AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Mrica iku tuwuhan obat kang bisa uga dadi bumbu masakan, mrica iki duwé khasiat ngangetaké awak lan nyegah lelara kanker, tuwuhan iki kalebu bumbon crakèn kang akèh thukul ing laladan Indonésia.

Khasiat Mrica 
Akèh khasiat saka Mrica, kaya ta:
 Nyegah kanker payudara amarga mrica duwé senyawa pipérin kang bisa nyegah tukule lelara tumor lan kanker kang ana ing payudara .Khasiat kanggo kanker luwih apik manawa di racik karo kunir.
 Mrica bisa kanggo scrub kulit atawa lulur amarga tuwuhan iki bisa didadékaké scrub kanggo ngalusaké kulit, rasané kang anget bisa ngerangsang sirkulasi getih, dadi mrica iki bisa anggawe kulit luwih bernutrisi amarga ilèn oksigén lancar. Tékstur mrica kang kasar bisa kanggo ngangkat sél-sél kulit mati .
 Obat watuk, merica kang duwé senyawa kimia alami, bisa mengiritasi selaput lendir lan nggawé selaput lendir bisa luwih aktif ngetokaké lendir kanggo ngresiki irung lan bisa nyaring lelebu kang kagawa angin.
 Mrica kang duwé zat capsaicin, atawa dihydrocapsiate (DCT) bisa mbakar kalori lan lemak 
 Nyegeraké awak.
 Ngangetké awak kang lagi katisen
 Ngerangsang semangat
 Obat weteng kembung
 Ngerangsang metuné Kringet
 Obat ambekan kang sesek atawa asma
 Dadi karminatif, diaforetik lan analgesik
 ugi bisa kanggo anggawe awak luwih singset, amarga mrica bisa bakar lemak

Morfologi tuwuhan mrica 
Tuwuhan iki kalebu tuwuhan ngrambat kang oyoté nèmpèl ana ing tuwuhan liya atawa barang liya, dawané antara 5–15 m. godhong seling-selingan atawa nyebar. Godhong iku mau dhapuré bunder pucuké lancip kira-kira duwé diameter 5–15 cm lan dawané 8–20 cm, ing pinggir woh ana klanjer-klanjer kang ora katon,Bulir padha misah-misah,gantungan ana pucuk atawa adepan karo godhong,duwé godhong pelindung kang dawané watara 4–5 mm. Uwohe kaya ta buni, bunder-bunder .

Jeneng Laladan 
Mrica duwé jeneng liyan, kaya ta:
 Lada (Acèh)
 Laudeu pedih (Gayo)
 Lada (Batak)
 Lada (Nias)
 Raro (Mentawai)
 Lada kecik (Bengkulu)
 Lade ketek (Minangkabau)
 Lada (Lampung)
 Lada, pedes (Sunda)
 Merica (Jawa)
 Maicam, mica (Bali)
 Saha (Bima)
 Saang (Flores)
 Sahang laut (Dayak)
 Sahang (Sampit)
 Kaluya (Jawa)
 Marisa (Jawa)
 Malita Lodawa (Gorontalo)
 Marisano (Sepa)
 Rica (Jawa)
 Rica polulu (Ternate)
 Mica (Jawa)
 Rica tamelo (Tidore)

(Anonim, 1980)

Kandhutan kimia 
Mrica duwé kandhutan lenga atsiri, pipen, koriofilen, limonen, filendren, alkaloid piperin, kavisin, piperitin, piperidin, zat pait lan lenga lemak (Soedibyo, 1998). Piperin kang kalebu bahan aktif atawa alkaloid kang duwé rasa pedes lan mambu kang anget. Kandungan bahan kimia piperin kang ana ning mrica watara 5-9%. Piperin iki uga bisa dienggo pangobatan tradhisional lan kanggo insektisida.

Pranala njaba 

 Manfaat nutrisi yang terkadung dalam lada hitam
 Sejarah budidaya lada di Asia

Cathetan suku 

Tetuwuhan
Tetuwuhan jamu lan bumbu
Bathik Fraktal ya iku bathik sing motife digawé karo bantuan perangkat alus komputer nganggo rumus matematika fraktal prasaja. Diwiwiti saka karya riset Muhammad Lukman, Yun Hariadi, lan Nancy Margried sing akhire mandhegani perusahaan Bathik Fraktal ana ing kutha Bandung.

Uga delengen 
Motif bathik
Bathik

Pranala njaba 
Situs resmi
Budaya Indonesia Batik fraktal 
 Vivanews.com Batik fraktal Indonesia
Kompas.com Mempopulerkan bathik dengan hitungan matematika
Detikinet, Batik fraktal perkawinan seni dan teknologi
Suaramerdeka, Indahnya kreasi bathik fraktal 

Bathik
Karya asli Indonesia
Salam (jeneng Latin Syzygium polyanthum. E. lucidula Miq., atawa Eugenia polyantha), utawa luwih sok diarani Godhong Salam ya iku salah siji rempah wujud godhong sing bisa digunakaké dadi bumbu masakan. Godhong salam uga bisa kanggo nambani manéka lelara.

Tandhuran Salam kang kalebu godhong rerempahan, racaké kanggo bumbu masak bisa kanggo nambani diare, kencing manis, kolesterol lan liyan-liyané. Pérangan kayu lan oyot uga duwé khasiat obat. Salam ditandur dijukut godhongé kanggo bumbu masak, kulit kayune kanggo bahan pewarna jala atawa anyaman pring. Uwohe bisa dicangkok lan distek.

Jeneng laladan 
Wit Salam iki duwé jeneng liya, ya iku:
 Gowok, Salam (Sunda)
 Manting, Salam (Jawa)
 Kastolan (Kangean)
 Meselangan, Ubar serai (Melayu)
 Salam (Indonesia)
 Salam (Madura)
 Salam (Ambon)
 Indonesian bayleaf, Indonesian laurel, Indian bayleaf (Inggris)
 Indonesiasche Lorbeerblatt, Salamblatt (Jerman)

Khasiat godhong salam 
Godhong Salam kanggo usada:
 Kolesterol tinggi 
 Kencing Manis (Diabetes Mellitus),
 Godhong Salam 75-100 gr digodhog nganggo banyu 3 gelas nganti separoné. Banyu godhogané didhemké lan disaring, diombe sadina kaping telu, saombenan setengah gelas.
 Dina kapindho, Godhong Salam sing wingi bubar digodhog ditambahi banyu 3 gelas manèh. digodhog manèh nganti separoné. Diombe kaya dina pisanan.
 Dina katelu. Godhong Salamé diganti sing isih anyar digodhog manèh lan diombe kaya dina-dina sadurungé.
 Kaya mangkono saterusé nganti kadar gula normal.
 Blegudreg (Hipertensi)
 Radang lambung/maag (gastritis)
 Mencret, 15 lembar Godhong Salam digodhog nganggo rong gelas banyu udakara limalas menit. Sawisé adhem diwènèhi uyah sithik, banjur diombe.
 Mabuk amarga alkohol, segegem woh salam dibebeg nganti alus, peres lan saring, banyuné diombe.
 Antioksidan
 Asam urat
 Gatel-gatel, Godhong Salam lan kulit wit utawa oyode, kumbah, banjur digiling nganti alus. Tambahi lenga klapa. Usapaké ing kulit sing gatel.

Kandungan kimia 
Godhong Salam duwé kandhutan lenga atsiri (seskuiterpen,lakton, fenol), tanin, triterpen, alkaloid, saponin lan flavonoid

Morfologi tuwuhan Salam 
Dhuwuré tekan 25 m, batang bunder, kulit kayu lunyu, oyoté tunggang.
Dawané rangkai Godhong 0,5–1 cm. Godhongé ana kang lonjong, elips lan ana kang bunder telur sungsang, pucuké lancip, bongkoté lincip, pinggiré rata, balungé godhong menyirip, godhong pérangan dhuwur warnané ijo tuwa, pérangan ngisoré ijo enom, dawané watara 5–15 cm, ambané 3–8 cm, manawa diremes mambuné wangi .
Kembang majemuk kasusun kanti rupa malai kang metu saka pucuking epang, warnané putih, mambuné wangi .
Uwohé buah buni, bunder diameteré watara 8–9 mm, uwoh kang esih enom warnané ijo, manawa wis mateng warnané dadi abang tuwa, rasané rada sepet .
Wijiné bunder. Diameteré watara 1 cm, warnané soklat .

