AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Krajan Singhasari kalebu salah siji krajan kang gedhé dhéwé ing Nuswantara. Karajan kang mapan ana ing Jawa Wétan iki diadegaké déning Ken Arok taun 1222. Pusat karajan iki ana ing laladan Tumapel (saiki lumebu ing wewengkon Kabupatèn Malang).

Sajarah

Kacaritakaké ing Kitab Pararton, Ken Arok yaiku anak saka Ken Endokkang asalé saka Désa Pangkur, wétané Gunung Kawi. Ken Arok nalika semana kaya ta maling sekti kang dadi buronan wadyabala Tumapel. Saka salah siji brahmana, Ken Arok diréwangi dadi kawula alit Tunggul Ametung kang dadi akuwu utawa bupati Tumapel. Ken Arok tresna marang Ken Dedes kang ora liya yaiku permaisuri saka Tunggul Ametung. Amarga tresna kang gedhé, Ken Arok matèni Tunggul Ametung lan ngawini Ken Dedea. Nalika semono, Tumapel isih mèlu Karajaan Kediri kang dibawahi Kertajaya. Sawisé ngrumangsani duwé kekuwatan kang luwih, taun 1222 Ken Arok kasil matèni Kertajaya lan munggah tahta dadi raja Singhasari. Ken Arok nyandhang gelar Sri Rangga Rajasa Sang Amurwabhumi.

Raja-raja Singhasari
Ing ngisor iki jeneng-jeneng raja kang tau maréntah krajan Singhasari.
Ken Arok kang uga duwé gelar Sri Rajasa Sang Amurwabhumi bisa dai raja ing Singhasari sawisé matèni Raja Kertajaya saka Kediri lan Akuwu Tumpel kang jenenge Tunggul Ametung taun 1222. Ken Arok dari raja Singhasari wiwit taun 1222 nganti 1227.
Anusapati taun 1227 nganti 1248
Tohjaya taun 1248
Ranggawuni lan Mahesa Cempaka taun 1248 nganti 1268
Kertanagara taun 1268 nganti 1292

Raja-raja Singhasari iku munggah tahta racaké liwat rajapati amarga dendam, rebutan kekuasaan keturunan Ken Arong iki dicrita'ake ing kitab Pararaton.

Singhasari ambruk
Ing taun 1292, salah siji panguwasa laladan yaiku Jayakatwang (isih keturunan raja-raja krajan Kadiri) ngraman lan raja Kertanagara tewas. Peperangan iki kecatet ing Prasasti Kudadu kang ditemo'ake ing pèrèng Gunung Butak, Mojokerto. Sing brasil selamat saka peperangan iki antarané yaiku Raden Wijaya, mantu Kertanagara.

Tinggalane Karajaan Singhasari
Arca Dwalapala, manggon ing sakulone situs candhi Singosari
Candhi Singosari, kang uga diarani candhi Tumapel wujud kuil Syiwa kang gedhé tur dhuwur
Candhi Jago, manggon ana ing Malang Jawa Timur, Candhi Jago dibangun kanggo raja Wisnuwardhana nalika pertengahan abad 13
Candhi Kidal, dibangun ing Rejokidal, Tumpang, Malang, dibangun kanggo Anusapati, raja kaping pindo lan uga anak tiri saka Ken Arok.

Cathetan suku

Pratélan karajan ing Nusantara
Karajan Singhasari
Bhré Kertabhumi utawa Brawijaya V iku putra Rajasawardhana utawa Brawijaya II. Bhre Kertabhumi nyerang raja Majapahit sing isih kuwasa, ya iku Suraprabhawa utawa Brawijaya IV.

Bhre Kertabhumi nduwé garwa sing jenengé Anarawati, putri saka Karajan Champa sing nganut agama Islam. Saliyané iku, Bhre Kertabhumi uga nduwé garwa saka Cina sing nurunaké Raden Patah (sing mengkoné ngedegaké Kasultanan Demak).

Ing taun 1478 Bhre Kertabhumi diserang Girindrawardhana utawa Brawijaya VI (putra Brawijaya IV), Bhre Kertabhumi nyingkir menyang Kasultanan Demak.

Majapait
Bhre Kertabhumi
Kasultanan Demak diyasa déning Radèn Patah taun 1481 M utawa 1403 taun Saka. Laladan iki sadurungé dadi péranganing Krajan Majapahit nanging wektu kadadéan perang sadulur ing Majapahit taun 1478, punjer krajan Majapahit dipindhah menyang Keling, banjur pindhah manèh menyang Daha.

Raja-ratu 
 Radèn Patah 1481 - 1518
 Pati Unus 1518 - 1521
 Sultan Trenggana 1521 - 1546
 Sunan Prawata 1546 - 1561
 Arya Penangsang 1561

Demak ambruk 
Sapungkuré Sultan Trenggana surut ing taun 1546 nalika ngepung laladan Pasuruan, kalungguhan sultan ing Demak dadi rebutan. Sunan Prawata sing munggah dadi Sultan ditentang akèh wong kalebu para adipati, antarané Pangéran Séda Lèpèn adiné Sultan Trenggana. Adipati Jipang yaiku Arya Penangsang uga sing mèlu nentang Sunan Prawata. Sunan Prawata pungkasané tiwas déning Aria Penangsang.

Arya Penangsang munggah dadi panguwasa nanging uga ditentang akèh wong ing antarané Adipati Pajang yaiku Jaka Tingkir. Jaka Tingkir sing uga mantu Sultan Trenggana rumangsa yèn garwané luwih duwé hak singgasana kasultanan tinimbang Arya Penangsang. Jaka Tingkir banjur yasa koalisi karo Ki Ageng Pemanahan lan Sutawijaya, koalisi iki kasil nyingkiraké Arya Penangsang lan Kasultanan Demak wusanané ambruk.

Jaka Tingkir yasa Kasultanan Pajang, laladan Demak teluk marang Kasultanan Pajang. Jaka Tingkir nyandhang gelar Sultan Hadiwijaya.

Pratélan karajan ing Nusantara
Kasultanan Demak
Kasultanan Pajang iku salah siji Kasultanan ing tlatah Jawa lan dibangun déning Jaka Tingkir. Sedurunge, laladan Pajang iki dadi pérangan Kasultanan Demak ning wektu Demak kabawah Arya Penangsang, Jaka Tingkir kang dibantu Adipati liyané kasil niwasaké Arya Penangsang. Jaka Tingkir banjur mindahaké pusat kakuwasan menyang Pajang. Miturut kabiasaan jaman mbiyèn, yèn pusat kakuwasan utawa kutharaja dipindah iku tegesé nggawé karajan anyar yaiku Kasultanan Pajang. Laladan Demak dadi pérangan Kasultanan Pajang (kadipatèn) lan dipasrahaké marang Arya Pangiri putra Sunan Prawata.

Sultan Hadiwijaya 
Jaka Tingkir dadi Sultan Pajang ing taun 1568 lan nyandhang gelar Sultan Hadiwijaya, kadipatèn-kadipatèn liyané kang sadurungé nggabung karo Demak dadi pérangan Kasultanan Pajang.

Ing taun 1558, Sultan Hadiwijaya masrahaké laladan Mentaok (cedhak Kutha Gedhé - Yogyakarta) minangka bebungah kanggo Ki Ageng Pamanahan kang wis mbiyantu nyingkiraké Arya Penangsang lan mbiyantu yasa Pajang. Laladan iki dadi cikal bakal Kasultanan Mataram.

Pajang ambruk 
Ing taun 1582 Sultan Hadiwijaya diganti déning putrané yaiku Pangeran Benawa ning disingkiraké déning keturunan Kasultanan Demak yaiku Arya Pangiri, Pangeran Benawa didadèkaké Adipati ing laladan Jipang. Ing taun 1587, Sutawijaya (putra Ki Ageng Pemanahan) kang nguasani laladan Mentaok misah saka Pajang lan yasa Kasultanan Mataram. Koalisi Sutawijaya karo Pangeran Benawa pungkasané kasil ngalahaké Arya Pangiri, Sutawijaya banjur mindahaké pusat kakuwasan ing Mataram lan dadi Sultan pisanan ing Mataram.

Pajang saiki 
Saiki Pajang namung jenengé sawijining kalurahan ing kutha Surakarta waé. Nanging isih ana patilasané karaton Pajang.

Pratélan karajan ing Nusantara
Kasultanan Pajang
Kasultanan Mataram (Carakan: ꦑꦱꦸꦭ꧀ꦠꦤ꧀ꦤꦤ꧀ꦩꦠꦫꦩ꧀) diadegaké déning Sutawijaya, putra Ki Ageng Pamanahan taun 1586. Sadurungé, kasultanan iki dadi pérangan kakuwasaning Kasultanan Pajang ing taun 1582, Sutawijaya wiwit misahaké laladan kakuwasané saka Pajang.

