AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Pasĕk-pasĕk iku pisungsung sing diwènèhaké marang punggawa praja utawa seksi-seksi ing jaman Jawa Kuna déning wong siji utawa sagolongan wong sing duwé utawa manggoni sīma. Gedhéné ajiné pisungsung mau gumantung dhuwur-orané kalungguhané wong sing nampani. Lumrahé pisungsung mau bisa wujud dhuwit emas, dhuwit pérak, rajabrana, utawa panganggo.

Rujukan 

Jawa Kuna
Prasasti Garamān iku prasasti wujud larapan tembaga cacah papat kolèksiné Musiyum Nasional Indonésia. Prasasti iki wis diudharaké déning M. Boechari.

Wedharan 
Rerincèné larapan papat mau kaya mangkéné.

Rujukan 

Prasasti Indonésia
Praja Rakhine (, pangcap ing cara Rakhine ; ; jeneng sadurungé: Arakan) iku sawijining praja ing Myanmar (Burma). Papané ana ing pasisir kulon, wewatesan karo Praja Chin ing loré; Wewengkon Magway, Wewengkon Bago, lan Wewengkon Ayeyarwady ing wétané; Teluk Bangala ing kuloné; lan Pérangan Chittagong ing Bangaladésa ing lor-kuloné. Pernahé ana ing antarané garis lintang 17°30' lor lan 21°30' lor lan garis ujur 92°10' wétan lan 94°50' wétan. Pagunungan Arakan, dhuwuré ngancik 3.063 mèter (ing Pucuk Victoria), mbètèngi Praja Rakhine saka laladan puser nagara Burma. Ing sabrangé Praja Rakhine, ana sawenèh pulo gedhé kaya ta Pulo Cheduba lan Pulo Myingun. Praja Rakhine ambané 36.762 kilomèter pasagi lan kutha krajané Sittwe.

Rujukan
Arakan Rohingya Salvation Army (; dicekak ARSA), jeneng lawasé: Harakah al-Yaqin utawa Faith Movement (Obahan Iman), iku pakumpulan ontran-ontran Rohingya kang kagiyatané ing alas gung ing iring lor Praja Rakhine, Myanmar. Pakumpulan iki dipandhégani Ata Ullah, ya iku wong Rohingya kang lair ing Karachi, Pakistan, lan gedhé ing Mekah, Arab Saudi.

Miturut interogator kapala, ya iku Yan Naing Latt (Mantri Pulisi), kang nggencer (interogasi) wong kang ditarka anggotané ARSA ing pakunjaran ing Sittwe, pakumpulan iki duwé pangangkah nedya nggawé "praja Muslim dhémokratis kanggo wong-wong Rohingya". Sanajan ora ana bukti kang kuwat bab gegayutané ARSA karo pakumpulan-pakumpulan Islamis njaban rangkah, pamaréntah Burma ndakwa yèn pakumpulan iki ana gayutané lan diwragadi pakumpulan-pakumpulan Islamis njaban rangkah. Pamaréntah Burma uga ndakwa ARSA merjaya warga sipil 34 nganti 44 lan mbedhog 22 liyané ing serangan balesané ARSA marang péhak-péhak kang dianggep ana gèdhèg-anthuké karo pamaréntah. Nanging, dakwané iku ditampik déning ARSA, kang ngandharaké yèn pakumpulané "ora gegayutan karo pakumpulan-pakumpulan téroris utawa pakumpulan-pakumpulan Islamis njaban rangkah" lan nandhesaké yèn "incerané mung réjim Burma kang nindhes (oprèsif)".

Rikala 25 Agustus 2017, Kumite Séntral Lumawan Térorisme ing Myanmar mbiwara yèn ARSA mono kagolong pakumpulan téroris kanthi dhedhasar pranatan bab lumawan tèrorisme kang dicakaké ing nagara iku. Mangkonoa, nalika 28 Agustus ARSA ngetokaké layang pratélan pèrs kang mratélakaké yèn dakwané pamaréntah mau "ora dhedhasar" lan ngandharaké manawa ancasé pakumpulané mligi mbélani hak-haké wong Rohingya.

Layang pratélan pèrs 
Nalika 17 Oktober 2016, pakumpulan iki (nganggo jeneng Harakah al-Yaqin) ngetokaké layang pratélan pèrs lumantar internèt. Ing dalem limang menitan, sawijining vidhio nuduhaké pandhéganing ARSA, Ata Ullah, kang diampingi wadyabalané kang agegaman, macakaké salembar kertas:Eneng vidhio liyané dibabar lumantar internèt déning pakumpulan iki antarané tanggal 10 lan 27 Oktober 2016.

Ing tanggal 29 Maret 2017, pakumpulan iki mbabar layang pratélan pèrs nganggo jeneng anyar, Arakan Rohingya Salvation Army (ARSA). Isi layangé antarané tunturan-tuntutan marang pamaréntah Burma.

Rujukan 

Wong Rohingya
Antropologi ragawi atawa antropologi fisik ya iku cabang ngèlmu antropologi kang ngebahas bab raga fisik/biologis menusa.

Antropologi
Arkana Minor  kuwi cacahé ana 56 saka 78 kertu tarot. Arkana minor dibagi manèh papat golongan sing jumlahé 14. Masiya akèh variasiné, lumrahé kertu iki nggunakaké jinis Italo-Spanyol: Sada lanang (bisa diganti, tongkat cilik, gada, utawa baton), cangkir, pedhang, lan cupumanik (bisa diganti, koin, utawa cincin). Walikané sing jinis Prancis kuwi ngganggo cengkèh (♣), hati (♥), godhong (♠), lan wajik (♦).

Saben kertu Arkana Minor dinoméri siji (as) nganti sepuluh, kajaba kertu kraton (court cards)—dhayang (page/knaves), ksatriya (knights), praméswari (queen), lan raja (king). Ing salah siji jinis, kertu putri lan pangéran dinggo ganti kertu dhayang lan ksatriya. Ana tambahan liyané ning jinis kertu Italia, ditambahi rong kertu, ya iku kertu: prawan (the maid) lan nyonyah (mounted lady).

Mergo ning racaké kertu Rèmi Prancis ngganti kertu ksatriya lan dhayang dadi jack utawa wadung, jumlahé ana 52. Turahané sing cacahé 22 iku diarani Arkana Mayor. Yén digunakaké kanggo ngramal, Arkana Mayor kuwi luwih nduwéni bobot; lumrahé, Arkana Mayor makili babagan owah-owahan sing wigati, Arkana Minor makili kagiyatan ing dina-dina.

Arkana Minor ning kumpulan kertu anyar kuwi lumrahé wis ana ilustrasiné—diwiwiti kertu Tarot Rider-Waite sing dicithak taun 1910. Kertu sing ora ana ilustrasiné lumrahé digawé saka susunan simetris gambar sik makili papat jinis mau.

Cathetan

Rujukan 
 Dee, Jonathan (2002). Introduction to the Minor Arcana. Silverdale Books. ISBN 1-85605-685-6.
 Waite, Arthur Edward (2004). Pictorial Key to the Tarot. York Beach, Red Weel/Weiser. ISBN 0-87728-218-8.

Pranala njaba 

Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 1
Kadhal kebon utawa bengkarung biyasa jinis rèptil sikil papat anggota suku Scincidae (kadal-sajati). Diarani kadal kebon, amarga lumrah tinemu ing kebonan.

Ing basa inggris dikenal minangka East India Brown Mabuya, Many-lined Sun Skink utawa Common Sun Skink; déné jeneng ngèlmiahé Eutropis multifasciata, saka garis samar kan ana ing sadawané anak. Sadurungé révisi taksonomi, kéwan kalebokaké ing gènus "pawuhan" Mabuya. Génus Mabuya saiki diwatesi mung kanggo spésiès kang manggon ing Donya Anyar.

