AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Pitik betutu utawa ayam betutu iku masakan saka Bali kanthi bahan pitik utawa bèbèk potong. Pitik betutu biasa kanggo panganan sadina-dina ing kulawarga Bali.

Cara panggawéné ya iku: Pitih disembelih, banjur dikumbah, diresiki nganti resik lan siap dimasak.
Pitik sing wis diresiki iku ora usah dikethoki nanging diumbar tetep wutuh.
Banjur nyiapaké bumbu : brambang, bawang, kemiri, kencur, lombok rawit, jaé, kunir, mrica.

Laos, jaé, brambang, bawang, kencur, kunir, lombok rawit dicincang nganti lembut, banjur dicampur kemiri, ketumbar, mrica kang wis diuleg kanthi lembut, banjur bumbu dicampur nganti kulet lan diwènèhi uyah. Tambah godhong jeruk bèn wangi lan ora amis, lan sereh, uga godhong salam.
Sawisé sambel bumbuné iku wis siap banjur dilebokaké ing jeroané pitik iku. Sabanjuré dibuntel nganggo godhong gedhang banjur dikukus. Kira kira sajam olèhé ngukus terus diangkat lan siap kanggo lawuh dhaharan.

Panganan Bali
Oblok-oblok utawa sok diarani bétitét iku panganan kang digawé saka warna-wernaning sisa jangan (sayur), lawuh lan lalapan banjur di campur dadi siji lan di garang ana pawon nganggo nanangan. Oblok-oblok kang di garang ana ing nanangan nganti telu utawa patang dina bisa tambah énak rasané, rupané lan wujudé banjur kaya gudheg. Panganan kang siji iki awèt lan ora rikat mambu (basi). Oblok-oblok luwih énak dipangan karo sega putih lan krupuk. Lumrahé oblok-oblok diwadhahi ana ing jero kuwali

Panganan
Gaplèk ya iku ketéla pohung kang wis diawètaké kanggo pasadiyan panganan. Cara ngawètaké ketéla diocèki saka kulité lan di pecah-pecah utawa disigrak-sigrak dadi akèh, banjur dipépé ana ing ngisor panasé srengéngé supaya bisa rikat garing. Sawisé garing, gaplèk bisa disimpen kanggo dipangan sajroning setaun. Gaplèk dadi sumber panganan pokok ing tlatah Gunungkidul nalika jaman biyèn, kanthi diolah dadi thiwul utawa gathot. Nanging saiki nalika jaman wis maju thiwul wis ora dadi panganan pokok, nanging iya uga isih ana kang nggawe thiwul minangka panguri-uri panganan tradhisional. Ana ing tlatah Pathi utawa ing tlatah pantura gaplèk saliyané kanggo panganan uga duwé mumpangat digawé glepung kanji/tapioka. Gaplèk kang garing didheplok ing lumpang / lesung supaya lembut lan banjur bisa digawé panganan kaya ta roti, bubur, krupuk lan sapanunggalé. Glepung tapioka saka gaplèk bisa uga digawé sega thiwul kang rasané énak lan gurih. Sega thiwul misuwur ing masarakat tlatah Pagunungan Kidul, Kabupatèn Gunungkidul, Wanagiri nganti tlatah Kabupatèn Pacitan.

Panganan
Slèdrèk ya kuwi panganan kang bahan dhasaré saka ketéla pohung, diocèki banjur di parut nganggo parut slèdrèk. Téla pohung kang wis di parut banjur di wènèhi uyah lan dikukus ana dandang ana ing pawon nganggo geni utawa areng kang mathing-mathing. Supaya ana rasané legi racaké ana ing tlatah jawa , slèdrèk diwènèhi campuran gula jawa utawa gula abang. Slèdrèk kang wis medhok (mateng) bisa dipangan karo parutan klapa kang wis tuwa. Slèdrèk racaké digawé lan dimasak, wektu mangsa rendheng utawa udané riwis-riwis (ora terang-terang) kanggo nyamikan. Piranti parut slèdrèk uga bisa dianggo marut rujak kang jenengé rujak gobèt. 

Panganan
Betutu bisa tegesé:

Masakan saka Bali: Pitik betutu
Iwak Betutu (iwak)
Betutu (Oxyeleotris marmorata) iku jeneng sajinis iwak banyu tawa. Sanadyan wis rada arang sing ukuran gedhé, iwak sing nyebar ing Asia Kidul-wétan nganti Kapuloan Nusantara iki disenengi para pemancing amarga betotan (tarikan)né sing kuwat lan ujug-ujug.

Jeneng liya ing tlatah Indonésia ya iku bakut, bakutut, belosoh (jeneng umum), boso, boboso, bodobodo, iwak bodho, gabus bodho, ketutuk, iwak malas, iwak hantu lsp. Sajeroning basa Inggris karan marble goby utawa marble sleeper, ngarujuk maranga pola-pola warna ing awaké sing sarupa watu marmer semu abang.

Pangenalan 

Iwak sing awaké cilik nganti sedheng kanthi endhas gedhÉ. Dawaning awak (SL, standard length) maksimum nganti watara 65 cm, nanging akèh-akèhé mung watara 20–40 cm utawa kurang. Awarna abang bata pudhar, kacoklatan utawa semu ireng, kanthi pola-pola peteng simètris ing awaké. Tanpa bercak bunder (ocellus) ing pangkal buntuté.

Sirip dorsal (geger) sing pérangan ngarep ana enem jari-jari sing atos (eri); lan sing sisih mburi kanthi siji eri lan sanga jari-jari sing empuk. Sirip anal kanthi siji eri lan 7–8 jari-jari empuk. Sisik-sisik ing tengah geger, sakaimburi endhas nganti pangkal sirip dorsal (predorsal scales) ana 60–65 iji. Sisik-sisik ing pinggir awak, ing sadawaning gurat sisih (lateral row scales) ana 80–90 iji.

Kaya kacetha saka jenengé, iwak iki kesèd obah, kepara meneng waé ing dhasar banyu, sanadyan diusik. Mung ing wayah wengi betutu rada aktif, mburu urang, iwak-iwak cilik, yuyu, utawa siput banyu. Iwak betutu tinemu ing kali-kali ing pérangan sing lindhuk, rawa, wadhuk, saluran banyu utawa got.

Panyebaran 
Betutu nyebar ing Asia Kidul-wétan: Thailand, Vietnam, Brunei Darussalam, Kamboja, Laos, Ujung Malaya, Filipina, lan ing Indonesia: Sumatra, Kalimantan, Sulawesi lan Maluku. Ditemoni uga ing Jawa. Diintroduksi menyang Singapura, Taiwan, Cina, lan manawa uga menyang Fiji.

Iwak betutu disenengi minangka iwakn pancingan lan iwak konsumsi. Dagingé rasa énak lan lembut.

Rujukan

Pranala njaba 

 Oxyeleotris marmorata (Bleeker, 1852) pada laman ITIS
 MARBLE SLEEPER (Oxyeleotris marmorata): SPECIES ACCOUNTS
 Marbled Goby or Soon Hock  pada laman EcologyAsia
 Sudahkah Anda Tahu? Ikan Betutu (Oxyeleotris marmorata)

Iwak
Thiwul yaiku panganan pokok kanthi bahan glepung gaplèk biyasa kanggo ngganti sega beras. Cara mangan racaké bisa karo uyah, parutan klapa bisa uga gula. Ing lingkungan sing dumunung Wanagiri, Gunungkidul lan Pacitan lan asring nggunakaké thiwul kanggo panganan sadina-dina ing jaman biyèn.

