AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Srimulat punika priyantun èstri ingkang mandhégani kelompok lawak Srimulat. Kelompok Lawak Srimulat punika kondhang boten namung wonten tlatah Sala nanging ugi wonten laladan sanès, kados ta: Jakarta lan Surabaya.
Pelawak-pelawak ingkang kondhang sapunika, limrahipun jebolan Srimulat. Contonipun: Mamik Slamet, Polo, Tarzan lan sanèsipun.
Srimulat sampun tilar donya lan kasarekaken wonten pasarean Bonoloyo, Sala.

Kelompok lawak Srimulat:
 Asmuni
 Bambang Gentolet
 Basuki 
 Bendot (alm)
 Betet
 Blontang
 Didik Mangkuprojo
 Djudjuk Djuariah 
 Doyok 
 Eko Handai-Taulan
 Eko Srimulat
 George Sapulete
 Gepeng (alm)
 Gogon
 Isye
 Kadir
 Kardjo ACDC
 Leysus
 Mamiek Prakoso
 Nunuk Murdono
 Nunung
 Nurbuat
 Paul
 Pete (alm)
 Polo 
 Rohana
 Subur  (alm)
 Suroto Suroboyo
 Susi (Sunaryo)
 Sofiah
 Tarzan 
 Teguh Srimulat
 Tessy 
 Timbul Suhardi
 Topan
 Triman
 Tukul

Jawa
Abaśwa iku, salah sijining para Korawa satus. Jenengé diarani ing layang gancaran Adiparwa, kitab pratamané Mahabharata.

Uga delengen 
 Korawa
 Pandhawa
 Adiparwa
 Mahabharata

Pranala njaba 

Korawa
Marco Polo (), punika satunggiling bakul lan panjlajah donya. Piyambakipun sangkanipun saking Venesia, sapunika wonten ing Italia. Marco Polo lajeng saking Éropah késah dhateng ing Cinten manglampahi Jalur Sutra, utawi jalur dharat (1271-1275). Sadhatengipun ing Beijing, rikala punika Cinten dipunkuwasani tiyang Monggolia (Tatar). Marco Polo lajeng ngabdi dhateng ratu Kublai Khan, laminipun 17 warsa. Lajeng wangsul dhateng ing Éropah. Sapunika manglangkungi sagara, langkung tanah Jawi kaliyan pulo Sumatra (1292-1295).

Akeh carita kang misuwur lan aneh saka bangsa Éropah. Ing wektu iku, bangsa Barat ora ngerti donya Timur. Saperangane wong Pinter mènèhi panemu yèn ta marco Polo pancen lunga tekan Cina, nanging ora tekan kabèh panggonan kang digambarake ana bukune (kaya ta Xanadu).

Salah sijiné carita Marco Polo kang nyengsemake bangsa Indonésia ya iku caritane kang aran ’’unicorn’’ utawa jaran kang duwé sungu kang panemune dhèwèké weruh ana ing pulo Sumatra. Nanging Ilmu kawruh kang mbuktekake panemune iku dudu unicorn nanging ya iku kang diarani warak Sumatra.

Marco Polo lan Indonésia 
Saperangane aran panggonan ing Indonésia kang ana ing buku cathetan Marco Polo, antarané:
 Pulo Jawa Gedhe (pulo Jawa); kang dikira-kira amba banget amarga pasisir kidule ora sempet dijlajahi dhèwèké. Uja dicaritakake ana èkspèdhisi perang utawa serangan saka Kubilai Khan maring Jawa lan ora kasile.
 Pulo-pulo Sondur lan Condur (durung cetha); kira-kira iku saperangane pulo-pulo cilik ana ing Laut Cina Selatan kang atu digawé dadi pathokane pelayaran.
 Pulo Pentam (pulo Bintan); kang disebutake panggonane saka ing selat Singapura
 Kutha Malaiur (Melayu, utawa Palembang?); uga dicaritakake raja-raja Melayu, kaya ta Paramasura.
 Pulo Jawa Cilik (pulo Sumatra?); kang kira-kira bisa diarani Sumatra, amarga saka ciri khase ya iku ana komoditas lan kewane (gajah, warak, garudha ireng) kang disebtake.
 Karajan-karajan Ferlec (Perlak) lan Basma (Pasai?); uga dicaritakake karajan tangga-tanggane sarta suku Battas (Batak) ing jerone alas.
 Karajan-karajan Samara (Samodra) lan Dagroian (durung cetha); disebutake ana wit klapa (palem Melayu) lan legenda kanibalisme famili kang ninggal.
 Karajan-karajan Lambri (Lamuri) lan Fansur (Barus); uga disebutake kanthi legenda wong manungsa kang duwé wulu lan buntut (orangutan?), kapur barus, lan sagu klapa.

Cathetan suku

Sumber saka njaba 
 Marco Polo Travels
 "Did Marco Polo Go To China?"
 

 

Lair 1254
Pati 1324
Polo, Marco
Polo, Marco
Panjlajah Donya
Albert Einstein (Ulm, Württemberg, Jerman, 14 Maret 1879–18 April 1955) punika saged dipunanggep ngèlmuwan fisika teoretis ingkang ageng piyambak ing abad ka-20. Piyambakipun ingkang nyiptakaken téyori relativitas kaliyan ugi kathah nyumbang ing babagan pangembangan téyori mekanika kuantum, mekanika statistik, kaliyan kosmologi. Ing warsa 1921 piyambakipun angsal panganugrahan Nobel ing Fisika kanggé wedaranipun prakawis efek fotoelektrik kaliyan "pengabdenipun marang Fisika Teoretis".

Satelasipun téyori relativitas umum dipunrumusaken, Einstein dados misuwur saubenging donya. Prakawis punika boten biyasa kanggé para ngèlmuwan. Ing wayah sepuhipun, anggènipun misuwur nglangkungi sadaya ngèlmuwan ing sajarah fisika. Ing budaya populèr Einstein kaanggep sinonim kaliyan kapinteran utawi malahan kaliyan jenius. Pasuryanipun dados ingkang salah satunggaling ingkang dipuntepangi sadonya. Ing warsa 1999, Einstein "Tiyang Abad Sapunika" déning majalah Time. Kapopulèranipun ugi ndamel nama "Einstein" wiyar dipun-gunakaken ing donya iklan saha barang dagangan sanès. Wusananipun nama "Albert Einstein" dipundaftaraken dados merk dagang.

Kanggé miwiti, satunggiling unit fotokimia dipunwastani einstein, satunggaling unsur kimia dipunwastani einsteinium, saha satunggaling asteroid dipunwastani 2001 Einstein.

Rumus Einstein ingkang misuwur piyambak:

Babad slira 

Einstein miyos ing Ulm, Württemberg, Jerman; kirang langkung 100 km sisih wétan Stuttgart. Bapanipun namanipun Hermann Einstein, satunggiling bakul kranjang wulu ingkang lajeng nyambut damel ing babagan elektrokimia, saha ibu namanipun Pauline. Kakalihipun émah-émah ing Stuttgart-Bad Cannstatt kaliyan taksih turunan Yahudi. Albert sekolah wonten sekolah Katholik kaliyan déning kapénginan ibunipun lajeng sinau main biolah.

Nalika yuswanipun gangsal, bapanipun nedahi kompas kanthong, kaliyan Einstein lajeng rumaos manawi wonten prakwis ing kamar "suwung" punika ingkang saged ngobahaken dom kompas punika. Piyambakipun lajeng medaraken manawi pangalaman punika dados salah satunggaling wanci sagesangipun ingkang berkesan piyambak.

Einstein émah-émah kaliyan Mileva Marić, tiyang èstri saking Serbia.

Amarga wonten Jerman tiyang Yahudi dipunkuya-kuya ing dasawarsa 1930-an, Einstein sakulawarga dhateng Amérika Sarékat. Wonten ngriku piyambakipun manggèn ngantos sédanipun ing 1955. Sabibaripun Perang Donya II, Einstein dados aktif ing babagan Bedhamèn Dunia, amargi rumaos manawi gagasan-gagasanipun dipunsalah-gunakaken kanggé ndamel gaman nuklir ing Perang Donya II punika.

