คำถาม: โปรตุเกสมีเมืองหลวงคือ ?

text: ลิสบอน (English: Lisbon) หรือ ลิชบัว (Portuguese: Lisboa, pronounced[liʒˈboɐ]) เป็นเมืองหลวงและเมืองใหญ่ที่สุดของประเทศโปรตุเกส ตัวเมืองลิสบอนมีประชากร 564,657 คน[1] ถ้ารวมเขตที่อยู่อาศัยโดยรอบด้วยจะมีประชากรประมาณ 2,760,723 คน (ข้อมูลปี 2005)
title: ลิสบอน

text: กัวเก่า (กงกณี: – "Pornnem Goem"; – "Old Gova", – "Purana Gova"; ) เป็นเมืองเก่าที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ตั้งอยู่ในอำเภอกัวเหนือ รัฐกัว ในประเทศอินเดีย โดยเมืองแห่งนี้สร้างในสมัยสุลต่านแห่งบิจาปูร์ (Bijapur Sultanate) ในคริสต์ศตวรรษที่ 15 และต่อมาได้กลายมาเป็นเมืองหลวงของอาณานิคมของโปรตุเกสในอินเดีย (Portuguese India) หรือเรียกอีกชื่อว่า รัฐอินเดีย (State of India) ภายใต้จักรวรรดิโปรตุเกส ตั้งแต่ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 16 จนกระทั่งยุบลงในคริสต์ศตวรรษที่ 18 เนื่องจากโรคระบาด โดยสันนิษฐานว่าเคยมีประชากรราว ๆ 200,000 คนก่อนสมัยโรคระบาด เพื่อใช้ในการค้าและเดินเรือของชาวโปรตุเกส ในปัจจุบันกัวเก่าได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก โดยองค์การยูเนสโก กัวเก่าตั้งอยู่ห่างจากปณชีซึ่งเป็นเมืองหลวงของรัฐกัวในปัจจุบันประมาณ 10 กิโลเมตร
title: กัวเก่า

text: ภาษาคริสตัง (Kristang language) หรือ ภาษาโปรตุเกสลูกผสมมะละกา (Malaccan Creole Portuguese) หรือภาษามะละกา หรือภาษาเกอราเกา พูดโดยชาวคริสตังซึ่งเป็นลูกหลานระหว่างชาวโปรตุเกสกับชาวเอเชียที่อยู่ในมะละกาและสิงคโปร์ มีผู้พูดภาษานี้ราว 1,000 คน ในมะละกา มีความเกี่ยวข้องกับสำเนียงที่พบในกัวลาลัมเปอร์และสิงคโปร์ เป็นภาษาทางการค้า ผู้พูดภาษานี้ส่วนใหญ่เป็นผู้ใหญ่ ผู้พูดภาษานี้จะพูดภาษามลายูซาบา ผู้หญิงบางคนพูดภาษาอังกฤษได้ บางครั้งเรียกว่าภาษาคริสเตาหรืออย่างง่ายๆว่าภาษาปาปีอา ประมาณ 80% ของผู้พูดภาษานี้ที่เป็นผู้สูงอายุจะพูดภาษานี้ในชีวิตประจำวัน มีผู้พูดจำนวนน้อยในกัวลาลัมเปอร์ซึ่งเกิดจากการอพยพ มีผู้พูดภาษาครัสตังที่ย้ายถิ่นไปยังอังกฤษ ออสเตรเลีย
การเกิดขึ้นของภาษาคริสเตาเกิดขึ้นเมื่อชาวโปรตุเกสปกครองมะละกาเมื่อ พ.ศ. 2054 ชุมชนของผู้พูดภาษานี้คือลูกหลานที่เกิดจากการแต่งงานระหว่างชาวโปรตุเกสกับหญิงมลายู บางส่วนอพยพมาจากกัว ซึ่งเป็นลูกผสมระหว่างชาวโปรตุเกสกับชาวอินเดีย ภาษาคริสตังได้รับอิทธิพลจากภาษามาเก๊าซึ่งเป็นภาษาลูกผสมที่ใช้พูดในมาเก๊า ซึ่งอาจจะเกิดจากการอพยพออกจากมะละกาเมื่อดินแดนนี้ถูกดัตช์ยึดครอง หลังจากที่โปรตุเกสหมดอำนาจจากมะละกาและไม่ได้มีการติดต่อใดๆอีกตั้งแต่ พ.ศ. 2184 ชาวคริสตังยังคงรักษาภาษาของพวกเขาไว้ ภาษานี้ไม่มีการสอนในโรงเรียน ภาษาที่ใช้ในโบสถ์เป็นภาษาโปรตุเกส
ไวยากรณ์ของภาษาเป็นแบบเดียวกับภาษามลายู คำศัพท์ส่วนใหญ่มาจากภาษาโปรตุเกส และอาจจะเป็นเพราะผลจาการย้ายถิ่นและการติดต่อทางการค้า ภาษาคริสตังจึงมีลักษณะคล้ายกับภาษาลูกผสมอื่น ๆ ที่ตายไปแล้วในอินโดนีเซียและติมอร์-เลสเต
ในการแสดงกาลของกริยา จะมีการเติมคำ เช่น ja แสดงอดีต (มาจาก já ในภาษาโปรตุเกส “แล้ว”) ta สำหรับปัจจุบันกำลังกระทำ (มาจากภาษาโปรตุเกส está “เป็น/คือ”) logu สำหรับอนาคต โดยการใช้งานเป็นแบบเดียวกับคำที่มีความหมายเช่นเดียวกันนี้ในภาษามลายูคือ sudah, sedang, และ akan
คำสรรพนาม yo (ฉัน) เป็นคำที่ใช้อยู่ในภาษาโปรตุเกสทางตอนเหนือ เช่นเดียวกับในภาษาสเปน ภาษาอิตาลีและภาษาซิซิลี รากศัพท์ในภาษาคริสตังส่วนใหญ่มาจากภาษาโปรตุเกส แต่มีการเปลี่ยนรูปไปบ้าง เช่น padrinho (เจ้าพ่อ) madrinha (เจ้าแม่) ในภาษาโปรตุเกส กลายเป็น inyu และ inya gordo (อ้วน) ในภาษาโปรตุเกสเป็น godro เสียงสระประสม oi หรือ ou (ในสำเนียงโบราณ) ลดรูปเป็น o เช่น dois/dous "สอง" → dos à noite/à noute "คืนนี้" → anoti
title: ภาษาคริสตัง

