia.

Kaamanan ing tlatah iki isih mutawatiri amarga Yaman lan Somalia kaloroné isih durung pati stabil. Lempongan Aden minangka panggonan utama kanggo pembajakan, saéngga mbebayani tumrap pelayaran. Saliyané iku, Lempongan Aden uga rawan terorisme kanthi anané pangeboman kapal USS Cole lan tanker lenga Prancis uga kena serangan teroris ing papan iki.

Aden
Géografi Yaman
Géografi Somalia
Bacin, iku désa ing Kacamatan Bae, Kabupatèn Kudus, Provinsi Jawa Tengah, Indonésia.

Uga delengen 
 Bae, Kudus
 Kabupatèn Kudus

Pranala njaba 
 Situs resmi Kabupatèn Kudus
Sultan Agung Prabu Hanyokrokusumo (miyos: Mataram, 1593-séda: Mataram, 1645) iku raja Kasultanan Mataram kang maréntah taun 1613-1645. Ing reh sangisoré  Sultan Agung iki Mataram ngrembaka dadi krajan gedhé dhéwé ing Jawa lan Nusantara wektu semana.

Saka jasa-jasané minangka pejuang lan budayawan, Sultan Agung wis dikukuhaké dadi pahlawan nasional Indonésia dhedhasar S.K. Presiden No. 106/TK/1975 tanggal 3 November 1975 amarga wis gigih nentang praktik penjajahaning Walanda, kaping pindho sultan agung nyerang VOC ing Batavia, ing taun 1628 lan taun 1629

Silsilah Kulawarga 
Asma asliné yakuwi Raden Mas Jatmika, utawa misuwur uga kanthi sebutan Raden Mas Rangsang. Minangka putra saka pasangan Prabu Hanyakrawati lan Ratu Mas Adi Dyah Banowati. Ramané yakuwi raja kaloro Mataram, déné ibuné yakuwi putri Pangeran Benawa raja Pajang.

Kapustakan 
 Babad Tanah Jawi, Mulai dari Nabi Adam Sampai Tahun 1647. (terj.). 2007. Yogyakarta: Narasi
 M.C. Ricklefs. 1991. Sajarah Indonesia Modern (terj.). Yogyakarta: Gadjah Mada University Press
 Moedjianto. 1987. Konsep Kekuasaan Jawa: Penerapannya olèh Raja-raja Mataram. Yogyakarta: Kanisius 
 Purwadi. 2007. Sajarah Raja-Raja Jawa. Yogyakarta: Media Ilmu

Lair 1591
Pati 1645
Sultan Mataram
Pahlawan nasional Indonésia
Susuhunan Giri Gajah Kadhaton utawa Sunan Giri iku Walisanga lan pangadeg karajan Giri Kedhaton, kang dunungé ing laladan Gresik, Jawa Wétan. Sunan Giri lair ing Blambangan taun 1442.. Sunan Giri duwé sawatara  dasanama, ya iku Radèn Paku, Prabu Satmata, Sultan Abdul Faqih, Radèn 'Ainul Yaqin  lan Jaka Samodra.. Sunan Giri yasa kadhaton ing Giri ing taun 1408  Saka/1486  M lan ing taun sawise jumeneng nata kanthi jejuluk Prabu Satmata. Sunan Giri surut ing taun 1428  Saka/1506  M lan disarèkaké ing Giri Gajah, Kebomas, Gresik. Giri Kadhaton banjur diprintah dening Sunan Giri II.

Silsilah 
Ing babad carita akèh kang béda antara carita siji lan sijiné, kaya ta silsilah Sunan Giri . Sajeroning babad akèh kang nyaritakaké ya iku anak Maulana Ishaq, ya iku wong kang mubaligh teka saka Asia Tengah . Maulana Ishaq dicaritakake nikah (kawin) karo Dèwi Sekardadu, ya iku putri saka Menak Sembuyu panguasa tlatah ing Blambangan ing mangsa-mangsa akir kekuasaane Majapahit .

