AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Chao Phraya (, ,  utawa , rungokna ) iku kali utama ing Thailand sing dawané watarar 372 kilomèter. Kali iki duwé enepan aluvial sing cendhèk lan sumebar ing dharatan Thailand. Aliran Chao Phraya mungkasi ingi Lempongan Thailand.

Ètimologi
Ing akèh péta kuna Éropah, kali iki jenengé Menam utawa Mae Nam (Basa Thai: แม่น้ำ), Basa Thai tumrap "kali". Englishman H. Warington Smyth, sing dadi Dirèktur Departemèn Pertambangan ing Siam taun 1891-1896, ngarujukmarang bukuné sing dibabar sepisanan ing taun 1898 minangka "the Me Nam Chao Phraya."  Thai royal and noble title Chao Phraya bisa diterjemahaké minangka "Grand Duke". Ing média abasa Inggris ing Thailang, jeneng kali iki kerep sinebut Kali Raja-raja (River of Kings).

Géografi
Ilèn Kali Chao Phraya miwiti ing patemon antara kali Ping lan Nan ing Nakhon Sawan (uga ditepungi minangka Pak Nam Pho) ing Provinsi Nakhon Sawan.  Sabanjuré kali iki mili mangidul sadawané 372 km saka dhataran Thailand tengah menyang Bangkok lan Lempongan Thailand. Ing Chainat, kali iki pecah dadi loro ya iku kali utama lan Kali Thai Chin, sing sabanjuré mili sajajar karo kali utama lan tumuju  menyang Lempongan Thailand watara 35 km sakuloné kutha Bangkok ing Samut Sakhon. Ing tlatah dhataran cendhèk sing miwiti ing sangisoré Chainat dam, akèh kanal-kanal cilik sing diarani (khlong) mili saka kali utama. Khlongs kanggo irigasi kanggo sawah ing tlatah saubengé.

Transportasi
Kreteg utama sing nyebrangi The Kali Chao Phraya ana ing provinsi Bangkok: kreteg ril sepur Rama VI; Phra Pin-klao cedhak Grand Palace; Rama VIII, sawijining kreteg kabel ora simètri menara tunggal; Rama IX, kreteg kabel sèmi simètrik; lan Kreteg Mega, péranganing Dalan Ubeng Indhustri.

Ing Bangkok, Kali Chao Phraya minangka urat nadi transportasi utama tumrap jaringan bis banyu, fèri lan taksi banyu, sing diarani “buntut dawa” utawa longtails.  Luwih saka parusahan 15 prau operasi ing kali iki lan ing kanal-kanal ing kutha.

Anak kali
Anak kali utama saka Kali Chao Phraya ya iku Kali Pak Sak, Kali Sakae Krang, Kali Nan (karo kali kagandhèng ya iku Kali Yom), Kali Ping (kanthi kali cabangé ya iku Kali Wang), lan Kali Thai Chin. Saben anak kali (lan Kali Chao Phraya dhéwé) isih duwé cawang-cawang kali cilik sing karan khwae.  Kabèh anak kali mau, kalebu sing luwih cilik kaya khwae, ambangun pola wujud kaya wit-witan, kanthi cawang-cawang mili ngliwati amèh saben provinsi ing Thailand pérangan tengah lan lor.  None of the tributaries of the Chao Phraya extend beyond the nation's borders. Kali Nan lan Kali Yom mili amèh sajajar saka Phitsanulok menyang Chumsaeng ing saloring Provinsi Nakhon Sawan. Kali Wang nggabung karo Kali Ping ing cedhak Sam Ngao, sawijining dhistrik ing Provinsi Tak.

Rujukan

Pranala njaba 

 Video Guide to the Chao Phraya River
 Chao Phraya River Express 
 UNESCO World Water Assessment Program on the Chao Phraya
 Chao Phraya Delta Research and Reference Site

Chao Phraya
Bubon iku kacamatan ing Kabupatèn Acèh Kulon, Provinsi Aceh, Indonésia.

Pratélan gampong per Mukim 
 Mukim Gunong Panah
 Alue Bakong
 Alue Lhok
 Gunong Panah
 Kuala Pling
 Seumuleng
 Mukim Kuta Padang
 Beurawang
 Kuta Padang
 Layung
 Rambong
 Mukim Suak Pangkat
 Blang Sibeutong
 Cot Keumuneng
 Cot Lada
 Liceh
 Peulanteu
 Suak Pangkat
 Seuneubok Trap
 Ulee Blang

Rujukan 
 Master Wewengkon Skema 456 Kabupatèn/Kutha (Kahanan Desember 2007)
Johan Pahlawan iku kacamatan ing Kabupatèn Acèh Kulon, Provinsi Acèh, Indonésia. Ing kawasan iki kutha Meulaboh, kutha krajan lan pusat papréntahan Kabupatèn Acèh Kulon dumunung.

Pratélan Désa/Kalurahan per Mukim 
 Mukim Ujung Kalak
 Blang Beurandang
 Drien Rampak
 Gampong Darat
 Gampong Gampa
 Kampung Belakang
 Kampung Pasir
 Kuta Padang
 Lapang
 Leuhan
 Padang Seurahet
 Panggong
 Pasar Acèh
 Rundeng
 Seuneubok
 Suak Indrapuri
 Suak Nie
 Suak Raya
 Suak Ribee
 Suak Sigadeng
 Ujong Baroh
 Ujung Kalak

Rujukan 
 Master Wewengkon Skema 456 Kabupatèn/Kutha (Kahanan Desember 2007) 
 http://databasis.bkkbn.go.id/bk/index.php/laporan/remaja/kacamatan/11.05.01
Kaway XVI iku kacamatan ing Kabupatèn Acèh Kulon, Provinsi Acèh, Indonésia.

Pratélan gampong per Mukim 
 Mukim Babah Krueng Manggi
 Alue Lhok
 Padang Sikabu
 Sawang Teubei
 Mukim Pasi Jeumpa
 Alue On
 Blang Geunang
 Butu Jaya
 Meunasah Gantung
 Meunasah Rambot
 Muko
 Palimbungan
 Pasi Jeumpa
 Putim
 Puuk
 Tanjong Bungong
 Mukim Peureumeue
 Alue Tampak
 Beureugang
 Kampong Masjid
 Keude Aron
 Marek
 Meunasah Ara
 Meunasah Buloh
 Meunasah Rayeuk
 Padang Mancang
 Pasi Jambu
 Pasi Teungoh
 Peunia
 Simpang
 Tumpok Ladang
 Mukim Tanjong Meulaboh
 Alue Lhee
 Alue Peudeung
 Babah Meulaboh
 Blang Dalam
 Drien Caleue
 Keude Tanjong
 Meunuang Tanjong
 Pasi Ara
 Pasi Kumbang
 Pasi Meugat
 Pucok Pungkie
 Pungkie
 Tanjong Meulaboh
 Teladan
 Teupin Panah

Rujukan 
 Master Wewengkon Skema 456 Kabupatèn/Kota (Keadaan Desember 2007) 
 http://databasis.bkkbn.go.id/bk/index.php/laporan/remaja/kecamatan/11.05.02
Meureubo iku kacamatan ing Kabupatèn Acèh Kulon, Provinsi Acèh, Indonésia.

Pratélan Désa/Kalurahan per Mukim 
 Mukim Meureubo
 Bakti Jaya
 Balee
 Gunong Kleng
 Langung
 Meureubo
 Paya Peunaga
 Peunaga Cut Ujong
 Peunaga Pasi
 Peunaga Rayeuk
 Pucok Reudeup
 Reudeup
 Sumber Batu
 Ujong Drien
 Ujong Tanjung
 Mukim Ranto Panyang
 Masjid Tuha
 Buloh
 Pasi Acèh Baroh
 Pasi Acèh Tunong
 Pasi Masjid
 Pasi Pinang
 Paya Baro Ranto P
 Pulo Teungoh Ranto P
 Ranto Panyang Kulon
 Ranto Panyang Timur
 Ranub Dong
 Ujong Tanoh Darat

Rujukan 
 Master Wewengkon Skema 456 Kabupatèn/Kutha (Kahanan Desember 2007)
Pasisir Ceureumen iku kacamatan ing Kabupatèn Acèh Kulon, Provinsi Acèh, Indonésia.

