AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Ajining dhiri dumunung ana ing lathi, ajining raga ana ing busana iku salah sawijining unèn-unèn Jawa sing tegesé aji pamulyaning (kakurmataning) wong ana ing tutur pangucapé, banjur aji pamulyaning sing njaba ana ing sandhangané sing dienggo.

Uga delengen 
 Paribasa lan Saloka Jawa

Paribasan Jawa
Kalédonia Anyar iku pulo sing dumunung ana  sakiduling Samudera Pasifik. Uga diarani Kanaki sing dijupuk saka jeneng padunung asli kapuloan iku. Nagara kapuloan iki kalebu wewengkoning nagara Prancis saliyaning Polinésia Prancis. Tlatah iki statusé diarani 'Tlatah sabrang sagara' (diarani overseas country) wiwit taun 1998. Jenengé asalé saka basa Latiné Sekotlan. Ibukuthané ana ing Noumea.

Tlatah iki uga salah siji panggonaning Wong Jawa ing tlatah manca. Wong Jawa ing Kaledonia Anyar biyèn uga dadi kuli kontrak, utawa nggolèki panguripan luwih apik ing tanah sabrang. Pindhahing wong Jawa menyang Kaledonia uga padha karo wong Jawa Suriname, nanging pindhahing wong Jawa ing Pasifik wis mandheg wiwit taun 1949.

Wong Jawa ing Kaledonia Anyar tansah nganggo Basa Jawa kanggo cangkriman dina-dina, nanging bocah-bocah lan nom-nomane saiki wis ora bisa nganggo basa Jawa, mung bisa ngomong basa Prancis waé.

Kalédonia Anyar
Pawon kanthi barès tegesé siji panggonan, lumrahé ing jero omah kanggo aktivitas ngolah lan nyadiakaké bahan panganan utawa pangan. Aktivitas iki diarani olah-olah utawa masak. Nanging tembung pawon bisa uga tegesé aktivitas iki, utawa asil saka aktivitas iki yaiku panganan.

Wangun pawon 
Kanthi tuwuhing budaya lan teknologi, wangun pawon tansah owah. Perencanaan pawon modhèren saiki mèlu prinsip segitelu sing nyatakaké yèn 3 fungsi utama pawon yaiku panyimpenan (kaya kulkas), persiapan, lan masak. Prinsip iki nandhesaké supaya antara ktelu fungsi mau, ora silih ngalangi nanging uga let antara kaloroné ora pati adoh. Sawetara wangun pawon sing umum yaiku
 Kabèh fungsi ing dhuwur dipasang ing siji témbok saéngga segitiga iku dadi garis. Wangun iki kurang èfèktif nanging ngirit panggonan.
 Wangun liya fungsi ing dhuwur, yaiku dipasang ing loro témbok sing adhep-adhepan.
 Wangun pawon L, yaiku piranti-piranti pawon dipasang ing pojoking rong témbok.
 Wangun pawon U, yaiku mangon ing telung témbok.
Anakalané, pawon uga duwé papan kanggo mangan utawa sarapan.

Masakan pawon 
Akeh masakan sing dhadi pangane wong Jawa wiwit jaman kalabendhu. Pramila, kaca iki nyoba mitulungi panjenengan sakabeh kanggo ngangkat masakan Tanah Jawa. tembung Pawon sajatiné nduwé arti "panggonan kanggo masak", yèn ing basa Indonésia yaiku dapur.

Koki 
Tukang masak mbutuhake mung katrampilan praktis kanggo nyiapake sajian tartamtu, nanging uga kawruh teoretik jero babagan organisasi produksi panganan, karakteristik produk.

Panganan

Masakan Jawa

Masakan Padhang

Masakan Manado

Masakan Cina

Masakan Jepang

Cathetan

Deleng uga 
 Piranti pawon
 Kulkas
 Bumbu pawon
 Lading

Pawon
Cak Durasim
 Didi Kempot
 Ki Narto Sabdo
 Mamik Prakoso
 Nyi Ageng Serang
 Poerbatjaraka
 Ranggawarsita
 Sri Sultan Hamengku Bhuwono IX
 Sri Sultan Hamengku Bhuwono X
 Srimulat
 Sultan Agung
 Dr. Tjipto Mangoenkoesoemo
 Waljinah
 Sepfy Lia
 Ki Hadi Sugito
 Panembahan Senopati
 Agung Sedayu
 S.H. Mintardja
 Amien Rais
 Tjan Tjoe Siem
 Rama Daniel Bambang Dwi Byantoro Ph.D
 Adi Soetjipto

Uga delengen 
Michelle Branch
Laler kalebu jinis gegremet, kang asalé saka subordo Cyclorrapha ordo Diptera. Sacara morfologi laler dibédakaké saka lemud (subordo Nematocera) dhedhasar ukuran anténané; laler duwé anténa cendhèk, sauntara lemud duwé anténa dawa. Laler lumrahé duwé sapasang swiwi asli sarta sapasang swiwi cilik kang dipigunakaké kanggo njaga stabilitas nalika mabur.

Laler gumantung banget marang pandelengan kanggo lestari urip. Mata majemuk laler kapérang saka éwonan lensa lan peka banget marang obahan. Sapérangan jinis laler duwé pandelengan telung dhimènsi kang akurat. Sapérangan jinis laler liya, tuladhané Ormia ochracea, duwé organ pangrungu kang canggih banget.

Laler akèh jinisé, kaya ta:
 Laler uwoh
 Laler omah
 Laler ijo

Loro jinis laler ya iku laler omah lan laler ijo paling lazim ing uripé manungsa. Sing ukurané gedhé dhéwé ya iku laler ijo. Loro-loroné mangan lan urip ing saubenging manungsa, nularakaké rupa-rupa lelara lan uripé kemproh tur sarwa reget.

Tangkar-tumangkaré laler 

Laler tangkar-tumangkar kanthi generatif utawa kawin. Sawisé ovum diawohi lan mateng laler wadon bakal ngendhog. Mila laler kalebu kéwan ovipar.

Laler biyasa ngendhog ing woh-wohan utawa bathang, lan anaké diarani sèt. Nanging ing nagara-nagara manca, sèt wis akèh dianggo dadi obat, mligi kanggo nambani lelara saka baktèri amarga sèt mung mangan bathang waé.

Lelara kang ditularaké 
Lelara kang racaké ditularké laler ya iku:
 Tipes
 Muntaber
 Kolera
 Disentri
Lan sapanunggalé.

Réferènsi
Hidayat, P. (2005) Pengenalan ordo dan beberapa famili serta anggota spesiesnya (format PDF, diakses 8 Maret 2006). Slide matakuliah Pengantar Perlindungan Tanaman. Departemen Proteksi Tanaman, Institut Pertanian Bogor.

Pranala njaba 

 Situs Diptera
 Katalog Fosil Diptera ing Museum Bishop 
 The Tree of Life Project
 
 Dipterists Forum - The society of British Dipterists
  Dipterists Forum Wiki

Gegremet
Ula utawa sawer ing basa krama, kalebu bangsaning kéwan rumangkang utawa rèptil. Kajaba iku, uga kalebu cacahing ordho sekwamata (squamata) lan sapaduluran karo kadhal. Ula iki kagolong kéwan kang adhem getihé dadi kudu akèh mépé ing cahyaning srengéngé kanggo manasaké awak, ora ana cèkèré lan awaké dawa banget.

Kabèh ula mangan daging utawa diarani karnivora, milai saka kéwan cilik-cilik kaya kadhal, tikus, endhog, nganti kéwan kang gedhé kaya kidang, babi lan baya. Ula ana kang matèni pakané nganggo upas, dadi sadurungé ngeleg kurbané, dhèwèké nyakot dhisik nganggo siyungé kang duwé upas, banjur yèn kéwan kurbané mati ula bisa mangan kurbané ing cara kang adhem ayem. Kajaba iku ana ula kang matèni kurbané nganggo uletané kang reket, lumrahé dhèwèké ngguleti kurbané banjur dicengkrem nganti kentèkan ambegan lan sawisé mati, banjur dilebokaké langsung ing awaké.