Deleng uga liyané 
 Pratélan Tokoh Profesi

Réferènsi 

Tokoh Donya
Pamenang Bebungah Nobel babagan Fisika
Einstein
Lair 1879
Leif Eriksson (basa Èslan kina: Leifr Eiríksson) punika satunggiling panjlajah, putra Erik Sang Abrit (Eiríkr rauði). Ibunipun inggih Þjoðhildr. Bapanipun ingkang miwiti kalih koloni Nurwègen, Pakuwon Kulon saha Pakuwon Wétan ing Tanah Ijem (Grunlan) ingkang dipunsukani nama déning piyambakipun..

Rikala wonten ing Nurwègen, Leif mlebet agami Kristen. Lajeng nalika sampun wangsul ing Tanah Ijem, tumbas praunipun Bjarni Herjólfsson kaliyan tindhak nuwèni dharatan ingkang sampun dipunpanggihi déning Bjarni.

Saga Grænlendinga (Cariyos Tanah Ijem) awuwus manawi Leif miwiti panjlajahipun saking kiwa tengenipun warsa 1000 kanggé ngrunut rute Bjarni saking arah sabalikipun. Papan pratami ingkang dipunpanggihi kebek lèmpèngan séla radin (basa Èslan: hellur). Amargi makaten, papan punika dipunsukani nama Helluland (siti ingkang kathah séla radinipun). Mbokmenawi ingkang dipunmaksud inggih tlatah ingkang dipunwastani Kapuloan Baffin samangké.

Salajengipun, piyambakipun mamanggihi dharatan ingkang radin saha kathah kajengipun (kayu), mawi pasisir pasisir awedhi pethak ingkang dipunwastani Markland (siti kajeng). Wonten kamungkinan ingkang dipunkarepaken Labrador. Rikala apapanggih dharatan malih, Leif saha awakipun ndharat kaliyan yasa pinten-pinten griya. Sedaya remen dharatan punika: awit kathah ulam salmon ing lèpèn-lèpèn. Lajeng hawanipun eca, ing mangsa asrep boten patiya asrep lajeng ing mangsa panas boten patiya bentèr. Ing mangsa asrep sesuketan ugi taksih ijem-ijem. Sedaya lajeng manggèn wonten riku sadanguning mangsa asrep. Cariyos ingkang sami ugi nyebat satunggiling awak baita anami Tyrkir, bokmanawi tiyang Jerman, ingkang manggihaken anggur. Leif lajeng nyukani nama siti punika Vínland, ingkang tegesipun ‘Siti Anggur’. Rikala wangsul, Leif nulungi satunggiling tiyang Nurwègen, dados piyambakipun dipunwastani 'Leif ingkang Mujur' (basa Nurwègen Kina: "Leifr hinn heppni").

Leif gadhah sedhèrèk jaler kalih Þorvaldur kaliyan Þorsteinn, saha èstri satunggil, Freydís. Leif émah-émah kaliyan Þórgunna, lajeng dipunparingi putra satunggal, Þorkell Leifsson.

Pranala njawi 

 Potret Leif Ericsson kasil rekonstruksi ulang karya Marco Bakker: Reportret: Leif Ericsson.

Panjlajahan Donya
Artikel mawa basa krama
Sepfy Lia punika nama aslinipun Tan Djoing punika sasalipun saking Blitar, Jawa Timur. Piyambakipun taksih katurunan Tionghoa kang nduwé jeneng liya Sepfy Lia puniki tetèla baud nyindhèn, kaliyan boten tanggung-tanggung ingkang dipunsindhèni Ki Sunaryo, dédé dhalang kelas kampung. Pagelaranipun dipunsiaraken langkung TVRI Stasiun Surabaya. Ugi naté bebarengan kaliyan Kirun Cs, pak Naryo saha sindhèn saking Jepang Hiromi ingkang dipuntanggap Bupati Blitar.

Artikel mawa basa krama
Ugrasena bisa béda ing antarané sawatara kitab lan uga pedhalangan.

Ugrasena Mahabharata 
Ugrasena iku, salah sijining para Korawa satus. Jenengé diarani ing layang gancaran Adiparwa, kitab pratamané Mahabharata.

Ugrasena ing pedhalangan 

Ugrasena iku uga jenengé Prabu Setyajid nalika isih mudha. Raja nagara Lesanpura iku putrané Prabu Basukunti ing Mandura. Ing pedhalangan gagrag Ngayogjakarta, Ugraséna iku putra Prabu Kuntiboja.

Dhèwèké isih sak saduluran karo Basudewa, Kunti, lan Rukma.

Setyajid nduwé garwa Dewi Sini utawa Wresni. Saka bebrayan iki olèh putra-putri:
 Dewi Setyaboma
 Arya Setyaki.

Béda-béda lakon 
Ing pedhalangan kang njupuk lakon saka kitab Purwacarita, Setyajid mati déning Bomanarakasura nalika mbéla Samba.

Ing Mahabharata, Setyajid mati nalika Kartawarma lan Aswatama lumebu sesingidan ing kraton Astina nalika baratayuda wus rampung.

Béda manèh ing Mosalaparwa, Ugraséna mati bebarengan karo tumpesé trah Yadawa, Wresni]], lan Andaka.

Paraga ing India 
Ing India, Ugrasena iku raja Mathura kanthi garwa Karni. Seka jejodhoan iki olèh momongan kansa lan Devaka. Ing carita Mahabharata gagrag India, Ugrasena kalèngsèraké déning Kansa. Krishna banjur matèni kansa lan mbalèkaké Ugraséna dadi raja manèh.

Uga delengen 
 Korawa
 Pandhawa
 Adiparwa
 Mahabharata

Pranala njaba 
 Ugrasena ing Bausastra Javanese Dictionary (bausastra.com)

Paraga wayang
Korawa
Wyudoru iku, salah sijining para Korawa satus. Jenengé diarani ing layang gancaran Adiparwa, kitab pratamané Mahabharata.

Uga delengen
 Mahabharata
 Adiparwa
 Pandhawa

Korawa
Mahabharata
Johann Sebastian Bach (), punika satunggiling komposer musik saking Jerman. Piyambakipun sajatinipun juru orgèl ing satunggiling gréja ing Arnstadt, lajeng nyambut damel ing Mühlhausen, Weimar kaliyan pungkasanipun ing Leipzig.

Panjenenganipun nggubah musik kanggé piranti musik organ, harpsichord lan clavichord, lan ugi kanggé orkestra. Karyanipun ingkang paling misuwur inggih punika Brandenburg concerto.

Pratélan karya 
 Matthäeus Passion
 ''Mit Fried und Freud ich fahr dahin
 Salah satunggil conto komposisi ingkang dipundamel déning Johann Sebastian Bach:

Rujukan 

Juru Musik
Artikel mawa basa krama
Pemusik
Ludwig van Beethoven (dipunbaptis 17 Dèsèmber 1770–26 Maret 1827) inggih punika satunggiling komposer Jerman ingkang mawiyaraken wiraga saha wawasan musik klasik. Piyambakipun dados ‘kreteg’ ingkang saged manyabrangi gaya klasik kaliyan gaya romantik.

Beethoven lair ing kutha Bonn, Jerman nalika taun 1770. Bakat ing babagan musik sampun katingal nalika alit. Serat musik kapisan dipunserat taun 1783. Nalika taksih rumaja, Beethoven késah ing Wina lan kapanggih Mozart, nanging pepanggihan punika namung sakedhap. Taun 1792 Beethoven ngambali dhateng ing Wina lan ngangsu kawruh dhumateng Haydn. Piyambakipun lajeng boten késah malih saking Wina.

Nalika yuswaipun ngancik kalih dasa taun, Beethoven ngraos manawi piyambakipun risak talinganipun lan boten saged mireng. Punika dados panggalihipun Beethoven, piyambakipun ngantos gadhah panemu manawi badhé mrajaya awakipun piyambak. Piyambakipun lajeng boten naté medal lan srawung kaliyan masarakat, nanging karyanipun panggah dipunremeni déning masarakat.

