AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Krajan bisa tegesé:
Wangun pamarétahan monarki Krajan kang dibawahi raja utawa ratu
Negara ing donya pewayangan
Biologi: Krajan tataran sajeroning klasifikasi biologi (Kingdom)
Jeneng panggonan:
Désa:
Krajan, kecamatan Kalikotès, Kabupatèn Klathèn
Krajan, kecamatan Pekuncèn, Kabupatèn Banyumas
Krajan Kulon, kecamatan Kaliwungu, Kabupatèn Kendhal
Krajan, kecamatan Gatak, Kabupatèn Sukaharja
Krajan, kecamatan Jatinom, Kabupatèn Klathèn
Krajan, kecamatan Weru, Kabupatèn Sukaharja
Krajan, kecamatan Tembarak, Kabupatèn Temanggung
Kidung ya iku tembang kang cakepane basa Jawa Tengahan lan wujudé tembange bisa tembang Tengahan, bisa tembang gedhe, bisa uga tembang macapat. Tuladhané kidung Subrata, Kidung Sudamala, Kidung Dewa Ruci, Kidung Sri Tanjung.

Tuladhané Kidung
Kidung jatimulya

Ana kudung sun angidung wengi,

Bebaratan duk amrem winaca,

Sang Hyang guru pangdege,

Lumaku sang Hyang Bayu,

Alambeyan asmara ening,

Ngadeg angidung iku,

Yèn kinarya angawula,

Myang lelungan Gusti gething dadi asih,

Syaitan sato sumipang,

Sakathahing upas tawa sami,

Lara raga waluyo nirmala,

Tulak tanggul kang panggawe,

Duduk padha kawangsul,

Ketawuran sagungin sikir,

Ngadam makdum sadaya,

Datanpa pangrungu,

Pangucap lawan panrasa,

Myang paningal kang sedya tumeka napi,

Pangreksaning malaékat,

Jabariail ingkang angemongi,

Milanipun ketetepan iman,

Dadi angandel atine,

Ijrail punika,

Kang rumeksa ing pati urip,

Israil dadi damar,

Padhang sajeroning kalbu,

Mikail kang asung sandhang,

Lawan pangan enggale katekan kapti,

Sabar lan anarimo,

Ya hu dhat myang pamujaning wengi,

Bale aras sesakane mulya,

Kirun saka tangaen panggonané,

Wa nakirun atunggu saka kiwo gadane wesi,

Nulak panggawa ala,

Penggeret taraju rijal,

Ander ander kulhu balik kang linuwih,

Ambalik lara raga

Tembang Jawa
Pendhak pisan punika petangan wekdal ingkang dangunipun satunggal taun ingkang wonten ing kalender utawi tanggalan Jawi. Pendhak pisan punika salah satunggaling adicara kanggé mengeti tiyang ingkang sampun sedo satunggal taun.
Adicara Pendak pisan utawi wonten ugi ingkang mastani mendhak pisan punika taksih kathah ingkang nglampahi, mliginipun wonten ing wewengkon Yogyakarta lan Jawa Tengah. Padatanipun wonten ing adicara pendhak pisan' punika ngawontenaken gendurenan utawi bancakan minangka dedonga kanggé ingkang sampun sedo punika. Ingkang gadhah gawé mendhak pisan padatanipun ngundang tangga teparo supados sesarengan ndedonga lan pandom bancakan.

Petungan Wektu
Budaya
Jawa
Urmia (; ; ; (); ) ya iku kutha paling gedhé ing Provinsi Azerbaijan Kulon ing Iran lan minangka kutha krajané Kabupatèn Urmia. Urmia iki kutha paling padhet ka-10 ing Iran. Ing sènsus taun 2012, cacah jiwané ana 667.499, kanthi 197.749 kulawarga. Padunungé kutha iki akèhakèhé wong Azerbaijan kang nyaturaké basa Azerbaijan. Nanging uga ana minoritas wong-wong Kurdhi, wong Asiria, lan wong Arménia. Ing sakiwa-tengené kutha iki, produk-produk tani kaya apel, anggur lan tembako ditandur. Kala mbiyèn akèh wong Kristen, mligi wong katurunan Arménia kang manggon ing kutha iki. Ing taun 1900 kurang luwih 40% kang ndunungi kutha iki wong Kristen. Nalika ing tanggal 9 Januari 2011 ana montor mabur Air Iran Pamaburan 277 tiba ing kutha iki. Ana kurban téwas 70 jiwa.

Cathetan

Rujukan

Cathetan suku 
Kutha ing Iran
Tucson iku siji kutha ing praja Arizona, Amérika Sarékat. Kutha iki nduwé padunung 543.910 jiwa.

Kutha ing Arizona
Suweng, sruweng, subang, utawa gondhèl iku sajinis pepaès tumrap wanita sing dipasang nèmpèl ing kuping. Bahané bisa saka logam, plastik, kaca, watu aji, manik-manik, lan liya-liyané.

Suweng iki asring uga dipigunakaké kanggo piranti dolanan cublak-cublak suweng.

Uga delengen
 Anting-anting
 Ali-ali
 Kalung
 Gelang
 Bros

Rujukan

Pranala njaba

Raja brana
Rerenggan salira
Rerenggan
Bedhil-bedhilan iku salah sijiné dolanan ing tlatah Jawa. Bedhil-bedhilan iku tembung dwilingga salin swara saka tembung bedhil kang ateges témbak. Dadi bedhil-bedhilan iku dolanan tembak-tembakan kang nggunakaké  barang awujud bedhil kanggo témbak-témbakan.

Dolanan
Pingsut utawa sut iku cara kanggo ngundhi ing dolanan. Carané ya iku kanthi ngadu driji. Ngadu ing kéné ora ngadu kèkuwatan nanging ngedu simbol saka driji kang didu. Pingsut utawa sut iku dilakokaké déning wong 2. Driji kang dinggo pingsut ya iku jèmpol, duding, jènthik. Jèmpol iku tegesé gajah, duding iku manungsa, lan jènthik iku sèmut.

Carane Pingsut
jèmpol musuh jènthik mènang jènthik
jèmpol musuh duding mènang jèmpol
jènthik musuh duding mènang duding

Tuladaha : Umpama sing pingsut iku antarané Tono lan Tini. Tono lan Tini beberangan anggoné ngetokaké drijine. Saumpama Tono ngetokaké jempol lan Tini jenthik, berarti sing menang Tini.
Bera iku lemah kang kahananné kosong ora ana tandurané. Bab iki racaké amarga kakurangan banyu ing mangsa katiga. Sawah, uyamané sawah tadhah udan sawisé panèn ana sing ditanduri palawija utawa pari gaga, nanging ana uga sing diumbar bera amarga kakurangan banyu.
SMA  Negeri 1 Jepon Blora iku salah siji  Sekolah Menegah Atas (SMA) sing dumunung ana ing kalurahan Jepon, Kabupatèn Blora, Jawa Tengah, Indonésia madeg ing tanggal 21 Juli 1997. Kayadéné ing sekolah menengah  lumrahé, mangsa pendidikan sekolah  ing SMA ditempuh ing sajeroning wektu telung taun wulangan, wiwit saka Kelas X nganti Kelas XII.