Ula ora bisa nyacah panganané, nanging dileg langsung lan sabubaré mangan, ula bisa pasa ora mangan apa-apa, milai saka setengah wulan, nganti bisa wulan-wulanan. Ula uga nduwé cangkem kang amba, ula bisa mangap nganti 180 drajat, dadi bisa mangan kurban kang luwih gedhé ketimbang awaké. Kajaba iku, kanggo ngawasi saindhengé, ula nganggo ilaté kanggo ngrasakaké kaanan utawa kurban, lan infra abang kanggo ndeleng ana manungsa, kéwan utawa kaanan kang mbebayani, tur ula iku tuna rungu, ora bisa ngrungokaké swara-swara.

Jinisé ula upas, yaiku:

 ula séndhok
 Ula mamba
 Ula weling
 Ula derik
 Ula macan

Lan jinisé ula gedhé yaiku:

 Ula sanca
 Ula boa
 Ula anakondha

Jinisé ula liyané, yaiku:

 Ula sawa
 Ula ijo

Ula kang paling dawa ing donya, yaiku kang jinisé Anakondha. Uripé ana ing tlatah Amérika lan dawané bisa nganti 11 mèter.

Pranala njaba 

 Integrated Taxonomic Information System (USDA)
 US Snakes on eNature 
 Snakes of the Indian Subcontinent
 European Snakes -- Large DB and Pictures about snakes
 Venomous Snakes Information Community
 Snake Cell -- An organization for wellbeing of snakes (INDIA)
 Snake World - Several Types of Snakes 
 What's That Snake? Snake Identification Tool (OPLIN)
 Worlds Top 10 Most Poisonous Snakes - Toxic Ranking 
 Swedish Museum of Natural History Herpetology Database
Kopi Lampung iku lagune Didi Kempot. Lagu ini nyaritakake wong ngombé kopi Lampung.

Lirik
Secangkir wedang kopi,
kopi Lampung, punika kopi asli,
gula batu napa gula tebu,
srupat sruput ing wanci dalu.

Wancine udan grimis,
saya wangi ya saya ngriwis,
grimis kok ya ora wis-wis,
banjur kelingan kowe wong manis.

Refrein
Merak-Bakahuni,
numpak kapal, kapale feri.
Adoh-adoh kowe tak-parani,
muga-muga kowe 'ra lali.

Merak-Bakahuni
numpak kapal, kapale feri.
Aku cinta setengah mati,
kelingan yèn ngudhak kopi.

Koor
Ngombe wedang, wedange kopi,
Nggelar klasa ing wayah wengi.
Aku cinta setengah mati,
kelingan yèn ngudhak kopi.

Secangkir wedang kopi,
kopi Lampung, punika kopi asli,
gula batu napa gula tebu,
srupat sruput ing wanci telu.

Wancine udan grimis,
saya wangi ya saya ngriwis,
grimis kok ya ora wis-wis,
terus kelingan kowe wong manis.

Refrein
Koor
Koor->

Tembang
Didi Kempot
Lagu
Basa Sundha (Aksara Sundha:  Basa Sunda) iku basa Austronésia. Basa iki dipituturake déning kurang luwih 42 yuta jiwa, lan basa nomer loro kang dhuwur dhéwé ing tlatah Indonésia. Basa iki dicaturaké ing pérangan kulon Pulo Jawa, sisih kiduling Banten, Jakarta lan tlatah Pantura (Pasisir Lor Jawa)sisih kulon. Ing tlatah pasisir lor Jawa (Pantura) liyané, racaké basa Jawa kang dicaturaké.

Ing Jawa Tengah, basa Sundha uga dicaturaké ing tlatah Cilacap, mligi ing kacamatan Dayeuh Luhur, lan tlatah Brebes ing sisih kidul.

Amarga kena pangaribawa budaya Jawa, dadi ing Basa Sundha uga ana undak-usuk utawa gradasi babasan. Wiwit saka Basa Cohag utawa kasar padha karo Ngoko, Basa Loma padha karo Madya nganti Lemes kang padha karo Krama.

Carabasa Basa Sundha uga akèh, miwiti saka carabasa Sundha Banten lan Lampung, Sundha Cirebon, nganti carabasa Sundha ing Jawa Tengah, piwates ing Bantarkawung, Brebes lan diwatesi basa ing Kali Pemali, kang mula kecampur karo Basa Jawa. Nanging basa baku kang bisa ditampa déning sakabèhé penutur Basa Sundha kang wiwitane saka carabasa kutha Bandung yaiku carabasa Sundha Priangan, utawa kerep ingaran basa lulugu jaman mbiyèn.

Uga delengen 

 Aksara Sundha

Referensi
Basa Madura iku basa kang dipituturake déning wong Madura. Basa iki digunakaké in pulo Madura, Jawa Wétan lan tlatah-tlatah liyané.

Tlatah panyebarané Basa Madura 

Basa Madura kang ing basa asliné diucapaké "medhureh" dicaturaké mligi ing tlatah Madura, kapuloan Kangéan, Masalembo, lan tlatah wétaning Jawa Wétan, kaya ta ing Surabaya, Pasuruan, Malang, lan mayoritas ing wewengkon Prabalingga, Situbondo, Bondowoso, Lumajang, Jember lan Banyuwangi. Kajaba iku, uga akèh wong Madura ing tlatah Kalimantan. Kira-kira cacahé ana 10 utawa 15 yuta jiwa.

Undhak-usuké basa Madura 

Lumrahé, basa Madura ing undhak-usuké uga padha karo Basa Jawa. Ana alus lan kasar. Nanging ing basa iki, dibagi dadi telung rupa.

 Ja'-Iya (Ngoko)
 Enggi-Enthen (Madya)
 Enggi-Bunten (Krama)

Rupa-rupaning Basa Madura 

Basa Madura dhéwé uga kebagi dadi rupa-rupa, kang diweruhi kaya ta:

 Dhialek Bangkalan
 Dhialek Sampang
 Dhialek Pamekasan
 Dhialek Sumenep
Dhialek Pendhalungan (Sing dipituturake ing Jawa Wétan, Tapalkuda kaya ta Probolinggo, Pasuruan)
 Dhialek Kangean
 Basa Bawean.

 
Madura
Madura
Kulawarga basa Malayu-Polinésia
Kanggo jinising manuk pirsani Cucakrawa
Manuk Cucak Rawa, iku sesirah sawijining lagu sing karepé humoristis. Nanging déning sabagéyané wong dianggep kasar, kampungan lan nggilani. Nglanggar tata susila. Lagu ini antarané dinyanyèkaké Didi Kempot.

Separo lagu manuk Cucakrawa iki, dinyanyèkaké nganggo basa Indonésia, terus pérangan liyané nganggo basa Jawa.

Lirik
Kucoba, coba melempar manggis,
Manggis kulempar, mangga kudapat,
Kucoba, coba melamar gadis,
Gadis kulamar, janda kudapat.

Jamane, jamane jaman edan,
Wong tuwa, rabi prawan,
Prawane yèn wengi nangis waé,
Amarga wedi karo manuke.

Manuke, manuke cucak rawa,
Cucak rawa, dawa buntute,
Buntute sing akèh wulune,
Nek digoyang ser, ser, adhuh penake.

Lan sabanjuré.

Tembang
Didi Kempot
Lagu
Madura bisa nuju marang sawatara tulisan:
 Pulo Madura
 Basa Madura
 Wong Madura
 Saté Madura
Mangga milih kaca sing kersa diwaca:

 Basa Bali
 Pulo Bali
 Provinsi Bali
 Sastra Jawa-Bali
 Wong Bali

Bali
Kelinci kalebu bangsaning Mamalia utawa kéwan nyusoni, lan tansah sapaduluran karo Truwèlu lan Pika. Kelinci wis kasebar saindhenging jagad kajaba ing tlatah Antartika. Jeneng latiné ya iku Oryctolagus cuniculus. Kelinci bisa nglairaké anak kurang luwih nganti ping 5-7 saben setaun. Cacahé anaké kelinci saben nglairaké ya iku 5-8 kelinci. Rata-rata saben manak kelinci nglairaké anak cacahé 6.

Tetengering Kelinci 
Kelinci boboté bisa nganti 5 kilo yèn dadi raja kaya, lan ing alas mung nganti 3,5 kilo. Kelinci duwé|duwé kuping dawa kang bisa dianggo ngrungokaké swara saka kadohan, rupané lucu dadi bisa didadèkaké dolanan utawa klangenan. Kelinci uga duwé sikil kang kuwat kanggo mencolot lan awaké buntek tur lucu.