Yuswa sakawan dasa, Beethoven sampun boten saged mireng punapa-punapa malih, nanging piyambakipun panggah ngripta musik kanggé piyambakipun. Beethoven naté ngendika dhumateng saah satunggaling kritikus musik bilih "musikku iki ora kanggo awakmu, nanging kanggo anak putu sapungkurmu".

Kalebet ing karyanipun inggih punika: sangang simfoni, 32 sonata piano, 16 kwartèt, 5 konsèr piano, satunggal konsèr biolah, kalih misa, opera Fidelio (1805) kaliyan musik kor. Beethoven nilar donya ing Wina taun 1827.

Cathetan suku

Juru musik
Artikel mawa basa krama
Wolfgang Amadeus Mozart (Salzburg, 27 Januari 1756–Wina, 5 Dhésèmber 1791), punika satunggiling komposer musik saking Ostenrik. Piyambakipun saged kaangep juru musik ingkang jénius. Saking wiwit alit sampun saged manggubah musik klasik. Karyanipun kathah sanget (kirang langkung 700 lagu).

Karya-karyanipun antawis sanès: Pawiwahan Figaro (Le nozze di Figaro) (1786), Don Giovanni (1787), kaliyan Sruling Ajaib (Die Zauberflöte) (1791). Karyanipun ingkang pungkasan, Requiem, dèrèng bibar awit sampun tilar donya. Lajeng karya punika dipunbibaraken déning Franz Xaver Süssmayr.

Pratélan komposisi 
Mozart nilaraken warisan komposisi musik kathah sanget. Komposisi-komposisinipun sampun dipunpilah-pilah per genre (jinis) ing K.V. (Köchel-Verzeichnis, 1937). Sawijining ringkesan cekak karya Mozarts ugi naté dipunterbitaken ing 1951 mawi judhul Der kleine Köchel. Lajeng ugi wonten Verzeichnüss, punika cekakan saking Verzeichnüss aller meiner Werke (1784-1791), sawijining pratélan komposisi ingkang dipunserat déning Mozart piyambak. Lajeng ugi wonten sistèm AMV (Alte Mozart-Ausgabe) kaliyan NMA (Neue Mozart-Ausgabe) ingkang dipun-ginakaken.

Pratélan opera Mozart:

Requiem 
Ing warsa 1791 Mozart kadhatengan tiyang ingkang boten dipuntepangi. Piyambakipun kajeng pesen satunggiling misa Requiem. Alesan saha jati dhirinipun boten purun dipunbèbèraken. Bésok tibakipun tiyang punika Raden Franz von Walsegg-Stuppach. Priyantun punika panci gadhah kabiasaan pesen komposisi musik lajeng dipunsalin kaliyan dipunakoni piyambak.

Rikala Mozart nampi pesenan punika, Mozart sampun boten saras malih. Amargi gadhah pesenan sanès, Mozart saweg saged nyerat requiem punika rikala sangsaya sakit badanipun ngantos séda. Pungkasanipun karya punika dipunbibaraken déning Franz Xaver Süssmayr. Piyambakipun salah satunggiling siswanipun.

Pangripta Ostenrik
Juru Musik
Artikel mawa basa krama
Pemusik
Wilhelm Richard Wagner () punika satunggiling komposer musik saking Jerman ingkang misuwur, pakar téyori musik, lan panyerat, nanging paling misuwur liwat karya operanipun. Musikipun taksih asring dipunmainaken, ingkang paling misuwur inggih punika "Ride of the Valkyries" saking Die Walküre lan "Bridal Chorus" saking Lohengrin. Wagner ugi wujud satunggiling tokoh ingkang kontroversial sanget, amargi inovasi musik lan inovasi dramanipun lan ugi amargi panjenenganipun punika satunggiling panyengkuyung pamikiran-pamikiran anti-semitisme. Salebetipun sajarah musik, panjenengaipun dipungolongaken minangka komponis saking Jaman Romantik.

Karya-karyanipun antawis sanès: Ring von Nibelungen (1876), Tannhäuser (1845, revisi 1861), Tristan und Isolde (1865), kaliyan Parsifal (1882).

Juru Musik
Artikel mawa basa krama
Pemusik
Lair 1813
Roald Amundsen (1872 – 1928), punika juru jlajah saking Nurwègen ingkang pratami dhateng ing kutub kidul ing 1911. Kanggé mulèni piyambakipun, satunggiling segantun dipunnamèni Segantun Amundsen ing Antarktika.

Rikala njlajah ing tlatah Antarktika, piyambakipun riyin-riyinan kaliyan Sir Robert Falcon Scott saking Britania Raya. Amundsen ingkang menang, sawatawis Sir Scott tiwas nalika sampun dhumateng ing kutub kidul ing 18 Januari 1912.

Panjlajahan Donya
Artikel mawa basa krama
Lair 1872
Christopher Columbus utawi kala-kala dipunwastani Kolumbus (1451-1506), punika satunggiling juru segantun saha panjlajah ingkang mamanggihaken Donya Ènggal utawi jagad Amérika.

Ing basa Spanyol piyambakipun dipunwastani Cristóbal Colón, lajeng ing basa Italia dipunwastani Cristoforo Colombo. Miturut tradhisi piyambakipun miyos ing Genoa, Italia, saking kulawargi mlarat. Nanging panlitèn ènggal nedahaken manawi sajatosipun katingalipun piyambakipun sangkanipun saking Katalonia. Katalonia sapunika satunggiling laladan otonom ing praja Spanyol. Lajeng piyambakipun sanès saking kulawargi mlarat nanging satunggiling tiyang lebet utawi priyayi. Dados taksih tiyang ningrat. Punapa piyambakipun ndhelikaken idhèntitasipun dèrèng kasumerepan.

Panjlajahan Donya
Artikel mawa basa krama
James Cook (27 Oktober 1728 - 1779), punika satunggiling juru layar saha panjlajah saking Britania Raya. Piyambakipun ingkang mangrebat pasisir wétan Australia kanggé Britania Raya lajeng mamanggihaken Sélandia Ènggal kaliyan pinten-pinten pulo ing Samodra Pasifik kaliyan Samodra Atlantik.

Wusananipun piyambakipun dipunpejahi déning tiyang Polinesia amargi nedhah sami mamandhung mèndha.

Panjlajahan Donya
Artikel mawa basa krama
Hernán Cortés (1485-1547) , punika satunggiling panjlajah kaliyan panjajah. Ugi dipunwastani conquistador ing basa Spanyol. Piyambakipun saged ngasoraken praja Aztec ing Amérika. Kamangka wadya balanipun sakedhik sanget. Tiyang-tiyang Aztec dèrèng naté ngawruhi tiyang Éropah. Lajeng sadaya ugi dèrèng naté nganggé gaman geni. Tiyang-tiyang Éropah dipunkintun para Déwa.

Piyambakipun satelasipun ngasoraken tiyang Aztec, lajeng saged nguwasani Meksiko. Déning tiyang Spanyol, piyambakipun dipunwastani hidalgo, ingkang tegesipun “laré angsal-sangsalan saking kaumpriyayi''.

Ugi pirsani 
 Fransisco Pizzaro

Panjlajahan Donya
Artikel mawa basa krama
Vasco da Gama (1469-1524), punika satunggiling panjlajah donya. Piyambakipun sangkanipun saking Portugal. Da Gama misuwur amargi mamanggih rute margi palayaran marang Asia mangliwati Tanjung Pangarepan Becik ing kiduling Afrika ing warsa 1498.

Panjlajahan Donya
Edmund Hillary (1919 - 2008), punika satunggiling pamènèk redi saking Selandia Ènggal. Piyambakipun ingkang kaping pisan saged mènèk redi agung Himalaya ing 1953. Rikala punika piyambakpun dipunrèncangi sherpa Tenzing Norgay, satunggiling tiyang Nepal.