Cathetan suku 

Tetuwuhan jamu lan bumbu
Wit

en:Syzygium
eo:Sizigio
es:Syzygium
fr:Syzygium
hsb:Nalikowc
la:Syzygium
lt:Gvazdikmedis
nl:Syzygium
no:Syzygium
pl:Czapetka
pt:Syzygium
ru:Сизигиум
simple:Syzygium
"Chaiyya Chaiyya" (India: छैंय्या छैंय्या, "[lumaku] ana ing íyuban") ya iku lagu India sing dadi soundtrack filem Dil Se lan disutradarani Mani Ratnam. Lagune dhéwé sing ngaransement A.R. Rahman, diripta karo Gulzar, lan musike déning Sukhwinder Singh.

Lirik lagune 
Jinke Sar Ho Ishq Ki Chaaon 
Paanv Ke Neeche Jannat Hogi 
Jinke Sar Ho Ishq Ki Chaaon 
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Saare Ishq Ki Chaaon Chal Chaiyya Chaiyya
Saare Ishq Ki Chaaon Chal Chaiyya Chaiyya
Paanv Janat Chale Chal Chaiya Chaiya
Paanv Janat Chale Chal Chaiya Chaiya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Saare Ishq Ki Chaaon Chal Chaiyya Chaiyya
Saare Ishq Ki Chaaon Chal Chaiyya Chaiyya
Paanv Janat Chale Chal Chaiya Chaiya
Paanv Janat Chale Chal Chaiya Chaiya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya

Woh Yaar Hai Jo Khusbhu Ki Tarah
Jiski Zubaan Urdu Ki Tarah 
Meri Shamo-raat Meri Kaynaat Woh Yaar Mera Saiyyan Saiyyan
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya

Gulposh Kabhi Itraye Kahin, Mehke To Nazar Aa Jaye Kahin 
Gulposh Kabhi Itraye Kahin, Mehke To Nazar Aa Jaye Kahin 
Taabeez Banaa Ke Pahnoo Use Aayat Ki Tarah Mil Jaaye Kahin
Taabeez Banaa Ke Pahnoo Use Aayat Ki Tarah Mil Jaaye Kahin
Gulposh Kabhi Itraye Kahin, Mehke To Nazar Aa Jaye Kahin 
Mera Nagma Wahi Mera Kalma Wahi
Mera Nagma Wahi Mera Kalma Wahi
Yaar Misaale Os Chale Panv Ke Tale Firdaus Chale
Kabhi Daal Daal Kabhi Paat Paat Main Hawa Pe Dhoondho Uske Nishaan

Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya

Woh Yar Hai Jo Khusbhu Ki Tarah
Jiski Zuban Urdu Ki Tarah 
Meri Shamo-raat Meri Kayanat Woh Yar Mera Saiyan Saiyan
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya 
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya
Chal Chaiyya Chaiyya Chaiyya Chaiyya

Cathetan suku

Pranala njaba 
 Vivanews, Chaiyya Chaiyya dienggo nang film Hollywood
 Detiknews, pesen tersirat nang lagu Chaiyya Chaiyya
 Chaiyya Chaiyya dadi Soundtrack film Inside Man
 BBC London, Chaiyya Chaiyya kalebu 10 lagu paling populer
 Chaiyya Chaiyya kalebu 10 lagu paling populer 

Lagu India
Basa tembang racaké digunaake seniman sastra. Basa tembang umume ngemot seni luhung. Kawawa anggugah rasa kang tumuju marang kaendahan, rasa alus angalaya nglangut. Bakune basa tembang mono kudu luwes, pantes, kudu nggugah rasa endah, sengsem, linuhung, tumrap kang maca utawa ngrungu. Kaya umpane basa ing layang Wedhatama. "Liring sepuh sepi hawa, awas roroning atunggil, tan samar pamoring suksma, sinuksmaja winahya ing asepi, sinimpen telenging kalbu...."

Wewaton-Wewaton ing Tembang
Tembang ya iku basa tinata mawa wewaton-wewaton tinamtu (basa puisi lan lelagon/guru lagu).

Rujukan

Sastra Jawa
Sandi asma ya iku tetenger kang ora ngegla kang pancen disingidake, digawé wadi, disandi. 
Dadi tembung sandi ing kono teges wadi, mangka maune ateges: sambung, sambungan, gayut. Sandi ing kuna mung ateges sambung, ora béda karo tembung sendi ing basa Indonesia, nanging ing basa Jawa saiki wis lumrah ateges wadi, winadi. 
Wujuding sandi asma kaya ta:
1. Rong sagota warga sinuta. Iku ngemot asma Ranggawarsita. Mesti waé tulisan Jawa Rong= ra taling-tarung, ora Rang.
2. Borong angga sawarga mesi martaya. Iya isi Ranggawarsita.
3. Songsong gora candraning hartati....

Cathetan suku

Sastra
Temu putih (Curcuma zedoaria (Christm.) Roscoe syn. Curcuma pallida Lour. (Heyne)) iku kalebu famili Zingiberaceae kang biyasa minangka uborampe usada lan empon-empon, temu putih uga diarani temu kuning, Herbal iki biyasa minangka bumbu masak lan campuran jamu .

Jeneng liya
Curcuma zedoaria (Berg) Roscoe, temu putih(Melayu), fung ngo su(Cina), zedoary

Khasiaté temu putih

Rimpangé Temu putih kena kanggo tamba lelara, antarané:
 Obat kulit, bisa kudis, panu atawa lelara kulit liyané
 Radang Kulit
 Cuci darah
 Weteng kembung lan gangguan liya ing pencernaan (dispepsia)
 Obat reresik sawisé nifas (ngelairké)
 Tonik sawisé nifas, panambah tenaga
 Antitumor
 Antikanker
 Hepatoprotektif
 Anti-peradangan lan
 Terapi leukimia
 Keseleo, abuh  
 Bisul 
 Keracunan 
 Lara untu 
 Nyeri haid (dysmenorrhoea) 
 cacingan 
 ambeien (hemorrhodies) 
 demam 
 radang selaput lendir 
 jantung koroner 
 TBC  
 asma 
 dhadha nyeri 
 radang selaput pernapasan (bronchitis) 
 Ngilangeké gumpalan darah ning jaringan tubuh atawa pembuluh darah 
 ayan (epilepsi) 
 pembengkakan limpa 
 Antivirus 
 uga bisa nyegah lan nambani kanker

Efek Farnamakologis
Peluruh dahak (respektoran)
Peluruh haid 
Perangsang muntah manawa keracunan
Peluruh entut (karminatif)
Ngelancarké getih lan pernapasan 
Ngilangké rasa lara Analgesik

Kandungané temu putih

Rimpangé duwé kandhutan zat warna kuning kurkumin (diarilheptanoid).
Minyak atsiri (kurkumol, kurkumenol, Isokurkumenol, Prokurkumenol, Kurkurnadiol)
Germakran (Kurdion, Dehidrokurdion)
seskuiterpena furanoid 
eudesman (Kurkolon)
Germakran (Furanodienon, Isofuranodienon, Zederon, Furanodien, Furanogermenon)
Eleman (Kurserenon kang padha karo edoaron, Epikurserenon, Isofurano germakren)
Asam-4-metoksi sinamat (duwé sipat fungistatik)
Saka panalitèn liya tinemu kurkumanolid A, kurleumanolid B, lan kurkumenon.