Wedharan 

Kadal iki tinemu ing kebon, tegalan lan  sawah. Trengginas lan pawakané lemu kenceng, endhasé kayadéné nyawiji karo gulukang lemu; lan blegeré awak katon kaya balok kethul. Dawané watara 22 cm, punjul separoné wujud buntut.

Awak sisih ndhuwur warna coklat tembaga semu emas, asring uga mawa tutul ireng sadawané awak nyarupa garis ireng pedhot-pedhot. Ing sisih kiwa tengené awak  warna soklat semu ireng utawa soklat tutul putih  (ing kadhal wadon utawa isih enom), utawa  putih semu kuning (kadal lanang). Sisih ngisor awak  warna klawu semu putih utawa kuning.

Sisiking tengah awak kasusun cacah 30-34 larik..

Pakulinan lan sebaran 

Kadhal iki seneng mapan ing alas lan papan kang ayom déning wit-witan lan akèh uwuh gegodhongan ing lemah. Asring katon dhédhé nalika ésuk ing dalan limitan, ing pinggiring saluran irigasi utawa ing galengan sawah. Awané  golèk pangan ing papan kang ayom, lan wenginé ndhelik ing ngisor tumpukan uwuh gegodhongan, kayu utawa tumpukan watu.

Kadhal bisa mènèk wit-witan, pèrèngan utawa  témbok kang kasar kang dhuwuré watara 8-10 mèter. Kadhal lanang duwé papan kang dianggep dadi panguwasané, kag banjur direksa saka anané kadhal lanang liya. 

Pangané kadhal wujud manéka warna  gegremet, cacing, precil lan rèptil liya kang luwih cilik kaya ta cecak.

Kadhal kebon sumebar  ing Asia sisih Kidul-wétan  saka India (Assam) nganti China sisih kidul (Hainan, Yunnan) uga tekan Taiwan, Burma, Thailand, Laos, Kamboja, Vietnam, Semenanjung Melayu lan pulo sakiwa tengené, Singapura, Sumatra, Kalimantan, Jawa, Bali, Filipina, Kalimantan, lan Papua.

Rujukan 

   Annandale,Nelson 1905 Kontribusi kanggo Oriental Herpetology. Suppl. III. Cathetan ing Oriental kadal ing India Museum, karo dhaftar spésies direkam saka British India lan Ceylon. J. Asiat. Pol. Bengal (2) 1: 139-151
   warna abu-Abu, J. E. 1853 Nang saka sawatara undescribed spésies reptil diklumpukake déning Dr. Joseph Hooker ing Khassia gunung-Gunung, East Bengal, lan Sikkim Himalaya. Ann. Mag. Nat. Hist. (2) 12: 386-392
   Kuhl, H. 1820 Beiträge zur Kenntnis der Amphibien. Ing: KUHL, H.: Beiträge zur Zoologie und Vergleichenden Anatomie. Frankfurt.M. (Hermannsche Buchhandlung): 75-132.
   Mausfeld,P.; Vences, M., Schmitz, A. & Veith, M. 2000 Page data ing molekuler phylogeography saka scincid kadal saka génus Mabuya. Mol. Phylogenet. Evol. 17 (1): 11-14
   Mausfeld, Patrick & Andreas Schmitz 2003 Molekuler phylogeography, intraspecific jinis lan speciation Asian scincid kadal jinis kelamin Eutropis Fitzinger, 1843 (Squamata: Reptilia: Scincidae): taxonomic lan biogeographic mbek. Org. Warna-warna. Evol. 3: 161-171

Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 1
Basa Nasal yaiku basa kang ana ning wewengkon Bengkulu Kidul, Sumatera, Indonésia. Sekien daérah kang nuturaken basa Nasal ana ning Kabupatén Kaur, Provinsi Bengkulu, uga parek bari wates Provinsi Lampung. Basa iki ana ning telung désa, yaiku Tanjung Betuah lan Gedung Menung ning Kacamatan Muara Nasal lan Tanjung Baru, Kacamatan Maje. Masarakat kang nuturaken basa Nasal akéhé nganut agama Islam. Masarakat Nasal pegawéané ning babagan agraris atawa tani, sanajan daérahé parek karo sagara. Air Nasal yaiku aran kali kang dadi aran kelompok basa iki. Air iku tegesé kali/kalén. Penutur basa Nasal cacahé kegolong setitik yaiku kira-kira 3.000 wong. Daérah basa Nasal ana ning antara daérah basa dialék Melayu (Basa Kaur, Serawai, Melayu Bengkulu, Semenda) lan dialék basa Lampung Krui. Miturut Anderbeck lan Aprilani (SIL 2013), basa Nasal manjing kelompok basa isolat ning basa Malayo-Polinesia.

Basa iki wis ilok diteliti taun 1895 lan diterbitaken ning Holle series. Sing keloro dicatet ning buku panalitèn Pemetaan Bahasa Daerah di Sumatra Barat dan Bengkulu. Uga ketelu dibahas karo Anderbeck (2007), dhèwèké nyimpulaken yèn basa Nasal ana kemungkinan manjing dialék basa Lampung. Anderbeck nganggo data sing Holle kanggo rekonstruksi basa Proto-Lampung.

Contoh basa Nasal ning ukara: 
a)Jawa: Tamu wis teka

Nasal: məndaʔ kaʔ hatʊŋ

b)Jawa: Isun durung weru

Nasal: ɲaʔ ko panday

c)Jawa: Jaréé Hasan wis mangkat

Nasal: laɲo hasan kaʔ bəxaŋkat

Rujukan 

Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 1
Basa Pamona yaiku basa kang dituturaken karo sukubangsa Pamona (Wong Pamona) ning Kabupatén Poso lan Tojo Una-una, Sulawési Tengah. Basa Pamona manjing kelompok basa Selebik, Malayo Polinésia. Basa iki uga karan basa Baré’é atawa Ta’a kang tegesé ora. Tembung Pamona yaiku aran gunung ning Tentena, désa ning pasisir lor situ Poso.

Dialék 
Basa Pamona iki ana dialék-dialék, yaiku:

·        Dialék Ondaé ning Taripa

·        Dialék Puumboto ning Péndolo. Mayoa, Mangkutana, Wotu, lan Masamba

·        Dialék Pébaté ning Kasiguncu, Tangkura. dan Sulewana;

·        Dialék Lagé ning Lagé

·        Dialék Ta’a lan Ampana ning sekubengé Ampana

Ning jaman Walanda awal abad 20, basa Pamona lan wongé wis diteliti karo Nicolaus Adriani lan Albertus C. Kruyt. Adriani neliti basa iki ning buku telung jilid, sesirahé De Bare’e-sprekende Toradja’s van MiddenCelebes. Adriani ngebagi dialék basa Pamona dadi rong pérangan yaiku dialék mayoritas pusat tanah Pamona lan dialék minoritas pinggiran tanah Pamona.

Pusat tanah Pamona yaiku ning sekubengé setu Poso nganti pasisir teluk Tomini ning lor. Ciri dialék Pamona ning daérah iki yaiku ana tembung négatif “baré’é atawa aré’é”.

Rujukan 

Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 1
Basa Énggano yaiku basa kang dituturaken ning pulo Énggano, kabupatén Bengkulu Lor ning wong Énggano. Pulo Énggano uga dadi kacamatan ning kabupatén iki. Basa iki minangka salah siji basa lokal ning Bengkulu bareng karo basa Muko-muko, Pekal, Lembak, Rejang, Serawai, Pasemah, lan Mulak. Pulo Énggano uga dadi kacamatan ning kabupatén iki. Cacah kang nuturaken basa iki yaiku kurang lewih 1.500 wong. Miturut panalitèn sedurungé, ora ana dialék ning basa Énggano. Basa iki diarani dumasar aran pulo panggonan wong Énggano. Sanajan masarakat Énggano nambah, nanging kang nuturaken basa Énggano namba setitik. Malah wong kang nuturaken basa Melayu (sing Jambi, Bengkulu, Palémbang) akèh sing pada teka gawé pertanian lan wong Énggano asli pada lunga kanggo luru pagawéan. Akibaté, basa Melayu akèh dituturaken ning Énggano.

