คำถาม: วัดราชาธิวาส เป็นวัดนิกายอะไร?

text: วัดราชาธิวาสราชวรวิหาร หรือ วัดราชาธิวาสวิหาร เป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดราชวรวิหาร[1] สังกัดคณะสงฆ์ธรรมยุติกนิกาย ผูกพัทธสีมาเมื่อ พ.ศ. 2310 (กองพุทธสถาน)[2] ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งพระนคร ห่างจากสนามหลวงสองกิโลเมตรเศษไปทางเหนือ ใกล้ท่าวาสุกรี สามเสน มีเนื้อที่ตั้งวัด 34 ไร่ 2 งาน 63 ตารางวา โดยมีพระธรรมกวี (ลือชัย คุณวุฑฺโฒ) ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสตั้งแต่ พ.ศ. 2543-ปัจจุบัน
title: วัดราชาธิวาสราชวรวิหาร

text: ภาพสัตว์ ในจิตรกรรมไทยประเพณีแบ่งภาพสัตว์ออกเป็นสองประเภท คือ สัตว์สามัญทั่วไป และสัตว์หิมพานต์ หรือเรียกว่า สัตว์กระหนก ซึ่งประเภทหลังนี้ปรากฏในจิตรกรรมวัดราชาธิวาสในรูปแบบของลวดลายตกแต่งแต่ก็เป็นลวดลายที่ประดิษฐ์ใหม่ เช่น ลายไก่ฟ้าบนขื่อประตูที่น่าจะได้รับแรงบันดาลใจมาจากศิลปะจีน เป็นต้น ส่วนสัตว์สามัญก็ปรากฏไม่มากเพราะมุ่งเน้นที่ตัวละครสำคัญ จะมีบ้างเช่น ช้างปัจจัยนาค หรือสัตว์ร้ายที่มาขวางทางพระนางมัทรี ซึ่งเขียนขึ้นอย่างถูกต้องตามกายวิภาค แต่ก็มีส่วนผิดเพี้ยนบ้างเช่น ในนครกัณฑ์ ช้างทรงมีขนาดเล็กกว่าความเป็นจริง อาจจะเป็นเพราะกัณฑ์นี้เขียนโดยนายริโกลีที่เป็นชาวตะวันตกไม่คุ้นเคยกับสัดส่วนของช้างก็เป็นได้ นอกจากนั้นก็ยังมีรูปสัตว์สามัญที่วาดประดับผนังในส่วนนอกกรอบของเนื้อเรื่องเป็นพื้นที่เล็กๆ หลังประตูเช่น กระต่าย กวาง นกยูง ลิง
title: พระเวสสันดรแนวตะวันตก วัดราชาธิวาส

text: พระธรรมวโรดม นามเดิม เซ่ง ฉายา อุตฺตโม เป็นพระภิกษุฝ่ายธรรมยุติกนิกาย ดำรงสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะเจ้าคณะรองคณะใต้ อดีตเจ้าอาวาสวัดราชาธิวาสราชวรวิหาร 
title: พระธรรมวโรดม (เซ่ง อุตฺตโม)

text: วัดราชาธิวาสราชวรวิหาร เป็นวัดที่สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาททรงสถาปนาจาก “วัดสมอราย” ได้รับการปฏิสังขรณ์ต่อเนื่องตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 1 ถึงรัชกาลที่ 3 จนถึงในสมัยรัชกาลที่ 4 ได้ทรงปฏิสังขรณ์ใหม่แล้วพระราชทานนามใหม่ว่า “วัดราชาธิวาสวิหาร” มีความหมายว่า “วัดอันเป็นที่ประทับของพระราชา”[3] เป็นวัดแรกที่ถือกำเนิดคณะสงฆ์ธรรมยุติกนิกาย
title: วัดราชาธิวาสราชวรวิหาร

text: ศาลาการเปรียญตั้งอยู่หน้าวัด เป็นศาลาการเปรียญสร้างด้วยไม้สักทั้งหลัง โดย สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ทรงให้สร้างเลียนแบบจากศาลาการเปรียญวัดใหญ่สุวรรณาราม จังหวัดเพชรบุรี ถือเป็นศาลาการเปรียญที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย[4]
title: วัดราชาธิวาสราชวรวิหาร

text: สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เขียว จนฺทสิริ) เป็นพระภิกษุธรรมยุติกนิกาย อดีตเจ้าคณะใหญ่คณะกลางและเจ้าอาวาสวัดราชาธิวาสราชวรวิหาร 
title: สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เขียว จนฺทสิริ)

