AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Kawi uga dadi jeneng sawijining panggonan ing Malang, Jawa Wétan. Delengen Gunung Kawi. Ing Bali uga ana panggonan kang ingaran Candhi Gunung Kawi.

Kawi iku basa sastra. Akèh tetembungan saka basa Kawi iku, dijupuk saka basa Sansekreta. Anging yèn ngomongaké basa Kawi kerep uga kang dikarepaké iku basa Jawa Kuna. Basa Kawi akèh ditemoaké ing prasasti utawa kakawin.

Tembung basa Kawi iku séjé karo basa Jawa Kuna. Basa Kawi iku sajatiné basa kasusastran kamangka basa Jawa Kuna iku basa lugu sadina-sadina.

Sanadyan kagolong basa mati, nanging sakbeneré Basa Kawi iki durung sirna amarga isih kerep dianggo ing pagelaran wayang golèk, wayang wong lan wayang kulit. Kajaba iku uga kerep dianggo ing sajeroning acara adat Jawa kaya déné ing acara palakrama.

Deleng uga 
 Kakawin
 Aksara Kawi

Kawi
Mula bubukaning Sastra Jawa iku prasasti kang tinemu ing tlatah Sukabumi, Paré, Kedhiri, Jawa Wétan. Prasasti kang racaké diarani Prasasti Sukabumi iki tinulis ing tanggal 25 Maret taun 804 Masèhi. Isiné ditulis nganggo basa Jawa Kuna.

Sawisé prasasti Sukabumi, ana prasasti liyané saka taun 856 Masèhi kang isiné sawijining tembang kakawin. Kakawin kang isiné wis ora pepak manèh iki, tembang basa Jawa (Kuna) kang lawas dhéwé.

Biasané, sajarah sastra Jawa dipérang dadi patang jaman:
 Sastra Jawa Kuna
 Sastra Jawa Tengahan
 Sastra Jawa Anyar
 Sastra Jawa Modern

Saliyané iku ana katégori mirunggan manèh, yaiku Sastra Jawa-Bali. Sastra iki terusané saka Sastra Jawa Tengahan. Sabanjuré, ana uga Sastra Jawa-Lombok, Sastra Jawa-Sunda, Sastra Jawa-Madura, lan Sastra Jawa-Palèmbang

Saka kabèh sastra tradhisional Nusantara, sastra Jawa iku kang paling unggul lan paling akèh kasimpen karya sastrané. Nanging, sawisé proklamasi RI taun 1945, sastra Jawa rada dianggep kaya anak kuwalon ing Nagara Kesatuan RI. Amarga kang diutamakaké iku rasa manunggaling bangsa Indonésia.

Basa Jawa wiwitané ditulis nganggo aksara turunan aksara Pallawa kang asalé saka kiduling India. Aksara iki kang dadi leluhuré aksara Jawa modhèren utawa Hanacaraka kang isih dianggo nganti saiki.

Banjur karo mumbul-mumbulé agama Islam ing abad kaping 15-16, aksara Arab ya dipigunakaké kanggo nulis basa Jawa; aksara iki diarani aksara pégon.

Sawisé iku, karo tekané wong-wong Éropah ing tanah Jawa, aksara Latin dipigunakaké kanggo nulis basa Jawa.

Deleng uga 
 Sastra

 
Basa Jawa
Sastra Jawa Kuna (Carakan: ꦯꦴꦱ꧀ꦠꦿꦗꦮꦏꦸꦤ) kurang luwih ditulis dikira-kira wiwit abad kaping-9 Masehi nganti abad kaping-14 Masehi, diwiwiti karo Prasasti Sukabumi.

Karya sastra iki ditulis mawa gancaran utawa tembang (kakawin).

Pratélan karya sastra Jawa Kuna sing wujudé gancaran iku:
 Candakarana
 Sang Hyang Kamahayanikan
 Brahmandapurana
 Agastyaparwa
 Uttarakanda
 Adiparwa
 Sabhaparwa
 Wirataparwa, 996 Masehi.
 Udyogaparwa
 Bhismaparwa
 Asramawasanaparwa
 Mosalaparwa
 Prasthanikaparwa
 Swargarohanaparwa
 Kunjarakarna

Pratélan karya sastra Jawa Kuna sing wujudé tembang (kakawin)
 Kakawin Tanpa Nama (Prasasti Siwagṛha), 856 Masehi.
 Kakawin Ramayana ~ 870 Masehi.
 Kakawin Arjunawiwaha, mpu Kanwa, ~ 1030 Masehi.
 Kakawin Kresnayana
 Kakawin Sumanasantaka
 Kakawin Smaradahana
 Kakawin Bhomântaka (Bhomakāwya)
 Kakawin Bhāratayuddha, mpu Sedah lan mpu Panuluh, 1057 Masehi.
 Kakawin Hariwangsa
 Kakawin Gathotkacasraya
 Kakawin Wretasañcaya
 Kakawin Brahmandapurana
 Kakawin Kunjarakarna, mpu "Dhusun"
 Kakawin Nagarakretagama, mpu Prapanca 1365 Masehi.
 Kakawin Arjunawijaya, mpu Tantular
 Kakawin Sutasoma, mpu Tantular
 Kakawin Pārthayajña
 Kakawin Nitisastra
 Kakawin Nirarthaprakreta
 Kakawin Dharmasunya
 Kakawin Harisraya
 Kakawin Gajahmada

Uga delengen 
 Sastra Jawa
 Sastra Jawa Tengahan, Sastra Jawa-Bali
 Sastra Jawa Anyar
 Sastra Jawa Modern
Biografi punika cariyos utawi katrangan ngéngingi kagesangan satunggaling tiyang. Satunggaling biografi langkung komplèks tinimbang pratélan tanggal wiyosan utawi pejahipun lan data-data pakaryan satunggaling tiyang, biografi ugi nyariosaken ngéngingi manah ingkang kalibat nalika ngalami kadadosan-kadadosan wau.
Biografi iku satunggaling wacan ingkang wosipun riwayat pagesangan tiyang ingkang dipunserat déning tiyang sanès. Punapa kemawon ingkang limrahipun dipun-sebataken ing biografi, inggih punika wekdal lan panggénan kelairanipun, jaman alitipun, pendhidhikanipun, pakaryanipun, prèstasi-prèstasinipun, ngantos ing jaman sapunika. Maos biografi punika wigatos, supados saged mangertosi babagan tokoh-tokoh ingkang saé dados tuladha..

Tuladha biografi tokoh:
 Wage Rudolf Soepratman
 R.A. Kartini

Cathetan suku 

Artikel mawa basa krama
Wage Rudolf Soepratman (Jatinegara, 1903 – Makassar, 1938) iku pengarang lagu kabangsan nagara Indonésia: Indonesia Raya. Laire ing Jatinegara kala taun 1903. Bapake jenengé Soepardjo, nalika iku dadi sersan ing Batalyon VIII. Soepratman seduluré ana enem, lanang siji, liyané wadon kabèh. Salah sijiné jenengé Roekijem (Rukiyem).

Nalika taun 1914 Soepratman mèlu Roekijem menyang Makassar. Ing kono disekolahaké lan diwragadi karo bojoné Roekijem, sawijining bala Walanda sing ajeneng Van Eldijk.

Soepratman sinau basa Landa ing kursus bengi, 3 taun, banjur nerusaké ing pamulangan Normal. Nalika umur 20 taun di didadèkaké guru ing sekolahan angka 2. Rong taun sabanjuré olèh dhiplomah (ijazah) Klein Ambtenaar. Soepratman banjur dipindah menyang kutha Singkang. Ing kono ora suwé, banjur njaluk mandheg lan pindah menyang Makassar manèh.

Roekijem iku seneng banget karo sandiwara lan musik. Akèh karangane lelakonan sandiwara sing kerep dipitontonake ing mes militèr. Kajaba iku, Roekijem uga pinter nabuh piyul (piyul). Kasenengane mau iku jebule nular ing adhine. Soepratman mèlu seneng maca-maca buku musik lan maen musik.

Soepratman
Soepratman
Soepratman
Tokoh Indonésia
Biografi
Pratélan tokoh Indonésia kang ana ing prangko
Agama, uga diarani gama, iku tata utawa prinsip kapitayan kang manthep marang sang Gusti Pangéran, utawa uga diarani nganggo asma liyané kaya ta; Allah, Déwa, Sang Hyang Widi, lan sabanjuré. Agama uga ajaran-ajaran kabaktèn lan kuwajiban-kuwajiban kang ana gèndhèng-cènèngé karo kapitayan iku.