Conto ukara 
Contoh ukara:

· Jawa: kebon kien ngewoh klapa akèh

Énggano: pi ek kakpo mak

· Jawa: kebon iki kembangé akèh

Énggano: kak?udareok kamuo kak?u

· Jawa: Déwéké duwé klambi akèh

Énggano: ki kakbayu mƐk

· Jawa: Padangi umahé

Énggano: peyanik yubda

Rujukan 

Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 1
Basa Siladang atawa basa Kubu ya iku dhialék basa Minangkabo/Melayu kang dituturaken karo wong Siladang ning pérangan lor daérah Penyabungan, kabupatén Mandailing Natal, Sumatra Lor. Basa Siladang ana ning rong désa ya iku Aik Banir lan Sipapaga. Daérah wong Siladang dikiteri ning basa Batak Mandailing. Amarga iku basa Siladang akèh kadayan karo basa Batak Angkola-Mandailing, mligi ning tembung-tembungé. Cacah wong kang nganggo basa iki ya iku 2.000 wong ning taun 2009. Sekien basa Siladang masih kanggo basa sadina-dina.

Miturut sumber Welanda Adatrechtbundels Serie A No. 25 (Maret 1916-1 Mèi 1919), masarakat Siladang diarani wong Kubu lan Ulu. Déwéke asalé kang Minangkabau amarga akèh perang. Ning laporan iku, wong Kubu lan Ulu masi nganut sisa agama animisme Hindu. Déwéké lumayu ning tengah alas lan dadi keisolasi. Lumrahé wong Kubu-Ulu nganggo klambi kang kulit kayu lan paésan kanggo nutupi ngisor awaké. Pegawéane iku ngeladang lan ngeburu.

Conto ukara: 
 Jawa: Mimi lunga ning peken
Siladang: Amai malongkoh ka poken
 Jawa: Bocah iku nangis amarga mboké lunga
Siladang: SibudOk i manangeh haranE amainE mOlOngkOh

Rujukan 

Basa Malayu
Basa ing Indonésia
Basa Melayu
Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 1
Wong Tivertsi (Basa , , ), ya iku sawijining golonganing warga Slavik Wétan kang kawitan kang ndunungi wewengkon palemahan sachedaké Dniester. Uga ndunungi Danube pérangan ngisor, kang ana ing Ukraina Kulon jaman saiki lan Moldova, uga bokmenawa ana ing Rumeni sisih wétan lan wewengkon Odésa sisih kidul oblast of Ukraine. Wong Tivertsi iku golonganing warga kang mujudaké bangsa Moldova lan uga bangsa Ukraina, mligi sub-bangsa lan wewengkon historis Podolia. Katurunané wong Tivertsi, ya iku wong Podolia kuwi minangka sun-golonganing wong Ukraina kang mirunggan.

Padunungan 
Sawenèh padunungané wong Tivertsi saiki dadi situs arkéologi ing Ukraina lan Moldova (Alcedar, Echimăuţi, Rudi lsp.). Miturut paneliti saka Rumeni lan Moldova, Wong Tivertsi ing kala kawitan iku mujudaké cacah jiwa kang dumunung ing sadawané kali Dniester, minangka leluriné wong Rumeni.

Sawenèh sujana sarujuk yèn jeneng saka kutha Tyvriv (ing satengené pinggiring kali Buh Kidul) ing wewengkon Vinnytsia ana Ukraina, wodé saka golonganing warga Tivertsi, kang tau manggon ana ing wewengkon kuwi. Samono uga, jeneng saka kutha ing Ukraina sisih kuloné Kivertsi kang uga digayutaké karo golonganing warga Tivertsi. Ana pangira-ira yèn wong Kamyanets-Podilsky ing Dniester iku punjering golonganing warga Tyvertsi.

Uga delengen 
 Pratélan golongan wong Slav Jaman Tengahan

Rujukan 

Golongan wong Slav Wétan
Turki Khorasan (Basa Turki Khorasan: Xorasan Türkçesi IPA [xorɑsɑn tyrktʃesi] ) iku salah sawijiné basa-basa Turki utawa bahasa Oghuz. Basa iki dipituturake ing Provinsi Khorasan Lor lan Provinsi Razavi Khorasan ing nagara Iran. Saliyané basa dhéwé, panyatur basa Turki Khorasani meh kabèh uga bisa Persia.

Tlatah Panyebaran 

Basa Turki Khorasan dipituturake ing provinsi Khorasan Lor Iran, cedhak kutha Bojnord, lan Razavi Khorasan, cedhak Sabzevar, Quchan. Dhialek Oghuz sing dipituturake ing Uzbekistan kulon kadangkala diarani dhialek Turki Khorasan.

Dhialek 
Turki Khorasan duwé dhialek-dhialek ya iku: dhialek Lor, Kidul lan Kulon. Dhialek lor dipituturake ing Khorasan Lor cedhak kutha Quchan; dhialek Kidul ing Soltanabad cedhak Sabzevar; lan dhialek kulon saindenging kutha Bojnord.

Peprincen lan basa-basa sedhuluran 
Basa Turki Khorasan kalebu kelompok Oghuz basa-basa Turki, sing uga sak grup karo Turki, Azerbaijani, Gagauz, Turki Gagauz Balkan, Turkmen, lan Salar, saliyané dhialek Oghuz ing Uzbekistan. Basa Turki Khorasan paling cedhak karo Uzbek Oghuz lan Turkmen kajaba cedhak karo dhialek-dhialek Azeri ing Iran.

Basa Turki Khorasan iki diprincakake dadi dhialek sing bedha déning Javad Heyat ing buku judhulé Tarikh-e zabān o lahcayā-ye Türki (History of the Turkic).

Miturut para ahli basa, basa iki dianggep antaraning Azerbaijani lan Turkmen, nanging ora dadi péranganing dhialek basa-basa iku.

Konsonan

Swara 

Swara buka mburi ngiringi /u/ utawa /i/ ing tembung muxabbat tresna [muxɒbbɑt] lan insan human [insɒn] nanging uga ing tembung yoldaşlık friendship [joldɑʃlɯk]. Sawetara tembung mbunderake swara /ɑ/ ngiring /o/ kanggo swara dawa. Ora kabèh panyatur ngucapake kaya ngono, amarga plural ora duwé swara bundher. Persia ora duwé swara kaya ning basa Turki.

Morfologi

Tembung Aran

Penjamakan 
Penjamakan ing tembung aran ditengeri karo panambang -lAr, sing duwé rong wujud ya iku -lar lan -lær, didheleng saka cundhuk swara. Swara /ɑ/ jamak ora krungu bundher ing swara /u/ utawa /i/.

Kasus 
Tembung Aran ing basa Turki Khorasan duwé akhiran sing ngalih miturut cundhuk swara lan ngiringi swara utawa konsonan:

Tembung Darwya 
Tembung darwya ditengeri karo rimbagan ing tembung aran darwya (possessed noun).

Sesulih 
Basa Turki Khorasan duwé enem Sesulih. Kadangkala sesulih iki duwé akhiran kasus sing béda saka Tembung Aran reguler.

Tembung Kriya 
Tembung kriya dikurangi amarga ukara kala, aspek, sambawa, aran lan cacah. Wujud tembung kriya infinitif diiringi karo rimbagan -max.