Pratélan gampong per Mukim 
 Mukim Gunong Meuh
 Babah Krueng Tep Lep
 Berdikari
 Gunong Tarok
 Keude Suak Awe
 Krueng Beukah
 Lhok Guci
 Lhok Sari
 Sawang Rambot
 Suak Awe
 Tegal Sari
 Mukim Lango
 Canggei
 Lango
 Lawet
 Sikundo
 Mukim Manjeng
 Jambak
 Keutambang
 Manjeng
 Pasisir Ceureumen
 Pulo Teungoh Manyang
 Mukim Meunuang Kinco
 Alue Keumang
 Babah Iseung
 Babah Lueng
 Meunuang Kinco
 Seumantok
 Seumara

Rujukan 
 Master Wewengkon Skema 456 Kabupatèn/Kutha (Kahanan Desember 2007)
Panton Reu iku kacamatan ing Kabupatèn Acèh Kulon, Provinsi Acèh, Indonésia. Pusat pamaréntahané dumunung ing Meutulang.

Pratélan gampong 
 Antong
 Babah Krueng Manggie
 Baro Paya
 Blang Balee
 Blang Teungoh
 Cot Manggie
 Gampong Baro
 Gunung Mata Ie
 Kuala Manye
 Lek Lek
 Manggie 
 Meutulang 
 Mugo Cut 
 Mugo Rayeuk
 Paya Baro Meuko
 Sibintang 
 Tamping 
 Tuwi Buya
 Ujong Raja

Rujukan 
 http://tnp.kpu.go.id/tab2009/index/11/92/1105/110512.html
 http://databasis.bkkbn.go.id/bk/index.php/laporan/remaja/kecamatan/11.05.12
Samatiga iku kacamatan ing Kabupatèn Acèh Kulon, Provinsi Acèh, Indonésia.

Pratélan gampong per Mukim 
 Mukim Krueng Tinggai
 Keureuseng
 Krueng Tinggai
 Leubok
 Pange
 Mukim Lhok Bubon
 Gampong Cot
 Lhok Bubon
 Suak Geudeubang
 Suak Pandan
 Suak Pasisir Breuh
 Suak Seuke
 Suak Seumaseh
 Mukim Masjid Baro
 Cot Amuen
 Deah
 Leuken
 Masjid Baro
 Mukim Masjid Tuha
 Cot Darat
 Cot Pluh
 Cot Seumeureung
 Cot Masjid
 Paya Lumpat
 Suak Timah
 Mukim Meuneumbok
 Cot Lampise
 Gampong Ladang
 Pinem
 Rangkileh
 Reusak
 Ujong Nga
 Mukim Pasie
 Alue Raya
 Cot Seulamat
 Gampong Teungoh
 Kuala Bubon
 Pucok Lueng

Rujukan 
 Master Wewengkon Skema 456 Kabupatèn/Kutha (Kahanan Desember 2007)
Sungai Mas iku kacamatan ing Kabupatèn Acèh Kulon, Provinsi Acèh, Indonésia.

Daftar Désa/Kalurahan per Mukim 
 Mukim Darul Ihsan
 Gaseu
 Gleng
 Gunong Buloh
 Lubok Beutong
 Lueng Baro
 Pungki
 Ramitie
 Sipot
 Tanoh Mirah
 Mukim Tungkop
 Drien Sibak
 Geudong
 Kajeung
 Lancong
 Sakuy
 Sarah Perlak
 Tungkop
 Tutut
 Tuwi Saya

Rujukan 
 Master Wewengkon Skema 456 Kabupatèn/Kutha (Kahanan Desember 2007) 
 DataBasis Online Bina Keluarga BKKBN
Woyla iku kacamatan ing Kabupatèn Acèh Kulon, Provinsi Acèh, Indonésia.

Pratélan Désa/Kalurahan per Mukim 
 Mukim Cot Murong
 Cot Lagan Bubon
 Cot Murong
 Glee Siblah
 Suak Trieng
 Mukim Keuleumbah
 Alue Panyang
 Alue Sundak
 Bakat
 Cot Keumudai
 Cot Situah
 Jawa
 Jawi
 Keuleumbah
 Panton
 Pasi Birah
 Pulo Ie
 SeuTeks tebalmantok
 Teumarom

 Mukim Kuala Bhee
 Alue Blang
 Alue Sikaya
 Aron Baroh
 Aron Tunong
 Blang Me
 Darul Huda
 Drien Mangko
 Lindhu Raya
 Gunong Rambong
 Gunung Hampa
 Ie Itam Baroh
 Ie Itam Tunong
 Kuala Bhee
 Lueng Buloh
 Lueng Tanoh Tho
 Lueng Teungku Yah
 Lung Jawa
 Padang Jawa
 Pasi Acèh
 Pasi Ara Kuala Batee
 Pasi Lunak
 Pasi Pandan
 Paya Dua
 Paya Luah
 Ranto Panyang
 Tingkeum Panyang

Rujukan 
 Master Wewengkon Skema 456 Kabupatèn/Kutha (Kahanan Desember 2007) 
 http://databasis.bkkbn.go.id/bk/index.php/laporan/remaja/kecamatan/11.05.04
Woyla Kulon iku kacamatan ing Kabupatèn Acèh Kulon, Provinsi Acèh, Indonésia.

Pratélan gampong per Mukim 
 Mukim Bakat
 Alue Keumuning
 Ie Sayang
 Karak
 Mon Pasong
 Pasi Jeut
 Pasi Mali
 Pasi Panah
 Simpang Keumaron
 Ule Pulo
 Mukim Lhok Malee
 Alue Leuhop
 Alue Permen
 Blang Cot Mameh
 Blang Cot Rubek
 Blang Luah LM
 Cot Lagan LM
 Cot Rambong
 Kulam Kaju
 Lhok Malee
 Lubuk Pasi Ara
 Lueng Baro
 Napai
 Pasi Malee
 Peuleukueng
 Ulei Pasi Ara

Rujukan 
 Master Wewengkon Skema 456 Kabupatèn/Kutha (Kahanan Desember 2007) 
 http://databasis.bkkbn.go.id/bk/index.php/laporan/remaja/kecamatan/11.05.10
Woyla Wétan iku kacamatan ing Kabupatèn Acèh Kulon, Provinsi Acèh, Indonésia.

Pratélan gampong per Mukim 
 Mukim Krueng Bhee
 Alue Kuyun
 Alue Meuganda
 Alue Seuralen
 Blang Dalam
 Blang Luah
 Blang Makmu
 Bukit Meugajah
 Gampong Baro
 Gunong Payang
 Rambong Pinto
 Seuneubok Dalam
 Teumiket Ranom
 Tuwi Empek
 Mukim Woyla Tunong
 Alue Bilie
 Alue Empek
 Cot Punti
 Gampong Baro
 Gayo Meugendéran
 Kubu Capang
 Lubuk Panyang
 Pasi Aara
 Pasi Janeng
 Paya Baro
 Rambong
 Seuradek
 Tangkeh

Rujukan 
 Master Wewengkon Skema 456 Kabupatèn/Kutha (Kahanan Desember 2007) 
 http://databasis.bkkbn.go.id/bk/index.php/laporan/remaja/kecamatan/11.05.11
Kriya iku kanthi umum artiné kerajinan utawa ing Basa Inggris mau craft.Seni kriya ya iku salah sijiné cabang saka seni rupa kanthi merlukake kepinteran kekriyaan (craftmanship) kang dhuwur kaya ta ukir, keramik, lan nganyam.

Uga delengen 
 Pengrajin
 Kerajinan tangan
 Keramik

Pranala njaba 
 American Craft Council
 Craft Australia
 Craft Site Directory 
 Crafts Council, UK
 Crafts in India 
 Free Craft Projects
 Javanese craft
 Redefining Craft

 
Seni rupa
Klawu iku salah warna kang mèmper warna awu. Werna klawu uga ngandhut utawa bisa digawé saka campuran antara warna ireng lan putih. Werna klawu kagolong ing warna nétral.