Thiwul kang asalé saka gaplèk iku duwé akèh banget kandhutan kaloriné, nanging isih luwih sithik tinimbang beras. Thiwul uga bisa kanggo ganti anané beras nalika usum paceklik. Thiwul pinitaya bisa nyegah lara mag, weteng keroncongan, lan sapanungalané. Thiwul uga digunakaké dadi panganan pokok ing sajeroning mangsa perang Indonésia nglawan penjajah Jepang.
tata cara gawé thiwul yaiku sala pohung kang dioncéki banjur dipépé ngnti garing. Ana ing désa-désa pohung mau diarani gaplèk, banjur supaya dadi glepung padha ditutu kanthi cara tradhisional. Yèn tata cara ngolahé yaiku glepung mau diinteri nganggo tampah banjur didang.

Rujukan 

Panganan
Kabupatèn Malinau iku kabupatèn ing Provinsi Kalimantan Lor, Indonésia. Kutha krajan kabupatèn iki dumunung ing Kutha Malinau. Kabupatèn Malinau uga sok ingaran Bumi Intimung. Ing kabupatèn iki ana Taman Nasional Kayan Mentarang sing jembaré 1.360.050,00 ha.

Suku bangsa 
Ana lima suku ing Malinau, yaiku:

 Suku Tidung
 Suku Kenyah
 Suku Burusu
 Lun Bawang/Lun Dayeh
 Suku Tagal

Gunung-gunung ing Kabupatèn Malinau 

Ing kabupatèn iki ana sawatara gunung gedhé sing kagabung sajeroning rangkéan pagunungan Iban, yaiku:

 Gunung Makita (2053 mèter)
 Gunung Latuk (1850 mèter)
 Gunung Batutikung (1804 mèter)
 Gunung Legatemu (1801 mèter)
 Gunung Kelambit (1775 mèter)
 Gunung Kalung (1724 mèter)
 Gunung Bekayan (1599 mèter)
 Gunung Batutiban (1565 mèter)

Réferènsi

Sumber

Deleng uga 

 Kabupatèn Bulungan
 Kasultanan Bulungan
 Krajan Tidung
 Taman Nasional Kayan Mentarang

Pranala njaba 

 Friendster Malinau
 Kabupatèn Malinau. Harian Kompas, 17 Juni 2003
 Laladan Konservasi Mestinya Dapat Kompensasi. Harian Kompas, 15 Desember 2004
 Daun Penyedap Masakan dari Malinau, Kalimantan Timur. Riskan Efendi
 Blog tentang Malinau

Malinau
Malinau
Kabupatèn Penajam Paser Lor utawa Penajam Paser Utara, iku siji kabupatèn ing Provinsi Kalimantan Wétan, Indonésia. Kutha krajané yaiku Penajam. Kabupatèn iki wewatesan karo Kabupatèn Kutai Kartanagara ing sisih lor, sisih wétan karo Selat Makassar lan Kutha Balikpapan, sisih kidul karo Kabupatèn Pasir lan sisih kulon karo Kabupatèn Kutai Kulon. Penajam minangka kabupatèn paling anom ing provinsi Kalimantan Wétan lan minangka pamekaran saka Kabupatèn Pasir.

Rujukan 

Penajam Paser Lor
Penajam Paser Lor
Layang Pribadi inggih punika layang ingkang sipatipun pribadi saha boten resmi. Limrahipun layang pribadi punika dipunserat kanggé kulawarga, sanak kadang, kanca utawi kenalan. Layang pribadi ingkang badhé dipunserat dhumateng tiyang ingkang sepuh kedah nggatèaken tata kramanipun basa.

Format Layang Pribadi 
Pola utawi format layang pribadi inggih punika:
1. Kutha saha tanggal surat, inggih punika wonten pundi saha tanggal pinten layang pribadi dipunserat.
2. Nami saha ancasipun layang pribadi,
3. Salam pambika,
4. Pambika layang pribadi, isinipun nangkletaken kabar saha ngendikani manawi kabar ingkang ngirim layang pribadi séhat.
5. Isi layang pribadi,
6. Panutup, isinipun salam saha maturnuwun
7. Salam panutup
8. Nama saha tapak asma pengirim layang pribadi .

Titikanipun Layang Pribadi 
Layang pribadi gadhah ciri ingkang spesifik ingkang mbentenaken kaliyan serat sanèsipun, inggih punika:
 Leléwaning basa ingkang dipun-ginakaken punika sipatipun personal. Bebas, boten resmi saha angsal ngginakaken basa sadinten e
 Isi, amanat, saha isi serat punika warni-warni, minurut kaliyan kapentinganipun ingkang ndamel serat.
 Boten merloaken kop serat saha aturan panyeratan kados serat resmi .

Cathetan suku 

Sastra Jawa
Papeda utawa pepeda iku panganan khas papua lan Ambon kang awujude bubur sagu. Papeda uga dadi panganan khas ing laladan Indonésia wétan. Pepeda pangan kang bahane saka glepung sagu.

Cara gawé papeda 
 Glepung sagu kang wis garing iku dibubur nganti kalis nggunakaké geni kang rada cilik karebèn tanek matengé.
 Sawisé tanek matengé bubur banjur dientas.
 Sawisé bubur sagune iku wes mateng disipake janganan kaya ta godhong pohong, godhong kangkung, utawa godhong tela rambat, digodhog nganti mateng kang diwènèhi banyu dibumbuni brambang, bawang, lombok, uyah.
 Banjur disiapké sambel: lombok, uyah, trasi, brambang, bawang dialusne.
 Saliyané sambel uga disiapake lawuh yaiku iwak cakalang utawa iwak tuna/tenggiri utawa iwak asin liyané.

Kabèh pangan iku mau papeda lan lawuhé racaké dadi pangan saben dinane warga Indonésia wétan, Ambon, Papua, Florès lan laladan Indnésia wétan liyané.

Panganan
Babi guling (ing Bali karan be guling) iku sawijining panganan kang digawé saka anak babi, kang wetengé diisi bumbu lan janganan kaya déné godhong ketéla pohung lan dipanggang sinambi diputer-puter nganti mateng. Babi guling biyasa digunakaké ing upacara adat lan kaagamaan ing Bali, nanging saiki babi guling wis didol minangka hidangan ing warung-warung, omah mangan, malah ing hotèl-hotèl tinamtu ing Bali.
Jeneng babi guling ing laladan Bali kondhang kanthi jeneng be guling. Sabeneré be guling bisa digawé saka jinis daging liyané kaya bèbèk lan pitik. Babi guling kang paling misuwur asal saka kabupatèn Gianyar.

Cara masak 
Babi dibelèh terus diresiki kulité nganti resik. Banjur jeroane diwetokaké lan diresiki.
Banjur dikumbah nganti resik. Iwak babi diumbarke wutuh.
Banjur disiapaké bumbu: jaé, kencur, laos, kunir, brambang, bawang, godhong serèh, godhong jeruk, godhong salam, lan lombok rawit banjur dicincang kang lembut banjur diuleg rata karo kemiri, mrica, ketumbar lan uyah dialuské banjur diulet nganti rata.
Sawisé bumbu dicepakaké banjur bumbu dilebokaké ing njeroné weteng babi kang jeroané wis diresiki.
Sawisé iku, babi disunduki nganggo kayu saka buri tekan cangkemé, banjur dipanggang ing sadhuwuring geni kang mburap-mburap lan diwolak-walik supaya mateng warata.

Sawisé babi mateng, banjur diirisi lan disiapaké kanggo njangkepi masakan betutu lan lawar, uga sayur arès gedhang kang wis mateng, banjur siyap didhahar kanggé dhaharan upacara adat ing Bali.