Panemu liya kang maratélakaké yèn Sunan Giri uga minangka katurunan Rasulullah SAW; ya iku liwat jalur katurunan Husain bin Ali, Ali Zainal Abidin, Muhammad al-Baqir, Ja'far ash-Shadiq, Ali al-Uraidhi, Muhammad al-Naqib, Isa ar-Rummi, Ahmad al-Muhajir, Ubaidullah, Alwi Awwal, Muhammad Sahibus Saumiah, Alwi ats-Tsani, Ali Khali' Qasam, Muhammad Shahib Mirbath, Alwi Ammi al-Faqih, Abdul Malik (Ahmad Khan), Abdullah (al-Azhamat) Khan, Ahmad Syah Jalal (Jalaluddin Khan), Jamaluddin Akbar al-Husaini (Maulana Akbar),Ibrahim Zainuddin Al-Akbar As-Samarqandy (Ibrahim Asmoro), Maulana Ishaq, dan 'Ainul Yaqin (Sunan Giri). Lumrahé panemu mau dhedhasar riwayat pesantrèn-pesantrèn Jawa Wétan, lan cathetan nasab Sa'adah BaAlawi Hadramaut.

Cathetan suku 

Giri
Lair 1442
Tokoh panyebar Islam ing Indonésia
Sunan Kalijaga ingkang nalika gadhah asma timur R. M. Syahid, inggih punika satunggalipun walisanga. Panjenenganipun punika putranipun Ki Tumenggung Wilatikta, ingkang ing jaman samanten dados bupati Tuban. Sunan Kalijaga misuwur minangka wali ingkang gadhah jiwa pamimpin, mubaligh, pujangga, lan filsuf. Sunan Kalijaga ugi misuwur asring nganggit cariyos-cariyos lakon wayang ingkang dipunjumbuhaken kaliyan ajaran Islam. sunan kalijaga satunggaling sunan ingkang misuwur sanget ing tanah jawa. sunan kalijaga minangka sunan ingkang nginakaken médhia dzikir kanggé merekaken dhumateng Gusti Alla SWT. warni-warni waosan dzikir sampun dipunwurukaken déning sunan kalijaga dhumateng para murid-muridtipun,lan caranipun dzikir ugi dipunwulangaken, kados ta dzikir lésan, dzikir nafas, dzikir kolbu, ngantos dzikir ruh lan sanèsipun ugi dipunwulangaken.

Riwayat
Carita kang misuwur gegayutan nama Kalijaga punika amargi Raden Sahid kadhawuhan nengga Sunan Bonang ing sapinggiring lepen. Nanging wonten pamanggih sanès bilih Kalijaga punika saking nama papan/padhusunan ing Harjamukti, Cirebon. Dados Sunan Kalijaga ateges sunan ingkang dedunung ing Kalijaga, kados déné wali sanès kang kasebat saking papanipun kadosdene sunan ing Giri, Ampeldhenta, Kudus, Muria, lan sanesipun.

Yuswanipun Sunan Kalijaga kirang langkung ngantos 100 tahun.

Cathetan sikil

Kalijaga
Kalijaga
Tokoh panyebar Islam ing Indonésia
Carlos Mauricio Funes Cartagena (lair 18 Oktober 1959 ing San Salvador) iku Présidhèn El Salvador. Dhèwèké menangaké pamilihan présidhèn taun 2009 calon saka parté pulitik swiwi kiwa Farabundo Martí National Liberation Front (FMLN)  lan dilantik tanggal 1 Juni 2009.

Réferènsi

Pranala njaba 

  Official Campaign Website 
  www.mauriciofunestv.com
  www.AmigosdeMauricio.com 
  Biography by CIDOB Foundation 
  Leiva, Santiago (November 12, 2007). “En El Salvador ha nacido la esperanza”: Mauricio Funes . Diario Co Latino.

Lair 1959
Pulitisi Salvador
Présidhèn El Salvador
General Motors Corporation (), uga dikenal minangka GM, iku produsèn montor sing markasé ing Amérikah Sarékat lan operasi ing saindhenging donya kalebu Buick, Cadillac, Chevrolet, Daewoo, GMC, Holden, Hummer, Oldsmobile, Opel, Pontiac, Saturn, Saab, lan Vauxhall.

Divisi Chevrolet lan GMC mroduksi truk, uga kendaraan penumpang liyané. Mèrek liyané kalebu ACDelco, Allison Transmission, lan General Motors Electro-Motive Division sing mroduksi lokomotif diesel-listrik. GM uga duwé pérangan sajeroning Isuzu, Subaru, lan Suzuki ing Jepang lan joint venture karo AutoVAZ (Lada) ing Ruslan. Sasi Dhésèmber 2003, GM nuku Delta ing Afrika Kidul, sing saiki dadi anak perusahaan sing diduwèni penuhdéning General Motors Afrika Kidul.

Markas GM dumunung ing Renaissance Center ing Detroit, Michigan.