Morfologis temu putih 

Batangé rimpang ana ing ngisor lemah, warnané soklat enom lan soklat tuwa, ning jeroné putih atawa putih rada biru, duwé wujud kang bunder lan aromatilc.
Godhong tunggal, pelepah godhong batang semu, warnané ijo soklat tuwa, akehé godhong 2-9 lembar, dawa lanset 2,5 kali ambané saka godhong kang paling amba, pucuké lancip, duwé rambut semu, ijo atawa ijo campur soklat ungu ning balung godhong, 43–80 cm atawa luwih.
Kembang majemuk mbentuk bulir,ning ketiak rimpang primer. spatha lan brachtea; rata-rata 3-8 x l,5-3,5 cm. Kelopak 3 daun, putih atawa kekuningan, tengahing abang atawa soklat rada abang, 3 –4 cm. Makutha: 3 daun, putih kemerahan, tinggi rata-rata 4,5 cm.
Benang sari 1 buah, ora sempuma, bunder telur kuwalik, kuning terang, 12-16 x 10–115 mm, tangkai 3 5 x 2–4 mm, kepala sari putih, 6 mm.
Woh: duwé rambut, rata-rata 2 cm. Waktuné ngembang Agustus-Mèi. Tukul ning laladan tropis, 750 m dpI ning Jawa dibudidayakaké kanggo tetuwuhan obat lan bumbu.

Cathetan suku

Tetuwuhan jamu lan bumbu
Tembung kriya transitif iku sajinising tembung kriya sing merlokaké subjèk lan objèk siji utawa luwih. Tembung kriya iki lawané tembung kriya intransitif sing ora merlokaké objèk. Banjur ing basa Jawa, tembung kriya transitif bisa diwalik didadèkaké pasif. Ing modus aktif, tembung kriya iki kudu dipranasalisasi.

Tuladha:
Aktif
 Kowé ngangkat tas (tas iku objèk)
 Aku  ngukum kowé (kowé iku objèk)
 Maling nyolong dhuwit (dhuwit iku objèk)
 Aku nulis layang (layang iku objèk)
 Aku mangan saté (saté iku objèk)

Pasif
 Tasé kokangkat
 Kowé takkukum
 Dhuwité dicolong maling
 Layangé taktulis
 Saténé takpangan

Ing modus pasif ora ana subjèk.

Tembung
Pandhita (Dewanagari: पण्डित, paṇḍit) iku sebutan kanggo pamimpin agama. Tembung pandhita asalé saka tembung Pandita (basa Sansekerta), sing tegesé brahmana utawa guru agama Hindhu utawa Buda.

Sajeroning agama Kristen, pandhita iku pamulang umum kanggo jemaat. Panjenengané duwé kewajiban kanggo nemtokaké swasana sajeroning jemaat saéngga jemaat bisa luwih giyat nindakaké panggilané minangka siji persekuthuan sing sinau-mulang. Saliyané iku, pandhita uga wujud siji pamulang mirunggan, ing ngendi panjenengané kudu nglibataké dhiri kanthi langsung minangka siji pamulang. Ana telung wadhah ing ngendi pandhita bisa kanthi langsung mulang, ya iku ing kelas Katekhisasi, kelas pendhidhikan téologi jemaat, lan mimbar.

Ing Indonésia, saiki istilah pandhita kanthi mirunggan dipigunakaké kanggo sebutan pamimpin agama-agama Kristen Protèstan, Hindhu utawa Buda. Lumrahé, istilah iki sok-sok uga bisa dipigunakaké kanggo Konghucu.

Ing Minangkabau, ulama Islam tau diarani pandhita, kaya déné sing karekam sajeroning novèl Marah Roesli, Siti Noerbaja :”tatkala dilihat olèh pendeta itu akan hal…..”

Padhanan istilah pandhita kanggo agama Islam iku ustadz, kanggo Kristen Katulik iku pastor, éwadéné kanggo Buda iku biksu (basa Hokkian: "boksu").

Réferènsi lan pranala njaba

Uga delengen 
 Pastor 
 Rohaniwan

Pamimpin agama
Sesebutan kaagamaan
Ogoh-ogoh iku kalebu ana kabidayan Agama Hindhu Ing Bali. Kesenian iki dirayakake yèn ta ngepasi dina Nyepi ya iku dina agunge wong sing agamané Hindhu.
Wiana ngandharake yèn kasunyatane Ogoh-ogoh ndhisik anané iku ora ana sambung rentete karo dina riyaya nyepi. Iku mung wujud saka kreativitase wong Bali kanthi wujud buta utawa raseksa. Nut jaman kelakone banjur digawé aturan kang nglebokaké Ogoh-ogoh iki lumebu ana ritual Nyepi

Jinise Ogoh-ogoh 
Telu wujud ogoh-ogoh sing lumrah dingertèni saka Bali ya iku Celuluk, Buta, lan Pang (Gundul). Ogoh-ogoh iki diwujudake buta kang dadi simbole angkara murka. Mula saka iku banjur diarak, antarané diobong.

Prosèsi Tata cara 
 Diawiti prosesi Melasti ya iku prosèsi kang njupuk banyu suci saka sagara ing Semarang ana Pasisir Marina.
 Ogoh-ogoh kanthi wujud buta kala (kang duwé sipat raseksa) diarak mubengi désa ing wayah wengi sadina sadurune riyaya Nyepi. Sarampunge acara banjur diobong ogol-ogole.
 Ing dina riyaya Nyepie kabèh wong padha kontemplasi dan yoga-samadhi di omahé dhéwé-dhéwé awit tabuh 06.00 WIB hingga dina sesuke tabuh 06.00 WIB.
 Puncaking acara dianakaké acara Dharma Shanti

Gladri

Cathetan suku 

Boneka
Budaya
Serabi Ngampin ya iku panganan khas saka Désa Ngampin, Kutha Ambarawa. Panganan iki digawé saka glepung beras cempa dicampur santen.

Srabi Ngampin iki pancen béda karo srabi liyané. Yèn srabi liyané kaya ta srabi Natasuman, ora gawa kuah. Nanging yèn Srabi Ngampin iki, panyuguhane kanthi kuah seng wujudé santen. Sakleraman panganan iki kaya kolak. Srabi Ngampin iki uga warna-warna rasané. Sing rupané soklat rasané legi gula jawa, sing putih rasané gurih, lan sing ijo rasané pandan.

Srabi iki ana ing sapinggiran Désa Ngampin. Akèh banget sing dodolan. Biyèn-biyene srabi iki didol setaun pisan ngarepake wulan Syakban.

Uga delengen 
 Srabi
 Ngampin, Ambarawa, Semarang

Rujukan 

Panganan
Olah-olahan Indonésia
Jajanan
Ambarawa, Semarang
Kanjeng Gusti Pangéran Adipati Arya Paku Alam VI (Hanacaraka: ꦑꦚ꧀ꦗꦼꦁꦓꦸꦱ꧀ꦠꦶꦦꦔꦺꦫꦤ꧀​ꦄꦢꦶꦥꦠꦶꦄꦂ​ꦪꦦꦏꦸꦄꦭꦩ꧀꧇꧖꧇) dipuncekak Paku Alam VI miyos ing dinten Kamis Legi 4 Ruwah 1784 utawi 9 April 1856. Piyambakipun dipunangkat dados Kepala Kadipatèn Pakualaman ing dinten Kamis Pahing 21 Besar 1830 utawi 11 April 1901 kanthi sesebutan KGPAA Paku Alam VI. Nalika semonten, yuswanipun piyambakipun sampun 45 taun. Nalika dados Kepala Kadipaten, Paku Alam VI gadhah pangarep-arep manawi putra mbajengipun inggih punika BRMH Surarja utawi Paku Alam VII saged nggantosaken kalungguhan Sri Paku Alam VI. Pramila, Paku Alam VI paring wejangan pendhidhikan kilèn déning Paku Alam VII.