Wiwitan anané Mataram
Jaka Tingkir, Ki Ageng Pamanahan, Sutawijaya, Ki Penjawi diutus sultan Pajang kanggo mbedhah Kadipaten Jipang lan kasil nyidra Arya Penangsang. Ki Ageng Pamanahan banjur diparingi bebungah rupa alas ing Mentaok (saiki cedhak Kutha Gedhe, Ngayogyakarta). Laladan alas iki dibabat Ki Ageng Pamanahan lan banjur dhedhekah nèng kono. Papan anyar mau banjur ramé lan reja, dijenengi Mataram. Taun 1575 Ki Ageng Pamanahan séda, putrané yaiku Sutawijaya diréwangi Ki Juru Mertani kasil mbangun negara cilik mau dadi kuwat senajan isih klebu ing kukupan Kasultanan Pajang. Wiwit nglurahi Mataram, Sutawijaya wis wiwit ngatonake gelagat bakal mbaléla menyang Pajang kanthi ora tau séba marang sultan. Taun 1582 akhire kedadeyan perang antara Pajang lawan Mataram, panguasa Pajang wektu iku yaiku Arya Pangiri. Sutawijaya kang dibantu Pangéran Benawa kasil nelukaké lan malah banjur ngukup Pajang lan jajahane. Isiné kadhaton dipindhah menyang Mataram lan Sutawijaya jumeneng nata kang kapisan Mataram nganti taun 1601. Sutawijaya jejuluk Panembahan Sénapati.

Legitimasi
Wong kang jumeneng Ratu  kudu bisa aweh bukti dheweke duwé hak winisudha dadi ratu. Mula pusaka saka Pajang diboyong menyang Mataram. Saliyané iku, ratu kudu duwé drajat keturunan kang luhur. Mula para ratu ing Mataram nulisaké sarasilah werna loro, yaiku sajarah pangiwa kang nyaritakaké urutan leluhur Mataram sambung karo para ratu ing Majapahit, Singasari, Kedhiri, Pandhawa lan para dewata. Déné sejarah panengen nyaritakaké urutan sarasilah leluhur Mataram sambung karo para ratu ing Demak, para wali lan sambung ing Nabi Muhammad. Sejarah pangiwa lan panengen banjur dadi siji ing Ki Ageng Pemanahan. Anane sarasilah werna loro iki kanggo nguataké legitimasi para ratu Mataram gegayutan karo tradhisi (pangiwa) lan agama (panengen).

Raja-raja
Ki Gedhé Pamanahan
Panembahan Sénapati
Prabu Hanyakrawati 
Adipati Martapura
Sultan Agung
Amangkurat I
Amangkurat II
Amangkurat III
Pakubuwana I

Munduré Kasultanan Mataram
Kasultanan Mataram nemoni jaman keemasan nalika jumenenge Sultan Agung. Nanging sapungkure banjur wiwit mundur nalika anané peperangan rebutan kuwasa wiwit jaman Amangkurat II. Kadhaton Mataram ing kabedhah lan pindhah saka Plèrèt, Karta, Kartasura lan pungkasané ngalih ing Surakarta. Anane peperangan iki dadi luwih ruwet amarga anané VOC, kramane Trunajaya lan kramane bangsa Cina saka Batavia. Kukupan Mataram kang wis kasil nelukaké bang wetan (Surabaya lan Pasuruan), dhaérah pasisir lor lan bang kulon (Banyumas) akèh kang padha ngalih dadi kukupane Walanda. 
Kasultanan Mataram bubar nalika anané Prajanjèn Giyanti kang nyigar Mataram dadi negara 2 yaiku Kasunanan Surakarta lan Kasultanan Ngayogyakarta.

Catur Sagotra

Deleng uga 
Pratélan Ratu Mataram Enggal

Pratélan karajan ing Nusantara
Kasultanan Mataram
Jayanagara iku raja Majapahit kaping pindo (1309-1328), putra Radèn Wijaya saka Dara Petak kang asalé saka Karajan Dharmasraya. Dyah Dara Petak iku saka lima sisihané Radèn Wijaya lan mung saka Dyah Dara Petak iki Radèn Wijaya nduwé katurunan putra lanang, mulané Dyah Dara Petak éntu' gelar Stri Tinuheng Pura kang tegesé: sisihan kang dituaké ing pura.

Ing jaman kakuasaan Jayanagara iki kerep kadadéan pemberontakan kang dilakoni déning Sora taun (1311), Nambi taun 1316, uga Kuti taun 1319.

Kapustakan 
 Slamet Muljana. 2005. Menuju Puncak Kemegahan (terbitan ulang 1965). Yogyakarta: LKIS
 Slamet Muljana. 1979. Nagarakretagama dan Tapsir Sejarahnya. Jakarta: Bhratara

Majapait
Kadipatèn Pakualaman (Jawa: ꦑꦢꦶꦥꦠꦺꦤ꧀ꦦꦑꦸꦄꦭꦩ꧀ꦩꦤ꧀) utawa kadhang ditulis Pakualaman iku laladan perdikan ing wewengkon Kasultanan Ngayogyakarta Hadiningrat. Pakualaman dibangun tanggal 22 Juni 1812, raja kang angka sepisan yaiku Pangéran Natakusuma (putra Hamengkubuwana I) lan kawastanan nata minangka Kanjeng Gusti Pangéran Adipati Arya (K.G.P.A.A.) Paku Alam I.

Laladan kakuwasan 
Wewengkon sing kalebu kakuwasaning Kadipatèn Pakualaman iku ora dadi siji nanging kepecah-pecah, antarané ing Pajang, Bagelan, sapérangan ing punjering kutha Ngayogyakarta (Pura Pakualaman) uga ana sing ning wewengkon kabupatèn Kulon Praga yaiku antara Kali Praga lan Kali Bagawanta. Wewengkon sing ning Kulon Praga biyèn tau dadi kabupatèn dhéwé yaiku Kabupatèn Adikarta ning saiki wis digabung karo wewengkon kabupatèn Kulon Praga sing dadi pérangan saka kakuwasan Kasultanan Ngayogyakarta.

Raja-raja 
 Paku Alam I, 1812-1829
 Paku Alam II, 1829-1858
 Paku Alam III, 1858-1864
 Paku Alam IV, 1864-1878
 Paku Alam V, 1878-1900
 Paku Alam VI, 1901-1902
 Paku Alam VII, 1903-1938
 Paku Alam VIII, 1938-1998
 Paku Alam IX, 1998-2015
 Paku Alam X, 2016-saiki

Sarasilah 
Sarasilah para pengageng Pakulaman yaiku :

Gusti Kanjeng Radèn Ayu dhaup saorané kaping telu, yaiku kelawan Nataningprang, Paku Alam III lan Paku Alam V.

Deleng uga 
 Pratélan Ratu Mataram Enggal

Pranala njaba 
 Pakualaman ing basa Inggris

Rujukan 

Karajan
Pratélan karajan ing Nusantara
Kadipatèn Pakualaman
Kanjeng Gusti Pangéran Adipati Arya Paku Alam I (Hanacaraka: ꦑꦚ꧀ꦗꦼꦁꦓꦸꦱ꧀ꦠꦶꦦꦔꦺꦫꦤ꧀​ꦄꦢꦶꦥꦠꦶꦄꦂ​ꦪꦦꦏꦸꦄꦭꦩ꧀꧇꧑꧇) dicekak Paku Alam I utawa Pangéran Natakusuma iku panguwasa kaping pisan ing Kadipatèn Pakualaman.

Riwayat 
Pangéran Natakusuma putra pasangan Sultan Hamengkubuwana I klawan Putri Srenggarawati. Pangéran kang misuwur minangka juru budaya Jawa, juru tulis uga arsitèk. Salah siji karyané ya iku wangunan Pura Pakualaman ing dalan Sultan Agung kutha Ngayogyakarta kang dadi dalem lungguhing panguwasa-panguwasa Kadipatèn Pakualaman.

Ing wulan Juni taun 1812 Pangéran Natakusuma antuk gelar Pangéran Merdika saka Sultan Hamengkubuwana II. Tanggal 17 Maret 1813 diangkat dadi panguwasa ing Kadipatèn Pakualaman lan nyandhang gelar Kanjeng Gusti Pangéeran Adipati Arya Paku Alam I.

