AksaraLLM/aksara-bahasa-daerah-v1 huggingface dataset:
Samodra Atlantika iku samodra gedhé dhéwé kaloro ing donya, nyakup watara 1/5 lumahing bumi. Tembung Atlantik asalé saka mitologi Yunani sing tegesé "Sagara Atlas".

Samodra iki awangun aksara S, mujur saka belahan bumi lor tekan belahan bumi kidul, kapérang loro déning garis khatulistiwa dadi Atlantika Lor lan Atlantika Kidul. Diwatesi déning Amérika Lor lan Amérika Kidul ing sisih kulon samudera lan Éropa lan Afrika ing sisih wétan samodra.

Samodra Atlantika kagandhèng karo Samodra Pasifik, ing sisih lor bumi déning Samodra Arktik lan ing sisih kidul bumi déning Lintasan Drake. Hubungan gawéan manungsa antara Samodra Atlantik karo Samodra Pasifik digawé liwat Terusan Panama. Wates antara Samodra Atlantik karo Samudera Hindia ing sisih wétan, diwatesi ing garis 20° Bujur Wétan. Wates antara Samodra Atlantik karo Samodra Arktik ya iku garis saka Grunlan menyang Svalbard ing sisih lor Nurwègen.

Nyakup watara 20% lumahing bumi, Samodra Atlantik dumunung ing urutan kaloro gedhé dhéwé  bab ukurané sawisé Samodra Pasifik. Diitung karo sagara ing saubengé samodra iki ambané 106.450.000 km²; yèn sagara ing saubengé ora diitung, jembaré 82.362.000 km².

Pelabuhan 
Abidjan (Pasisir Gading), Akra (Ghana), Amsterdam (Walanda), Antwerp (Bèlgi), Bahia Blanca (Argentina), Baltimore (AS), Banjul (Gambia), Belfast (Karajan Manunggal), Bergen (Nurwègen), Betio (Kiribati), Bissau (Guinea-Bissau), Bordeaux (Prancis), Boston (AS), Bremen (Jerman), Brest (Prancis), Bristol (Karajan Manunggal, Buenos Aires (Argentina), Cadiz (Spanyol), Cape Town (Afrika Kidul), Casablanca (Maroko), Cayenne (Guyana Prancis), Charleston (AS), Cherbourg-Octeville (Prancis), Conakry (Guinea), Cork (Républik Irlandia), Cotonou (Benin), Dakar (Senegal), Douala (Kamerun), Dublin (Républik Irlandia), Dunkirk (Prancis), Edinburgh (Karajan Manunggal), Fortaleza (Brasil), Georgetown (Guyana), Glasgow (Karajan Manunggal), Hamburg (Jerman), Halifax (Kanada), Jacksonville (AS), La Coruña (Spanyol), Lagos (Nigeria), Las Palmas (Kapuloan Canary, Spanyol), Le Havre (Prancis), Libreville (Gabon), Lisboa (Portugal), Liverpool (Karajan Manunggal), Lomé (Togo), London (Karajan Manunggal), Luanda (Angola), Malabo (Guinea Ekuatorial), Monrovia (Liberia), Montevideo (Uruguay), Montreal (Kanada), New Haven (AS), New York (AS), Newcastle upon Tyne (Karajan Manunggal), Newport News (AS), Norfolk (AS), Nouakchott (Mauritania), Oslo (Nurwègen), Ostend (Bèlgi), Paramaribo (Suriname), Philadelphia (AS), Port Harcourt (Nigeria), Porto (Portugal), Porto Novo (Benin), Portsmouth (Karajan Manunggal), Portsmouth (AS), Providence (AS), Rabat (Maroko), Recife (Brasil), Rio de Janeiro (Brasil), Rotterdam (Walanda), Salvador (Brasil), Santander (Spanyol), Santos (Brasil), Savannah (AS), Sevilla (Spanyol), Southampton (Karajan Manunggal), Tangier (Maroko), Trondheim (Nurwègen), Vigo (Spanyol), Pasisir Walvis (Namibia), Wilmington (AS)

Catatan – transportasi 
Terusan Kiel lan Terusan Saint Lawrence iku rong jalur banyu sing wigati.

Uga delengen 
 Samodra Pasifik

Pranala njaba
Samodra Arktik, dunungé ana ing belahan lor bumi lan racaké dumunung ana ing wewengkon Arktik Kutub Lor, iku wujud samodra kang paling cilik lan paling cethèk ing antarané limang samodra kang ana ing donya. Sanadyan Organisasi Hidrografik Internasional (IHO) nganggep minangka samodra, para ahli samodra nyebut samodra iki Sagara Mediterania Arktik utawa Sagara Arktik, kalebu minangka siji saka Sagara Mediterania kang kagabung sajeroning Samodra Atlantik.

Pelabuhan-pelabuhan Utama 

 Churchill, Manitoba, Kanadha
 Inuvik, Kanadha
 Prudhoe Bay, Alaska, Amérika Sarékat
 Barrow, Alaska, Amérika Sarékat
 Pevek, Ruslan
 Tiksi, Ruslan
 Dikson, Ruslan
 Dudinka, Ruslan
 Murmansk, Ruslan
 Arkhangelsk, Ruslan
 Kirkenes, Nurwègen
 Vardø, Nurwègen
 Longyearbyen, Spitsbergen, Nurwègen
thumb|250px|Pelabuhan-pelabuhan Samodra Arktik

Pranala njaba 
 The Hidden Ocean Arctic 2005 Log harian, foto dan video dari misi explorasi.
 Lembaga Arktik
 Forum Utara
 Arctic Environmental Atlas  Peta Interaktif
 Yayasan Kutub Internasional

Réferènsi 

 Based on public domain text by US Naval Oceanographer: http://oceanographer.navy.mil/arctic.html
Ketapang utawa Terminalia catappa iku sawijining tuwuhan gedhé tropis sing kalebu family Combretaceae. Asalé wit Kepatang isih dadi kontroversi, bisa uga saka India, Ujung Malaya, utawa Nugini. Jeneng umum antarané Indian almond, Bengal almond, Singapore almond , Malabar almond, Tropical almond, Sea almond, lan Umbrella tree.

Wit iki tuwuh dhuwuré nganti 35 m, kanthi tajuk kang tegak simètri lan pang-pangé horisontal. Yèn wité wis rada tuwa, tajuké dadi rata awangun vas. Godhong-godhongé amba, dawané 15–25 cm lan ambané 10–14 cm, lonjong, warna ijo tuwa mengkilap. Wit iki godhongé padha palastra ing mangsa panas; sadurungé rontok, wernané dadi semu abang utawa kuning-coklat, amarga anané dat pigment kaya violaxanthin, lutein, lan zeaxanthin.

thumb|left| Pang lan godhong Ketapang ing Kalkuta, India. 
Kembangé ana loro ya iku lanang lan wadon ing wit sing padha. Kaloroné duwé diamèter 1 cm, warna putih rada ijo. Wohé dawané 5–7 cm lan ambané 3-5.5 cm, ijo nalika isih enom banjur malih dadi kuning lan pungkasané abang nalika wis mateng, kanthi wiji tunggal.

Khasiat 
Terminalia catappa tuwuh ing tlatah tropis minangka tuwuhan hias, kanthi tajuk godhong sing rimbun. Wohé rada kecut rasané.

Kayuné awarna abang, atos lan tahan banyu. Ing tlatah Polynesia kayu iki digawé prau.

Godhongé ngandhut sawatara flavonoid (kaya kamferol utawa quercetin), sawatara tannin (kaya punicalin, punicalagin utawa tercatin), saponine lan phytosterol. Amarga sugih dat kimia, godhongé dianggo warna-warna pangobatan tradhisional. Contoné, ing Taiwan godhong sing tiba dipigunakaké kanggo obat lelara liver. Ing Suriname, tèh sing digawé saka godhong Ketapang dianggo tamba lara désèntri lan lara weteng. Uga ana sing nyangka yèn godhong Ketapang ngandhut dat sing bisa nyegah kanker (sanadyan ora tinemu karakteristik dat antikarsinogin) lan antioksidan uga anticlastogenic.