Ing warsa 1984, piyambakipun dados Duta Ageng Selandia Ènggal ing India.

Hillary
Panjlajahan Donya
Artikel mawa basa krama
Ferdinand Magellan 1480-1521, punika satunggiling panjlajah kaliyan palayar saking nagari Portugal. Naminipun ing basa Portugal Fernão de Magalhães. Piyambakipun nyambut damel kanggé praja Spanyol. Lajeng piyambakipun nyobi manglayar dados nahkoda gangsal baita dhumateng ing Asia manglangkungi Donya Anyar, langkung selat ingkang sapunika dipunwastani Selat Magellan (1520). Baita-baitanipun saged dhateng ing Filipina ing 1521. Wonten riku piyambakipun dipunpejahi déning tiyang Filipina.

Nanging salah satunggiling baitanipun saged wangsul dhateng ing Spanyol ing 1522, awit punika dados ingkang kapisan saged mubengi jagad donya.

Cathetan

Réferénsi

Sumber online

Wacan luwih lanjut

Sumber primèr

  (orig. Primer viaje en torno del globo Retrieved on 2009-04-08)
 Magellan (Francis Guillemard, Antonio Pigafetta, Francisco Albo, Gaspar Correa) [2008] Viartis ISBN 978-1-906421-00-7
 Maximilianus Transylvanus, De Moluccis insulis, 1523, 1542
 
 The First Voyage Round the World, by Magellan, full text, English translation by Lord Stanley of Alderley, London: Hakluyt, [1874] – six contemporary accounts of his voyage

Sumber sèkundèr

Pranala njaba
 
 
 Magellan's untimely demise on Cebu in the Philippines from History House
 EXPEDICIÓN MAGALLANES – JUAN SEBASTIAN ELCANO
 Encyclopaedia Britannica Ferdinand Magellan

Lair 1480
Pati 1521
Panjlajahan Donya
Cheng Ho(Hanzi tradhisional:鄭和, Hanzi prasaja: 郑和
, Hanyu Pinyin: Zhèng Hé, Wade-Giles: Cheng Ho; asma asli: 马三宝 Hanyu Pinyin: Ma Sanbao; asma Arab: Haji Mahmud Shams) (1371 - 1433),, punika satunggiling panjalajah Cinten ingkang ngayahi panjlajahan antawis taun 1405 ngantos 1433.
Cheng Ho ugi naté dhateng ing tanah Jawi ngantos dumugi Afrika. Miturut cariyos-cariyos piyambakipun tiyang kedhi muslim, inggih punika tiyang ingkang dipunkebiri, tiyang kaprecadosan Kaisar Yongle saking Tiongkok (ingkang kuwaos taun 1403-1424).

Panjlajahan 
Cheng Ho ngayahi èkspédhisi dhumateng sawatawis laladan ing Asia lan Afrika, antawisipun:
 Vietnam
 Taiwan
 Malaka / péranganing Malaysia
 Palembang, Sumatra/ péranganing Indonésia
 Jawa / péranganing Indonésia
 Sri Lanka
 India pérangan Kidul
 Pèrsi
 Lempongan Pèrsi
 Arab
 Laut Merah, mangalèr dumugi Mesir
 Afrika, mangidul dumugi Selat Mozambik

Amargi nganut agami Islam, para réncangipun sami sumerep manawi Cheng Ho péngin sanget minggah kaji dhateng Mekah sepertos ingkang sampun naté dipunayahi déning swargi ramanipun, nanging para arkéolog lan para ahli sajarah dèrèng gadhah bukti kiyat ngèngingi bab punika. Cheng Ho ngayahi èkspédisi paling sakedhik kaping pitu nganggé kapal armadanipun.

Pelayaran 

Cheng Ho mimpin pitu èkspédisi dhumateng panggénan ingkang kasebat déning tiyang Cinten Samodra Kilèn (Samodra Indonésia). Cheng Ho ngasta kathah bebungah lan langkung saking 30 utusan karajan rawuh ing Cinten - kalebet Raja Alagonakkara saking Sri Lanka, ingkang rawuh saperlu nyuwun pangapunten dhumateng Kaisar.

Armada 
Armada iki terdiri saka 27.000 anak buah kapal an 307 (armada) kapal laut.

Rujukan 

Panjlajahan Donya
Archimedes 287- 212 SM, punika satunggiling filsuf saking Sirakusa, sapunika ing Italia. Piyambakipun tiyang Yunani.

Archimedes misuwur déning karyanipun ing ngèlmu geometri, hidrostatika saha mekanika.

Deleng uga liyané 
 Pratélan Tokoh Profesi

Lair 287 SM
Tilar donya 212 SM
Matematikawan mangsa klasik
Fisikawan mangsa klasik
Tokoh Donya
Filsafat
Karl Friedrich Benz 1844-1929, punika satunggiling insinyur saking Jerman. Piyambakipun misuwur anggènipun nyiptakaken mesin pangobongan lebet (basa Indonésia: mesin pembakaran dalam) ing warsa 1885.

Uga delengen liyané 
 Pratélan Paraga Profesi

Pranala njaba 
 Automuseum Dr. Carl Benz, Ladenburg (Germany)
 Bertha Benz Memorial Route, Germany

Paraga Donya
Lair 1844
Nicolaus Copernicus (basa Polen: Mikolaj Kopernik, 19 Fèbruari 1473 – 24 Mèi 1543), punika satunggiling ahli astronomi saking Polen. Piyambakipun misuwur amargi mamanggihaken manawi jagad raya punika boten mangubengi bumi, nanging malahan bumi ingkang mangubengi ing srengéngé. Bukunipun dipunwedalaken ing warsa 1543, amargi ajrih kaliyan institusi Gréja ingkang saged mejahi piyambakipun kala sapunika.

Uga delengen liyané 
 Pratélan Tokoh Profesi

Tokoh Donya
Lair 1473
Pati 1543
Artikel mawa basa krama
Charles Darwin (12 Fèbruari 1809 – 19 April 1882), punika satunggiling ngèlmuwan ing widhang biologi saking Britania Raya. Piyambakipun misuwur sanget amargi ingkang kaping pisan mamanggihaken téyori ngèlmu Evolusi. Piyambakipun mangembangaken téyorinipun satelasipun numpak baita The Beagle kanggé panlitèn ing kapuloan Galapagós.

Karyanipun ingkang misuwur asesirah On the Origin of Species (1859) saha The Descent of Man, (1871).

Cathetan 
Charles Darwin dipunwiyosaken ing dinten ingkang sami kaliyan Abraham Lincoln

Deleng uga sanèsipun 
 Pratélan Tokoh Profesi
 Harriet-bulus Galápagos, dipunkinten naté dados kagunganipun Darwin, mati tanggal 24 Juni 2006 watara umur 176 taun
 Patrick Matthew
 Charles Darwin 

Tokoh Donya
Filsafat
Lair 1809
Pati 1882
Winasis Inggris
100 Tokoh miturut Michael H. Hart
Artikel mawa basa krama
Marie Salomea Curie (basa Polen: Maria Curie, 7 November 1867 – 4 Juli 1934), punika satunggiling ngèlmuwati saking Prancis, nanging sangkaning saking Polen. Piyambakipun ingkang kapisan saged mamanggihaken kawontenaning sunar radhiasi thorium mawi sèmahipun, Pierre Curie. Lajeng piyambakipun saged ngisolasi saha mamanggihaken radium kaliyan polonium.

Ing warsa 1903, sami kaliyan sèmahipun saha Henri Becquerel, piyambakipun menang Pamulèn Nobel kanggé Fisika. Lajeng piyambakipun dhawak angsal pamulèn Nobel malih ing warsa 1911 kanggé widhang Kimia.

Deleng uga liyané 
 Pratélan Tokoh Profesi

Tokoh Donya
Pamenang Bebungah Nobel babagan Fisika
Pamenang Bebungah Nobel babagan Kimia
Lair 1867
Thomas Alva Edison (1847 – 1931), punika satunggiling papanggih tèhnik saha ahli sains saking Amérikah Sarékat ingkang misuwur ugi prodhuktif sanget.