Tuladha 
Excerpt from Tulu (1989) p. 90

Rujukan

Pranala Jaba 

Basa-basa Aglutinatif
Basa-basa Oghuz
Basa-basa ing Iran
Provinsi Khorasan Lor
Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 1
Sangsri karan uga boroco utawa cuca, ya iku tuwuhan saka laladan tropis, lan kaloka amarga warna kembangé kang banget padhangé. Jeneng ngèlmiahé Celosia argentea.

Wedharan 
Celosia argentea tuwuhan taunan sing asring thukul ing kebon. Dhuwuré watara 40–150 cm, urip ing papan kang dhuwuré nganti 1.700 mèter saka sagara. Godhongé dawa lancip, warna ijo semu abang. Tuwuhan iki ngembang ing mangsa katiga, kanthi kembang kang munggah jejeg kayadéné watangé. Saben kembang ngasilaké wiji kang cilik banget, nganti bisa cacah 43.000 wiji saben ons. Kembang sangsri asipat hermaprodit.

Budidaya 
Amarga tetuwuhan iki asalé saka laladan tropis, mula supaya bisa urip kanthi apik kudu ditandur ing papan kang kena panas srengéngé lan lemah kang atus saka banyu. Kembangé bisa tahan nganti 8 minggu, lan wijiné bisa sumebar saka kembang kang rusak.

Gambar

Referensi 

Amaranthaceae
Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 1
Ramal Kertu utawa kartomansi kui ramalan utawa divinasi nggunakaké  sekumpulan kertu. Dhapuré ramal kertu dikenal sasampunipun gim kertu padha pisanan metu menyang Eropah ing abad kaping 14. Praktisi ramal kertu kang racaké dikenal minangka peramal kertu (cartomancers), pewaca kertu, utawa mung mau pewaca.

Ramal kertu/kartomansi iku salah siji bentuk ramalan kang tuwa dhéwé. Ing nagara kang nganggo basa Inggris biasane bentuk ramalan kertu kui maca kertu tarot. Kertu tarot biasane dienggo kusus ing panggonan iki.

Ramal kertu kang nggunakaké  gim kertu iki kang paling populer ing abad 18, 19 lan abad kaping 20. Ning nagara kang nganggo basa Inggris, kertu tarot kui kang luwih umum digunakaké, nanging standar kertu kelompok saka Anglo-Amérika bridge/poker yo tetep dienggo, (contoné, 52-kertu, jumlah kertu papat kelompok) uga bisa digunakaké; kelompok asring ditambah karo joker, lan malah kertu kothongan ditemokaké ningkumpulan kertu. Ing Prancis, kertu piquet kang jumlahe 32 kui jinis kang biasane digunakaké kanggo ramal kertu, sanajan 52 kertu kelompok uga bisa digunakaké. (jinis piquet kui bisa jumlahé 52 kertu banjur kertu nomer 2 nganti 6 ditokné. Sik isih dienggo kui nomer 7 nganti nomer 10, kertu wong, lan as.)

Cara 
Cara kang paling populer nggunakaké kertu iki nganggo kertu remi biyasa kang dijikuk saka Roda Rejeki. Ning kené, pewaca misahke ngacak kertu lan gawé kertu kusus (significator) kanggo wong-wong mau dhedhasar supaya padha milih. Sanadyan interpretasi saka warna-warna kertu bisa béda gumantung déning tlatah, lumrahé kertu kusus kui bisa dibagi koyo ning ngisor iki:

Referensi

Pranala njaba 
 Asalé Ramal Kertu (kertu ramal/divinasi)

Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 1
Watercolors kuwi filem tahun 2008 gawéyané sutradara Amérika, David Oliveras, lan dibintangi déning Tye Olson, Kyle Clare, Greg Louganis lan Karen Ireng. Critané uga ditulis déning David Oliveras.

Plot 
Wong kuwi ora bakal lali karo katresnan sing pertama, kuwi dipratèlaké ning ukara pambukané film 'Katresnan punika cepet lan nglaleaké kuwi suwi' kapetik saka geguritan déning Pablo Neruda lan ning poster uga dipratèlaké manèh: Mung seni sik bisa gawé lara dadi éndah.

Danny (Tye Olson) kekancan karo jawara renang, jenengé Carter (Kyle Clare), lan ing sawijining wengi, kaanan kulawarga ngadhepaké wong-wong mau bebarengan. Danny mbantu Carter ning sekolah, nalika Carter mbudidaya kanggo ndhelikaké perkarané dèkné sing nganggo obat-obatan, sajarah tekane lelara, karo ubungan ra apik karo bapaké sing ra pangerten lan wis lèrèn ngombé. Ubungan wong loro kuwi ndadekké Danny sadar marang gregeté ing babagan kagunan lan nuwuhaké rasa seneng karo sajinise (homosèksual).

Filem iki digawé kanthi njupuk wektu pas Danny wis diwasa. Suksès dadi artis, nanging pacangé keganggu amarga dèkné ora bisa nglalèaké katresnan pisanané ning sekolah mbiyèn. Dèkné semaur yèn wong urip ora bisa saingan karo mèmori sing disuba, nuduhaké yen memori sing kekel saka katresnan pisanan iku duwé potensi ala.

Paraga 
 Tye Olson minangka Danny Wheeler
 Kyle Clare minangka Carter Melman
 Ellie Araiza minangka Andy
 Greg Louganis minangka Pelatih Coklat
 Karen Ireng minangka Mrs Martin
 Casey Kramer minangka Miriam
 William Charles Mitchell minangka Mr. Frank
 Ian Rhodes minangka Lawas Danny
 Edward Finlay minangka Allan
 David Schroeder minangka Principal Sekolah Dhuwur
 Bobby Quinn Beras minangka Donnert

Pamuteran lan Pangaji 
 2008 Outfest ing Los Angeles menang Pirsawan Award
Pirsawan Award - "Outstanding First Dramatic Feature" kanggo "Watercolor" Penghargaan Juri - "Aktor Paling Apik" kanggo Tye Olson
 2008 Tampa Internasional Gay lan Lesbian Festival  :
 Penghargaan Juri - "Aktor Paling Apik" kanggo Tye Olson
 Pirsawan Award - "Aktor Pendukung paling Apik" kanggo Kyle Clare
 Pirsawan Award - "Sutradara Paling Apik" kanggo David Oliveras
 Film iki uga ditampilake ing 2008 San Francisco Frameline Film Festival

Rujukan 
 "Watercolors". Rotten Tommatoes. 21 Januari 2010. Dijupuk 11 September 2017.

 "A Look at A Forbidden School Romance". NY Times. 21 Januari 2010. Dijupuk 11 September 2017.

 "Watercolors Cast and Crew". Fandago. Dijupuk 11 September 2017.

Filem 2008
Filem abasa Inggris
Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 1
Lukisan lenga iku laku kang mulas pigmèn nganggo srana cét lenga (drying oil) dinggo pengulené. Umum digunakaké pangatusan lengo kalebu lenga perila, lenga wiji poppy, lenga walnut, lan lenga safflower. Pilihan lenga kui bisa didelok saka wektu garinge utawa menguningé. Tartamtu béda, gumantung ing lenga, uga katon didelok saka gilapé saka cat. Artis bisa nggunakaké  lenga sing béda-béda ing padha lukisan gumantung ing tartamtu pigmen lan efek sing dipengini. Cat piyambak uga mbentuk konsistensi gumantung ing medium. Lenga bisa digodhog karo resin, kaya ta pinus utawa menyan, kanggo mernis ben ketok kinclong.