Uga delengen 
 Kambing guling

Pranala njaba 
  Babi guling ing BBC Indonésia
  Babi guling khas Gemah Ripah
  Babi guling 

Panganan Bali
Gendhing yaiku lelagon swaraning gamelan kang peprincèn reracikaning laras panabuhé mawa irama sarta pathet kang gumathuk.

Gendhing
Lagu
Budaya Jawa
Kutha Balikpapan iku kutha ing provinsi Kalimantan Wétan, Indonésia. Kutha iki jembaré 503,3 km² kanthi kang ndunungi 559.126 jiwa (asil Sensus Penduduk Indonésia 2010).

Kalurahan 

 Manggar
 Manggar Baru
 Lamaru
 Teritip
 Prapatan
 Klandasan Ulu
 Klandasan Ilir
 Damai
 Gunung Bahagia
 Sepinggan
 Gunung Sari Ilir
 Gunung Sari Ulu
 Mekar Sari
 Karang Rejo
 Sumber Rejo
 Karang Jati
 Gunung Samarinda
 Muara Rapak
 Batu Ampar
 Karang Joang
 Baru Ilir
 Margo Mulyo
 Marga Sari
 Baru Tengah
 Baru Ulu
 Kariangau
 Tegal Sari

Rujukan

Pranala njaba 

 Kesultanan Pasir
 Lagu BALIKPAPAN 'Beriman Olah Bebaya'
Kutha Bontang iku kutha ing provinsi Kalimantan Wétan, Indonésia. Kutha iki dumunung watara 120 kilomèter saka Kutha Samarinda, wewatesan karo Kabupatèn Kutai Wétan ing sisih lor lan kulon, karo Kabupatèn Kutai Kartanagara ing sisih kidul lan karo Selat Makassar ing sisih wétan. Dunung geografisé 0.137° LU lan 117.5° BT.

Kacamatan lan kalurahan 
Kutha Bontang dipérang dadi 3 kacamatan lan 15 kalurahan, yaiku:

 Bontang Kulon, dumadi saka 3 kalurahan, yaiku:
 Belimbing
 Kanaan
 Telihan
 Bontang Kidul, dumadi saka 6 kalurahan, yaiku:
 Tanjung Laut
 Tanjung Laut Indah
 Berbas Tengah
 Berbas Pasisir
 Bontang Lestari
 Satimpo
 Bontang Lor, dumadi saka 6 kalurahan, yaiku:
 Api-Api
 Bontang Baru
 Bontang Kuala
 Guntung
 Gunung Elai
 Lok Tuan

Rujukan

Pranala njaba 
 Situs resmi Kota Bontang
 Kota Bontang di Harian Kompas
Kutha Tarakan iku kutha ing provinsi Kalimantan Lor, Indonésia. Kutha iki jembaré 657,33 km² kanthi sing ndunungi 193.069 jiwa (aasil Sensus Penduduk Indonésia 2010).

Rujukan

Uga delengen 

 Kabupatèn Bulungan
 Pulo Tarakan

Tarakan
Tarakan
Rujak yaiku salah sijiné panganan tradhisional kang lumrahé digawé saka irisan utawa parutan woh-wohan utawa janganan kang dibumboni sambel. Rujak asalé saka Indonésia semana uga ana ing tlatah Malaysia lan Singapura. Rujak ana ing tlatah Jawa Tengah uga diarani Lothék. Sambel rujak jinisé ana loro, yaiku sampel dulit (kenthel) lan sambel èncèr (kuah). Sambel rujak digawé saka bumbu uyah, gula jawa utawa gula abang, lombok abang utawa lombok jempling (rawit), trasi, bawang, lan Asem jawa sok diarani karan asem kawak. Ana uga kang ditambahi jeruk purut lan petis. Banjur bumbon iku diuleg ana ing cowèk nganti lembut, banjur dicampur irisan utawa parutan woh-wohan utawa sayuran. Rujak ana ing tlatah jawa, lumrahé diwadhahi pincuk saka godhong gedhang lan dibitingi nganggo sada (balung godhong klapa).

Ing Malaysia lan Singapura ana panganan sing jenengé mèmper rujak yaiku mamak rojak utawa pasembo sing asalé saka India. Panganan mamak rojak iki bahan lan rasané rada béda karo rujak, amarga ana bahan liya kaya déné: tahu, kenthang, taugé, endhog, timun, dadi luwih cedhak karo gadho-gadho.

Woh-Wohan kang bisa di gawé rujak antarané yaiku:

 Dhondhong
 Pelem
 Jambu
 Katès
 Melon
 Bengkowang
 Blimbing
 Nangka
 Nanas
 Timun
 Jeruk Bali
 Melon
 Apel

Macem-maceme rujak:

 Rujak cingur
 Rujak gobèt
 Rujak manis
 Rujak petis
 Rujak soto kang saka Laladan Banyuwangi Jawa Wétan, Rujak wujud campuran rujak cingur lan soto babat.
 Rujak tahu
 Rujak dhulét
 Rujak pecel
 Rujak crobo

Rujukan 

Panganan
Dayoh utawa mau tamu ya iku wong kang teka utawa dolan/mertamu ana ing pangonan utawa omah , warung toko , bengkel kang mumpangaté bisa njlari tali silahturohmi sajeroning urip guyub ruku ana ing masarakat sakiteré utawa ana kapentingan.Dayoh bisa uga diarani wong kang teka utawa dolan ing pangonan liyané kanggo perjamuan,nginep,tuku (sega , pecel lan barang kang dikarepake.Dayoh ana ing tlatah jawa, racaké asring ngowa woh tangan (olèh-olèh) kaya ta :

 Woh: jambu , apel , blimbing , katès , jeruk , salak lan semangka
 Roti: donat, bolu kukus lan tar
 Kéwan: pitik , mèntok , bèbèk lan manuk
Shaffer Chimere Smith (), kondhang kanthi jeneng panggung Ne-Yo, iku penyanyi kabangsan Amérikah Sarékat
Saliyané penyanyi,dhèwèké uga pangripta lagu, prodhuser rekaman lan aktor.

Profil 
Ne-Yo lair ing Arkansas kanthi jeneng baptis Shaffer Chimere Smith. Bapaké warga Amérika katurunan Afrika lan ibuné warga Amérika Afrika katurunan China, kaloroné musisi. Wektu isih cilik,dhèwèké dimomong déning ibuné dhéwé sawisé pisah saka bapaké.

Karier 
Wiwitan karier Ne=Yo minangka salah siji personil saka grup vokal kuartet Envy, nanging karier grup mau ora suwé, sebab mung tahan nganti taun 2000.
Ne-Yo banjur dikontrak déning parusahan Colombia Recording.

Nganti saiki, Ne-yo wis duwé 3 buah album studio, ya iku In My Own Words (dirilis ing taun 2006), Because of You (rilis taun 2007), lan album Year of the Gentleman (rilis ing taun 2008).

Karier Ne-Yo ora mung mddi penyanyi, nanging uga ngripta lagu kanggo awaké dhéwé lan penyanyi liya, kaya Rihanna (lagu Unfaithful lan lagu Take a Bow), Mario Vazquez (lagu Gallery), Paula DeAnda (lagu Walk Away (Remember Me)), lan Beyoncé Knowles (lagu Irreplaceable)

Ne-Yo uga ngripta lagu kanggo Whitney Houston, Celine Dion, Corbin Bleu, lan Enrique Iglesias.
Lan ing mangsa ngarep, dhèwèké bakal ngripta lagu bebarengan karo will.i.am kanggo album Michael Jackson.