Fasilitas 
Manéka fasilitas didarbèni déning SMA  Negeri 1 Jepon Blora  kanggo nunjang sajeroning kagiyatan pasinaon lan ngajar. Fasilitas mau antarané:
 15 ruwang ac kelas
 Masjid
 Mushola
 Kapustakan
 1 ruwang Kepala Sekolah
 1 ruwang Pertemuan Komite
 1 rung Tamu
 1 ruwang BP/BK
 1 ruwang Tata Usaha
 1 ruwang Guru
 1 ruwang laboratorium IPA 
 2 ruwang laboratorium Komputer
 1 ruwang laboratorium Basa
 1 ruwang UKS
 1 ruwang Koperasi Siswa
 3 ruwang KM Guru
 6 ruwang KM Siswa
 1 ruwang Ketrampilan Elektro
 1 ruwang Seni Lukis
 1 ruwang Pramuka
 1 ruwang OSIS
 1 ruwang Seni Musik
 1 ruwang Seni Rebana
 4 ruwang Kantin
 4 ruwang Gudang
 1 ruwang Generator
 2 Lapangan Volly Ball
 1 Lapangan Basket Ball
 1 Bèji
 2 Kolam lélé

Tenaga pendhidhik 
Tenaga pendidik (guru) gunggung 50 kanthi kuwalifikasi sarjana S2: 4 guru, S1 pendidikan 46.Lan uga di jupuk tenaga guru saka nyaba kanggo ngajar ekstra ing sekolah.

Èkstrakulikulèr 
Pramuka                                    
PMR                                
KIR                                       
Kadroh                  
Judo                                         
Panahan                                  
Baskèt        
Seni Musik
Bal Voli
Balbalan
Band
Spoken English
Apresiasi Sastra Indonésia
Seni Lukis
PKS
Tènis
Bulu tangkis
Putsa

Pendhidhikan ing Indonésia
Sekolah menengah
Wayang fabel iku jènising wayang kang nyeritakaké bab kéwan. Kabéh paraga ing wayang iku awujud kéwan. Lakon kang diceritakake uga lakon ing donyane kéwan. Salah sijiné dhalang wayang fabel ya iku Mbah Tris saka Semarang.
Sendhang iku sumur utawa sumber banyu kang gedhé, lan di manfaatké déning warga désa minangka padusan lan papan ngangsu utawa njupuk banyu digawa mulih saperlu kanggo adus lan ngombé. Piranti utawa wadhah banyu nalika ngangsu tumrap wong wadon wujud klenthing, ya iku sajinis wadhah sing digawé saka lempung lan cara nggawané digéndhong ing bangkèkan.

Sendhang asring dianggep panggonan kang kramat déning warga désa. Amarga saka iku kerep dadi papan nganakaké sedekah désa wujud slametan bubar panèn.

Hidrologi
Géomorpologi
Banyu
Uga delengen
 Blora, Blora
 Kabupatèn Blora

Pranala njaba
 Situs resmi Kabupatèn Blora 

Sekolah dhasar
Pratélan
Tembung sipat (basa Latin: adjectivum) utawa adjektif utawa kaanan iku tembung sing nuduhaké wataké tembung aran. Tembung sipat lumrahé gandhèng karo jejer. Tembung sipat ngowahi tembung aran utawa tembung sesulih, lumrahé kanthi njelasaké utawa ndadèkaké luwih spésifik. Tembung sipat bisa nerangaké kuantitas, kecukupan, urutan, kualitas, urawa panekanan siji tembung. Conto tembung sipat antarané katos, adoh, lan sugih.

Catheran sikil

Rujukan 

 
 

Tembung
Sakuntala iku tokoh saka wiracarita Mahabharata. Dhèwèké iku garwané Dusyanta lan ibuné Maharaja Bharata. Caritané ana ing Mahabharata lan ing India naté digawé drama déning Kalidasa ing sandhiwarané Abhijñānaśākuntalam (Sakuntala diakoni).

Étimologi
Resi Kanwa nemu dhèwèké ing ngalas nalika isih bayi. Kala iku jabang bayi iki dirubung karo manuk-manuk sakunta birds (basa Sangskreta: शकुन्त, śakunta).  Mulané dhèwèké pinaringan jeneng Sakuntala sing tegesé direksa déning Sakunta .

Ing kitab Adiparwa basa Sangskreta Resi Kanwa ngendika:
निर्जने च वने यस्माचछकुन्तैः परिरक्षिता
शकुन्तळेति नामास्याः कृतं चापि ततो मया
nirjane ca vane yasmācchakuntaiḥ parirakṣitā
śakuntaleti nāmāsyāḥ kṛtaṃ cāpi tato mayā
Dhèwèké dirubung déning śakuntas ing kasepèné wana,
mulané, dhèwèké takparingi jeneng Sakuntala (kareksa déning Sakunta).

Cathetan sikil 

Paraga Mahabharata
Jaétun (Olea europaea) ya iku wit cilik taunan lan wernané ijo, ora ana owah-owahane, utawa sinebut ijo abadi. Wohé yèn isih enom bisa dipangan mentah utawa sawisé diawètaké bisa dadi panyeger. Tuwuhan iki isih sakulawarga karo tuwuhan kembang mlathi. Jaétun  wiwit woh nalika umuré wis limang taunan lan umuré wit bisa nganti éwonan taun. Wité dhuwuré undakara 8-15 mèter. Déné ambané godhong wataran 4–19 cm, lan duwé kembang rupané putih sarta woh kang ukurané kira-kira 1-2,5 cm.  Panyebarané jaétun ana ing laladan-laladan iklim panas nganti iklim sedheng. Pang jaétun kang ana godhongé wis suwé dianggo simbul katentreman.

Paédah 
Paedahé jaétun antarané:
Woh jaétun kena kanggo panganan, uga bisa kanggo panyedhep masakan. 
Kulit pérangan njaba saka wohé ngandhut 60-70% lenga. 
Lenga jaétun ngandhut asem lemak jenuh (asem palmitat, asem stéarat, asem arachidat, asem miristat lan lignoserat kanthi gunggung sing sithik), asem lemak ora jenuh mono, asem lemak ora jenuh  poli, vitamin E, lan vitamin K. 
Asem lemak ora jenuh iku migunani kanggo nyuda cacahé kolèsterol èlèk kang ana ing awak. Saliyané iku kandhutan kang ana ing lenga jaétun bisa njaga kuwarasan pambuluh getih ing jantung, saéngga ngédhunaké résiko lelara koronèr.
Nggosokaké lenga jaétun kanthi ajeg ing kulit bisa marakaké kulit alus lan nglembabaké kulit.
Manawa dienggo ing rambut bisa ngetelaké rambut uga bisa kanggo laksatif utawa mbiyantu bebuwang. Nyuda angka pati.
Risèt nuduhaké manawa warga Albania kang ngonsumsi jaétun duwé angka pati kang paling sithik ing Éropah.
Nyuda panganggoné usada panyuda tekanan getih dhuwur amarga jaétun duwé andhil ngontrol tekanan getih, sarta bisa nyuda serangan kangker.
Lenga jaétun duwé paédah kaya banyu susu ibu amarga lemak kang ana ing banyu susu ibu uga ana ing lenga jaétun, lan bisa nyuda lara sendhi. Sarta bisa matèni tuma (kutu ing sirah), nyegah ketombé/ sindap, lan gatel ing kulit sirah.
Bisa kanggo bahan kosmètik, lan bisa njaga wangun sarta kencengé payudara.

Subspesies 
Ana enem  subspesies alamiah sing sumebar ing donya:
Olea europaea subsp. europaea (Mediterranean Basin)
Olea europaea subsp. cuspidata (saka Afrika Kidul, Afrika Wétan, Arabia nganti South West Cina)
Olea europaea subsp. guanchica (Canaries)
Olea europaea subsp. cerasiformis (Madeira)
Olea europaea subsp. maroccana Maroko
Olea europaea subsp. laperrinei (Algeria, Sudan, Niger)

Prodhuksi

Gladri

Rujukan

Pranala njaba 

 

Oleaceae
Tetuwuhan indhustri
Mangsa adhem utawa mangsa atis utawa mangsa salju (Basa Inggris: Winter, Basa Jawa Krama: Mangsa asrep) iku wektu paling adhem ing bumi. Arupa salah siji saka 4 mangsa ing nagara-nagara sing mawa iklim subtropis lan sedheng.