Sanajan lukisan lenga iki pisanan dipigunakaké ning lukisan Buddha déning India lan Cina ing kulon Afghanistan antarané abad kalima lan sepuluh. iku durung dikenal nganti abad angka 15. Prakték kui kayane pindah ana ing kulon  pas Abad Tengahan. Lukisan lenga akhire dadi médhia pilihan kanggo nggawé karya kagunan minangka sawijining kaluwihan dadi dikenal. Transisine diwiwite lukisan Netherland ing Eropah Lor, lan kanthi dhuwure teknik lukisan lenga Renaissance nganti meh ngganti anggoné cét tempera ing mayoritas Eropah.

Ing taun anyar, banyu campur cét lenga wis dadi kautaman lan, kanggo sawatara nggenteni lenga tradhisional. Cét kang larut ning banyu ngemot emulsifier ndadèkaké bisa luwih gampang diéncérké tinimbang pengéncér lenga (thinner), lan garingé luwih rikat (1-3 dina) nalika dibandhingake karo lenga tradhisional (1-3 minggu).

Rujukan  

Lukisan
Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 1
Cèt banyu iku cara nglukis nganggo cèt kang digawé saka pigmèn kang dienepaké ing larudan kang akèh kandhutan banyuné. Cèt banyu uga kanggo ngarani médhia lan karya kang digawé saka bahan iku.

Bahan kang lumrah digunakaké nglukis iku kertas. Liyané kang uga bisa digunakaké ya iku lontar, dluwang, plastik, vélum, kulit, kain, kayu lan kanvas. Kertas cèt banyu kerep digawé wutuh utawa sapérangan saka katun, kang mènèhi tèktur apik lan minimalaké dhistorsi nalika teles. Lukisan kang lumrahé sumrawang lan gumilar amarga pigmèn minangka kaanan alami kang nyamaraké warnaning pigmèn. Lukisan uga bisa digawé burem yèn diwènèhi warna putih cina (zinc oxide).

Ing Asia Wétan, lukisan cèt banyu kang nganggo mangsi aran lukisan gulung. Ing Cina, Koréyah, lan Jepang, lukisan iku dadi médhia umum, kerep mung sawarna ireng utawa soklat. India, Éthiopia, lan nagara-nagara liyané uga duwé kalumrahan nganggo cèt banyu kang dawa. Lukisan tangan nganggo cèt banyu asalé saka Cina dharatan.

Rujukan 
 Andrew Wilton & Anne Lyles. Ing Umur Gedhe saka British Watercolours (1750-1880). Prestel, 1993. 
 Anne Lyles & Robin Hamlyn. British watercolours saka Oppé Koleksi. Tate Gallery Publishing, 1997. 
 Christopher Finch. Amérika Lukisan. Abbeville Penet, 1991. ASIN B000IBDWGK
 Christopher Finch.-Abad Xix Lukisan. Abbeville Penet, 1991. 
 Christopher Finch. Abad Rong Puloh-Lukisan. Abbeville Penet, 1988. 
 Eric Shanes. Turner: Gedhe Watercolours. Royal Academy of Arts, 2001. 
 Martin Hardie. Banyu-Werna Lukisan ing Britain (3 volume: I. Abad kaping Wolulas; II. Romantis Wektu; III. Ing Victorian Wektu.). Batsford, 1966-1968. 
 Michael Clarke. Ing Menginake Prospek: A Sajarah Sosial inggris Watercolours. British Museum Publikasi, 1981. ASIN B000UCV0XO
 Moore, Sean. Pokok Kamus Visual. Dorling Kindersley, 1994.

Pranala jaba 
 American Watercolor Society 
 National Watercolor Society (USA)
 Belgian Watercolour Institute
 
 http://watercolor.net/history-overview/ 
 http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Watercolor_painting

Lukisan
The Sketch kui majalah minggon ana British, kang fokus ing wong sugih lan ningrat. Wis nyethak 2,989 terbitan antarané 1 februari 1893 lan 17 juni 1959. Diterbitke karo Illustrated London New Company lan dadi majalah perkumpulan utama sing ngulas babagan keprabon lan keningratan, film lan kesenian. Nduweni konten fotografi sik becik karo pesinaon babagan wong wadon ana ing perkumpulan kui lan anak-anaké, uga biyasa ngabaraké lomba jejaranan lan rapat-rapat utawa acara sing sajinisé.

Clement Shorter lan William Ingram miwiti The Sketch ing 1893, sanajan ing Oxford Kamus Nasional Biography tauné katulis 1892. Shorter iki pisanané dadi editor, saka 1893 kanggo 1900, diganti déning John Latey (nganti 1902) lan banjur Keble Howard. Bruce Ingram iki editor saka taun 1905 nganti 1946.

Terbitan utama sik paling diélingi saka majalah iki yoiku gambaran kéwan asu Bonzo sing digawé George E. Studdy (saka 1921). Majalah iki yo nerbitké carita cekak, siji saben terbitan, sing ditulis kaya ta Walter de la Mare lan Algernon Blackwood. Bruce Ingram dadi editor majalah sing miwiti nerbitaké carita cekak déning Agatha Christie, saka The Affair at the Victory Ball terbitan 1571, tanggal 7 Maret taun 1923. Christie nulis 49 carita kanggo The Sketch antarané taun 1923 lan 1924 (mung sepertigane saka kabèh cerita cerkak sing ditulis deknen) mengkoné diklumpukake dadi carita  Poirot Investigate  (1924), The Big Four (1927), Partners ing Crime (1929), Poirot's Early Case (1974), lan  When the Lights Lasts and Other Stories (1997). Christie nglabuhi novèl taun 1953 A Pocket Full of Rye kanggo Ingram.

The Sketch  nyèthak foto déning Howard Coster, lan gambar déning H. M. Bateman, Max Beerbohm, Percy Venner Bradshaw (1877-1965), Thomas Arthur Browne, Hilda Cowham, Annie Iwak, John Hargrave, John Hassall, Phil Uga, Bernard Bareng, Melton Sadurungé, W. Heath Robinson, Sidney Sime, Josep Segrelles lan Bert Thomas.

Penulisé kalebu Carleton Allen, Lucie Armstrong, Nora Hopper, William Robertson Nicoll, lan Yohanes Courtenay Trewin.

Cithakan majalah iki kabèh ono ing British Library.

Referensi 

Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 1
Gagaran bab leléwaning basa (cara Inggris: style guide utawa manual of style) iku kumpulaning aturan baku kanggo nulis lan ngrancang dhokumèn, mbuh kanggo prakara umum utawa kanggo publikasi, organisasi, utawa prakara mirunggan. (Sebutan liyané ya iku style sheet, sanajan tegesé séjé.)

Gagaran iki ngukuhaké lan nata bab leléwaning basa supaya bisa nglancaraké sesambungan sarana tulisan. Supaya bisa nggayuh kekarepan mau, gagaran iki nandhesaké bab pangajeg (konsistènsi) ing njeroné dhokumèn lan ngatur bab praktèk becik dhéwé (best practice) ing panganggoné basa lan ing panganggiting basa, komposisi visual, ortografi, lan tipografi. Tumrap ing dhokumèn akadhemis lan tèknis, gagaran mangkéné uga nata bab praktèk apik dhéwé ing babagan ètik (kaya ta bab kapanulisan, ètik riset, lan pambadhar (disclosure)), pédhagogi (kaya ta èksposisi lan kakaruhan (clarity)), lan panglaras (tèknk lan pranatan).

Gagaran bab leléwaning basa wis kalumrah kanggo ing prakara-prakara umum lan mirunggan, kanggo ing wong-wong sing maca lan nulis, lan kanggo ing mahasiswa lan nimpuna saka manéka warna dhisiplin akadhemik, kadhokteran, jurnalistik, ukum, papréntahan, bisnis, lan indhustri tinamtu.