Prodhuksinipun kathah ingkang dipun-patèn-aken. Patènipun kathah sanget, wonten kirang langkung 1.000 papanggihan (penemuan). Antawis sanès papanggihanipun punika: bohlam, fonograf, mikrofon saha kinetoskop.

Uga delengen liyan 
 Pratélan Tokoh Profèsi

Pranala njaba 

Lokasi
 Menlo Park Museum and Edison Memorial Tower
 Thomas Edison National Historical Park (National Park Service)
 Edison exhibit and Menlo Park Laboratory at Henry Ford Museum
 Edison Museum
 Edison Depot Museum
 Edison Birthplace Museum
 Thomas Edison House

Informasi lan médhia
 
 The Diary of Thomas Edison
 
 Edison's patent application for the light bulb at the National Archives.
 
 Jan. 4, 1903: Edison Fries an Elephant to Prove His Point – Wired Magazine article about Edison's "macabre form of a series of animal electrocutions using AC."
 The Invention Factory: Thomas Edison's Laboratories
 
 Rutgers: Edison Papers
 Edisonian Museum Antique Electrics
 "Edison's Miracle of Light"
 Edison Innovation Foundation – Non-profit foundation supporting the legacy of Thomas Edison.
 
 The Illustrious Vagabonds 
 "The World's Greatest Inventor", October 1931, Popular Mechanics detailed, illustrated article

Tokoh Donya
Lair 1847
Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg (basa Inggris: yoh-Hahn-UHS goot-n-Burg) (kirang langkung 1398-3 Fèbruari 1468), punika satunggiling pandhé logam waja lan emas kaliyan pancipta Jerman, ingkang misuwur déning sumbanganipun ing tèknologi cithak ing kiwa tengening taun 1450-an. Piyambakipun dianggep ingkang ndamel mesin pangecapan buku ingkang kaping pisan.

Panciptanipun punika wiwiting révolusi informasi ing Éropa ingkang saged njalari jaman Renaisans. Jaman Renaisans (saking basa Prancis: Renaissance, lair malih), punika jaman pambangun ing Éropa nalika budaya-budaya kina dipunsinaoni malih.

Gutenberg punika tiyang Éropa sepisanan ingkang migunakaken pancithakan tipe movable, watara taun 1439, lan panemu pancithakan Global.

Deleng uga liyané 
 Pratélan Tokoh Profesi

Tokoh Donya
Lair 1398
Pati 1468
Johannes Kepler 1571 – 1630, punika satunggiling ahli astronomi Jerman. Piyambakipun mliginipun dados misuwur déning téyorinipun bab éwahing saha puteraning planit-planit. Piyambakipun ugi kaanggep ingkang ngadegaken ngèlmu astronomi modhèren.

Deleng uga liyané 
 Pratélan Tokoh Profesi

Tulisan karya Kepler 

 Mysterium cosmographicum (Misteri Kosmmografis) (1596)
 Astronomiae Pars Optica (Pérangan Optik dari Astronomi) (1604)
 De Stella nova in pede Serpentarii (Tentang Bintang Baru di Kaki Ophiuchus) (1604) 
 Astronomia nova (Astronomi Baru) (1609)
 Dioptrice (Dioptre) (1611)
 Epitome astronomiae Copernicanae (diterbitkan dalam tiga pérangan dari 1618-1621)
 Harmonice Mundi (Keharmonisan Dunia) (1619)
 Tabulae Rudolphinae (Tabel-Tabel Rudolphine) (1627)
 Somnium (Mimpi) (1634) - dianggap prekursor kepada fiksi ilmiah.

Deleng uga 
 Hukum Gerakan Planet Kepler

Réferènsi 
 Awake! March 8, 2005, p. 24-7, Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.
 Sedarlah! 8 Maret 2005, h. 24-7, Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.

Pranala njaba 

 Annotasi: Koleksi Keluarga Posner dalam format elektronik  Harmonices mvndi Harmoni Dunia dalam faksimili teks lengkap dalam Latin
 Teks lengkap Kepler  olèh Walter W. Bryant, dari Project Gutenberg
 Direktori Johannes Kepler 
 Biografi dari "MacTutor History of Mathematics"

Lair 1571
Pati 1630
Tokoh Donya
Filsafat
John Maynard Keynes 1883 – 1946, punika satunggiling ahli ékonomi saking Britania Raya. Piyambakipun dados misuwur déning téyorinipun bab Makro-Ékonomi. Piyambakipun gadhah pangidhepan manawi Pamaréntah kedah tumut ngurusi ékonomi. Karyanipun ingkang misuwur judulipun: The General Theory of Employment, Interest and Money (1936). Piyambakipun ugi tumut ngréncangi yasa IMF.

Uga delengen liyané 
 Pratélan Tokoh Profesi

Kutipan 
 "In the long run, we are all dead"
 "Pada jangka panjang, kita semua telah mati"
 J.M Keynes,The General Theory of Employment,Interest and Money, 1936

Pranala njaba 
 
 
 John Maynard Keynes, The Economic Consequences of the Peace  (1919)
 John Maynard Keynes, The end of laissez-faire  (1926)
 John Maynard Keynes, An Open Letter to President Roosevelt (1933)
 John Maynard Keynes, The General Theory of Employment, Interest and Money (1936)
 Keynes's Career and Biographical Timeline
 Bio, bibliography, and links 
 Short bio with birth location
 Biography of Keynes by David Gowland 
 Beauty and the Brain article on Keynes and Lydia
 Who's This Fella Keynes, Anyway Newsweek "Cheat Sheet" article by Matthew Philips
 Eton College Keynes (Economics) Society
 The Keynesian Revolution 
 Essays on John Maynard Keynes and Robert Lekachman   by Reuben L. Norman Jr., Ph.D. ( 1998–2007 )
 [http://www.southerndomains.com/SouthernBanks/p2.htm Smith, Marx, Kondratieff and Keynes: Their Intellectual Life Spans, the Convergence of their Theories based upon the Long Wave Hypothesis and the Internet]  by Reuben L. Norman Jr., Ph.D. ( 6 June 1998 )
 Keynes and Australia by Donald Markwell, Reserve Bank of Australia (2000)
 Keynes and Internatonal Economic and Political Relations  by Donald Markwell, Trinity College, University of Melbourne (2009)
 Richard Posner, How I Became a Keynesian, The New Republic, 23 September 2009 
 Roy Hattersley, Economic return, guardian, 5 September 2009
 John Maynard Keynes: Don't Call it a Comeback by Salon Magazine''

Lair 1883
Pati 1946
Tokoh Donya
Filsuf
Ékonomi
Li Po utawi Li Bai (Mandarin 李白)(701-762), punika satunggiling filsuf saking nagari Cinten ingkang misuwur. Ing tanah Jawi, piyambakipun ugi dipuntepangi tiyang-tiyang Jawi-Cinten.

Dipunwastani sang "Pujangga Amarta"(the Poet Immortal), Li Bai kaliyan Du Fu asring dipunaggep, pujangga kalih kang ageng piyambak ing tanah Tiongkok. Kirang langkung 1.100 geguritanipun taksih wonten samangké.

Filsafat
Artikel mawa basa krama
Lao Tzu (aksara Hanzi 老子), punika satunggiling filsuf saking nagari Cinten ingkang misuwur. Ing tanah Jawi, piyambakipun ugi dipuntepangi tiyang-tiyang Jawi-Cinten. Awit Lao Tzu punika pangadegipun Taoisme.
 老子 Lǎozĭ 道德經 Dàodéjīng Chinese+English+German

Filsafat
Artikel mawa basa krama
Homeros 800 SM, punika satunggiling pujangga saking Yunani Kina. Miturut tradhisi piyambakipun wuta nanging pinter sanget saha saé basanipun. Lajeng kamungkinan ageng miyos wonten pulo Chios. Piyambakipun ingkang kaanggep anggubah wiracarita Iliad saha Odysseus.