Kauripan pribadi 
Ne-Yo duwé anak lanang sing lair ing taun 2005 lan dijenengi Chimere.

Diskografi

Filmografi 
 2007: Save the Last Dance 2
 2007: Stomp The Yard
 2010: Venice Beach

Rujukan

Pranala njaba 
 Situs Resmi
 
 

Penyanyi Amérikah Sarékat
Lair 1979
MySpace iku siji situs jejaring sosial. Kantor pusaté ing Beverly Hills, California, lan dumunung ing sawiji gedung kantor duwèké parusahan mau, News Digital Media, duwèké News Corporation. MySpace dadi situs jaringan sosial paling populèr ing Amérika Sarékat ing sasi Juni 2006. Miturut comScore, MySpace wis disusul déning kompetitor internasional mligi ya iku Facebook ing sasi April 2008.

Rujukan 
 Pete Cashmore (2006-07-11). "MySpace, America’s Number One". Mashable.com. Retrieved 2010-07-24. 
 My Space is not their space anymore – Article on the move to Beverly Hills. Retrieved March 16, 2007.
 Goldman, David (2009-06-16). "MySpace to cut 30%, or 430 jobs". CNN. Retrieved 2010-03-30

Pranala 
 Dodero, Camille, "Lost in MySpace: Log on, tune in, and hook up with 22 million people online", The Boston Phoenix, July 22–28, 2005.* 
 halaman MySpace
 Tom Anderson MySpace's Co-Founder's Profil

Situs jejaring sosial
Situs wèb komunitas
Situs web layanan blog
Perusahaan Amérika Sarékat‎
Twitter iku siji situs web kang diduwèni lan dioperasèkaké déning Twitter Inc., kang nawakaké jaringan sosial wujud mikroblog saéngga para naragunané bisa ngirim lan maca pesen kang diarani tweets. Tweets iku tèks tulisan nganti 140 karakter kang ditampilaké ing kaca profil naraguna. Tweets bisa dideleng wong jaba, nanging pengirim bisa mbatesi pangiriman pesen menyang pratélan kanca-kancané waé. Naraguna bisa ndeleng tweets penulis liya kang diarani pengikut.

Réferènsi 
 Aulia, Muhammad. 2010. Belajar Teknologi dengan Mudah. Dhépok: Gramedia Pustaka 
 Elcom. 2009. Twitter: Best Social Networking. Jakarta: Penerbit Andi Jogjakarta
 Milstei, Sarah and Tim O’Reilly. 2009. The Twitter Book. USA: O’Reilly Media Inc.

Pranala njaba 
 Twitter
 Situs pencarian tren di Twitter

Cathetan sikil 

Situs jejaring sosial
Web 2.0
Média
Mikroblog iku sawijining wangun blog kang para naragunané bisa nulis tèks cekak kang racaké kurang saka 200 karakter lan mublikasi, supaya dideleng kabèh wong utawa golongan winates kang dipilih déning naraguna mau. Pesen-pesen iki bisa dikirim liwat manéka cara ya iku liwat SMS (Short Message Service), pesen instan, surat elektronik, digital audio utawa wèb. Sing mbédakaké mikroblog karo blog liyané ya iku mikroblog duwé ukuran kang luwih cilik tinimbang ukuran blog sabeneré. Nanging tujuané tetep padha ya iku naraguna nulis topik tinamtu. Naraguna mikroblog uga bisa mènèhi komentar marang tèks kang digawé déning naraguna liya lan semono uga suwaliké. Layanan iki bisa diundhuh kanthi gratis. Ora ana kriteria-kriteria mirunggan kanggo migunakaké layanan iki, kabèh wong ing saindhenging donya bisa ngayahi aktivitas nulis tèks singkat k nganggo fasilitas kang disadiyakaké déninbg mikroblog. Mikroblog wis ngalami perkembangan lan nyadiakaké akèh fasilitas kang bisa digunakaké.

Pranala njaba 
 Microblogging

Rujukan 

 Sawyer, Stacey C. & Williams, Brian K. (2001). Using Information Technology, New York: McGraw-Hill Company.
 Lin, Carolyn A. & Atkin, David A. (2002). Communication Technology and Society, Cresskill, NJ: Hampton Press, Inc.

Situs jejaring sosial
Sega campur iku masakan khas Indonésia. Panganan iki dumadi saka sega putih kang disuguhaké nganggo warna-warna lawuh. Lawuh kang digunakaké yaiku sambel gorèng, abon, srundèng, tahu gorèng, iwak gorèng, endhog lan sapanunggalané. Gumantung saka warung utawa rèstoran kang nyadiakaké, Sega campur bisa duwé variasi warna-warna. Masakan iki uga kerep didol bungkusan (nganggo bungkus kertas utawa godhong gedhang).

Ing tanah Jawa, sega campur digawé saka campuran janganan kaya déné rajangan kul, kecambah, tahu kang wis didang, rajangan goreng, sambel kacang, lan didhahar nganggo sega. Supaya luwih mirasa, sega campur diwènèhi brambang goreng lan kecap.

Cathetan sikil 

Campur
Panganan
Olah-olahan Indonésia
Sega kuning iku panganan khas Indonésia. Panganan iki kagawé saka beras kang dimasak nganggo kunir lan santen sarta bumbon crakèn. Kanthi ditambahi bumbu-bumbu lan santen, sega kuning duwé rasa kang luwih gurih tinimbang sega putih. Sega kuning iku variasi saka sega putih kang kerep minangka tumpeng. Sega kuning biyasa disajèkaké karo warna-warna lawuh khas Indonésia.

Ing tradhisi Indonésia warna sega kuning nglambangaké gunung mas kang tegesé kasugihan, kemakmuran sarta moral kang luhur. Amarga saka iku sega kuning kerep disajèkaké ing prastawa syukuran lan prastawa-prastawa kabungahan kaya kelairan, pernikahan lan tunangan. Ing tradhisi Bali, warna kuning iku saka patang warna keramat kang ana, saliyané putih, abang lan ireng. Sega kuning banjur kerep didadèkaké suguhan ing upacara kuningan.

Uga delengen 

 Tumpeng

Pranala njaba 
 Artikel tentang beras dan budaya Bali 

Olah-olahan Indonésia
Sega
Sega putih kalebu panganan khas ing Indonesia. Sega putih digawé saka beras putih lan didang utawa diliwet nganggo banyu sacukupe. Banjur dienteni nganti tanek banjur dientas. Sega putih cocog didhahar nganggo lawuh apa waé.
Tembung wod kasaroja ya iku tembung wod kang dirangkep (kasaroja).

Tuladha:
sur 	= sursur	= susur
lur	= lurlur	= lulur
tir	= tirtir		= titir
dol	= doldol	= dodol

Tembung
Sop yaiku jangan kang ana duduhé. Sop digawé saka janganan yaiku kul, sawi, kembang kul, onclang, kenthang, kacang kapri, tomat, lan slèdri. Bumbuné digawé saka bawang, uyah, mrica, lan gula pasir. Diwènèhi duduh karebèn seger.
Uga ana sop kang digawé kenthel. Sop iku yèn ing Walanda diarani Cream Soup. Cream soup kagawé saka glepung kanji, endhog, janganan kang dicacah alus, lan daging kang dicacah alus. Janganan lan daging diwènèhi miturut seléra. Lumrahé cream soup didhahar nganggo roti.
Sop lan cream soup énak didhahar nalika isih anget lan ing mangsa rendheng.