Anakané kelinci lumrahé lair ora duwé wulu lan wuta, ora kaya anaké truwèlu.

Uriping Kelinci 
Kelinci ing alas lumrahé urip ing bolongan-bolongan siti, utawa wit-witan. Kelinci alasan utawa kelinsi alasan lumrahé ngedhuk lemah kanggo susuhané lan ngasuh anak-anaké ing kana. Uga, kelinci misuwur amarga cacah lairé kang dhuwur banget. Kelinci wis bisa kawin wiwit umur wulanan lan bisa meteng 31-35 dina. Anak kang dilairaké bisa loro nganti 12 iji.

Kelinci uga kéwan kang paling énggal ngepaské kahananing alam, dadi rikat duwé anak. Ing Australia, saking akèhé, kelinci wis dadi ama kang nyusahaké amarga mangani asil kebon para tani ing kana.

Pakan 
Kelinci kalebu hèrbivor utawa mangan tetuwuhan. Ing peternakan, kelinci saliyané dipakani tetuwuhan, dhèwèké uga dipakani pèlèt lan campuran-campuran tambahan kanggo kesehataning kéwan iki. Suket, wortel, kangkung, lan sapanunggalané apik kanggo uripé kelinci.

Jinising Kelinci 
Kelinci saindhenging jagat rupa-rupa, ana kang jinis buntut kapas, angora, nganti ana kang wuluné dawa. Ing Indonésia, kelinci akèh-akèhané diimpor saka nagara|nagari manca.

Kelinci ing uriping manungsa 
Kelinci lumrahé didadèkaké kéwan raja kaya, kanggo pakan, nganti dadi klangenan. Kelinci kang didadèkaké panganan lumrahé nduwé ukuran kang gedhé, lan kang dadi klangenan lumrahé nduwé wulu kang apik. Panganan saka daging kelinci kang paling misuwur ya iku saté kelinci.

Ternak kelinci 
Méh kabéh hasil saka ternak kelinci bisa dimanfaataké, kalebu kotoran lan urine. Asil kang dimanfaatke iki bisa langsung dimanfaatké utawa diolah dhisik.

 Karkas: daging kelinci kanthi kualitas apik bisa kanggo sumber gizi lan sumber protéin. Mulané saiki akèh kang dodolan hotplate saté kelinci, bakso kelinci, lan liya-liyané. Balung kelinci uga bisa digawé glepung kang bisa kanggo pakan ternak.
 Kulit lan sikil: kulit kelinci bisa dimanfaataké kanggo bahan kanggo nggawé topi, jaket, rerenggan dinding, tas, sepatu, alas, gantungan kunci lan pelapis perabot rumah tangga.
 Endhas: endhas kelinci bisa kanggo pakan kéwan kaya ta asu, kucing, lan liya-liyané. Saliyané iku, utek kelinci uga bisa dimanfaataké kanthi digawé vaksin tumrap perusahaan farmasi.
 Kotoran lan urin: kanggo bahan nggawé gas methane, média kanggo nandur jamur, kanggo bahan pupuk kompos, lan urin kelinci bisa dimanfatké kanggo pupuk kembang anggrék.

Cathetan suku

Gladri kelinci

Gladri asil olahan kelinci 

Sato kéwan
Kéwan ingon-ingon
Kethèk utawa bedhes ing basa Jawa Wétanan, utawa bojog ing basa Using (lan basa Bali) iku kalebu cacahing primata, nanging béda karo bangsaning orangutan, wau-wau lan bekantan sing ora nduwé buntut. Kethèk nduwé buntut sing dawané bisa pada karo awaké.

Kethek piturut tlatahé dibagi dadi 2 cacah, yaiku :

 Kethek Dunia lawas (urip ing Asia, Afrika, lan Éropa).
 Kethek Dunia anyar (urip ing Amérika).

Kethèk donya lawas racaké nduwé awak gedhé, yèn donya anyar awake racaké cilik.

Dasanama 
Kethèk uga diarani bedhes, bojog, wré, wanara.

Deleng uga 
 Sato kéwan
 Kethek ogleng
Madura panggonané ana ing wetané Pulo Jawa. Dawane mila saka pojok kulon lan pojok wétan bisa diliwati 5 jam nganggo kendaraan. Pulo iki jembaré ana 5.250 km2 (luwih cilik sethithik ketimbang Pulo Bali) lan cacahé sing ndunungi ana 3,5 yuta jiwa.  Pulo iki kahanané rada gersang, gunung kapur lan tegalan. Yèn ing wetané rada subur lan bisa ditanduri. Wong Madura minangka ètnis sing populasiné cukup akèh ing Indonésia, cacahé watara 20 yuta jiwa, asal sakai Pulo Madura lan pulo-pulo saubengé kaya Gili Raja, Sapudi, Raas, lan Kangean. Kajaba iku, wong Madura akèh uga sing manggon ing tlatah wétan Jawa Wétan sing biyasa karan wewengkon Tapal Kuda, ya iku wiwit sakai Pasuruan nganti tekan saloré Banyuwangi.

Sajarah 

Sacara pulitis, Madura sajeroning maabad-abad wis dadi subordinat tlatah kakuwasan sing munjer ing Pulo Jawa. Watara taun 900-1500, pulo iki ana ing sangisoré prabawa kakuwasan krajan Hindhu Jawa wétan kaya Kedhiri, Singhasari, lan Majapait. Ing antara taun 1500 lan 1624, para panguwasa Madura gumantung marang krajan-krajan Islam ing pasisir lor Jawa kaya Demak, Gresik, lan Surabaya. Ing taun 1624, Madura ditaklukaké déning Mataram. Sawisé iku, ing paro pisanan abad kawolulas Madura ana ing sangisoré kakuwasan kolonial Walanda (wiwit 1882), wiwitané déning VOC, banjur déning pamaréntah Hindhia-Walanda. Nalika jaman pamérangan provinsi ing taun 1920-an, Madura dadi péranganing provinsi Jawa Wétan.

Pamérangan administratif 

Pulo Madura dipérang dadi 4 kabupatèn, ya iku:

 Kabupatèn Bangkalan
 Kabupatèn Sampang
 Kabupatèn Pamekasan
 Kabupatèn Sumenep

Budaya 

Pulo Madura misuwur saka asil produksi uyahé, lan dijenengaké Pulo Uyah. Ing Pulo Madura, wong-wongé seneng main karapan sapi. Sayembara karapan sapi dianakaké ing sasi Agustus-Septèmber lan dibanjuraké nganggo final piala présidhèn ing Oktober.

Rujukan

Gladri gambar

Pranala njaba 

Madura
Madura
Madura
Primbon yaiku buku (layang) sing ngemot petungan, pethek lan sapiturute. Salah siji primbon kang umum diggo ing masyarakat yaiku Betaljemur Adammakna.

Rujukan
Sinta iku wuku sing pratama. Miturut kaum tradhisional ing Bali lan Jawa, minggu iki direksa déning Bathara Yama.

Minggu – Paing
Senen – Pon
Slasa – Wage
Rebo – Kliwon
Kemis – Legi/Umanis
Jemuwah – Paing
Setu – Pon

Ugi delengen:
 Peken
 Wuku

Petungan Wektu
Wuku
Cirebon parake ana ing watese Jawa Kulon lan Jawa Tengah. Tlatah iki panggonane ana ing jalur niyaga lan lintasan sepur saka Jakarta nganti Surabaya. Saliyané iku dadi jalur wigati kanggo panyebaraning agama Islam ing tlatah Pasundan. Cirebon piturut salah siji sumber asalé saka ukara Cai Rebon utawa ana sing ngarani Caruban. Cirebon dadi pusat kasultanan sing tansah ana ing Jawa Kulon lan dibagi dadi 4 kraton, ya iku :

 Kraton Kasepuhan
 Kraton Kanoman
 Kraton Kaprabonan
 Kraton Kacirebonan

Basa Cirebonan
Cirebon nduwé tetenger khas sing ora ana ing tanah Pasundan. Cacah Cirebon dideleng saka budaya lan basane luwih cedhak ing budaya Jawa, basa sing dianggo uga salah siji cara Jawa sing diarani Basa Jawa Cirebon utawa Basa Cerbon. Basa lan budaya Cerbonan kasebar mila saka sagara lor Karawang nganti wates Jawa Tengah. Basa Cerbonan tansah nyimpen ukara lan pelafalan Jawi Kuna sing wis ora dianggo ing Jawa anyaran saiki, lan saka sisih undhak-usuk basa, basa utawa cara Cerbonan iki dibagi dadi loro, ya iku :

 Bebasan (padha karo Krama)
 Kasar (padha karo Ngoko)

Basa iki uga diajarke ing sekolah-sekolah tlatah Cirebon lan Indramayu, saliyaning Basa Sunda. Ukara-ukara basa Cerbon akèh sing nyilih saka Basa Sunda lan sawalike. Dadi wong Cerbon akèh sing ngerti Basa Sunda, nanging ora bisa omonge langsung.