Paku Alam VI séda sadèrèngipun Paku Alam VII dipunangkat dados Kepala Kadipatèn Pakualaman. Paku Alam VI séda ing dinten Rebo Legi 2 Rabiul akir 1832 utawi 9 Juni 1902. Paku Alam VI mangku kalungguhan dados Kepala Kadipatèn Pakualaman namung 14 sasi kémawon. Nalika séda, yuswanipun piyambakipun taksih 46 taun langkung sakedhik. Paku Alam VI dipunsarékaken ing pasaréyan Giriganda sesarengan bapakipun, inggih punika Sri Paku Alam V.

Putra-Putri 
Paku Alam VI patutan putri ingkang cacahipun sanga, inggih punika:
 BRA Bratadiningrat, garwanipun Bupati Madiun (saking garwa padmi, ingkang ing sajarah Pakualaman dikenal kanthi sesebutan “Gusti Timur”).
 BRM Surtiya (saking garwa padmi Gusti Timur), séda nalika piyambakipun sinau ing nagari Walandi. Piyambakipun dipunsarékaken ing nagari Walandi.
 Paku Alam VII, nalika taksih nèm gadhah asma BRMH Surarja (saking garwa padmi Gusti Timur).
 BRA Mangkudiningrat, krama kaliyan KPH Mangkudiningrat saking Kasunanan Surakarta (saking garwa padmi Gusti Timur).
 BRA Suryasusarsa, krama kaliyan KPH Suryasusarsa saking Mangkunegaran (saking garwa padmi Gusti Timur).
 KPH Suryaningprang (saking garwa padmi Gusti Timur).
 BRMH Suryanataningrat (saking garwa ampéyan)
 BRA Natadiningrat, krama kaliyan Ir. Natadiningrat, ingkang salajengipun gantos asma dados Prof. Ir. Wreksodiningrat.
 BRA Natasudirya (saking garwa ampéyan).

Ugi pirsani 
 Kadipatèn Pakualaman ing Yogyakarta.
 Pratélan Ratu Mataram Enggal

Pranala njaba 
 Pakualaman - The Kartasura Dynasty - Genealogy

Cathetan suku 

Lair 1856
Pati 1902
Kadipaten Pakualaman
Raja Jawa
Risty Tagor lair kang Jakarta tanggal 12 April 1989 ya iku juru main sinétron uga bintang filem Indonesia. Risty Tagor lair saka pasangan Johan Tagor Harahap kang isih duwé dharah Batak lan Tjut Mutia kang isih duwé dharah Acèh. Risty Tagor isih saseduluran karo Inez Tagor. Risty Tagor krama karo Rifky Balweel ing tanggal 2 Oktober 2010, lan babaran anak mbarepé nalika tanggal 11 April 2011. Nalika isih lajang, dhéwékè tau pacaran karo Mario Irwinsyah nanging ora suwé pedhot. Sawisé iku, ing taun 2009, dhéwékè pacaran karo Armand Geraldy lan ora suwé pedhot.

Risty Tagor miwiti karire nalika isih umur 5 taun. Nalika iku dhèwèké dadi bintang ing prodhuk susu. Nalika SMA, Risty Tagor lan kanca-kancane mèlu ajang modhel kang dianakake Kawanku, lan bisa lumebu ing 100 besar. Nalika iku, Risty uga éntuk tawaran dadi bintang ing Pucelle, Risty luwih milih dadi bintang Pucelle lan ninggal modhel ing Kawanku. Dhèwèké dikenal wong akèh wiwit main ing filem Pocong 2. Saliyané filem Pocong2, dhèwèké uga main ing filem Bestfriend? barengan karo Nikita Willy.

Cathetan suku 

Artis
Lunpia utawa lumpia (Hanzi: 潤餅, hanyu pinyin: run bing) iku sajinis panganan tradhisional Tionghoa. Tembung lunpia asal saka dhialèk Hokkian saka pelafalan runbing sajeroning dhialèk Lor.  Lunpia wujud lembaran tipis saka glepung gandum kang didadèkaké kulit banjur digunakaké minangka pambungkus isèn-isèn kang racaké wujud rebung, endhog, janganan, daging, utawa panganan sagara.

Lunpia iku panganan kas ing Indonésia, mligi ing Semarang, Jawa Tengah kanthi cara masak lan bumbu-bumbu kang disesuwèkaké karo laladan Semarang. Rasané lunpia kas Semarang iku campuran antarané Tionghoa lan Indonésia amarga lunpia kas Semarang pisanan digawé wong Tionghoa kang dadi bojoné wong Indonésia lan manggon ing Semarang. Panganan iki wiwit ditepungi masarakat nalika ing Semarang dianakaké GANEFO (pagelaran ulah raga) kang dianakaké ing pameréntahan Présidhèn Soekarno.

Ing Semarang, lunpia akèh dijajakaké ing Dalan Pandhanaran, Semarang. Ing kana uga didol panganan kas Semarang liyané, kaya ta bandeng presto lan wingko babat. Jaman biyèn, lunpia mung duwé sarasa thok, yaiku rebung. Nanging saiki lunpia akèh macemé, ana kang isiné iwak pitik, urang, lan campuran saka rebung karo iwak pitik, utawa rebung karo urang. 
Yèn arep tuku lunpia, mesthi waé diwènèhi pitakonan: "kang teles apa gorèng?" Amarga wong kang adol lunpia uga nyajèkake lunpia kang durung digorèng lan lunpia kang wis digorèng. Ana kang seneng lunpia didhahar nalika durung digorèng lan ana uga wong kang seneng lunpia kang wis digorèng. Kabèh iku miturut selérané dhéwé-dhéwé.

Kulit lunpia
Resèp kulit lunpia (kanggo 60 lembar) yaiku:

Bahan 
1.000 gram glepung terigu 
30 gram lenga goreng 
endhog 1
uyah saséndhok tèh
banyu ki utawa banyu abu 2 séndhok tèh
950 ml banyu

Carané gawé
Glepung diayaki, banjur lenga gorèngé dicampur karo banyu abu, uyah, lan endhog, diudheg nganti rata. 
Banjur banyuné dicampur diulèni, lan dibanting supaya kalis. 
Yèn wis kalis diumbaraké suwéné 12 jam.
Panasaké wajan, jipuk ulènan bahan sacukupé, diputer digawé tipis ing sadhuwuré wajan mau.
Banjur dipanasaké manèh, coplok kulit saka wajan alon-alon.

Deleng uga 
Lunpia Semarang
Risoles

Cathetan sikil

Panganan
Jajan pasar
Olah-olahan Indonésia

da:Forårsrulle
de:Frühlingsrolle
el:Ρολό της άνοιξης
en:Spring roll
es:Rollito de primavera
fr:Rouleau de printemps
he:גלילי אביב
id:Lumpia
ja:春巻き
ko:춘권
nl:Loempia
no:Vårrull
ru:Яичный рулет
sv:Vårrulle
vi:Nem rán
zh:春卷
zh-yue:春卷
Suran Tanjung kalebet pagelaran pentas-kabudayan ingkang woten ing désa Dlimas. Suran Tanjung sampun dipunwiwiti saking jaman rumiyin lan tetep lestantun ing jaman modhèren sapunika. Amargi tiyang-tiyang ingkkang wonten ing dhusun Dlimas banget nguri-uri babagan budaya warisan simbah buyut punika.

Pagelaran "Suran Tanjung" dipunwontenaken ngepasi ing wulan sura lan ugi nmung 2 dinten kémawon. Punika ingkang dinten Jumuwah, Setu, lan Minggu ingkang pungkasan. Ingkang dinten Jumuwah sasampunipun Salat Jumuwah ingkang dipunwiwiti ngagem ngempalaken asil bumi tuladhanipun punika pitik gorèng, sekul kuning, gudheg, lan sapanunggalanipun. Ingkang sampun dipunkempalaken wonten ing ngandhap uwit Tanjung, nawi wit ing désa Dlimas. Lajeng dipundongani kaliyan kyai mriku kanggé ingkang ngrasuk agami Islam, manawi wonten ingkang agami Kristen utawi Katulik punika sampun wonten pendetanipun, lan ugi ingkang agami Hindhu sampun wonten ingkang mimpin.
 