Deleng uga 
 Sop buntut

Panganan
Olah-olahan Indonésia
Srabi utawa diarani serabi utawa surabi yaiku salah siji panganan utawa jajanan pasar kang asalé saka Indonésia. Serabi wujudé arep padha kaya pancake (pannekoek utawa pannenkoek) nanging digawé saka glepung beras (dudu glepung trigu) lan diwènèhi santen utawa duduh cuwèr kang legi (racaké saka gula klapa).

Srabi lumrahé digawé ana ing sasi Pasa. Lumrahé, srabi didhahar nganggo duduh kang kagawé saka santen lan gula Jawa utawa gula abang. Saiki, srabi akèh rasané, ana kang duwé rasa nangka, coklat, gedhang, lsp.

Cara Gawé Srabi
 Glepung beras, santen, uyah, gula pasir, dicampur saratané.
 Banjur didadar ora nganggo lenga ing wajan kang kagawé saka lempung.
 Yèn pinggir-pinggiré wis katon soklat, ora usah diwalik, langsung dientas.
 Banjur gawé duduh, yaiku santen lan gula jawa digodhog saumuban.
 Yén wis umub banjur srabi kang wis mateng mau siyap didhahar nganggo duduhé.

Panganan
Jajan pasar
Olah-olahan Indonésia
Jajanan
Sujèn utawa sunduk saté ya iku piranti kanggo nyunduki (lumrahé) saté, kang kagawé saka pring kang disisèti lan dilincipi ing salah sijining pucuké. Sujèn iku jinis lan ukurané warna-warna miturut kagunané. Sujèn sing kanggo nyunduki saté pitik racaké ukuran cilik, utawa bisa uga digawé saka sada. Déné sujèn kanggo nyunduki saté wedhus ukurané rada gedhé lan rada kandel. Kanggo nyunduki kebab dianggo sujèn sing ukurané gedhé lan dawa, racaké kagawé saka wesi.

Piranti pawon
Areng iku residu ireng isi karbon ora murni kang diasilaké kanthi ngilangaké kandhutan banyu lan komponèn volatil saka kéwan utawa tetuwuhan. Areng lumrahé digawé kanthi manasaké kayu, bathok klapa, gula, balung, lan benda liya. Areng saka kayu bisané kagawé saka kayu jati, kayu mlandhing lan kayu liyané. Areng kang ireng, ènthèng, gampang remuk, lan mèmper batu bara iki kasusun saka 85% nganti 98% karbon, sisané ya iku awu utawa benda kimia liyané.

Kagunan

Bahan bakar 

Kagunan mligi areng ya iku kanggo masak. Areng lumrahé migunani kanggo nggawé masakan kang dipanggang kaya ta saté, utawa masak ing sadhuwuré keren.

Areng iku uga piranti kanggo masak saliyané lenga gas, gas elpiji, kayu obong. Areng iku racaké kanggo masak ing désa-désa kang arang ana lenga gas lan gas elpiji. Ing sapérangan nagara Afrika, areng dipigunakaké déning sapérangan gedhé masarakat minangka piranti masak saben dina. Masak panganan nganggo areng ing njero ruangan duwé risiko mbebayani marang kaséhatan, amarga karbon monoksida kang diasilaké.

Sadurungé Révolusi Indhustri, areng kanggo bahan bakar indhustri metalurgi.

Areng uga bisa kanggo bahan bakar kendharaan motor. Areng utawa kayu diobong ing njero generator gas kayu kanggo ngobahaké montor lan bis. Ing Prancis nalika Perang Donya II, prodhuksi kayu lan areng kanggo kendharaan motor mundhak saka 50.000 ton sadurungé perang dadi 500.000 ton nalika taun 1943.

Kagunan rupa 

Areng dipigunakaké sajeroning kagunan rupa kaya potlot utawa krayon. Médhia iki akèh dipigunakaké kanggo gawé skètsa sajeroning ukuran gedhé uawa médhia kang mbutuhaké garis skètsa kang kuwat, kaya déné kanvas. Minangka médhia kagunan rupa, charcoal didol ing wangun batangan.

Areng duwé sipat lembut, ènthèng, ireng, lan uga gampang tugel. Médhia iki banget disenengi déning pelukis sajeroning gawé sketsa amarga sketsa kang diasilaké cetha banget, malah uga sajeroning prosès pangecètan.

Carané gawé areng saka kayu 
 Lemah digowaki nganti cukup kanggo ndèlèh kayu-kayu kang bakalan arep diobong.
 Sawisé wis digowaki, kayu-kayu iku dilebokaké ing gowakan lemah banjur diobong. 
 Sawisé, diobong nganti geniné mburap-mburap lan kira-kira kayu iku wis kobong kabèh banjur disirami banyu kanggo matèni geniné kang mburap-mburap iku. 
 Sawisé kapisah awuné, kang tilas kobong iku kari kayu kang wis wiwit gosong nanging durung dadi awu, isih awujud pecahan gosong-gosong. 
 Kayu tilas obongan lan gosong iku kang diarani areng.

Réferènsi 

Piranti pawon
Senyawa karbon
Bahan bakar
Médhia kagunan rupa
Kolak yaiku panganan/ombènan kang ana ing Indonésia. Kolak kagawé saka bahan-bahan kaya gedhang, ketéla pohung, nangka ketéla rambat kang diwènèhi duduh legi saka bahan santen lan gula Jawa utawa gula putih.
Kolak akèh macemé, gumantung bahan mligi, nanging biayasa uga dicampur dadi siji:
 kolak gedhang 
 kolak waluh
 kolak kolang-kaling
 kolak pohung
 kolak gelek
 kolak nangka
 kolak krai
Kolak biyasa kanggo suguhan pambuka ing wulan Pasa sadurungé buka.

Panganan
Olah-olahan Indonésia
Jajanan
Sega liwet yaiku panganan khas ing Indonésia mligi ing Jawa. Sega liwet kalebu panganan kang bisa ditemoni sakabehing panggon ing Indonésia. Sega liwet saka beras kang diliwet nganggo banyu, nganti tanak. Sega liwet Sala (mèmper sega uduk amarga diolah nganggo santen klapa), biyèn didol kanthi diideraké mubeng kampung déning ibu-ibu kanggo sarapan. Para bakul akèh-akèhé asal saka Kacamatan Baki, Kabupatèn Sukaharja, kang adohé watara 10 kilomèter saka pusat Kutha Sala.

Ing panggonan liya, sega liwet ora diolah nganggo santen kaya ing Sala, nanging nganggo banyu padatan. Jinis sega liwet liyané kang diolah nganggo banyu padatan kaya ta sega liwet ayam lan sega liwet Sundha.

Rujukan 

Panganan
Olah-olahan Indonésia
Klasa ya iku piranti kanggo lèmèk nalika nglékar, jagongan, lèsèhan utawa turu kang kagawé saka plastik, méndhong, godhong pandhan, utawa penjalin kang dirajut nganti awangun kothak. Ana uga sing digawé saka blarak (godhong klapa). Klasa uga asring digawa manawa arep plesiran sakulawarga. Plesir menyang pasisir, gunung, taman, lan panggonan plesir liyan

Piranti
Jangkong iku jinising panganan kang digawé saka pohung kang di parut. Jangkong lumrahé di dhahar nganggo parutan klapa utawa wur lan diwénèhi santen kenthel lan kinco utawa gula Jawa kang cuwèr.