Putra-Putri 
 Radèn Tumenggung Natadiningrat
 Radèn Arya Suriyaning Prang
 Radèn Arya Suriyaning Prang II
 Radèn Arya Surèng Jurit
 Radèn Arya Suriya Miséna
 Radèn Ayu Karta Winata
 Radèn Ayu Jayang Kusuma
 Radèn Ajeng Jumina
 Radèn Ayu Nata Prana
 Radèn Ayu Sasra Kusuma
 Radèn Ayu Jayèngirawan

Uga delengen 
 Kadipatèn Pakualaman
Pratélan ratu Mataram Anyar

Kadipaten Pakualaman
Pangeran Natakusuma
Lair 1812
Kabupatèn Adikarta iku salah siji kabupatèn jaman mbiyèn sing saiki laladane digabung karo Kabupatèn Kulon Praga, Yogyakarta. Kabupatèn iki sejatine wewengkon kakuasaan Kadipaten Pakualaman ing sisih kulon Yogyakarta. Sajatiné, laladan iki diarani laladan Karang Kemuning ning lantes diobah dadi Adikara.

Sajarah 

Taun 1813, wektu Pangeran Natakusuma utawa Paku Alam I yasa Kadipaten Pakualaman, salah siji laladan kakuasaane ya iku ing sisish kulon kali Progo sepanjang pasisir Kidul, Laladan iki uga biyasa diarani Pasir Urut Sewu lan lumrahé laladan rawa. Sajatiné laladan iki kepisah-pisah ding akhire didade'ake siji lan diwangun kabupatèn ya iku kabupatèn Karang Kemuning sing kutha krajanne ing Brosot, Kulon Praga.

Taun 1877 ing jaman bupati R. Rio Wasadirdjo, ana prentah saka KGPAA Paku Alam V kanggo nggaringake wewengkon rawa kanggo diyasa dadi persawahan sing subur (basa Jawa Karta).

Bupati-bupati 

Bupati-bupati kabupatèn Adikara nganti taun 1951 ya iku:

 Tumenggung Sasradigdaya
 R. Rio Wasadirdjo
 R.T. Surotani
 R.M.T. Djayengirawan
 R.M.T. Natasubrata
 K.R.M.T. Suryaningrat
 Mr. K.R.T. Brotodiningrat
 K.R.T. Suryaningrat (Sungkono)

Digabung dadi Kabupatèn Kulon Praga 

Tanggal 5 September 1945, Sri Sultan Hamengkubuwana IX lan Sri Paku Alam VIII ngetokaké maklumat yèn Kasultanan Ngayogyakarta Hadiningrat lan Kadipaten Pakualaman dadi laladan istiméwa karajan sing dadi pérangan nagara Republik Indonesia. Banjur, taun 1951 ana kasepakatan antara Sri Sultan Hamengkubuwana IX lan Sri Paku Alam VIII kanggo nunggalaké kabupatèn Kulon Praga (wewengkon kakuwasan Kasultanan Yogyakarta) karo kabupatèn Adikarta (wewengkon kakuwasan kadipatèn Pakualaman), kasepakatan iki ditampa déning pamaréntah punjer lan didhedhes kanthi UU Nomer 18 taun 1951 tanggal 15 Oktober 1951.

Uga delengen 

 Kadipatèn Pakualaman
 Kabupatèn Kulon Praga

Kadipaten Pakualaman
Kabupatèn Kulon Praga
Kabupatèn Adikarta
Manten kabupatèn
Pati Unus dadi Sultan Demak kaping loro ngganti Raden Patah lan mrentah Demak wiwit taun 1518 nganti 1521. Ing taun 1521 Pati Unus mimpin penyerangan ing Malaka kanggo ngelawan penjajahan Portugis ning Pati Unus palastra ing paparangan iki.

Pati Unus uga misuwur dijuluki Pangeran Sabrang Lor (nyabrang wonten ing arah lor) wektu nyerang Portugis ing Malaka.

Pati Unus digantiake déning adi ipare ya iku Sultan Trenggana.

Uga delengen 
Kasultanan Demak

Kasultanan Demak
Pati Unus
Sultan Trenggana utawa Paté Rodim ( lair 1483; séda 1546) minangka sultan Demak kaping telu, mrèntah wiwit taun 1521 nganti 1546. Salah siji putra Raden Patah iki sibuk nakluke laladan-laladan liya nganti akhire palastra ing peperangan wektu nakluke Pasuruan.

Sultan Trenggana ngangkat Fatahillah (mantu Raden Patah) dadi panglima perang Demak.

Uga delengen 
Kasultanan Demak

Kasultanan Demak
Sultan Trenggana
Pratélan tokoh Indonésia, sing dibagi miturut provinsi utawa ékan laladan géografis.

Sumatra 
 Pratélan tokoh Acèh
 Pratélan tokoh Sumatra Utara
 Pratélan tokoh Sumatra Barat
 Pratélan tokoh Riau
 Pratélan tokoh Riau Kepulauan
 Pratélan tokoh Jambi
 Pratélan tokoh Bengkulu
 Pratélan tokoh Sumatra Selatan
 Pratélan tokoh Bangka Belitung
 Pratélan tokoh Jambi
 Pratélan tokoh Lampung

Jawa 
 Pratélan tokoh Banten
 Pratélan tokoh Jakarta
 Pratélan tokoh Jawa Barat
 Pratélan tokoh Jawa Tengah dan Yogyakarta
 Pratélan tokoh Jawa Timur

Sulawesi 
 Pratélan tokoh Sulawesi Utara
 Pratélan tokoh Gorontalo
 Pratélan tokoh Sulawesi Tengah
 Pratélan tokoh Sulawesi Barat
 Pratélan tokoh Sulawesi Selatan
 Pratélan tokoh Sulawesi Tenggara

Kalimantan 
 Pratélan tokoh Kalimantan Barat
 Pratélan tokoh Kalimantan Timur
 Pratélan tokoh Kalimantan Tengah
 Pratélan tokoh Kalimantan Selatan

Bali lan Nusa Tenggara 
 Pratélan tokoh Bali
 Pratélan tokoh Nusa Tenggara Barat
 Pratélan tokoh Nusa Tenggara Wétan

Maluku lan Papua 
 Pratélan tokoh Maluku
 Pratélan tokoh Irianjaya Barat
 Pratélan tokoh Papua

Uga delengen 
 Tokoh Indonésia

Tokoh Indonésia
Kubilai Khan (basa Mongol: Хубилай хаан), Khubilai Khan, Kublai Khan utawi "Khan Ageng Pungkasan" (23 September 1215 - 18 Fèbruari 1294) punika kaisar Mongol (1260-1294) lan ugi pangadeg Dinasti Yuan (1279-1294). Kawiyosaken minangka putra angka kalih saking Tului lan Sorghatani Beki, wayahipun Jenghis Khan. Panjenenganipun nggantosaken rakanipun Mengke ing taun 1260. Sedhèrèk sanèsipun, Hulagu, nguwaosi Pèrsi lan ngedegaken Il-Khanate.

Tokoh Dinasti Yuan
Khan
Khan
Tokoh Mongolia
Artikel mawa basa krama
Jaman watu yaiku jaman wektu manungsa (purba) esih nganggo perangkat-perangkat sing digawé saka watu kanggo nglakoni urip.

Jaman iki dibagi dadi 3 periode yaiku:
 Palaeolitikum
 Mesolitikum
 Neolotikum

Prasajarah
Jaman watu
Jaman Tosan ya iku jaman wektu manungsa (purba) wis nganggo perangkat-perangkat sing digawé saka tosan kanggo nglakoni urip.

Ing laladan Asia Kidul-Wétan (uga kalebu laladan Nusantara), pusat kabudayan tosan iki ana ing laladan Dongson (kira-kira ing sisih lor Viaetnam). Kabudayaan iki banjur nyebar nganti ing pulo Jawa.

Peradaban utawa kabudayan jaman iki uga diarani kabudayan Dongson.

Prasajarah
Jaman tosan
Jaman watu gedhé utawa jaman megalitikum iki ditandhai anané watu-watu gedhé sing diwangun (racaké dawa lan lonjong) sing kagunaane ana kaitane karo ritual-ritual rohani.

Jaman iki diwiwiti ing jaman neolitikum (akir jaman watu) lan tumuwuh ing jaman tosan. Pesebaran jaman iki méh merata uga nganti ing Nusantara. Ana 2 tahap penyebaran kabudayan watu gedhé iki ya iku sing digawa déning pendatang-pendatang Proto Melayu lan sing digawa déning pendatang-pendatang Deutro Melayu

Candhi Sukuh uga kalebu tilas saka jaman iki.

Wujud 
 Arca
 Menhir
 Yupa
 lan liyané

Prasajarah
Jaman watu gedhé
Peradaban lumrahé nduwé teges dhuwur cendheke budaya masarakat tinentu. Sing dibiji yaiku pamikiran-pamikiran utawa pamikiran kang urip ing masarakat mau, uga tumindak lan budaya kang awujud fisik utawa artefak tuladhané perkakas pawon, omah lan liyané.