Tembung "agama" asalé saka basa Sansekerta kang tegesé "tradhisi". Banjur tembung liyané iku religi kang asalé saka basa Latin lan dhedhasar saka tembung verba "re-ligare". Iki tegesé "nalèni manèh". Karepé siji wong kang nduwé agama iku nalèni awaké karo sang Pangéran.

Ning Tanah Jawa lan uga Indonésia, ana limang agama kang paling akèh penganuté, yaiku: agama Islam, Kristen Protèstan lan Katulik, Hindhu, Ayyavali, lan Buda. Nanging ing Tanah Jawa uga ora sithik kang ngrasuk agama Jawa utawa lumrahé diarani Kajawèn. Agama iki lair saka pamikir asli wong jawa nanging uga ana pangaribawané saka prinsip-prinsip ajaran Hindhu lan Buda.

Kajaba iku wong-wong kang katurunan Tionghoa ya akèh kang ngrasuk ajaran Konghucu utawa Konfusianisme. Panganut agama Yahudi ing Tanah Jawa uga ana, sanadyan mung sithik cacahé. Semono uga ana wong-wong kang ora percaya karo salah sijining agama babar pisan. Golongan kang kaya mangkéné lumrahé diarani atheis, nanging sajatiné durung mesthi atheis amarga ana wong kang ora percaya agama nanging percaya karo Allah utawa Hyang Widi.

Pirsani uga 
 
 Alkitab
 Pratélan Agama
 Omah ngibadah
 Pratélan kitab suci
 Pratélan dina riyaya
Jawa (basa jawa: ꦗꦮ, translit. jåwå, jawi: جاوا, pegon: جاوه, hanzi: 爪哇, basa arab: جاوة‎, hindi: जावा, basa tamil: ஜாவா, basa sunda: ᮏᮝ, basa madura: jhâbâh, basa bali: ᬚᬯ)  punika asma klintu sawijiné pulo lebet indonésia, jembaré wonten 132,000 km², kaliyan pendhudhuké wonten 114 yuta jiwa. pulo menika pulo ingkang padhet kaliyan kebak dhéwé lebet indonésia. kapadhetané wonten 864 jiwa sa-km². yèn pulo menika nagari, wus dados nagari ingkang padhet nomer kalih sedunia

Pambagéyan Administratif

Pamaréntah Provinsi 
Pulo Jawa kapérang dadi 6, Pamaréntah Provinsi [Sadurungé Otonomi Laladan jenengé Laladan Tingkat I/Laladan Istimewa ]
 Banten
 Daerah Khusus Ibukota Jakarta**
 Jawa Barat (Jawa Kulon)
 Jawa Tengah
 Jawa Wétan (Jawa Wétan)
 Daerah Istimewa Yogyakarta*

Pamaréntah Kabupatèn/Kota 
Saben provinsi ing Jawa mau banjur kapérang manèh dadi tlatah sing luwih cilik yaiku kabupatèn lan kutha (sadurungé Otonomi Laladan jenengé Pamaréntah Daerah Tingkat II Kabupatèn utawa Kotamadya).

Padunung 
Ana 2 suku gedhé ing pulo iki yaiku wong Jawa lan wong Sundha. Wong Jawa lumrahé manggon ing Jawa Tengah (uga Yogyakarta) lan Jawa Wétan, wong Sundha ing Jawa Barat. Suku gedhé liyané ing pulo Jawa yaiku, wong Madura, wong Baduy, wong Samin lan wong Tengger.

Budaya 
Kanggo tulisan sabanjuré, pirsani Budaya Jawa

Budaya sing urip ing pulo Jawa lumrahé asalé saka budaya India sing lumebu ing pulo Jawa liwat agama Hindhu lan Buda iku watara taun 400 M, sadurungé iku budaya sing urip yaiku budaya/peradhaban primitif. Saliyané saka India, uga ana prabawa budaya saka Cina, Arab lan liyané uga saka agama-agama Islam, Kristen lan agama/kepercayaan primitif kaya Animisme, Kajawèn lan liyané.

Basa 
 Basa Jawa, dituturaké ing mèh sakabèh laladan ing pulo iki. Ing pasisir lor Jawa Wétan, saka Banten, Jakarta, Karawang, Indramayu, Cerbon, tekan Banyuwangi.
 Basa Sunda, dituturaké déning kurang luwih 27 yuta jiwa ing tanah Pasundan.
Lan basa-basa liyane.

Kagunan

Deleng uga 
 Kasultanan Mataram
 Pratélan Ratu Mataram Enggal

Jawa
Pulo ing Indonésia
Sang Hyang Widi iku asmané sang Gusti Pangéran miturut agama Hindhu. Nanging asma iki uga dienggo ing tetembangan Jawa, uga déning priyayi Muslim.

Hindhu
Sastra Jawa Anyar kurang luwih lair sawisé mlebune agama Islam ing tanah Jawa mligine ing jaman kasultanan Demak antarané  abad kaping 15 - abad kaping 16 Masehi.
Kanthi mlebune agama Islam, wong Jawa éntuk ilham anyar sajrone nulis karya sastrane. Mula ing wanci-wanci awal, jaman Sastra Jawa Anyar, akèh dikarang karya-karya sastra babagan agama Islam. Suluk Malang Sumirang iku salah sawijiné sing wigati dhéwé.

Gaya basa ing wanci-wanci awal isih mirib karo Basa Jawa Tengahan. Sawisé taun ~ 1650 Masehi, basa Jawa gaya Surakarta dadi luwih dominan. Sawisé mangsa ini, ana uga renaisans Sastra Jawa Kuna. Kitab-kitab kuna kang kinambegan agama Hindhu-Buda lekas disinaoni lan ditulis kanthi basa anyar.

Sawijining jinis karya sing kusus ya iku karya sastra kang diarani babad. Karya ini nyaritakaké sajarah. Jinis iki uga ditemoni ing Sastra Jawa-Bali.

Pratélan Karya Sastra Jawa Anyar

Sastra Babad
 Babad Giyanti
 Babad Prayut
 Babad Pakepung
 Babad Tanah Jawi
 Serat Yusup
 Serat Ambiya Yasadipuran, Kyai Yasadipura
 Serat Damar Wulan, Raden Panji Jayasubrata, 1871

Sastra Piwulang
 Serat Wedhatama
 Serat Nitisruti
 Serat Nitipraja
 Serat Sewaka
 Serat Panitisastra
 Serat Sasanasunu
 Serat Wicara Keras
 Serat Kalatidha, Raden Ngabehi Ranggawarsita
 Serat Paramayoga, Raden Ngabehi Ranggawarsita
 Serat Cemporet

Sastra Pewayangan

 Serat Rama Kawi
 Serat Bratayuda, Kyai Yasadipura
 Serat Arjunasasra
 Serat Mintaraga, Ingkang Sinuwun Pakubuwana III
 Serat Dewaruci

Sastra Menak
 Serat Rengganis

Sastra Suluk lan Wirid
 Kitab Sunan Bonang
 Suluk Sukarsa
 Serat Koja Jajahan
 Suluk Wujil
 Suluk Malang Sumirang
 Wirid Hidayatjati
Basa Jawa Surabaya ()  utawa asring disebut Suroboyoan yaiku salah siji ragam basa Jawa ing kulawarga rangkaian cara basa Arekan sing dituturaké ing tlatah Surabaya Raya (wilayah metropolitan kang kalebu kutha Surabaya lan saubengé), Indonésia. 

Basa iki mujudake basa perantara sing wis dituturake dening masyarakat multi etnis ing tlatah Surabaya Raya wiwit jaman biyen.

Rujukan
Budaya iku tegesé kabèh pamikir manungsa kang sipaté abstrak kang diwujudake dadi pola tingkah laku ing masarakat lan kasil Budaya kang sipaté fisik. Dadi budayaiku nduwé pérangan utawa unsur kang tahap-tahape yaiku: pikiran utawi gagasan utawi ide, rasa lan niyat. Kabèh gabungan pérangan utawa unsur-unsur iku mung ana ing manungsa.

Tembung budayaiku asalé saka basa Sansekerta yaiku "buddayah" kang asalé saka tembung "budhi" utawa akal. Akal iku dadi salah siji prangkat utama manungsa kanggo nglakoni urip lan ora ana makluk liya kang nduwé akal.