Satunggal dinten kelampahan dinten salajengipun punika wonten adicara Kethoprak lan Jogèd tayub saking masarakat sakupengipun mriku. Sedaya upacara adat ingkang kelampahan kanggé pamudar raos dhumateng Allah ingkang sampun maringi rejeki ing désa mriki.

Sadèrèngipun upacara adat punika kelampahan kedah ngagem acara reresik désa rumiyin.

Artikel mawa basa krama
Upacara adat
Angin iku hawa sing obah amarga rotasi bumi lan anané tekanan udara ing saubengé. Aliran munggahé hawa panas lan mudhuné hawa atis diarani konveksi.

Jénis Angin 
Lumrahé, angin kapantha dadi angin lokal lan angin mangsa.
Angin lokal ana telung macem, yaiku:
 angin darat lan angin laut
 angin gunung lan angin lembah
 angin ribut lan angin puyuh

Angin mangsa utawa angin periodik ana limang jénis, yaiku.

 Angin Passat
 Angin Anti Passat
 Angin Barat
 Angin Timur
 Angin Monsun (muson)

Angin pancèn ora bisa disawang nanging angin bisa diukur. Piranti kanggo ngukur angin yaiku.

 Anémométér, yaiku piranti kanggo ngukur bantèré angin.
 Wind vane, yaiku piranti kanggo mangerténi arah angin.
 Windsock, yaiku piranti kanggo mangerténi arah angin lan ngira-ira gedhé lan banteré angin mau. Padatan diènggo ing papan anggegana–papan anggegana.

Faktor Dumadiné Angin 
Faktor-faktor dumadine angin yaiku.
 Gradién barometris, yaiku wilangan sing nuduhaké béda tekanan udara saka 2 isobar sing adohé 111 km. Saya gedhé gradién barometrisé, saya rikat obahé angin. 
 Posisi panggonan. Banteré angin ing cedhak khatulistiwa luwih rikat saka panggonan sing adoh saka garis khatulistiwa.
 Dhuwuré panggonan. Saya dhuwur panggonan, saya banter angin. Kuwi amarga prabawa gaya gésék sing ngalangi obahe angin.
 Wèktu. Angin nalika awan luwih banter tinimbang angin wayah bengi.

Mupangat Angin 
Manfaaté angin yaiku:
 Kanggo ngobahaké perahu layar.
 Kanggo tènaga listrik. 
 Kanggo instrumen sing ngréwangi pesawat take-off utawa landing.
 Kanggo ngilangi hawa panas lan gerah.

Pranala njaba 

 Meteorology Guides: Forces and Winds – Instruksional modul dari University of Illinois
 Names of Winds – Sebuah pratélan dari Layanan Cuaca Golden Gate
 Wind Atlases of the World – Pratélan atlas angin dan survei angin dari seluruh donya
 Winds of Mars: Aeolian Activity and Landforms – Paper dengan slide yang menggambarkan aktivitas angin di planit Mars
 Classification of Wind Speeds 
 Wind-speed chart 
 The Bibliography of Aeolian Research

Cathetan suku 

Meteorologi
Cuaca
Rabi utawi Rabbi (Ibrani Klasik רִבִּי ribbī;; Ashkenazi modhèren lan Israèl רַבִּי rabbī) salabetipun Yudaisme, ateges "guru", utawi teges harafiahipun "ingkang agung". Tembung "Rabi" asalipun saking oyot tembung basa Ibrani RaV, ingkang salebetipn basa Ibrani alkitabiah ateges "ageng" utawi "misuwur, (salebetipun kawruh)".

Salebetipun aliran-aliran Yudea kuna, kaum wicaksana dipun sapa minangka רִבִּי (Ribbi utawi Rebbi) — salebetipun abad-abad kawuri puniki dipun éwahi pocapanipun dados Rabi ("guru kula"). Istilah sapaan kinurmatan puniki saya dangu dipunpigunakaken minangka gelar, lan pungkasanipun pronomina "i" ("-kula") kècalan tegesipun amargi asringipun tembung puniki dipunpigunakaken. Ing Éropah Wétan, Rabi dipunpocapaken minangka "Ravin," (Раввин).

Priksani ugi 
 Rabi Yahudi
 Posek
 Rosh yeshiva
 Rebbe
 Sastra rabinik
 Sinagoga
 Mashgiach ruchani
 Beth din
 Yeshiva
 Kantor

Rujukan

Umum 
 Rabbi, artikel salebetipun Encyclopedia Judaica, Keter Publishing

Wanita salebetipun Ajaran Ortodoks 
 Debra Nussbau, Cohen, Jewish tradition vs. the modern-day female, March 17, 2000, Jewish Telegraphic Agency
 Lauren Gelfond Feldinger, The Next Feminist Revolution, The Jerusalem Post, 17 Maret 2005
 Moshe Y'chiail Freidman, Women in the Rabbinate, Jewish Observer, 17:8, 1984, 28-29.
 Laurie Goodstein, Causing a Stir, 2 Synagogues Hire Women to Aid Rabbis, 6 Fèbruari 1998, New York Times
 Jeff Helmreich, Orthodox women moving toward religious leadership, Jumat, 6 Juni 1997, Long Island Jewish World
 Marilyn Henry, Orthodox women crossing threshold into synagogue, Jerusalem Post Service, 15 Mèi 1998
 Jonathan Mark, Women Take Giant Step In Orthodox Community: Prominent Manhattan shul hires ‘congregational intern’ for wide-ranging spiritual duties, The Jewish Week, 19 Dhésèmber 1997
 Emanuel Rackman, (Women as Rabbis) Suggestions for Alternatives, Judaism , Vol.33, No.1, 1990, hlm. 66-69.

Pranala njawi 
 Rabbi, entri dalam Departemen Perburuhan AS Occupational Outlook Handbook
 Hebrew Union College - Institut Agama Yahudi (Seminari Reform)
 Sekolah Rabinik Rekonstruksionis
 Seminari Teologi Yahudi Amerika (Seminari Konservatif)
 Universitas Yeshiva (Seminari Ortodoks Modern)
 Aliansi Fenminis Ortodoks Yahudi, halaman tentang peranan kepemimpinan perempuan dalam Yudaisme Ortodoks 

Yahudi
Pamimpin agama Yahudi
Gelar kaagaman
 
Artikel mawa basa krama
Golf iku dolanan njaban ruwang kang dimainké kanthi dhèwèkan utawa tim kang lomba nglebokaké bal menyang njero bolongan-bolongan kang ana ing lapangan kanthi gunggung thuthukan paling sithik. Bal golf dithuthuk kanthi migunakaké sak sèt tongkat panuthuk kang diarani klab (stik golf). Golf iku salah siji saka dolanan kang ora duwé lapangan dolanan kang standar, nanging dimainké ing padhang golf kang saben padhang duwé désain unik, lan racaké kapérang saka 9 utawa 18 hole (bolongan). Aturan utama sajeroning golf ya iku "mainké siji bal mawa stik golf saka laladan tee (teeing ground) menyang njero bolongan kanthi sakthuthukan utawa sapérangan thuthukan sabanjuré selaras karo aturan".

Pegolf legendaris 
 Arnold Palmer
 Jack Nicklaus
 Dale Irwin
 Tom Watson
 Tiger Woods

Réferènsi

Pranala njaba 
 Persatuan Golf Indonesia
 The R&A, St Andrews
 International Association of Golf Club Presidents
 Federasi Golf Internasional (IGF)
 PGA of America
 PGA Tour
 USGA: United States Golf Association

Gladri 

Dolanan bal
Tiger Woods (). Panjenengané lair minangka keturunan Afro-Amérika-Thailand.

Panjenengané njawarani Turnamèn Masters taun 1997 nalika umur 21 taun lan 3 sasi, dadi jawara paling enom sajeroning sajarah. Panjenengané uga menangi patang gelar Major maturut-turut diwiwiti saka US Open 2000 nganti Masters 2001; prastawa iki diarani "Tiger Slam", amarga ora diantuki "sajeroning sa mangsa".