Desain
Desain grafis
Oeroeg (dijarwakakè menyang basa Jawa minangka "Rawa Ireng") ya iku novèl sepisanan déning
 Hella Haasse. Pisanan diterbitakè ing taun 1948 lan dadi salah siji novèl Walanda paling moncèr. Novèl iki uga dadi novèl sastra pandhidhikan kanggo akèh bocah-bocah sekolah Walanda. Novèl Oeroeg ngandhani carita saka narator anonim kang urip ing kebon tanah koloni Walanda ing Jawa Kulon. Novèl Oeroeg duwèni carita bab bocah lanang keturunan Walanda lan kancanè sing keturunan asli wong Jawa. Bocah lanang mau diliyankè, kasil saka kaanan pulitik lan rasis kala urip ing lemah kolonial. Sawisé Perang Donya II, dhèwèkké mulih ing Walanda, banjur dhèwèkké ngomong yèn lemah Walanda iku dudu lemah dhèwèkké.

Latar mburi lan publikasi 
Oeroeg diterbitakè ing 1948, kala Walanda kuatir banget ngliwati mangsa koloni ing sisih Wétan; sawisé pungkasan Perang Donya II iku dadi cetha rikat yèn Indonesia bakal mardika salah siji cara utawa liyanè, lan Walanda bakal kudu mikirkè status bangsa lan. Penulis Rob Nieuwenhuys nyerat yèn sastra révolusi Hindhia iki asring karan "sastra kangen omah", dumunung pengeling-eling urip rikala bocah-bocah.

Publikasi ing taun 1948 Boekenweek, acara taunan dianakaké kanggo ngundhakaké sastra Walanda; péranganing pangètan publikasi saka buku diwènèhi gratis menyang umum. Hella Haasse, sing wis urip ing Hindhia-Walanda lan ing wektu iku nyambut gawé ing kabarèt lan téater ing Amsterdam, ngajokkaké naskah kanggo Oeroeg nganggo jeneng Soeka toelis ("Kaya kanggo nulis"); jeneng dhèwèké ora diumumké kanggo nganti sawisé novèl iki rampung diterbitaké, dipilih déning anonim panel saka 19 hakim. Karo Oeroeg, dhèwèké pisanan publikasi prosa (dhèwèké wis nerbitaké pirang-pirang puisi).

Plot 
Buku iki nyeritakaké bab bocah keturunan Walanda kang urip ing Jawa. Bocah iki duwé kanca jenengé Oeroeg, bocah asli Jawa. Bocah sakloron urip bareng ing omah asrama. Sawijining dina, bapaké Oeroeg séda. Banjur, kala Perang Donya II, bocah lanang keturunan Walanda (narator) mèlu bala Walanda. Sabaline saka Walanda, narator kaget ngerténi yèn Jawa wis ora padha biyèn: wong Indonèsia wis mardhika lan wis ora nrima wong kolonial manèh. Bapaké narator uga séda, banjur narator arep bali menyang kanca lawasé manèh, Oeroeg. Nanging, Oeroeg mèlu Pergerakan Nasional Indonesia. Pungkasané, narator kélangan kanca lawasé, jati dhiriné, lan negarané.

Filem 
Ing 1993, novèl Oeroeg diadaptasi ing filem kang judhulé padha, kasil kerja bebarengan antarané Walanda, Indonèsia, lan Bèlgi. Sutradarané ya iku Hans Hylkema lan Jean Van de Velde, uga karakeré déning Rik Launspach, Jeroen Krabbe, Martin Schwab, Ivon Pelasula, lan Jose Rizal Manua. Adhaptasi iki uga diterbitaké internasional judhulé Going Home, nganggo sub basa Inggris.

Rujukan

Wedharan cathetan

Cathetan Bibliografi 

CS1 dandani: Basa ora kaweruhan
Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 1
Lancaran iku salah siji jinis struktur gendhing ing gamelan Jawa. Iku klebu struktur gendhing sing prasaja. Struktur iki raket karo gangsaran lan  bubaran.

Kolotomik utama wilangan thuthukane ya iku 16 thuthukan (keteg) kanthi urutan:
TWTN TPTN TPTN TPTG

Gamelan
Bayem abang (Alternanthera bettzickiana) (syn. A. amoena) iku sawijining sepésiyès tetuwuhan ngembang ing kulawarga bebayeman, Amaranthaceae. tuwuhan iki lumrahé digunakaké minangka tuwuhan ornamèntal, mligi ing China. Tuwuhan iki asalé saka Amérika Kidul.

Rujukan
Calon Pegawai Negeri Sipil (CPNS) iku seleksi kanggo pegawé papréntahan ing Indonesia.

Pranala njaba 
 BKN
Oleokimia iku barang olahan saka gajih.Contoné mentega, sabun, lan lenga klentik. Oleokimia klebu barang sing bisa dianyari lan klebu sumber ènèrgi alternatif.

Kimiya
Gula klapa (uga dikenal minangka gula coco, gula klapa, gula sapu klapa utawa gula klapa ) yaiku gula aren sing diprodhuksi saka tlutuh galih ing kuncup kembang klapa . 

Jinis gula aren liyane digawe saka klapa Kithul (urat Caryota ), palmara, kurma, kurma, gula aren, aren utawa aren .Digunakake minangka pemanis ing pirang-pirang negara, gula klapa ora duwe gizi utawa kesehatan sing penting tinimbang pemanis liyane.

Referensi 

Gula
Iwak pèthèk (Leiognathus equulus) ya iku iwak sagara saka Afrika Wétan tekan Fiji, sajeroning Samodra Hindia, Samodra Pasifik iring kulon. Sagara Abang lan Teluk Parsi

Sanajan iwak pèthèk asalé saka sagara, nanging iwak pèthèk kalebu iwak kang caket ing kabudayan Jawa, amarga gerèh pèthèk asring dimanfangataké kanggo lawuh lan ing sesajénan, kayadéné kang kasebutaké ing Serat Centhini.

Iwak pèthèk bisa dicekel ing sagara kanthi migunakaké jaring rampus, cantrang lan jaring arad. Saka panalitèn, iwak pèthèk mangan fitoplankton saka kelas Bacillariophyceae minangka pakan kang pokok, mligi saka spésiès Coscinodiscus. Saliyané iku uga jinis Crustacea saka kelas Copepoda. Iwak lanang racaké kanthi ukuran 90–104 mm, déné kang wadon 75–89 mm.

Rujukan
{{Taxobox|phylum=Chordata|regnum=Animalia|name=Lele Jawa|genus=Clarias|species=C. batrachus|binomial=Clarias batrachus|status=NE|status_system=iucn3.1|image=Clari batra 110829-16970 jtg.JPG|image_width=250px|image_caption=Lélé jawa, Clarias batrachus saka Jatimulyo, Kunir, Lumajang|classis=Actinopterygii| ordo=Siluriformes|familia=Clariidae|binomial_authority=(Linnaeus, 1758)|synonyms=* Silurus batrachus Linnaeus, 1758<ref name=Linne1758>  1758.  Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I: 305. Editio decima, reformata.  Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758-1759.</ref> * Clarias punctatus Valenciennes, 1840}}Lélé jawa utawa lélé lokal (Clarias batrachus) jinis iwak lélé anggota suku Clariidae. Ing wektu kapungkur, spésies dianggep sumebar saka anak bawana India, Asia Kidul-wétan, Indonésia, lan Pilipina, nanging saiki mung taxon kang sumebar winates ing Jawa kang dianggep spésies C. batrachus. Déné spésimen kang tinemu ing papan liyané kapérang ing telung spésies liyané utawa luwih.

Golongan C. batrachus dikenal ing Inggris minangka walking catfish (lélé lumaku), amarga saka bisané 'lumaku' ing lemah; mligi kanggo pindhah papan kang akèh banyu.

 Wedharan 

Iwak kanthi awak lunyu, ora duwé sisik, awak dawa standar (SL, dawa standar) nganti 215 mm. Endhasé gèpèng, geger mlengkung  lan weteng warata weteng. 