Seni Cirebonan
Kesenian Cirebon iku asil campuraning budaya Jawa lan Sunda uga budaya liyané sing wis lumebu ing kana.

 Tarling
 Wayang Kulit Cirebonan
 Jogèd Topeng Cirebonan
 (Sandiwara Cerbon)
 Balik ing : Kaca Utama

Jawa Kulon
Landhep iku wuku sing kapindho. Miturut kaum tradhisional ing Bali lan Jawa, minggu iki kareksa déning Bathara  Mahadewa

Minggu – Wage
Senen – Kliwon
Slasa – Legi/Umanis
Rebo – Paing
Kemis – Pon
Jemuwah – Wage
Setu – Kliwon

Ugi delengen:
 Peken
 Wuku

Petungan Wektu
Wuku
Wukir utawa Ukir iku wuku sing ping telu. Miturut kaum tradhisional ing Bali lan Jawa, minggu iki direksa déning Bathara Mahayakti.

Minggu – Legi/Umanis
Senen – Paing
Slasa – Pon
Rebo – Wage
Kemis – Kliwon
Jemuwah – Legi/Umanis
Setu – Paing

Ugi delengen:
 Peken
 Wuku

Petungan Wektu
Wukir
Kurantil utawa Kulantir iku wuku sing kaping papat. Miturut kaum tradhisional ing Bali lan Jawa, minggu iki direksa déning Bathara Langsur.

Minggu – Pon
Senen – Wage
Slasa – Kliwon
Rebo – Legi/Umanis
Kemis – Paing
Jemuwah – Pon
Setu – Wage

Ugi delengen:
 Peken
 Wuku

Petungan Wektu
Wuku

id:Kurantil
Bathara Yama utawa Yamadipati iku miturut kaparcayane agama Hindhu Déwa kang njaga neraka. Yama iku siji paraga kang ana ing sadéngah kabudayan lan agama.

Ing Hindhu, Yama iku ginambaraké kanthi kulit ijo lan abang. Klambiné abang lan numpak kebo. Ing Carita Hindhu, Yama iku putra Bathara Surya, déwa srengéngé. Dhèwèké nduwé sadulur kembar, ya iku Yami (utama Yamuna). Ing Wedha, pasangan iki manungsa kang sepisanan urip.

Ing carita Tibet, Yami iku kang dadi dèwi tukang njabut nyawa, déné Yama iku kang dadi raja ing donya peteng. Paraga Yama iki ana uga ing mitologi Cina lan Buda, kang ora béda akèh marang carita asalé, ya iku Hindhu.

Jeneng Yamadipati mung ana ing pewayangan. Ing kéné, Yamadipati iku putra nomer wolu Sanghyang Ismaya lan Dewi Sanggani. Yamadipati nduwé garwa Dewi Mumpuni.

Sejatiné, Dèwi Mumpuni iku ora tresna marang Yamadipati. Jejodhoan iki kelakon amarga Mumpuni manut waé marang Sanghyang Manikmaya.

Sawijining dina, Dèwi Mumpuni kepranan marang Nagatatmala, putra Hyang Anantaboga. Pungkasané, Dèwi Mumpuni lumayu saka Yamadipati lan urip bareng Nagatatmala.

Yamadipati kondhang amarga tukang njabut nyawa ing pewayangan, kaya déné ing carita Hindhu.

Paraga wayang
Tolu utawa Tulu iku wuku sing kelima. Miturut kaum tradhisional ing Bali lan Jawa, minggu iki direksa déning Bathara Bayu.

Minggu – Kliwon
Senen – Legi/Umanis
Slasa – Paing
Rebo – Pon
Kemis – Wage
Jemuwah – Kliwon
Setu – Legi/Umanis

Ugi delengen:
 Peken
 Wuku

Petungan Wektu
Wuku
Provinsi Lampung iku katata sajeroning 15kabupatèn lan 2 kutha. Provinsi iki dunungé ana ing pucuk kiduling pulo Sumatra. Kutha krajan pamaréntahané ana ing Bandar Lampung lan dadi jalur sing strategis kanggo trans-Sumatra wiwit saka Acèh nganti tlatah Jawa.

Daerah Tingkat II 

 Kabupatèn Lampung Kulon
 Kabupatèn Lampung Kidul
 Kabupatèn Lampung Tengah
 Kabupatèn Lampung Wétan
 Kabupatèn Lampung Lor
 Kabupatèn Mesuji
 Kabupatèn Pesawaran
 Kabupatèn Pringsèwu
 Kabupatèn Tanggamus
 Kabupatèn Tulang Bawang
 Kabupatèn Tulang Bawang Kulon
 Kabupatèn Way Kanan
 Kabupatèn Pesisir Kulon
 Kutha Bandar Lampung
 Kutha Metro

Uga delengen 

 Gubernur Lampung

Pranala njaba 

 Situs resmi 

Lampung
Provinsi Indonésia
Géografi Indonésia
Sing diarani budaya Banyumasan iku bagianing budaya Jawa kang urip lan misuwur ing pérangan kulone Jawa Tengah. Tlatah Banyumas diwatesi tlatah Sunda ing kulon, tlatah eks keresidenan Kedu ing wétan, eks keresidenan Tegal ing lor lan sagara kidul. Cacah Banyumas nganggo salah sijining dhialek Jawa kang bedha banget karo basa Jawa kang baku. Logate lucu tur medhok, luwih medhok tinimbang cara Sala'an lan Yogja-an. Saliyané iku, ukara-ukara basa Jawa Banyumas uga tansah duwé unsur Jawa Kina kang ora dienggo manèh ing basa Jawa liyané.

Mangga Pirsani
Tlatah Banyumasan
Kesenian khas Banyumasan
Basa Banyumasan
Sastra Banyumasan
Adat Istiadat Banyumasan

Pranala Liya
 Mailling list Banyumasan

Banyumasan language edition of Wikipedia

Basa
Jawa Kulon utawa (basa Indonésia:Jawa Barat), iku provinsi Indonésia kang dunungé ana kuloné Provinsi Jawa Tengah. Provinsi iki minangka papan kang kang ndunungi wong Sundha né manggon paling akèh kanthi rélatif.

Daerah Tingkat II 

 Kabupatèn Bandung
 Kabupatèn Bandung Kulon
 Kabupatèn Bekasi
 Kabupatèn Bogor
 Kabupatèn Ciamis
 Kabupatèn Cianjur
 Kabupatèn Cirebon
 Kabupatèn Garut
 Kabupatèn Indramayu
 Kabupatèn Karawang
 Kabupatèn Kuningan
 Kabupatèn Majalengka
 Kabupatèn Purwakarta
 Kabupatèn Subang
 Kabupatèn Sukabumi
 Kabupatèn Sumedang
 Kabupatèn Tasikmalaya
 Kutha Bandung (kutha krajan provinsi)
 Kutha Banjar
 Kutha Bekasi
 Kutha Bogor
 Kutha Cimahi
 Kutha Cirebon
 Kutha Dhépok
 Kutha Sukabumi
 Kutha Tasikmalaya

Provinsi Indonésia
Jawa Kulon
Géografi Indonésia
Bagawan Abyasa utawa Begawan Abiyasa utawa Wiyasa iku diarani sing nggubah wiracarita Mahabharata. Miturut Padhalangan, Abiyasa iku putrané Begawan Palasara (Parasara) lan Dèwi Durgandini, putri Wiratha. Padhepokane Begawan Abiyasa ing Wukir Saptaarga.