Ukuran peradaban 
Peradaban iki nduwé kaitan raket karo kabudayan amarga kang diukur iku kasil-kasil saka kabudayan kang wujudé: Pemikiran utawa ide, perilaku lan kasil budaya kang nduwé wujud fisik. Ukuran dhuwur utawa cendheke peradaban lumrahé diukur saka parameter-perameter kang umum upamané luwih apik utawa kurang apaik, luwih alus utawa kurang alus lan liyané. Dadi tegesé kang dadi ukuran peradaban iku lumrahé aji-aji saka kasil budaya upamané: kesenian, kawruh, tata masarakat utawa nagara lan liyané.

Peradaban kuna 
Ing jaman kuna wis ana peradaban-peradaban kang wis bisa dianggep dhuwur antarané:
 Peradaban lembah Nil yaiku ing Mesir jaman kuna
 Peradaban Mesopotamia yaiku ing Irak lan kiwa-tengené jaman kuna
 Peradaban lembah Indus yaiku ing India lan Pakistan jaman kuna
 Peradaban lembah Hoang Ho yaiku ing Cinten jaman kuna

Peradaban jaman saiki 
Ukuran peradaban jaman saiki lumrahé diukur saka penguasaan ngèlmu lan teknologi lan bisa diukur nganggo parameter-parameter kang wis jelas utawa meh abstrak. Aji-aji peradaban saka tingkah laku, tata krama, sopan santun lan liyané lumrahé ngalami perobahan aji.

Budaya
Peradaban
Kasil Budaya Umum 
 Basa
 Adat Istiadat
 Seni
 lyy

Kasil Budaya Khusus Seni 
 Kethoprak
 Ludruk
 Jogèd
 Wayang
 Gamelan
 Wayang
 Gendhingan/Gemelan
 Tembang
 lyy

Werna-Werna Budaya Laladan 
 Banyumasan
 Banyuwangen
 Cirebonan
 Jawa Timuran
 Tengger
 Wong Samin
 lyy

Kasil Budaya Liya 
 Prasasti
 Prambanan
 Agama tinentu
 Biografi
 Batik
 lyy

Budaya
Kasil Budaya
Peradaban Mesopotamia iku peradaban kang urip mbiyèn ing laladan Mesopotamia kira-kira taun 3000 sedurung Masehi. Peradaban iki ngelairake kabudayan kang lumayan dhuwur (wektu iku) saka bangsa-bangsa kang urip ing kiwa-tengené kali Eufrat lan kali Tigris.

Bangsa-bangsa kang ngembangaké peradaban Mesopotamia yaiku Sumeria, Akkadia, Babilonia, Assyria lan Babilonia anyar.

Peradaban Sumeria
Bangsa iki racaké ahli ing babagan tani lan dagang uga wis nduwé sistem papréntahan kang ketata. Raja saka bangsa iki kang musuwur yaiku Ur Nanshe. Bangsa iki uga kang nemuake sistem etungan sixagesimal, sistem lingkaran 360 derajat uga etungan sejam ana 60 menit, semenit ana 60 detik lan liyané.

Akkadia
Bangsa Akkadia iki kang ngalahke bangsa Sumeria, rajane kang misuwur yaiku Sargon.

Babilonia
Raja Babilonia kang misuwur yaiku Hammurabi, mrentah Babilonia wiwit taun 1948 nganti 1905 SM.

Assyria
Bangsa Assyria iki misuwur sebagey bangsa penakluk, pemerentahane nerapke sistem militèr. Rajane kang misuwur yaiku Assurbanipal. Bangsa iki akhire dikalahke bangsa Khaldea.

Babilonia anyar
Bangsa Khaldea ngalahke bangsa Assyria lan yasa Babilonia anyar, rajane kang misuwur yaiku Nebukadnezar. Taun 539 SM, Babilonia anyar ditaklukake déning bangsa Pèrsi.

Sajarah
Peradaban
Peradaban Mesopotamia
Provinsi Bengkulu  (, , ) pérangan kidul-kulon pulo Sumatra yaiku provinsi kang dumunung ana ing Pulo Sumatra, Indonésia. Ing sisih lor wewatesan karo Sumatra Kulon, ing sisih Wétan karo Jambi lan Sumatra kidul, sisih kidul wewatesan karo kutha Lampung.Uga  katata sajeroning 8 kabupatèn lan 1 kutha.

Daerah Tingkat II 

 Kabupatèn Bengkulu Kidul
 Kabupatèn Bengkulu Lor
 Kabupatèn Bengkulu Tengah
 Kabupatèn Kaur
 Kabupatèn Kepahiang
 Kabupatèn Lebong
 Kabupatèn Muko-Muko
 Kabupatèn Rejang Lebong
 Kabupatèn Seluma
 Kutha Bengkulu

Deleng uga 

 Gubernur Bengkulu

Pranala njaba 

 Situs resmi 

Bengkulu
Provinsi Indonésia
Géografi Indonésia
Sesanti iku tembung utawa rangkeyan tembung kang ngandung ajakan kanggo nyemangati, nambah motivasi, uga kadhang dadi ancas organisasi. Sing nganggo sesanti iki racaké oraganisasi, nagara, kutha, universitas, uga kulawarga-kulawarga priyayi. Lumrahé sesanti iku ditulis nganggo basa kuna utawa basa laladan. Ing Indonésia racaké sesanti ditulis nganggo basa Kawi, basa Sansekerta, basa iki uga kadhang kanggo nulis sesanti ing laladan liya ing Nusantara.

Uga delengen 
Pratélan sesanti nagara
Pratélan sesanti provinsi Indonésia
Pratélan sesanti kabupatèn Indonésia
Tenjolaya iku kacamatan ing Kabupatèn Bogor, Jawa Kulon, Indonésia.

Kalurahan
Budaya Jawa iku pranataning uripé wong Jawa nuju kasampuraning jalma manungsa.  Pranatan iki tegesé pangertèn lan cara.  Pangertèn bab urip nuduhaké sapa sejatinging manungsa iku, jejer lan kewajibané.  Déné cara nuduhaké pakeming tumindak ing purwa, madya, lan wusana ning kaanan.  Uripé wong Jawa tansah njaga larasing swasana.  Dadi kabèh pérangané urip kaya ta pribadiné dhéwé, liyan, alam, lan apa waé sing ana saliyané dhèwèké kudu bisa nampa lan nyengkuyung budiné sing nuju marang kasampurnaning urip.

Sajarah
Budaya utawa kabudayan Jawa iku kabudayan sing wis mapan, amarga wis suwé banget anané. Budaya Jawa ora madeg dhéwé.  Animisme, Dinamisme miwiti ananing Budaya Jawa.  Hindhu, Buda, Nasrani, lan Islam ya akèh banget pasumbangé marang Budaya Jawa.  Budaya Jawa wiwit mula bukané gampang nampa lumebuné bab-bab anyar saka njaba angger ora sisip sembir karo pokok ugerané. Budaya Jawa urip bebarengan karo Agama lan Kapitadosan sing ana. Wataking Budaya Jawa sing tansah nggolèki larasé swasana gampang nampa ananing budaya liya.

Sub Budaya Jawa

Jawa Wétanan
Kanggo tulisan sabanjuré, pirsani Budaya Jawa Wétan

Sub budaya Jawa Wétanan iku sing lumrahé ana ing Provinsi Jawa Wétan. Sub budaya iki sapérangan kadayan budaya Madura lan sapérangan manèh isih nganut budaya Jawa kuna, Tuladhané kaya déné sing dianut suku Tengger lan suku Using.

Jawa Tengahan
Kanggo tulisan sabanjuré, pirsani Budaya Jawa Tengah

Sub budaya Jawa Tengahan iku ana ing sisih wétan provinsi Jawa Kulon lan sisih kuloné Jawa Wétan. Lumrahé kadayan budaya sing urip ning kratonan.

Jawa Banyumasan
Kanggo tulisan sabanjuré, pirsani Budaya Banyumasan

Sub budaya Jawa Banyumasan iku ana ing sisih kulon Provinsi Jawa Tengah. Sub budaya iki luwih prasaja lan nganut aji-aji egaliter, cablaka lan baworan.

Tradhisi lan Adat
Upacara adat Jawa
Pengantenan adat Jawa
Nyadran

Liyané
Rasukan adat Jawa
Umah adat Jawa
Kalendher Jawa
Watek Jawa
Keris Jawa
Kagunan tradhisional saking Jawa

Pranala njaba 

Budaya
Jawa
Budaya Jawa
Acèh sing sadurungé naté ingaran kanthi jeneng Laladan Istimewa Acèh (1959–2001) lan Nanggroe Acèh Darussalam (2001–2009) iku provinsi ing Indonésia lan minangka provinsi paling kulon ing Indonésia. Acèh duwé otonomi sing ditata béda karo provinsi liya ing Indonésia, amarga alesan sajarah. Laladan iki wewatesan karo Lempongan Benggala ing sisih lor, Samodra Hindhia ing sisih kulon, Selat Malaka ing sisih wétan, lan provinsi Sumatra Lor ing sisih kidul-wétan lan kidul.
Provinsi iki ketata sajeroning 18 kabupatèn lan 5 kutha.