Jeneng (Tiger) asalé saka jeneng undangan kanca raket bapakné, sawijining wong Vietnam sing jenengé Nguyen Phong. Bapakné, Earl Woods iku sawijining perjurit nalika Perang Vietnam: anggota Beret Ijo. Ibuné, Kultida, asalé saka Thailand. Nalika sasi Oktober 2004, panjenengané palakrama karo modhèl asal Swèdhen, Elin Nordegren. Tanggal 18 Juni 2007, èstriné nglairaké anak wadon ing sawijining omah lara ing Los Angeles, California, Amérikah Sarékat tengah wengi. Anak wadon pisanané dijenengi Sam Alexis Woods. Lairé bayi iku mung let setaun sawisé bapakné ninggal.

Kamenangan-kamenangan wigati 
 Masters: 4 (1997, 2001, 2002, 2005)
 AS Terbuka: 3 (2000, 2002, 2008)
 British Open Golf: 3 (2000, 2005, 2006)
 PGA Championship: 4 (1999, 2000, 2006, 2007)

Sumber 
 Kompas 20 Juni 2007
 Tempo 20 Juni 2007

Réferènsi

Wacan terusan

Pranala njaba 

Tiger Woods situs resmi
Tiger Woods profil ing situs resmi PGA Tour
Tiger Woods Foundation
Tiger Woods Learning Center
Tiger Woods  on the Official World Golf Rankings site
Tiger Woods' Videos on mReplay 
Tiger Woods Video on ESPN Video Archive 
Tiger Woods Video on FoxSports Video Archive 

Lair 1975
Wong urip
Pegolf Amérikah Sarékat
Amritsar (basa Punjabi: ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ), sing tegesé "Blumbang saka Sari Kalanggengan", iku kutha krajan saka distrik Amritsar, ing wewengkon Punjab, India. Sensus padunung nalika taun 2001 nglapuraké gunggung padunung ing kutha Amritsar luwih saka 1.000.000 jiwa lan padunung ing saindhenging distrik nganti 3.096.077 jiwa luwih. Kutha Amritsar ana ing lor-kulon saka India, kanthi let watara 32 mil sisih wtan saka Lahore, Pakistan.

Pranala njaba 
 Everything About Amritsar 
 Amritsar Online 
 Information on Punjab, Amritsar 
 Full Information on Amritsar *
 Amritsar Travel Portal *
 Amritsar City Portal*
 Amritsar City Website*
 Amritsar Portal
 Amritsar District Administration
 Amritsar Municipal Corporation
 Shri Durgiana Tirath 
 Tourist Office 
 City Map
 My Pind – District Map 
 Route from Chandigarh to Amritsar
 Amritsar Classifieds Directory 
 Current time and weather in Amritsar

Kutha ing India
Kutha ing Jalur Sutra
Gurkha, uga diéja gorkha, iku wong-wong saka Nepal kang njupuk jenengé saka wong suci Hindhu abad angka 18, Guru Gorakhnath. Pangikuté, Bappa Rawal, lair kanthi jeneng Prince Kalbhoj, wujud wong Gurkha pisanan. Gurkha ditepungi mligi amarga kakendelan lan kakuwatané sajeroning Brigade Gurkha sajeroning Angkatan Darat Britania Raya sarta Angkatan Darat India. Gurkha uga misuwur amarga péso khasé kang diarani kukri.

Pranala njaba 

 Brigade of Gurkhas website
 Gurkha Museum
 The Tripartite Agreement (TPA) 1947
 Twenty-Six Victoria Crosses have been won by Gurkha Regiments 
 Lt. Nawang Kapadia

Militèr
Népal
Apollo 13 iku misi pandharatan ing Bulan, péranganing proyèk Apollo NASA Amérikah Sarékat. Anggota kruné yaiku James A. Lovell, John L. "Jack" Swigert, lan Fred W. Haise. Misi iki diluncuraké tanggal 11 April 1970.
Apollo 13 ngalami masalah pisanané saprangan wektu sawisé paluncuran, tepaté nalika péranganing rokèt Saturn V, ya iku S-II utawa tingkat kaloro (sing duwé 5 mesin panyurung), ing ngendi panyurung nomer 5 mandheg tandang gawéné 132 detik luwih awal saka samesthiné, saéngga tataran iki kepeksa urip 34 detik luwih suwé, sarta marakaké tataran sabanjuré, ya iku S-IVB kudu urip luwih suwé 9 detik.

Pranala njaba 

 Apollo 13 entry in Encyclopedia Astronautica 
 NASA NSSDC Master Catalog
 APOLLO BY THE NUMBERS: A Statistical Reference by Richard W. Orloff (NASA)
 The Apollo Spacecraft: A Chronology 
 Apollo Program Summary Report
 

Program Apollo
Budi Palopo (). Duweni jeneng asli Budi Utomo nanging dhèwèké luwih seneng diceluk Tom Sega lan malah kondhang kanthi sebutan Budi Palopo. Lulusan FMIPA/Matematika Institut Teknologi 10 Novèmber (ITS) Surabaya iki nulis rong basa ya iku basa Jawa lan Indonesia kanthi wujud puisi, carkak, lan esai. Puisine, Tembang Damai (1987) dipentas-wacakake ing Pusat Kebudayaan Perancis, Surabaya ya iku antologi puisine sing pisanan. Sajak Hong, antologi puisi bersama kawan, dipentas-wacakake ing Dewan Kesenian Surabaya (1988). Suara’89, antologi bersama kawan dipentas-wacakake ing Pusat Persahabatan Indonesia-Amérika (PPIA) Surabaya (1989). Gurit Rong Puluh (1995) dipentas-wacakake ing Dewan Kesenian Surabaya (1995), ing Taman Budaya Surakarta (1996) lan ing Taman Budaya Jawa Timur (1997). Karya-karyané uga kahimpun ana ing antologi Pangastawa (1990) lan antologi puisi liyané. Karya-karyané diemot ing médhia masa, antarané: Jaya Baya, Panjebar Semangat, Surabaya Pos, Surya, Kompas, lan Jawa Pos.
Kang identik lan bisa diusung déning Budi Palopo ya iku kesan mistis, magis, lan mbeling ana ing geguritan sing ditulis. Akèh kang awujud mantra Jawa. Akèh geguritané Budi Palopo kang ora gampang dicerna mentah-mentah. Ngandut aji-aji magis simbolik utawa mung dolanan kosa kata. Kesan “mbeling” bisa dideleng saka geguritan-geguritané. Ana ing sajake sing serius, isih ngetokaké aksen guyon parikena. Padha karo anekdot sing isiné sindiran. Sindiran karo gaya sing alus, kas Jawa sing kalem.
Dhèwèké wis tau olèh tropy penghargaan saka Kanwil Deppen Jawa Timur, minangka penulis paling apik ing Lomba Karya Tulis Bulan Komunikasi, Surabaya 1985. Minangka Juara III ana ing Lomba Karya Tulis Bulan Produksi, Kanwil Depnaker Jawa Timur, Surabaya 1986. Kajaba iku, dhèwèké uga éntuk penghargaan saka RRI Surabaya, minangka Juara III ana ing Lomba Nulis lan Macakake Naskah Humor Hari Radio 1987. Saiki dhèwèké dadi wartawan tabloid GUGAT, ing Surabaya.