Cara panggawéné
 Parutan pohung diulèni, diwènèhi uyah lan gula Jawa
 Banjur diwadhahi godhong gedhang kang wis diwangun kaya lonthong 
 Banjur didang samatengé

Uga delengen 
Gethuk
Sumpil
Nagasari
Sedekah Bumi

Panganan
Olah-olahan Indonésia
Jajan pasar
Jajanan
Kemul utawa selimut ya iku piranti kang dienggo nalika turu utawa nalika ngrasa katisen. Kemul warna-warna regane miturut kandel orané kemul, bahan kanggo gawé kemul, lan papan dodolane kemul. Saiki, akèh kemul kang manéka warna gambar supaya bisa narik konsumen anggoné tuku kemul.

Prabot turu
Dhompèt ya iku piranti kanggo wadhah dhuwit. Lumrahé dhompèt kagawé saka bahan kulit, nanging ana uga sing kagawé saka bahan kain utawa plastik. Ukuran dhompèt uga warna-warna. Dhopèt sing digawa wong lanang racaké ukuran cilik supaya gampang digémbol ing sak. Dhompèt sing dianggo ibu-ibu racaké duwé ukuran rada gedhé supaya amot akèh dhuwit kanggo blanja.

Saliyané kanggo wadhah dhuwit, dhompèt uga biyasa kanggo nyimpen kartu-kartu kaya déné kartu tandha sing ndunungi, kartu krédhit, kartu asuransi, kartu ATM, lan sapanunggalané.

Piranti
Tas
Owah gingsiring basa (basa Inggris: Sound change) iku prosès owahing basa sing mrebawani marang pocapan (phonetic change) utawa struktur sistem swara (phonological change). Basa kang digunakaké ing sadina-sadina iki, lumrahé awujud tembung utawa unèn-unèn kang kadadéan saka wanda. Wanda iku kadhapuk saka swara. Swara basa kang bisa mbédakake teges diarani fonim utawa fonèm. 
Miturut sajarah panganggoning basa saiki wis akèh kang ngalami owah gingsir. Kaya ta wis ana kang fonimé kang ilang, wuwuh, owah, utawa ngalih panggonan, lsp. Kadadéan iki kang mau owah gingsiring basa.

Owah gingsiring basa dibédakake kaya mangkéné:
 Apherisis
 Syncope
 Apocope
 Prothesis
 Ephenthesis
 Paragoge
 Metathesis
 Disimilisasi
 Asimilisasi
 Analogi

Paramasastra
Basa
Linguistik

af:Tweede Germaanse klankverskuiwing
als:Hochdeutsche Lautverschiebung
ca:Fenomen fonètic
cs:Posouvání hlásek
de:Lautwandel
el:Μετατόπιση συμφώνων στις γερμανικές γλώσσες
en:Sound change
es:Cambio fonético
fi:Äänteenmuutos
fr:Phonetique historique
gl:Cambio fonético
he:מעתק הגאים
id:Pergeseran bunyi Germanik kedua
it:Rotazione consonantica
ja:第二次子音推移
nl:Klankverschuiving
no:Lydforskyvning
pl:Proces fonetyczny
ru:Второе (верхненемецкое) передвижение согласных
sl:Glasovna sprememba
stq:Historiske Luudleere
ta:ஒலி மாற்றம்
tr:Ses değişmeleri
vls:Oogduutsche klankverschuvienge
zh:高地德語子音推移
Apherisis ya iku tembung kang wis suda fonim (aksara/wandane) kang ngarep.

Tuladhané:
 umundur - mundur
 pasrah - asrah
 sadulur - dulur

Uga delengen 
 Owah gingsiring basa
 Pratélan istilah linguistik

Paramasastra
Basa
Linguistik
Syncope ya iku tembung kang wis ilang (suda) aksara/wandané kang tengah.

Tuladha:
 Cahaya – cahya
 Lwir – lir
 Wahana – wana
 Cilik –cik

Uga delengen
Owah gingsiring basa
Dhaptar istilah linguistik

Paramasastra
Basa
Linguistik
Apocope ya iku tembung kang wis ilang aksara/wandané kang buri.

Tuladha:
 Perih – peri
 Gajih – gaji
 Pelangit – kluwung

Uga delengen 
 Owah gingsiring basa
 Pratélan istilah linguistik

Paramasastra
Basa
Prothesis ya iku tembung kang wis wuwuh aksara/wandané ing ngarep.

Tuladha:
 mas - emas
 bom - ebom
 usah - susah
 moh - emoh

Uga delengen 
 Owah gingsiring basa
 Dhaptar istilah linguistik

Paramasastra
Basa
Linguistik
Swarabkati ya iku tembung kang wis wuwuh aksara/wandane ing tengah.

Tuladha:
 kapak - kampak
 motor - montor
 upama - upama
 sajam - sakjam

Uga delengen 
 Owah gingsiring basa
 Pratélan istilah linguistik

Paramasastra
Basa
Paragoge ya iku tembung kang wus wuwuh swarané ing buri.

Tuladha:
 kaki - kakek
 buka - bukak
 bapa - bapak

Uga delengen 
Owah gingsiring basa
Pratélan istilah linguistik

Paramasastra
Basa
Linguistik
Metathesis ya iku tembung kang lira-liru panggonan swarane.

Tuladha:
 seruwar - seruwal
 kelikir - kerikil
 leser - leres
 anteng - tenang

Uga delengen 
Owah gingsiring basa
Pratélan istilah linguistik

Paramasastra
Basa
Linguistik

nn:Metatese#Metatese i språk
Disimilasi ya iku ngowahi swaraning tembung utawa ilangé amarga swara mau kakèhan.

Tuladha: 
 ramah-ramah - ramah-tamah
 sajjana - sarjana

Uga delengen
Owah gingsiring basa
Dhaptar istilah linguistik

Paramasastra
Basa
Asimilasi ya iku prabawa unining basa tumrap unining basa liyané.

Tuladha:
 (kedhondhong) dadi (gedhondhong)
 (kreteg) dadi (kretek)
 (kliliben) dadi (klilipen)

Uga delengen 
 Owah gingsiring basa
 Dhaptar istilah linguistik

Paramasastra
Basa
Linguistik
Cenil bisa uga diarani cetil utawa cetot yaiku panganan kang bahan pokoké saka glepung téla. Panganan iki banjur digawé bunder-bunder (bulat) lan kotak utawa pesagi lan diwènèhi warna kanggo narik kawigatèn wong liyané. Cenil diwada panganan kang kagawé saka pathi ketéla pohung. Panganan iki bisa diwangun bunder-bunder lan disuguhaké karo parutan klapa

Panganan
Wilangan (matématika) sing bisa disajèkaké sajeroning dhèrètan angka-angka
 Kitab Wilangan sajeroning Prajanjian Lawas
Artikel iki mbahas 'wilangan' minangka siji konsèp sajeroning matématika. Pangertèn-pangertèn liya saka 'wilangan' bisa dipirsani ing Wilangan (disambiguasi).

Wilangan (basa Jawa Krama: wicalan, basa Indonésia: bilangan), iku konsèp matématika sing dipigunakaké kanggo pancacahan lan pangukuran. Simbol utawa lambang sing dipigunakaké kanggo makili siji wilangan diarani angka utawa lambang wilangan. Sajeroning matématika, konsèp wilangan suwéné mataun-taun suwéné wis diwiyaraké kanggo ngambah wilangan nol, wilangan négatif, wilangan rasional, wilangan irasional, lan wilangan komplèks.

Prosedhur-prosedhur tinentu sing njupuk wilangan minangka lebonan lan ngasilaké wilangan liyané minangka wetonan, diarani operasi numeris. Operasi uner njupuk siji lebonan wilangan lan ngasilaké siji wetonan wilangan. Operasi sing luwih umum tinemu ya iku operasi biner, sing njupuk rong wilangan minangka lebonan lan ngasilaké siji wilangan minangka wetonan. Conto operasi biner ya iku tambah, suda, ping, para, lan pangkat. Babagan matématika sing njabaraké operasi numeris diarani aritmetika.