 Sebaran C. batrachus winates nyebar ing tlatah saka aliran-aliran kali ing Jawa. Neotipé saka sakiwa tengen Bandung. Spésimèn liya dijupuk saka Jakarta; Bogor; Cilebut; Cikedang, anak Ci Tanduy cedhak Ciawi, Tasikmalaya; Ciwalen, antarané Panumbangan lan Panjalu, Ciamis; Singaparna, Tasikmalaya; Citi'is, ing tlatah hulu saka Ci Manuk, Garut; ing saindhenging Bobotsari, Purbalingga; Ranu Klidungan (Pasuruan?); Ranu Lamongan cedhak Klakah, Lumajang; lan ing  Jember.

Spésies iki seneng ing banyu kang meneng kanthi lendhut, rawa-rawa, blumbang, kalèn, lan kali cilik.

 Munfangat 
Iwak lélé umum dikonsumsi mnangka lawuh mligi ing padésan. Déné saiki sawisé arang tinemu, banjur diganti déning lélé dumbo (C. gariepinus'') kang luwih gampang dibudidaya.

Rujukan
Mencawak, Menyawak banyu (Varanus salvator), ya iku kadhal gedhé asli saka Asia Kidul lan Asia Kidul-wétan. Kadhal banyu iki kalebu kadhal kang lumrah ditemokaké ing saindhenging Asia. Sumebar saka Sri Lanka lan pasisir lor India nganti Indocina, Semenanjung Melayu, lan sawatara pulo ing Indonésia, sing papan kang cedhak banyu. Ing Jawa Wétan kéwan iki uga dikenal kanthi jeneng nyambik lan slira/salira

Wedharan 
Mencawak banyu kalebu jinis kadhal kang gedhé. Mencawak banyu lanang ngancik diwasa nalika dawa awaké  lan bobot , lan mencawak banyu wadon nalika dawané . Nanging, mencawak banyu tetep bisa tambah gedhé manèh. Mencawak banyu lanang luwih gedhé tinimbang kang wadon nanging arang arang dawané  ngluwihi , déné spésimèn gedhé dhéwé kang karekam, saka Sri Lanka, diukur . Bobot mencawak banyu diwasa  bisa . Ing Surabaya, uga kawartakaké manawa ana mencawak banyu kanthi dawa 2,8 mèter lan boboté 50 kg.

Prilaku lan pangan 
Mencawak banyu bisa tarung migunakaké buntut, cakar, lan cangkem. Kéwan iki pinter ngangi migunakaké buntuté. Kalebu jinis karnivora kang mangan iwak, kodok, tikus, manuk, yuyu, lan ula. Uga mangan mangan bulus, anak baya lan endhog baya.

Kayadéné komodo, mencawak banyu uga mangan bathang kéwan. Mencawak banyu uga duwé daya pangambu kang becik lan bisa ngrasakaké anané bathang saka papan kang adoh.

Galèri

Rujukan 

Spésies sing ora nyamari miturut Pratélan Abang IUCN
μMencawak banyuxxxx
Mencawak, menyawak, nyambik utawa slira/salira (Varanus), yaiku kadhal gedhé asli saka Afrika, Asia lan Oséania. Nanging saik uga tinemu ing Amérika minangka spésiès invasif. Ana 79 spésiès kang saiki wis kenali.

Wedharan 
Mencawak kalebu jinis kadhal kang gedhé, duwé gulu kang dawa, buntut lan cakar kang rosa. Dawané saka 20 cm nganti luwi saka 3 m mligi tumrap menyawak komodho. Déné jinis Varanus priscus kang wus cures malah luwih saka 7 m. Akéh jinis mencawak kang karnivora kanthi mangan gegremet, urang-urangan, endhog, rèptil cilik, iwak lan mamalia cilik. Akéh-akéhé mencawak mangan kéwan invertebrata nalika isih nom, déné sawisé diwasa mangan kéwan vertebrata. Menyawak komodho diwasa, jinis menyawak kang paling gedhé luwih saka 50% pangané rupa kidang. Déné 3 spésiès mencawak saka Filipina kang urip ing wit, yaiku Varanus bitatawa, Varanus mabitang, lan Varanus olivaceus mung mangan woh-wohan. Racaké mencawak urip dhéwé, nanging uga bisa urip ing kelompok nganti cacah 25 ing ékosistem kang larang banyu.

Spésiès 

Génus Varanus
Spqcixs kang ditengeri  ateges wis cures

Subgénus Empagusia:
 V. bengalensis
 V. dumerilii
 V. flavescens
 V. nebulosus
 V. rudicollis

Subgénus Euprepiosaurus:

 V. beccarii
 V. boehmei
 V. caerulivirens
 V. cerambonensis
 V. doreanus
 V. finschi
 V. indicus
 V. jobiensis
 V. juxtindicus
 V. keithhornei
 V. kordensis
 V. macraei
 V. melinus
 V. lirungensis
 V. obor
 V. prasinus
 V. rainerguentheri
 V. reisingeri 
 V. spinulosus
 V. semotus
 V. telenesetes
 V. zugorum

Subgénus Odatria:
 V. acanthurus
 V. a. acanthurus
 V. a. brachyurus
 V. a. insulanicus
 V. auffenbergi
 V. baritji
 V. brevicauda
 V. bushi
 V. caudolineatus
 V. eremius
 V. gilleni
 V. glauerti
 V. glebopalma
 V. hamersleyensis
 V. kingorum
 V. mitchelli
 V. sparnus
 V. storri
 V. s. storri
 V. s. ocreatus
 V. timorensis
 V. tristis
 V. t. orientalis

Subgénus Papusaurus:
 V. salvadorii

Subgénus Philippinosaurus:
 V. bitatawa
 V. mabitang
 V. olivaceus

Subgénus Polydaedalus:
 V. albigularis
 V. a. albigularis
 V. a. angolensis
 V. a. microstictus
 V. exanthematicus
 V. niloticus
 V. ornatus
 V. stellatus

Subgénus Psammosaurus:
 V. griseus
 V. g. griseus
 V. g. caspius
 V. g. koniecznyi
 V. nesterovi

Subgénus Soterosaurus:
 V. bangonorom
 V. cumingi
 V. dalubhasa
 V. marmoratus
 V. nuchalis
 V. palawanensis
 V. rasmusseni 
 V. salvator, Mencawak banyu
 V. s. salvator,
 V. s. andamanensis
 V. s. bivittatus
 V. s. macromaculatus
 V. s. ziegleri

Subgénus †Varaneades:
 †V. amnhophilis

Subgénus Varanus:
 V. giganteus
 V. gouldii
 V. komodoensis, Komodho
 V. mertensi
 V. panoptes
 V. p. panoptes
 V. p. horni
 V. p. rubidus
 †V. priscus(cures)
 V. rosenbergi
 V. spenceri
 V. varius

Rujukan
Mencawak Lirung (Varanus lirungensis) ya iku spésies mencawak ing Kepuloan Talaud, Indonésia. Mencawak jinis iki ditemokaké déning André Koch, ahli saka Zoological Research Museum Aleèander Koenig ing Bonn, Jerman, ing proyèk panalitèn bebarengan antarané para ahli saka Jerman lan Indonésia. Koch nerangaké menawa temonan iki wigati, "amarga medharaké akèhé manéka warna mencawak ing Indonésia."

Wedharan 
Spésimen mencawak Lirung kang minangka conto dawané 80 cm, kanthi kulit kuning-klawu kanthi pira-pira tengeran ireng.
Jeneng lirungensis saka Lirung, sawijining jeneng kutha ing Pulo Salibabu, Kepuloan Talaud.