Karya 
 Tembang Damai(Puisi, 1987)
 Sajak Hong(Antologi Puisi, 1989)
 Gurit Rong Puluh(1995)

Pranala njaba 
 Palopo
 Ndemun 
 Palopo Tawarkan Fenomena Baru Dalam Menghidupkan Satra Jawa

Cathetan suku 

Panulis basa Jawa
Sastrawan Indonésia
Kompas TV
 Kompas (layang kabar)
 Kompas (alat navigasi)
Jayabaya (kalawarti)
 Jayabaya (raja Kedhiri)
 Universitas Jayabaya

Kaca dhisambiguasi
Kompas iku piranti navigasi kanggo nemtokaké arah, wujud siji panah penunjuk magnetis sing bébas nyelarasaké marang médhan magnit bumi kanthi akurat. Kompas mènèhi rujukan arah tinamtu, saéngga mbantu sajeroning babagan navigasi. Arah mata angin sing dituduhaké yaiku arah lor, kidul, wétan, lan kulon. Yèn dipigunakaké bebarengan karo jam lan sèkstan, kompas bakal luwih akurat sajeroning nuduhaké arah. Piranti iki mbantu perkembangan dedagangan maritim kanthi agawé lelungan adoh dadi luwih aman lan èfisièn dibandhingaké karo nalika manungsa isih nganggo pituduh  lintang kanggo meruhi arah.

Ing ngisor iki arah mata angin sing bisa dituduhaké déning kompas.
 Lor ( utara / north dicekak U utawa N)
 Kulon (barat / west dicekak B utawa W)
 Wétan (timur / east dicekak T utawa E)
 Kidul (dicekak S)
 Lor-kulon (antara kulon lan lor, dicekak NW)
 Lor-wétan (antara wétan lan lor, dicekak NE)
 Kidul-kulon (antara kulon lan kidul, dicekak SW)
 Kidul-wétan (antara wétan lan kidul, dicekak SE)

Jinis kompas 
Kompas dibédakan dadi rong jinis, yaiku kompas analog lan kompas digital.

Arah
Kethoprak saged tumuju dateng:
 Kethoprak Seni pentas budaya Jawi.
 Ketoprak jajan tradhisional saking Jakarta.
 Ketoprak nama lokal iwak spésies (Belontia hasselti),
Moho iku jènising panganan kang digawé saka glepung beras. Moho iku panganan khas ing tlatah Jawa mligi ing Kabupatèn Blora lan saubengé. Panganan iki uga tinemu ing tlatah Kabupatèn Cirebon.  Wujud panganan moho racaké bunder awarna putih lan pérangan dhuwuré mekrok mèmper wujud kuwé apem cingkir.

Uga delengen 
Gethuk
Sumpil
Nagasari

Panganan
Olah-olahan Indonésia
Jajan pasar
Jajanan
Mbah Brintik () iku sawijining sastrawati Jawa. Sastrawati kang duwé jeneng Nyi Karmiasih Soemardi Sastro Utomo iki wis ngasilaké 400an karya antarané ya iku :cerkak, cerbung, carita sosial, carita budaya, kang wis diemot ing “Panjebar Semangat”, “Jaya Baya”, “tabloid Humas Kanjuruhan”, “Malang Post”, “Mbangun Tuwuh”, “Pujangga Anom”, lan liya-liyanè. Ing kalangan pencinta sastra Jawa, sapa ta ora tepung karo jeneng Mbah Brintik, Sri Widati Pradopo, utawa Diah Hadaning? utawa, saka kalangan sing luwih enom, ana uga jeneng Trinil. Mèh saben edisi kalawarti, kaya ta kalawarti Panjebar Semangat, Djaka Lodhang, utawa Damar Jati, kerep jeneng-jeneng iku nyelip ing antarané tulisané wong lanang.
Lagu-lagu Jawa karyané isiné pitutur kanggo para mudha, panguwasa kareben ngisi kamardikan kanthi jujur lan adil.
Umure pancen wis sepuh, nanging ora dadi alangan mbah Brintik kanggo ngembangaké basa Jawa[[. Kolumnis kaloka asal Kepanjen, Malang, Jawa Timur iku,tertarik gawé mèlu ngembangakè basa brebes dadi salah sawijining khasanah basa Jawa kareben tetep lestari.
Kiprah Mbah Brintik ana ing upaya nglestarekakè budaya Jawa pancen ora kena diragukak manèh. Ing umuré sing wis sepuh dhewekè isih tetep eksis dadi penulis. Penghargaan Bintang Budaya saka Pusat Lembaga Kebudayaan Jawa uga wis disandang ibu sing duwé anak sanga iki kanggo kiprahe nglestarekakè basa Jawa.

Karya 
 WEWALERE PINISEPUH DIGATHUKAKE KARO PEMIKIRAN MODEREN(ular-ular)
 WONG WADON KANG PUNGKASANE(carita misteri)

Pranala njaba 
 Kembangkan Basa Brebesan
 "Sastra Wangi" ditumpukan Jerami

Cathetan suku 

Sastrawan Indonésia
Lempongan Penyu ya iku pasisir kang ana ing Kabupatèn Cilacap.
Manggon ana ing Kacamatan Cilacap Kidul dohé antarané 2 km arah wétan saka Kota Cilacap. Tumuju lempongan penyu bisa nganggo kendharaan dhéwé utawa nganggo angkudan umum bis. Lempongan penyu duwé amba antarané 18 km lan pemandhangan kang apik. Sacedhaké lempongan penyu uga ana panggon plesiran Nusa kambangan lan Bèntèng Pendem. Lempongan Penyu dadi obyèk plesiran andhalan saka Kabupatèn Cilacap. Lempongan Penyu dadi panyumbang pemasukan laladan kang diandelaké Kabupatèn Cilacap. Telatah Lempongan Penyu biyasa ditekani para wisatawan kang mligi masarakat sekitaré lan uga wisatawan lokal. Sing paling favorit saka lempongan penyu ya iku ana ing pelabuhan perikanan Samudera. Wisatawan utawa pengunjung uga bisa langsung ndelok Pulau Nusakambangan saka pinggir pasisir. Lempongan Penyu duwé ciri khas kang béda saka pasisir-pasisir liyané. Ciri khas lempongan penyu kang dadi péranganing pasisir kidul ya iku pasir irenge. Kejaba saka iku ciri khas saka lempongan penyu ya iku ombak kang gedhé. Lempongan penyu uga bisa kanggo langèn amarga keamanan ana ing lempongan penyu wis disiapaké tim SAR Wijayakusuma.

Cathetan suku 

Plesir
Lempongan
Kabupatèn Cilacap
Permèn Davos ya iku permèn rasa menthol gawéyane pabrik Slamet Langgeng Purbalingga. Permèn iki wis digawé taun 1931. Saliyané rasa mentol sing semriwing permèn iki duwé bungkus warna ungu tuwa sing ora owah kawit pertama digawé.

Pranala njaba 
Permèn Davos rasané semriwing 
Studi pengembangan Désain produk Permèn Davos 
Permèn Jadul sing Gaul 

Panganan
Baturadèn bisa tegesé:

Kacamatan Baturadèn ing Kabupatèn Banyumas, Jawa Tengah
Désa Baturadèn, Kacamatan Batujaya, Kabupatèn Karawang, Jawa Kulon
Papan wisata Baturadèn
Nopia yaiku salah siji jajanan khas saka kabupatèn Purbalingga. Nopia awujud roti garing kang bentukè lonjong. Nopia yèn ing Semarang dikenal karo jeneng Èndhog Gludug. Nopia digawè saka adonan glepung kang njeronè diisi gula jawa kang dipanggang nganggo tungku kang mirunggan. Nopia duwè kulit kang atos lan renyah. Sakliyanè Nopia ana uga Mino yaiku mini nopia utawa nopia kang ukuranè cilik. Nopia uga ana kang bentukè kaya endhog gajah, gedhé nanging njeronè kosong lan gula jawanè nempel ana ing pinggir sisih njero kulit nopia iki. Nopia umumè rasa aslinè yaiku rasa brambang gorèng nanging saiki uga wis ana nopia kang isi durèn, coklat, lan nangka. Prosèsè ngoven nopia antranè 30 menit.

Bahan Nopia 
Bahan gawé nopia dipérang dadi loro, yaiku pérangan kulit lan pérangan isi .