Ing wilahan lor bumi, mangsa atis diwiwiti watara tanggal 21 Dhésèmber nganti 21 Maret, sauntara ing wilahan kidul bumi mangsa atis diwiwiti watara tanggal 21 Juni tekan 23 Sèptèmber.

Pirsani uga 

Cuaca
Mangsa panas iku mangsa ing nagara mawa hawa sedheng. Gumantung panggonan siji nagara, mangsa panas bisa dumadi ing wektu sing béda-béda.

Ing wilahan lor bumi, mangsa panas diwiwiti watara tanggal 21 Juni nganti 23 September, sauntara ing wilahan kidul bumi mangsa panas diwiwiti watara tanggal 21 Dhésèmber tekan 21 Maret.

Ing akèh nagara, mangsa panas iku mangsa préinan sekolah. Ing mangsa iki wong-wong seneng lunga menyang pasisir kanggo pepanas. Saliyané iku, ing mangsa panas woh-wohan lan tetuwuhan lumrahé lagi tuwuh ngrembaka.

Pirsani uga 

 Wektu Mangsa Panas

Cuaca
Timbelutawa timah iku awijining unsur kimia sajeroning tabel periodik kang nduwni simbol Sn (basa Latin: stannum) lan nomer atom 50. Unsur ini merupakan logam miskin keperakan, bisa ditempa ("malleable"), ora gampamg kaoksidasik ing udara saéngga tahan karat, tinemu sajeroning akèh aloy,ldan dipigunakaké kanggo nglapisi logam liyané kanggo nyegah karat. Timbel dijupuk mligi sakai mineral cassiterite kang kawujud minangkai oksida.

Réferènsi 
 Laboratorium nasional di Los Alamos – Timbel

Uga delengen 
 Konsil Timbel Internasional
 Timbel (perusahaan)

Pranla jaba 
 WebElements.com – Tin
 EnvironmentalChemistry.com – Tin

Unsur kimia
Logam miskin
Malahayati iku salah sawijiné wanita kang agung saka Kasultanan Acèh. Garwané wis séda nalika ing pertempuran karo Portugis nalika arep ngrebut Selat Malaka. Taun 1585-1604, dhèwèké dadi Kepala Barisan Pengawal Pura Panglima Rahasia lan Panglima Protokol Pamaréntah saka Sultan Saidil Mukammil Alauddin Riayat Syah IV.

Malahayati mimpin 2000 wadyabala inong balee, ya iku wadyabala kang anggotané kabèh wanita, ya iku randa saka pejuang Acèh kang padha palastra ing paprangan. Tanggal 11 September 1599, Malahayati kasil mrajaya Cornelis de Houtman nalika lawan tandhing ing dhuwur kapal. Awit saka jasané iku, Malahayati pinaringan gelar Laksamana Malahayati, dadi laksamana wanita kang kapisan ing donya. Ora mung mrajaya Cornelis de Houtman, Malahati uga kasil ngusir Portugis lan Walanda saka tlatah Acèh.

Malahayati uga yasa bètèng kang kawentar kanthi sebutan Bèntèng Inong Balee ing Désa Lamreh, Kacamatan Masjid Raya, Kabupatèn Acèh Besar. Bèntèng iku madhep kulon, ya iku madhep Selat Malaka. Bèntèng iki dipigunakaké kanggo asrama bala Inong Balee, nyimpen logistik, latihan perang, lan pertahanan perang.

Pendhidhikan angkatan laut 
Laksamana Malahayati uga dikenal kanthi jeneng Keumalahayati. Dhèwèké lair ing Acèh Besar ing taun 1550. Sajroné bocah cilik lan isih cilik, dhèwéké nampa pendhidhikan pengadilan. Malahayati isih ana gayutané karo Sultan Acèh. Bapak lan mbah kakungé njabat ing Kasultanan Acèh dadi Panglima Angkatan Laut. Saka ing kono roh laut Malahayati muncul. Dhèwéké banjur ngetutaké jejak bapak lan mbah dhèwéké kanthi ngetrapaké jurusan pendhidhikan angkatan laut ing akademi Baitul Maqdis.

Rujukan 

Biografi
Tokoh Indonésia
Tembung katrangan (Basa Indonésia: Adverbia) iku tembung kang nuduhaké katrangan panggon, wektu.

Jinis tembung katrangan
Cara penggolongan tembung katrangan warna-warna gumantung marang sumber rujukan sing dipigunakaké. Ing ngisor iki salah siji cara pamérangan tembung katrangan.

 Tembung katrangan piranti. Upamané: karo.
 Tembung katrangan kasertaan. Upamané: bebarengan.
 Tembung katrangan perlawanan. Upamané: sanadyan.
 Tembung katrangan tujuan. Upamané: kanggo.
 Tembung katrangan sebab. Upamané: amarga.
 Tembung katrangan akibat. Upamané: mula.
 Tembung katrangan wektu. Upamané: wingi.
 Tembung katrangan panggonan. Upamané: kana.
 Tembung katrangan syarat. Upamané: yèn.
 Tembung katrangan derajad. Upamané: sethithik, akèh.
 Tembung katrangan kaanan. Upamané: tenanan.
 Tembung katrangan kepastian. Upamané: manawa.

Rujukan 

 

Tembung
Gréja Anglikan iku afiliasi sadonya saka Gréja-gréja Anglikan. "Gréja Anglikan" mesthi duwé otoritas yuridis sing universal, amarga saben gréja nasional utawa régional duwé otonomi sing penuh.  Kanthi punjul 70 yuta anggotané, Gréja Anglikan iku gréja gedhé dhéwé angka telu ing donya, sawisé Gréja Katulik Roma lan Gréja-gréja Ortodoks Wétan.

Logo 
Komuni Anglikan migunakaké mawar kompas minangka lambang, sing nuduhaké jangkauané marang saindhenging donya lan sifaté sing didesentralisasikaké. Kayadéné lambang gréjané, ing sadhuwuré mawar iki ana topi biskop; ing tengahé ana salib St. George sing ngélingaké asal-usul komuni iki ing Gréja Inggris. Mottoné sajeroning basa Yunani,  ("Kabenaran bakal ngluwaraké kowé") iku kutipan saka Yohanes 8:32. Lambang iki dirancang déning Edward Nason West, Kanon saka Katedral St. John the Divine ing New York City.

Pirsani uga 
 Affirming Catholicism
 Jaringan Komuni Anglikan
 Sakramèn Anglikan
 Kitab Sembayang Bebarengan
 Ka-39 Artikel
 Pelayanan Anglikan

Pranala njaba 
 Official website
 Decentralised nature of worldwide Anglicanism
 Comprehensive Anglican vocabulary 
 the conservative Classical Anglican Net News website 
 Anglicans Online
 A Letter From The Episcopal Church Historical Society On Bishop Polk And Sewanee

Anglikanisme

cs:Anglikánství#Anglikánské společenství
Mangsa udan utawa mangsa rendheng uga mau mangsa teles (Basa Jawa Krama: mangsa jawuh utawa mangsa jawah) yaiku mangsa kang njalari curah udan dadi dhuwur ing salah sijiné tlatah ing donya,  kang dibandingaké mangsa-mangsa racaké ing sajeroning wektu kang tetep. Mangsa udan kang ana ing tlatah Indonésia kanthi aran iklim tropis. Sajeroning tèknis météorologi, mangsa udan dianggep titiwanciné yèn curah udan ing telung (3) dasarian kanthi runtut luwih akèh 100 mm per mèter pesagi per dasarian lan ora ana mandhegé. Yèn kaanan iki durung nyukupi naging curah udan wis akèh lan deres kaanan kaya mengkéné bisa diarani mangsa pancaroba.
Ing tlatah  tropis mangsa udan ganti karo mangsa katiga (mangsa garing utawa kemarau) lan akèh disebabaké amarga mlakuné srengéngé karo mangsa katiga (masa garing) lan  akèh disebabaké  mlakuné semu srengéngé taunan. Mlakuné  srengéngè ngowahi péta suhu hawa (udara) lan dasaré lemah lan sagara (samodra). Ing wanci béda kang nyebabake suhu dadi konsèntrasi uwab banyu ing awang-awang banjur dadi mangsa udan. asring  ana ing  bumi kang ngalami peredaran semu Srengéngé.