Miturut Prof. Koentjaraningrat, kabudayan iku gabungan kabèh sistem, gagasan, tindakan lan kasil karya manungsa ing masarakat kang bisa dipakolèhaké liwat sinau.

Kabudayan 
Kabudayaan iku kasil saka gabungan unsur-unsur pikiran, rasa lan niyat kang diwujudke manungsa kanggo nglakoni urip.

Budaya golongan masarakat lumrah dadi ukuran dhuwur cendheke peradaban.

Pérangan/unsur budaya 
Saka pikiran, rasa utawa perasaan lan niyat utawa karsa iku manungsa ngembangaké kabudayan kang lumrahé nduwé sipat-sipat kang padha. Babagan-babagan kasil pengembangan kabudayan iku antarané ing babagan-babagan:
 Agama (rohani): Sajatiné manungsa iku ngrasa lemah, ora mampu lan iki njalari manungsa nggolèk kang luwih mampu, kang nguwasani. Saka kéné lair kebutuhan kang sipaté religius, nggolèk kang sajati, déwa lan liyané kang nuwuhaké sistem kepercayaan antarané animisme, dinamisme uga totemisme lan uga upacara/ritual kepercayaane.
 Sosial: Manungsa uga ora bisa urip dhèwèkan, iki dadi nuwuhaké gayutan sadulur, tetangga utawa komunitas kang luwih gedhé upamané nagara.
 Elmu lan teknologi: Manungsa uga butuh paham apa-apa kang ana ing sakiteré upamané yèn mbengi ana lintang ning yèn awan ana srengéngé, iki nglairaké sistem kawruh liwat pengamatan, uji coba lan sinau. Kanggo seserepan luwih lanjut, manungsa dadi butuh prangkat-prangkat kang diyasa nganggo tèhnik-tèhnik tinentu.
 Basa: Komunikasi antar manungsa nuwuhaké sistem basa (lésan lan uga tulisan) uga kalebu ing kéné basa isyarat. 
 Seni: Kasil saka pamikir manungsa kang wujud adat utawa wujud jogèd, sastra, seni rupa, lan liyané.
 lan liyané

Wujud budaya 
Sajatiné, wujud kabudayan iku lair saka 3 unsur budaya yaiku:
 Pikiran/gagasan: Wujudé esih abstrak ana ing pikiran manungsa ning uga bisa ditulisaké. Iki biyasa diarani wujud budaya awal kang bisa dijabarake dadi ide, aji-aji, aturan-aturan lan liyané.
 Tingkah laku: Wujudé wis nyata lan dadi kabiasan ing masarakat.
 Kasil budaya kang nduwé wujud fisik (artefak): Wujudé uga wis nyata lan nduwé sipat fisik.

Deleng uga 
 Kasil Budaya
 Budaya Jawa
 Peradaban

Budaya

diq:Portal:Zagon
Daftar Tokoh Wayang
Ing ngisor iki jeneng-jeneng wayang ing lakon pakem wiracarita Ramayana lan Mahabharata kang racaké kababar ing tontonan wayang kulit utawa wayang wong ya iku:

Déwa-Dèwi
 Sang Hyang Adhama
 Sang Hyang Sita
 Sang Hyang Nurcahya
 Sang Hyang Murrasa
 Sang Hyang Wenang
 Sang Hyang Tunggal 
 Bathara Guru
 Bathara Indra
 Bathara Brama
 Bathara Bayu
 Bathara Sambu
 Bathara Wisnu
 Bathara Kamajaya
 Bathari Kamaratih
 Bathara Antaboga
 Bathara Narada
 Sanghyang Ismaya
 Bathara Yamadipati
 Bathara Surya

Ramayana
Anggada
Anoman
Barata
Begawan wasista
Garudha
Jatayu
Janaka
Kosalya
Kumbakarna
Lesmana
Parasurama
Rama
Rahwana
Resi gotama
Sinta
Subali
Sugriwa
Sukesi
Sumitra
Sarpanaka
Wibisana

Mahabharata
Abimanyu
Abyasa
Antareja
Antasena
Arjuna
Aswatama
Baladewa
Werkodara
Bisma
Burisrawa
Cakil
Citraksa
Citraksi
Dewi Urangayu
Drestadyumna
Dretarastra
Drona
Drupadi
Duryodana 
Dursasana
Ekalawya
Gathotkaca
Indra
Janamejaya
Karna
Krepa
Kresna
Kretawarman
Kunthi
Nakula
Pandhawa
Pandhu
Parasara
Parikesit
Sadewa
Salya
Sangkuni
Santanu
Satyaki
Dewi Satyawati
Srikandhi
Wesampayana
Widura
Wisanggeni
Yudhistira
Yuyutsu

Uga delengen
 Korawa
 Sastra
 Sastra Jawa

Wayang
Carabasa Tengger dicaturaké ing tlatah Gunung Brama kang kalebu wewengkon Pasuruan, Prabalingga, Malang lan Lumajang.

Ing Pasuruan, carabasa Tengger tinemu ing kacamatan Tosari, sabanjuré ing Prabalingga, tlatah kacamatan Sukapura, manawi Malang, carabasa Tengger dicaturaké ning wewengkon désa Ngadas, kacamatan Pancakusuma. Kang pamungkas, ing Lumajang dicaturaké ing wewengkon Ranupane, kacamatan Sendura.

Carabasa iki dianggep tedhaking basa Kawi lan tansah akèh njaga ukara-ukara kuna kang wis ora kerep dinggo ning Basa Jawa anyaran utamane ing basa padinan.

Upami :
 reyang : aku, kang ngomong wong lanang
  isun   : aku, kang ngomong wong wadon

Aksara a kang ana ing basa Jawa anyaran kawacan jejeg, ning Tengger kawacan miring. Panggah kaya basa wode yaiku basa Kawi.

Mugi mirsani
 Basa Jawa Tengger

 Balik ing : Basa Jawa

Tengger
Basa Jawa Banten utawa dhialèk Banten iku dhialèk basa Jawa kang mligi dicaturaké ing saloring provinsi Banten, turut pasisir. Miturut sajarahé wiwit dituturaké ing jaman Kasultanan Banten (abad 16). Ing jaman iku, basa Jawa kang dituturaké ing Banten ora ana bedhané karo basa Jawa ing Mataram. Nanging, sawisé iku basa Jawa ing Banten wiwit katon bedané, apa manèh tlatah pinuturé diubengi karo tlatah basa Sundha lan basa Batawi. Cacahé panutur ana sakiwa-tengené 500.000 jiwa.

Basa iki dhadi basa utama ing Kasultanan Banten kang manggon Kedhaton Surosowan, lan uga dhadi basa dina-dinaning warga Banten mligi ing sisih lor lan tlatah kulon Kabupatèn Tangerang.

Tuladha tembung dhialèk 
Tuladha tembung ganti jeneng:

 Wong kesiji: isun, rèang, iyang, kite : aku. Rupa kramané kule.
 Wong keloro: andike=ndika, sire=kowé
 Wong ketelu: dèwèkè=dhékné (ngoko), piambeké=piyambekipun (krama).

Tuladha tembung penunjuk:

 kien, kih=iki, kiyé
 kuwen=iku, kuwé
 kuh, koh, kah=kaé
 kaen=kaé

Dhialèk iki dianggep dhialèk kuna lan akèh persisé karo dhialek Cerbonan sanajan ana prabawa basa Sundha lan Batawi.Tuladha ukara:

 Aja bribin! (kawacan Aje): Aja ngisruhi!
 Sire arep mendhi? (sire iku kasar): kowe arep menyang ndhi?
 Mak lunga jeng Teh Toyah: Emak lunga karo Mbak Toyah

Rujukan 

Banten
Carabasa Cerbonan utawa uga diarani Basa Cerbon iku siji carabasa basa Jawa kang dipituturaké ing pasisir lor Jawa Kulon mligi wiwit tlatah Cilamayah (Sund: Cilamaya) (Karawang), Blanakan, Pamanukan, Pusakahnagarah (Sund: Pusakanagara) (Subang), Indramayu, nganti Cirebon lan Losari Wétan, Brebes, Jawa Tengah.