Tumraping pamiyara iwak, godhong Ketapang dipigunakaké kanggo ngudhunanké ph lan kadhar logam sajeroning banyu. Cara iki wis dipigunakaké déning Betta Breeders ing Thailand mataun-taun.

Gladri 

Terminalia
Flora saka Maladewa
Botani
Flora & fauna
Kutub Lor utawa Arktik iku titik paling lor saka bumi, minangka siji-sijiné titik sing diliwati déning garis khayal 90 derajat Lintang lor.

Dhéfinisi Kutub Lor Bumi 
Kutub Lor iku titik paling lor Bumi, bisa didhéfinisèkaké sajeroning patang cara kang béda-béda. Nanging mung loro cara pisanan sing umum digunakaké. Sanadyan mangkono dhéfinisi sing paling umum yaiku Kutub Lor dumunung ing Samodra Arktik.

 Kutub Lor Géografi, uga dikenal minangka Lor Sejati, iku titik lor ing poros rotasi Bumi ketemu lumahing bumi.
 Kutub Lor Magnetik iku titik lor médhan geomagnetik vertikal, yaiku dip yaiku 90°.
 Kutub Lor Geomagnetik iku kutub lor saka momen dipole medan geomagnetik Bumi.
 Kutub ora terakses Lor iku titik paling adoh saka pasisir ngendi waé, lan dumunung ing . Kutub sajenis dumunung ing Samodra Pasifik lan Hindia.

Deleng uga 

 Kutub Kidul
 Samodra Arktik

Pranala njaba 
 Arctic Council
 The Northern Forum
 North Pole scenery observed by Web Cams
 The short Arctic summer of 2004 
 The puzzling Arctic summer of 2003 
 FAQ on the Arctic and the North Pole 
 Polar Controversies Still Rage artikel olèh Roderick Eime

Géografi
Arktik
Samodra Donya, utawa samodra global iku sistem samodra ing donya kang kagandhèng dadi siji wujud lapisan hidrosfir bumi.

Manunggaling samodra ing donya, kanthi sesambungan kanthi bébas (relatif) ing antarané, iku wigati banget tumrap oséanografi. Bisané, tlatah iki dipérang dadi sawatara samodra sing dipisahaké déning bawana lan wujud oséanografis liyané: pamérangan iki ya iku Samodra Atlantik, Samodra Arktik (kadhangkala dianggep sagara ing Samodra Atlantik), Samodra Hindia, Samodra Pasifik, lan Samodra Kidul (kadhangkala dianggep mung pérangan kidul saka Samodra Atlantik, Hindia, lan Pasifik). Sabanjuré, tlatah iki dipérang dadi sagara-sagara sing luwih cilik.

Uga delengen 
 Sagara
 Lèmpèng tèktonik
 Pitung Sagara

Rujukan 

 Chekin, L. 2002. "The world ocean in medieval cartography". Moscow: S. I. Vavilov Institute of the History of Science and Technology of the Russian Academy of Sciences; thesis for Museum of the World Ocean congress.
 "Ocean ". The Columbia Encyclopedia, 6th ed. 2003. New York: Columbia University Press; also, 
 Danabasoglu, Gokhan ; McWilliams, James C.; & Gent, Peter R. 1994. "The role of mesoscale tracer transports in the global ocean circulation". Science: vol. 264. (no. 5162), pp. 1123–1126.
 "The world ocean". Infoplease.com. 2005. Pearson Education.
 Levitus, Sydney; Antonov, John I.; Boyer, Timothy P.; and Stephens, Cathy. 2000. "Warming of the world ocean": abstract, article. Science: vol. 287. (no. 5461), pp. 2225–2229.
 "All about oceans". LiveScience.com. 2007. Imaginova Corp.
 Spilhaus, Athelstan F. 1942. "Maps of the whole world ocean." Geographical Review: vol. 32 (no. 3), pp. 431–5.
 UN Atlas of the Oceans:
 "Distribution of land and water on the planit", "Origins of the oceans and continents"

Samodra
Polinésia (saka basa Yunani: πολύς akèh, νῆσος pulo) iku péranganing tlatah Oséania, dumadi saka grup kapuloan punjul 1.000 kapuloan sing kasebar ing Samodra Pasifik tengah lan kidul.

Pranala njaba 

 South Pacific Organizer
 History of Easter Island illustrated by stamps
 Map South Pacific
 Useful introduction to Maori society, including canoe voyages
 Polynesia (Polynesian Cultural Center)
 Lewis commenting on Spirits of the Voyage
 Interview with David Lewis 
 Obituary: David Henry Lewis—including how he came to rediscover Pacific Ocean navigation methods
 Photogallery - French Polynesia (Tahiti, Moorea, Motu Tiahura)

Géografi Oséania
Mikronesia (saka basa Yunani: μικρός 'cilik', νῆσος 'pulo') iku kawasan ing Samodra Pasifik. Filipina dumunung ing sisih kulon, Indonésia ing kidul-kulon, Papua Nugini lan Melanesia ing sisih kidul, lan Polinesia ing sisih kidul-wétan lan wétan.

Kawasan iki dipérang dadi 8 entitas pulitik:
Federasi Mikronesia;
Républik Kapuloan Marshall;
Républik Palau;
Persemakmuran Kapuloan Mariana Lor;
Républik Nauru;
Républik Kiribati;
Teritori Guam
Teritori Pulo Wake

Oséania

bcl:Maykronisya
Mèlanésia (saka basa Yunani "pulo ireng") iku wewengkon sing mujur saka Pasifik kulon nganti tekan Sagara Arafura, lor lan wétan-loré Australia. Istilah iki pisanan dipigunakaké déning Jules Dumont d'Urville ing taun 1832 kanggo nyebut siji ètnis lan golongan pulo-pulo sing béda saka Polinésia lan Mikronésia. Saiki, klasifikasi rasial d'Urville dianggep ora cocog sebab nutupi keragaman budaya, linguistik, lan genetik Melanésia lan saiki mung dipigunakaké kanggo jeneng géografis waé.

Minangka tambahan, nagara Fiji, Papua Nugini, Kapuloan Solomon, Vanuatu, lan Kaledonia Anyar (minangka dependensi Prancis) migunakaké istilah iki kanggo nggambaraké dhiri amarga nuduhaké sajarah kolonial lan situasi regional umum sing sarupa.

Wacan 
 New Guinea: Crossing Boundaries and History - a general history of New Guinea

Pranala njaba 
 Map South Pacific
 South Pacific Organizer
 Polynesian origins: Insights from the Y chromosome
 Independent Histories of Human Y Chromosomes from Melanesia and Australia

 
Oséania
Australasia iku sebutan tumrap kawasan ing Oséania kang nyakup Australia, Niu Selan lan pulo-pulo ing saubengé ing Samodra Pasifik. Istilah iki diciptakaké déning Charles de Brosses sajeroning bukuné Histoire des navigations aux terres australes (1756) lan asal saka basa Latin kang tegesé "kidul Asia". De Brosses mbédakaké Australasia saka Polinésia (ing sisih wétané), Mikronésia ing wétan-lor, lan Magellanika ing kidul-wétan Samodra Pasifik.

Dideleng saka sisih géografi fisik, bawana Australia, Tasmania, Niu Selan, lan Mèlanésia kalebu sajeroning Australasia, sauntara iku miturut géografi pulitik, istilah "Australasia" kadhangkala dipigunakaké yumrap Australia lan Niu Selan waé, umpamané ing jeneng-jeneng organisasi. Jeneng "Australasia" naté dipigunakaké wektu Australia lan Niu Selan ngirim tim gabungan menyang Olimpiade 1908 lan Olimpiade 1912.