Artikel mawa basa krama
Immanuel Kant (Königsberg, 22 April 1724 – 12 Februari 1804), punika satunggiling filsuf Jerman ingkang misuwur sanget.Piyambakipun miyos saking kulawargi mlarat anging ingkang sanget solèh. Bapanipun ndamel sadhel-sadhel kapal (jaran) ing kitha Königsberg.

Immanuel piyambak, pinter sanget. Piyambakipun saged ngragadi sekolah déning anggènipun nyukani lès privat kaliyan baud main judhi bilyar. Piyambakipun saged ngrampungaken kuliah matematika, fisika, teologi, filsafat saha sastra klasik Éropah.

Lajeng Kant saged nyambut damel dados dhosèn ing Universitas Königsberg. Karyanipun ingkang misuwur piyambak punika judulipun: Kritik der Reinen Vernunft.

Daftar karya 
 1755: Allgemeine Naturgeschichte und Theorie des Himmels
 1755: meditationum quaerandam de igne saccincta delinetatio
 1755: Neue Erhellung der ersten Grundsätze metaphysischer Erkenntnisse 
 1756: Physische Monadologie
 1756: Neue Anmerkungen zur Erläuterung der Theorie der Winde
 1762: Die falsche Spitzfindigkeit der vier syllogistischen Figuren 
 1763: Versuch, den Begriff der negativen Größen in der Weltweisheit einzuführen 
 1763: Untersuchung über die Deutlichkeit der Grundsätze der natürlichen Theologie und Moral 
 1763: Der einzige mögliche Beweisgrund zu einer Demonstration für das Dasein Gottes 
 1764: Beobachtungen über das Gefühl des Schönen und Erhabenen
 1764: Über die Krankheit des Kopfes
 1766: Träume eines Geistersehers erläutert durch Träume der Metaphysik. (Über Emanuel Swedenborg)
 1770: Über die Form und die Prinzipien der sinnlichen und intelligiblen Welt. (De mundi sensibilis atque intelligibillis forma et principiis.)
 1775: Über die verschiedenen Rassen der Menschen 
 1781: 1. Auflage der Kritik der reinen Vernunft
 1783: Prolegomena zu einer jeden künftigen Metaphysik, die als Wissenschaft wird auftreten können
 1784: Idee zu einer allgemeinen Geschichte in weltbürgerlicher Absicht
 1784: Beantwortung der Frage: Was ist Aufklärung
 1785: Grundlegung der Metaphysik der Sitten
 1786: Metaphysische Anfangsgründe der Naturwissenschaft
 1786: Mutmaßlicher Anfang der Menschengeschichte
 1787: Kritik der reinen Vernunft 2., stark erweiterte Auflage
 1788: Kritik der praktischen Vernunft
 1790: Kritik der Urteilskraft
 1793: Die Religion innerhalb der Grenzen der bloßen Vernunft
 1793: Über den Gemeinspruch: Das mag in der Theorie richtig sein, taugt aber nicht für die Praxis
 1794: Das Ende aller Dinge
 1795: Zum ewigen Frieden
 1797: Die Metaphysik der Sitten
 1798: Der Streit der Fakultäten
 1798: Anthropologie in pragmatischer Hinsicht abgefasst

Filsafat
Immanuel Kant
Artikel mawa basa krama
Carolus Linnaeus (utawi, Carl von Linné) (23 Mèi 1707 - 10 Januari 1778) punika ngèlmuwan Swèdhen ingkang ndamel pondhasi kanggé sistém klasifikasi taksonomi modèrn. Piyambakipun ugi salah satunggiling bapak ékologi modèrn.

Linnaeus punika ahli botani ingkang dipunmulèni ing jamanipun. Sasanèsipun punika, piyambakipun ugi baud ing kathah basa. Linnaeus sasanèsipun dados ahli botani ugi ngrangkep dados ahli zoologi saha dhokter.

Tokoh Donya
Lair 1707
Pati 1778
Artikel mawa basa krama
Punika Kalèndher kadadosan. / Iki Kalèndher kedadéan.

Dina-dina/Dinten-dinten

Abad

Taun & Dasawarsa Abad kaping-20 & Abad kaping-21

Pranala njaba/jawi 
 http://www.todayinsci.com/
 http://www.historychannel.com/today/
 On-This-Day.com
 http://www.imdb.com/M/on-this-day
 Today in rotten history 
 BBC: On This Day
Injil Lukas iku kitab Injil sing dikarang déning Santo Lukas. Santo Lukas utawa Lukas iku miturut tradhisi siji dhokter. Dhèwèke saliyané manulis Injil iku, ya nulis kitab Para Rasul. Miturut para nimpuna Alkitab, kitab iki ditulis sakiwa-tengené taun 62 Masehi.

Rujukan 

Prajanjian Anyar
Injil
Kitab Para Rasul iku, terusané kitab Injil Lukas. Ing kitab iki, sajarahé para rasul utawa siswané Gusti Yesus dicaritakaké. Kitab Pra Rasul iki uga isih kagolong kitab Injil.

Kitab iki uga katulis déning Santo Lukas ing sakiwa-tengené taun 120 Masehi.

Pamiwitané kitab iki yaiku Mikrading Gusti Yesus ing swarga. Banjur ana carita bab Pantékosta lan prakara jemuwah Kristen sing awal.

Prajanjian Anyar
Layang Paulus Filipi, iku layang-layangé rasul Paulus marang jemuwah ing kutha Filipi, Yunani.

Uga delengen 
 Epafroditus

Prajanjian Anyar
Layang Paulus Kolose, iku layang-layangé rasul Paulus marang jemuwah ing tlatah Kolose, Yunani.

Prajanjian Anyar
Kitab Torèt (Ibrani תּוֹרָה), iku limang kitab pratama Alkitab sing miturut tradhisi ditulis déning Nabi Musa. Kitab iki uga diarani Pentateuch ing basa Yunani.

Kitab-kitab Torèt: 
 Purwaning Dumadi 
 Pangentasan 
 Kaimaman 
 Wilangan 
 Andharaning Torèt
Dene ana ing agama Islam, Torèt/Taurat (اتورة) diturunake marang Nabi Musa as(kira-kira tahun 12 SM), ing Gunung Sinai, dicawisake kanggo kaum Bani Israil kanthi nggunakake basa Ivri. Isine Taurat kaya ing ngisor iki:
 Dhawuhipun supados nyembah Allah Swt.
 Larangan nyembah lan gawe brahala/reca.
 Larangan nyebut asmane Allah Swt kanthi muspra.
 Prentah nyucekake dina Setu.
 Prentah kanggo ngurmati bapak ibu, lsp.

Tembung lan pitembungan Arab
Kitab ing Prajanjian Lawas
Prajanjian Lawas
Karnivor yaiku tembung saka basa Latin kang tegesé pamangan daging. Kéwan-kéwan kang mangan daging thok iku antarané kucing, asu, lan baya.

Foto kéwan karnivor

Uga delengen 
 Hèrbivor
 Omnivor

Biologi
BBC iku cekakan saka The British Broadcasting Corporation, yaiku stasiun radio lan télévisi pamaréntah Karajan Manunggal. BBC uga nyedyaké giyaran warta ing internèt. BBC diyasa ing taun 18 Oktober 1922 lan didadèkaké perusahaan pamaréntah ing taun 1927. BBC iku stasiun radio lan télévisi sing gedhé dhéwé sadonya.
 
Layanan télévisi BBC ing Karajan Manunggal antarané wujud BBC One, BBC Two, BBC Three, BBC Four, saluran warta BBC News 24, lan loro saluran kanggo bocah cilik, CBBC sarta CBeebies. BBC One lan Two bisa ditampa kanthi transmisi analog déné sisané digital. BBC uga nglola sawijining stasiun kang mligi kanggo pulitik, yaiku BBC Parliament, kang nyuguhaké warta Parlemèn Karajan Manunggal, Parlemèn Sekotlan, Parlemèn Éropa sarta Senat Amérika Sarékat.