text: โปรตุเกสได้รับอิทธิพลจากหลากหลายอารยธรรมที่เข้ามาปกครองดินแดนโปรตุเกสทำให้เกิดเอกลักษณ์เฉพาะตัวขึ้น
อาหารโปรตุเกสมีหลากหลายชนิดและจากเนื้อสัตว์เกือบทุกประเภท นิยมรับประทานซุป และจานหลักที่มีข้าวและมันฝรั่งเป็นส่วนประกอบ นอกจากนี้ยังนำปลาค๊อดตากแห้งมาประกอบอาหารหลากหลายเมนู ทั้งนี้ขนมหวานโปรตุเกสยังมื่อเสียงด้วย โดยเฉพาะ ทาร์ตไข่ และขนมที่ทำจากไข่แดงและน้ำตาล ซึ่งนิยมรับประทานร่วมกับกาแฟ และชาวโปรตุเกสยังดื่มกาแฟมากถึง 5 - 8 แก้วเล็กต่อวัน
title: ประเทศโปรตุเกส

text: การล่าอาณานิคมในแอฟริกาที่เริ่มขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ทำให้โปรตุเกสพอจะได้ดินแดนมาบ้าง ดินแดนส่วนใหญ่ในแอฟริกาที่ได้มาตกอยู่ภายใต้การบริหารและอิทธิพลของโปรตุเกสเป็นเวลาหลายร้อยปี เมืองเช่นลูอันดา (Luanda) และ เบงเกลา (Benguela) และที่ตั้งถิ่นฐานต่างๆ หลายแห่งได้รับการก่อตั้งขึ้นและปกครองโดยโปรตุเกสมาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 16 หลังจากสงครามโลกครั้งที่สอง อันโตนิโอ เดอ โอลิเวรา ซาลาซาร์ (António de Oliveira Salazar) ผู้นำของโปรตุเกสก็ยังพยายามรักษาจักรวรรดิโปรตุเกสไว้โดยไม่ยอมเปลี่ยนแปลงในขณะที่ประเทศต่างๆ ในยุโรปเริ่มถอนตัวจากอาณานิคมต่างๆ ในปี ค.ศ. 1961 กองกำลังจำนวนเพียงเล็กน้อยของโปรตุเกสที่ประจำอยู่ที่รัฐกัวก็ไม่สามารถต้านทานกองทหารอินเดียที่รุกเข้ามาในอาณานิคมได้ ซาลาซาร์จึงเริ่มสงครามอาณานิคมโปรตุเกสอันเป็นสงครามนองเลือดอันยาวนานเพื่อที่จะปราบปรามนักต่อต้านอาณานิคมในอาณานิคมแอฟริกา สงครามอันไม่เป็นที่นิยมมาสิ้นสุดลงเมื่อคณะรัฐบาลของซาลาซาร์ถูกโค่นอำนาจในปี ค.ศ. 1974 ที่เรียกกันว่าการปฏิวัติคาร์เนชัน (Carnation Revolution) หลังจากนั้นรัฐบาลโปรตุเกสก็เปลี่ยนนโยบายทันทีและอนุมัติอิสรภาพของประเทศต่างๆ ในอาณานิคมโปรตุเกสทั้งหมดยกเว้นมาเก๊าที่มาคืนให้แก่ประเทศจีนในปี ค.ศ. 1999 ซึ่งเท่ากับเป็นการสิ้นสุดของจักรวรรดิโปรตุเกส
title: จักรวรรดิโปรตุเกส

text: ค.ศ. 1147 ลิสบอนกลับมาอยู่ภายใต้ศาสนาคริสต์อีกครั้ง โดยกลุ่มนักรบจากประเทศใกล้เคียง เช่น ฝรั่งเศส เยอรมัน อังกฤษ และโปรตุเกส ภายใต้การนำของพระเจ้าอัลฟอนโซที่ 1 แห่งโปรตุเกส ได้ยึดลิสบอนกลับคืนได้ ลิสบอนเปลี่ยนมาใช้ภาษาโปรตุเกส และชาวอิสลามส่วนมากเปลี่ยนมานับถือศาสนาคริสต์ ลิสบอนกลายเป็นเมืองหลวงของโปรตุเกสเมื่อ ค.ศ. 1255
title: ลิสบอน