Pita warna klawu

Uga delengen 

 Pratélan warna

Pranala njaba 
 Three computational biologists’ theory to explain how humans perceive achromatic colors:
 Chart showing a comparison of the achromatic (grey scale) values of the colors on the RYB and RGB color wheels, respectively (the chart is halfway down the webpage):

Cathetan suku 

Seni Rupa
Werna
Oliver Rolf Kahn yaiku juru main bal-balan kang dadi kiper saka Jerman. Jeneng dawane Oliver Rolf Kahn. Oliver Kahn lair ning Karlsruhe, Jerman, 15 Juni 1969; umur 41 taun yaiku kipersaka Jerman kang duwé dhuwur 188 cm lan ping 86 mbela nagarané ning sadaya kancah. Oliver Kahn main kanggo nagarané saka taun 1995 lan klub saka Buyern Munich saka taun 1994 lan maen kanggo klub Buyern Munich ping 429. Oliver Kahn duwé sebutan Kahn utawa Kahn, the titan karena cara maen bale.
Oliver Kahn mèlu ning Euro taun 1996, Euro 2000, dan Euro 2004 karo mèlu Piala Dunia 1994, Piala Dunia 1998, Piala Dunia 2002, lan uga Piala Dunia 2006. Ana ing Piala Dunia 1998 lan Piala Dunia 2006 Oliver Kahn dudu kiper pilihan nanging namung dadi kiper cadangan kanggo skuad nagarané.

Oliver Kahn salah sawijining legenda kang gedhé menyang sajarah bal-balan ning Jerman lan donya.
Oliver Kahn uga bisa diarani kiper paling ampuh, duwé daya juwang kang gedhé, pemimpin kang teges. Ana ning lemah Jerman lan donya Oliver Kahn wes terbukti nyata buktine intok gelar kiper kang paling apik ana ing donya versi IFFHS ing taun 1999, 2000, lan 2002,sarta dadi kapten ning Timnas Jerman (2001-2004) lan Bayern Munich (2002-2008).

Kapustakan

Wong urip
Lair 1969
Pamain bal-balan Jerman
Pamain bal-balan internasional Jerman
Pamain bal-balan FC Bayern München
Pamain Bundesliga
Brontosaurus ingkang ateges "kadal kilat" (saking basa Yunani brontē/βροντη ateges kilat, sauros/σαυρος tegesipun 'kadal') inggih punika salah satunggal saking jinising kéwan dhinosaurus sauropoda ingkang boten saged kapanggih malih wonten ing jaman sapunika. Spésies Brontosaurus excelsus punika dipunjenengi déning pamanggihipun inggih punika Othniel Charles Marsh,nalika warsa 1879. Jeneng punika tansah dipunanggé wonten ing literatur resmi ngantos kirang langkung warsa 1974,sananjan sampun asring dipunsebat sadéréngipun kanthi jeneng Apatosaurus,wonten ing warsa 1903.

Anatomi 

Brontosaurus inggih punika dhinosaurus ingkang gadhah gulu panjang sanget ugi kalebet dhinosaurus hèrbivor,gadhah awak ingkang dawanè sawatawis 70-90 kaki (21-27 m), inggilipun saking suku ngantos boyok sawatawis 15 kaki (4,6 mèter), kaliyan bobot sawatawis 33-35 ton abote, bobot kéwan punika kirang langkung ngalangkungi bobotipun 6 gajah. Sirahipun kirang saking 2 méter dawané, tengkorakipun dawa kathi bolongan irung ingkang mapan ing sisih inggil lan ukuran uthek ingkang alit..Kéwan hèrbivor punika gadhah gulu dawa (cacah 15 balung),buntut pecut dawa(sawatawis 50 ft=15 mèter dawane), balung geger ngrongga, suku ngajeng langkung alit ugi pendek ketimbang suku wingking kang ageng lan radi dawa. Suku punika kanggé nalika badhé nyrengkuh godhong wonten ing wit-witan ingkang dhuwur.

Fosil 

Fosilipun sampun pinanggih ing Amérika Utara barat ing nagar pérangan Utah, Colorado, kaliyan Wyoming. Brontosaurus kalebet kéwan Sauropoda paling ageng ing antawis sauropoda sanès kados ta Brachiosaurus,kaliyan Diplodocus. Wonten ing jaman gesangipun, Brontosaurus gadhah mungsuh utama dhinosaurus karnivora ageng kados ta Allosaurus. Habitat Brontosaurus limrahipun manggèn wonten ing hutan-hutan tropis.

Anggon manak 

Brontosaurus/Apatosaurus,kados ta sauropoda sanès,manak kanthi cara ngendhog. Brontosaurus nalika wayah ngendhog saged ngedalaken endhog puluhan,nanging boten awujud sarang. Brontosaurus ngendhog nalika ngawontenaken lelungan lan endhogé diedhalaken satunggal baka satunggal. Ukuran endhoge ageng antawis 1 kaki (30 cm) ambané.

Jaman Urip 

Dipunprakirakaken urip wonten ing jaman Jurasik sawatawis 150 yuta warsa kepengker. Para panaliti gadhah pamanggih manawi wonten kadadéan kepunahan massal nalika samanten. Nanging dèrèng wonten ingkang mangertos kadadéan menapa ingkang ndamel kapunahan mau.

Cathetan suku 

Dinosaurus

en:Brontosaurus
map-bms:Brontosaurus
simple:Brontosaurus
sk:Brontosaurus
sr:Бронтосаур
zh:雷龍
Diplodocus ya iku salah sijining kéwan dinosaurus sing kalebu ing génus sauropod diplocid. Dinosaurus iki urip nalika jaman Jurasik pungkasan (sawatara 155-145 yuta taun kapengker). Diplodocus karan sebut minangka kéwan sing awake paling dawa.

Anatomi 

Diplodocus iku salah sawijining kéwan raksasa kang duwé gulu dawa, buntut pecut, awak saka ngarep memburi dawané sawatara 90 kaki (27 m) kanthi gulu sing dawane 26 kaki (8 m) lan buntut sing dawané 45 kaki (14 m) nanging ukuran endhasé ora ana 2 kaki dawané. Bolongan irungé ana ing sisih dhuwur endhas,lan untuné lancip-gedhé mirib pasak,nanging mung ana ing bagèan ngarep rahang. Sikil ngarepé liwih cindhek ketimbang sikil ngarepé lan saben sikilé duwé driji cacah lima. Saka wujud fosil sing tinemu bisa dikira-kira yèn Diplodocus duwé deretan eri kang ana ing gegeré. Diplodocus dipercaya minangka kéwan darat paling dawa sing tau urip.

Pola Mangan 
Panganan sing sok dipangan Diplodocus ya iku tetuwuhan (Sauropodomorpha). Saliyané iku, Diplodocus uga sok mangan godhong konifer, pakis, lumut, lan tuwuhan rawa. Untuné diplodocus kecipta ketul-ketul. Mulané cara mangané ora dimamah, nanging langsung dileg. Saliyané iku Diplodocus seneng ngeleg Gastrolith,ya iku watu sing dieleg dning kéwan sing fungsine dienggo ngancurake godhong (panganan) sing ana ing njero wetengé.Saliyané iku,bageyanawake Diplodocus ding migunani nalika golèk pangan ya iku gulune sing dawa. Gulu dawane iku minangka lumebu ing sela-selane wit-witan nalika arep golèk mangan ing alas. Diplodocus kéwan sing kudu sok mangan ing saben wektune.

Perilaku 
para ahli mbadhek yèn Diplodocus iku kéwan nomaden, sok pindhah-pindhah papan.

Panemu 
Fosil Diplodocus sepisanan tinemu déning Samuel Williston lan Otinel Marsh nalika taun 1887. Diplodocus akèh tinemu ing kiwa-tengené Rocky mountain, Utah, Wyoming, lan Colorado Amérika.

Anak pinak 
Ngendhog. Endhogé Doplodocus diselehake sembarang enggon nalika Diplodocus lumaku-lumaku golet pangan ing alas.

Cathetan suku 

Dinosaurus Amérika Lor
Diplodocoid
Dinosaurus
Stegosaurus (diucapake ) tegesé "kadal kang duwé atap", amarga sisik-sisik gedhé kang ana ing dhuwur gegere (basa Yunani stego = piring/atap + sauros = kadal) ya iku sawijining génus dinosaurus hèrbivor gedhé saka jaman Awal Jurassic ing Amérika Utara. Spesies iki ya iku salah siji jinising dinosaurus kang paling gampang diidentifikasi, awit rong baris sisik sing padha pating sinilang ing gegere (dhasar kanggo jeneng ilmiahe) lan 2 pasang eri dawa sing ana ing buri buntute (dijenengi thagomizer).