Biyèn carabasa iki kanggo perdagangan ing pasisir Jawa Barat mila Cirebon dadi salah sijining pelabuhan pratama, khususé ing abad 15-17. Sadurunge, basa iki ora beda karo Basa Jawa Sala, namung pramila abad 17, basa Cerbonan wiwit katon bedane olèh kena prabawa carabasa lokal dhèwék lan Basa Sundha. Carabasa Cerbon uga tansah mertahanké wujud-wujud kunaning Basa Jawa Tengahan (kaya ta ukara-ukara lan pangucapan) kang wis ora pati lumrah dienggo manèh ing Basa Jawa Baku padina.

Carabasa Cerbon ya diwulangake ning pawiyatan-pawiyatan wewengkon Cirebon kaliyan Basa Sundha. Ing tlatah Cirebon, basa iki dicaturaké karo mayoritas penduduke kejaba kacamatan-kacamatan awates karo Majalengka lan Kuningan kang nganggo Basa Sundha. Carabasa Cerbon-Dermayu luwih akèh panyaturé ing Indramayu utawa diarani Dermayon.

Conto ukara carabasa Cerbon-Dermayu 

 Kepribén kabaré, cung?	: Kepriye kabare, bocah-bocah?
 Isun/kita/réyang lunga sing umah		: Aku lunga saka omah
 Aja sok gumuyu bae		: Aja ngguyu baé
 Sira arep/pan mendhi?		: Kowe arep menyang endhi?
 Sira arep/pan mendhi?      : kowe arep menyang endhi?
 Baka/ari/yèn sira kuh pan mengendhi?    : yèn kowe iki arep endhi?
 Isun/kita/réyang ésuk kien sarapan lawuhe mirong bari/karo urab   : ésuk iki aku sarapane lawuhe mirong karo urab. "mirong(rempeyek saka teri, urang lan iwak cilik-cilik)"

Mugi mirsani
 Basa Cerbon

Cerbon
Ludruk iku kagunan panggung sing asalé saka Jawa Wétan. Pramila, Ludruk iki mijil saka kesenian rakyat jenengé Besutan, kagunan besutan iki biyèn dipéntaské ing ratan ditonton dening wong akèh.

Ludruk kasebar ing tlatah Jawa Wétan sing budayané budaya Arekan, wiwit saka Jombang nganti Jember.

Isi carita
Ludruk iki béda karo kethoprak, amarga ludruk caritané prakara panguripan sadina-dina lan sok-sokan nyritakaké prakara kaanan anyar kaya ta kadadéan ing nagara. Lumrahé ludruk dibukak karo tandhak lan kaya jogèd ngremo, utawa beskalan putri yèn ludruk cara Malangan. Pambukané ludruk lumrahé kawujud parikan (nembang/ngidung) sing isiné ana gandhèng cènèngé karo kaanan anyar.

Basa ludruk
Dhialog ing ludruk iki lumrahé nganggo dhialèk Surabayan, sawatara Ludruk ing tlatah Prabalingga, Lumajang lan Jember nganggo basa Madura.

Salah sijining protagonis ludruk sing misuwur ya iku pak Sakera, jagowané wong Madura.

Génerasi ludruk
 Ludrug Bandan
 Ludrug Lerok
 Ludrug Besutan
 Ludrug Stambul Jawi
 Ludrug Sandiwara
 Ludrug Kagunan Drama

Golongan ludrug kondhang
 Ludrug Marikangen
 Ludrug Genthèng Legèn
 Ludrug Rombongan Cak Durasim
 Ludrug Jawa Wétan
 Ludrug Sekar Mulya
 Ludrug Marhaen
 Ludrug Masa
 Kulawarga Ludrug RRI

Wacan
 Nglacak Sajarah Perkembangan Kagunan Ludrug, Ki Soemardji A. (Kalawarti Jayabaya No. 49 Agustus 1972).

Pranala njaba 

Kagunan
Kesenian Jawa
Kesenian tradhisional Indonésia
Sandiwara
Ludruk
Bausastra (Jawa: ꦧꦲꦸꦱ꧀ꦱꦠꦿ ) (Ind: kamus) ya iku buku sing isiné pratelan jarwa têgês tembung-tembung.

Pratelan pitulis prakara bausastra 
Sumangga manawa ana sing kersa ngisi bausastra iki.

 Basa Indhonesiyah - Basa Jawa
 Basa Jawa - Basa Indhonesiyah
 Surabayan - Basa Jawa Baku
 Using Banyuwangen - Basa Jawa Baku
 Basa Jawa - Basa Inggris
 Bausastra Jawa

Saperangan bausastra gumathuk 
 KBBI Daring 
 Kateglo (Kamus Tesaurus lan Glosarium) 
 Kamus W3
 Kamus Indonésia 
 Kamus UGM
 Indonésia Translator
  Google Indonésia Translator
 Indonésia Dictionary
 Kamus Jawa Webster

Pirsanana uga 
 Bauwarna
 Pratélan bausastra miturut akèhing tembung

Situs Bausastra 
 Wiktionary -- Bausastra Mardika Abasa Jawi

Basa
Bausastra
God zij met ons Suriname (Jawa "Sang Pangéran Moga Nulungi Awaké Dhéwé Suriname") iku lagu kabangsane nagara Suriname. Ing ngisor ana versiné nganggo basa Walanda lan basa Sranan Tongo :

Ing Basa Walanda :

God zij met ons Suriname
Hij verheffe ons heerlijk land
Hoe wij hier ook samen kwamen
Aan zijn land zijn wij verpand
Werkend houden we in gedachten
recht en waarheid maken vrij
Al wat goed is te betrachten
Dat geeft aan ons land waardij.

Ing Basa Sranan Tongo :

Opo kondreman oen apa
Sranan gron e kari oen
Wans ope tata komopo
Wi moes seti kondre boen
Stre de f'stre wi no sa frede
Gado de wi fesi man
Heri libi te na dede
Wi sa feti gi Sranan

Pretalan basa Jawa
Muga Gusti karo awaké dhéwé Suriname
Muga ngluhurna tanah kita sing tentrem
Kepriyé waé kita mréné padha-padha
Digadhékaké karo tanah iki
Sambi nyambut gawé kita tumindhak
bener lan dadi bébas
ngusahakna kamajon
awèh drajad ing nagara.

Lagu kabangsan
Tembang iku kasil budaya saking gubahan babagan seni nadha utawa swara kang nduwé aturan-aturan tinamtu antarané: urutan, kombinasi lan gayutan temporal (uga bisa nganggo iringan piranti musik) kang ngasilaké gubahan musik kang manunggal lan duwé irama. Tembang uga bisa ditegesi reriptan utawa dhapukaning basa mawi paugeran tartamtu (gumathok) ingkang pamaosipun kedah dilagukake nganggo swara.

Uga delengen 
Tembang kabangsan
Tembang jawa
Tembang dolanan
Tembang bocah

Kagunan
Musik
Tembang
Campursari iku sawijining jinis tembang Jawa sing sajatine campuran saka gamelan Jawa lan piranti musik modern. Campursari ngemot pirang-pirang aspek seni (sajeroning lelagon pepak banget). Lagu kang kerep dianggo campursari bisa awujud: lagu dolanan, langgam, macapat, tembang gedhé, sekar gendhing, bawa, umpak-umpak, lan liya-liyané. Tokoh campursari sing kondhang yaiku Manthous saka Gunungkidul. Katitik saka instrumèn kang dianggo bebarengan kanthi trep, nganti kepénak dirungokake. Gabungan instrumèn mau diangkah supaya tinemu harmoni seni campursri. Instrumèn campursari kang kerep kanggo kaya ta kendhang, demung, gong, rebab, piano, gitar,Lelagon campursari mono kang baku seneng, gumyak, lan nges swasanane. Padatan campursari kerep kanggo nglipur ing pahargyan, embuh iku mantenan, sunatan, tasyakuran lan liya-liyané. Campursari uga asring dianggo déning pendhagel, gara-gara ing wayang kulit, utawa wayang wong, limbukan wayang kulit, dhagelan ing kethoprak lan sapanunggalané.

Wujud Campursari

Lelagon campursari 
 Gethuk.
 Tambat Ati
 Nonong
 Randha Kempling
 Réformasi
 Hewes-Hewes
 Cucak Rowo
 Mbah Dukunng,

Lelagon sekar gendhing campursari 
 Wahyu
 Ayak Pamungkas
 Rangu-Rangu
 Puspa Giwa
 Gandamastuti
 Umbul Donga

Macapat campursari 
 Asmaradana: Anjasmara Arimami
 Dhandhanggula: Sidaasih, Turu Lare
 Mijil Kethoprak: Dedalane

Pucung dolanan campursari 
 Dhayohe Teka
 Turi-Turi Putih
 Aja Lamis
 Buta Galak
 Iris-irisan ela
 Canthing
 Jali.