Cuaca
Mangsa katiga utawa mangsa katelu iku mangsa garing. Ing mangsa iki ora ana udan. Sanadyan mangkono, mangsa iki ora sumuk banget amarga kanginan angin wétan. Mangsa katiga iku tiba ing sasi Juli lan Agustus Masehi. Ing mangsa katiga iku para sadulur tani ora padha nandur pari, amarga sawahé ora ana banyu. Apa manèh ing Blora lan tlatah liya sing sawahé wujud sawah tadhah udan, yèn mangsa katiga sawahé padha bera utawa ora ditanduri apa-apa amarga ora ana banyu kanggo nyiram tuwuhan.

Uga delengen 
 Pranata mangsa
 Kalèndher Jawa

Mangsa
Cuaca
Kapitan Pattimura (), gadhah nama asli Thomas Matulessy utawi Thomas Matulessia.

Nami lan Silsilah 
Pattimura, miyos ing Saparua. Panjenengané punika putra Frans Matulesi kaliyan Fransina Silahoi. Ing salebetipun buku biografi Pattimura vèrsi pamaréntah ingkang pisanan terbit, M Sapija nyerat, "Bilih pahlawan Pattimura kagolong turunan bangsawan lan asalipun saking Nusa Ina (Seram). Bapanipun ingkang namanipun Antoni Mattulessy punika putranipun Kasimiliali Pattimura Mattulessy. Ingkang pungkasan puniki inggih punika putra nata Sahulau. Sahulau wujud nama tiyang ing nagari ingkang wonten ing satunggil teluk ing Seram Selatan".

Mangga pirsani 
 Kapitan Paulus Tiahahu
 Kristina Martha Tiahahu

Rujukan

Pranala njawi 
 The MATULESSY Web Site

Tokoh Maluku
Pahlawan nasional Indonésia
Tokoh kang diukum pati
Tokoh Kristen Indonésia
Artikel mawa basa krama
Ketéla rambat utawa uwi legi (Ipomoea batatas L.) iku jinis tetuwuhan budidaya. Pérangan sing dimupangataké yakuwi oyod sing wujud uwi kanthi kadhar gizi (karbohidrat) sing dhuwur. Ing Afrika, uwi ketéla rambat dadi salah siji sumber panganan pokok sing wigati. Ing Asia, saliyané dimupangataké uwiné, godhong sing isih anom uga dadi bahan janganan. Ana uga sing dadi pethètan amarga warna godhongé kang éndah.

Ketéla rambat asal saka Amérika Kidul 

Convolvulaceae
Uwi
Pala kapendhem
Bera iku lemah utawa lahan tetanèn wujud sawah utawa tegalan  kang kahanané tanpa tuwuhan utawa sengaja diumbar ora ditanduri saéngga isiné mung suket. Lahan iku ora ditanduri racaké amarga kakurangan banyu kang dibutuhaké kanggo budidaya tuwuhan. Lahan bera iki kerep tinemu ing tlatah sing tetanèn nganggo sistim sawah tadhah udan sing ing mangsa katiga ora ana banyuné amarga arang udan.

Béda karo lahan irigasi sing ilèn banyuné bisa lumintu saéngga para among tani bisa nandur pari tanpa kendhat, malah nganti kaping telu sataun. Ing sawah lahan irigasi iki arang tinemu lemah sing bera.

Uga delengen 
 Sawah
 Irigasi

Lahan tetanèn
Tetanèn
Ara-ara yaiku palemahan jembar kang ora tinanduran tur ora digarap kanggo sawah lan tegal. Ing karang padésan, ara-ara iki kerep dadi panggon angon sapi utawa panggon dolan bocah angon kaya ta dolanan bal-balan, manjer layangan, golèk jangkrik lan sapanunggalané. Palemahan kang diumbar bera iku racaké amarga kurang banyu kanggo mbudidaya tetuwuhan.

Ing laladan kutha uga kerep tinemu palemahan kang dadi ara-ara. Babagan iki wiyahé amarga anané sulaya hak duwé lemah utawa isih diumbar déning kang duwé lemah sinambi nunggu regané mundhak.

Cathetan sikil 
 Cornell University
 The Washington Post, "Today, 32,000 seedlings; tomorrow, a meadow"

Pranala njaba 

 UK Wild Meadows Website
 Flora locale - information on creating wildflower meadows 
 Meadow Planting 
 A Year in a Meadow (Ottawa Canada)
 Grow a Back Yard Meadow (Ottawa Canada)

Lahan
Lemah
Prastawa Bom Iskandariyah 1 Januari 2011 iku serangan téroris sajabané sawijining Gréja Koptik ing Iskandariyah, Mesir. Serangan iki awujud bom bunuh diri lan durung ana sing ngakoni. Ana kurban jiwa 32 wong téwas lan kurang luwih 97 wong tatu-tatu. Para kurban iki ya iku para jemaat gréja sing lagi metu saka misa taun anyar. Bomé njeblug kira-kira pukul 0.20 wektu lokal.

2011
Térorisme ing Mesir
Adhi ari-ari iku istilah ing kaprecayan utawa budaya Jawa, sing nganggep yèn ari-ari (basa Indonésia: tali pusat) kang nèmpèl ing wudel nalika lair, minangka sadulur anom utawa adhi saka bayi mau. Ari-ari iku fungsiné kanggo nyaluraké panganan marang bayi nalika isih ana ing sajeroning kandhutan ibu. Sawisé pupak puser (puput puser), ari-ari banjur dipendhem ing taman saubengé omah lan diwènèhi sesaji samurwaté. Yèn wayah wengi ing papan mendhem ari-ari mau biyasa dipasang senthir utawa dilah.

Miturut kaprecayan Jawa, ana sadulur siji manèh sing ngancani bayi wiwit isih ana ing kandhutan ibu, ya iku kakang kawah (ing basa Indonésia diarani plasenta).

Uga delengen 
 Sedulur papat
 Kakang kawah

Kagunan
Kagunan Jawa
Budaya Jawa
Budaya Indonésia
Kagunan Jawa
Warisan budaya
Klabang utawi saged kasebat babak salu (Ing  basa Inggris namanipun  centipede punika  kalebet kempalan  kéwan arthropoda ingkang kagolong kelas Chilopoda lan supfilum Myriapoda. Klabang punika kéwan metameric ingkang gadhah sepasang suku ing saben ros awakipun lan klabang punika asring kasebat kéwan sikil sèwu (1000). Kéwan punika kagolong kéwan ingkang gadhah upas utawi wisa lan kagolong kéwan  nokturnal.

Pranala njaba 

 Information about Centipedes and how to care for them
 Debunking of some centipede myths, by American Tarantula Society
 Centipedes of Australia - On-line guide, key and virtual centipede head
 Tree of Life Project – Chilopoda
 What do you call a centipede?
 Photos of Australian centipede - Scolopendra morsitans
 Scolopendra.be 
 Chilobase 
 Myriapoda.org
 Tasmanian Centipedes 
 Photos of Scolopendra hardwickei 
 Millipedes and Centipedes, Kansas State University 

Artikel mawa basa krama
Kalajengking yaiku kelompok kéwan mawa ros duwé wulu sikil (oktopoda) kang kagolong ing ordho Scorpiones saka kelas Arachnida. Kalajengking isih kalebu  sadulur karo  ketonggèng, kalamangga (mangga), tungau, lan caplak. Kurang luwih ana 2000 rupa kalajengking. Uripé akèh tinemu ing tlatah  kidul saka 49° U, lan ora bisa urip ana  ing tlatah  Niu Selan lan Antarktika.