text: สำหรับความสอดคล้องกับประติมากรรม ก็เกิดการแสดงออกซึ่งแตกต่างไปจากอดีตเช่นเดียวกัน ในจิตรกรรมไทยประเพณี เบื้องสะกัดหน้ามักจะเขียนภาพมารผจญ เสมือนว่าองค์พระประธานกำลังทรงพิชิตหมู่มาร แต่ในวัดราชาธิวาส บทบาทของพระประธานกลับกลายเป็นเหตุการณ์เทศนาโปรดเหล่าศากยกษัตริย์ที่กรุงกบิลพัสดุ์ และเกิดฝนโบกขรพรรษ อันเป็นเหตุให้ตรัสเล่าเรื่องเวสสันดรชาดก ความสอดคล้องอีกประการหนึ่งก็คือ พระประธานคือพระสัมพุทธพรรณีและพระนิรันตรายซึ่งอยู่เบื้องหน้าพระประธาน เป็นพระพุทธรูปที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสร้างขึ้นโดยมีพระราชประสงค์ให้มีลักษณะใกล้เคียงธรรมชาติ ละทิ้งมหาบุรุษลักษณะซึ่งเหนือมนุษย์ไป อาจจะเป็นไปได้ว่าการเขียนภาพแบบสัจจนิยมเช่นนี้ก็เพื่อให้ต้องกับพระราชประสงค์เดิมของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และสอดคล้องกับฐานะความเป็นวัดฝ่ายธรรมยุตนิกายซึ่งโปรดให้ตั้งขึ้นเพื่อปฏิรูปพุทธศาสนาให้บริสุทธิ์
title: พระเวสสันดรแนวตะวันตก วัดราชาธิวาส

text: โรงเรียนวัดราชาธิวาสสถาปนาเมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2446 พระครูปลัดพิพัฒน์พรหมจริยคุณ รองเจ้าอาวาสวัดราชาธิวาสขณะนั้น ในลักษณะอาคารเรียนชั่วคราวและได้มีการก่อสร้างเป็นอาคารเรียนถาวร ในลำดับต่อมา คือ ตึกไชยันต์ 2462 และตึกสามพี่น้อง โดยทุนทรัพย์ของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าไชยันตมงคล กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย (พระโอรสของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว) และหม่อมเจ้าหญิงสุภางค์พักตร์ ไชยันต์ ภายหลังได้งบประมาณจากกระทรวงศึกษาธิการให้สร้างตึกวาสุกรี ตึกสมอรายขึ้นเพิ่มเติมและสร้างตึกสามพี่น้อง ตึกไชยันต์ของใหม่ แทนของเก่าที่ทรุดโทรม ปัจจุบันโรงเรียนวัดราชาธิวาสมี 4 อาคารเรียน โรงเรียนได้เปิดสอนเฉพาะนักเรียนชายทั้งมัธยมศึกษาตอนต้นและตอนปลายมาจนถึงปี พ.ศ. 2538 จึงได้เริ่มเปิดรับนักเรียนหญิงตามนโยบายกระทรวงศึกษาธิการ 
title: โรงเรียนวัดราชาธิวาส

text: 2. สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์ ซึ่งเป็นพระเถรชั้นเดิมแห่งคณะธรรมยุต พระองค์หนึ่ง ทรงแสดงพระมติ “อันที่จริงคณะธรรมยุตค่อยเป็นมาโดยลำดับ ปีที่ออกหน้า ควรจะกำหนดว่าเป็นปีที่ตั้งนั้น คือ จ.ศ. 1191” ปี จ.ศ. 1191 ตรงกับ พ.ศ. 2372 อันเป็นที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ผนวชได้ 6 พรรษา และเสด็จจากวัดมหาธาตุกลับไปประทับ ณ วัดสมอราย(วัดราชาธิวาส) อีกครั้งหนึ่ง เพื่อทรงสะดวกในการที่จะปรับปรุงแก้ไข การประพฤติปฏิบัตพระธรรมวินัยในส่วนพระองค์เองได้โดยสะดวกพระทัย เพราะการประทับอยู่ในวัดมหาธาตุ อันเป็นที่สถิตของสมเด็จพระสังฆราช และเป็นพระราชอุปัธยาจารย์ของพระองค์ด้วยนั้น คงทรงเห็นว่าไม่เป็นการเหมาะสมที่จะประพฤติปฏิบัติวัตรปฏิบัติต่าง ๆ ที่แปลกจากทำเนียมปฏิบัติที่เคยเป็นมา ฉะนั้น การเสด็จกลับไปประทับที่วัดสมอราย จึงเท่ากับเป็นการเริ่มต้นการปรับปรุงแก้ใขวัตรปฏิบัติทางพระธรรมวินัยของพระองค์ พร้อมทั้งคณะศิษย์ที่มีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างจริงจัง
title: ธรรมยุติกนิกาย