Penembang campursari 
 Didi Kempot
 Sundari Sukoco
 Manthous
 Cak Diqin

Kesenian Jawa
Campursari
Lagu
Didi Kempot utawa Didik Prasetyo (), minangka salah sawijining penyanyi campursari kang asalé saka Jawa Tengah. Dhèwèké asliné saka Surakarta. Didi Kempot yaiku anaké juru lawak Ranto Edi Gudèl lan isih adhiné Mamik Prakosa, pelawak anggota Srimulat. Didi Kempot uga dijuluki "Godfather of Brokenheart."

Ing tengahing taun 1980-an, dhèwèké mutuské kanggo nekuni donya musik. Dhèwèké miwiti lelakoné saka Yogyakarta tekan Jakarta dadi wong ngamèn. Jenenge kang mauné Didi Prasetyo, dadi Didi Kempot, kang ngrujuk marang singkatan saka "Kelompok Penyanyi Trotoar".

Lagu-lagune 
Dhèwèké antarané nulis utawa nyanyi lagu-lagu:

Sewu Kutha
Stasiun Balapan (lagu)
Kopi Lampung
Sekonyong-konyong koder
Manuk Cucak Rawa
Banyu Langit
Layang Kangen
Pamer Bojo
Suket Teki
Dalan Anyar
Hargadumilah
Prawan Kalimantan

Sobat Ambyar 
Sobat Ambyar ya iku jeneng paguyuban wong kang Didi Kempot. Sadurungé, uga ana jeneng paguyuban wong kang seneng Didi Kempot, arané Kempoters. Sobat Ambyar duwé celukan "Sad Boys" (bocah lanang kang sedhih) lan "Sad Girls" (bocah waon kang sedhih). Celukan iki timbul amarga para pamireng bisa nètèsaké luh nalika ngrungokaké lagu-lagu Didi Kempot. Paguyuban Sobat Ambyar digawé déning cah-cah enom. Paguyuban iki banjur moncèr rikala ana péntas Didi Kempot ing acara Ngobam (Ngobrol Bareng Musisi) Gofar Hilman. Ing acara iki, ana sawatara 1.500 bocah enom kang nonton pentas Ngobam Didi Kempot.

Séda 
Didi Kempot séda tanggal 5 Mei 2020 ing Rumah Sakit Kasih Ibu Surakarta amarga lara jantung. Sédane penyanyi kondang iki kalebu ujug-ujug, amarga sadurunge almarhum nglakoni aktivitas kaya biasane. Dhéwéke sempet kena lara panas ing dina sakdurunge.

Uga delengen 
 Campursari

Rujukan

Pranala jaba 
 

Campursari
Tokoh Jawa
Penyanyi Indonésia
Lair 1966
Sewu Kutha iku tembang Jawa sing kalebu genre campursari lan ditembangaké déning Didi Kempot. Lagu ini nyaritakake sawijining wong sing kelangan pacangané. Lagu iki dadi misuwur banget lan naté ditembangaké déning Sri Sultan hamengkubawana X nalika kampanye Parté Golkar ing Kalimantan Kidul taun 2009.

Lirik
Sewu kutha wis tak-liwati
Sewu ati tak-takoni
Nanging kabèh padha 'ra ngerteni
lungamu ing ngendi
pirang taun anggonku nggoleki
seprene durung bisa nemoni

Refrein:
Wis tak-coba, nglalekake
jenengmu saka atiku
satenane aku ora ngapusi
isih tresna sliramu.

Upamane, kowe wis mulya
lila, aku lila
ya 'mung siji dadi panyuwunku
aku péngin ketemu
sanadyan, sakedheping mata
tak-kanggo tamba kangen sajeroning dhadha.

Refrein

Upamane, kowe wis mulya
lila, aku lila
ya 'mung siji dadi panyuwunku
aku péngin ketemu
sanadyan, wektu 'mung sedela
tak-kanggo tamba kangen sajeroning dhadha.
sanadyan, wektu sakedheping mata
tak-kanggo tamba kangen sajeroning dhadha.

Rujukan

Pranala njaba 

Tembang
Didi Kempot
Lagu
Sastra Jawa Tengahan iku wiwitane ana sawisé karaton Majapait diadegaké. Dadi wiwit abad kaping 13 nganti kira-kira abad kaping 16 Masehi. Sabanjuré, sastra Jawa Tengahan diterusaké ing Bali dadi Sastra Jawa-Bali.

Jaman samana, karya-karya tembang kang dhedhasar pupuh tembang Jawa asli, wiwit ditrapaké. Karya-karya iki diarani kidung.

Pratélan Karya Sastra Jawa Tengahan gancaran:
 Tantu Panggelaran
 Calon Arang
 Tantri Kamandaka
 Korawasrama
 Pararaton

Pratélan Karya Sastra Jawa Tengahan tembang:
 Kakawin Dewaruci
 Kidung Sudamala
 Kidung Subrata
 Kidung Panji Angreni
 Kidung Sri Tanjung
 Kidung Sundha

Uga delengen 
 Sastra Jawa
 Sastra Jawa Kuna
 Sastra Jawa-Bali
 Sastra Jawa Anyar
 Sastra Jawa Modern

Sastra Jawa Tengahan
Kidung Sri Tanjung iku karyané wong Banyuwangi. Carita iki kagolong carita legèndha payasaning kutha Banyuwangi. Saliyané iku, carita iki uga misuwur amarga bisa digunakaké dadi carita kanggo ngruwatan.

Caritané sing cekak kaya mangkene:

Ana sawijining satriya anama radèn Sidapaksa sing lunga saka panggonané, banjur ngèngèr, ngabdi marang ratu ing nagara Sinduraja. Banjur dhèwèké krama olèh Dèwi Sri Tanjung.

Sawijining dina, radèn Sidapaksa nepsu banget dikira slingkuh, garwané. Banjur Sri Tanjung celathu yèn manawa dhèwèké dipatèni, sing metu dudu getih nanging banyu arum, mula dhèwèké ora salah.

Tenan, Sri Tanjung dicubles, sing metu dudu getih sing mambu amis, nanging banyu sing wangi ambuné. Mula nganti saiki kutha krajan Blambangan jenenge Banyuwangi.

Sastra Jawa Tengahan
Kéwan, iku organisme kang digolongké ing karajan Animalia utawa Metazoa. Kéwan iku makluk urip kang ana ing alam semesta. Kéwan bisa kasusun saka siji sèl (uniselular) utawa akèh sèl (multiselular).

Para èlmuwan nglasifikasiaké kéwan dadi 2 golongan utama, yaiku kéwan nduwé balung mburi lan kéwan tanpa balung mburi.

 Kéwan kang nduwé balung mburi diarani Vertebrata.
 Kéwan tanpa balung mburi diarani Invertebrata utawa Avertebrata.

Kéwan uga diklasifikasiké miturut jinis panganané.

 Kéwan kang panganané daging diarani kéwan karnivora, contoné: asu, kucing, macan
 Kéwan kang panganané Tetuwuhan diarani kéwan hèrbivor, contoné: wedhus, jaran
 Kéwan kang panganané daging lan tetuwuhan diarani kéwan omnivora.
 Kéwan kang panganané gegremet diarani kéwan insektivora.

Sato Kéwan 
Ing ngisor iki, pratélan sato kéwan dituduhaké.