Anatomi 
Stegosaurus dawane nganti 26-30 kaki (8-9 mèter), dhuwure saka lemah sawatara 9 kaki(2,75 m), lan duwé bobot antara 6.800 pounds (3100 kg). Ukuran endhase cilik kanthi wujud tenggkorak sing dawa, lancip, lan sesek. Stegosaurus duwé ruang kopong ing sirahé. Biyèn para ahli ngira-ira yèn Stegosaurus duwè polo kaloro. Sikil burine duwé telung driji cendhek saben sikile,sawatara sikil ngarepe duwé limang driji mung duwé kuku kethul. Sikil ngarep Stegosaurus luwih cendhek tinimbang sikil burine. iki nyebabake postur awake stegosaurus rada ora biyasa. Posisi buntute luwih dhuwur tinimbang endhase. Yèn dietung jarak dhuwure antara endhase Stegosaurus diwasa karo lemah kira-kira mung 1 mèter (3,3 kaki).

Tengkorake dawa lan sempit. Ing jerone tengkorak ana antorbital fenestra cilik,ya iku bolongan cilik sing nyambungake antara irung lan matane sing umum ana ing Archosaurus,kalebu manuk modern saiki,sanajan ing jinis crocodylians wis ilang. Posisi endhase stegosaurus sing luwih cedhak karo lemah nuduhake yèn Stegosaurus golet pangan saka tuwuhan lemah sing cendhek (sesuketan,lsp.). Penafsiran iki dijurung déning ra anané untu ngarep lan penggantiane untu nganggo Ramphotheca.Stegosaurian duwé untu cilik lan datar,sing mbuktekake yèn Stegosaurus ora nggolong panganane. Panggonan inset kang ana ing rahang nuduhake yèn Stegosaurus duwé pipi sing kena dienggo nyimpen panganane ing cangkem nalika ngunyah.

Cathetan suku 

Dinosaurus
Kuas yaiku piranti kang dimumpangatake kanggo ngecet (pasang cet) ing sing ndunungi kanvas, kertas utawa bahan liyané.Semana uga cet kang akèh jinisé kanthi umum kuas uga digawé karo mumpangate lan jinising cet kang wujud-rupa.Wujudé kuas kapérang saka gagang kayu temin/kerah talénan lan wulu kuas.
Anané wujud-rupa cat kang ana ing tlatah donya kuas bisa kapérang saka bahan dasaré ana loro yaiku: 
Kuas wulun kaku kagawé saka wulu babi lan sapi
Kuas wulu alus kagawé saka wulu garangan utawa bajing
Kuas kapérang saka macemé (stiff hair) yaiku:
Kuas Bright yaiku kuas kang wujudté pesagi kang wujud temin kang amba lan mumpangate bisa kasilake kuasan kang kuat lan duwé efek liya
Kuas Flat yaiku kuas kang wujudé pesagi tipis  kanthi dawa wulu punjul kuas bright
Kuas round yaiku kuas kang wujudé bunder lan wulu lancip ngarah ing ndhuwur
Kuas fibert yaiku kuas tipis kanthi salaj sijiné pucuk kuas  wujudé lonjong
Kuas fitch yaiku kuas wujudé pesagi lan paling tipis saka kuas liyané
Kuas fan blender yaiku kuas kang wujudé kaya kipas kang bis dimumpangatake kanggo netralake cet lènga kang sisih teles kanthi nyamcurake cat siji lan sijiné.

Seni rupa
Piranti
VGA, cekakan saka Video Graphics Adapter, iku baku tampilan komputer analog sing dipasaraké sepisanan déning IBM ing taun 1987. Sanadyan baku VGA wis ora dianggo manèh amarga wis diganti nganggo baku sing luwih anyar, nanging VGA isih diimplementasèkaké sajeroning Pocket PC. VGA minangka baku grafis pungkasan sing diiloni déning mayoritas pabrik sing gawé kartu grafis komputer. Tampilan Windows nganti saiki isih migunakaké modus VGA amarga dijurung déning akèh prodhusèn monitor lan kartu grafis.

Istilah VGA uga kerep dipigunakaké kanggo ngacu marang résolusi layar mawa ukuran 640×480, apa waé prangkat kasar kartu grafisé. Kartu VGA migunani kanggo nerjemahaké wetonan komputer menyang monitor. Kanggo prosès desain grafis utawa dolanan vidéo, diperlokaké kartu grafis kanthi daya dhuwur. Prodhusèn kartu grafis sing misuwur antarané ATI lan nVidia.

Saliyané iku, VGA uga bisa ngacu marang konèktor VGA 15-pin

Standar tampilan komputer
Papan Anggegana Utarom (IATA: KNG, ICAO: WASK) dipunkenal ugi Papan anggegana Kaimana, amarga papan anggegana punika wonten ing kabupatèn Kaimana, Papua Barat, Indonésia.
Papan Anggegana punika wonten kinten-kinten 15 km saking Kaimana.

Rute lan Maskapé Penerbangan

Kacilakan Merpati Nusantara Airlines Penerbangan 8968 (2011) 
Merpati Nusantara Airline Penerbangan 8968 sapunika  penerbangan domestik  MA-60 damelan Xi'an Aircraft Industrial Corporation, China ingkang mlampah [[saking Sorong, Papua Barat, Indonésia tumuju Kaimana kaliyan Nabire, Papua Barat, Indonésia.
7 Mèi 2011 kadadosan kacilakan ingkang damelaken 27 tiyang tiwas (21 panumpang, 6 kru pesawat) amergi dawahipun MA-60 wonten laut lepas Provinsi Papua Barat, Indonésia. saking Papan Anggegana Utarom, Kaiamana, Papua Barat, Indonésia
Pesawat punika dhawah wonten laut 500 mèter saking papan anggegana.
Amergi kadadosan punika Kabag Kaimana, AKP Teddi Efendi sakaluarga ninggal yuswa.
Saderengipun MA-60 damelan Xi'an Aircraft boten diidinaken manawi beroprasi, amergi sampun wonten sejarahipun kacilakan pesawat ingkang sajinisipun.

Pratélan Kacilakan

Chathetan Suku 

Utarom
Sargon saking Akkad dipuntepang ugi Sargon Raja Agung atawa Raja ingkang sajatosipun, Raja saking peradaban kuna wonten Mesopotamia.
Wonten cathetan kuna utawi prasasti, salah satungaling tokoh raja ingkang yasa kamaharajan utawi nagara ingkang multietnis, ngagem polotik Akkadians (Monarki).
Tlatah ingkang dikuasai Sargon watara lepen Tigris ngantos Eufrat, kaliyan sabagian tlatah Turki sapunika, ibu kotanipun wonten tlatah Agade, Akkad.
Sargon kacathet wonten dhaftar raja-raja ingkang wonten Sumeria, wonten gangsal raja ingkang dados panguasa wonten Akkad inggih punika, Sargon, Rimush, Manishtusu, Naram-Sin, kaliyan Shar-kali-sharri sadayanipun dados raja Akkad kanthi 142 taun.
Piyambakipun (Sargon) dados raja laminipun 56 taun (data kasebat boten saged dipunpriksa, nanging wonten cathetan ingkang saged dipungandhengaken sumarga saged dipunpitados, ya iku cathetan raja Ur ingkang kaping III).
Saderengipun dados raja Akkad, Sargon dados juru minumipun Raja Ur-Zababa Kish.
Miturut legendha, Sargon sapunika bocah ingkang dibuang nalika lair, lajeng dipunrumat kaliyan tukang tandur wonten karajan, ngantos dipunremeni kaliyan dewi Isthar nuli dipunboyong wonten pangadilan karajan.