text: พระเจ้าลูอิสที่ 1 แห่งโปรตุเกส () (31 ตุลาคม ค.ศ. 1838 - 19 ตุลาคม ค.ศ. 1889) หรือพระนามเต็ม "ลูอิส ฟิลิปเป มารีอา เฟอร์นันโด เปดรู เดอ อัลคานตารา อันโตนิโอ มิเกล ราฟาเอล กอนซากา ซาเวียร์ ฟรานซิสโก เดอ อัสซิส ฌุเอา ออกุสโต จูลิโอ วัลฟานโด เดอ ซัคเซิน-โคบูร์กและโกทา เออ บรากันซา" เป็นพระมหากษัตริย์แห่งโปรตุเกสและอัลเกรฟ ตั้งแต่ ค.ศ. 1861 จนถึง ค.ศ. 1889 พระองค์เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 2 ของสมเด็จพระราชินีนาถมารีอาที่ 2 แห่งโปรตุเกสกับพระเจ้าเฟอร์นันโดที่ 2 แห่งโปรตุเกส ตอนแรกพระองค์ทรงมีพระอิสสริยศเป็นดยุกแห่งปอร์โตและวิเซอู
พระเจ้าลูอิสที่ 1 แห่งโปรตุเกส ทรงโปรดด้านคีตกวี แต่หลังจากที่พระเจ้าเปดรูที่ 5 แห่งโปรตุเกส พระเชษฐาของพระองค์สวรรคต โดยไร้รัชทายาท พระองค์จึงถูกผลักดันให้ครองราชย์เป็นพระมหากษัตริย์โปรตุเกส รัชกาลของพระองค์ค่อนข้างเป็นที่เบื่อหน่ายของประชาชน และมีแต่รัฐบาลที่ไร้ประสิทธิภาพ รัชสมัยของพระองค์ ความเจริญของประเทศโปรตุเกสค่อยๆ ลดลง แต่ประเทศโปรตุเกสก็ยงเป็นประเทศที่มีความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี การศึกษา และความมั่นคงทางการเมืองมากกว่าประเทศอื่นๆ ในยุโรป และมีความเจริญทางเศรษฐกิจและการล่าอาณานิคม มาปูโต เบย์ได้รับการยืนยันว่าเป็นความครอบครองของโปรตุเกสในปี 1875 โปรตุเกสปฏิเสธการติดต่อทางบกระหว่างแองโกลาโปรตุเกสและโมซัมบิกโปรตุเกสที่จุดสูงสุดของการแย่งชิงแอฟริกา
title: พระเจ้าลูอิสที่ 1 แห่งโปรตุเกส

text: ที่ได้ชื่อว่าหมวกโปรตุเกสหรือเรือรบโปรตุเกส เนื่องจากรูปร่างคล้ายหมวกของทหารเรือชาวโปรตุเกสในยุคศตวรรษที่ 18 หรือเรือรบของโปรตุเกสในยุคล่าอาณานิคมที่เรียกว่า "Man-of-war"
title: แมงกะพรุนไฟหมวกโปรตุเกส

text: ตราแผ่นดินของโปรตุเกส () เป็นตราอาร์มของประเทศโปรตุเกสที่เริ่มใช้อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 30 มิถุนายน ค.ศ. 1911 พร้อมกับธงชาติโปรตุเกส เป็นตราที่ประยุกต์มาจากตราอาร์มที่ใช้โดยราชอาณาจักรโปรตุเกสมาตั้งแต่ยุคกลาง
title: ตราแผ่นดินของโปรตุเกส

text: ระหว่างปี ค.ศ. 1580 ถึงปี ค.ศ. 1640 โปรตุเกสก็กลายเป็นพันธมิตรรองของสเปนของสองราชบัลลังก์ในการรวมตัวกันเป็นสหภาพไอบีเรีย (Iberian Union) แม้ว่าสองราชอาณาจักรนี้จะมีการบริหารแยกกันแต่อาณานิคมของโปรตุเกสก็กลายเป็นเป้าในการโจมตีโดยศัตรูของสเปนในยุโรปผู้มีความไม่พึงพอใจต่อความสำเร็จในอำนาจทางทะเลในต่างประเทศของจักรวรรดิในคาบสมุทรไอบีเรียที่รวมทั้งจักรวรรดิดัตช์ (ผู้ในที่สุดก็เข้าสงครามสงครามอิสรภาพต่อต้านสเปน), จักรวรรดิอังกฤษ และ จักรวรรดิฝรั่งเศส แต่โปรตุเกสเป็นประเทศเล็กและมีประชากรเพียงจำนวนไม่มากนักซึ่งทำให้ไม่สามารถป้องกันอาณานิคมในการปกครองของตนเองในดินแดนต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพได้ ซึ่งในที่สุดก็เป็นผลทำให้อำนาจของโปรตุเกสเริ่มลดถอยลง นอกจากนั้นการสูญเสียบราซิลซึ่งเป็นอาณานิคมที่ใหญ่ที่สุดและสร้างผลกำไรให้มากที่สุดแก่โปรตุเกสในปี ค.ศ. 1822 ในช่วงการปลดปล่อยอาณานิคมในอเมริกา (Decolonization of the Americas) เป็นความสูญเสียอันใหญ่หลวงที่ทำให้โปรตุเกสไม่อาจฟื้นตัวขึ้นได้หลังจากนั้น
title: จักรวรรดิโปรตุเกส

text: เนื่องจากโปรตุเกสว่างเว้นพระมหากษัตริย์และอิสระทางเศรษฐกิจของบราซิล โปรตุเกสจึงเข้าสู่วิกฤตการณ์การเมืองรุนแรงซึ่งบีบให้พระเจ้าฌูเอาที่ 6 และพระราชวงศ์เสด็จนิวัติโปรตุเกสใน พ.ศ. 2364 รัชทายาท เจ้าชายเปโดร ยังประทับอยู่ในบราซิล สภาโปรตุเกสเรียกร้องให้บราซิลกลับคืนสู่สถานะอาณานิคมดังเดิมและให้รัชทายาทเสด็จนิวัติโปรตุเกส เจ้าชายเปโดร ซึ่งได้รับอิทธิพลจากวุฒิสภาเทศบาลริโอเดจาเนโร ทรงปฏิเสธจะเสด็จนิวัติโปรตุเกสระหว่างเหตุการณ์ดีอาโดฟิโกอันขึ้นชื่อ (9 มกราคม พ.ศ. 2365) บราซิลมีอิสรภาพทางการเมืองเมื่อวันที่ 7 กันยายน พ.ศ. 2365 และเจ้าชายปราบดาภิเษกเป็นจักรพรรดิในริโอเดจาเนโร เฉลิมพระนามว่า จักรพรรดิดอม เปดรูที่ 1 ยุติการครอบงำบราซิลเป็นอาณานิคมของโปรตุเกสนาน 322 ปี
title: การย้ายราชสำนักโปรตุเกสไปบราซิล