Saka sisih ékologi, "Australasia" iku kawasan kang duwé sajarah évolusi kang seragam lan warna-warna flora lan fauna kang mung tinemu ing tlatah iki. Ing pangertèn iki, Australasia yaiku Australia, Pulo Irian lan pulo-pulo ing saubengé, kalebu Pulau Lombok lan Sulawesi sarta pulo-pulo ing Indonésia kang dumunung ing sisih wétané kaloro pulo mau. Niu Selan ora kalebu yèn migunakaké dhéfinisi iki. Garis bayangan kang misahaké Australasia karo Asia yaiku Garis Wallace – Kalimantan lan Bali dumunung ing sisih kulon, yaiku ing Asia.

Deleng uga 
 Oséania Cedhak
 Hamparan Sunda
 Oséania
 Mèlanésia
 Indo-Pasifik

Réferènsi 
 
 Australasia-Encyclopædia Britannica Edisi Kasewelas

Oséania
Frankfurt/Frankfurt am Main() [] iku kutha ing Jerman. Kutha iki sing ndunungi 670.000jiwa.

Kutha kembar 
Leipzig duwé kutha kembar:
  Granada, Nikaragua
  Birmingham, Britania Raya
  Milan, Italia
  Praha, Ceko
  Leipzig, Jerman
  Kairo, Mesir
  Budapest, Honggari
  Tel Aviv, Israèl
  Kraków, Polen
  Lyon, Prancis
  Guangzhou, Cina
  Toronto, Kanadha
  Dubai, Uni Emirat Arab

Frankfurt am Main
Kaca iki minangka kaca disambugiasi bab: Ketapang

 Ketapang tuwuhan 
 Ketapang kecamatan ing Sampang, Madura
 Ketapang kecamatang ing Lampung Kidul
Wong Kerinci (; Jawi: كرينچي) iku bebrayan kang manggon ing wewengkon Kabupatèn Kerinci, Jambi, Malaysia.

Basa lan Budaya Kerinci 
Tembung Kerinci asalé saka basa Tamil Kurinji ya iku jeneng kembang kurinji (Strobilanthes kunthiana) kang tuwuh ing India Kidul ing èlevasi sakdhuwuré 1800m. Awit saka iku Kurinji uga tegesé kawasan pagunungan.
 
Wong Kerinci kaya déné wong-wong saka bebrayan liya ing Sumatra kalebu ras Mongoloid Kidul kang wicara nganggo basa Austronesia.

Adhedhasar basa lan adat-istiadat wong Kerinci kalebu kategori Melayu, lan paling cedhak karo Minangkabau lan Melayu Jambi. Sapérangan gedhé wong Kerinci migunakaké basa Kerinci, kang duwé warna-warna dhialèk, kang bisa béda banget saka tlatah siji lan sijiné ing wewengkon Kabupatèn Kerinci. Kanggo komunikasi karo wong jaba racaké migunakakébasa Minangkabau utawa basa Indonésia (kang isih dikenal kanthi istilah Melayu Tinggi).

Wong Kerinci duwé aksara kang karan surat incung kang wujud salah siji variasi surat ulu.

Sapérangan panulis kaya Van Vollenhoven nglebokaké Kerinci sajeroning wewengkon adat (adatrechtskring) Sumatera Kidul, déné liyané nganggep Kerinci minangka wewengkon rantau Minangkabau.

Wong Kerinci minangka masarakat matrilineal.

Miturut Naskah Tanjung Tanah, naskah Melayu tuwa dhéwé kang tinemu ing Kerinci, ing abad kaping 14 Kerinci dadi péranganing karajan Malayu lan Dharmasraya minangka kutha krajan. Sawisé Adityawarman dadi maharaja, kutha krajan banjur dialihaké menyang Saruaso, cedhak Pagaruyung ing Tanah Datar.

Pranala njaba 
Kinship, Property and Inheritance in Kerinci, Central Sumatra  Cuplikan tesis C.W. Watson bab masarakat Kerinci

Kerinci
Kerinci
Kerinci
Kerinci
Wong Kubu utawa dikenal uga kanthi jeneng Suku Anak Dalam utawa Orang Rimba iku salah siji bebrayan minoritas kang urip ing Pulo Sumatra, persisé ing Provinsi Jambi, Sumatra Kidul. Wong Kubu racaké manggon ing provinsi Jambi, kira-kira cacahé watara 200.000 orang.

Miturut tradhisi lésan wong Anak Dalam minangka wong Maalau Sesat, kang lumayu menyang alas ing saubengé Air Hitam, Taman Nasional Bukit Duapuluh, sabanjuré diarani Moyang Segayo. Tradisi liya nyebutaké yèn wong Kubu asalé saka Pagaruyung, kang ngungsi menyang Jambi. Bab iki dikuwataké anané kanyataan yèn basa lan adat wong Anak Dalam mèmper karo basa lan adat Wong Minangkabau, contoné bab adat sistem matrilineal.

Lumrahé wong Kubu urip ing 3 wewengkon ekologis kang béda-béda, ya iku antarané Wong Kubu kang ana ing lor Provinsi Jambi (saubengé Taman Nasional Bukit 30), Taman Nasional Bukit 12, lan wewengkon kidul Provinsi Jambi (sadawané dalan lintas Sumatra). Wong Kubu urip kanthi nomaden lan golèk pangupa jiwa kanthi ajag lan ngramu, sanadyan wiwit akèh kang duwé lahan karèt lan tetanèn liyané.

Kauripan wong Kubu nyedhihaké banget mligi kanthi sudané sumber daya alas kang ana ing Jambi lan Sumatra Kidul, lan prosès-prosès marginalisasi déning pamaréntah lan bebrayan dominan (Wong Melayu) kang ana ing Jambi lan Sumatra Kidul.

Pranala njaba 
 Mereka Ingin Mengubur "Kubu"

Kubu
Wong Sasak iku bebrayan sing manggon ing pulo Lombok lan migunakaké basa Sasak. Sapérangan gedhé wong Sasak nganut agama Islam, bédané, ana sawatara masarakat wong Sasak, duwé praktèk agama Islam sing rada béda, ya iku penganut Islam Wetu Telu. Ana uga sapérangan warga Sasak sing nganut kapercayaan pra-Islam sing karan "sasak Boda".

Sasak
''Kaca iki wujud kaca disambiguasi bab Wong

Wong sing ateges jalma manungsa
Wong sing ateges bangsa utawa suku bangsa
Wong sing ateges padunung ing siji tlatah utawa panggonan.
Amfibi utawa Amphibia, lumrahé didhèfinisikaké minangka kéwan kanthi balung mburi (vertebrata) sing urip ing rong alam; yaiku ing banyu lan ing dharat. Amfibi ngendhog ing banyu, utawa nyimpen endhogé ing papan sing lembab lan teles. Nalika netes, larvané sing jenengé berudu urip ing banyu utawa papan teles mau lan ambegan nganggo angsang. Sawisé pirang dina, berudu bajur malih wujud (metamorfosa) dadi kéwan diwasa, sing lumrahé urip ing dharatan utawa ing papan-papan sing luwih garing lan ambegan nganggo paru-paru.

 
Chordata
Vertebrata iku subfilum saka chordata, mligi, kang nduwé balung mburi utawa kolom spinal. Balung ing kolom spinal (utawa kolom bertebral) karan vertebrai. Vertebrata iku subfilum gedhé dhéwé saka chordata, lan kapérang saka kéwan kang racaké umum dingertèni manungsa (kejaba gegremet).

Iwak (kalebu lamprey nanging dudu iwak hag), amfibi, reptil, manuk, lan mamalia (kalebu manungsa) iku vertebrata. Ciri tambahan saka subfilum iki yaiku sistem otot kang akèh kapérang saka pasangan masa, lan uga sistem saraf kang racaké ana ing njeron balung mburi. Sok-sok ana kang ngira yèn yuyu iku vertebrata nanging yuyu mung duwé thothok kang kagawé saka zat kitin. Amarga iku yuyu kalebu invertebrata.