Pranala njaba 

 Situs web resmi GM Amerika Serikat
 GM Indonesia - Chevrolet

Produsen montor
Otomotif
Sri Susuhunan Pakubuwana IV utawi  Sampéyandalem Ingkang Sinuhun Kangjeng Susuhunan Pakubuwana Ingkang Jumeneng kaping Sekawan (Carakan: ꦯꦩ꧀ꦥꦺꦪꦤ꧀ꦢꦊꦩ꧀ꦲꦶꦁꦏꦁꦯꦶꦤꦸꦲꦸꦤ꧀ꦑꦁꦗꦼꦁꦯꦸꦯꦸꦲꦸꦤ꧀ꦤꦤ꧀ꦦꦑꦸꦨꦸꦮꦟ꧇꧔꧇)(lair: Surakarta, 1768 – séda: Surakarta, 1820) iku raja katelu Kasunanan Surakarta kang maréntah antarané taun 1788 – 1820. Pakubuwana IV asma misuwure yaiku Sunan Bagus, jalaran jumeneng nata ing yuswa kang isih anom lan uga jalaran pasuryané kang bagus.

Awal papréntahan 
Asma asliné ya iku Radèn Mas Subadya, putra Pakubuwana III kang miyos saka garwa padmi tedhak turun saka sultan Demak. Wiyosan Panjenengandalem  tanggal 2 Sèptèmber 1768 lan jumeneng nata tanggal 29 Sèptèmber 1788, ing yuswa 20 taun.

Pakubuwana IV iku raja Surakarta kang dhuwur gegayuhan lan kuwanèné, béda karo ramané kang misuwur ringkih lan kurang pracéka. Panjenengané kapéncut marang paham Kajawèn lan ngangkat para tokoh golongan mau sajeroning papréntahan. Bab iki ora disarujuki déning para pejabat Islam kang wis mapan ing kraton.

Para tokoh Kajawèn mau njurung Pakubuwana IV supaya uwal saka VOC lan ndadèkaké Surakarta minangka nagari kang misuwur ing Jawa, ngalahaké Ngayogyakarta.

Prastawa Pakepung 
Kahanan Surakarta sansaya adreng. Para pejabat kang kasisih ngupaya ngajak VOC ngadhepi raja. Pakubuwana IV dhéwé gething marang VOC mligi saka lakuning résidhèn Surakarta aran W.A. Palm kang korup.

Résidhèn Surakarta kang nggenteni Palm kang aran Andries Hartsinck kabukti nganakaké pepanggihan wadi karo Pakubuwana IV. VOC wiwit kuwatir lan nyana manawa Hartsinck digunaake déning Pakubuwana IV minangka piranti kang ngrusak saka njero.

VOC wusanané kekancan karo Hamengkubuwana I lan Mangkunagara I kanggo ngadhepi Pakubuwana IV. Ing wulan Novèmber 1790 bebarengan ngepung Kraton Surakarta. Saka jeron kraton dhéwé, para pejabat senior kang kasisih mèlu meksa Pakubuwana IV supaya nyingkiraké para paranpara nata babagan rohaniné. Prastawa iki diarani Pakepung.

Pakubuwana IV wusanané ngaku kalah tanggal 26 Novèmber 1790 kanthi masrahake para paranpara nata kang duwé  kawruh Kajawèn supaya diguwak déning VOC.

Cathetan 
Saliyané Pakubuwana V, ana loro manèh putra Pakubuwana IV kang dadi raja Surakarta, ya iku Pakubuwana VII lan Pakubuwana VIII.

Kapustakan 
 Andjar Any. 1980. Raden Ngabehi Ronggowarsito, Apa yang Terjadi? Semarang: Aneka Ilmu
 M.C. Ricklefs. 1991. Sajarah Indonesia Modern (terj.). Yogyakarta: Gadjah Mada University Press
 Purwadi. 2007. Sajarah Raja-Raja Jawa. Yogyakarta: Media Ilmu

Uga delengen 
Kasunanan Surakarta
Pratélan ratu Mataram Anyar

Sunan Surakarta
Sri Susuhunan Pakubuwana V utawi  Sampéyandalem Ingkang Sinuhun Kangjeng Susuhunan Pakubuwana Ingkang Jumeneng kaping Gangsal (Hanacaraka: ꦯꦩ꧀ꦥꦺꦪꦤ꧀ꦢꦊꦩ꧀ꦲꦶꦁꦏꦁꦯꦶꦤꦸꦲꦸꦤ꧀ꦑꦁꦗꦼꦁꦯꦸꦯꦸꦲꦸꦤ꧀ꦤꦤ꧀ꦦꦑꦸꦨꦸꦮꦟ꧇꧑꧒꧇) (miyos: Surakarta, 1785 – séda: Surakarta, 1823) iku raja Kasunanan Surakarta kang maréntah antarané taun 1820 – 1823.