text: สปอร์ติกกลูบีดีปูร์ตูกาล () หรือเรียกในภาษาอังกฤษว่า สปอร์ติงลิสบอน () เป็นสโมสรกีฬาหลายประเภทของโปรตุเกส จากกรุงลิสบอน เมืองหลวงของประเทศ ถึงแม้ว่าสโมสรจะประสบความสำเร็จในกีฬาหลายประเภท แต่เป็นที่รู้จักมากที่สุดกับสโมสรฟุตบอล สโมสรก่อตั้งที่เมืองลิสบอนเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม ค.ศ. 1906 เป็นหนึ่งในสามสโมสรฟุตบอลที่ใหญ่ที่สุดในโปรตุเกส ร่วมไปกับไบฟีกาและโปร์ตู 
title: สปอร์ติกกลูบีดีปูร์ตูกาล

text: ในประวัติศาสตร์ของราชอาณาจักรโปรตุเกสมีสมเด็จพระราชินีนาถซึ่งดำรงเป็นพระประมุขของโปรตุเกส 2 พระองค์ คือ สมเด็จพระราชินีนาถมาเรียที่ 1 แห่งโปรตุเกสและสมเด็จพระราชินีนาถมาเรียที่ 2 แห่งโปรตุเกส(บางหลักฐานกล่าวว่า เจ้าหญิงเบียทริซแห่งโปรตุเกสได้ขึ้นครองราชสมบัติด้วยระยะเวลาอันสั้นในศตวรรษที่ 14 ซึ่งปัจจุบันยังเป็นที่ถกเถียง)
title: รายพระนามคู่อภิเษกสมรสในพระมหากษัตริย์โปรตุเกส

text: พระเจ้ามานูเอลที่ 2 แห่งโปรตุเกส (อังกฤษ: "Emmanuel II"; 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2432 - 2 กรกฎาคม พ.ศ. 2475) ทรงเป็นพระมหากษัตริย์แห่งโปรตุเกสและแอลการ์ฟพระองค์สุดท้าย ทรงมีพระราชสมัญญานามว่า "ผู้รักชาติ" (the Patriot; โปรตุเกส: "o Patriota") หรือพระนามว่า "ผู้เคราะห์ร้าย" (the Unfortunate; โปรตุเกส: "o Desventurado") ทรงสืบราชบัลลังก์หลังจากเกิดเหตุการณ์ลอบปลงพระชนม์พระเจ้าคาร์ลอสที่ 1 แห่งโปรตุเกส ผู้เป็นพระราชบิดาและเจ้าชายลูอิส ฟิลิเป รัชทายาทแห่งโปรตุเกส ผู้เป็นพระเชษฐา ก่อนที่จะทรงสืบราชบัลลังก์พระองค์ทรงได้รับพระอิสริยยศ "ดยุกแห่งเบฌา" รัชสมัยของพระองค์สิ้นสุดลงด้วยการล้มล้างราชาธิปไตยจากเหตุการณ์การปฏิวัติ 5 ตุลาคม พ.ศ. 2453 และพระเจ้ามานูเอลทรงดำรงพระชนม์ชีพอย่างสงบในระหว่างทรงถูกเนรเทศโดยสาธารณรัฐโปรตุเกสที่หนึ่ง
title: พระเจ้ามานูเอลที่ 2 แห่งโปรตุเกส

text: การย้ายราชสำนักโปรตุเกสไปที่บราซิล หมายถึง การลี้ภัยของพระราชวงศ์บราแกนซาและข้าราชบริพารเกือบ 15,000 คน ออกจากกรุงลิสบอนในวันที่ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2350 พระราชวงศ์บราแกนซาเสด็จไปยังบราซิลไม่กี่วันก่อนที่กองทัพนโปเลียนจะยึดกรุงลิสบอนในวันที่ 1 ธันวาคม พระมหากษัตริย์บราแกนซายังประทับอยู่ที่บราซิลตั้งแต่ พ.ศ. 2351 กระทั่งเกิดการปฏิวัติเสรีนิยม พ.ศ. 2363 ทำให้เจ้าชายฌูเอาที่ 6 แห่งโปรตุเกสเสด็จนิวัติเมื่อวันที่ 21 เมษายน พ.ศ. 2364 เป็นเวลา 13 ปีที่กรุงรีโอเดจาเนโรของบราซิลมีสถานะเป็นเมืองหลวงของราชอาณาจักรโปรตุเกส ซึ่งนักประวัติศาสตร์บางคนเรียกว่า "มหานครผกผัน" (metropolitan reversal) (คือ เป็นอาณานิคมที่ปกครองจักรวรรดิโปรตุเกสทั้งหมด)
title: การย้ายราชสำนักโปรตุเกสไปบราซิล