Daerah Tingkat II 
Wiwit taun 1999, Acèh wis ngalami sawatara pamekaran wewengkon nganti saiki ana 5 papréntahan kutha lan 18 kabupatèn yaiku:
 Kabupatèn Acèh Kulon
 Kabupatèn Acèh Kidul-Kulon
 Kabupatèn Acèh Besar
 Kabupatèn Acèh Jaya
 Kabupatèn Acèh Kidul
 Kabupatèn Acèh Singkil
 Kabupatèn Acèh Tamiang
 Kabupatèn Acèh Tengah
 Kabupatèn Acèh Kidul-Wétan
 Kabupatèn Acèh Wétan
 Kabupatèn Acèh Lor
 Kabupatèn Bener Meriah
 Kabupatèn Bireuen
 Kabupatèn Gayo Lues
 Kabupatèn Nagan Raya
 Kabupatèn Pidie
 Kabupatèn Pidie Jaya
 Kabupatèn Simeulue
 Kutha Banda Acèh
 Kutha Langsa
 Kutha Lhokseumawe
 Kutha Sabang
 Kutha Subulussalam

Rujukan

Deleng uga 
 Wong Acèh
 Basa Acèh
 Dhaérah Istiméwa
 Dhaérah Khusus

Pranala njaba 
 Situs resmi

Acèh
Provinsi ing Indonésia
Provinsi Sumatra Lor (basa Indonésia: Provinsi Sumatra Utara), iku katata sajeroning 22 kabupatèn lan 7 kutha. Kutha krajané yaiku Medan, kutha-kutha liyané: Binjai, Padang Sidempuan, Pematangsiantar, Sibolga, Tanjung Balai lan Tebing Tinggi

Daerah Tingkat II

Deleng uga 

 Gubernur Sumatra Lor

Pranala njaba 

 Situs resmi 

Sumatra Lor
Provinsi Indonésia
Géografi Indonésia
Kabupatèn Bengkulu Kidul iku salah siji kabupatèn ing Provinsi Bengkulu Indonésia, kutha Manna iku kutha krajan kabupatèné, kutha-kutha liyané : ---, --- lan liya-liyané. Jembar wewengkon Kabupatèn iki ± 8.949 km² utawa --- hèktar.

Géografi 
--- Lintang kidul lan --- Bujur wétan

Pamaréntahan 
Kabupatèn Bengkulu Kidul ketata saking 6 kacamatan, --- kalurahan lan --- désa. Kacamatan-Kacamatan ing Kabupatèn iki yaiku:
 Kedurang
 Kutha Manna
 Manna
 Pino
 Pinoraya
 Seginim

Deleng uga 
 Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

Pranala njaba 
 Situs Web Resmi
Kedurang iku kacamatan ing Bengkulu Kidul, provinsi Bengkulu, Indonésia.

Kabupatèn Bengkulu Kidul
Kutha Manna iku kecamatan ing Bengkulu Kidul.

Bengkulu Kidul

Kabupatèn Bengkulu Kidul
1980

Prastawa

Lair

Séda 
 Mohammad Hatta, Wakil Presiden Republik Indonesia ke 1 (18 Agustus1945-1 Dhesember 1965), Mahamantri Indonesia ke 3 (29 Januari 1948-16 Januari 1950

1980
Kabupatèn Kaur iku salah siji kabupatèn ing Provinsi Bengkulu, kutha --- iku kutha krajan kabupatèné, kutha-kutha liyané : ---, --- lan liya-liyané. Jembar wewengkon Kabupatèn iki ± 2.369,05 km² utawa --- hèktar.

Géografi 
--- Lintang kidul lan --- Bujur wétan

Pamaréntahan 
Kabupatèn Kaur katata sajeroning 7 kacamatan, 3 kalurahan lan 119 désa. Kacamatan-Kacamatan ing Kabupatèn iki yaiku:
 Kaur Kidul
 Kaur Tengah
 Kaur Lor
 Kinal
 Maje
 Nasal
 Tanjung Kemuning

Deleng uga 
 Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

Deleng uga 
 Bengkulu

Pranala njaba 
 Situs Web Resmi Kabupatèn (urung ana)
Kaur Kidul iku kecamatan ing Kabupaten Kaur, propinsi Bengkulu, Indonésia.

Kabupaten Kaur

Kabupatèn Kaur
Kaur Lor iku kacamatan ing Kabupatèn Kaur.

Kabupatèn Kaur
Lebong Tengah iku kecamatan ing Kabupaten Lebong propinsi Bengkulu.

Kabupaten Lebong

Kabupatèn Lebong
Lubuk Pinang iku kecamatan ing Kabupatèn Mukomuko propinsi Bengkulu.

Kabupatèn Mukomuko
Mukomuko Lor iku kecamatan ing Kabupatèn Mukomuko propinsi Bengkulu.

Kabupatèn Mukomuko
Pondok Suguh iku kecamatan ing Kabupatèn Mukomuko propinsi Bengkulu.

Kabupatèn Mukomuko
Teras Terunjam iku kecamatan ing Kabupatèn Mukomuko propinsi Bengkulu.

Kabupatèn Mukomuko
Kabupatèn Rejang Lebong iku kabupatèn ing Provinsi Bengkulu, kutha Curup iku kutha krajan kabupatèné, kutha-kutha liyané : ---, --- lan liya-liyané. Jembar wewengkon Kabupatèn iki ± 4.109,8 km² utawa --- hèktar.

Géografi 
--- Lintang kidul lan --- Bujur wétan

Pamaréntahan 
Kabupatèn Rejang Lebong katata sajeroning 6 kacamatan, --- kalurahan lan --- désa. Kacamatan-Kacamatan ing Kabupatèn iki yaiku:
 Bermani Ulu
 Bermani Ulu Raya
 Binduriang
 Curup
 Curup Selatan
 Curup Tengah
 Curup Timur
 Curup Utara
 Kota Padang
 Padang Ulak Tanding
 Selupu Rejang
 Sindang Beliti Ilir
 Sindang Beliti Ulu
 Sindang Dataran
 Sindang Kelingi}}

Deleng uga 
 Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

Pranala njaba 
 Situs web resmi Kabupatèn (urung ana)

Bengkulu
Prastawa 
 27 Januari-KMP Tampomas karam ing Laut Jawa; 431 orang mati.

Lair 
 17 Fèbruari-Paris Hilton, sélébriti Amérika Sarékat
 2 Dhésèmber-Britney Spears, penyanyi Amérika Saréakt

Seda 
 11 Mèi-Bob Marley.
 21 Juni, DR. Mustafa Chamran, ilmuwan Iran, palastra ing paperangan Irak-Iran.

1981
Prastawa 
 Pembantaian Sabra lan Shatila ing Lebanon.
 Rajapati 143 wong Singah ing Dujail, Irak.
 Pisanané Majalah Tempo dibredhel.
 Gunung Galunggung njeblug lan anané udan awu ing kutha Bandung. Ebiet G. Ade nglestarèkaké ing lagu Untuk Kita Renungkan.
 Piala Donya FIFA 1982 ing Spanyol.
 1 Maret-Lambda Indonésia, organisasi gay pisanan ing Indonésia, ngadeg.
 9 Juni-Insiden Lembah Beka'a.
 14 Juni-Prejurit Argentina nyerah marang wadyabala Inggris nalika rebutan KapuloanFalkland.
 18 September-Ir. Mario Viegas Carascalao dilantik Mendagri dadi Gubernur Timor-Timur.
 Maradona didol menyang FC Barcelona kanthi rega 3 yuta poundsterling, sawjining rekor donya.