Pranala njaba 
 Tree of Life
 Vertebrate Zoology

Chordata
Républik Litowen () iku nagara kang dianggep péranganing Éropa Wétan utawa Éropa Lor. Dumunung ing sadawané pasisir kidul-wétan Sagara Baltik, wewatesan karo Lètlan ing sisih lor, Bélarus ing sisih kidul-wétan, Polen, lan ènklav Ruslan Kaliningrad Oblast ing sisih kidul-kulon. Litowen iku anggota NATO lan Uni Éropa. Sing ndunungi ana 3.4 yuta jiwa. Kutha paling gedhé lan sisan minangka kutha krajan, ya iku Vilnius.

Pamérangan 
Litowen dumadi saka region-region:
 Aukštaitija tegesé, tlatah inggil.
 Samogitia (Litowenn: Žemaitija) — tegesé, tlatah andhap.
 Dzūkija (Litowenn: Dzūkija utawa Dainava)
 Sudovia (Litowenn: Sūduva utawa Suvalkija)
 Litowen Minor uga diarani Litowen Prusian — (Litowenan: Mažoji Lietuva utawa Prūsų Lietuva). Region iki tau dadi tlatah Prusi wiwit Abad tengahan nganti taun 1945. Saiki sapérangan gedhé dadi tlatah Ruslan (Kaliningrad Oblast).

Kutha gedhé

Budaya

Organisasi 
 Uni Éropa, 2004
 Déwan Éropa
 NATO
 PBB

Cathetan lan referensi

Pranala njaba 

 http://www.lietuva.lt 
 Prezidentas (in Lithuanian) — Official presidential site
 Seimas (in Lithuanian) — Official parliamentary site
 Vyriausybė  (in Lithuanian and English) — Official governmental site
 Statistics - Official site of Department of Statistics
 
 Lithuania Pages — Sights, history, a picture gallery and a lot of links. 
 Lithuania Online — Wide collection of Litowenn links
 www.travel.lt - Pituduh Plesiran Resmi Litowen
 Lithuanian State Department of Tourism
 Information about Lithuania
 Aerial photos of Lithuania by Marius Jovaiša
Golongan ètnik utawa ing basa sadina-dina dipigunakaké tembung wong (basa Inggris: ethnic group), iku golongan manungsa sing kaiket déning kasadaran lan idhèntitas awujud "nyawijining kabudayan", déné kasadaran lan idhèntitas mau kerep (nanging ora tansah) dikuwataké anané basa (malah kadhangkala aliran agama).

Uga delengen 
 Bangsa
 Kabudayan
 Pratélan suku ing Indonésia

Bebrayan
Basa madya (saiki kaaran basa krama madya) iku basa Jawa kang nganggo tembung madya mawa ater-ater saha panambang ngoko. 

Miturut unggah-ungguh Jawa kang lawas, basa madya dumunung ing antaraning basa ngoko lan basa krama. Kala samana, péranganing basa madya ana telu: madya ngoko, madyantara, lan madya krama. Ing unggah-ungguh Jawa kang anyar, basa madya ora kaanggo manèh; ora madeg dhéwé kang séjé saka basa ngoko lan basa krama. Ing samangko, basa madya sok kaanggep péranganing basa krama minangka basa krama kang ora alus lan ora baku, mula kaaran basa krama madya.

Pérangan 

Duk nguni, péranganing basa madya ana telu: madya ngoko, madya krama, lan madyantara. Mangokoa, sawenèh pustaka ora sarujuk anggoné mratélakaké madya krama lan madyantara.

Cathetan: mungguh ing conto, tembung ngoko dikandelaké lan digarisi sor, tembung krama dikandelaké, déné tembung krama inggil digarisi sor.

Madya ngoko 
Basa madya ngoko iku basa madya kang nganggo tembung madya lan tembung ngoko mawa ater-ater lan panambang ngoko. Madyama purusané nganggo tembung dika, déné pratama purusané nganggo tembung kula. Panganggoning basa madya ngoko padatané ing guneming bakul marang bakul. Ing sor iki conto ukara kang nganggo basa madya ngoko.

 Mang madhang sega abang.
 Dika kok sajak kesusu ngajak mulih kula. Onten preluné napa, ta?
Dika napa arep mangan iwak wedhus?

Madya krama 
Basa madya krama iku basa madya kang nganggo tembung madya lan tembung krama mawa ater-ater lan panambang ngoko (Panemu 1). Ana panemu liya manawa basa madya krama uga ngemu tembung krama inggil (Panemu 2). Panganggoning basa madya krama padatané ing guneming wong wadon marang bojoné. Ing sor iki conto ukara kang nganggo basa madya krama.

 Mang nedha sekul abrit. (Panemu 1)
 Pakné, wanci ngèten kok empun ajeng tindak teng kantor. Napa kathah padamelan? (Panemu 2)
Samang napa ajeng nedha ulam menda? (Panemu 1)

Madyantara 
Basa madyantara iku basa madya kang nganggo tembung madya, tembung krama, tembung krama inggil kanthi ater-ater lan panambang ngoko (Panemu 1). Ana panemu liya manawa basa madyantara mung ngemu tembung madya lan tembung krama (Panemu 2). Panemu liya manèh ngarani basa madyantara padha karo basa madya ngoko, mung béda ing madyama purusa kang nganggo tembung mang, samang, utawa sampéyan ing basa madyantara (Panemu 3). Panganggoning basa madyantara padatané ing guneming wong wadon marang bojoné, priyayi cilik marang priyayi cilik, lan priyayi marang saduluré kang pangkat luwih cendhak. Ing sor iki conto ukara kang nganggo basa madyantara.

 Mang dhahar sekul abrit. (Panemu 1)
 Sampéyan rak empun duwé tumbak sing luwih apik, ta? (Panemu 2)
Sampéyan napa kersa dhahar ulam ménda? (Panemu 1)

Cathetan sikil

Rujukan 

 

Unggah-ungguh basa Jawa
Lodan, timinggila, utawa iwak gajah iku kéwan nusoni (mamalia) kang urip ing sagara. Sanadyan ing sok diarani "iwak lodan", lodan sajatiné ora kagolong ing kulawarga iwak, nanging kaya kéwan mamalia liyané. Lodan duwé ciri-ciri:

 ambegan liwat paru-paru
 nduwé wulu awujud rambut (sithik, mèh ora ana ing lodan diwasa)
 nduwé getih panas
 nduwé klanjer susu.
 nduwé jantung patang bilik

Lodan purba évolusi ing tengahing jaman Eocene, kira-kira 50 yuta taun kapungkur. Salah siji lodan paling ndhisik kang wis cures yaiku Basilosaurus kang ndhasé cilik kanthi moncong nonjol lan nduwé untu. Dawané Basilosaurus watara 25 mèter.

Fosil nedahaké yèn lodan asalé saka kéwan dharatan mawa kuku, mungel saka kéwan kaya Mesonychid (kéwan kaya sregala kang manggon ing pasisir) kang suwé-suwé bali manggon ing laut watara 50 yuta taun kapungkur. Siji manèh kamungelan kéwan liya kang malèh dadi lodan, yaiku Ambulocetus, mamalia saukuran asu laut, dawané 3 mèter boboté 325 kilogram.

Saiki, ana rong jinis lodan, yaiku lodan Odontoceti, lodan nduwé untu, lan lodan Baleen, Mysticeti. Lodan Odontoceti kang nduwé untu wujud pamangsa kang mangan iwak, sotong, lan mamalia laut, duwé bolongan ambegan siji. Lodan balin ukurané luwih gedhé tinimbang lodan Odontoceti lan duwé struktur kang dikenal minangka balin kang awujud sikat. Struktur iki migunani kanggo nyaring plankton ing banyu. Iwak Paus Balin nduwé bolongan ambegan loro.

be-x-old:Кіты

Cetacea
Iwak
Mamalia
Sato kéwan

cy:Morfil
io:Baleno
nah:Huēyimichin
sah:Хаалым балык
Jamur nduwé sapérangan teges:

 Jamur iku awak woh kang katon sanjabaning médhia tuwuh saka saklompok fungi (Basidiomycota) kang wanguné kaya payung: kapérang saka pérangan kang jejeg ("watang") lan pérangan kang ndhatar utawa mbunder. Sacara tèknis biologis, awak woh iki karan basidium. Sapérangan jamur aman dipangan manungsa malah sapérangan dianggep duwé kasiyat obat, lan sapérangan liyané ngandhut racun. Conto jamur kang bisa dipangan: jamur merang (Volvariela volvacea), jamur tirem (Pleurotus), jamur kuping (Auricularia polytricha), jamur kancing utawa champignon (Agaricus campestris), lan jamur si (Lentinus edulis).
 Jamur iku kabèh péranganing fungiFungi: awak woh, lan pérangan jaring-jaring sangisoré lemah utawa médhia mycelia kang kasusun saka berkas-berkas hifa.
 Jamur iku sebutan liya kanggo tayum. Teges iki upamané bisa digatèkaké saka ukara "Rotiné wis jamuren" kang maksudé yaiku rotiné wis kathukulan tayum.