Operasi BBC dilakokaké déning BBC Worldwide kalebu saluran télévisi internasionalé kaya ta BBC World, BBC Prime, BBC America, BBC Canada lan BBC Japan.

Deleng uga 
 Teletubbies

Pranala njaba 

 bbc.co.uk: Situs BBC
 Warta BBC jroning basa Indonésia
Maltrunisi, saking basa Latin punika tegesipun kirang tetedhan. Punika satunggiling panyakit utami ing nagari-nagari mlarat. Tiyang ingkang kirang pangan ugi kirang gizipun, kanggé lare-lare alit punika boten saé apan sadaya taksih kedah tumuwuh.
Kitab I Samuel iku péranganing kitab Prajanjian Lawas utawa Tanakh. Kitab iki péranganing kitab sing diarani Para Raja ing Tanakh, versi asliné ing basa Ibrani. Nanging amarga ana putusan redhaksional, banjur kitab iki dipara dadi papat:
 I Samuel
 II Samuel
 I Para Raja
 II Para Raja

Kitab I Samuel isiné sajarah Israèl ing masa alihan saka jaman Para Hakim nganti ing jaman Para Raja. Pangowahan ing urip ing Israèl iku kususé muter ing kisahé wong telu: Nabi Samuel, Raja Saul, lan Raja Dawud. Pangalaman-pangalaman Dawud ing nalikané isih timur sadurungé dadi raja, lan kekancan sing kenceng karo Samuel lan Saul.

Kitab ing Prajanjian Lawas
Kitab II Samuel, iku péranganing kitab Prajanjian Lawas utawa Tanakh. Kitab iki péranganing kitab sing diarani Para Raja ing Tanakh, versi asliné ing basa Ibrani. Nanging amarga ana katenton redhaksional, banjur kitab iki dipara dadi papat:
 I Samuel
 II Samuel
 I Para Raja
 II Para Raja

Kitab II Samuel iku sambungan saka Kitab I Samuel. Kitab iki mumulané amot sajarah papréntahan Raja Daud, mumulané Yudea, karaton kidul (pasal 1-4), banjur sanagara, kalebu uga Israèl ing lor 5-24).

Kitab ing Prajanjian Lawas
Kitab I Babad iku péranganing kitab Prajanjian Lawas utawa Tanakh. Ing basa Ibrani; kitab iki diarani: divre hayyamim, “sajarah padinan-dinan”. Ing septuaginta basa Yunani, kitab iki diarani paraleipomena, kang tegesé “apa-apa kang ditambahaké” (suplemen).

Kitab I Babad lan II Babad sapérangan gedhé isiné kadadéan-kadadéan kang wus cinaritaaké ing kitab Samuel lan kitab Para Raja. Anging ing jero kitab Babad, kadadéan-kadadéan iku olèhé carita saka sudhut pandhang kang séjé. Sajarah karaton Israèl ing sajeroning kitab Babad ditulis amarga alesané ana loro: 
 Kanggo nuduhaké yèn sanadyan karaton Israèl lan Yudea katiban ing bancana, anging Allah isih tetep ngasta janji-Ne marang bangsa iku lan nindakaké rancana-rancana-Ne kanggo umat-E ngliwati wong-wong kang padha manggon ing Yudea. Sang panulis yakin bab prakara iku amarga dhèwèké eling prakara-prakara gedhé kang wis diraih Dawud lan Salomo, sarta panganyaran-panganyaran kang wis diusahaaké déning Yosafat, Hizkia lan Yosia. Banjur uga isih ana wong-wong kang tetep setya marang Allah. 
 Kanggo nyritakaké asal-mulaning upacara ngibadat ing Baitallah Yerusalem. Utamaning susunan kalungguhan imam lan wong-wong Levi kang nduwé tugas mimpin upacara-upacara ngibadat iku. Sanadyan Baitallah ing Yerusalem iku yasané Salomo, nanging ing kitab iki ditulis yèn Dawud sajatiné kang yasa Baitallah karo upacara-upacara ngibadaté.

Kitab ing Prajanjian Lawas
Ring pustaka Ayub punika winuwus ta caritanira sang Ayub. Mabuddhi běcik ta sira, saha nityasa satya ring sang hyang Gusti Allah, sang Ayub. Anghing kěna ing bañcana juga sira. Patita sirêng sangsara, kahilangan ta sira sadaya anakira kalawan artha punyanya. Ndan katularan ta sira i lara kulit ikang manggilani. Ring tigang sargah matěmbang, sang panulisi kan.d.a, malukisakěn tigang kañcaning  sang Ayub saha Ayub dawak mananggapi ikang bañcana punika. Pokok wigati ing parembagan-parembagan punika yeku caranira sang hyang Gusti Allah manglaku ing para wwang manusya. Ring sargah wusana, sang hyang Gusti Allah manuduhakěn prihawaknira marang sang Ayub.

Tokoh Prajanjian Lawas
Konfusius utawi Kong Hu Cu (551 SM - 479 SM) punika satunggiling filsuf Cinten ingkang misuwur sanget. Ing filsafatipun langkung wigati moralitas pribadi saha papréntahan. Filsafatipun dados populèr amargi dhasaripun kiyat ing budaya saha tradhisi Cinten.

Tiyang-tiyang Cinten ing tanah Jawi ugi kathah ingkang mumulèni piyambakipun.

Filsafat
Artikel mawa basa krama
Agama
Kong Hu Cu
21 April punika dinten ingkang kaping 111 (112 ing warsa wuntu) miturut kalèndher Grégorius.

Kadadosan Wigati
753 SM-Romulus dan Remus ngadegaken Roma, miturut pangètungan Varro Reatinus.

Wiyosan
1879-R.A. Kartini, miyos ing Jepara.

Séda

Riyaya
Dinten Kartini dipunpèngeti déning bangsa Indonésia

Uga delengen 
20 April-21 April-22 April-Kalèndher kadadosan

Kalendher kadadéan
Uni Éropa (basa Inggris: European Union utawi EU) punika satunggiling organisasi antar-pamarêntahan lan supra-nasional, ingkang dumados saking nagari-nagari Éropa, ingkang wiwit tanggal 1 Januari 2007 sampun gadhah 27 nagari anggota. Persatuan punika dipunadegaken kanthi rujukan Prajanjèn Uni Éropa (ingkang langkung misuwur kanthi paraban Perjanjian Maastricht) ing taun 1992. 

Badan punika gadhah 4 institusi utama: Dewan Uni Éropa, Parlemen Éropa, Pangadilan Éropa lan Komisi Éropa. Saben institusi gadhah Présidhèn piyambak, lan gadhah peran lan tanggel-waler tianmtu.

Anggota Uni Éropa inggih punika:

 Swèdhen (wiwit 1 Januari 1995)
 Finlan (wiwit 1 Januari 1995)
 Éstlan (wiwit 1 Mèi 2004)
 Lètlan (wiwit 1 Mèi 2004)
 Litowen (wiwit 1 Mèi 2004)
 Polen (wiwit 1 Mèi 2004)
 Dhènemarken (wiwit 1973)
 Jerman (wiwit awal)
 Nèderlan (wiwit awal)
 Bèlgi (wiwit awal)
 Luxemburg (wiwit awal)
 Irlandia (wiwit 1973)
 Karajan Manunggal (wiwit 1973)
 Prancis (wiwit awal)
 Portugal (wiwit 1986)
 Spanyol (wiwit 1986)
 Itali (wiwit awal)
 Malta (wiwit 1 Mèi 2004)
 Ostenrik (wiwit 1 Januari 1995)
 Slowén (wiwit 1 Mèi 2004)
 Cékia (wiwit 1 Mèi 2004)
 Slowak (wiwit 1 Mèi 2004)
 Honggari (wiwit 1 Mèi 2004)
 Yunani (wiwit 1981)
 Siprus kidul (wiwit 1 Mèi 2004)

Negari ingkang dados anggota ing taun 2007 punika Rumeni kaliyan Bulgaria.
Kroasia ugi saged dados anggota (2013). Status Turki taksih dèrèng cetha.
Parlemen Éropa rembagan wonten Brusel (Bèlgi) kaliyan (pinten-pinten kaping satunggal taun) ing Strasbourg (Prancis).
Parlemen Éropa dipunpilih langsung déning para padunungipun.