Ciri-ciriné kalajengking 
Awaké kalajengking dipérang dadi rong sègmèn: cephalothorax lan abdomen. Abdomèn kagolong saka mesosoma lan metasoma.

Upas (racun) kalajengking 
Kabèh  spésies kalajengking  duwé upas. Karana kalajengking kagolong  ana ing neurotoksin (racun saraf). Kang ora kalebu yaiku  Hemiscorpius lepturus amarga duwé upas sitotoksik (racun sèl). Neurotoksin kagolong  protéin cilik lan uga natrium lan kalium, gunané kanggo ngrusak lakuné syaraf  mangsané kang dientup. Kalajengking migunakaké upas kanggo matèni utawa nglemesaké mangsané supaya bisa rikat dipangan.

Upas kalajengking gunané kanggo artropoda liyané, lan ana uga kalajengking kang ora mbebayani kanggo manungsa; entupé mung ngasilaké rasa kemeng (kaya ta  rasa lara, lan abuh. Naging ana salah siji kalajengking, ing kulawarga Buthidae kagolong mbebayani kanggo manungsa. Salah sijiné kang mbebayani yaiku Leiurus quinquestriatus, lan  keturunan saka Parabuthus, Tityus, Centruroides, sarta   kang utama  Androctonus. Kalajengking kang paling mbebayani yaiku njalari patiné manungsa kaya ta jinis  Androctonus australis.

Pranala njaba 

 - Sahara Desert wildlife information
 The Scorpion Files- Most comprehensive online resource of scorpion information
 Arachnodata; Information & Consulting Agency for scorpions and arachnids
 EUSCORPIUS, the online research journal of scorpiology — has many important scorpion links
 List of the LD50 value for the venom of various species of scorpion 
 Arachnoboards- Online arachnid discussion group
 U.S. state-by-state Scorpiones checklist
 Kari's Scorpion Pages
 Information on scorpions and other arachnids
 Pepe the two-tailed scorpion
 Scorpion detection using UV LEDs (also movies of scorpions)
 Desert USA: Scorpions
 Photo gallery of several scorpions in captive breeding.
 Scorpion Venom Tested as Brain Cancer Treatment
 Scorpions as pets
Palawija kanthi barès tegesé "tuwuhan kaloro". Tembung iki kamungkinan asal saka basa Sangskreta: phaladwija ('asil kaloro') lan dadi asil panèn kapindho sajabané pari.

Sajeroning pangertèn saiki, palawija tegesé kabèh tetuwuhan pertanian samangsa sing ditandur ing lahan garing.  Lumrahé palawija wujud tuwuhan kacang-kacangan, serealia saliyané pari (kaya ta jagung), lan uwi samangsa (ketéla pohung lan ketéla rambat).

Jinis
Ana sawatara jinis golongan palawija, dideleng saka dunungé woh utawa uwiné, ya iku: pala kapendhem, pala gumantung, pala kasampar, Pala kirna/pala kitri.

Lembaga panelitèn
Ing Indonésia ana loro lembaga panelitèn pertanian sing mligi naliti palawija:
 Balai Penelitian Jagung dan Serealia Lain (BALITJAS) sing pusaté dumunung ing Maros, Sulawesi Kidul
 Balai Penelitian Kacang-kacangan dan Umbi-umbian (BALITKABI) sing pusaté dumunung ing Karangplasa, Malang, Jawa Wétan.

Tetanèn
Pala
Ketéla pohung utawa singkong utawa kaspé, utawa sajeroning Basa Indonésia ubi kayu utawa ubi pohon, iku tetuwuhan taunan tropika lan subtropika saka kulawarga Euphorbiaceae. Uwiné dikenal minangka panganan pokok sing ngasilaké karbohidrat lan godhongé minangka janganan.

Téla pohong ing tlatah Surabaya karan menyok, ing tlatah Banyumasan diarani bodin, yèn ing tlatah Kulon Praga sisih lor lan sapérangan Magelang sinebut jendal ya iku jinis tetuwuhan kang biyasa ditandur ana ing tegalan ing mangsa rendheng. Tela kang ditandur ing taun tropika lan subtropika asalé saka kulawarga Euphorbiaceae. Umbiné mumpangaté akèh, salah sijiné bisa kanggo bahan panganan pokok lan ngasilaké karbohidrat lan godhong bisa kanggo sayuran. Godhong téla iku jenengé jlegur. Umbi téla kang ana ing lemah (siti) mertandhakaké, tetuwuhan iki kagolong ing suku palakepedhem, duwé oyot kang dadi pohung utawa umbi. Kanthi duwé titikan wujudé rata-rata gilig lan lonjong. Ing pohong duwé garis tengah kurang luweh 2–3 cm lan dawané kira-kira 50–80 cm. Dawa lan gedhené téla bisa diprabawai saka jinisé kang ditandur ana ing tegalan. Werniné tela ana loro putih lan kuning.

Sajarah lan prabawa ékonomi 
Jinis ketéla pohung Manihot esculenta sepisanan dikenal ing Amérika Kidul banjur tumangkar ing mangsa pra-sajarah ing Brasil lan Paraguay. Jinis-jinis modhèren saka spésies sing wis dibudidaya bisa tinemu tuwuh ing Brasil kidul. Sanadyan spésies Manihot sing alasan akèh, kabèh varitas M. esculenta bisa dibudidaya.

Prodhuksi ketéla pohung donya dikira-kira ngancik 184 yuta ton ing taun 2002. Sapérangan gedhé prodhuksi diasilaké ing Afrika 99,1 yuta ton lan 33,2 yuta ton ing Amérika Latin lan Kapuloan Karibia.
Téla ditandur ing Indonésia kanggo panganan pokok (mangsa iku Hindhia Walanda) lan didol ing taun 1810, lan sadurungé kawanuhaké karo wong Portugis ing abad kaping 16 ning Nuswantara saka Brasil.

Prodhuksi donya

Kagunan

Minangka panganan sing bahan dasaré saka téla 
 Gaplèk
 Gathot
 Ceriping
 Gemblong
 Sledrek
 Cethot
 Klenyem
 Samiyèr
 Lempeng
 Kopang
 Gethuk

Bahan bakar 
Ing sawatara nagara, ketéla pohung wis akèh digawé bahan bakar ethanol, lan ketéla pohung dadi bahan bakar wigati .

Panganan kéwan 
Ketéla pohung biyasa kanggo panganan kéwan. Damèn godhong ketéla pohung sing wis digaringaké sadina utawa rong dina dianggo panganan kéwan kaya déné sapi, wedhus utawa wedhus gibas.

Obat tradhisional 
 Jinis sing godhongé rasané pait lumrah kanggo tamba lelara hipertènsi, sirah ngelu lan nyeri.
 Wong Kuba biyasa migunakaké ketéla pohung kanggo nambani lara weteng.

Uga delengen 
 Arracacha
 Kenthang
 Peuyeum
 Tapé
 Arracacha

Rujukan umum 
 FAO, June 2003 cassava market assessment , 2003
 Cereda, M.P. and Mattos, M.C.Y. (1996). "Linamarin-The Toxic Compound of Cassava". Journal of Venomous Animals and Toxins (online) 2 (1), 6-12; ISSN 0104-7930

Cathetan sikil

Pranala njaba 

 Cassava - Purdue University Horticulture 
 Cassava Pests: From Crisis to Control
 GM cassava plants that have reduced cyanogens
 Global Cassava Development Strategy 
 The Case for Cassava 

Euphorbiaceae
Tetuwuhan
Uwi
Neolitik iku fase utawa tingkat kabudayan ing jaman prasajarah kang duwé ciri-ciri wujud unsur kabudayan, kaya déné piranti saka watu kang diasah, tetanèn netep, paternakan, lan panggawéan tembikar.