Pérangan kulit:
 terigu
 susu
 margarin

Pérangan isi:
 terigu
 susu
 gula jawa
 gula pasir
 margarin
 perasa

Carane Gawe 
Gawè nopia isih nganggo cara kang tradhisional. Kanggo gawè kulit yaiku glepung trigu dicampur banyu banjur diaduk-aduk nganti dadi adonan. Adonan iku mau banjur digawé bunder-bunder gedhènè sak jempol-jempol.Sakwisè iku banjur bunderan mau diisi nganggo gula jawa kang wis diremuk. Sakwisè dadi banjur dioven nganti tekan mateng.

Cathetan suku 

Panganan
Jajanan
Banyumasan
Ki Gedhé Sebayu iku salah sijining tokoh kang misuwur ing Jawa Tengah, mligi ing tlatah Jawa Tengah pérangan kulon, ya iku Tegal, Brebes, lan Pemalang. Nanging ing Tegal, Ki Gedhé Sebayu dipercaya minangka wong kang yasa laladan Tegal.

Ki Gedhé Sebayu asalé saka Kasultanan Pajang. Ki Gedhé Sebayu lunga ngumbara maring kulon sawisé Pajang ambruk. Dhèwèké mbabat alas lan netep ing laladan Tegal, banjur yasa Bendhungan Danawarih kanggo mbanyoni tegalan utawa sawah kang ana sakiwa tengené laladan pamukiman iku. Amerga dhèwèké wis bisa nata masarakat, mangkané Ki Gedhé Sebayu diakoni dadi sesepuh. Sawisè dhèwèké séda, Tegal dibawahi putrané ya iku Ki Gedhé Hanggawana.

Makam Ki Gedhé Sebayu bisa tinemu ana ing désa Danawarih, Kabupatèn Tegal.

Cathetan sikil 

Tokoh Tegal
Kasultanan Pajang
Pangéran Purbaya (utawi Purubaya) inggih punika tokoh sujarah ingkang sanget gadhah rahsya. Asma Purbaya/Purubaya bisa ngrujuk marang tigang tiyang inggih punika: Pangèran Purbaya saking Kasultanan Mataram, Pangéran Purbaya saking Kasultanan Banten, lan Pangèran Purbaya saking Kasunanan Kartasura.

Pasareyan Pangéran Purbaya (Mataram) 
Pangéran Purbaya miturut carita ya iku salah sijining putrané Sultan Agung saka Mataram. Purbaya disarekake ing désa Kalisoka, Kacamatan Dhukuhwaru, Kabupatèn Tegal. Komplek pesareyan Pangéran Purbaya kapérang dadi 3 bale sing diwatesi nganggo pager bata. Bale utama (Bale angka 3) ya iku kuburan Pangéran Purbaya lan sisihané, makam Reksonegoro, kuburan Bupati Pemalang lan masjid kuburan sarta kuburan kerabat. Bale 2 dan 1 minangka pasaréan kerabat. Wewangunan mung cukup dibagi rong ruang ya iku ruang kuburan sing katutup témbok lan serambi kabuka sing muteri ruang pasaréan. Jirat kuburan iku saka jirat anyar lan bahané kagawé saka keramik ukuran dawa 2 x 1 m dhuwur 30 cm. Kijing sing kagawé saka kayu jati wektu iki kaanané wis kropos. Kijing iku lumebu kategori kijing tipe Demak-Troloyo.

Katrangan cekak 
 Nama 	: Kuburan Pangéran Purbaya
 Lokasi 	: Désa Kalisoka Kec. Dukuhwaru Kab. Tegal
 Bahan 	: Keramik
 Ukuran 	: 1. Ha
 Periodisasi 	: 1605
 Kaanan	: Apik
 Status Kaduwenan: Désa (tanah wakaf)

Cathetan suku

Kapustakan 
 Abdul Muis. 1999. Surapati. cet. 11. Jakarta: Balai Pustaka
 Babad Tanah Jawi, Mulai dari Nabi Adam Sampai Tahun 1647. (terj.). 2007. Yogyakarta: Narasi
 M.C. Ricklefs. 1991. Sajarah Indonesia Modern (terj.). Yogyakarta: Gadjah Mada University Press
 Moedjianto. 1987. Konsep Kekuasaan Jawa: Penerapannya olèh Raja-raja Mataram. Yogyakarta: Kanisius
 Purwadi. 2007. Sajarah Raja-Raja Jawa. Yogyakarta: Media Ilmu

Tokoh Jawa
Ruji ya iku wesi awujud gilig cilik-cilik kang lumrahé dipasang ngubengi poros utawa as rodha pit, sepédha montor utawa montor. Kagunan ruji iki kanggo nguwataké pèleg rodha supaya ora mlengkung nahan bobot.  ruji kui masange siji-siji (RuJi=di wiRu siji-siji)

Rodha
Paguyuban Ngesti Tunggal iku sawijining aliran kebatinan sing diadegaké déning R. Soenarto Mertowardojo taun 1949. Sifat ajarané wujud urip manunggal, olah rasasarta manembah.

Pranala njaba 
  Paguyuban Ngesti Tunggal

Rujukan 

Kajawèn
Spiritualitas
Budaya Jawa
Sadhel utawa sèdhel bisa uga diarani jok ya iku piranti kang biyasa dianggo lungguh ana ing sepédah motor utawa pit. Saka wanguné ana wwerna-warna gumantung panganggoné. Yèn modhèl pit onthèl iku sadhelé cendhèk lan lancip dhapuré, yèn motor dawa lan njebèr. Ing jaman saiki modhèl sadhel bisa diganti-ganti gumantung seléra.

Piranti
Trontong ya iku kang duwèni teges kalèng. Kalèng digawé saka wesi kang biyasa digunakaké manungsa kanggo wadhah panganan tuladhané susu, roti, lan sak padhané. Panganan kang ana ing kalèng lumrahé diwènèhi bahan pangawèt supaya panganan kang ana ing kalèng bisa tahan suwé punjul 2 taun.

Papan panyimpenan
Kemasan
Gendhèng (basa Indonésia: genteng), iku tutup payon omah sing digawé saka lempung, semèn, kaca kang dicithak. Werna-warna wangun lan jinisé gendhèng kaya ta kodhokan, slorokan. Mumpanggaté gendhèng kanggo tutup omah utawa yasan kang nglindungi omah utawa yasan saka udan utawa panasé srengéngé
Bahan kanggo gendhèng kapérang dadi papat, kaya ta: gendhèng (keramik, beton), seng, asbès, utawa semèn cor.
Uga ana gendhèng gendhèng wesi kang wanguné ènthèng, awèt, ora karaten lan tahan lindhu.

Wanguné jinis tuwuhan uga bisa dimumpanggataké kanggo gendhèng tradhisional. Gendhèng sirap, salah sijiné digawé saka kayu. Uga godhong-godhong saka jinising tetuwuhan palma lan alang-alang gendhèng kanggo ngipu ana ing omah, rondhan, gubug lan gardhu ing tlatah padésan, tuwuhan liyané kang bisa dimumpanggatake ya iku rumbia, klapa, enau lan nipah.

Saliyané tembung Gendhèng ing masarakat uga ana tembung Kenthèng ya iku sing bahan dhasarè saka lemah lempung akèh sing nggunakaké kanggo payonè omah.

Gladri

Cathetan suku 

Omah
Sandhi (saka basa Sangskreta samdhi) iku sawijining fénoména morfofonologi linguistik. Contoné iku kalebu fusi sawatara swara ing wates-wates tetembungan lan pangowahan swara déné swara liyané ing cedhaké. Fénoména sandhi iki mligi ana ing basa-basa Indo-Iran (kususé basa Sangskreta, kang duwé paugeran njlimet prakara sandhi), mula dijenengaké miturut basa Sangskreta. Sanadyan mangkono basa liya uga akèh kang duwé fénoména iki.

Sajarah sandhi 
Sandi wis digunakaké ing laptop wiwit dina kapisan. Contoné, CT MIT, sing muncul ing taun 1961, minangka salah siji saka sistèm mbukak pisanan. Dhèwèké nggunakké préntah KANGGO njaluk sandhi.

Notasi 
Linguistik
Basa Sangsekerta