Pirsani uga 
 wilangan asli
 wilangan prima
 Sistem wilangan Arab
 wilangan ganjil lan genep
 pratélan angka
 konstanta matématika
 Sistem wilangan

Téyori grup
Angka
Konté utawa Conté, iku piranti kang bisa dianggo nulis lan nggambar. Konté iku sajinis pènsil (ing tlatah jawa diarani potlot utawa sodhelot) lan  krayon. Konté  digawé saka bahan dhasar bubuk (grafit) utawa areng, lan dicampur karo lilin lan  lemah banjur di campur dadi siji lan diatosakeé Kanggo ngasilaké wangun kang pantes, piranti iki dilapisi karo kayu kang wujudé pesagi utawa kothak.

Seni Rupa
Ing seni rupa konté uga ana kang awujud serbuk, kang mumpangaté kanggo ngambar ana ing kertas bisa karo kuas, utawa driji tangan.Kanggo ngasilaké warna gradasai, konté uga bisa dianggo gambar utawa mernani nganggo kapas kang alus.Nggambar nganggo piranti konté, namung bisa ngasilaké warna irèng lan putih, gambaré sok diarani gambar peténg padang (gelap terang)

Carané ngambar nganggo konté

Cara Dusel 
Cara Arsir
Cara Rendering
Cara Krosing

Sajarah 
Pensil (potélot) krayon merk Conté tinemu ing  taun 1795 déning Nicolas-Jacques Conté, kaunggulané ya iku gambang di gawé ing wujud kang akang  akèh lan kang ngusahakake kanggo ngatasi kurange grafiti dining Perang Napoleon. Lan piranti iki duwé mumpangat kang akèh, ing  sajeroning donya pendhidhikan 
Seniman gambar saka kulon kang nggunakaké konte kanggo ngelukis ya iku Leonardo da Vinci.

Rujukan 
 http://www.nyu.edu/classes/miller/guide/contcr.html

Médhia
Seni rupa
Piranti tulis lan gambar
Tembang Tengahan uga sok ditembungake Tembang Dhagelan. Tembang Tengahan cacahe ana 5 warna, ya iku:
Jurudemung
Gambuh
Megatruh (Dhudhukwuluh)
Wirangrong
Balabak

Tembang Jawa
Tembang
Musik
Tembang Gedhe uga lumrah mau Tembang Kawi. Tembang gedhé cacahé mung ana siji, ya iku Girisa.

Wewatone tembang gedhé ya iku:
 Saben sapadane kadadéan saka 4 gatra.
 Cacahing wanda saben sapadane diarani: "Padapala".
 Cacahing wanda diarani: "laku", kang kapérang ing "pedhotan".
 Tanpa utawa ora nganggo guru lagu.

Tembang Jawa
Tembang
Musik
Pedhotan yaiku papan pangasoning napas nalika nglagokake tembang.

Ana 2 warna pedhotan, yaiku:
 Pedhotan Kenceng
  yaiku pedhotan kang ora dumunung ing wekasaning tembung.
  Tuladha: Anoman ma/lumpat.......
 Pedhotan Kendho
  yaiku pedhotan kang dumunung ing wekasaning tembung.
  Tuladha: Bapak pocung/..........

Pedhotan kang apik yaiku pedhotan kendho, amarga kepénak diwaca lan gampang dirasakake isiné déning wong kang maca utawa wong kang ngrungokake tembang.

Tembang Jawa
Tembang
Musik
Wanda (cara Indonésia: suku kata, cara Walanda: lettergreep, cara Inggris: syllable) iku ijining panata tumrap urut-urutaning uni wicara. Contoné, tembung banyu dumadi rong wanda: ba lan nyu. Wanda racaké dumadi saunderan (asring wujud uni swara) sarta pinggiran ngarep lan mburi sing manasuka (racaké wujud uni wyanjana).

Wanda asring ingaran "umpakaning" tembung ing fonologi. Wanda bisa ngaribawani irama basa, prosodhi, guru gatra, lan pola panindhes.

Tulisan awanda tuwuh atusan taun kapungkur sadurungé muncul hurup. Wanda-wanda lawas dhéwé kacathet ana ing ampo-ampo kuna saka udakara taun 2800 SM ing kutha Ur ing laladan Sumèr. Owahing adat panulis saka piktogram dadi wanda ingaran dadi "kamajuan wigati dhéwé tumrap sujarahing tulisan".

Tembung sing dumadi sawanda (kaya tembung Jawa dom) ingaran ékawanda. Istilah-istilah sing magepokan kalebu dwiwanda, tembung dumadi rong wanda; triwanda, tembung dumadi telung wanda; lan manékawanda, tembung dumadi punjul telung wanda utawa tembung dumadi punjul sawanda.

Rujukan 

Fonologi
Litosfer yaiku kulit bumi kang paling jaba, wujud watu kang atos. Litosfer kasusun déning rong lapis, yaiku kerak lan selubung kang kandelé kurang luwih 50–100 km. Litosfer iku lèmpèngan kang asring obah, dadi bisa ndadèkaké kagèsèré bawana.

Wernane litosfer iku ana loro:
 Litosfer samodra, yaiku litosfer kang ana ing ngisor samodra, lan langsung nyambung karo kerak samodra.
 Litosfer bawana, yaiku litosfer kang langsung nyambung karo kerak bawana.

Géologi
Progeria (uga dikenal minangka "Hutchinson–Gilford progeria syndrome", "Hutchinson–Gilford syndrome", and "Progeria syndrome")  ya iku salah sawijining lelara kang dijalari saka kelainan kromosom (mutasi gèn), ya iku kelainan protèin (lamin A) ing sakupenge inti sel. Miturut ahli liyané, kelainan ana ing kromosom nomer 1. Kelainan iki nyebabake pawongan katon luwih tuwa tikel 4-7 saka racaké. Memala iki dudu lelara genetis lan ora nular marang wong liya.

Tembung progeria iku saka basa Yunani ya iku progeros kang tegesé 'umur tuwa prématur'. Tembung Yunani 'pro' tegesé 'sadurungé', déné tembung 'gera's tegesé 'yuwa'. Lelara iki kagolong langka lan mung kadadéan sakpra enem yuta kelairan..

Kaya kang wis diterangaké ing ngarep yèn progeria iku nyebabake penuaan dini tikel papat tekan pitu saka umur kang sebenere. Tuladhané, yèn ana bocah kang isih umur sepuluh taun kena progeria yèn dideleng saka lahiriyahé bocah iku kaya wis umur patang puluh tekan pitung puluh taun. Iku ateges kabèh organ kaya ta organ pencernaan, pambegan, siklus getih, persendian lan otot sarta organ-organ liyané uga ngalami penurunan fungsi kerja, kaya déné wong tuwa.

Wong kang kena progeria iku lair kanthi normal, nanging tandha-tandha iku katon yèn umur bayi wis ngancik nem sasi tekan setaun, tandha-tandhane bisa kewaca, antarané rambut rontog lan ora thukul manèh, kulit lan jaringan kulit sansaya tipis, lan kuku sarta untu ora thukul kanthi apik.