Pranala njaba 

 
 
 Vincha Neolithic Script
 UB Préhistoire - Enseignements sur le Néolithique

Sajarah
Jaman watu
Llama (Lama glama) iku kéwan camelidae sing uga kéwan asli Amérika Kidul. Llama uga biyasa kanggo kéwan pangangkut barang déning masarakat Inka lan masrakat ing kiwa-tengené pagunungan Andes. Kéwan iki dhuwuré bisa nganti 1,6 mèter tekan 1,8 mèter kanthi bobot 127 kilogram tekan 204 kilogram. Bayi Llama (diarani cria) duwé bobot watara 9 kg tekan 14 kg. Llama iku kéwan sosial sing urip kanthi golongan. Llama bisa nggawa barang 25% tekan 30% saka bobot awaké.

Réferènsi 

Fauna Peru
Fauna Argentina
Fauna Bolivia
Fauna Chili
Camelids
Mamalia
Camelidae kéwan mawa driji kuku genep, diklasifikasikaké sajeroning ordho Artiodactyla. Onta iku spésies misuwur saka famili iki. Anggota famili Camelidae liyané ya iku llama, alpaca, vicuna, lan guanaco. Anggota Artiodactyla liyané ya iku babi, jaran nil, lan ruminansia.

Karakteristik 
Camelidae iku kéwan gedhé kanthi wangun gulu sing khas lan sikil sing dawa.Lan kéwan-kéwan iki hèrbivor. Camelidae dibédakaké karo ruminansia amarga sapérangan bab. Untuné nuduhaké sisa untu seri ing rahang ndhuwur, lan untu seri katelu tuwuh dadi mèmper gadhing. Camelidae uga duwé siyung, lan untu graham ngarep sing mèmper gadhing sing kapisah karo untu graham mburi déning sawijining let. Struktur otot sikilé uga béda karo kéwan liyané, sikilé dadi siji karo awak liwat pupu pérangan ndhuwur, béda karo kéwan liya sing wis dadi siji ing pérangan dhengkul liwat otot lan kulit. Saéngga kanggo lèrèn, kéwan iki kudu sedheku. Kéwan iki duwé telung ruang ing saluran pancernan, béda karo ruminansia sing ana papat. Lan béda liyané ya iku wangun sel getihé sing wangun elips. Kéwan iki duwé antibodi sing unik sing duwé sithik pacawangan saéngga ukurané adoh luwih cilik tinimbang kéwan liyané.

Kéwan iki ora duwé cakar, nanging mung kuku gedhé cacahé loro lan tlapak sikil sing empuk. Camelidae Amérika Kidul mupangataké kuku gedhé iku kanggo adhaptasi ing kaanan lingkungan sing njuleg lan akèh watuné, ngundhakaké gripé sajeroning mendaki.

Klasifikasi 
 Ordo Artiodactyla
 Subordo Suina
 Subordo Ruminantia
 Subordo Tylopoda
 †Famili Xiphodontidae
 †Famili Protoceratidae
 †Famili Oromerycidae
 †Famili Merycoidodontidae
 Famili Camelidae
 †Subfamili Poebrodontinae
 †Subfamili Poebrotheriinae
 †Subfamili Miolabinae
 †Subfamili Stenomylinae
 †Subfamili Floridatragulinae
 Subfamili Camelinae
 Genus Lama
 Llama, Lama glama
 Guanaco, Lama guanicoe
 Genus Vicugna
 Vicuña, Vicugna vicugna
 Alpaca, Vicugna pacos (sadurungé dikategorikaké sajeroning génus Lama)
 Genus: Camelus
 Dromedary, Camelus dromedarius
 Bactrian, Camelus bactrianus
 †Syrian Camel
 †Camelus gigas
 †Camelus hesternus
 †Camelus sivalensis

Pranala njaba 
 Galeri Camelidae
 Klasifikasi Camelidae
The Pentagon iku gedhong Departemen Pertahanan AS ing Arlington, Virginia cerak Washington D.C., sing wangun segi lima (basa Yunani: pentagon). Pentagon iku kantor utama angkatan bersenjata AS.

Pentagon déning akèh pihak dideleng minangka salah siji gedhong sing dirancang kanthi èfisién. Sistem gang ing njero gedhong iki dawané ana 28 kilomèter lan wiyaré ana 11 hektare. Nanging saben papan ing njero gedhong iki bisa ditempuh ing sajeroning wektu pitung menit kanthi lumaku.

Pentagon dibangun nalika Perang Donya II. Olèhé yasa wiwit tanggal 11 September 1941. Taun 1943, 18 sasi sawisé diwiwiti, gedhong iki rampung. Préesidhèn Roosevelt ngira yèn gedhong iki mung gedhong sauntara waé lan sawisé PD II bakal dianggo minangka gedhong Arsip Nasional. Nalika taun 1998 gedhong iki dirénovasi.

Nalika "Serangan 11 September 2001", montor mabur American Airlines Pamaburan 77 ditabrakaké menyang gedhong iki. Nanging bisa diarani sawijining kabegjan sajeroning musibah, papan sing ditabrak iku papan sing nembé dirénovasi. Sawisé prastawa iki, rénovasi diterusaké lan diprakirakaké bakal rampung taun 2008.

Pranala njaba 
 Ngenani Pentagon luwih lanjut
 Situs Web Resmi
 Departemen Pertahanan Amérikah Sarékat

Amérikah Sarékat
Kaérut (Maranta arundinacea)iku sajinis tetuwuhan awangun terna kang ngasilaké dhangkèl kang bisa dipangan. Kaérut ora tau dadi sumber panganan pokok, nanging kerep ditandur ing pakarangan ing padésan minangka cadhangan panganan ing dalem mangsa paceklik. Tuwuhan iki uga diarani: angkrik, érut, gaérut, garut, gerut, girut, irut, jelarut, jengkerut, jlarut, klirut, kérut, lérut, midri, lan waérut.

Pamerian 

Terna menaun, tegak, kanthi wit kang cabang menggarpu, dhuwur 40–100 cm. Rimpangé empuk lan engkak, mawa daging, kaputih-putihan utawa semu abang kanthi sisik godhong putih semu abang. Godhong mawa tangkai dawa, mawa pelepah ing pangkalé lan tansaya kandel, kanthi helaian awangun lonjong kanthi pucuk lancip. Kembang majemuk sajeroning malai terminal (ing pucuk wit), zigomorfik,awarna putih. Woh lonjong, abang tuwa, gundhul nganti mawa rambut.

Kagunan 

Garut mligi ditandur kanggo dijupuk uwiné, kang ngasilaké pathi kanthi kualitas dhuwur, kanthi ukuran alus lan regané larang . Rimpang garut uga bisa didadèkaké sumber karbohidrat alternatif kanggo ngganti glepung trigu. Rimpang segar mengandung air 69–72%, protéin 1,0–2,2%, lemak 0,1%, pati 19,4–21,7%, serat 0,6–1,3% dan abu 1,3–1,4%.

Glepung garut becik kanggo dikonsumsi déning wong kang lemah utawa kang nembé mari saka lara, amarga gampang dicerna déning panandhang masalah weteng utawa masalah usus. Glepung iki uga minangka pengenyal manéka jinis panganan, bumbu, sup, gula-gula, masakan lan panganan panutup kaya ta puding lan ès krim. Bubur saka rimpang kang isih seger minangka obat olès tatu lan tatu mawa nanah; pathiné dicampur karo banyu utawa susu dipigunakaké kanggo nambani masalah-masalah weteng (contoné nambani keracunan) lan diaré. Kabèh pérangan rimpang kang durung ngandhut serat bisa dipangan kanthi cara dikukus utawa dipanggang luwih dhisik.

Bubur kang diasilaké saka rimpang dipigunakaké sajeroning pabrik kertas, karton, bantal lan papan témbok, lan pathiné minangka bahan dhasar wedhak, lem lan sabun. Ampas sisa gawé glepung dimupangataké kanggo pakan sato iwèn lan pupuk. Godhongé minangka pambungkus. Sauntara iku, sapérangan kultivar garut kanthi godhong kang warnané merak ati disenengi uga minangka tuwuhan hias.