Asma asliné yaiku Raden Mas Sugandi, putra saka Pakubuwana IV kang lair saka garwa padmi Raden Ayu Handoyo putri Adipati Cakraningrat bupati Pamekasan. Panjenengané jumeneng nata ing tanggal 10 Pèbruari 1820, let wolung dina sawisé sédané ingkang rama.

Pakubuwana V uga kawentar kanthi sebutan Sinuhun Ngabèhi, yaiku sugih bandha lan sugih kasektèn. Pakubuwana V uga mrintahaké panulisan Serat Centhini dhedhasar pengalaman pribadiné samangsa mengku dadi Adipati Anom. Sing dadi juru tulis naskah misuwur iki yaiku Radèn Rangga Sutrasna.

Pakubuwana V namung maréntah sajeroning telung taun. Panjenengané séda ing tanggal 5 September 1823. Raja Surakarta sabanjuré yaiku putrané sesilih Pakubuwana VI, kang wis dikukuhaké pamaréntah Indonésia minangka pahlawan nasional.

Kapustakan 
 Andjar Any. 1980. Raden Ngabehi Ronggowarsito, Apa yang Terjadi? Semarang: Aneka Ilmu
 Purwadi. 2007. Sajarah Raja-Raja Jawa. Yogyakarta: Media Ilmu

Deleng uga 
 Kasunanan Surakarta
Pratélan ratu Mataram Anyar

Sunan Surakarta
Ambalat iku blok sagara sing jembaré 15.235 kilomèter pesagi sing dumunung ing Sagara Sulawesi utawa Selat Makassar. Blok sagara iki ora kabèh sugih lenga patra.

Wiwitan pasulayan 
Pasulayan diwiwiti sawisé taun 1967 dianakaké patemon teknis hukum sagara pisanan antarané Indonésia lan Malaysia. Pungkasané kaloro nagara sepakat (kajaba Sipadan lan Ligitan didadèkaké kaanan status quo pirsani: Sengketa Sipadan lan Ligitan) sabanjuré, tanggal 27 Oktober 1969 dianakaké penandha tangonon perjanjèn antara Indonésia lan Malaysia sing diarani Perjanjèn Tapel Wates Kontinental Indonésia-Malaysia, kaloro nagara wis ratifikasi tanggal 7 November 1969. Ora suwé, isih ing taun 1969 Malaysia gawé péta anyar sing nglebokaké pulo Sipadan, Ligitan lan Batu Puteh (Pedra blanca) saéngga bab iki mbingungaké Indonésia lan Singapura lan pungkasané Indonésia lan Singapura ora ngakoni péta anyar Malaysia mau.

Tanggal 17 Maret 1970 ditandha tangani manèh Pasetujon tapel wates sagara Indonésia lan Malaysia  nanging, ing taun 1979 pihak Malaysia gawé péta anyar manèh ngenani tapel wates kontinental lan maritim lan nyatakaké yèn negarané minangka nagara kapuloan lan kanthi sepihak gawé tapel wates maritimé dhéwé kanthi nglebokaké blok maritim Ambalat sajeroning wewengkoné ya iku kanthi bgajokaké koordinat 4° 10' arah lor ngliwati pulo Sebatik.. Péta iki padha nasibé karo terbitan Malaysia taun 1969 ya iku diprotes lan ora diakoni déning pihak Indonésia.

Uga delengen 
 Hubungan Indonésia Malaysia

Cathetan sikil

Pranala njaba 
 Salah lapor Malaysia meminta maaf.
 Kompas mohon maaf kerana salah lapor. 
 Thomson Financial News: Indonésia says Eni mulls LNG plant in disputed Ambalat zone (Oktober 2008)
 Indonésia dan Malaysia tidak akan membawa Ambalat ke Mahkamah Internasional (Mèi 2008)

Hubungan jaban rangkah Indonésia
Hubungan jaban rangkah Malaysia
Géografi Indonésia
Wewengkon sing dadi pasulayan
Karajan Galuh iku karajan Sunda ing pulo Jawa, sing wewengkoné dumunung antarané Kali Citarum ing sisih kulon lan Kali Cipamali ing sisih wétan. Karajan iki minangka panerus saka karajan Kendan, bawahan Tarumanagara.