Kamenangan Raja Sargon 
Sumber sajarah ingkang utama papréntahan Raja Sargon dipunangsal saking salinan kitab Torètingkang dipunserat para ahli-ahli Torèt Babilonia Kuna wonten Nippur.
Para ahli KitabTorèt punika saking Akkadia, saéngga ngagem kalih abasa teks, yapunika abasa Sumeria kaliyan abasa teks Akkadia.
Saking chatetan punika dipunmangertosi sajarah saking Raja Sargon, inggih punika:

 Raja Sargon sampun menang nalika perang ngerebut kutha-kutha wonten Sumeria, Babilonia Kidul.
 Sargon sampun nangkap Lugalzagesi saking Uruk, bekasipun penguasa Umma, ingkang sampun nyerang UruKAgina wonten Lagash.
 Wonten 34 paparangan ingkang kantindadaken déning Raja Sargon wonten tlatah kidul.
 Perintah pandamelan pelabuhan Meluhha (tlatah Indus), Magan (manawi sapunika kadosipun Oman), kaliyan Dilmun (Bahrain) wonten tlatah Akkad kanthi rikat.
 Tlatah ingkang sampun dipunkuasani raja Sargon: Mari, Tuttul wonten Balikh, wonten tlatah mriku Raja Sargon nyembah déwa Dagan (Dagon), Ebla (Tall Mardikh wonten Suriah), "alas cedar" (Amanus utawi Lebanon), ugi "gunung pérak " (patempuran wonten Elam kaliyan kaki bukit Zagros).
Kangge ngelancaraken niatipun Raja Sargon kanggé nyatunggalaken sadaya tlatah, piyambakipun ngutus putrinipun Enheduanna dados pendeta ageng wonten kuil Dewi Bulan Nanna, tlatah Ur.

Boten namung punika, Enheduanna ugi dipunutus Sargon dados pendeta ageng wonten kuil déwa Langit An, tlatah Uruk.
Sarta ugi nyerat kalih himne kanggé nyembah para déwa.
Papréntahan Dinasti Akkadia sukses, tlatahipun mbentang saking Lebanon wonten pasisir Mediterania, kanthi Loripun Turki kaliyan tlatah kidul Lempongan Pèrsi.

Delengna Ugi 
 Peradaban Mesopotamia
 Akkadia

Cathetan suku 

Sajarah
Pratélan pamimpin ingkang dipunparingi jejuluk Ingkang Agung
Kulkas ya iku piranti wujud sakinis lemari panggonan nyimpen panganan utawa ombènan supaya adhem lan ora rikat bosok.

Sajarah Kulkas 
Prosès tinemuné kulkas wis diwiwiti nalika abad kaping 18. Ing taun 1748, William Cullen saka University of Glasgow ngembangaké prosès kanggo nyiptakaké piranti kanggo ngawétaké panganan. Sawijining penemu Amérika, Oliver Evans gawé désain kulkas ing taun 1804 nanging nganti taun 1834 ora ana wong kangmikat babar pisan. Banjur Jacob Perkins minangka désain Oliver ing taun 1834. Ing taun 1844, sawijining dhokter kanthi aran John Gorrie uga gawé unit ès kang digunakaké kanngo nyipta ruwangan atis kanggo pasiene kang lara Kuning. Ing taun 1876, Carl von Linden nemu metode kanggo ningkatake prosès pencairan gas lan najur dipatenake. Penemuan Carl bisa mbantu anggonegawé kulkas kang luwih praktis. Ing wektu iku amonia, sulfur dioksida, lan klorida metil digunake kanggo pendinginan nanging komposisi iki wis kabuktèn ora aman lan njalari akèh kacilakan.
Sawisé freon digunakaké minangka piranti pendingin kanthi gedhen nganti tinemu bukti manawa panggunaané ora apik ing lingkungan lan uga nyebabake lapisan ozon dadi tipis. Freon utawa CFC banjur diganti HFC minangka piranti pendingin kang luwih apik kanggo lingkungan.

cathetan Suku 

Piranti
Al Battani ya iku sawijining penemu kang nemu cacahing dina ing setaun.
Jeneng pepaké ya iku Abu Abdullah Muhammad ibn Jabir ibn Sinan Al-Battani. Wong Éropah mènèhi jeneng kanthi sebutan AlBategnius. Dhèwèké lair taun 858 M ing cedhaké kutha Battan, Harran. Dhèwèké dikenal minangka ahli astronomi lan matématika kang paing gedhé ing abad pertengahan. Albattani sinau astronomi lan matématika saka bapaké ya iku Jabir Sin’an. Banjur Dhèwèké nerusaké sinauné ing kutha Rakka, ing pinggire Kali Efrat. Ing abad sanga kang pungkasan, Al Battani pindhah menyang Samarra saperlu nyambut gawé nganti ninggal dunya taun 920 M. Al Battani kasil ngitung cacahing dina sajeroning setaun (taun Masèhi) kanthi dhedhasar itungan wektu kang digunakaké bumi anggoné muteri srengéngé, ya iku 365 dina, 5 jam, 46 menit, lan 24 detik. Dadi, panentuan cacah 365 dina ing setaun dudu angger-anggeran, nanging dhedhasar itungan kanthi setiti. Minangka ilmuwan, Al Battani nulis akèh ngenani buku astronomi kang paling dipercaya déning masarakat. Ing abad pertengahan, wong-wong Éropah nganggo panemon iki nganti abad pencerahan.

cathetan Suku 

Penemu
Aborigin iku suku asli saka Australia Ing taun 1965, populasi wong Aborigin asli ora punjul 40.000 wong. Suku Aborigin diusir déning wong Inggris saka lahan kang produktif mara papan kang suhuné 50 derajat celcius. Boomerang iku asliné dinggo kanggo dolanan, terus dinggo dadi piranti kanggo buru lan perang. Ing taun 1806

Réferènsi 

  Bowern, Claire and Harold Koch (eds.). 2004. Australian Languages: Classification and the comparative method. John Benjamins, Sydney.
  Dixon, R.M.W. 1997. The Rise and Fall of Languages. CUP.
  Mulvaney, John and Johan Kamminga. 1999. Prehistory of Australia. Smithsonian Institution Press, Washington.

Pranala njaba 
 ABC Message Stick Indigenous News Online
 ABC Message Stick Indigenous Gateway
 Aboriginal Links International - Australian Links
 Aboriginal Studies WWW Virtual Library
 ABS Aboriginal and Torres Strait Islander population
 ABS estimates
 National Aboriginal and Torres Strait Islander Education Website 
 Bibliography for Aboriginal Studies
 European Network for Indigenous Australian Rights
 DFAT Australia's Aboriginal and Torres Strait Islander peoples 
 Department of Immigration, Multicultural and Indigenous Affairs 
 indigenous Australia - Australian Museum educational site
 KooriWeb
 Norman B. Tindal's Catalogue of Aboriginal Tribes

Cathetan suku 

Suku
Australia
Rintisan mawa topik Australia
Baitussalam iku kacamatan ing Kabupatèn Acèh Besar, Provinsi Acèh, Indonésia.

Pratélan gampong per Mukim 
 Mukim Klieng
 Cot Paya
 Klieng Cot Aron
 Klieng Meuria
 Labuy
 Lam Asan
 Lambada Lhok
 Lampineung
 Lam Ujong
 Miruk Lamreudep
 Mukim Silang Cadek
 Baet
 Blang Krueng
 Cadek
 Kajhu

Rujukan 
 Master Wewengkon Skema 456 Kabupatèn/Kutha (Kahanan Desember 2007)
Babul Makmur iku kacamatan ing Kabupatèn Acèh Kidul-wétan, Acèh, Indonésia. Kacamatan iki wujud pamekaran saka Lawe Sigala-gala.

Pratélan gampong 
 Bintang Alga Musara
 Bukit Bintang Indah
 Bunbun Alas
 Cinta Damai
 Cinta Makmur
 Gunung Pak-Pak
 Kampung Bhakti
 Kute Makmur
 Lawe Deski I
 Lawe Deski Sabas
 Lawe Deski Tongah
 Lawe Mantik
 Lawe Perbunga
 Muara Setia
 Muara Situlen
 Naga Timbul
 Pardamean
 Pardomuan I
 Pardomuan II
 Sejahtera
 Sejahtera Baru
 Tanjung Sari
 Tanoh Alas

Rujukan 
 Master Wewengkon Skema 456 Kabupatèn/Kutha (Kahanan Desember 2007)
Babahrot iku kecamatan ing Kabupatèn Acèh Kidul-kulon, Provinsi Acèh, Indonésia.