text: ในปี พ.ศ. 1666 การสิ้นสุดของสมรภูมิซอน มาเมเด ระหว่างกองทัพของอัลฟอนโซ เฮนริเกกับกองทัพของเคานท์เตสเทเรซาแห่งโปรตุเกส ผู้เป็นพระราชมารดาซึ่งปฏิเสธการเป็นรัฐชาติของโปรตุเกสเนื่องด้วยพระนางเป็นพระราชธิดาในสมเด็จพระเจ้าอัลฟอนโซที่ 6 แห่งคาสตีลและเลออน ผลปรากฏว่า กองทัพของอัลฟอนโซสามารถได้ชัยชนะเหนือกองทัพของพระราชมารดาได้ ซึ่งถือว่าเป็นจุดสิ้นสุดยุคแห่งการปกครองแบบเผด็จการของพระนางเทเรซา อัลฟอนโซ เฮนริเกดำรงพระอิศริยยศเจ้าชายแห่งโปรตุเกสอย่างเป็นทางการ อัลฟอนโซประกาศตั้งตนเป็นกษัตริย์แห่งโปรตุเกสในปีพ.ศ. 1682 ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นแห่งราชวงศ์แรกของโปรตุเกส และจากชัยชนะในสมรภูมิอูริเกซึ่งมีชัยเหนือมุสลิมอัลอันดะลุส พระองค์จึงได้รับการยอมรับจากชาวโปรตุเกสในฐานะพระมหากษัตริย์แห่งโปรตุเกส 
title: รายพระนามพระมหากษัตริย์โปรตุเกส

text: ความยิ่งใหญ่ในฐานะ เป็นมหาอำนาจทางทะเลของโปรตุเกสต้องสูญเสียให้แก่เนเธอร์แลนด์ไปในศตวรรษที่ 17 และนำมาซึ่งความท้าทายที่สำคัญยิ่งต่อโปรตุเกส แต่อย่างไรก็ตาม โปรตุเกสก็ยังคงยึดครองมาเก๊าซึ่งถูกประกาศว่าเป็นดินแดนใต้อาณานิคมของโปรตุเกสภายหลังจีนแพ้สงครามฝิ่น และจัดตั้งอาณานิคมแห่งใหม่ขึ้นบนเกาะติมอร์ จนกระทั่งหลังกลางศตวรรษที่ 20 โปรตุเกสจึงสูญเสียอาณานิคมในเอเชียของตนไป โดยกัวถูกรุกรานโดยอินเดียในปีค.ศ. 1962 และโปรตุเกสทอดทิ้งติมอร์ไปในปี 1975 ก่อนที่ดินแดนแห่งนี้จะถูกอินโดนีเซียบุกเข้ายึดครองและผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของประเทศ ส่วนมาเก๊านั้นโปรตุเกสส่งมอบคืนให้แก่จีนเมื่อสนธิสัญญาการเช่าหมดอายุลงในปี 1999
title: จักรวรรดินิยมในเอเชีย

text: อาหารของชาวไทยเชื้อสายโปรตุเกส เป็นอาหารที่ได้รับตำรับจากโปรตุเกส แต่ได้ผสมผสานกับไทยไปไม่น้อยเช่นกัน แม้แต่ไทยเองยังรับตำรับขนมหวานของโปรตุเกสมา อย่างทองหยิบ ทองหยอด อาหารที่สำคัญๆของชาวไทยเชื้อสายโปรตุเกสได้แก่
title: ไทยเชื้อสายโปรตุเกส

text: มิสโปรตุเกส เป็นการประกวดนางงามประจำปีระดับประเทศของโปรตุเกส ซึ่งจะถูกจัดขึ้นในเมืองหลวงลิสบอนในทุกปี ทั้งนี้เพื่อคัดเลือกตัวแทนนางงามโปรตุเกสเข้าร่วมการประกวดบนเวทีระดับนานาชาติ โดยการประกวดถูกจัดขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อปี ค.ศ. 1960 ผู้ชนะทั้งสามตำแหน่งบนเวทีการประกวดจะถูกส่งเข้าร่วมการปรระกวดนางงามจักรวาล มิสเวิลด์ และนางงามนานาชาติ ตามลำดับ ยกเว้นช่วงปี ค.ศ. 2003-2009 ที่ผู้ชนะการประกวดไม่ได้เข้าร่วมการประกวดนางงามจักรวาล ทั้งนี้ ในปี ค.ศ. 2002 ไม่ได้มีการจัดประกวดมิสโปรตุเกสโดยไม่ทรายสาเหตุที่แน่ชัด ปัจจุบัน มิสโปรตุเกสได้รับสิทธิ์ในการส่งตัวแทนเข้าร่วมการประกวดระดับนานาชาติหลายเวที เช่น นางงามจักรวาล มิสเวิลด์ นางงามนานาชาติ มิสแกรนด์อินเตอร์เนชันแนล มิสซูปราเนชันแนล เป็นต้น
title: มิสโปรตุเกส

text: ในปี พ.ศ. 2123 เจ้าชายอันโตนิโอได้เดินทางไปในหลายเมืองของโปรตุเกสและตั้งตนเป็นสมเด็จพระเจ้าอันโตนิโอแห่งโปรตุเกส ซึ่งเป็นเวลา 20 วันก่อนที่พระเจ้าเฟลีเปที่ 2 แห่งสเปนขฃจะยกทัพบุกโปรตุเกสและสามารถกำจัดผู้สนับสนุนพระเจ้าอันโตนิโอในการต่อสู้ที่อัลคานทารา แต่พระเจ้าอันโตนิโอยังทรงปกครองประเทศจากหมู่เกาะอะโซเรสจนกระทั่งถึง พ.ศ. 2126 นับตั้งแต่ พ.ศ. 2123 ถือว่าราชวงศ์อาวิซได้มาถึงจุดสิ้นสุด แต่นักประวัติศาสตร์ยังคงขัดแย้งในเรื่องการครองราชย์ของพระเจ้าอันโตนิโอ รวมถึงยังเป็นที่ถกเถียงในการนับว่าพระองค์เป็นกษัตริย์องค์สุดท้ายของราชวงศ์อาวิซ
ราชวงศ์ฮับบูร์กสายโปรตุเกสหรือเป็นที่รู้จักในนามราชวงศ์ฟิลิปปิน ซึ่งกำเนิดขึ้นหลังจากพระเจ้าเฟลีเปที่ 2 แห่งสเปน เข้ายึดครองโปรตุเกส และสเปนได้ปกครองโปรตุเกสตั้งแต่ พ.ศ. 2123 จนถึง พ.ศ. 2183 รวมเป็นเวลา 60 ปี ราชวงศ์เริ่มต้นเมื่อพระเจ้าเฟลีเปที่ 2 แห่งสเปน ทรงอ้างสิทธิ์ในราชบัลลังก์โปรตุเกสและสถาปนาพระองค์เองเป็นพระเจ้าเฟลีเปที่ 1 แห่งโปรตุเกส ในปี พ.ศ. 2123 และได้รับการยอมรับอบ่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2124 โดยคณะทหารแห่งโตมาร์ พระเจ้าเฟลิเปทรงปฏิญาณว่าจะปกครองโปรตุเกสโดยแยกจากสเปนและให้ทั้งสองประเทศดำรงความเป็นอาณาจักรร่วม แต่เมื่อพระเจ้าเฟลิเปที่ 1 สวรรคตลง ผู้สืบราชบัลลังกองค์ต่อมาก็ไม่ได้ทรงทำตามดังที่พระเจ้าเฟลิเปที่ 1 ปฏิญาณไว้ 
title: รายพระนามพระมหากษัตริย์โปรตุเกส