Jeneng Abiyasa ing layang Mahabharata diarani Wiyasa, déné ing padhalangan disarani Abiyasa. Nalika enomé naté jumeneng nata ing Astina kanthi jejuluk Prabu Kresnadwipayana. Kejaba iku Abyasa uga duwé asma Dewayana (jalaran duwé sipat-sipat kang kaya déwa), Sutiknaprawa (wong kang wicaksana), lan Rencakaprawa (demen tetulung marang liyan sing lagi nandhang cintraka). Patihé asma Jayaprayitna. Garwané Abiyasa ana telu : ya iku Dèwi Ambika, atmajané Prabu Darmamuka ratu ing nagara Kasi (Kasindra) iya Swantiupura, peputra Dhestharastra (Dhestharata), 2. Dewi Ambalika, rayiné Dewi Ambika peputra Pandhudewanata, 3. Dewi Datri, wanita saka keturunan Waisya (ing sekawit dadi perekané Dèwi Ambika) peputra Yamawidura (Widura).

Sawisé Pandhu diwasa, keprabon Astina di pasrahaké marang Pandhu jalaran kangmasé, Dhestharastra, duwé cacat netra (wuta). Abiyasa nuli mbanjurake anggoné mertapa ing pertapan Wukit Retawu. Kagawa saka genturing kasutapané, Begawan Abiyasa bisa priksa sadurungé winarah. Ngerti lelakon kang bakal dumadi.
Yuswané Begawan abiyasa dawa banget. Miyosé barakané Resi Bisma (Dewabrata). Sedané Abiyasa ing sawisé Baratayuda kanthi dipethuk nganggo kretacahya.

Cathetan sikil

Uga delengen 
 Pratélan paraga wayang

Paraga Mahabharata
Juru gurit basa Sangsekerta
Prabu Parikesit ya Prabu Kresna Dipayana yaiku ratu ing Negara Ngastina. Prabu Parikesit putrané Radèn Angkawijaya/Abimanyu satriya ing Plangkawati kaliyan premesuri Dèwi Utari, putri Prabu Matswapati karo Dèwi Ni Yustinawati saka nagara Wiratha. Sabubare perang Brantayuda lan Pandhawa padha surut, Parikesit kang duwe hak praja ing Ngastina. Nanging amarga durung diwasa, lakuné paprentahan ditindakaké déning Utari. Sawisé ngancik diwasa Parikesit kajumenengaké ratu déning Resi Jaladara, ya Prabu Baladewa kang wis madeg Pandhita.

Parikesit dadi puncering sejarah pangiwa para ratu ing tanah Jawa bisa sambung getih karo Pandhawa.

Garwa lan putra

 Dèwi Satapèn peputra Radèn Yudayana,
 Dèwi Dhangan peputra 
 Radèn Ramayana 
 Dèwi Impun peputra Radèn Ramaprawa
 Dèwi Geneng

Deleng uga 
 Pratélan Tokoh Wayang

Pranala njaba 
 Parikesit ing Bausastra Javanese Dictionary (bausastra.com)

Rujukan 

Paraga wayang
Prabu Yudisthira iku para Pandawa lan angratoni nagara Indraprastha. Sabanjure perang Bratayuda, panjenengane uga angratoni praja Astina.

Bali ing:
 Daftar Tokoh Wayang
Prabu Pandhu iku ratu ing Astina (Ngastina), putrane Begawan Abyasa (Wiyasa) lan Dewi Ambiki, putri saka nagara Kasi (Swantipura), randhane Prabu Wicitrawirya. Pandhu duwé kadang tuwa, asmane Destharastra, uga putrané Begawan Abiyasa karo Dewi Ambika (kadangé tuwa Dewi Ambalika), randhané Prabu Citragada. Dhestharastra duwé cacat netra (wuta), déné Pandhu duwé cacat tengeng guluné lan rainé pucet. Prabu Pandhu wiwit timur wis kaloka kadigdayané. Nalika lair naté dadi srayané déwa nyirnakaké mungsuh kahyangan: Prabu Nagapaya, ratu ing Kiskendhapura. Amarga lelabuhané iki, Pandhu olèh nugraha jamang kencana kang tinretes barliyan, panah pusaka aran Ardhadedali (Hrudadedali) kang ing tembé dadi pusaka Arjuna, lenga Tala, lan dikeparengaké nganggo sesebutan Dewanata iya Dewayana.

Jumeneng nata
Prabu Pandhu jumeneng ratu ing Astina nglintir kalenggahane ramane (Begawan Abiyata iya Prabu Kresnadipayana). Prabu Pandhu jejuluk Prabu Pandhudewanata, Pandhudewayana, iya Prabu Gandhawastra.
Garwané Prabu Pandhu ana loro: 1 Dewi Kunthi Talibrata, putrine Prabu Kuntiboja saka Mandura, 2 Dewi Madrim, putriné Prabu Mandrapati saka Mandaraka. Saka garwa loro mau peputra cacah lima kakung kabèh kang sinebut Pandhawa. Pandhawa saka linggané tembung Pandhu lan "hawa", tegesé putané Pandhu.
Satriya lima iku : Puntadewa (Yudhistira), Werkudara (Bima), lan Arjuna saka Dewi Kunthi, déné Nakula lan Sadéwa (kembar) putra saka Dewi Madrim.
Aji-ajine Prabu Pandhu aran Lindhupanon, yèn diwateg kang ketaman sanalika mumet lan bingung, Blabag Pangantol -antol lan Wungkalbener (aji aji iki dilintirake marang Patih Gandamana sadhurungake dilintirake marang Bratasena). Kejaba dadi muride Prabu Pandhu, Raden Gandamana disengkakakee ngaluhur jumeneng dadi patih lan senopati ing nagara Astina. Nagara Astina diasta Prabu Pandhu dadi nagara kang gedhé lan loh jinawi. Ora ana parangmuka kang wani nekani.

Bali ing:
 Pratélan Tokoh Wayang

Paraga Mahabharata
Paraga wayang
Resi Krepa, iku putrane Prabu Parunggaji lan Dewi Janapadi. Tokoh iki arang metu ing pagelaran wayang purwa.

Resi Krepa nduwe kadang tuwa, sesilihe Dewi Krepi. Pamburine, Dewi Krepi dadi garwane Pandhita Drona.

Ing lakon Gathotkaca gugur/suluhan, Resi Krepa ngadheb Prabu Duryudana ing Pakuwon Bulupitu/Sewuntana. Ngaturake yen sejatine, saya dina Kurawa lan senapati Ngastina akeh kang mati iku amarga sejatine ana darubeksi ing Ngastina. Paribasane Glugu ketlusuban luyung. Tegese kumpulane wong becik klebon wong ala. Tangeh lamun Kurawa menang Bharatayuda yen si darubeksi durung sumingkir.

Prabu Duryudana ndangu, darubeksi iku wujud manungsa apa wujud lelembut?

Diwangsuli Resi Krepa yen iku manungsa. Ing Ngastina karengkuh kaya kadang sinorohwadi, disunggi sunggi, kinemulan drajad lan pangkat. Mula culikane ora ketara, lair bela Kurawa, nanging sejatine dadi upaya teliksandi mungsuh.

Prabu Duryudana ndangu maneh, sapa jenenge wong kang dadi darubeksi iku?

"Kados kirang prayogi menawi kula nyebat asma, nanging mapanipun wonten Ngastina."

"Ngastina sisih pundi paman? Napa wonten ing kadhaton napa pakuwon mriki?"

"Wonten pakuwon mriki Anak Prabu, malah tunggal sapejagong."

Prabu Karna tanggap ing sasmita. Dheweke rumangsa disemoni dening Resi Krepa. Duka yayah sinipi Prabu Karna.

"He Krepa! Kowe matur ing ngarsane ratu aja kok bisa ngucap. Aja dumeh aturmu dipercaya, banjur mitenah liyan! Kowe kui pantese dijabut nyawane!" ucape Prabu Karna wengis.

Ora let suwe, Resi Krepa dijambak rambute, diarak tumuju njaban pakuwon. Karna nyawang Krepa kaya nyawang belatung. Tanpa ampun, Resi Krepa disuduk Keris Kaladete nganti sirna margalayu.