Pratélan Désa/Kalurahan per Mukim 
 Mukim Pasisir Rakyat
 Désa Alue Jeureujak
 Désa Alue Peunawa
 Désa Blang Dalam
 Désa Gunung Samarinda
 Désa Ie Mirah
 Désa Pasisir Cermin
 Désa Pasisire Rakyat

Rujukan 
 Master Wewengkon Skema 456 Kabupatèn/Kutha (Kahanan Desember 2007)
Blangpidie iku kacamatan ing Kabupatèn Acèh Kidul-kulon, Provinsi Acèh, Indonésia. Blang Pidie minangka kutha krajan Kabupatèn Acèh Kidul-kulon.

Kutha Blangpidie dumunung ing pérangan kidul pasisir kulon Acèh, lan diliwati dalan gedhé sing ngubungaké Banda Acèh - Medan, ya iku sawisé Meulaboh lan sadurungé Tapak Tuan. Akèh wong sing salah ngenali kutha dagang iki karo Pidie, amarga jenengé sing amèh padha.

Pratélan Gampong per Mukim 
 Mukim Babah Lhok
 Gampong Alue Manggota
 Gampong Baharu
 Gampong Gudang
 Gampong Keude Paya
 Gampong Lam Kuta
 Mukim Guhang
 Gampong Aso Nanggroe
 Gampong Cot Jeurat
 Gampong Guhang
 Gampong Iku Lhung
 Gampong Kuta Makmur
 Gampong Ladang Neubok
 Gampong Lhueng Asan
 Gampong Lhung Tarok
 Gampong Padang Geulumpang
 Gampong Seunaloh
 Mukim Kuta Batee
 Gampong Keude Siblah
 Gampong Kuta Bahagia
 Gampong Kuta Tuha
 Gampong Meudang Ara
 Gampong Pasar Blang Pidie
 Mukim Kuta Jeumpa
 Gampong Alue Rambut
 Gampong Alue Sungai Pinang
 Gampong Cot Mane
 Gampong Baru
 Gampong Kuta Jeumpa
 Mukim Kuta Tinggi
 Gampong Geulumpang Payong
 Gampong Kuta Tinggi
 Gampong Mata Ie
 Gampong Panton Raya

Rujukan 
 Master Wewengkon Skema 456 Kabupatèn/Kutha (Kahanan Desember 2007)
Ion ya iku atom autawa sekumpulan atom kang duwé momotan listrik. Ion asalé saka siji atom unsur (monoatom). Uga ana ion kang asalé saka gabungan loro utawa luwih atom unsur kang béda (poliatom).
Ion kang momotan listriké négatif dijenengi anion. Ion kang momotan listriké positif dijenengi kation. Prosès kanggo pembentukan ion dikenal karo jeneng ionisasi.Atom utawa kelompok atom kang terionisasi ditandai karo tikatas n+ utawa n-. n ya iku jumlah elektron kang ilang utawané dientuké.

Sajarah Ion 
Ion pisanan ditemoké ana ing sawijining téyori déning Michaél Faraday nalika taun 1830. Ion mau kanggo ngambaraké ngenani pérangan molekul kang geraké tumuju arah anoda utawa katoda ana ing tabung hampa udara (vacuum tube, CRT). Nanging, mekanisme prastawa iki nembé bisa dideskripsikaké taun 1884 déning Svante August Arrhenius ana ing disertasi dhoktoré ing University of Uppsala. Wiwitané téyori iki ditolak nanging sawisé iku disertasiné menangi Bebungah Nobél Kimia ana ing taun 1903.

Ion Négatif lan Positif 
Ion négatif keadaané stabil ana ing udara kanthi cara jiretan karo molekul banyu kang ana ing sekitaré. Amarga saka mau, ion-ion négatif akèh ditemoké nalika udan. Saben friksi utawa gésékan kang ana ing udara cenderung nghasilaké ion positif lan ngusir ion négatif. Kedadéan mau amarga angin racaké nggawa debu utawa polutan. Partikel debu utawa polutan iku duwé momotan positif. Manawi gésékan udara cenderung ngasilaké ion positif, nanging benturan banyu iku malah ngasilaké ion négatif. Nalika banyu nabrak abrak liya, ion positif iku tiba bareng banyu. Sawaliké karo ion positif, ion négatif mabur bareng kabut kang metu saka deburan banyu.
Ion positif cenderung duwé dampak négatif kanggo keséhatan antarané:
 Bisa ndadèkaké ketidakseimbangan kimiawi awak manungsa, bisa nganti ngganggu keséhatan.
 Keracunan ion positif bisa ndadèkaké produksi hormon serotonin ana ing polo.
 Bisa njalari blood dyscresia utawa gangguan kelainan pembekuan darah.
Manfaaté ion négatif:
Manfaat kang bisa diasilaké saka ion négatif kaya ta:
 Ion Négatif ana ing udara bisa lumebu ana ing awak manungsa liwat pernapasan lan pori-pori kulit. Ion iki lumebu ana ing sél njero awak mèlu ana ing arus aliran getih. Ion Négatif ana ing awak bisa nguraiké asem laktat dadi zat kang ara bahaya (air lan ion laktat) kang gampang digawa aliran getih tumuju panggon pembuangan.
 Saliyané iku Ion Négatif duwé kemampuan kanggo ningkatké kerja limpa kanggo nghasilké kekebalan awak.
 Bisa mbersihké udara lan uga apik kanggo keséhatan. Ion Négatif uga duwé manfaat kanggo matèni virus lan baktéri kang ana ing udara sekitaré dhéwé.
 Ion Négatif uga migunani kanggo netralké Superoksida.

Cathetan suku 

Kimiya
Adolf Dassler ya iku penggagas sepatu bal-balalan. Déwéké lair ing Jerman, tanggal 3 November 1900. Wong Jerman kerep ngundhang kanthi sebutan Adi, mula Adolf Dassler uga dikanal kanthi sebutan Adi dassler. Bapaké, Cristoph ya iku salah sawijing pegawe ing pabrik sepatu. Mula bapake kerep nyinaoni Adolf babagan gawé sepatu. Ing taun 1920, ing panggonan kerja ibune, Adolf gaw proyek cilik-cilikan. Ing kono, dhèwèké gawé sepatu ulah raga. Amarga mutu sepatune kang apik, mula ora suwé sepatuné mau nuwuhaké asil kang apik. Pungkasané Adolf karo seduluré ya iku Rudolf Dassler, bangun pabrik sepatu kanthi aran Dassler Brothers Shoes Factory. Adolf duwé tekad ngawé sepatu kanthi mutu kang paling apik kanggo atlit ing Jerman lan ing sekabehe wong Éropah. Ing taun 1928, dhèwèké mamèraké sepatuné ing acara Olimpiade kang dianakake ing Amsterdam. Ing Olimpiade taun 1948 ing berlin, atlit Amarika Seriakt, Jesse Owens, olih emas amarga ngango sepatu gaweane Adolf. Prastawa iku dadi pucuk misuwuré sepatu gaweané Adolf Dassler utawa Adi Dassler. Nanging ing taun 1948, amarga ana sawijining prakara, Adi lan seduluré mau padha padu. Sakloron padha pepisahan kanthi bangun lan gawé sepatu dhéwé-dhéwé. Adi bangun pabrik sepatu kanthi mèrek sepatu Adidas déné Rudolf bangun pabrik sepatu kanthi mèrek sepatu Puma.

Cathetan suku 

Penemu
Lair 1900
Abu Bakar Al-Razi ya iku nimpuna sains. Jeneng lengkapé ya iku Abu Bakar Muhammad ibn Zakaria Al-Razi. Ing Barat, Al Razi dikenal kanthi aran Rhazes. Al-Razi lair ing Rayy, cedhaké Teheran, Iran, ing taun 846 M. Nalika isih cilik, dhèwèké diasuh déning kulawarga kang kenthel ajaran agamané. Sawisé wis enom, dhèwèké nyinaoni bab tembang, mligi kecapi. Nalika ngancik diwasa, dhèwèké wiwit nyinaoni babagan filsafat, kimia, matematika, lan kasusastran.
Sadurungé, Al-Razi dikenal minangka ahli kimia. Ing babagan iki, Al-Razi minangka ilmuwan kang bisa nnglompokaké pirang-pirang dat kimia ing telung pérangan ya iku mineral, tuwuhan, lan kéwan. Panglompokan iki dhedhasar panemu manawa kéwan lan tuwuhan uga ngandhut dan kasusun saka unsur-unsur kimia. Al-Razi uga dikenal minangka ilmuwan kang trampil nindakaké prosès-prosès kimia, kaya ta distuasi, kristalisasi, sublimasi, kalsinasi, sintesis-sintesis, sarta analisis-analisis liyané. Semana uga prosès-prosès kanggo keperluan timbangan. Nanging, dhèwèké kepeksa ninggal babagan kimia kang wis disinaoni, amarga pandelengané kang wis wiwit ora cetha manèh akibat percobaan-percobaan kimia kang wis dilakoni. Nalika dhèwèké nekani sawijining dhokter, banjur dhokter mau njaluk dhuwit limang atus dinar kanggo ongkos tamba. Dhèwèké banjur nyimpulaké manawa dhokter iku wis dadi salah siji piranti kanggo golèk kaya. Kedadéyan mau nyebabake Al-Razi dadi kepéngin sinau babagan prakara-prakara ngenani kadhokteran.