text: ในปี พ.ศ. 2183 เนื่องมาจากชาวโปรตุเกสได้ชัยชนะในสงครามฟื้นฟูโปรตุเกส เจ้าชายจอห์นซึ่งเป็นพระนัดดาในเจ้าหญิงแคทเทอรีนได้รับการประกาศเป็นรัชทายาทอย่างเป็นทางการโดยทรงสืบเชื้อสายจากสมเด็จพระเจ้ามานูเอลที่ 1 แห่งโปรตุเกส สเปนยอมรับการเป็นรัฐเอกราชของโปรตุเกสโดยสมบูรณ์ในปี พ.ศ. 2211 ราชวงศ์ที่สี่นี้ได้เห็นความสำคัญในการเฟื่องฟูของทองคำในบราซิล และยังมีเหตุการณ์ในราชวงศ์นี้มากมายเช่น แผ่นดินไหวที่ลิสบอนปีพ.ศ. 2298, การเข้ายึดครองโปรตุเกสของนโปเลียน, การประการอิสรภาพของบราซิลและสงครามกลางเมืองจนถึงเสรีนิยม
title: รายพระนามพระมหากษัตริย์โปรตุเกส

text: รายพระนามพระมหากษัตริย์แห่งโปรตุเกส พระอิศริยยศเริ่มขึ้นตั้งแต่โปรตุเกสประกาศอิสรภาพจากราชอาณาจักรเลออน ภายใต้การนำของอัลฟอนโซ เฮนริเก ผู้ซึ่งประกาศตั้นตนเป็นกษัตริย์แห่งโปรตุเกสในปี พ.ศ. 1682 และปกครองระบอบราชาธิปไตยเรื่อยมาจนกระทั่งเกิดการประกาศสาธารณรัฐโปรตุเกส ในวันที่ 5 ตุลาคม พ.ศ. 2453 ซึ่งเป็นรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้ามานูเอลที่ 2 แห่งโปรตุเกส พระองค์ต้องเสด็จลี้ภัยจากผู้นิยมสาธารณรัฐ ถือว่าเป็นจุดสิ้นสุดของระบอบกษัตริย์ของโปรตุเกส พระเจ้าอัลฟอนโซที่ 1 ทรงได้รับการประกาศเป็นกษัตริย์อย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 1686 โดยสมเด็จพระเจ้าอัลฟอนโซที่ 7 แห่งคาสตีลและเลออน และในปี พ.ศ. 1722 ทรงได้รับการประกาศจากสมเด็จพระสันตะปาปาอเล็กซานเดอร์ที่ 3
title: รายพระนามพระมหากษัตริย์โปรตุเกส

text: โปรตุเกสคือดินแดนที่เป็นต้นกำเนิดของอารยธรรมแตกต่างกันไปอย่างต่อเนื่องในช่วง 3,500 ปีที่ผ่านมา ทั้งอารยธรรมของชาวไอบีเรีย (Iberians) ชาวเคลต์ (Celts) ชาวฟีนีเชีย (Phoenicians) และชาวคาร์เทจ (Carthaginians) ชาวกรีก (Greeks) ชาวโรมัน (Romans) ชาวเผ่าเยอรมัน (Germanic tribespeople) รวมถึงอารยธรรมของชาวอาหรับ (Arabians) ล้วนเคยเหยียบย่ำบนแผ่นดินโปรตุเกสมาแล้วทั้งสิ้น ในชื่อ "โปรตุเกส" นั้นก็บ่งบอกถึงประวัติศาสตร์สมัยโบราณส่วนใหญ่ของประเทศนี้ไปแล้ว เนื่องจากรากศัพท์ของคำว่าโปรตุเกสนั้น คือชื่อที่ชาวโรมันตั้งให้ชื่อว่า "Portus Cale" อาจเป็นไปได้ว่าคำนี้จะมาจากการสมาสคำระหว่างภาษากรีกและภาษาละตินซึ่งมีความหมายว่า "ท่าเรือที่สวยงาม" ในระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 15 และ คริสต์ศตวรรษที่ 16 นั้นโปรตุเกสคือประเทศมหาอำนาจทางเศรษฐกิจ การเมือง และวัฒนธรรม โดยจักรวรรดิโปรตุเกสนั้นแผ่ขยายอำนาจของตนไปทั่วโลก เมื่อหลังจากที่ประเทศมหาอำนาจอื่น ๆ พัฒนาขึ้นในด้านการล่าอาณานิคมแล้ว โปรตุเกสจึงเสื่อมถอยลงไป
title: ประเทศโปรตุเกส