Panggunaan manungsa

Obat rakyat 
Sawetara jamur digunakake ing obat rakyat. Ing sawetara negara, ekstrak, kayata polysaccharide-K, schizophyllan, polysaccharide peptide, utawa lentinan, minangka terapi kanker adjuvant sing didaftar dening pemerintah, nanging bukti klinis kanggo khasiat lan safety ekstrak kasebut ing manungsa. durung dikonfirmasi.

Pirsanana uga 
 Fungi
 Kapang
 Khamir
 Shiitake

Réferènsi

Pranala njaba 

 Daftar jamur liar di Taman Nasional Kerinci Seblat

 
Fungi
Vincent Willem van Gogh (pocapan Walanda: ) (30 Maret 1853 – 29 Juli 1890) punika pelukis pasca-impresionis Walanda. Lukisan-lukisan lan gambar-gambaripun kalebet karya kagunan ingkang saé piyambak, paling misuwur, lan paling awis ing donya. Van Gogh dipunanggep minangka satunggiling pelukis paling ageng ing sajarah kagunan Éropah.

Nalika taksih anèm Van Gogh nyambut damel ing satunggiling perusahaan panyadé karya kagunan, lan sasampunipun sapérangan wekdal nyambut damel dados guru, panjenenganipun makarya minangka misionaris ingkang nyambut damel ing wewengkon pertambangan ingkang miskin sanget. Panjenenganipun nembé dados seniman ing taun 1880. Wiwitanipun karya-karyanipun migunaaken warni-warni ingkang surem. Nembé nalika ing paris, panjenenganipun pinanggih kaliyan impresionisme lan neo-impresionisme ingkang warni-warninipun langkung cerah lan gaya lukisanipun dipunkembangaken dados satunggiling gaya ingkang unik lan gampil dipunkenali. Gaya lukisanipun punika dumugi ing tingkat pangembangan ingkang penuh nalika piyambakipun manggèn ing Arles, Prancis.

Ing mulabukanipun, panjanenganipun tumut marang tipikal pelukis ing zamanipun kanthi gaya impresionisme. Nanging kabotenpuasan marang pangekangan èksprèsi kagunan déning pakem impresionisme ndamel piyambakpipun pindhah ing gaya ekspresionisme.

Vincent Van Gogh dipundiagnosa nandhang lelara epilepsi inglang cekap parah. Diagnosa punika dipundamel déning kalih dhokter ingkang bènten ingkang nrawat panjenenganipun. Van Gogh ugi naté ngiris talinganipun piyambak.

Ing pungkasaning gesangipun, panjenenganipun rumaos bilih piyambakipun dados édan lan pungkasanipun nelasaken sisa gesangipun ing Griya Sakit Jiwa Saint Paul-de-Mausole ing Saint-Rémy-de-Provence, Prancis. Ing griya sakit punika panjenenganipun tetep nglukis.

Lukisan-lukisan karyanipun Van Gogh 

 (1885) Tiyang-tiyang nedha kenthang
 (1888) Kamar tilem ing Arles
 (1888) Tèras kafé ing wanci ndalu
 (1888) Kebon anggur abrit
 (1888) Kafe ndalu
 (1889) Ndalu kanthi lintang
 (1889) Sekar-sekar Iris †
 (1889) Jambangan kanthi 12 sekar srengéngé
 (1889) Portrait de l'artiste sans barbe †
 (1890) Potret Dr. Gachet †
 (1890) Ladang gandum kanthi peksi gagak
 (1890) Wanita wong tani kanthi latar wuri gandum

† Arupi lukisan ingkang nggayuh rékor pangaos panyadéan paling inggil.

Pirsanana ugi 
 Gladri jangkep lukisan van Gogh
 Pejahipun Vincent van Gogh

Pranala njawi 
 Van Gogh Museum Amsterdam
 The Complete Works of Vincent van Gogh
  Art Gallery - Vincent van Gogh
 Famous Artists Gallery: Vincent van Gogh

Lair 1853
Van Gogh, Vincent
Van Gogh, Vincent
Van Gogh
Artikel mawa basa krama
Herodotus () punika ahli sajarah ingkang gesang ing abad kaping 5 SM (±484 SM - 425 SM). Panjenenganipun dipunkenal amargi seratanipun "Sajarah" (Yunani: Ιστοριης απόδεξις), satunggiling kempalan cariyos prakawis manéka papan lan tiyang ingkang panjenenganipunkempalaken salaminipun lelampahanipun. Amargi karyanipun puniki, panjenenganipun asring dipunanggep minangka "Bapak Sajarah".

Pranala njawi 

 Herodotus at About.com
 A reconstructed portrait of Herodotos, based on historical sources, in a contemporary style.
 The History of Herodotus at The Internet Classics Archive (translation by George Rawlinson)
 Works by Herodotus at Project Gutenberg
 Herodotus on the Web
 Herodotus for Kids
 Herodotus of Halicarnassus at Livius.org
 Comparison of the writings of Herodotus and Thucydides
 Herodotus Inquiries - new translation with extensive photographic essays of the places and artifacts mentioned by Herodotus hyper-linked to the text
 Parallel Greek and English text of the History of Herodotus at the Internet Sacred Text Archive

Herodotus
Herodotus
Herodotus
Artikel mawa basa krama
Zeami Motokiyo (世阿弥 元清) ugi dipunsebat Kanze Motokiyo (観世 元清、1363 - 1443) punika aktor lan dramawan Jepang. Panjenenganipun nyerat punapa ingkang kedah dipunlampahi aktor Noh, lan ndamel pacakan teater Noh minangka wangun seni. Noh wujud jinis drama musik Jepang. Buku-buku Zeami boten namung nelakaken pripun aktor mainaken peranipun, nanging ugi nyerat prakawis sajarah lan filsafat, dhedhasar budaya spiritual Jepang.

Bapanipun Zeami, Kan'ami (観阿弥), ugi aktor lan dramawan. Kan'ami gadhah teater piyambak lan keliling kaliyan anggotanipun. Panjenenganipun mulang kaprigelanipun marang Zeami. Bapa lan putra puniki wujud tiyang wigati ing teater Noh, lan ndamel Noh kados sapunika.

Nalika upados Kan'ami ngawontenaken pertunjukan kanggé Shogun Jepang, Ashikaga Yoshimitsu, sang Shogun nawani Zeami pendidikan lapangan. Zeami puniya priyantun bagus kanthi swantun saé, lan Yoshimitsu remen marang pasuryan lan bakatipun. sasampunipun nggantosaken bapanipun, lan dados pamimpin teater, Zeami teras nedahaken lan ngadhaptasi gayanipun dados Noh kados sapuniki. Campuran tèknik pantomim lan swantun, sampun narik Jepang laminipun atusan taun.