Cathetan suku 

Penemu
Marsda Anumerta Iswahyudi (lair ing Surabaya, Jawa Wétan, 15 Juli 1918 – séda ing Malaysia, 14 Dhésèmber 1947 nalika yuswa 29 taun) iku pahlawan nasional Indonésia. Bebarengan kaliyan Adisutjipto, Abdulrachman Saleh, lan Husein Sastranagara, Iswahyudi dikenal minangka tokoh kang ngedekake TNI AU Indonésia.

Lair 1918
Guglielmo Marconi ya iku tokoh penemu radhio nalika taun 1874 ing Bologna, Itali. Panemu radhio iki éntuk pendhidhikan pribadi saka salah sawijiné guruné. Taun 1894, nalika umuré ngancik rong puluh taun, Marconi maca percobaan-percobaan kang ditindakaké déningHeinrich Hertz. Percobaan-percobaan iki kanthi gamblang nudhuhaké anané gelombang èlèktromagnètik kang ora bisa dideleng nganggo mripat, obah ngliwati angin kanthi swara kang rikat. Marconi banjur duwé ide manawa gelombang iki bisa dimanfaatké kanggo ngirim tandha-tandha kang ngliwati jarak adoh tanpa ngliwati kawat kang nyadhiyakaké perkembangan komunikasi kang ora bisa ditindakaké déning telegram. Tuladhané kanthi cara iki warta-warta bisa dikirim menyang kapal ing tengah sagara. Ing taun 1895, mung setaun nyambut gawé, Marconi kasil gawé piranti kang dibutuhaké. Taun 1896 dhèwèké meragakaké pirantiné mau ing Inggris lan éntuk hak paten kanggo pangréka iki. Marconi banjur ngadegaké perusahaan lan Marconi kawiwitan dikirim taun 1898. Taun sabanjuré dhèwèké sanggup ngirim warta tanpa lumantar kawat kang nyebtrang ing selat Inggis. Sanajan patene ana wis ana ing dhèwèké ing taun 1900, Marconi nerusaké gawé lan matenake panyempurnan-panyempurnan kanthi dhasar panemuné dhéwé. Ing taun 1901 dhèwèké kasil ngirimaké warta radhio kanthi ngliwati Samudera Atlantik, saka Inggris tekan Newfoundland. Makna wigati saka pangréka anyaré mau kanthi dramatis digambaraké ing taun 1909 nalika Kapal S.S. Republic rusak amarga tabrakan lan kelep ing dhasar laut. Warta radhio pancèn migunani kanggo kabèh penumpang ing prastawa iku kajaba wong enem kang ora bisa katulungan. Ing taun kang padha, Marconi kasil éntuk Bebungah Nobel kanggo panemuné lan ing taun candhaké dhèwèké kasil ngirim warta radhio saka Irlandia tekan Argèntina, ya iku kanthi jarak kang punjul 6000 mil. Marconi tinggal dunya ing Roma, Italia tanggal 20 Juli 1937.

Cathetan suku 

Lair 1874
Pati 1937
Panemu Itali
Pemenang Bebungah Nobel dalam babagan fisika
Otodidak
Penemu
Abul wafa Muhammad Al-Buzjani ya iku tokoh pisanan kang ngenalaké sinus lan kosinus. dhèwèké dianggep duwé kaluwihan ing disiplin èlmu trigonometri. Al-Buzjani lair ing Buzjan, Nishapur, Iran, 1 Ramelan 328 H utawa 10 JUni 940 M. Dhèwèké akèh sinau marang seduluré ya iku Abu Amr al-Mughazili lan Abu Abdullah Muhammad ibn Anbasa. Saliyané ngenalaké rumus triginometri, dhèwèké uga ngrembakakaké rumus géomètri, ya iku pucuk saka èlmu trigonomètri. Salah sawijiné ya iku mecahaké soal géomètri kanthi nggunakaké kompas, konstruksi pesagi ekuivalèn, lan segi banyak utawa bangun dhatar parabola. Nalika ngitung wajik bundheran, Al-Buzjani, Al-Buzjani madhaake karo wajik siku. Kanthi téyori Manlau kang luwih disik misuwur, kang migunakaké aturan papat persamaan lan téyori bayangan, dhèwèké kasil gawé aturan anyar. Ing wajik bunder kang duwé sudut lancip, manawa bisa tinemu téyori sinus. ggunakake cara itung sinus 30, asil itungane ya iku wolung angka puluhan kang duwé nile padha kanthi nile akiki sinus. Ing geometri, operasi itungan wigati banget sanajan isih kerep digunakaké cara itung India. Ing mangsa modhèren iki, para ilmuwan duwé panyaruwe kang  béda  nalika kudu migunakaké téyori Al-Buzjani. Pirang-pirang carané ngitung, kaya ta nglebokaké ayang-ayang tekan ayang-ayang inti, wajik sama sisih, utawa nglebokaké tugelan menyang tugelan iki, bisa ndadèkaké panyaruwe kang béda-béda ngenani sapa sabeneré pencetus téyori iki. Akèh kang nnganggep yèn Ahmad bin Abdullah utawa Bahbasy al-Hisab kang nemu téyori iki.

cathetan Suku 

Penemu
Lilin ya iku blok solid saka Wax kanthi sumbu kang tumancep disumed kanggo madhangi panggonan kang peteng, kadhang-kadhang krasa panas. Miturut sajarah, lilin digunakaké minangka metode kanggo njaga wektu. Lilin iku duwé manfaat kanggo penerangan. Nanging ana uga lilin kanggo aromaterapi. Lilin iki ambuné wangi lan bisa ndadékaké swasana kang nyenengaké awit ambuné kang nggawé rileks. Lilin akèh maceme, lumrahé dhapuré lonjong utawa silinder. Nanging ana uga lilin kang dhapuré warna-warna.

Balikpapan, Sorong lan Plaju kalebu laladan penyuplai bahan baku lenga bumi kanggo nggawé lilin. Saliyané iku bahan baku kanggo nggawé lilin uga bisa diimpor saka nagara Cina. Bahan baku kanggo nggawé lilin saka olahan lenga bumi kang diarani paraffin.

Lilin Natal 
Wis dadi tradisi tumrap umat Kristen nalika ibadhah Natal mesti ana penyalaan lilin kanthi massal. Moment iki kalebu momen wajib ing acara Natal. Lilin nglambangaké Kristus kang bisa dadi pepadhanging donya. Nalika penyalaan lilin, lampu-lampu dipateni. Swasana kang kaya mengkené sang saya gawé hikmat lan trenyuh tumrap ibadhah Natal. Saliyané nguripake lilin para umat Kristen uga nyanyekaké lagu Malam Kudus.

Geni 
Nalika kena panas paraffin kang ora kebakar bakal terurai. Paraffin iki dadi partikel-partikel karbon kang cikil banget. Partikel-partikel iki amarga kena panas saka pembakaran bakal berpendar, lan cahyané rupané kuning padhang. Nalika partikel-partikel karbon lan ngetokaké cahya kang ingkang padhang piyambak, méh kabéh éntuk oksigèn kang nggawé geni saya padhang. Kadadéan iki padha karo lampu lenga liun utawa lenga gas, kertas kang dibakar, api unggun, alas kobong, omah kobong, kabéh iku mau duwé geni kang wernané kuning. Nanging amarga udara ora bisa rikat ngalir kanggo nggawé bahan bakar kebakar mulané kabéh bakal dadi karbondioksida lan banyu.