text: สหพันธ์ฟุตบอลโปรตุเกส () หรือ แอฟือเปแอฟือ () เป็นสมาคมฟุตบอลในประเทศโปรตุเกส ดูแลการแข่งขันฟุตบอลลีก รวมถึงฟุตบอลทีมชาติโปรตุเกสและฟุตบอลหญิงทีมชาติโปรตุเกส มีสำนักงานตั้งอยู่ที่กรุงลิสบอน ก่อตั้งเมื่อวันที่ 31 มีนาคม ค.ศ. 1914
title: สหพันธ์ฟุตบอลโปรตุเกส

text: ในปี พ.ศ. 2183 ชาวโปรตุเกสทนไม่ได้จากการกดขี่ของชาวสเปนจึงลุกฮือขึ้นมาต่อต้านด้วยการนำของราชวงศ์บราแกนซาจนชาวโปรตุเกสได้รับชัยชนะ และพระเจ้าเฟลิเปที่ 3 แห่งโปรตุเกส (พระเจ้าเฟลิเปที่ 4 แห่งสเปน) ทรงยอมสละราชบัลลังก์โปรตุเกสให้แก่ราชวงศ์บราแกนซาและให้อิสรภาพแก่โปรตุเกส ถือเป็นจุดสิ้นสุดของราชวงศ์ฟิลิปปินในโปรตุเกส ซึ่งสงครามในครั้งนี้รู้จักกันในนามสงครามฟื้นฟูโปรตุเกส
ราชวงศ์บราแกนซา () มีต้นกำเนิดในปีพ.ศ. 1985 เมื่อดัชชีแห่งบราแกนซาได้รับการสถาปนาโดยเจ้าชายเปโดร ดยุคแห่งกูอิงบราและพระองค์ได้มอบดินแดนนี้ให้ เจ้าชายอัลฟองโซ เคานท์แห่งบาร์เซลอสพระอนุชาต่างมารดา และเจ้าชายอัลฟองโซเป็นดยุคคนแรกของดัชชีแห่งบราแกนซา และทำให้ตระกูลบราแกนซานี้เป็นตระกูลที่มีอิทธิพลในโปรตุเกสมากที่สุด ดังเช่น เจ้าหญิงแคทเทอรีนแห่งโปรตุเกสได้อภิเษกสมรสกับเจ้าชายจอห์นที่ 2 ดยุคที่ 6 แห่งบราแกนซา ซึ่งในปี พ.ศ. 2123 เจ้าหญิงแคทเทอรีนทรงพยายามอ้างสิทธิในราชบัลลังก์แต่ต้องพ่ายแพ้แก่กองทัพของราชวงศ์ฮับบูร์กสเปน
title: รายพระนามพระมหากษัตริย์โปรตุเกส

text: หลังจากการยึดครองโปรตุเกสโดยจักรพรรดินโปเลียนที่ 1 ราชวงศ์บราแกนซาก็ย้ายราชสำนักลี้ภัยไปตั้งอยู่ที่บราซิลซึ่งเป็นอาณานิคมที่สำคัญที่สุดของโปรตุเกส หลังจากนั้นบราซิลก็กลายเป็นเมืองหลวงของสหราชอาณาจักรโปรตุเกส บราซิล และแอลการ์ฟ ซึ่งเป็นฐานะใหม่และเป็นการมีรัฐบาลที่ปกครองตนเองโดยไม่ต้องคำนึงถึงอำนาจจากลิสบอน ความคิดที่ว่ารัฐบาลจะกลับไปตั้งอยู่ในโปรตุเกสเมื่อนโปเลียนถูกโค่นจึงเป็นความคิดที่ไม่เป็นที่ต้องใจเท่าใดนัก ฉะนั้นแม้ว่าจะได้รับการปกครองจากสมาชิกของราชวงศ์โปรตุเกสแต่บราซิลก็มีความรู้สึกว่าเป็นอิสระจากโปรตุเกส
title: จักรวรรดิบราซิล

text: เจ้าชายฌูเอาทรงพยายามถ่วงเวลาอย่างเต็มที่โดยทรงแสร้งจนนาทีสุดท้ายว่าโปรตุเกสจะยอมจำนนต่อฝรั่งเศสแต่โดยดี ไปจนถึงทรงแนะนำพระเจ้าจอร์จที่ 3 แห่งสหราชอาณาจักร ให้ทรงประกาศสงครามหลอก ๆ ระหว่างประเทศทั้งสอง แต่ที่จริงพระองค์กลับไม่ทรงกระทำตามแผนการระบบภาคพื้นทวีป (การสกัดกั้นอังกฤษ) ของจักรพรรดินโปเลียนแต่อย่างใด สนธิสัญญาลับฉบับใหม่ได้ถูกจัดทำขึ้นโดยอังกฤษให้การรับรองว่าจะช่วยเหลือโปรตุเกสหากราชวงศ์ของเจ้าชายฌูเอาจะต้องหลบหนีในที่สุด สัญญาฉบับนี้เป็นประโยชน์ต่อฝ่ายอังกฤษมาก เนื่องจากอังกฤษมีข้อผูกพันเพียงแค่การช่วยเหลือรัฐบาลที่ชอบด้วยกฎหมายและเป็นมิตรกับตนเองมาตลอดเท่านั้น และอังกฤษยังสามารถรักษาอิทธิพลเหนือโปรตุเกสและแสวงหาผลตอบแทนมหาศาลจากการค้ากับจักรวรรดิระหว่างทวีปอย่างโปรตุเกสได้ต่อไปอีกด้วย โปรตุเกสจำต้องเลือกว่าจะเข้าข้างฝ่ายใดระหว่างฝรั่งเศสหรืออังกฤษ และความลังเลที่จะติดสินใจให้เด็ดขาดก็ทำให้โปรตุเกสตกอยู่ในสถานะอันเสี่ยงต่อสงครามไม่เฉพาะกับมหาอำนาจชาติใดชาติหนึ่งเท่านั้น แต่กับทั้งสองชาติ ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2350 มีข่าวรายงานว่ากองทัพฝรั่งเศสได้เคลื่อนทัพเข้ามาใกล้ และในวันที่ 16 พฤศจิกายน กองเรือรบอังกฤษเข้ามาเทียบท่าที่กรุงลิสบอนด้วยกำลังทหาร 7,000 นายพร้อมคำสั่งให้พาราชวงศ์โปรตุเกสลี้ภัยไปยังบราซิล หรือถ้ารัฐบาลยอมจำนนต่อฝรั่งเศสก็ให้โจมตีและยึดเมืองหลวงให้ได้ ราชสำนักแบ่งเป็นสองฝ่ายระหว่างพวกนิยมอังกฤษกับพวกนิยมฝรั่งเศส หลังจากการพิจารณาอย่างรวดร้าวภายใต้แรงกดดันของทั้งสองฝ่าย เจ้าชายฌูเอาก็ทรงตัดสินพระทัยยอมรับการอารักขาจากอังกฤษและลี้ภัยไปยังบราซิล
title: พระเจ้าฌูเอาที่ 6 แห่งโปรตุเกส