text: - พระอุโบสถวัดราชาธิวาส กรุงเทพมหานคร เช่น รูปทรงเสาของเสาอุโบสถ
title: วัดพระราม ๙ กาญจนาภิเษก

text: เมื่อมีพระชันษาได้ 14 ปี พระองค์ทรงออกผนวชเป็นสามเณรเพื่อศึกษาพระธรรมวินัยครั้งหนึ่งก่อน ต่อมาเมื่อพระชันษาถึง 21 ปี จึงได้อุปสมบทเป็นพระภิกษุ เมื่อทำอุปัชฌาย์วัตรครบ 3 วันแล้ว จึงได้เสด็จไปทำวิปัสสนาธุระ ณ วัดสมอราย (วัดราชาธิวาส) ภายหลังได้กลับไปประทับที่วัดมหาธาตุ ตั้งต้นเรียนคันธธุระอย่างจริงจัง และได้พระวิเชียรปรีชา (ภู่) เจ้ากรมราชบัณฑิตซึ่งมีความเชี่ยวชาญยิ่งในขณะนั้น เป็นอาจารย์สอนภาษามคธ ทรงศึกษาอยู่ 3 ปี ก็ทรงรอบรู้ภาษามคธเป็นอย่างดี จนได้เข้าสอบแปลบาลีได้เป็นเปรียญธรรม 5 ประโยค และต่อมาได้ทรงตั้งคณะธรรมยุตินิกายขึ้น
title: การศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย

text: พระสัมพุทธพรรณี(จำลอง) เป็นพระพุทธรูปที่สำคัญอีกองค์หนึ่งของไทย ปัจจุบันประดิษฐานที่พระอุโบสถวัดราชาธิวาส
พระสัมพุทธพรรณี(จำลอง) เป็นพระพุทธรูปศิลปะรัตนโกสินทร์ ปางสมาธิราบ ขนาดหน้าตักกว้าง 20 นิ้ว วัสดุโลหะกะไหล่ทอง หล่อโดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
เป็นพระพุทธรูปศิลปะรัตนโกสินทร์ ปางสมาธิราบ ขนาดหน้าตักกว้าง 20 นิ้ว วัสดุโลหะกะไหล่ทองไม่มีพระเกตุมาลา พระจีวรเป็นริ้วเช่นเดียวกับครองผ้าของพระภิกษุ ซึ่งจำลองจากพระสัมพุทธพรรณี องค์ที่ประดิษฐานอยู่ในพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม โดยใต้ฐานพระพุทธรูปเป็นที่ประดิษฐานพระสรีรังคารสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า 
พระสัมพุทธพรรณี(จำลอง)ปัจจุบันประดิษฐานที่พระอุโบสถวัดราชาธิวาส
title: พระสัมพุทธพรรณี (จำลอง)