Uga delengen 
 Mahabharata
 Prabu Purunggaji
 Dewi Krepi
 Drona
 Gathotkaca gugur
 Duryudana
 Karna

Pranala njaba 
 Krepa ing Bausastra Javanese Dictionary (bausastra.com)

Paraga wayang
Citraksi iku salah sawijiné tokoh saka wiracarita Mahabharata uga kulawarga korawa. Ing jagad pewayangan, Citraksi asring bebarengan karo Citraksa lan Durmagati. Citraksi nduwèni sipat prigel lan seneng umuk, sarta ngomonge glagepen.

Paraga wayang
Paraga Mahabharata
[[Gambar:Drona-kl.jpg|thumb|Begawan Drona utawi Resi Durna]]
Begawan Drona utawi Resi Durna utawi Bambang Kumbayana' inggih punika salah satunggalipun paraga wayang (tokoh wayang) saking wiracarita Mahabarata. Durna punika putranipun Resi Baratmadya saking Hargajembangan kaliyan Dewi Kumbini. Durna asalipun saking Atasangin. Kacariyosaken bilih Durna punika dipuntudung minggat saking Atasangin amargi boten kersa dipunjodhoaeken kaliyan ramanipun. Durna punika dados ara-araipun Sata Kurawa lan Pandhawa. Panjenenganipun punika priyantun ingkang ahli seni paperangan.

Durna gadhah pusaka sekti awujud keris Cundamanik lan Panah Sangkali (ing wekdal salajengipun panah punika dipunparingaken dhateng Arjuna). Durna palakrami kaliyan Dewi Krepi, putrinipun Prabu Purungaji, raja nagari Tempuru, lan pikantuk putra ingkang namanipun Bambang Aswatama. Durna kasil damel padepokan Sokalima sasampunipun kasil ngrebat meh sepalih wewengkon nagari Pancala saking kakuaosanipun Prabu Drupada.

Nalika perang Bharatayuda, Resi Durna pinitados minangka Senapati Agung Kurawa, sasampunipun Resi Bisma tiwas ing paprangan. Resi Durna tiwas ing medan paprangan amargi tusukan pedhang Drestajumena, putranipun Prabu Drupada.

 Watak kaprebadinipun 
Watek kapribadenipun Drona inggih punika sekti mandraguna, wasis babagan paperangan, nanging panjenenganipun watek kapribadenipun ingkang kirang saé inggih punika gumedhe, wengis, lan kathah guneman.

 Pagesanganipun 
Nalika taksih enem Drona gadhah asma timur (nama kecil) Kumbayana. Wonten ing salah satunggalipun versi, Kumbayana punika putranipun Resi Baratmadya saking Argajembangan kaliyan Dèwi Kumbini.
Ing versi ingkang sanès, Kumbayana punika gadhah garwa Dèwi Wilutama ingkang dados jaran amargi kénging sepatanipun déwa.
Ing Bharatayudha, Drona dipunperjaya pati déning Drestadyumna.

 Agastya 
Poerbatjaraka, salah satunggalipun ahli purbakala, naté nyerat bilih Drona punika kadhang-kala dipunsebat Agastya. Pangiran punika dipunpendhet saking asma Kumbayana ingkang caket kaliyan asma kumbha sambhava'', asma sanès Kumbayana..

Uga delengen 
 Dronaparwa
 Mahabharata
 Pratélan paraga wayang

Pranala njaba 
 Durna ing Bausastra Javanese Dictionary (bausastra.com)

Cathetan suku 

Paraga wayang
Paraga Mahabharata
Kakawin iku wujud tembang ing basa Jawa Kuna kang nganggo pupuh kang asalé saka Indhia lan mau sekar ageng utawa tembang gedhé. Ing basa Jawa Anyar tembung iki uga bisa tinulis kekawin.

Sawijining kakawin mawi tembang tartamtu racaké tumata ing minimal sa-pada. Kabèh pada kakawin duwé patang baris nganggo wilangan wanda kang padha. Banjur sa-pada disusun karo apa kang diarani guru laghu. Guru laghu iku aturan kwantitas siji wanda.

Sa-wanda iku bisa dawa utawa cendhak. Sing dikarepaké wanda dawa cendhak iku vokal kang dawa utawa cendhak. Vokal dawa iku jinisé ana loro; vokal kang pancèn dawa lan vokal kang posisiné ana ing ngarepé rong konsonan.

Conto:
 rât (donya), vokalé mesthi dawa
 putra (anak), vokalé dawa amarga dituti karo rong konsonan.

Conto pupuh 
Dadi contoné pupuh kakawin kang jenengé Śārdūlawikrīḍita iku kawangun saka 19 wanda. Banjur 19 wanda iki guru-laghuné ka ya mengkéné −−−|UU−|U−U|UU−|−−U|−−U| U. Sagaris − tegesé wanda iku kwalitasé dawa, kamangka U tegesé wanda iku cendhak. Banjur | tegesé namung pawates waé saben telung wanda lan ora ana artiné kusus.

Ing pupuh kakawin, siji wanda kang ngamot swara dawa (ā, ī, ū, ö, e, o, ai, lan au) otomatis diarani wanda dawa utawa "guru" (=abot) kamangka siji wanda kang ngamot vokal cendhak diarani wanda cendhak utawa "laghu" (=èntèng). Nanging siji vokal cendhak yèn ditutaké déning rong konsonan nggawé wanda kang disandhang dadi dawa. Banjur wanda pungkasan dijenengaké siji anceps (siji istilah basa Latin) kang tegesé yaiku yèn wanda iki bisa dawa utawa cendhak.

Minangka conto dijupuk tuladha saka pupuh pambuka Kakawin Arjunawiwāha:

	

Dadi larik kapisan Arjunawiwāha iki wrangkané kaya mengkéné: 
−−−|UU−|U−U|UU−|−−U|−−U| U 
Ambĕk sang | paramār|thapaṇḍi|ta huwus |limpad sa|kêng śūnya|tā

Sawijining tèks kakawin racaké kadhapur saka pupuh kang béda-béda. Kakawin Arjunawiwāha kang didadèkaké tuladha iki, nduwé 35 pupuh kang séjé-séjé.

Wateking pupuh kakawin 
Béda karo pupuh macapat, kakawin pupuhé ora ana wateké.

Cathetan sikil

Deleng uga 
 Pratélan pupuh kakawin
 Sastra Jawa Kuna

Sastra Jawa Kuna
Vokal, iku ing basa Jawa yèn ditulis uga mau 'swara' utawa 'aksara swara'. Jeneng liyané hurup urip, lawané huruf mati sing mau konsonan.

Hurup urip iku ana 5 yaiku: a, i, u, e, o.ok

Linguistik
Wyanjana utawa konsonan iku aksara kang dudu swara utawa kang direka kanthi pengkalan. Ilènan hawa kang ngliwati tutuk diblekuk ing panggonan-panggonan pangucapan. Sajeroning basa Jawa, aksara iki lumrahe sandhingan karo aksara swara, kang bisa diarani aksara urip, minangka wanda.

Uga delengen 
 Vokal

Linguistik
Klathèn (Jawa: ꦑ꧀ꦭꦛꦺꦤ꧀)inggih punika salah satunggaling kutha ing Provinsi Jawa Tengah. Kutha punika gadhah kutha krajan Kabupatèn Klathèn. Wonten ing dasawarsa 1990-an, Klathèn naté dados kutha administratif (basa Indonésia kutha administratif utawi dipuncekak dados kotif). Nanging wonten ing warsa 1999, sampun boten wonten modhèl kados makaten malih lan sapunika sampun darbèrni status administratif menapa-menapa. Kabupatèn sapunika gadhah wates kaliyan Kabupatèn Boyalali wonten ing sisih elèr, Kabupatèn Sukoharjo sisih wétan, sarta Provinsi Daerah Istimewa Yogyakarta sisih kidul lan kulon. Kompleks Candhi Prambanan, punika salah satunggaling kompleks candhi Hindhu ingkang paling ageng wonten ing Indonésia, wonten ing di Kabupatèn Klathèn.