Lair 
 16 Maret-Dian Sastrowardoyo, artis Indonésia
 24 April-Kelly Clarkson, penyanyi AS
 21 Juni-Pangeran William
 13 Oktober-Ian Thorpe, perenang Australia
 10 November-Anya Dwinov, artis Indonésia
 11 November-Asafa Powell, pelari Jamaika, nyekel rekor donya lumayu 100m
 26 November-Natasha Bedingfield, penyanyi Inggris
 30 Dhésèmber-Kristin Kreuk, aktris Kanada

Séda 
 18 Fèbruari-Ngaio Marsh, penulis Selandia Baru (l. 1895)
 10 Juni-Rainer Werner Fassbinder, aktor, sutradara Jerman (l. 1945)
 14 September-Grace Kelly, aktris AS (l. 1929)
 8 Oktober-Philip Noel-Baker, Baron Noel-Baker, aktivis bedhamen Inggris, panampa Nuhraha Bedhamen Nobel (l. 1889)
 10 November-Leonid Brezhnev, pemimpin Uni Soviet (l. 1906)

1982
Prastawa 
 16 Fèbruari-Kobongan grumbulan Rebo Awu ing Victoria lan Ostrali Kidul kanthi 71 jiwa, kobongan paling nggegirisi ing Ostrali
 1 Maret-Swatch nepungaké arloji pisanan.
 18 Juni-Astronot Sally K. Ride dadi wanita Amérika Sarékat pisanan ing antariksa sawisé dhèwèké lan patang kancané munggah nganggo Challenger
 1 September-Montor mabur Korean Air Penerbangan 7, ditembak montor mabur tempur Uni Soviet njaban pasisir Sakhalin. Kurban jiwa 269
 15 September-Mahamantri Israèl Menachem Begin mundur.
 19 September-Saint Kitts dan Nevis mardika saka Karajan Manunggal.
 30 Oktober-Pemilu demokratis pisanan ing Argentina sawisé dikuwasani militèr 7 taun.

Tanggal boten kinawruhan pesthine 
 Perusahaan otomotif Malaysia, Proton, ngadeg.

Lair 
 2 Juli-Michelle Branch, penyanyi AS
 16 Agustus-Bhumi Jensen, putu ratu Thailand, Bhumibol Adulyadej (tilar donya 2004)
 31 Dhésèmber-Mariana Renata, aktris Indonésia

Kematian 
 3 Maret-Herge, komikus Bèlgi (Tintin) (l. 1907)
 1 Juli-Buckminster Fuller, perancang, penulis AS (l. 1895)
 10 September-Felix Bloch, fisikawan AS, panampa Nugraha Nobel ing Fisika (l. 1905)
 24 September-Mohamad Roem, diplomat Indonésia (l. 1908)
 25 September-Raja Leopold III saka Bèlgi (l. 1901)
 19 Oktober-Maurice Bishop, Mahamantri Grenada (l. 1944)

1983
Artikel punika prakawis taun 1984 Masehi. Kanggé artikel prakawis buku kanthi irah-irahan 1984 anggitanipun George Orwell, pirsani 1984 (buku).

Prastawa 
 1 Januari-Sultan Hassanal Bolkiah mratélakaké kamardikan Brunei Darussalam.
 13 Maret-Jaksa Agung RI nglarang kapercayan "Children of God".

Lair 
 24 Fèbruari-Nicholas Saputra, aktor Indonésia
 10 April-Mandy Moore, aktris, penyanyi AS
 7 Juli-Sony Dwi Kuncoro, juru main bulutangkis Indonésia
 21 Agustus-Alizée, penyanyi asal Prancis
 27 September-Avril Lavigne, penyanyi asal Kanada
 12 Dhésèmber-Angelique Widjaja, petenis Indonésia
 22 Dhésèmber-Basshunter, penyanyi, prodhuser rekaman lan DJ Swédia

Séda 
 9 Fèbruari-Yuri Andropov, pemimpin Uni Soviet (l. 1914)
 5 September-Adam Malik, pulitikus, Wakil Présidhèn Indonésia (l. 1917)
 Ali Murtopo, mantan Mantri Penerangan Indonésia lan Kepala BAKIN (l. 1924)
 Basiyo, pelawak

1984
Prastawa

Lair 
 19 Fèbruari - Amal Maher, penyanyi lan aktris Mesir

Séda 

1985
1986

Prastawa 
 26 April-Reaktor Nuklir Chernobyl ing Ruslan njeblug
 31 Agustus nganti 7 September-FESPIC Games dianakaké ing Surakarta

Lair 
 Amanda Lee (pilot)
 12 September-Emmy Rossum, aktris AS

Pati 

1986
Prastawa 
 19 Oktober-Tragedi Bintaro, loro KRL tabrakan niwasaké 129 kurban jiwa lan atusan tatu.

Lair

Séda 

1987
Prastawa 
 Kanggo ping pisanané Tim bal-balan Walanda dadi jawara ing Piala Éropa. Ing final ngalahaké Uni Soviet kanthi skor 2-1

Lair

Séda 

1988
Prastawa 
 Januari:
 Fèbruari:
 Maret:
 April:
 Mèi:
 Juni:
 Juli:
 Agustus:
 September:
 Oktober:
 November:
 Dhésèmber:

Lair

Pati 
 25 April-Yap Thiam Hien, pengacara lan pejuwang hak asasi manungsa ing Indonésia.

1989
Bermani Ulu iku kecamatan ing Kabupaten Rejang Lebong propinsi Bengkulu.

Kabupaten Rejang Lebong

Kabupatèn Rejang Lebong
Kabupatèn Seluma iku kabupatèn ing Provinsi Bengkulu, kutha --- iku kutha krajan kabupatèné, kutha-kutha liyané : ---, --- lan liya-liyané. Jembar wewengkon Kabupatèn iki ± --- km² utawa --- hèktar.

Géografi 
--- Lintang kidul lan --- Bujur wétan

Pamaréntahan 
Kabupatèn Seluma katata sajeroning 14 kacamatan, --- kalurahan lan --- désa. Kacamatan-Kacamatan ing Kabupatèn iki yaiku:
 Air Periukan
 Ilir Talo
 Lubuk Sandi
 Seluma
 Seluma Kulon
 Seluma Kidul
 Seluma Wétan
 Seluma Lor
 Semidang Alas
 Semidang Alas Maras
 Sukaraja
 Talo
 Talo Kecil
 Ulu Talo

Deleng uga 
 Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

Pranala njaba 
 Situs Web Resmi Kabupatèn (urung ana)
Air Periukan iku kecamatan ing Kabupaten Seluma propinsi Bengkulu.

Kabupaten Seluma

Kabupatèn Seluma
Kutha Bengkulu iku kutha krajan ing Provinsi Bengkulu. Jembar wewengkon Kutha iki ± 144,52 km² utawa  hèktar.

Géografi 
101° 1' - 104° 46' Bujur wétan lan 2° 16' nganti 5° 13' Lintang kidul

Pamaréntahan 
Kutha Bengkulu katata sajeroning 8 kacamatan,  kalurahan lan  désa. Kacamatan-Kacamatan ing Kutha iki yaiku:
 Gading Cempaka
 Kampung Melayu
 Muara Bangkahulu
 Ratu Agung
 Ratu Samban
 Selebar
 Sungai Serut
 Lempongan Sagara

Deleng uga 
 Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

Pranala njaba 
 Situs Web Resmi (urung ana)

Bengkulu
Gading Cempaka iku kecamatan ing Kutha Bengkulu propinsi Bengkulu.

Kutha Bengkulu

Kutha Bengkulu
Kabupatèn Asahan iku kabupatèn ing Provinsi Sumatra Lor, kutha Kisaran iku kutha krajan kabupatèné, kutha-kutha liyané: ---, --- lan liya-liyané. Jembar wewengkon Kabupatèn iki ± 4.581 km² utawa---hèktar.

Géografi 
2003’00”-3026’00" Lintang Lor lan 99001-100000 Bujur wétan

Papréntahan 
Kabupatèn Asahan ketata sajeroning 20 kacamatan, 34 kalurahan lan 237 désa. Kacamatan-Kacamatan ing Kabupatèn iki yaiku:
 Aek Kuasan
 Air Batu
 Air Joman
 Bandar Pasir Mandoge
 Bandar Pulau
 Buntu Pane
 Kisaran Barat
 Kisaran Timur
 Meranti
 Pulau Rakyat
 Sei Kepayang
 Simpang Empat
 Tanjung Balai

Deleng uga 
 Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

Pranala njaba 
 Situs Web Resmi Kabupatèn 

Asahan
Asahan
Aek Kuasan iku kecamatan ing Kabupaten Asahan Propinsi Sumatra Lor.

Kabupaten Asahan

Kabupaten Asahan
Kisaran Timur iku kacamatan ing Kabupatèn Asahan Propinsi Sumatra Lor.

Kisaran Timur trdiri dari kalurahan Kedailedang
,kalurahan Sentang.
Prastawa 
 Kaisar Hadrianus rawuh lan ninjo Britanie.

Lair

Séda 

120
Prastawa

Lair 
 30 Januari – Didius Julianus, kaisar Romawi (miturut Cassius Dio) (s. 193)
 Athenagoras saka Athena, apolog Kristen Yunani (s. 190)
 Bian Zhang, jenderal Cina, pejabat (s. 186)

Séda 
 Cyriacus, biskup Yérusalem

133
Kabupatèn Dairi iku kabupatèn ing Provinsi Sumatra Utara, kutha Sidikalang iku kutha krajan Kabupatèné, kutha-kutha liyané: ---, --- lan liya-liyané. Jembar wewengkon kabupatèn iki ± 3.146,1 km² utawa---hèktar.