text: วัดราชาธิวาส เดิมมีนามว่า "วัดสมอราย" เป็นวัดเก่าแก่มีมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา ไม่ปรากฏหลักฐานการสร้าง มีการบูรณะปฏิสังขรณ์มาหลายครั้ง ครั้งแรกโดยกรมพระราชวังบวรสุรสีหนาท 1 ครั้งใหญ่ที่สุดคือในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยทรงรื้อสร้างใหม่เกือบทั้งวัด อุโบสถวัดราชาธิวาสในปัจจุบัน ออกแบบโดยสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ซึ่งทรงได้รับแรงบันดาลใจมาจากอิทธิพลขอม แต่ก็ได้รักษาผนังอุโบสถเดิมเอาไว้โดยทรงแบ่งเนื้อที่อุโบสถออกเป็นสามส่วน ด้านหน้ามีประตู 3 ช่อง มีห้องเป็น 3 ตอน ห้องหน้าเป็นระเบียง ห้องกลางเป็นห้องพิธี มีพระสัมพุทธพรรณีจำลองเป็นพระประธาน นั่งในซุ้มเรือนแก้วที่ทรงออกแบบใหม่ มีเศวตฉัตร 9 ชั้น เบื้องบนมีภาพพระพุทธเจ้าอยู่เหนือเมฆกำลังตอบปัญหาของพระสารีบุตรและพระอินทร์เฝ้า ที่ใกล้พระประธานมีรูปศากยกษัตริย์พระประยูรญาติมาเฝ้าอยู่เบื้องหลัง ซุ้มเรือนแก้วเป็นตราประจำ 5 รัชกาล คือ ตั้งแต่รัชกาลที่ 1 ถึงรัชกาลที่ 5 ด้านหน้าประดิษฐานพระนิรันตรายองค์เล็ก บนเพดานเป็นลวดลายมีดาวเป็นที่เสียบหลอดไฟฟ้า ส่วนในประดิษฐานพระประธานขนาดใหญ่ซึ่งเป็นพระประธานฝีมือเก่าคือพระสัมพุทธวัฒโนภาสที่มีมาก่อน ซึ่งในส่วนกลางที่กว้างที่สุดนี้เองเป็นส่วนที่เขียนจิตรกรรมฝาผนัง โดยภาพพระเวสสันดรชาดกปรากฏในทุกๆด้านของผนัง
title: พระเวสสันดรแนวตะวันตก วัดราชาธิวาส

text: ก่อนมีคณะธรรมยุต วัดนี้มีเจ้าอาวาสมาแล้ว 5 รูป นับแต่เริ่มกรุงรัตนโกสินทร์ ดังนี้
title: วัดราชาธิวาสราชวรวิหาร

text: โรงเรียนวัดราชาธิวาส () เป็นโรงเรียนสังกัด กระทรวงศึกษาธิการ ที่เก่าแก่และมีชื่อเสียงมายาวนาน ตั้งอยู่ในพื้นที่ วัดราชาธิวาสราชวรวิหาร ซึ่งเป็น พระอารามหลวง ชั้นโท ชนิดราชวรวิหาร เมื่อก่อนเป็นโรงเรียนชายล้วน จนถึง พ.ศ. 2538 เป็นโรงเรียน สหศึกษา ตั้งอยู่ที่ ซอยสามเสน 9 แขวง วชิรพยาบาล เขต ดุสิต กรุงเทพมหานคร 10300
title: โรงเรียนวัดราชาธิวาส

text: พระสุธรรมาธิบดี นามเดิม เพิ่ม นาควาณิช ฉายา อาภาโค เป็นพระราชาคณะเจ้าคณะรองฝ่ายธรรมยุติกนิกาย อดีตเจ้าอาวาสวัดราชาธิวาสราชวรวิหาร แม่กองธรรมสนามหลวง และกรรมการมหาเถรสมาคม 
title: พระสุธรรมาธิบดี (เพิ่ม อาภาโค)

text: อาจารย์สนั่นเรียนหนังสือที่โรงเรียนวัดสามพระยาจนจบชั้นมัธยมปีที่ 3 จึงย้ายไปเรียนต่อชั้นมัธยมปีที่ 4 ที่โรงเรียนวัดราชาธิวาส ซึ่งเป็นช่วงที่บิดาปลูกบ้านใหม่อยู่ในซอยวัดราชาธิวาสใกล้ๆกับวัด และไปเรียนต่อชั้นมัธยมปีที่ 6 ที่โรงเรียนเทพศิรินทร์ ชีวิตในวัยรุ่นของอาจารย์สนั่นเป็นชีวิตที่รื่นรมย์ สนุกสนาน ชีวิตอยู่กับแม่น้ำเจ้าพระยา ชอบเล่นน้ำ เล่นกีฬามาก จนไม่มีเวลาอ่านหนังสือทำให้สอบตกในชั้นมัธยมปีที่ 7 และสอบตกอีกเมื่อเรียนชั้นมัธยมปีที่ 8 แต่ด้วยความมานะและตั้งใจจริงอันเป็นนิสัยติดตัวมาตั้งแต่เด็ก ทำให้สำเร็จชั้นมัธยมปีที่ 8 ได้ใน พ.ศ. 2476 และมีความรับผิดชอบในชีวิตมากขึ้น เป็นผู้ใหญ่ขึ้น ประกอบกับเริ่มมีความรักชอบกับหลานพระยานรรัตนราชมานิตชื่อ “สัจจา”
title: สนั่น เกตุทัต