Cathetan sikil

Pranala njaba 
 Ragam genetik garut adhedhasar marka morfologi 

Uwi
Pala kapendhem

en:Arrowroot
id:Garut
Mangsa paceklik ya iku mangsa susah pangan, amarga ing mangsa iki tuwuhan susah urip lan uga ora ana panènan. Lumrahé ing mangsa paceklik iki reregan kebutuhan sandhang pangan dadi larang lan para among tani ora duwé pengasilan amarga tuwuhan ora subur malah kerep dadi gagal panèn. Ing tlatah sawah tadhah udan racaké mangsa paceklik iku kedadéyan ing mangsa pancaroba lan mangsa katiga amarga curah udan mung sethithik lan ora nyukupi kanggo kabutuhan tetuwuhan. Kanggo ngatasi kakurangan pangan, para kadang tani biasa nenandur palawija kaya ta jagung, ketéla pohung, ketéla rambat, ganyong utawa kaérut. Asil palawija iki bisa kanggo pangan kulawarga kang kakurangan pari utawa beras kang wis dadi kabutuhan pokoké.

Penyakit
Ing mangsa paceklik iki racaké banjur disusul usum penyakit. Bab iki disebabaké anané kakurangan gizi lan sanitasi kang kurang olèh kawigatèn. Rega obat-obatan uga larang saéngga para padunung ora kuwagang tuku obat. Kaanan kaya ngéné iki banjur bisa nuwuhaké pageblug.
Kanthi anané kabiasaan iki, para padunung karang padésan banjur padha nandur tuwuhan obat kulawarga, supaya bisa nambani warga kang ketaman lara, nganggo obat-obatan hèrbal utawa jamu.

Cuaca
Pekarangan utawa pelataran utawa latar iku aréal lemah ing saubengé omah, kang racaké wujud lemah utawa ditanduri suket utawa diatosaké nganggo semèn utawa bata. Sawetara péranganing pekarangan kerep uga diolah dadi taman utawa kebon kang  ditanduri pethètan utawa kembang. Pekarangan uga kerep ditanduri tuwuhan-tuwuhan kang migunani, contoné tuwuhan kang ngasilaké bahan kanggo gawé panganan kaya ta: kaérut lan ganyong ngiras kanggo pager tapel wates pekarangan karo omah. Saliyané iku pekarangan mligi ing karang padésan biyasa ditanduri tuwuhan obat kulawarga utawa kerep dicekak TOGA, minangka apotik hidup. Sing ditandur ing apotik hidup iki antarané tetuwuhan kang biyasa digawé bumbu lan obat, kaya ta: jaé, kencur, temulawak, kunir, blimbing wuluh lan sapanunggalané.

Pekarangan kang cukup jembar uga kerep dadi papan panggonan dolanan bocah cilik, kaya ta dolanan bal-balan, umbul, benthik, pasaran, bedhil-bedhilan lan sapanunggalané.

Wangunan lan struktur
Lahan
Mangsa semi iku siji saka patang mangsa ing laladan nontropis, peralihan saka mangsa adhem menyang mangsa panas.

Ing wilahan lor bumi, mangsa semi diwiwiti udakara tanggal 21 Maret tekan 21 Juni, sauntara ing wilahan kidul bumi mangsa semi diwiwiti udakara tanggal 23 September tékan 21 Dhésèmber.

Mangsa semi ditengeri saka salju kang wiwit lèlèh, tetuwuhan kang lekas semi lan kéwan kang padha tangi sawisé hibernasi sajroning mangsa adhem.

Pirsani uga 

Cuaca
Mangsa palastra iku salah siji saka patang mangsa ing laladan mawa iklim sedheng, mangsa peralihan saka mangsa panas menyang mangsa adhem.

Ing zona iklim sedheng, mangsa palastra iku mangsa ing endi akèh-akèhé tuwuhan dipanèn utawa dipetik, lan wit deciduous ngrontoké godhong-godhongé. Mangsa iki uga wujud mangsa ing endi dina-dina tambah cendhèk lan adhem (mligi ing latituda lor), lan paningkatan presipitasi ing sapérangan pérangan donya.

Ing wilahan lor bumi, mangsa palastra diwiwiti udakara tanggal 23 September tekan 21 Dhésèmber, sauntara ing wilahan kidul bumi mangsa palastra diwiwiti udakara tanggal 21 Maret tekan 21 Juni.

Sacara astronomi, bumi wiwitané saka equinox autumnal lan pungkasané ing titik walik srengéngé. Nanging, meteorologis ngétung sasi-sasi September, Oktober, lan November ing wilahan lor lan Maret, April, lan Mèi ing wilahan kidul minangka mangsa palastra. Sawijining pengecualian dhéfinisi iki tinemu ing Kalèndher Irlandia, ing kana isih mèlu ubengan Keltik, yaiku mangsa palastra diétung saka sasi-sasi Agustus, September, lan Oktober.

Sanajan dina-dina wiwit saya cendhak ing sasi Juli utawa Agustus ing latituda lor lan sajeroning sasi Januari lan Fèbruari ing kidul, lumrahé ing sasi September utawa Maret srengéngé lingsir luwih awal.

Ing akèh nagara mangsa semi wujud awal saka taun sekolah, amarga nagara-nagara mau lumrahé wiwit ing awal September utawa awal Maret gumantung saka latituda.

Pranala njaba 

 New England fall foliage, tour, report.
 Fall Foliage Trees Information on fall foliage trees for home landscaping, including pictures.
 "The Mirage of Fall - Foliage Trees" at University of Wisconsin has fall pictures of around 50 trees and 20 shrubs
 Virginia Tech's picture gallery from their dendrology department with over 100 images of trees and shrubs
 Fall Foliage Pictures A sample of fall foliage from Western Connecticut
 Autumn of animals and plants in Finland by Northern Nature Project

]

Cuaca
São Paulo yaiku kutha gedhé dhéwé ing Brasil, kutha krajan São Paulo. Cacahé sing ndunungi ngluwihi 11 yuta jiwa sajeroning wewengkon sing ambané 1.522,986 km².

Pranala njawi 

  Situs resmi

Kutha ing Brasil
Tuwuhan obat kulawarga (dicekak TOGA) iku tuwuhan asil budidaya omahan kang duwé minangka obat. Taman obat kulawarga sajatiné wujud lemah, kang ana ing pekarangan, kebon utawa tegalan siyang dianggo nandur lan mbudidaya tuwuhan kang duwé kasiat obat kangggo kabutuhan kulawarga bab usada. Asil kebun tuwuhan obat utawa bahan obat lsabanjuré bisa disumrambahaké marang masarakat kang mbutuhaké, mligi obat kang asal saka tetuwuhan. Budidaya tuwuhan obat kanggo kulawarga (TOGA) bisa macu usaha cilik lan menengah ing babagan usada herbal sanadyan mung kanthi individual. Saben kulawarga bisa mbudidaya tuwuhan obat kanthi swatantra, saéngga bakal wujud prinsip kemandhirian usada kulawarga.

Gambar Manéka Jinis Tanaman Obat Tradisional

Rujukan

Pranala njaba 
 TOGA (Tanaman Obat keluarga) 

 

ca:Llista de plantes medicinals
fr:Liste des plantes utilisées en phytothérapie
hi:औषधीय पादपों की सूची
id:Tanaman obat keluarga
lb:Lëscht vun den Heelplanzen
lt:Vaistiniai augalai
pl:Lista roślin leczniczych
Kunir (basa Indonésia:  Kunyit, basa Inggris: Turmeric basa Latin: Curcuma longa) iku sajinis tetuwuhan empo-empon taunan saka kulawarga jaé, Zingiberaceae. Tuwuhan iki asli saka tlatah Asia Kidul lan mbutuhaké temperatur antara 20 °C lan 30 °C lan kudu cukup curah udan taunan supaya bisa urip. Tetuwuhan iki dipanèn saben taun lan dijupuk uwiné.