Lair 1363
Pati 1443
Artikel mawa basa krama
Matsuo Munefusa, ugi dipunkenal minangka Matsuo Bashō (Basa Jepang: 松尾芭蕉, 1644 - 28 November 1694) punika satunggiling panyair Jepang. Panjenenganipun dipunkenal minangka panganggit haiku paling ageng, inggih punika wangun puisi ing 5-7-5 suku kata. Miturut budaya sastra Jepang, panjenenganipun dipunundang Basho tanpa asma marganipun, amargi tapak namanipun minangka panyair boten numutaken asma marganipun. Tapak asma ingkang penjenengan serateken はせを. Panjenenganipun ugi wujud satunggiling panulis paling ageng ing era Edo, lan panjenenganipun ngangkat wangun haiku nuju tingkat paling inggil.

Basho miyos ing Iga, ingkang sapuniki péranganing prefektur Mi, ing kulawarga samurai. Sasampunipun sapérangan taun nglampahi gesang samurai, panjenenganipun manggihi sastra minangka pakaryan gesangipun lan ngeculaken karièripun minangka samurai. Panjenenganipun miwiti gesangipun minangka panyair nalika panjenenganipun ngabdi ing bendaranipun minangka samurai. Awalipun panjenenganipun maringi asma dhirinipun piyambak Tiseu (桃青) amargi minangka panyair Tosei gadhah makna pir boten mateng, pir ing biru. Puniki pangormatan Basho kanggé panyair Tionghoa, Li Po (李白) ingkang namanipun ateges plum ing pethak.

Ing taun 1666 piyambakipun pensiun lan sasampunipun taun 1675 pindhah ing Edo, ingkang sapunika Tokyo. Ing Edo taun 1678 panjenenganipun njangkepi kualifikasi minangka master Haiku (Sosho) lan miwiti gesang minangka panyair profésional. Ing taun 1680 panjenenganipun pindhah ing Fukagawa, ing pinggiran kitha Edo (sapuniki péranganing Tokyo). Panjenenganipun nanem wit basho lan maringi asma piyambakipun Basho amargi wit punika wit favoritipun ing tamanipun.

Pranala njawi 

 Oku no Hosomichi dalam basa Jepang dan Inggris
 Classical Japanese Database
 Bosque de Bambú, camino del haiku - Bashô - Oku no Hosomichi Japones - Español

Kalairan 1644
Pati 1694
Panulis Jepang
Artikel mawa basa krama
Entrena iku kutha kang dumunung ing Spanyol pérangan lor. Sing ndunungi watara 1.451 jiwa (2008).

Kutha ing Spanyol
Jazz iku génré utawa aliran musik sing asalé saka Amérika Sarékat ing wiwitan abad kaping-20 kanthi sumber saka musik Afrika lan Éropa.

Musik jazz akèh migunakaké gitar, trombon, piano, trompet, lan saksofon. Salah siji èlemèn wigati sajeroning musik jazz yaiku sinkopasi.

Aliran-aliran musik jazz 
 New Orleans jazz
 Big band|Big-band/swing
 Bebop
 Free jazz|Free jazz/avant-garde jazz
 Smooth jazz
 Fusion jazz
 Funk
 Acid jazz

Pemusik jazz misuwur 
 Louis Armstrong, (1901-1971)
 Duke Ellington, (1899-1974)
 Charlie Parker, (1920-1955)
 Dizzy Gillespie, (1917-1993)
 Miles Davis, (1926-1991)
 John Coltrane (1926-1967)
 Ornette Coleman, (lair 1930)

Indonésia 
 Ireng Maulana
 Buby Chen
 Jack Lesmana
 Benny Likumahua
 Bing Slamet
 Dwiki Dharmawan
 Indra Lesmana
 Elfa Secioria
 Luluk Purwanto
 Joko W.H.
 Balawan
 Syaharani
 Didi Tjia

Jerman 
 Peter Brötzmann
 Theo Jörgensmann
 Albert Mangelsdorff
 Eberhard Weber

Deleng uga 
 Jakarta International Java Jazz Festival
 JakJazz
 R&B
 Big band
 Jazz Goes To Campus

Pranala njaba 

Génré musik
Musik
Johann Wolfgang von Goethe  (IPA: ˈgøːtə|dena) (28 Agustus 1749–22 Maret 1832) punika novèlis, sastrawan, humanis, èlmuwan lan filsuf Jerman.

Goethe punika salah satunggiling tokoh paling wigati ing donya sastra Jerman lan Neoklasisisme lan Romantisme Éropah ing akir abad kaping 18 lan awal abad kaping 19. Panjenenganipun punika pangarang Faust lan Zur Farbenlehre (Téyori Warna), sarta wujud inspirasi kanggé Darwin kaliyan panemon kapisahipun dhumateng balung rahang pramaksilia manungsa lan fokusipun dhumateng évolusi. Prabawa Goethe kasebar ing saindhenging Éropah, lan salaminipun satunggal abad ngajeng karyanipun wujud sumber inspirasi utami ing musik, drama, lan puisi.

Pirsanana ugi 
 Goethe-Institut

Pranala njawi 

 Weimar Classics Foundation  (kalebu Museum Nasional Goethe dan Pusat Arsip Goethe dan Schiller)
 Karya Johann Wolfgang von Goethe  di Projekt Gutenberg-DE
 Karya Goethe di Project Gutenberg

Goethe, Johann Wolfgang von
Goethe, Johann Wolfgang von
Goethe, Johann Wolfgang von
Goethe, Johann Wolfgang von
Goethe, Johann Wolfgang von
Artikel mawa basa krama
Durante degli Alighieri, langkung dipunkenal minangka Dante, (29 Mèi 1265 – 13/14 September 1321) punika panyair saking Firenze, Italia. Karya paling agengipun, la Divina Commedia (The Divine Comedy), dipunanggep minangka salah satunggiling karya literatur paling ageng ing Éropah ing Zaman Pertengahan, lan wujud dhasar basa Italia modhèren. Dante Alighieri Society, dipundegaken ing Italia taun 1889, nglajengaken upados pangembangan budaya lan basa Italia ing saindhenging donya atas namanipun.

Biografi

Kagesangan awal 
Dante miyos ing Firenze (Florence), Republik Firenze, Italia sapuniki. Tanggal pesthi wiyosanipun boten dipun mangertos, sanajan umumipun dipun yakini bilih panjenenganipun miyos watawis taun 1265. on: Encyclopedia Britannica Inc. pp. ix-x</ref>

Cathetan

Pranala njawi 

 Karya Dante ing Proyèk Gutenberg
 "Digital Dante"
 Princeton Dante Project 
 Dartmouth Dante Project

Alighieri, Dante
Alighieri, Dante
Alighieri, Dante
Artikel mawa basa krama
Seoul (Aksara Jawa: ꦱꦵꦈꦲ꧀ ) iku kutha krajan Koréa Kidul kang umuré punjul 600 taun lan nganti taun 1945,  kutha krajan saka kabèh Koréa. Kutha iki minangka Kutha Mligi Koréa. Wiwit madegé Républik Koréa—kondhang kanthi jeneng Koréa Kidul—ing taun 1948, kutha iki dadi kutha krajan nagara, kajaba sawatara wektu ing mangsa Perang Koréa.

Seoul dumunung ing sisih kulon-lor nagara, ing sisih kidul DMZ Koréa, ing Kali Han. Kutha iki dadi pusat pulitik, budaya, sosial lan ékonomi ing Koréa Kidul dan Asia Wétan. Uga dadi pusat bisnis, kauangan, prusahaan multinasional, lan organisasi global. Nganti saiki, Seoul dianggep cahya saka ékonomi Asia Wétan, simbol saka kaajaiban ékonomi Koréa.

Kanthi 10 yuta kang ndunungi kadaftar kang manggon ing tlatah kang jembaré 605.52 km², Seoul minangka salah siji kutha paling padhet ing donya. Kapadhetané wis ndadèkaké dadi salah siji kutha digital-kabel ing donya. Kutha iki uga duwé montor kadaftar punjul 1 yuta kang njalari kamacetan nganti liwat tengah wengi. Pérangan Seoul gedhé dan laladan komuter, kalebu dermaga kutha Incheon lan laladan papan panggon Seongnam, dadi panggonan kang paling padhet ing donya. Sajeroning taun-taun pungkasan, pamaréntah laladan metropolitan wis nindakaké program resik-resik polusi hawa lan banyu ing kutha iki, andandèkaké atmosfir dadi resik banget.