Géografi 
---Lintang kidul lan---Bujur wétan

Pamaréntahan 
Kabupatèn Dairi ketata saka 13 kacamatan,---kalurahan lan---désa. Kacamatan-Kacamatan ing Kabupatèn iki yaiku:
 Berampu
 Gunung Sitember
 Lae Parira
 Parbuluan
 Pegagan Hilir
 Sidikalang
 Siempat Nempu
 Siempat Nempu Hilir
 Siempat Nempu Hulu
 Silima Pungga-Pungga
 Sumbul
 Tanah Pinem
 Tiga Lingga

Deleng uga 
 Pratélan Daerah Tingkat II

Pranala njaba 
 Situs Web Resmi Kabupatèn (urung ana)

Dairi
Dairi
Berampu iku kacamatan ing Kabupatèn Dairi Propinsi Sumatra Lor.

Kabupatèn Dairi

Kabupatèn Dairi
Gunung Sitember iku kecamatan ing Kabupatèn Dairi Provinsi Sumatra Lor.

Kabupatèn Dairi

Kabupatèn Dairi
Lae Parira iku kecamatan ing Kabupaten Dairi Propinsi Sumatra Lor.

Kabupaten Dairi

Kabupaten Dairi
Parbuluan iku kecamatan ing Kabupaten Dairi Propinsi Sumatra Lor.

Kabupaten Dairi

Kabupaten Dairi
Pegagan Hilir iku kecamatan ing Kabupaten Dairi Propinsi Sumatra Lor.

Kabupaten Dairi

Kabupaten Dairi
Sidikalang iku kacamatan ing Kabupatèn Dairi Propinsi Sumatra Lor.

Kabupatèn Dairi

Kabupatèn Dairi
Air Putih iku kecamatan ing Kabupatèn Asahan Provinsi Sumatra Lor.

Kabupatèn Asahan

Kabupatèn Asahan
Siempat Nempu iku kacamatan ing Kabupatèn Dairi Propinsi Sumatra Lor.

Kabupatèn Dairi

Kabupatèn Dairi
Siempat Nempu Hilir iku kecamatan ing Kabupaten Dairi Propinsi Sumatra Lor.

Kabupaten Dairi

Kabupaten Dairi
Siempat Nempu Hulu iku kecamatan ing Kabupaten Dairi Propinsi Sumatra Lor.

Kabupaten Dairi

Kabupaten Dairi
Silima Pungga-Pungga iku kecamatan ing Kabupaten Dairi Propinsi Sumatra Lor.

Kabupaten Dairi

Kabupaten Dairi
Sumbul iku kecamatan ing Kabupaten Dairi Propinsi Sumatra Lor.

Kabupaten Dairi

Kabupaten Dairi
Tanah Pinem iku kecamatan ing Kabupaten Dairi Propinsi Sumatra Lor.

Kabupaten Dairi

Kabupaten Dairi
Tiga Lingga iku kecamatan ing Kabupaten Dairi Propinsi Sumatra Lor.

Kabupaten Dairi

Kabupaten Dairi
Kabupatèn Deli Serdang inggih punika salah satunggalipun kabupatèn ing Provinsi Sumatra Lor, kutha Lubuk Pakam punika dados kutha krajan kabupatèn. Kabupatèn gadhah wiyar ± 2,497.72 km km².

Sajarah 
Saderengipun Proklamasi Kamardikan Indonésia 17 Agustus 1945, wewengkon ingkang sapunika misuwur kanthi nama Kabupatèn Deli Serdang punika awujud karajan (Kasultanan Deli ingkang punjeripun ing Kutha Medan lan Kasultanan Serdang ingkang punjeripun ing Perbaungan.

Kabupatèn Deli lan Serdang dipuntetepaken minangka laladan otonom manut Undhang-undhang Nomor 22 taun 1984 bab Undhang-undhang Pokok-pokok Papréntahan Laladan lan Undhang-undhang Nomor 7 darurat taun 1965. Dinten dadosipun Kabupatèn Deli Serdang dipuntetepaken tanggal 1 Juli 1946. Adhedhasar Peraturan Pamarèntah nomer 7 Tahun 1987, Kutha krajan Kabupatèn Deli Serdang dipunpindhahaken saking Kutha Medan dhateng Lubuk Pakam kanthi lokasi perkantoran ing Tanjung Garbus ingkang dipunresmekaken déning Gubernur Sematra Ler nalika tanggal 23 Dhésèmber 1986.

Géografi 
2°57’-3°16’ Lintang Ler lan ing antawisipun 98°33’-99°27’ Bujur Wétan.

Papréntahan

Bupati 
Kacathet salebeting sajarah, Kabupatèn Deli Serdang gadhah pangarsa utawi bupatinggih punika:
 Moenar S. Hamidjojo,
 Sampoerno Kolopaking,
 Wan Oemaroeddin Barus (1 Fèbruari 1951 ngantos 1 April 1958),
 Abdullah Eteng (1 April 1958 ngantos 11 Januari 1963),
 Abdul Kadir Kendhal Keliat (11 Januari 1963 ngantos 11 November 1970),
 Haji Baharoeddin Siregar (11 November 1970 ngantos 17 April 1978),
 Abdul Muis Lubis (17 April 1978 ngantos 3 Maret 1979),
 H. Tenteng Ginting (3 Maret 1979 ngantos 3 Maret 1984),
 H. Wasiman (3 Maret 1984 ngantos 3 Maret 1989),
 H. Ruslan Mansur (3 Maret 1989 ngantos 1994),
 H. Maymaran NS (3 Maret 1994 ngantos 3 Maret 1999),
 Drs.H. Abdul Hafid, MBA (3 Maret 1999 ngantos 7 April 2004),
 Drs. H. Amri Tambunan (kalamangsa 2004 ngantos 2009),
 Drs. H. Amri Tambunan (kalamangsa 2009 ngantos 2014).

Kacamatan ing Kabupatèn Deli Serdang 
Kabupatèn Deli Serdang ketata sajeroning 22 kacamatan, 14 kalurahan lan 380 désa. Kacamatan-Kacamatan ing Kabupatèn iki ya iku:
 Bangun Purba
 Batang Kuis
 Beringin
 Biru-Biru
 Deli Tua
 Galang
 Gunung Meriah
 Hamparan Pérak
 Kutalimbaru
 Labuhan Deli
 Lubuk Pakam
 Namo Rambe
 Pagar Marbau
 Pancur Batu
 Pasisir Labu
 Percut Sei Tuan
 Petumbak
 Sibolangit
 Sinembah Tanjungmuda Hulu
 Sinembah Tanjungmuda Hilir
 Sunggal
 Tanjung Morawa

Uga delengen 
 Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

Pranala njawi 
 Situs Web Resmi Kabupatèn

Cathetan suku 

Artikel mawa basa krama
Deli Serdang
Deli Serdang
Bangun Purba iku kacamatan ing Kabupatèn Deli Serdang Provinsi Sumatra Lor.

Kabupatèn Deli Serdang
Batang Kuis iku kacamatan ing Kabupatèn Deli Serdang Provinsi Sumatra Lor. Kacamatan Batang Kuis kapengkar dumadi 11 Désa, lan 72 Dusun.

	

Minangka njalanake tugas-tugas tartamtu kang dhuweni sipat tekhnis, Camat dibiyantu marang unit kerja Instansi Vertikal lan Dinas Laladan kang ana ing Kacamatan Batang Kuis, antanrané ya iku : 

Kabupatèn Deli Serdang

Kabupatèn Deli Serdang
Kacamatan  = Namo Rambe
|Nama Désa  = Désa Namo Rambe Pos : 20356.
|Kabupatèn  = Deli Serdang
|Jembar       = 251,05 Ha.
|Penduduk   = 6,128 Jiwa / Orang. 
|Nama Camat = Drs.HENDRA WIJAYA
| kapadhetan    =  -
|Provinsi   = Sumatra Lor

Namo Rambe iku kacamatan ing Kabupatèn Deli Serdang Provinsi Sumatra Lor Indonésia.

Kabupatèn Deli Serdang

Kabupatèn Deli Serdang
Prastawa 
 Kaisar Konstans dhawuh ngyasa Basilica di Santa Tecla ing Lombardia. Saiki ing Itali.

Lair

Séda 

345
Artikel iki prakara taun 380. Kanggo montor mabur, mangga pirsanana Airbus A380

Prastawa

Lair

Séda 

380
Prastawa

Lair 
Muhammad lair ing Mekah

Séda 

570
Prastawa 
Pananggalan Hijriah diwiwiti

Lair

Séda 

622
Prastawa

Lair

Séda 
Muhammad seda ing Madinah

632
Prastawa

Lair 
Abu Hanifah

Séda 

699
Prastawa 
 Prasasti Canggal tinulis.

Lair

Séda 

732
Artikel iki prakara taun 747 Masèhi. Kanggo montor mabur, mangga maca Boeing 747

Prastawa 
Abu Muslim manunggalaké karajan Abbasid nglawan kaum Umayyad.
Ibrahim sang Imam, pemimpin siji pambalélan Abbasid nglawan Umayyad, dicekel.
Carloman narik dhiri menyang siji biara. Pippin si Cendhak dadi pemimpin dhéwé kaum Frank minangka kepala kedhaton.
Pecah wabah pès ing Sisilia, Kalabria, lan Momenvasia.