Géografi 
Dipuntingali saking géografis, Kabupatèn Klathèn papanipun wonten ing antawisipun 110°30'-110°45' Bujur Timur lan 7°30'-7°45' Lintang Selatan.
Ambanipun laladan Kabupatèn Klathèn ngantos 665,56 km2. Wonten ing sisih wétan watesipun kaliyan Kabupatèn Sukoharjo. Wonten ing sisih kidul batesan kaliyan Kabupatèn Gunungkidul (Daerah Istimewa Yogyakarta). Wonten ing sisih kulon batesan kaliyan Kabupatèn Sléman (Daerah Istimewa Yogyakarta) lan wonten ing sisih elèr batesan kaliyan Kabupatèn Boyalali.
Miturut topografi Kabupatèn Klathèn papanipun wonten ing antawisipun Gunung Merapi lan Pagunungan Sewu kanthi inggilipun antawis 75-160 mèter sainggile lumah laut ingkang kapara dados wewengkon pèrèng Gunung Merapi ing pérangan elèr areal miring, wewengkon lètèr lan wewengkon pagunungan wonten ing sisih kidul.

Pariwisata 

1. Wisata Budaya: Bersih désa, Yaqowiyu panggonane Makam Ki Ageng Gribig, Sadranan, Makam Sunan Pandhanaran Bayat

2. Wisata Alam: Perbukitan Deles Indah, Pemandian Umbul Ponggok, Pemandian Umbul Cokro, Tlaga Jimbung utawi Rawa Jombor

3. Wisata Sajarah: Candhi Prambanan, Candhi Plaosan, Candhi Merak.

Pranala njaba 
 Situs Web Resmi ing basa Indonésia

Kutha ing Jawa Tengah
Kutha Cilacap punika kutha krajan Kabupatèn Cilacap, Provinsi Jawa Tengah.

 Wiyaripun Tlatah= 225.360,840 Ha
 Padunung= ? jiwa.
 Provinsi= Jawa Tengah

Géografi 
Kabupatèn Cilacap inggih punika tlatah ingkang paling woyar wonten ing Jawi Tengah. Dumunung wonten antawisipun 108°4-30°-109°30°30° garis Bujur Timur dan 7°30°-7°45°20° garis Lintang Selatan.

 Watesing tlatah:
 Sisih kidul: Samodra Indonésia
 Sisih lèr: Kabupatèn Banyumas, Kabupatèn Brebes saha Kabupatèn Kuningan Provinsi Jawa Barat
 Sisih wétan: Kabupatèn Kebumèn
 Sisih kilèn: Kabupatèn Ciamis lan Kota Banjar Provinsi Jawa Barat.

Kabupatèn Cilacap kapérang dados 24 Kacamatan 269 désa kaliyan 15 Kalurahan. Wewengkon ingkang dunungipun paling inggil inggih punika Kacamatan Dayeuhluhur kanthi kainggilan 198 M saking dhasaripun seganten saha tlatah ingkang paling andhap inggih punika Kacamatan Cilacap Tengah kanthi kainggilan 6 M saking dhasaring seganten. Tlatah saking sisih kilèn ngantos wétan wonten 152 km saking Kacamatan Dayeuhluhur ngantos Kacamatan Nusawungu ugi saking sisih lèr dumugi sisih kidul wonten 35 km inggih punika saking Kacamatan Cilacap Selatan dugi Kacamatan Sampang .

Administratif

Pranala njaba 
 Situs Web Resmi 
 http://www.cilacapkab.go.id/v2/index.php?pilih=hal&id=3

Uga delengen 
 Pratélan Daerah Tingkat II

Daerah Tingkat II
Kabupatèn Sukaharja (Jawa: ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦱꦸꦏꦲꦂꦗ) iku kabupatèn ing tengahé Provinsi Jawa Tengah lan kabupatèn paling cilik kapindho ing Jawa Tengah, ambané ana 446,666 km².

Kabupatèn Sukaharja madeg tanggal 15 Juli 1946 kapungkur, kang nalika iku kaanan laladané isih sepi lan durung maju. Jeneng Kabupatèn Sukaharja asalé saka tembung bumi kang tansah asung “Suka” (Jawa: seneng) lan “Raharja” (makmur). Saka owah gingsir tembung banjur malih jeneng Sukaharja, saka teges laladan kang bisa gawé seneng lan makmur. Mula Pèmda Sukaharja banjur migunakaké sesanti – pangyasa: SUKAHARJA MAKMUR saka tembung Sukaharja Maju-Aman-Konstitusional-Mantap-Unggul-Rapi.

Kabupatèn Sukaharja iku jalur transit transportasi, karo terminal Kartasura kang kaanggep dadi punjer transit kendaraan kang bakal nganggo jalur lor liwat Semarang lan uga jalur kidul liwat Ngayogyakarta. Dadi bisa diarani poros Kawasan Joglosemar (Jogja, Sala lan Semarang).

Wates tlatah 

 Sisih lor: Surakarta lan Kabupatèn Karanganyar
 Sisih wétan: Kabupatèn Karanganyar
 Sisih kidul: Kabupatèn Gunungkidul (DIY) lan Kabupatèn Wanagiri
 Sisih kulon: Kabupatèn Boyalali lan Kabupatèn Klathèn

Géografi 

Panggonané antarané 7°32'17"-7°49'32" lintang kidul lan 110°42'06,79"-I I0°5T33.7" bujur wétan

Kacamatan 

Kabupatèn Sukaharja kadhiri saka 12 kacamatan:

 Weru
 Bulu
 Tawangsari
 Sukaharja
 Nguter
 Bendhasari
 Palakerta
 Majalaban
 Grogol
 Baki
 Gathak
 Kartasura

Pranala njaba 

 Situs Web Resmi

Cathetan suku 

Sukaharja
Kabupatèn Sukaharja
Wektu iku rangkeyan momen-momen nalika proses, aksi utawa kaanan iku ana utawa lagi berlangsung.
Wektu kaetung ngango ukuran detik, menit, jam, dina, wulan, taun (warsa), windu, dasawarsa, abad, lan alaf.

Unit wektu miturut SI (Systeme Internationale) yaiku sak dhetik utawa sak sekon, utawa dicekak s.

Unit wektu 
 1 millennium = 1000 taun
 1 abad = 100 taun
 1 dekade = 10 years
 1 taun = 12 sasi = 365 dina (saben 4 taun 366 dina)
 1 sasi ≈ 4 minggu ≈ 30 dina
 1 minggu = 7 dina
 1 dina = 24 jam
 1 jam = 60 menit
 1 menit = 60 sekon
 1 sekon = 100 sèntisekon
 1 sekon = 1000 milisekon
 1 dèsisekon = 10 sèntisekon
 1 sèntisekon = 10 milisekon
 1 milisekon = 1000 mikrosekon
 1 mikrosekon = 1000 nanosekon
 1 nanosekon = 1000 picosekon
 1 picosekon = 1/1,000,000,000,000 sekon
 1 femtosekon = 1/1,000,000,000,000,000 sekon

Piranti kanggo ngukur wektu 
 Jam
 Gelas jam
 Stopwatch
 Sundial
 Arloji

Deleng uga 
 Kalendher
 Pambageyan Wektu
 Dilasi wektu

Pranala njaba 
 World Clock
 U.S. Naval Observatory
 Hexadecimal Time 

Wektu
Pananggalan utawa kalèndher iku sistem pètungan wektu kanggo mènèhi jeneng siji-sijining wektu (kaya ta dina). Araning sistem pètungan iki lumrah diarani pananggalan. Pananggalan iku lumrahé adhedasar lakuning srengéngé lan rembulan. Panangggalan uga duweni gegaman kanggo nuduhaké sistem mau (upamané jam témbok).

Sistem pananggalan 
Pananggalan sing lumrahé digunakaké yaiku pananggalan solar, pananggalan lunar, pananggalan lunisolar, utawa pananggalan pasetujon

Pananggalan Lunar iku pananggalan sing diselarasaké marang lakuning rembulan (fase bulan); tuladhane: pananggalan Islam.

Pananggalan Solar iku pananggalan sing nganggo landhesan mangsa lan lakuning srengéngé. Tuladhane Pananggalan Pèrsi.

Pananggalan Lunisolar iku pananggalan sing diselarasaké karo lakuning rembulan lan srengéngé, kaya ta Pananggalan Yahudi.

Pananggalan Pasetujon iku pananggalan sing ora diselarasaké marang lakuning rembulan lan srengéngé, contoné dina lan minggu Julius sing kagunakaké para nimpuna palintangan.