Progeria iku ana loro jenisé. Ya iku sindrom Hutchinson-Gliford (progeria bocah) lan sindrom Werner (progeria diwasa). Sindrom Hutchinson-Gliford katon kanthi ciri-ciri ora normalé pertumbuhan ing taun kapisan pertumbuhan, ya iku ukuran awak kang ora seimbang (cilik lan kuru), kulit kriput, untu ora thukul kanthi apik, ora bisa obah kanthi sigrak, rambut rontog nganti botak, awake dadi cilik, lan balung kang ora sampurna. Tandha-tandha liyané ya iku dalan getih ing tempurungan sirah katon cetha banget, kuku rapuh, nglengkung, lan wernané kuning. Balung sikil uga ora kukuh. Lumrahé, bocah kang duwé lelara iki mung bisa urip tekan umur telulas tekan patbelas taun. Progeria uga kerep kena aterosklerosis progresif ya iku pepete dalan lakuné getih (pembuluh darah) kaya kang dadi penyakite wong tuwa.

Ing Indonésia mung ana siji kasus kang tinemu kaya ngené iki, ya iku kasus kang ngenani Wiradianty. Nalika ditambani, umuré Ranti pitung taun lan telung sasi kanti bobot sepuluh kilo lan dhuwuré 94 cm. Umuré Ranti uga ora dawa. Memala kang langka iki kapisanan tinemu ing London, Inggris, taun 1752.

Rujukan

Pranala njaba 
 Progeria : Aging starts in childhood

 Progeria Research Foundation
 Progeria News and Media Collection
 GeneReview/NIH/UW entry on Hutchinson-Gilford Progeria Syndrome
 Segmental progeria
 "A Time to Live" – Seattle Post-Intelligencer feature about Seth Cook, a child with progeria.

Gerontologi
Lelara
Penyakit langka
Guru Wilangan ya iku cacahing wanda saben sagatra.

Tuladha:

Asmaradana

Aja turu soré kaki :(guru wilangan 8)
Ana déwa nganglang jagad :(guru wilangan 8)
nyangking bokor kencanané :(guru wilangan 8)
isiné donga tetulak :(guru wilangan 8)
sandhang kalawan pangan :(guru wilangan 7)
ya iku bageyanipun :(guru wilangan 8)
wong melèk sabar narima :(guru wilangan 8)

Uga delengen
Tembang

Tembang Jawa

Macapat

Tembang
Tembang Jawa
Macapat
Guru gatra yaiku cacahing gatra saben sapada in siji tembang.

Tuladha:

Asmaradana

Aja turu sore kaki 
Ana déwa nganglang jagad 
nyangking bokor kencanane 
isiné donga tetulak 
sandhang kalawan pangan 
yaiku bageyanipun 
wong melek sabar narima

Katrangan: guru gatra = 7

Uga delengen
Tembang
Tembang Jawa

Macapat

Tembang
Tembang Jawa
Macapat
Metrum ya iku istilah ing kasusastran kanggo ngandharake polaning basa saben sagatra geguritan. Metrum uga nduwèni teges wirama kang ditamtokake saka akèh orane lan tekanan wanda saben sagatra. Kaidah metrum béda-béda antara basa lan tradhisi.

Sastra
Kupat tahu ya iku sejenis panganan kang digawé saka campuran kupat lan tahu gorèng kang diiris-iris, banjur diwènèhi sambel kacang. Kupat tahu uga dadi panganan khas saka Kabupatèn Magelang lan Jawa Tengah kanthi umum.

Isiné kupat tahu 
 kupat
 tahu putih
 kecambah
 sambel kacang, lan
 duduh gula kang cuwèr
 ana uga kang ditambahi bakwan

Cara nggawé Kupat Tahu Magelang 
Bahan:
 1/2 kupat mateng
 1 tahu putih, goreng, diiris kothak
 30 gram kecambah, dikum banyu panas sedéla
 kol utawa lobis diiris-iris sakcukupé
 1 bakwan, diiris-iris

Sambel kacang:
 1 séndok makan kacang tanah, goreng, digiling kasar
 1/2 siyung bawang
 lombok rawit abang (tergantung seléra)

Duduh gula:
 5 séndok makan gula jawa, diserut
 1 lembar godhong salam
 1 cm laos
 70 ml banyu
 uyah sakcukupé

Cara nggawéné:
 Duduh gula jawa : kabèh bahan duduh gula jawa dilebokaké ing panci, digodhog nganti umob, dientas, diademake banjur disaring.
 Kupat Tahu: bahan sambel kacang didèlèhaké ing piring, banjur diulek ing dhuwur piring mau nganti alus.
 Kupat ditata ing dhuwuré sambel kacang kang wis diulek mau. Ditambah tahu goreng kang diiris-iris, kol goreng, kecambah lan bakwan, banjur disuntaki duduh gula jawa.
 Tambah godhong slèdri, brambang goreng, lan krupuk.

Cathetan sikil 

Panganan
Jajanan
Jajan pasar
Tahu iku panganan sing digawé saka kacang kedhelé, difermentasikaké lan dijupuk sariné. Béda karo témpé sing asli saka Indonésia, Tahu asalé saka Tiongkok, kaya déné kécap, tauco, bakpau, lan bakso. Tembung Tahu iku tembung silihan saka Basa Hogkyen tauhu (Aksara Cina: 豆腐, pek we ji: tāu-hū) sing kanthi barès tegesé "kedhelé sing difermentasi". Tahu pisanan tuwuh ing Tiongkok wiwit jaman Dinasti Han watara 2200 taun kapungkur. Panemuné ya iku Liu An (Aksara Cina: 劉安) sing wujud sawijining bangsawan, putuné Kaisar Han Gaozu, Liu Bang sing madegaké Dinasti Han.

Ing Jepang diglepungi mawa jeneng tofu. Digawa para perantau China, panganan iki nyebar menyang Asia Wétan lan Asia Kidul-wétan, banjur uga pungkasané menyang saindhenging donya.

Kayadéné témpé, tahu diglepungi minangka panganan rakyat. Manéka warna jinis tahu sing ana ing Indonésia lumrahé dingerteni saka papan panggawéyané, upamané tahu Sumedang lan tahu Kediri.

Manéka panganan saka tahu antarané tahu bacem, tahu bakso, tahu isi (tahu bunting), tahu gimbal, tahu petis, tahu campur, tahu gejrot, tahu aci, tahu sumedang, perkedel tahu, krupuk tahu, lan liya-liyané.

Korea 

Dubu utawa tahu Koréa (豆腐, 두부) ya iku jinis tahu kang diprodhuksi ing Koréa. Ing sejarahe, Dubu dikenalake saka Cina wis dadi pérangan kuliner masarakat Koréa. Wong Koréa migunakaké kanggo gawé pirang-pirang jinis masakan.

Réferènsi wiwitan ngenani dubu bisa tinemu ing Catatan Mogeun (Mogeunjip) kang ditulis déning Yi Saek (jeneng pena Mogeun, 1328-1396) ing jaman Dinasti Goryeo (938-1392).
 Ing siji puisine, Yi Saek nulis ngenani kelezatan dubu kang lagi waé digawé.

Réferènsi liyané nulis ngenani carané masak dubu ing Yangchonjip déning Gwon Geun sarta Heo Gyun (1569-1618), sawijining sastrawan Dinasti Joseon kang nulis ing Domundaejak ngenani kelembutan rasa dubu kang didol pedagang ing jaba Gerbang Changui. Sawijining catatan ing Sejongsillok (Catatan Papréntahan Raja Sejong) nyebutake yèn sawijining Kaisar Ming muji yèn wanita Koréa trampil banget masak masakan kang mewah lan nganggep yèn tahu Koréa énak banget.

Réferènsi

Pranala njaba 
  Tahu Chodang 

Olah-olahan Cina
Olah-olahan Koréa
Bahan panganan
Panganan asil fermèntasi