Lair

Séda 

747
Taun 763 (DCCLXIII) iku taun umum sing diwiwiti dina Setu ing kalender Julian.

Prastawa

Miturut panggon

Kakaisaran Bizantium 
 Juni - Peperangan Anchialus: Kaisar Constantine V ngirim pasukan ekspedisi Bizantium (800 kapal lan 9.600 kavaleri) menyang Trakia, kanggo mbela kutha benteng Anchialus ing Pantai Sagara Ireng. Sauntara kuwi, Telets, panguwasa (khagan) Kakaisaran Bulgaria, mblokir jalur gunung lan njupuk posisi ing dhuwur cedhak Anchialus. Sajrone serangan kavaleri, wong Bulgar dikalahake lan akeh sing dicekel; Telets bisa lolos. Konstantin lumebu Konstantinopel kanthi kemenangan, lan mateni kabeh tawanan.

Eropa 
 Agustus - Pasukan Bizantium nyerang Negara Kepausan, kanthi aliansi karo Raja Desiderius saka Lombard. Raja Pepin III campur tangan, lan miwiti rembugan antarane Lombard lan Paus Paulus I. Desiderius janji bakal mungkasi permusuhan, nanging kanthi syarat Pepin ngirim bali sandera Lombard sing dicekel wong Frank.

Inggris 
 Ciniod I nggantosaken Bridei V, minangka raja Picts (Skotlandia modern).

Khilafah Abbasiyah 

 Ing taun 763 Al-Mansur ngirim pasukane kanggo ngalahake Al-Andalus kanggo kekaisaran Abbasiyah. Nanging panguwasa Abd al-Rahman I kasil mbela wilayahe. Al-Mansur mundur lan banjur fokus pasukane nyekel wilayah wetan kekaisarane ing tanah sing biyen dadi bagean saka Persia.
 21 Januari - Peperangan Bakhamra: Tentara Abbasiyah ing pimpinan Isa ibn Musa ngalahake Alids, lan mungkasi kraman. Kekuwatan Dinasti Abbasiyah digabungake.

Asia 
 17 Fèbruari - Pemberontakan An Lushan: Kaisar Shi Chaoyi gantung diri supaya ora dicekel pasukan Tang sing dikirim dening pemberontak Li Huaixian, mungkasi pambrontakan 7 taun nglawan Dinasti Tang ing China.
 18 Novèmber – Pasukan Kakaisaran Tibet, ing sangisoré Trisong Detsen, nguwasani ibukutha Tang ing Chang'an (Xi'an modern) suwene 15 dina.

Amerika Tengah 
 2 Juli - Yax Pasaj Chan Yopaat dadi panguwasa anyar ing negara kutha Maya Copán ing Honduras sawisé séda Kʼakʼ Yipyaj Chan Kʼawiil, sing wis mrentah wiwit taun 749. Yax Pasaj mrentah nganti taun 810.

Lair 
 Haito, uskup Basel
 Harun ar-Rasyid, Khalifah Muslim (utawa 766)
 Wang, permaisuri Wangsa Tang (seda 816)

Séda 
 20 November - Domnall Midi, Raja Tinggi Irlandia
 Bridei V, raja Picts
 Fang Guan, kanselir Wangsa Tang (l. 697)
 Jianzhen, biksu Budha Tionghoa (l. 688)
 Shi Chaoyi, kaisar negara Yan (Anshi).
 Wei Jiansu, kanselir Dinasti Tang (l. 687)

Réferènsi 

763
Prastawa

Lair

Séda 
 Abu Hanifah

767
Prastawa

Lair 
Abu Ma'shar al-Balkhi

Séda

Cathetan suku

787
Kabupatèn Humbang Hasundutan iku kabupatèn ing Provinsi Sumatra Lor, kutha Dolok Sanggul iku kutha krajan kabupatèné, kutha-kutha liyané : ---, --- lan liya-liyané. Jembar wewengkon Kabupatèn iki ± 2.335,33 km² utawa --- hèktar.

Géografi 
--- Lintang kidul lan --- Bujur wétan

Pamaréntahan 
Kabupatèn Humbang Hasundutan ketata sajeroning 10 kacamatan, --- kalurahan lan --- désa. Kacamatan-Kacamatan ing Kabupatèn iki yaiku:
 Dolok Sanggul
 Baktiraja
 Lintongnihuta
 Onanganjang
 Pakkat
 Paranginan
 Parlilitan
 Pollung
 Sijamapolang
 Tarabintang

Deleng uga 
 Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

Pranala njaba 
 Situs Web Resmi Kabupatèn (urung ana)

Sumatra Lor

Humbang Hasundutan
Humbang Hasundutan
Dolok Sanggul iku kecamatan ing Kabupaten Humbang Hasundutan Propinsi Sumatra Lor.

Kabupaten Humbang Hasundutan

Kabupatèn Humbang Hasundutan
Kabupatèn Karo iku kabupatèn ing Provinsi Sumatra Lor, kutha Kabanjahe iku kutha krajan kabupatèné, kutha-kutha liyané : ---, --- lan liya-liyané. Jembar wewengkon Kabupatèn iki ± 2.127,25 km² utawa --- hèktar.

Géografi 
2° 50' nganti 3° 19' Lintang lor lan 97° 55' nganti 98° 38' Bujur wétan

Pamaréntahan 
Kabupatèn Karo ketata sajeroning 13 kacamatan, --- kalurahan lan --- désa. Kacamatan-Kacamatan ing Kabupatèn iki yaiku:
 Barusjahe
 Berastagi
 Juhar
 Kabanjahe
 Kuta Buluh
 Laubaleng
 Mardinding
 Merek
 Munte
 Payung
 Simpang Empat
 Tiga Binanga
 Tiga Panah

Karajan Karo 
Ing tlatah Karo iki mbiyèn tau ana 5 karajan yaiku:
 Karajan Sibayak Lingga (iki asalé marga Karo-Karo Sinulingga)
 Karajan Sibayak Sarinembah (iki asalé marga Sembiring Meliala)
 Karajan Sibayak Suka (asalé marga Ginting Suka)
 Karajan Sibayak Barusjahe (asalé marga Karo-Karo lan Barus)
 Karajan Sibayak Kutabuluh (asalé marga Perangin-angin)

Deleng uga 
 Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

Pranala njaba 
 Situs Web Resmi Kabupatèn

Sumatra Lor

Karo
Karo
Barusjahe iku kecamatan ing Kabupaten Karo Propinsi Sumatra Lor.

Kabupaten Karo

Kabupaten Karo
Berastagi iku kacamatan ing Kabupatèn Karo Propinsi Sumatra Lor.

Kabupatèn Karo

Kabupatèn Karo
Prastawa 
Candhi Asu, lumbung, lan Pendhem kagawé ing Magelang.

Lair

Séda 

869
Prastawa

Lair 
 Dōin: pujangga Jepang.

Séda 

1090
Kabupatèn Labuhan Batu iku kabupatèn ing Provinsi Sumatra Lor, kutha Rantau Prapat iku kutha krajan kabupatèné, kutha-kutha liyané : ---, --- lan liya-liyané. Jembar wewengkon Kabupatèn iki ± 9.223,18 km² utawa --- hèktar.

Géografi

Papréntahan 
Kabupatèn Labuhan Batu ketata sajeroning 22 kacamatan, --- kalurahan lan --- désa. Kacamatan-Kacamatan ing Kabupatèn iki yaiku:
 Aek Kuo
 Aek Natas
 Bilah Barat
 Bilah Hilir
 Bilah Hulu
 Kampung Rakyat
 Kota Pinang
 Kualuh Hilir
 Kualuh Hulu
 Kualuh Leidong
 Kualuh Selatan
 Marbau
 Na IX-X
 Panai Hilir
 Panai Hulu
 Panai Tengah
 Pangkatan
 Rantau Selatan
 Rantau Utara
 Silangkitang
 Sungai Kanan
 Torgamba

Deleng uga 
 Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

Pranala njaba 
 Situs Web Resmi Kabupatèn (urung ana) 

Labuhan Batu
Labuhan Batu
Aek Kuo iku kecamatan ing Kabupaten Labuhan Batu Propinsi Sumatra Lor.

Kabupaten Labuhan Batu

Kabupaten Labuhan Batu