text: อุปราชชาวโปรตุเกสที่เข้ามาปกครองอาณานิคมกัว ใช้เมืองนี้เป็นที่ทำการของตนเมื่อ ค.ศ. 1759 เรียกว่าเมืองกัวใหม่ ต่อมาในปี ค.ศ. 1893 ได้รับสถาปนาเป็นเมืองหลวงของดินแดนโปรตุเกสในอินเดีย ได้ให้เมืองนี้เป็นเมืองหลวงของดินแดนสหภาพกัว ดามันและดีอู จนเมื่อกัวได้รับสถานภาพเป็นรัฐใน ค.ศ. 1987 จึงกลายเป็นเมืองหลวงของรัฐ
title: ปณชี

text: ทาร์ตไข่โปรตุเกส (; การออกเสียง: ; พหูพจน์: pastéis de nata) เป็นทาร์ตไข่ของชาวโปรตุเกส นิยมรับประทานในประเทศโปรตุเกส และในประเทศหรือสถานที่ที่มีคนพูดภาษาโปรตุเกสหรือเคยเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิโปรตุเกส (เช่น บราซิล แองโกลา โมแซมบิก เคปเวิร์ด เซาตูเมและปรินซิปี กินี-บิสเซา ติมอร์-เลสเต กัว มะละกา มาเก๊า, ผู้ที่นำเข้าไปสู่จีนแผ่นดินใหญ่ในภายหลัง) และประเทศอื่น ๆ ที่มีผู้คนเชื้อสายโปรตุเกสมาก เช่น แคนาดา ออสเตรีย ลักเซมเบิร์ก สหรัฐอเมริกา ฝรั่งเศส เป็นต้น
title: ทาร์ตไข่โปรตุเกส

text: รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับโปรตุเกสภายใต้สมเด็จพระจักรพรรดิเปโดรที่ 1 แห่งบราซิล (พระเจ้าปีเตอร์ที่ 4 แห่งโปรตุเกส) เป็นสหราชอาณาจักรโปรตุเกส, บราซิล และ อัลการ์เวส ตั้งแต่วันที่ 10 มีนาคม ค.ศ. 1826 จนถึงวันที่ 28 พฤษภาคม ค.ศ. 1826 ปีเตอร์ทรงดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าฟ้าหลวงแห่งโปรตุเกส, บราซิล และ อัลการ์เวส และเมื่อพระองค์ทรงประกาศอิสรภาพจากโปรตุเกสในปี ค.ศ. 1822 พระองค์ก็เป็นพระจักรพรรดิองค์แรก และเมื่อพระเจ้าจอห์นที่ 6 แห่งโปรตุเกสพระราชบิดาเสด็จสวรรคตพระเจ้าปีเตอร์ก็เป็นพระมหากษัตริย์แห่งโปรตุเกสด้วยแต่ก็เพียงไม่กี่สัปดาห์ เมื่อทรงสละราชสมบัติให้แก่พระราชธิดาเจ้าหญิงมาเรีย กลอเรีย
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับเบลเยียม ระหว่าง ค.ศ. 1885 จนถึง ค.ศ. 1908 เมื่อคองโกเป็นอาณานิคมของเบลเยียม
title: รัฐร่วมประมุข

text: โปรตุเกสนั้นได้ออกสำรวจโลกและค้าขายกับชาติต่าง ๆ มากมาย หนึ่งในนั้นคือ จีน ซึ่งก่อนหน้าที่โปรตุเกสจะเข้ามา ญี่ปุ่นได้หยุดการค้าขายกับจีนอันเนื่องมาจากการปล้นชิงทรัพย์ที่บ่อยครั้งของโจรสลัด "วอโก้ว" ในทะเลจีนใต้ การเข้ามาของโปรตุเกสทำให้โปรตุเกสสามารถเป็นตัวกลางด้านการค้าขายให้กับทั้งสองชาติได้ซึ่งจะเป็นประโยชน์แก่ทุกฝ่าย ด้วยระยะเวลาที่ไม่นานนัก โปรตุเกสก็ได้รับความไว้วางใจจากเหล่าชาติตะวันออก อย่างไรก็ตาม การขาดแคลนท่าเรือที่มีประสิทธิภาพในคีวชู ได้เป็นปัญหาที่สำคัญสำหรับโปรตุเกสตลอดจนบรรดาเจ้าเมืองในคีวชู ที่คาดหวังผลประโยชน์จากปริมาณการค้าขายที่มากขึ้น
title: นางาซากิ