 Asu, utawa ing basa krama diarani segawon, kalebu bangsané karnivora lan kulawargané mamalia, canidae.
 Banyak, utawa ing Basa Indonésia diarani Angsa kalebu kulawargané manuk, lan sub-kulawarga anatidae.
 Babi, iku sajinis kéwan ungulata kang moncongé dawa lan irungé lèpèr lan wujud kéwan kang asal asliné saka Eurasia.
 Bèbèk, uga dikenal kanthi sesebutan itik ing basa Indonésia
 Cacing, yaiku kéwan cilik, kang ora nduwé sikil, awaké bunder, trepes dawa lan ora ana tangané.
 Gajah, yaiku mamalia lan wujud kéwan dharat gedhé dhéwé ing donya. 
 Garengpung, utawa Gongpérét yaiku sato kéwan kang duwé swara kang khas lan racaké metu ing akiré mangsa udan.
 Iwak, yaiku kéwan kang uripé ana ing banyu.
 Jangkrik
 Jaran
 Kadhal
 Kalamangga
 Kebo
 Kethèk
 Klabang
 Kucing
 Kupu
 Laler
 Lawa
 Luwak
 Macan
 Manuk
 Marmut
 Lemud
 Orong-orong
 Pacet
 Pitik
 Sapi
 Tekèk
 Tikus
 Tinggi
 Trenggiling
 Trewelu
 Tuma
 Ula
 Uler
 Undur-undur
 Walang
 Wedhus

Manuk 
 Alap-alap
 Blekok
 Cucakrawa
 Dara
 Gagak
 Kuntul
 Manyar
 Menco
 Merak
 Mliwis
 Puter
 Striti

Kleru? 
 Ajak
 Garangan
 Kelinci
 Semprang
 Dares
 Slira

Mangga Pirsani 
 Anaké kéwan
 Kéwan purba
 Umah jagal
 Virus

Biologi
Flora & Fauna
Sato kéwan
Sejarahing
Basa walikan cara Malangan iki pramilane diucapake karo para bromocorah sing yèn jaman saiki pada karo preman. Nanging bromocorah iki tujuanne saé, ya iku merjuangake nasibe wong cilik lan rakyat saka panindésaning Walanda ing jaman iku. 
Kanggo mbingungke Walanda lan teliksandhine, para bromocorah iku nganggé basa sing diwalik-walik lan basa iku mau sing dadi tenger-tengere basa walikan khas kuta Malang. Basa iki milai ana ing taun 1930an.
Basa sing diwalik ukarane ora mung basa jawa, nanging yo soko basa liyané, ya iku basa arab, meduro, indonesia lan liyané.

Arupaning Basa
Basa walikan Malangan ini asline saka walikaning Basa Jawa lan Basa Indonesia. Akèh kosakatane barang sing asaling saka cara lokalan.

Upami:
 Saya dadi ayas
 Kamu dadi umak
 Arek dadi kera
 Malang dadi Ngalam
 Orang dadi genaro
 Wedok dadi kodew/wanyik
 Lanang dai nganal
 Akèh dadi kanyab
 Biyasa dadi asaib(kanyab asaib (akèh balon))
 Pulang dadi ngalup
 Makan dadi nakam
 Lumaku-Lumaku dadi uklam-uklam
 Nasi goreng dadi isan ngerog
 Gedang dadi ngadeg
 Beli dadi ileb
 Ngerti dadi itreng
 Konco/Kawan dadi "Nawak"

Nanging ana manèh kang asalé saka basa Jawa Malangan dhéwé. Kaya ta

 Ojir = dhuwit dadi "raijo"

Lan ora kabèh ukara sing bisa diwalik-walik, kaya ta

 Ngoker = ngrokok
 Idrek = nyambut gawé

Conto Basa Walikan
Ayas asli kèra ngalam. Ayas asaib ngomong boso ngalaman ambek walikan ngalam nok hamur ambek nawak-nawak kewed.Nanging sakmarie ayas pindah ana ing Suroboyo, kadang kolo ketemue ambek kèra oroboyis ambek genaro arodam. Dadi wis kadit gelek ngomong ngalaman manèh, paling pol lek ngalup apa ketemu padha ngalame.

Conto liyané:(Walikane ora mesti letterlijk)
 Ayas kate ukut oker. Tegesé Aku arep tuku rokok.
 Tanggal kewut ngene wis gak ewud ojir. (Tanggal tuwa ngene wis ra duwé dhuwit)
 Unyabe panas dayohe gawékno het. (Banyune wis panas tamune gawékno teh)
 Ebes rudit. (bapak sare)
 wis nakama? lek gurung ayo ana ing warung ipok pérangan. (Wis dhahar? Yèn durung ayo ana ing warung kopi pérangan)
 kera iki sik umur omil. (bocah iki ijik limang taun)
 Kodew nganal padha ae. (Putri kakung padha baé)
 Lan satunggalane.

Delengen uga 
 Basa Verlan saka Prancis

Basa walikan
Walikan Malang
Sekar Banyuwangen iki asliné mung patang larik lan racaké dibolan-balèni nganggo cara dawa utawa cara cendhek. Seni swarané ya béda karo seni swara Jawa, lan diarani cengkok Mandarin.

Sekar Banyuwangen umuré wis tuwa, kira-kira wis atusan taun. Saiki milai dinyanyèkaké wayah Seblang utawa kanggo jogèd Sangiyang (Sang Hyang) sing wis ilang milai taun 1926. Tembang-tembang iki uga dinyanyèkké ing kasenian Gandrung.

Sekaran Banyuwangen iki akèh macemé ya iku :

 Seblang Lokento
 Condro Dewi
 Liliro Kantun
 Liliro Gile
 Sekar Jenar
 Cengkir Gading
 Dlimoan
 Kembang Pepe
 Layar Kumendhung
 Opak Apem
 Ratu Sabrang
 Celeng Mogok

Tembang
Condro Dewi iku Sekar Banyuwangen.

Tèks tembang Condro Dewi:
Condro Dewi
 Yoro Murtosiyam
Moro mundur, Moro mundur
Kembange, kembang pothetan

Tembang
Paribasan iku unèn-unèn kang ajeg panganggoné, mawa teges entar lan ora ngemu surasa pepindhan. Ana ing basa Jawa biasa diarani saloka lan ana uga kang ngarani bebasan.

Tuladha :
 Kebo nusu gudel
 Tega larane ora tega patine
 Sepi ing pamrih rame ing gawé
 Nagara mawa tata, désa mawa cara
 melok nanging aja nyolok

Uga delengen
Saloka
Paribasa lan Saloka Jawa
Tetuwuhan iku ing èlmu Biologi tegesé titah kang kagolong Regnum Plantae, ing antarané: kabèh tetuwuhan mawa pembuluh, kang semu lan kang sajati (lumut ati, lumut, paku-pakuan uga tetuwuhan wewiji). Ing vèrsi taksonomi tetuwuhan tinentu, alga ijo uga kalebu ing karajan (regnum) iki. Tetuwuhan iku jinis titah autotrof kang mupangataké klorofil kanggo komponèn pangowah ènèrgi foton saka cahya srengéngé dadi ènèrgi kimiawi kang wujudé gula. Prosès pangalihan iki diarani prosès fotosintesis. Amarga solahé kang autotrof, tetuwuhan iku ana ing posisi angka siji ing ranté ilèn ènèrgi liwat titah (ranté panganan). 
Amarga warna ijo  dominan banget ing anggota karajan iki, mula jeneng liya kang dianggo yaiku Viridiplantae ("tetuwuhan ijo"). Jeneng liyané yaiku Metaphyta.

Klasifikasi tetuwuhan mangsa kapungkur nglebokaké uga kabèh jinis alga lan fungi (kalebu jamur lendhir) minangka anggotané. Kritik-kritik kang muncul sabanjuré agawé  fungi dipisahaké saka tetuwuhan. Sanadyan stasioner, fungi asipat saprotrof, olèh ènèrgi saka sisa-sisa bahan organik. Kajaba iku, dhindhing sèl fungi ora  kasusun saka bahan kang padha karo tetuwuhan lan malahan mèmper kéwan.
Sapérangan gedhé  alga banjur wiwit dipisahaké  saka kaanggotaan tetuwuhan amarga ora duwé diferensiasi jaringan lan ora ngembangaké klorofil minangka pigmen panangkap ènèrgi.

Panggunaan tèknik-tèknik biologi molekuler marang filogèni tetuwuhan pranyata mènèhi panyengkuyung  pamisahan iki.

Dhéfinisi 
Nalika sawijining tetuwuhan dikarepaké minangka grup organisme tinamtu utawa taxon, racaké tegesé salah siji konsèp. Panglompokané yaiku:

Cara liya yaiku liwat sawijiningcladogram, kang nuduhaké gayutan evolusionèr.  Sajarah évolusi tetuwuhan durung ditata kanthi pepak, nanging salah siji kang wis ditampa yaiku. Those which have been called "plants" are in bold.

Rupa 
Watara 350,000 spésies saka tetuwuhan kang ana wektu iki. Taun 2004, watara 287,655 spésies wis ditepungi, ing antarané 258,650 yaiku awujud tetuwuhan ngembang, 16,000 bryophyta, 11,000 pakis lan 8,000 alga ijo.