Standar gesang 
Ing ngandhap punika tabel lan graf ingkang nedahaken GDP (PPP) per kapita lan GDP nominal per kapita kanggé Uni Éropa lan nagari anggotanipun. Data punika perkiraan taun 2005 lan grafipun saking taun 2004.

Sumber: CIA World Factbook 
All other figures, source: IMF web site (2005 GDP PPP, 2005 per capita GDP PPP, 2005 per capita GDP, current prices).

Perbandingan kaliyan blok-blok/nagari-nagari sanès

Gladri

Ugi pirsani 
 Perjanjian Schengen 1985
 Éropa mawa kacepetan séjé-séjé
 Pasamuan ing Éropa

Pranala njawi 

  Europa - Uni Éropa On-Line
 Europedia
Båså Indhonésiå punikå nagarabåsånipun Indhonésia. Båså Indhonnesiå punikå sajatosipun carabåså Malayu ingkang dipunpituturaken ing tlatah Indhonésiå

Gunggungipun pårå panutur båså Indhonésiå sawatawis 200 yutå jiwa.

Swanten

Swarawidya 
Punikå fonèm-fonèm båså Indhonésiå. Kapisan punikå tabel fonèm swårå (Ind: vokal) lajeng tabel fonèm wyanjånå (Ind: konsonan).

|+Swårå
|-
!
!Ngarså
!Madyå
!Wingking
|-
!Tutup
|
|
|
|-
!Tutup-madyaå
|
|
|
|-
!Buka-madyå
|
|
|
|-
!Buka
|
|
|
|}

Båså Indhonésiå ugi gadhah fonèm ayun swårå , , and .

|+Wyanjånå (Konsonan)
!
!Labial
!Apikal
!Postalveolar
!Palatal
!Velar
!Glotal
|-
! Nasal
| 
| 
| 
| 
| 
|  
|-
! Plosif
| 
| 
|  
|  
| 
| 
|-
! Afrikat
|  
|  
|  
|  
|  
|  
|-
! Frikatif
| 
| 
| 
|  
| 
| 
|-
! Likwid
|  
| 
|  
| 
|  
|  
|-
! Aproksiman
| 
|  
|  
|
|  
|  
|}

Pènget: Swanten antawis tåndhå kurung punikå saged dipunwastani silih swanten, minångkå wyanjånå antårå tåndhå kurung punikå 'fonèm ampilan' (Ing: loan phonemes) milå punika fonèm-fonèm punikå naming wonten ing tembung-tembung ampilan kémawon.

Paripustaka

Pranala njawi 

 Situs Pusba-Pusat Basa
 Pusatbasa: Sekilas tentang Sejarah Basa Indonésia
 Kamus Besar Bahasa Indonesia
 Ethnologue edisi 16
 Piagam Hak Asasi Manusia dalam basa Indonésia
 Tentang Basa Indonésia
 SIMPKB
 Basa Indonésia Flash Thesaurus

Pasinaon basa Indonésia 
 Basa Kita
 Wikibooks - Belajar Basa Indonésia
 Belajar Basa Indonésia
 Belajar Basa Indonésia lewat Internet
 Belajar Basa Indonésia online
 Indonésia WWW Virtual Library

Bausastra 
 Kanggé pratelab bausastra pirsani Bausastra
 Indonésia Translator
 Google Indonésia Translator
 Indonésia Dictionary

Indonésia
Artikel mawa basa krama
Indonésia
Raden Adjeng Kartini () utawi langkung tinepang kanthi sebutan Raden Ayu Kartini punika, satunggiling lagu wajib utawi lagu nasional ing nagari Indonésia, ingkang karipta déning Wage Rudolf Soepratman. Lagu punika minangka pakurmatan dhumateng semangat R.A. Kartini ingkang merjuangaken nasib kaum wanita ingkang wekdal samanten taksih kinungkung déning adat istiadat féodhal. Lagu punika mliginipun dipuntembangaken kanthi sesarengan wonten ing pèngetan Dinten Kartini, saben tanggal 21 April.

Tèks

Cathetan suku

Pranala njaba 
 Galeri Lagu Indonésia

Kartini
Lagu
Ibu Kita Kartini
Carabasa (Ind: dialek) tegesé varian-varian sinkronis basa. Basa nduwé variasi kang béda-béda nanging isih bisa dipadhangerteni (Ing: mutually intellegible) déning penutur. Carabasa ya iku variasi basa miturut panganggo basa. Béda karo jinis (rupa-rupa) basa, beda carabasa antaraning siji karo liyané isih bisa nduduhake kamiripan saèngga durung pantes dianggep basa kang béda. Carabasa dibédakaké dhedhasar tetembungan, paramasastra (Ind: tatabahasa), lan pocapan utawa swarawidya/widyaswara. Carabasa bisa dibedakaké antarané carabasa parisaba lan carabasa pratalawimba..

Carabasa Parisaba 
Kang diarani carabasa parisaba (Ind: sosial) kaya ta:
 Basa ngoko lan
 Basa krama inggil
 Basa krama alus

Carabasa Pratalawimba 
Kang diarani carabasa pratalawimba (Ind: geografi) kaya ta:
 Carabasa Semarang
 Carabasa Nyogja
 Carabasa Sala
 Carabasa Tegal
 Carabasa Banyumas, lan sakpiturute.

Rujukan 

Artikel mawa basa krama
Linguistik
Enrico Fermi ()), punika satunggiling ngèlmuwan saking Italia.Panjenengnipun inggih punika Italia-Amérika ingkang misuwur kanthi panemuanipun paleburan beta, pangembangan reaktor nuklir ingkang sapindahan ugi pangembangan pengembangan téyori kuantum Piyambakipun ugi naté nampi pangaji Nobel kanggé fisika ing taun 1938.

Babad slira 
 1923 - Sinau kaliyan Max Born wonten Göttingen, Jerman.
 1934 - Nemokaken neutron alon.
 1938 - Bebungah Nobel.
 1939 - Mlajeng dhateng Amérika Sarékat.
 1942 - Saged ndamel reaksi ranté nuklir ingkang saged dipunkontrol.
 1949 - Protes anti bom hidhrogèn.

Deleng uga liyané 
 Pratélan Tokoh Profesi

Lair 1901
Pati 1954
Tokoh Donya
Pamenang Bebungah Nobel babagan Fisika
Galileo Galilei (Pisa, Italia, 1564 - 1642) punika satunggiling ngèlmuwan Italia. Piyambakipun ingkang manemokaken gaya gravitasi bumi kaliyan ingkang mangawruhi manawi planit punika sanès lintang. Ing basa Yunani, planit punika tegesipun "lintang nyasar".

Karyanipun ingkang misuwur judulipun Sidereus nuncius (1610) kaliyan Dialogo (1632).

Deleng uga liyané 
 Pratélan Tokoh Profesi

Réferènsi 

Tokoh Donya
Fisikawan Italia
Astronom Italia
100 Tokoh miturut Michael H. Hart
Richard Phillips Feynman (11 Mèi 1918–15 Fèbruari 1988) punika satunggiling fisikawan Amérika ingkang misuwur kaliyan ingkang prabawaipun langkung kathah ing abad kaping 20. Piyambakipun mawiyaraken téyori elektrodinamika kuantum. Piyambakipun ugi mangréwangi ndamel bom atom. Sadèrèngipun séda piyambakipun ugi dados anggota panel penyelidhik tragédhi Pesawat Ulang-Alik Challenger.

Piyambakipun ugi naté nampi bebungah Nobel fisika ing warsa 1965 kaliyan Julian Schwinger lan Sin-Itiro Tomonaga.

Rujukan

Deleng uga liyané 
 Pratélan Tokoh Profesi

Lair 1918
Pati 1988
Tokoh Donya
Pamenang Bebungah Nobel babagan Fisika