Rujukan
Basa Pekal yaiku basa kang dituturaken ning wewengkon kacamatan Ketahun, Kabupatèn Bengkulu Lor Provinsi Bengkulu. Golongan masarakat kang nuturaken basa iki karan suku Pekal atawa Ketahun. Miturut Monografi Provinsi Bengkulu taun 1975, wong Ketahun iku asimilasi antara wong Muko-muko ning pérangan lor bari wong Rejang ning pérangan kidul. Bisa didudut yèn basa Pekal ana campuran basa Muko-muko lan basa Rejang. Nanging miturut Ethnologue, basa Pekal manjing kelompok basa-basa Malayik. Basa Pekal uga dituturaken ning Kacamatan Seblat: Pasar Seblat, Talang Arah, Suka Negara, Karia Bakti, Suka Medan, Suka Merindu, Suka Maju, lan Suka Baru. Ana maning ning Désa Ipuh (Kacamatan Muko-muko Kidul). Wong Pekal iku akéhé duwé pagawéan tani lan ana keding kang ngeladang alih. Basa Pekal ésih nduwéni fungsi kadudukan lan dienggo ning lingkungan kulawarga, minangka sarana komunikasi masarakat, basa pengantar ning sekola-sekola, lan identitas daérah Ketahun.

Conto ukara basa Pekal 
 Usah aban laluy sanu!, teges ning Cirebonan: Aja lunga ning kana!
 Sapo nan idok sajgup nuhuik akui harus tiijga siko, teges ning Cirebonan: Sapa kang ora sanggup mèlu karo isun kudu meneng ning kéné.
 Akui kojan matha sabañak tuna, teges ning Cirebonan: Isun beli arep bayar seakéh kuen.

Rujukan 

Melayik
Basa ing Indonésia
Basa Melayu
Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 2
Basa Bukit ya iku basa kang dituturaken ning wewengkon Provinsi Kalimantan Kidul. Mliginé ning daérah gunung Meratus. Suku kang nuturaken basa iki disebuté suku Bukit lan dadi suku kang uripé ning hulu. Pernahé ning hulu kabupatén Tabalong, Hulu Sungai Lor, Hulu Sungai Tengah, Hulu Sungai Kidul, lan Tapin. Amarga suku Bukit manggon ning daerah gunung lan alas, babagan pandidikan lan pembangunan kerasa kurang. Suku Bukit iki akèh kang menggawé ning ladang huma tugal.

Ning babagan linguistik, ana panduga yèn basa Bukit iki kagolong basa Dayak Ngaju/Maanyan, ana keding panduga yèn basa Bukit iki kagolong kulawarga Basa Banjar Hulu kang kagolong basa Malayik. Miturut buku penelitèn ning Depdikbud, basa Bukit iki parek gegayutané karo basa Banjar Hulu. Basa Bukit durung duwé tradisi tulisan tradhisiyonal, nanging ana carita légénda kayadéné Datu si Maliih,Datu Urang Datar Laga, lan Indung Tundang Kaling.

Conto tembung

Rujukan 

Basa Malayu
Melayik
Basa ing Indonésia
Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 2
Basa Banjar Hulu ya iku jinis basa Banjar kang dituturaken ning Provinsi Kalimantan Kidul. Dialék séjéné sing basa Banjar ya iku basa Banjar Kuala. Rong dhialék basa iku duwé daérah panggon kang luas lan sistem linguistiké kang khas. Kaya arané Banjar Hulu iki dienggo karo Wong Banjar ning daérah hulu (pahuluan) Kalimantan Kidul kayadéné ning kabupatèn Tapin, Hulu Sungai Kidul, Hulu Sungai Tengah, Hulu Sungai Lor, lan Tabalong. Cacah wong Banjar sing nganggo basa iki dumasar data statistik taun 1975 ya iku cacah 838.294 jiwa. Ning taun 2000, cacahé karo Banjar Kuala ya iku ana 3.000.000 wong.

Dhialék 
Basa Banjar Hulu duwé variasi dialéktis lokal kayadéné Amuntai-Alabio ning Hulu Sungai Lor, Kalua-Tanjung ning kabupatén Tabalong, Barabai ning kabupatén Hulu Sungai Tengah, lan dhialék Kandangan ning kabupatén Hulu Sungai Tengah lan Tapin.

Conto tembung

Rujukan 

Basa Melayu
Basa ing Indonésia
Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 2
Basa Kutay (Ind: Bahasa Kutai) ya iku basa kang kegolong basa Malayik (basa Malayuwangsa) atawa carabasa Melayu lan dituturaken karong wong Kutai ning Provinsi Kalimantan Wétan. Miturut Monografi Daerah Kabupatén Kutai (1968:2). Tembung “kutay” asalé sing basa Cina kho dan thai kang tegesé nagara gedhé. Miturut pangira-irané, ana ing urip padinan wong Kalimantan Wétan iku nganggo basa Melayu minangka basa antara atawa lingua franca. Basa melayu ngembang ning Kutay toli (Ind: Kutai toli) diwanuh minangka basa Kutai. Nganti saiki durung bisa dikira-kira kapan basa Melayu awit dienggo ning wewengkon iki amarga durung ana panalitèn atawa pituduh bab iku. Basa iki uga kanggo basa kandhawara (Ind: komunikasi) antaraning wong Banjar, Dayak, Kutay lan wong anyar ning Tênggarong lan ulu Mahakam (Ind: hulu Mahakam) (Fudiat et.al, 1978:17). Miturut Ethnologue, basa Kutay ana rong carabasa yaiku carabasa Kutay Tênggarong lan carabasa Kotah Bangun (Ind: Kota Bangun).

Penelitan jaman Welanda 

Penelitian bab basa Kutai wis ana sing awit jaman Welanda. Ya iku ana CA. Mees kang wis nulis disertasi dumasar sastra tulis Kutai sesirahé De Kroniek van Koetei. Disertasi iki ngemot pratélan tembung basa Kutai. Disertasi iku ditinjau déning W. Kern. TBG (1937). H. Witkamp ning karangané Een Bezoek aan eenige Oudheden in Koetei TNAG (1914) ngrembug dhialek Muara Ancalung lan nyatet 75 tembung dhialék iku. Ning karangané kang séjén De Kedang Rantau (OBomeo) TNAG (1928) Witkamp ngrembug gegayutan antara dhialék Bendang lan dhialék Pantun. S.C. Knappert nulis Beschrijving van de Onderafdeeling Koetei kemot ning BKI 58 (1905). Ning gancarané iku, liyané nulis basa-basa, Witkamp ngrembug sedurungé ana keding bahas dhialèk Melayu Kutai lan pratélan tembung basa Jawa ning basa Kutai.

Conto tembung

Rujukan 

Basa Melayu
Basa ing Indonésia
Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 2
Basa Malayu Déli iku jinis dhialék basa Malayu kang dituturaké déning wong Malayu ing wewengkon Kutha Medan lan Kabupatén Déli Serdang. Ing Déli Serdang, basa iki ana ing kacamatan Tanjung Morawa, Percut Sungai Tuan, lan Lubuk Pakam. Basa Malayu Déli iki duwé pangribawa marang basa-basa ing wates wewengkon Déli Serdang, kayadéné basa Malayu Langkat, Malayu Serdang, Karo, lan Simalungun. Wong Malayu Déli akéh kang nyambut gawé minangka warigaluh lan tani isih nganggo basa iki. Ing jaman Kesultanan Déli, basa Malayu Déli uga dianggo para bangsawan lan rakyat.

Tembung lingga kaliyan tata ukara basa Malayu Déli lan basa Indonésia ora béda adoh, nanging ater-ateré ana bédané sithik, ya iku :
 Ambilkě = ambilkan
 buatkě = buatkan
 tanyakě = tanyakan
 emparkě = lemparkan
 katekě = katakan
 panggilkě = panggilkan.

Rujukan 

Basa Melayu
Basa ing Indonésia
Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 2