Pamérangan administratif 
Seoul dibagi sajeroning 25 gu (구 dhistrik), kang dipérang manèh dadi 522 dong, kang banjur dibagi sajeroning 13.787 tong, lan dibagi manèh dadi 102.796 ban.

 Dobong-gu (도봉구; 道峰區)
 Dongdaemun-gu (동대문구; 東大門區)
 Dongjak-gu (동작구; 銅雀區)
 Eunpyeong-gu (은평구; 恩平區)
 Gangbuk-gu (강북구; 江北區)
 Gangdong-gu (강동구; 江東區)
 Gangnam-gu (강남구; 江南區)
 Gangseo-gu (강서구; 江西區)
 Geumcheon-gu (금천구; 衿川區)
 Guro-gu (구로구; 九老區)
 Gwanak-gu (관악구; 冠岳區)
 Gwangjin-gu (광진구; 廣津區)
 Jongno-gu (종로구; 鍾路區)
 Jung-gu (중구; 中區)
 Jungnang-gu (중랑구; 中浪區)
 Mapo-gu (마포구; 麻浦區)
 Nowon-gu (노원구; 蘆原區)
 Seocho-gu (서초구; 瑞草區)
 Seodaemun-gu (서대문구; 西大門區)
 Seongbuk-gu (성북구; 城北區)
 Seongdong-gu (성동구; 城東區)
 Songpa-gu (송파구; 松坡區)
 Yangcheon-gu (양천구; 陽川區)
 Yeongdeungpo-gu (영등포구; 永登浦區)
 Yongsan-gu (용산구; 龍山區)

Pranala njaba 
  Seoul Now
  Pamaréntah Metropolitan Seoul

Kutha krajan
Kutha ing Koréa Kidul
Kutha Mèksiko utawa (basa Spanyol: Ciudad de México, Inggris Mexico City), iku kutha krajan sisan kutha gedhé dhéwé ing Meksiko. Sing ndunungi gunggung 19.500.000 jiwa (wewengkon metropolitan).

Sajarah 
Kaum Aztec manggon ing lembah Meksiko sawisé ndeleng tandha kang mènhi jani ya iku ananè manuk élang kang méncok ing wit kaktus, mangan ula kang banjur dadi pérangan wigati saka gendéra Meksiko. Ana watara 100.000 kang ndunungi taun 1519, nalika wong Spanyol, kang dibawahi Hernando Cortes, teka kanggo naklukaké kuth iki. Cortes ngalahaké raja Aztec Montezuma, ngratakaké kutha Aztec ing taun 1521 lan yasa sawijining kutha Spanyol ing saknduwuring reruntuhan. Kanggoné Spanyol, Mexico City utawa Ciudad de México dadi pamukiman paling wigati ing bawana Amérika, kanthi yurisdiksi ngalor nganti tumeka apa kang saiki diarani wewengkon Amérika Sarékat lan ngidul nganti tekan Panama.

Bibiliografi 
Beckner, Chrisanne, dan Soetrisno, Eddy. 2001. Buku Pintar 100 Kota Besar Bersejarah di Dunia, Jakarta: Ladang Pustaka dan Intimedia.

Pranala njaba 

Kutha krajan
Kutha ing Mèksiko
Kutha San Marino iku kutha krajan Républik San Marino ing ujung Italia, cedhak Sagara Adriatik. Kutha iki duwé populasi cacahé 4.493 jiwa. Dunungé ing lembah kulon titik paling dhuwur ing San Marino, Monte Titano.

Sanadyan dadi kutha krajan, racaké kagiyatan bisnis dumunung ing kutha Borgo Maggiore. Kutha iki minangka kutha kang gedhé dhéwé katelu sawisé Dogana lan Borgo Maggiore. Laladan iki wewatesan karo kuthamadya Acquaviva, Borgo Maggiore, Fiorentino, lan Chiesanuova ing San Marino lan kuthamadya San Leo ing Italia.

Akademio Internacia de la Sciencoj San Marino dumunung ana ing kutha iki.

Sajarah 
Sajarah kutha iki padha karo sajarah San Marino, delengen Sajarah San Marino.

Kutha iki diyasa Santo Marinus lan sawatara pangungsi Kristen ing taun 301. Wiwit wektu iku, kutha iki dadi pusat pangungsi Kristen kang lumayu saka kakejeman Romawi, kang njalari wewengkon mau dadi republik tuwa dhéwé ing Éropah, kanggo teritori San Marino wektu iku dikukuhaké minangka kutha tunggal San Marino.

Jantung kutha dijaga déning telung menara: pisanan, Guaita, diwangun ing abad kaping 11, misuwur banget, amarga kuwagang ngurangi serangan menyang kutha.

Sajeroning Perang Salib, diwangun menara kaloro, Cesta (abad kaping 13). Nanging sistem pertahanan San Marino durung rampung nganti konstruksi menara katelu,-Montale (abad kaping 14)-paling cilik saka katelu menara mau lan diwangun ing pungkasan patemon Monte Titano.
Amarga populasiné tansaya nambah, wewengkon nagara dijembaraké sawatara kilomèter. Kanthi anané kawicaksanan San Marino ora bakal njajah utawa migunakaké kakuwatan perang kanggo nambah tlatah anyar, njembaraké wewengkon diayahi kanthi cara tuku lan prejanjèn kang nyatakaké San Marino duwé sangang castello liyané kang isih ana nganti saiki.

Panggonan misuwur 
Kutha San Marino ora mung mènèhi sesawangan kang éndah, nanging uga nawakké sawatara panggoran kang èdi lan nyengsemaké:

 Palazzo dei Capitani
 Palazzo Pubblico
 Tiga Menara San Marino
 Plaza del Titán 
 Plaza de Garibaldi 
 Makam Santa Clara
 Grand Hotèl San Marino

Kutha Kembar 
  San Leo, Italia

Pranala njaba 

Kutha krajan
Kutha krajan ing Éropah
Kutha ing San Marino
20 April - Ulang taun Edna Parker ingkang kaping 115. 

2008
Prastawa 2008
April
31 Mèi 2008 - TACA Airlines Pamaburan 390 tiba ing Honduras.

29 - Nepal njabel status karajané lan saiki dadi républik.

22 - Film Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull wekasané terbit sawisé nunggu 19 taun.

17 - Aktor kawakan Sophan Sophiaan tilar donya sajeroning kacilakan sepéda motor ing Ngawi, Jawa Wétan. 

16 - Pipa lenga bumi njeblug ing Ijegun, saloré Lagos, Nigeria. Kurban jiwa ana 100 wong. 

13 - Serangan téroris ing Jaipur, India néwasaké punjul 80 jiwa. 

12 - Lindhu gedhé ing tlatah Sichuan, China ngubur 900 siswa sekolah. Lindhu iki kakuwatané 7,8 mawa skala Richter. 

8 - Israèl ngrayakaké dina kamardikané sing kaping 60.

5 - Siklon ing Myanmar néwasaké 10.000-an jiwa.

1 - Démonstrasi gedhé ing Dina Buruh ing Jakarta, Indonesia.

1 - Rampog brutal ing toko emas Aladin, Surakarta mawa gaman api.

2008
Prastawa 2008
Asia Kidul-kulon, utawa Asia Kulon, iku wewengkon pérangan kidul-kulon bawana Asia. Istilah "Asia Kulon" luwih kerep dipigunakaké sajeroning tulisan ngenani arkéologi lan mangsa prasajarah kawasan iku.

Para ahli géografi terusik kanthi anané ambiguitas istilah "Wétan Tengah" sing luwih populer tinimbang "Asia Kidul-kulon". Nagara kaya déné India luwih seneng migunakaké istilah "Asia Kulon", mbokmanawa amarga istilah "Wétan Tengah" luwih ka Éropahan (Eurocentrism). Nanging ana kalangan sing nganggep Wétan Tengah perlu nyakup nagara-nagara ing Afrika Lor utawa paling ora nagara Mesir waé.