Prasasti 
Prasasti Mandiwunga
Prasasti Cikajang
Prasasti Rumatak
Prasasti Galuh

Kapurbakalaan tilas Karajan Galuh

Rujukan 
Aca. 1968. Carita Parahiyangan: naskah titilar karuhun urang Sunda abad angka 16 Maséhi. Yayasan Kabudayaan Nusalarang, Bandung.
Ayatrohaedi. 2005. Sundakala: cuplikan sajarah Sunda berdasarkan naskah-naskah "Panitia Wangsakerta" dari Cirebon. Pustaka Jaya, Jakarta.
Edi Suhardi Ekadjati. 2005. Polemik Naskah Pangeran Wangsakerta. Pustaka Jaya, Jakarta. ISBN 979-419-329-1
Richadiana Kartakusuma (1991), Anekaragam Basa Prasastidi Jawa Barat Pada Abad Ke-5 Masehi sampai Ke-16 Masehi: Suatu Kajian Tentang Munculnya Basa Sunda. Tesis (yang diajukan sebagai salah satu syarat untuk memperoleh gelar Magister dalam babagan Arkéologi). Fakultas Pasca Sarjana Universitas Indonésia.
Yoséph Iskandar. 1997. Sajarah Jawa Barat: yuganing rajakawasa. Geger Sunten, Bandung.

Sajarah Sundha
Karajan ing Nusantara
Karajan ing Jawa Kulon
Candhi Sèwu iku candhi Buda sing dibangun ing abad kaping-8 sing let-é mung wolung atus mèter ing saloring candhi Prambanan. Candhi Sèwu minangka komplèk candhi Buda gedhé dhéwé kaloro sawisé candhi Barabudhur ing Jawa Tengah. Candhi Sèwu umuré luwih tuwa katimbang candhi Prambanan. Sanajan asliné ana 249 candhi, déning masarakat candhi iki dijenengaké Candhi "Sèwu". Pawèwèh jeneng iki magepokan karo legenda Loro Jonggrang.

Sajarah 

Adhidasar prasasti kanthi taun 792 lan tinemu ing taun 1960, kang misuwur kanthi jeneng Manjus’ri grha (Omah Manjusri). Manjusri ya iku wujud Boddhisatwa kang ana ing buddha.

Rujukan

Sumber 
 Dinas Pariwisata DIY.

Pranala njaba 
 Situs resmi 
 "Mandala Suci Manjusrigrha", dokumenter pendek mengenai Candhi Sewu (dalam Basa Indonésia) 

 

Sèwu
Letnan Jendral TNI (Purn.) Bibit Waluyo () iku Gubernur Jawa Tengah kapilih kanggo periode 2008-2013. Bibit Waluyo sadurungé dikenal minangka tokoh TNI lan naté mengku kalungguhan Pangkostrad lan Pangdam Jaya.

Saderengipun ndhèrèk Pilihan Guberneur Jateng 2008 kanthi pasangan Rustriningsih ingkang dipunsengkuyung déning PDIP, Bibit naté ndhèrèk calon ing pemilihan gubernur DKI Jakarta 2007, nanging wurung.

Ing warsa 2013, Bibit Waluyo nyalon gubernur Jawa Tengah 2013 kanthi pasangan Rektor Universitas Negeri Semarang H. Sudijono Sastroatmodjo. Bibit-Sudijono dipunsengkuyung kaliyan Parté Dhémokrat, Parté Golkar lan Parté Amanat Nasional. Ing pilgub punika Bibit boten dipunsengkuyung déning PDIP ingkang nyengkuyung piyambakipun dados Gubernur Jawa Tengah ing Pemilu Warsa 2008.

Pranala njaba 
 Biografi @ TokohIndonésia.com

Cathetan suku 

Gubernur Jawa Tengah
Tokoh Klathèn
Lair 1949
Professor Dr. Gustav Heinrich Ralph (sok disingkat G. H. R.) von Koenigswald (1902-1982) iku paleontolog lan geolog sing ngayahi panelitèn marang hominin, kalebu Homo erectus. Ralph von Koenigswald mènèhi kontribusi akèh tumrap paleontologi. Panelitèné ngenani fosil hominid ing Jawa lan panelitèn ngenani fosil wigati liyané ing Asia Kidul-wétan ndadèkaké salah siji figur paleo-antropologi abad kaping-20.

Pranala njaba 
Biography of von Koenigswald (in Dutch)

Paleontolog Jerman
Lair 1902
Pati 1982