Lilin dianggep duwé makna éndah, romantis. Nanging geni lilin uga bisa mbebayani. Geni kang panas iki bisa ngobong omah, luwih-luwih yèn omahé digawé saka kayu lan ana angin gedhé. Rong prekara iki kang njalari omah kebakar amarga geni lilin. Lilin kena diuripké lan diséléhaké panggonan kang aman saéngga ora njalari kebakaran.

Cathetan suku 

Cahya
Gambaran Kristus
Tradhisi
Bajing iku kagolong kulawarga kéwan mamalia.Kéwan iki duwé pakulinan ngrikiti sing dadi amane krambil ing basa latiné karan callasciarus notatus. Sacara elmiah, bajing ora bedha adoh kaya ta kulawarga kéwan mau. Bajing uga kagolong kéwan kang mangan kalamangga,ing jaman biyèn bisa digolongake ing kulawarga bangsa insektivora (mangan kalamangga) kéwan liyané ya iku curut, walang kopa kagolong ing bangsa Rodentia lan tikus.

Ing basa Inggris, bajing mau treeshrew, kang artiné curut wit (tree artiné wit, shrew artiné curut) lan kéwan mau bisa urip ing saliyané wit (arboreal).

Jinising 
 ORDO SCANDENTIA
 Suku Tupaiidae
 Genus Anathana
 Bajing madras (Anathana ellioti). nyebar ana ing loro bunua India.
 Genus Dendrogale
 Bajing Buntut cilik indochina (Dendrogale murina) Kamboja, Vietnam kidul, Thailand Wétan.
 Bajing buntut cilik (Dendrogale melanura). Ana paling akèh ing Sarawak Bagean Lor.
 Genus Tupaia
 Bajing indochina (Tupaia belangeri). Assam, Bangladesh, Burma, Tiongkok Lor, Thailand, Indochina, Hainan.
 Bajing mentawai (Tupaia chrysogaster). Kepuloan Mentawai.
 Bajing bergaris (Tupaia dorsalis). Borneo.
 BajingTupai akar (Tupaia glis). Ujung Malaya, Sumatra, Jawa lan Borneo.
 Bajing ramping (Tupaia gracilis). Borneo, Karimata, Bangka dan Belitung.
 Bajing kekes (Tupaia javanica). Sumatra, Nias, Jawa lan Bali.
 Bajing sikil dawa (Tupaia longipes). Sarawak.
 Bajing cilik (Tupaia minor). Ujung Malaya, Sumatra, Borneo, lan ana ing salah sijiné pulo Singkep lan Pulo Laut.
 Bajing kalamian (Tupaia moellendorffi). Pulao Calamian, Filipina.
 Bajing gunung (Tupaia montana). Ana ing pagunungan ing Sarawak
 Bajing nikobar (Tupaia nicobarica). Urip ana ing tlatah Kapuloan Nikobar.
 Bajing palawan (Tupaia palawanensis).Paling akèh Palawan, Filipina.
 Bajing tercat (Tupaia picta). Paling akèh ana ing Sarawak.
 Bajing indah (Tupaia splendidula). Borneo pérangan Kidul, Karimata, Natuna, lan Pulo Laut.
 Bajing lemah (Tupaia tana). Sumatra lan Borneo.
 Genus Urogale
 Bajing mindanao (Urogale evereti). Anane ing Mindanao lan pulo-pulo sakiteré Filipina.
 Suku Ptilocercidae
 Genus Ptilocercus
 Bajing buntut-sikat, Ptilocercus lowii. Ujung Malaya, Sumatra, Borneo lan pulo-pulo sakiteré

Rujukan 
Ditulis kanthi bahan-bahan saka Wikipedia basa Inggris lan rujukan iki:
 Corbet, G.B. and J.E. Hill, 1992, The Mammals of the Indomalayan Region: a systematic review. Nat. Hist. Mus. Publ. and Oxford Univ. Press.
 Payne, J., C.M. Francis, K. Phillipps, dan S.N. Kartikasari. 2000. Panduan Lapangan Mamalia di Kalimantan, Sabah, Sarawak & Brunei Darussalam. The Sabah Society, Wildlife Conservation Society-Indonesia Programme dan WWF Malaysia. ISBN 979-95964-0-8

Pranala njaba 

 Hewan hutan hujan - Tupai
 Fakta tentang tupai 

Sato kéwan
Dewi bulan (Rembulan) Nanna, sapunika Déwa ingkang dipunpitadosi nalika peradaban Mesopotamia.
Masarakat ingkang fanatik nyembah Dewi Nanna inggih punika tlatah Irak, tlatahipun kaum Sabean.
gadhah uga asma Sin, dipuntepang "Sin" amergi " Sin sapunika déwa ingkang kapisansaking tigang déwa wigati winten agama Astrai (perbintangan), déwa-déwa sanèsipun inggih punika :
Sin utawi déwa Bulan
Shamash utawi déwa Matahari ugi
Ishtar utawi déwa Planet Venus.
Masarakat Arab kuna pitados manawi Déwa Rembulan Nanna utawi Sin sapunika leluhuripun.
Asma Nanna saking asma NAN.NAR ingkang gadhah maksut "terang satunggal", dipunkenal wonten tlatah Mesopotamia (Akkadia).
Simbol utami saking déwa Nanna inggih punika Wulan Sabit, simbol sapunika kapanggih wonten tlatah Timur Tengah Kuno, tlatah ingkang taksih nyembah Berhala nalika samana.
Wulan sabit punika wonten jejer kiwe.

Nanging wonten tlatah ingkang padatan kanggé madosi barang Arkéologi kaya ta Arab, Akkad, Kanaan, Mesir kaliyan Siria, simbol saking Dewi Nanna inggih punika lintang ingkang wonteng ing tegahing wulan sabit, amarga boten mesti simbol bintang punika simbol saking déwa Venus, amargi tiyang Assyirian nyembah déwa Wulan.
Pamujaan kanggé Dewi Nanna punika kanthi mlebet tlatah Arab saged disebabaken amargi papréntahan Babilonia, yanika nalika era Raja Nabonidus nalika mindahaken kakuasaan (Papréntahan) wonten Teima, kutha ingkang wonten jejer loripun kutha Medinah (550SM-540SM).
Replika saking wulan sabit ingkang dipundamel saking perunggu (dipundamel nuli dipunparengaken wonten inggilipun cagak bendhera), barang mau salah satunggaling barang Arkeolog ingkang kapanggih wonten tlatah TelTerra. Stratum VI. Replica mau dipunkubur wonten bètèng kuna Assyrian (Keel,p297-29S).

Salah satunggaling tlatah ingkang muja Dewi Nanna inggi punika tlatah Ur, saking tlatah punika kapanggih barang Arkeologi kawujud watu ingkang kaukir jeneng Ziggurat, Nanar ugi kaserat wonten watu punika.
Sir Le'onardo Wooley manggihi kuil kanggé muja Dewi Nanna utawi Dewi Bulan.
Sapunika sedayanipun barang ingkang gadhah sajarah bab Dewi Nanna dipunsimpen wonten musiumInggris
Harran ugi kalebu satunggaling tlatah ingkang masarakatipun muja Déwa Nanna. Sajarawan kuna,Herodotus nyaritakaken kutha mau kaliyan kuil kanggé muja Dewi Nanna wonten tlatah mau.
Arkeolog caket Hazor ugi manggihaken kuil kanggé muja dewi Nanna (1955-1958), wonten kuil mau wonton kalih patung tiyang jaler ingkang gadhah ukiran wulan sabit wonten dadanipun.
Kuil wonten tlatah Harran dipunpugar kanthi pirang priode, ya iku nalika priode raja Shalmanezer, raja Assur-Bani-pal, ugi raja Nabonidus.
Kuil sapunika taksih saged dipunpirsani ambrukanipun kanthi sapunika, saking taun 1900 SM kanthi 900 SM.
Dewi Nanna gadhah anak inggih punika Ishtar (déwa Venus, ingkang dipunsembah nagara Arab kuna).

Delengna Ugi 
 Peradaban Mesopotamia
 Akkadia
 En-Hedu-ana

Cathetan suku 

Sajarah