Ana uga pananggalan sing katoné diselarasaké marang obahing Venus kaya sing kagunakaké ing pananggalan Mesir Kuna. Penanggalan kaya mangkono mau uga asring katemon ing panggonan cedhak khatulistiwa.

Pananggalan Solar

Dina-dina sing digunakaké 

Sedina pananggalan solar iku kapétung saka plethèking srengéngé nganti angslup, kanthi wektu wengi kang lumaku, utawa bisa uga siji jangka wektu kedadèn sing ginanti kaya ta antarané plethèking srengéngé. Dawané jangka antarané wektu kedadèn bisa manèka warna ing antarané taun lumaku, utawa bisa uga rata-rata dina solar sing lagi lumaku.

Pananggalan Julius lan Grégorius

Pananggalan Lunar 
 sedina penanggalan lunar iku kapetung saka suruping srengenge tumeko plethek tumeko surup maneh. Itungan sedina ing pananggalan lunar iku rodo kosok balene seko pananggalan solar (surya).

Pananggalan Fiskal

Sub divisi kalender

Rupa pananggalan liya

Pananggalan lengkap lan ora lengkap

Pananggalan pragmatis, teoretis lan pananggalan campuran

Kagunan

Pananggalan sing digunakaké saiki
Pananggalan Masehi
Pananggalan Tionghoa
Pananggalan Hijriah

Deleng uga 
 Pananggalan Gregorius
 Pananggalan Hijriyah
 Pananggalan Jawa
 Pananggalan Julius
 Pananggalan Masèhi
 Pananggalan Revolusi Perancis
 Pananggalan Saka
 Pananggalan Tionghoa

Pananggalan
Pananggalan Grégoriyus utawa Kalèndher Grégoriyus iku pananggalan wektu sing paling akèh digunakaké ing Donya Kulon. Pananggalan iki siji modhifikasi saka Pananggalan Julius. Sing pisan ngusulaké iku ya dhoktor Aloysius Lilius, saka Napoli, Italia lan dituruti déning Paus Grégoriyus XIII ing titimangsa 24 Fèbruari 1582.

Pananggalan iki digawé amarga Pananggalan Julius digagas kurang akurat, amarga wiwitan mangsa semi (21 Maret) saya maju dadi, parayan Paskah sing wis disarujuki wiwit Konsili Nicea I ing taun 325 ora tepat manèh.

Banjur ing taun 1582, dina Setu 4 Oktober dituti karo dina Minggu 15 Oktober.

Prabédane karo Pananggalan Julius 
Sawijining taun ing Pananggalan Julius suwéné ana 365,25 dina. Nanging amarga puteran bumi sing ngubengi srengéngé suwéné mung 365,2425 dina, mula saben sa-milenium, Kalèndher Julius kaluwihan 7-8 dina. Masalah iki dipecahaké carané nambahaké karo dina-dina wuntu sing rada séjé ing pananggalan anyar iki. Ing pananggalan Julius, saben taun sing bisa dibagi karo 4 dadi taun wuntu. Nanging ing pananggalan anyar iki mung taun sing bisa dibagi karo 100 dianggep taun wuntu, yèn taun iki uga bisa dibagi karo 400. Contoné taun 1700, 1800 lan 1900 dudu taun-taun wuntu. Nanging taun 1600 lan 2000 iku taun wuntu.

Masalah anyar 
Sawisé pananggalan Grégoriyus dicanangaké, ora kabèh nagara gelem nganggo. Lagi pirang abad sawisé iki, mèh kabèh nagara kulon gelem nganggo. Ruslan contoné lagi gelem nganggo ing taun 1918. Dadi Revolusi Kuminis Ruslan sing saiki dipèngeti saben 7 November, diarani Revolusi Oktober.

Gréja Ortodoks nganti saiki isih nganggo Pananggalan Julius.

Liya-liya 
Wiwit tanggal 1 Januari 1622, 1 Januari ditetapaké dadi wiwitané taun. Sadurungé saben nagara séjé-séjé.

Sasi-sasi taun

Pranala njaba 
 FAQ bab kalendher
 Kalendher Abadi

Uga delengen 
 29 Fèbruari

Pananggalan
Januari iku sasi pisan taun ing Kalendher Gregorius. Tembung iki dijupuk saka Basa Walanda Januari sing njupuk saka basa Latin Janus, Déwa lawang.

Sasi iki nduwé 31 dina

Kedadéyan wigati 
 2007
 2008
 2009
 2010

Uga delengen
Fèbruari iku sasi kapindho taun ing Kalendher Gregorius. Tembung iki dijupuk saka Basa Walanda Fèbruari sing dijupuk saka basa Latin, Februus, Déwa panyucen.

Sasi iki statuse kusus amarga dawane bisa 28 utawa 29 dina, ing Taun Kabisat.

Kedadéyan wigati 
 2007
 2008
 2009
 2010

Uga delengen
Milenium, saka basa Latin millenium iku unit wektu kang dawane 1000 (sewu) taun.

Uga delengen 
 Wektu
 Abad
 Taun

Wektu
Maret iku sasi ping telu taun ing Kalendher Grégorius. Tembung iki dijupuk saka Basa Landa Maart sing njupuk saka basa Latin Mars, Déwa perang Romawi. Mars, saiki uga jeneng siji planit.

Sasi iki duwé 31 dina

Kedadéyan wigati 
 2007
 2008
 2009
 2010

Uga delengen
April iku wulan kaping papat  taun ing Pananggalan Grégorius. Tembung iki dijupuk saka basa Walanda kang njupuk saka basa Latin aperire, kang tegesé mbukak.

Wulan iki duwé 30 dina

Lelakon wigarti 
 2007
 2008
 2009
 2010

Uga delengen 
 Avril
Kuntul iku sajinising manuk kang urip ing sawah. Lan seneng golèk pakan uga ing tambak-tambak.

Pranala njaba 
 Data manuk ing Indonésia  Perhimpunan Panglestari Manuk lan Habitat Indonésia
 Vidéo manuk Kuntul

 
Manuk
Sèptèmber iku wulan kaping sanga taun ing Pananggalan Grégorius. Tembung iki dijupuk saka basa Walanda kang njupuk saka basa Latin; septem kang tegesé "pitu" amarga biyèn taun iku wiwité ing wulan Maret.

Wulan iki duwé 30 dina

Lelakon wigati 
 2007
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012

Uga delengen
Kaca (nominal) nduwé teges sing séjé-séjé:
 lempiran buku
 cermin, nggoné wong ngilo
 conto, tuladha
 barang atos lan bening sing digawé dadi gelas, jendhéla lan sabanjuré. Digawé saka bahan dhasar silikon dhioksidha (SiO2), sing miturut kimia padha karo kwarts. Lumrahé digawé saka wedhi. Suhu temperatur lèlèhé iku 2000 drajat Celsius.

Bausastra Jawa
Kabupatèn iku wewengkon administratif papréntahan ing Indonésia kang kabawah bupati. Saliyané kabupatèn, pamérangan wewengkon administratif papréntahan ing Indonésia yaiku: provinsi lan kutha. Wewengkon-wewengkon administratif papréntahan ing Indonésia duwèni wewenang lan tanggung jawab kang padha, dadi kanthi yuridis ora ana gayutan hirarki.

Sajarah  
Sadurungé, wewengkon administratif kabupatèn lan kutha iku dadi laladan tingkat II.

Deleng uga  
 Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

Wewengkon administratif papréntahan
Pipalanda iku istilah kanggo ngarani étung-étungan matematika kang paling dhasar ya iku "pi" tegesé PIng, "pa" tegesé PAra, "lan" tegesé LAN (ya iku tambah), lan "da" tegesé suDA (pangurangan).

Bausastra Jawa
Matematika
Wédangan iku sawijining pakulinan kang disenengi déning sapa baé, saka bocah cilik nganti wong tuwa. Ana ing kutha Sala, Yogja lan sakiwa tengené wis wajar sing diarani hik utawa ana ing Yogja diarani angkringan. Lumrahé sing dianggo wédangan ya iku, tèh, jaé, kacang ijo, kencur, kopi utawa campuran saka sakabèhé iku. Lumrahé dikancani karo nyamikan bangsa gorèngan, sega kucing, tahu témpé lan liya liyané.

Bebrayan
Budaya Jawa