Sawetara nagara lan wewengkon sing kalebu Asia Kidul-kulon yaiku:
 Afganistan
 Armenia
 Azerbaijan
 Bahrain
 Siprus
 Mesir (Ujung Sinai)
 Lurung Gaza
 Georgia
 Iran
 Irak
 Israèl
 Yordania
 Kuwait
 Libanon
 Oman
 Qatar
 Arab Saudi
 Suriah
 Turki (laladan Anatolia)
 Uni Emirat Arab
 Gisik Kulon
 Yaman
 Pakistan

Anatolia, Arabia, Levant, lan Mesopotamia iku péranganing wewengkon Asia Kidul-kulon.

Kanggo wedharan ngenani sajarah nagara-nagara ing Asia Kidul-kulon, pirsani Sajarah Wétan Tengah
Kasultanan Oman iku siji nagara ing Jazirah Arab pérangan kidul-wétan, Asia pérangan kidul-kulon. Oman wewatesan karo Uni Emirat Arab ing sisih kulon-lor, Arab Saudi ing sisih kulon, lan Yaman ing sisih kidul-kulon.

Watara 98,8% sing ndunungi Oman nganut agama Islam. Sultané saiki yaiku Qaboos bin Said Al Said sing nggulingaké bapaké dhéwé, Said bin Taimur, sing kuwasa ing taun 1932 nganti 23 Juli 1970. Jembar wewengkon Oman luwih kurang separo jembar Pulo Sumatra.

Deleng uga 
 Pratélan nagara

Pranala njaba 

 Situs Kementerian Informasi
 Oman and Dubai: A Photo Diary
Artikel iki ngenani kutha Pisa, déné artikel bab Provinsi Pisa pirsani Provinsi Pisa

Pisa iku siji kutha ing Toscana, Italia tengah, ing sisih tegnen sungapan Kali Arno ing Sagara Tirenia. Pisa minangka kutha krajan Provinsi Pisa. Jembaré ana 185 km² lan sing ndunungi gunggung 88.363 jiwa (Dhésèmber 2004).

Kutha ini paling dikenal minangka kutha turis amarga anané Menara Pisa.

Pranala njaba 

  Situs resmi

Kutha ing Itali
Toscana
Asia Tengah iku kawasan kang kakurung dharatan ing bawana Asia. Akèh makna kang béda-béda ngenani komposisi wewengkon kang sakbeneneré.

Makna 

Miturut sawijining dhéefinisi, Asia Tengah nyakup watara 9.029.000 km², utawa 21% saka jembaré bawana. Nagara-nagara kang kalebu wewengkon Asia Tengah miturut makna iki yaiku Républik Rakyat Tiongkok (Provinsi Qinghai, wewengkon otonomi Xinjiang lan Tibet), Kazakhstan (wewengkon sisih wétan Kali Ural), Kirgizia, Tajikistan, Turkmenistan, lan Uzbekistan.

Dhéfinisi kapindho uga nyakup wewengkon-wewengkon dhéfinisi kapisan ditambah Azerbaijan-Iran, nagara-nagara Transkaukasus (Azerbaijan, Armenia, lan Georgia), wewengkon Turkic/Muslim kidul Ruslan (Siberia kidul), Mongolia, Tiongkok pérangan kulon (Xinjiang lan Tibet), Afganistan, lan sapérangan wewengkon lor Pakistan.

Dhéfinisi katelu njelasaké wewengkon Asia Tengah minangka tilas nagara Républik-republik Asia Tengah Uni Soviet kang dumadi saka Kazakhstan, Kirgizia, Uzbekistan, Tajikistan, lan Turkmenistan.

Sajarah 

Ing jaman biyèn, Asia Tengah dipanggoni déning wong normadik kaya:
 Xiongnu (Hun) lan wong Turkic
 Yuezhi (Tocharian utawa Kushan), warga Iran, lan kaum Indo-Éropah
 Mongol

Asia Tengah wis wiwit biyèn dadi wewengkon dagang antara Tiongkok lan masarakat Kulon, kanthi Jalur Sutra ngliwati wewengkon iki lan akèhé karajan ing tlatah iki.

Ing limang abad pungkasan, racaké wewengkon iki dijajah déning Kamaharajan Ruslan lan Karajan Tiongkok, déné Karajan Manunggal ndhudhuki India ing pérangan kidul Asia Tengah.
Nalika abad kaping-20, racaké wewengkon ing Asia Tengah minangka péranganing tilas nagara ilèn kuminis Uni Soviet, kang pecah taun 1991. Wewengkon kang ora kalebu yaiku Mongolia lan laladan duwèké Tiongkok kaya Xinjiang. Nagara-nagara mau wis méngo saka sistem kuminis, lan saiki nganut warna-warna sistem pulitik antarané wiwit saka demokratis lemah nganti otoriter banget. Nanging Tiongkok lan Ruslan isih duwé prabawa kuwat sajeroning ngontrol wewengkon iku. Racaké nagara ing Asia Tengah gabung sajeroning Organisasi Kerjasama Shanghai.

Pranala njaba 

 Central Eurasian Studies World Wide
 Publikasi sejarah Asia Tengah pra 1917 
 Carrie Eurasia Collection 
 Universitas Asia Tengah
 Fantastic Central Asia
Déwan Perwalian PBB iku siji sistem perwalian internasional kang wis diadegaké déning anggota PBB kanggo ngatur papréntahan laladan-dhaéerah kang didèlèh ing sangisoré pangawasan PBB ngliwati pasetujon-pasetujon perwalian individual. (laladan-laladan kang mangkono banjur diarani “laladan-laladan perwalian”).

Ancas 
 miara perdamaian lan kaamanan internasional
 ngusahakaké kamajuan kang ndunungi laladan perwalian supaya bisa gawé papréntahan dhéwé utawa kamardikan 
 mènèhi surungan supaya ngakoni lan ngurmati hak-hak manungsa saka rakyat-rakyat ing donya
 mesthèkaké perlakuan kang padha ing laladan perwalian djroning bab sosial, ékonomi, lan komersial kanggo kabèh anggota PBB lan kabangsan-kabangsané, sarta perlakuan kang padha kanggo kabangsan kabèh anggota sajeroning ngatur kaadilan ing laladan-laladan kang di jupuk saka nagara-nagara mungsuh akibat perang donya kaloro lan liya-liyané kang kanthi sukarela didèlè ing sangisoré sistem perwalian. Ora ana siji waé nagara kang dadi anggota PBB bisa diatur papréntahané ing sangisoré sistem perwalian.

Tugas lan hak Déwan Perwalian 
Déwan Perwalian duwé tugas kanggo nglakokaké kuwajiban Majelis Umum ing bab-bab kang magepokan karo laladan-laladan perwalian, kajaba laladan-laladan strategis kang diurus déning Dewan Keamanan. Adhedhasar panyerahan kuwasa iku Déwan Perwalian diwènèhi hak kanggo:
 Nimbang lapuran-lapuran kang dikirim déning nagara-nagara panguwasa
 Nampa layang-layang panyuwunan banjur nyelidhiki kanthi bebarengan karo nagara-nagara panguwasa
 Ngayahi kunjungan kala-kala menyang laladan perwalian kang disetujoni déning Nagara panguwasa
 Nglakokaké pagawéan-pagawéan kanthi syarat-syarat pasetujon perwalian

Kaanggotaan 
Déwan Perwalian dumadi saka 3 golongan anggota ,ya iku:
 Anggota-anggota kang nguasani laladan perwalian
 Anggota-anggota tetep dewan keamanan kang ora nguasani laladan perwakilan (Ruslan lan Tiongkok)
 Sawetara anggota kang dipilih kanggo 3 taun déning majelis umum saéngga anggota-anggota kang nyekel perwalian padha gunggungè karo anggota-anggota kang ora nyekel perwalian

Pranala njaba 

Pasarékatan Bangsa-Bangsa