Pirsani uga 
 Woh
 Kembang
 Tetuwuhan jamu lan bumbu
 Jinising tanduran

Réferènsi

Pranala njaba 

  (requires Microsoft Silverlight)
 
 
 Index Nominum Algarum
 Interactive Cronquist classification
 Plant Resources of Tropical Africa 
 Tree of Life

Database botani lan vegetasi
 African Plants Initiative database
 Australia
 Chilean plants at Chilebosque
 e-Floras (Flora of China, Flora of North America and others)
 Flora Europaea
 Flora of Central Europe 
 Flora of North America
 List of Japanese Wild Plants Online
 Meet the Plants-National Tropical Botanical Garden 
 Lady Bird Johnson Wildflower Center - Native Plant Information Network at University of Texas, Austin
 The Plant List
 United States Department of Agriculture not limited to continental US species

Biologi
Flora & Fauna
Jogèd Topèng Malangan iku jogèd asil campuran antarané budaya Jawa Tengahan, Jawa Kulonan lan Jawa Wétanan (Blambangan lan Using) saéngga oyoting obahan jogèd iki ngandhut unsur gabungan dinamis lan musik saka etnik Jawa, Madura lan Bali. Salah siji kaunikané ya iku ing modhèl piranti musik sing dinggo kaya ta rebab (siter Jawa) suling Madura (sing mèemper karo trompet Ponorogo) lan karawitan modhèl Blambangan.

Réferènsi

Pranala njaba 
 Kompas Cybermedia diundhuh Setu, 27 Oktober 2007  Topèng Malangan kurang kawigatèn.

Beksan
Kagunan
Budaya Indonésia
Warisan budaya
Tlatah iku tegesé wadhah utawa ruangan sing ana ing alam jagad. Tlatah iki bisa awujud gunung, sagara, samodra, kedhung nganti nagara.

Ing ngisor iki njabarake rupa-rupaning tlatah :

 Gunung
 Samodra
 Kedhung
 Sagara
 Sendhang

 Balik ning : Kaca Utama
Basa Jawa Ngayogyakarta utawa carabasa Ngayogyakarta iku carabasa Jawa sing akèh tinemu utawa dianggo sajeroning pirembugan ing tlatah Ngayogyakarta. Wong Nyogja iku rada seneng nyekak omongan, utawa nambahi ukara supaya kaprungu luwih manteb.

Tuladha:

 Wèlèh, piyé ta wis dikandhani ra ngrungokké, jan ( jan iku sajatiné ora ana teges sing gumathok, mung bèn keprungu luwih manteb)
 Piyé wis dhong (dhong = ngerti) durung??
 Wo jan payah tenan cah iki ra dhongan = wah pancèn payah banget bocah iki angèl ngertiné.(iki ukara sing bener ing basa Jawa)
 Piyé jé? Ukara iki ya kerep di enggo déning wong Nyogja sing lagi bingung. Lumrahé dienggo déning wong Nyogja sing rada adoh saka kutha.
 Sajatiné (cekakan saka sajatiné) / jan jané(sak tenané)= sajatiné ya mbak wong iku ra (ra = ora) sekolah nèng UGM. Ukara sing tenan dadi, sak tenané ya mbak wong iku ora sekolah nèng UGM

Wong Nyogja uga seneng nambahi aksara "m" nèng ngarepé ukara utawa jeneng sing wiwitané b.

Contoné:

Baciro(jeneng kampung)= mbanciro

besuk= mbesuk

Deleng uga
 Basa Jawa walikan Nyogja

Yogyakarta
Aksara Carakan, aksara kang turun saka aksara Kawi
 Aksara Pégon, aksara Arab-Pèrsi kanggo nulisaké basa Jawa
 Aksara Latin kanggo basa Jawa
Basa Jawa Surakarta utawa carabasa Surakarta iku sawijine Carabasa Jawa sing dituturaké ing Surakarta. Carabasa iki kalebu carabasa Jawa sing alus. Carabasa Surakarta lan carabasa Ngayogyakarta lumrahe padha karo basa Jawa baku. Amarga, carabasa-carabasa iku mau dadi dhadhasaring basa Jawa baku iku dhewe.

Ing padinan, carabasa Surakarta nduweni cara pocap lan tetembungan sing rada beda karo basa Jawa baku kaya ta ning = nanging, we = wae, enek/eneng = ana, guwak/guwang = buwang, lsp. Carabasa Surakarta nduwe saperangan pibeda karo carabasa Ngayogyakarya kaya ta tembung we/e = je, tembung nyat = cen (pañcen), tembung rencang = kañca (krama).

Rujukan

Pranala njaba
 Harian Yogya,com: Basa Jawa Nuduhake Watake Bangsa
 KBJ5:Makalah kanthi irah-irahan:KESANTUNAN BERBAHASA JAWA DALAM KRATON SURAKARTA HADININGRAT

Surakarta
Surakarta
Lesmana utawa Laksmana (basa Sangskerta: लक्ष्मण, Lakṣmana) iki rayiné Prabu Rama kang setya ndhèrèkaké kangmasé rikala Prabu Rama kasébrataké menyang wana Dandaka. Alas kang wingit kepati paribasan Sato mara sato mati janma mara kapiluyu.

Papaning para jim, sétan lan dununging para raseksa. Ya ing wana Dandhaka iki Dèwi Sinta garwané Prabu Rama Cinidra déning Prabu Dasamuka awit krenahing abdiné Prabu Dasamuka kang aran Kala Marica kang malih maujud dadi kidang kencana saperlu nggora godha Dèwi Sinta. Sang Dewi kapilu marang kaéndahané kidang Kencana nganti lali purwa duksina manawa teteluné lagi ana madyaning alas kang gawat kaliwat. Kidang musna lan Sang Dèwi aminta ingkang raka Prabu Rama supaya arsa ambujung nganti kacandhak arsa kanggo klangenan. Sadurungé tindak Prabu Rama dhawuh ingkang rayi Radèn Lesmana anjaga kasugengané ingkamg mbakyu Rakyan Sinta. Sauwisa sawatara wektu sanalika ana swara sambat-sambat ngarih-arih njaluk pitulung kang amadhani swarané Prabu Rama.

Awit saka kuwatiré Dèwi Sinta paring dhawuh énggal-énggal budhal saperlu asung pitulung marang ingkang garwa mangka ing satemené swara iku mung apus krama saka swarané Kala Marica. Radèn Lesmana percaya marang kasektèné ingkang Raka mula nduwa kersané Dèwi Sinta nanging tinampa cubriya manawa ingkang rayi gadhah rasa milik ngrusak pager ayu marang dhèwèké. Rumangsa gerah panggalih awit dinakwa kang kaya mangkono mula tanpa saraba ngunus pusaka kanggo nugel planangané dhéwé lan sanalika planangan kang tugel mau musna lan ing kono ana wujud curiga kang aran pulanggeni. Banjuring carita para maos kaaturan mriksanana kitab wiracarita Ramayana.

Uga delengen 
 Ramayana

Paraga wayang
Dollar Suriname iku mata valuta Suriname wiwit taun 2004. Sadurungé ya Gulden Suriname. Valutané diganti amarga gulden Suriname ngalami hiperinflasi. Banjur dhuwit 1.000 gulden Suriname diganti 1 dollar. Nanging koin-koin olèh dienggo manèh nganggo aji sing mbiyen.

Valuta
Suriname
Banyak utawa ing Basa Indonésia diarani Angsa kalebu kulawargané manuk, lan sub-kulawarga anatidae. Tansah sadulur karo bèbèk, lan meliwis.

Banyak ana loro jinisé, ya iku sing bisa miber lan sing ora bisa miber. Bangsa banyak iki uga kalebu kéwan kang setia, ora misah karo pasangané, upamané dadi sigaraning nyawa. Banyak bisa ngendhog saka 3 nganti 8 iji.

Lumrahé banyak, utamaning Indonésia warnané putih. Nanging banyak sing bisa miber ana sing warnané ireng, bintik ireng, utawa klawu. Iku urip ing tlatah sub-tropis kaya Amérika, Australia, Amérika Latin, Asia Lor, lan Éropa. Yèn ing Indonésia, banyak lumrahé ora bisa miber lan didadèkaké rajakaya. Endhogé lumrahé didadèkaké jamu kanggo kekiyatan.