Nomenklatur lan taksonomi 
Kingdom | Plantae (plants),
Phylum | Magnoliophyta (flowering plants),
Class | Liliopsida (monoctyledons),
Order | Zingiberales (gingers, bananas, birds-of-paradise, heliconias, costus, cannas, prayer plants, arrowroots, etc.),
Family | Zingiberaceae (ginger family),
Genus | Curcuma (curcuma),
Species | Curcuma longa (common turmeric),

Paédah

Kulinèr 

Kunir tuwuh alasan ing alas Asia Kidul-wétan. Kunir dadi bumbu masakan. Utamane ing India, Pèrsi, Thailand lan Malaysia. Kunir ora mung dadi campuran masakan kari, nanging uga ing nasi lemak, rendhang lan sapanunggalané.

Ing Indonésia, godhong kunir minangka masak masakan Padhang. Kaya ta rendhang, saté padhang lan akèh jinis masakan liyané. Saliyané iku kunir uga minangka tuwuhan empon-empon sing migunani kanggo obatobat utawa jamu, sing bisa nglancaraké ilèn getih lan ngandhut dat antibiotik.

Rujukan

Pranala njaba 
 Turmeric, from the U.S. National Institutes of Health
 Turmeric List of Chemicals (Dr. Duke's)
 Plant Cultures: review of botany, history and uses 
 Scientists say curry compound kills cancer cells
 Khasiat kunyit 

Tetuwuhan
Tetuwuhan jamu lan bumbu
Zine El Abidine Ben Ali utawa kerep dicekak dadi Ben Ali () iku présidhèn kapindho Tunisia. Dhèwèké kuwasa saka taun 1987 nganti taun 2011. Olèhé lèngsèr déné protès massal lan huru-hara sing wis ana wiwit awal sasi Desember 2010.

Tokoh Tunisia
Sajeroning sidang umum sing pisanan taun 1922, Persatuan Astronomi Internasional (IAU) kanthi resmi ngadhopsi pratélan modhèren 88 rasi. Sajeroning sidang umum mau diputusaké uga panggunaan kanthi eksklusif jeneng latin lan cekakan kanthi telung aksara sajeroning panyebutané. Eugène Delporte banjur dipatah gawé dhéfinisi wates-wates sing tegas kanggo saben rasi, saéngga saben titik ing langit mesthi ana sajeroning wewengkon siji rasi, lan ora mungkin tumpang tindhih karo rasi liya.

Sabeneré istilah rasi luwih tepat dipigunakaké kanggo ndhéfinisi sawijining tlatah tinamtu ing bola langit, nanging istilah iku wis digunakaké kanthi umum kanggo nyebut sawijining pola susunan lintang sing diwakdhut sajeroning tlatah mau.

Rasi modhèren 

Catatan

Uga delengen 
 Pratélan rasi lintang miturut jembar
 Pratélan lintang miturut rasi lintang

Pranala njaba 
 http://www.ianridpath.com/constellations1.htm
 http://www.ianridpath.com/startales/contents.htm

Rasi lintang
Pratélan mawa topik astronomi

af:Sterrebeeld#Lys van die 88 sterrebeelde
ja:星座#88星座の一覧
ko:별자리#현대의 88개 별자리 목록
ru:Созвездие#Список созвездий
Kabèh lintang-lintang iki wujud lintang ing area rasi lintang kang diwetokaké déning IAU, kang cacahé 88 rasi. Sanadyan kacathet 88 rasi, sabeneré ana 89 rasi ing péta langit, yakuwi ing rasi Serpens dipisahaké dadi rong rasi, yaiku Serpens Caput (Endhas Ula) ing kulon lan Serpens Cauda (Buntut Ula) ing wétan.

Siji0-sijiné lintang kang ora ana ing rasi lintang yaiku Srengéngé.  Srengéngé édhar ngliwati 13 rasi lintang, 12 rasi kang kagolong Zodiak lan Ophiuchus.

Lintang kang kadhaptar miturut rasi lintang yaiku

 Andromeda
 Antlia
 Apus
 Aquarius
 Aquila
 Ara
 Aries
 Auriga
 Boötes
 Caelum
 Camelopardalis
 Cancer
 Canes Venatici
 Canis Major
 Canis Minor
 Capricornus
 Carina
 Cassiopeia
 Centaurus
 Cepheus
 Cetus
 Chamaeleon

 Circinus
 Columba
 Coma Berenices
 Corona Australis
 Corona Borealis
 Corvus
 Crater
 Crux
 Cygnus
 Delphinus
 Dorado
 Draco
 Equuleus
 Eridanus
 Fornax
 Gemini
 Grus
 Hercules
 Horologium
 Hydra
 Hydrus
 Indus

 Lacerta
 Leo
 Leo Minor
 Lepus
 Libra
 Lupus
 Lynx
 Lyra
 Mensa
 Microscopium
 Monoceros
 Musca
 Norma
 Octans
 Ophiuchus
 Orion
 Pavo
 Pegasus
 Perseus
 Phoenix
 Pictor
 Pisces

 Piscis Austrinus
 Puppis
 Pyxis
 Reticulum
 Sagitta
 Sagittarius
 Scorpius
 Sculptor
 Scutum
 Serpens
 Sextans
 Taurus
 Telescopium
 Triangulum
 Triangulum Australe
 Tucana
 Ursa Major
 Ursa Minor
 Vela
 Virgo
 Volans
 Vulpecula

Kritéria 
 Lintang mawa magnitudo tingkat enem utawa luwih (V < 6.50)
 Lintang kanthi tandha Bayer utawa Flamsteed lan lintang kanthi jeneng tradhisional 
 Lintang variable kang kacathet 
 Lintang kang duwé planit
 Lintang netron tercatat, lubang ireng dan objek langit lainnya

Réferènsi 
 The Astronomical Almanac (2000).
 Roy L. Bishop, ed., The Observer's Almanac 1991, The Royal Astronomical Society of Canada.
 Burnham's Celestial Handbook: An Observer's Guide to the Universe Beyond the Solar System, Vols. 1, 2, 3 (Dover Pubns, 1978).
 N.D. Kostjuk, HD-DM-GC-HR-HIP-Bayer-Flamsteed Cross Index (2002) (CDS Catalogue IV/27 ).

Deleng uga 
 Pratélan rasi lintang
 Pratélan lintang

Pranala njaba 
 Alphabetical listing of constellations
 Arabic Star Names 
 Star Names
 Star Names by constellation
 Star Table List 
 Stars: Index of Proper Names
 Star names index 
 Studies of Occidental Constellations and Star Names to the Classical Period: An Annotated Bibliography 
 (Un)Common Star Names
Ing ngisor iki dhaftar lintang-lintang sing ana ing rasi lintang Andromeda

Uga delengen 
 Pratélan lintang miturut rasi lintang

Réferènsi 
 
 
 
 
 

 

 
Andromeda
Lintang gandha iku siji sistem lintang sing dumadi saka loro lintang sing kaiket kanthi gravitasi siji lan sijiné ing sajeroning orbit ngubengii siji titik pusat massa bebarengan. Panelitèn astronomi nemu yèn sapérangan gedhé lintang saora-orané dumunung ana ing siji sistem sing dumadi saka loro lintang. Sistem lintang gandha mainaké peranan sing wigati sajeroning astrofisika, sebab saka pengamatan orbité, astronom bisa nemtokaké massané. Massa lintang tunggal banjur bisa ditemtokaké liwat gayutan massa-luminositas sing diudhunaké saka pangamatan lintang gandha.

 
Gandha

pt:Sistema binário (astronomia)