Spesies 
Genera Coscoroba
 Coscoroba coscoroba, laladan sebaran ing Amérika Kidul

Genera Cygnus
 Cygnus olor, laladan sebaran ing Eurasia
 Cygnus atratus Banyak Ireng, laladan sebaran ing Australia
 Cygnus melancoryphus, laladan sebaran ing Amérika Kidul
 Cygnus cygnus, laladan sebaran ing sub-artik Éropa lan Asia
 Cygnus buccinator, laladan sebaran ing Amérika Lor
 Cygnus columbianus, laladan sebaran ing Éropa lan Amérika Lor

Uga delengen 
Sato kéwan

Sato kéwan
Manuk
Kéwan ingon-ingon
Sato iwèn
Truwèlu, utawa Trewelu, utawa terwèlu utawa ing Basa Inggris diarani Hare kalebu kulawarganing leporidae lan genusé lepus. Kéwan iki sadulur karo Kelinci. Kéwan iki pinter ing colong playu, lan playuné bisa nganti 70 km/ jam. Uripé ya dhèwèkan utawa karo pasangané waé.

Bedané karo kelinci ya iku: sikil mburiné truwèlu luwih dawa lan kuwat ketimbang kelinci, lan wiwit lair, truwèlu wis ana wuluné uga wis bisa ndeleng isining jagat.

Kéwan iki uga isinan tur wedèn, yèn ana manungsa, langsung colong playu. Ing nagara-nagara Walanda, truwèlu bisa malih warna pinuruting mangsa. Ing mangsa katiga, warnané dadi coklat utawa klawu, nanging ing mangsa salju, warnané bisa dadi putih kaya kapas. Malih warna iki dimaksudké supaya ora katon karo kéwan-kéwan liyané sing mangan truwèlu kaya ta cerpele, srenggala lan sapanunggalé.

Pranala njaba 

The Three Hares Project
BBC Living World section about Hares

Sato kéwan
Aksara Pégon iku aksara Arab utawa luwih pas yèn diarani: Aksara Jawi kang diowah-owah lan diréka-réka kanggo nulisaké basa Jawa. Tembung Pegon jaré asalé saka basa Jawa pégo kang tegesé "ora lumrah". Amerga basa Jawa kang ditulis nganggo huruf Arab dianggep ora lumrah.

Béda karo huruf Jawi, kang ditulis gundhul, huruf pégon mèh mesthi diwènèhi sandhangan swara. Yèn ora, ora diarani pégon manèh, nanging ya gundhul utawa Arab. Vokalitas ing Basa Jawa luwih akèh tinimbang basa Melayu, dadi sandhangan swara perlu tansah ditulis.

Nalikane ngulamak arab lumebu maring jawa, tulisan pegon digawé maknani al-quran lan hadis, Bab iki dilakoni saperlu nggampangake wong jowo mahami makna al-quran lan hadis. Semono uga mungguhe ngulamak arab kang lumebu ing Tanah Jawa, luweh nggampangke nulis aksara pegon tanpa belajar aksara jawa. Sak liyane ndek Tanah Jawa pegon uga kanggo ndek melayu, ndek kana pegon diarani aksara jawi. Kerana aksara jawi kui ditularake ngalim ngulamak jawa kang plesiran ndek melayu perlu nyebarke ajaran agama islam.

Ing ngisor iki pratélan huruf-huruf pegon dituduhaké. Huruf-huruf kang ora ana ing huruf Arab kang asli, diwèhi warna kuning.

Aksara Pégon ing Tanah Jawa mligi digunakaké déning kalangan umat Muslim kang tangat, mligi déning para santri ing pasantren-pasantren. Lumrahé iki mung minangka nulis komentar ing Al-Qur'an, ing uga akèh naskah-naskah manuskrip carita (kandha) kang kabèh ditulis nganggo pégon. Upamane naskah-naskah Serat Yusup.

Wawacan sabanjuré 
Th. Pigeaud, Literature of Java, volume III, 1970, 76 - 80
B. Arps, Tembang in Two Traditions, 1992
Titik Pudjiastuti, Sadjarah Banten, 2000, 94 - 111

Uga delengen 
 Aksara Jawa
 Aksara Nusantara
 Aksara Jawi

Aksara Pégon
Iki wujud pratélan paribasa lan saloka basa Jawa (durung pepak) kang ditata urut abjad. Paribasan iku tetembungan utawa ukara saèmper saloka nanging tegesé wantah, dudu pepindhan. Ana ing pratélan iki paribasan lan saloka digabung dadi siji amrih luwih prasaja.



A B C D E G H I 
J K L M N O P Q R 
S T U V W X Y Z

A

B

C

D

E

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

W

Y



A B C D E F G H I 
J K L M N O P Q R 
S T U V W X Y Z

Uga delengen 
 wikt:Kategori:Tembung paribasan (bêbasan, saloka)

Sastra Jawa
Paribasan jamur ing mangsa katiga tegesé, barang sing langka banget utawa mustakil. Mangsa katiga iku mangsa panas, ora ana udan, dadi tangèh lamun ana jamur sing thukul ing mangsa katiga.

Ngentèni thukuling jamur ing mangsa katiga, tegesé, mokal utawa sengara.

Uga delengen
 Sanepa
 Saloka

Paribasan Jawa
Paribasan nguyahi banyu sagara iku tegesé nglakokaké barang sing ora ana gunané utawa pagawéan sing sia-sia. Ing basa Walanda, paribasa iki dadi water naar de zee dragen sing tegesé ngusungi banyu menyang sagara.

Uga delengen 
 Paribasa Jawa

Paribasan Jawa
Paribasan mikul dhuwur, mendhem jero iku tegesé, wong tetuwa iku wajib dijunjung jasa-jasané. Kaluputané wajib ditutup-tutupi, aja diumbar-umbar.
Nanging, isih ana masarakat sing ngartèkaké paribasan iki supaya ora duwé sikap kritis lan ora tanggen. Sajatiné, paribasan iki tegesé piwulang kanggo ngurmati leluhur kanthi sikap kritis, maksudé mbacutaké apa waé sing apik lan ninggal apa waé sing èlèk.

Uga delengen
 Paribasa lan Saloka Jawa

Paribasan Jawa
Mulat sarira angrasa wani, rumangsa mèlu andarbèni, wajib mèlu angrukebi iku tegesé wani mawas dhiri, rumangsa mèlu nduwé lan njaga apa kang ana. Unèn-unèn iki semboyané Kanjeng Gusti Pangéran Arya Adipati Mangkunagara III lan uga dienggo déning Tien Soeharto, minangka pawarising Pangéran Mangkunagara III.

Delenga uga
 Paribasa Jawa

Paribasan Jawa
Kucing, Felis silvestris catus, iku kéwan karnivora cilik saka kulawarga Felidae kang wis dijinakaké èwonan taun. Tembung “kucing” racaké ngrujuk “kucing” kang dijinakake. Nanging sok-sokan uga bisa ngrujuk “kucing gedhé” kaya ta singa, macan, puma lan sapanunggalané.

Ing Agami Islam
Miturut hukum Islam, sawijining muslim ditindakake supaya ora nglara utawa mateni kucing, miturut hadits sahih sing dicritakake dening Imam Muslim saka critane Abdullah bin Umar lan Abu Hurairah. Hukum sing larang lan tuku kucing uga diadili miturut hadits Nabi Muhammad lan aturan saka hukum (al-qawa'id al-kulliyah). Hadits saka Muhammad, ditulis saka kanca Jabir bin Abdillah yen Nabi ngalangi mangan kucing lan nglarang mangan saka ngedol rega kucing.

Titikan 
Lumrahé kucing duwé bobot 5 – 7 kg, sok-sok punjul 9 kg (20 pounds). Yèn diopèni kucing umuré bisa nganti 10 – 15 taun. Kucing kang tuwa dhéwé kang dingertèi umuré 34 taun. Ning kucing kang gawéné saba ing jaba umuré mung 3,5 taun waé. Saliyané iku, kucing ya bisa stress manawa asring pindhah-pindhah panggon utawa kandhang, manawa wis kadhung stress kudu digawa menyang klinik utawa diramut dhéwé.

Pakan kucing 
Kucing racaké mbedhog tikus lan manuk. Nanging kucing yèn dipakani déning wong ya doyan.

Anak kucing diarani cemèng.

Video

Gladri

Deleng uga 

 Gambar kucing
 Sato Kewan
 Kucing Savannah

Felidae