text: ขณะอยู่วัดราชาธิวาส ท่านได้ศึกษาในสำนักของพระธรรมวิโรจน์ (เรือง) วัดราชาธิวาส และศึกษาเล่าเรียนในสำนักพระอาจารย์อาจ พนรัตน์ ที่วัดไทรทอง (วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร) บ้าง ที่พระมหาเกื้อ วัดชนะสงครามราชวรมหาวิหาร บ้างเนือง ๆ 
title: สมเด็จพระวันรัตน์ (ทับ พุทฺธสิริ)

text: หมวดหมู่:พระอารามหลวงชั้นโท ชนิดราชวรวิหาร หมวดหมู่:วัดไทยในสังกัดคณะสงฆ์ธรรมยุติกนิกาย หมวดหมู่:วัดในเขตดุสิต
title: วัดราชาธิวาสราชวรวิหาร

text: วัดราชประดิษฐฯ เป็นวัดที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้น ตามธรรมเนียมประเพณีโบราณที่ว่า ในราชธานีจะต้องมีวัดสำคัญประจำ 3 วัด คือ วัดมหาธาตุ วัดราชบูรณะ วัดราชประดิษฐาน จึงทรงสร้างขึ้นใหม่เพื่อให้ครบตามโบราณราชประเพณี และเพื่อพระอุทิศถวายแก่พระสงฆ์ฝ่ายธรรมยุติกนิกายเพื่อที่พระองค์เองและเจ้านาย ข้าราชการ ที่จะไปทำบุญที่วัดฝ่ายธรรมยุติกนิกายใกล้พระบรมมหาราชวังได้สะดวก วัดราชประดิษฐฯ จึงเป็นวัดฝ่ายธรรมยุติกนิกายวัดแรกที่สร้างขึ้นเพื่อพระสงฆ์ในนิกายนี้ เพราะวัดอื่น ๆ ของฝ่ายธรรมยุตเป็นวัดที่แปลงมาจากวัดของมหานิกาย และด้วยเหตุนี้เองวัดแห่งนี้จึงได้รับยกให้เป็นวัดประจำรัชกาลที่ 4
title: วัดราชประดิษฐสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร

text: การศึกษาในเรื่องจิตรกรรมที่อุโบสถวัดราชาธิวาสนี้ จะมุ่งประเด็นไปยังการเปรียบเทียบลักษณะร่วมและลักษณะที่แตกต่างของจิตรกรรมไทยแนวประเพณีก่อนหน้านั้น กับภาพจิตรกรรมไทยที่ได้รับอิทธพลตะวันตกโดยเฉพาะในขอบเขตของพระเวสสันดรชาดกในวัดราชาธิวาส 
title: พระเวสสันดรแนวตะวันตก วัดราชาธิวาส

text: พ.ศ. 2506 พระศาสนโศภน (ปลอด อตฺถการี) ถูกปลดจากเจ้าอาวาสวัดราชาธิวาสและถอดจากสมศักดิ์ สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ (จวน อุฏฺฐายี) และพระธรรมปาโมกข์ (วิน ธมฺมสาโร) ได้สนับสนุนให้ท่านมารับตำแหน่งเจ้าอาวาสต่อ แม้ในระยะแรกจะประสบปัญหายุ่งยากในการปกครอง แต่ในที่สุดท่านก็เป็นที่ยอมรับจากพระในวัด ได้ปกครองและพัฒนาวัดเรื่อยมาตราบจนมรณภาพพระสุธรรมาธิบดี ถึงแก่มรณภาพด้วยโรคหัวใจขาดเลือด เมื่อวันอังคารที่ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2542 เวลา 03.30 น. ณ โรงพยาบาลวิชัยยุทธ สิริอายุได้ พรรษา 63 ศพตั้งบำเพ็ญกุศล ณ ศาลาการเปรียญ วัดราชาธิวาสวิหาร
title: พระสุธรรมาธิบดี (เพิ่ม อาภาโค)

text: ศาลาการเปรียญที่สร้างด้วยไม้สักทั้งหลัง ศาลาการเปรียญที่สร้างด้วยไม้สักทั้งหลัง พระสัมพุทธพรรณี (จำลอง) พระประธานอุโบสถวัดราชาธิวาสราชวรวิหาร พระเจดีย์ รูปทรงเลียนแบบสมัยศรีวิชัย ซึ่งสร้างครอบเจดีย์เดิมสมัยรัชกาลที่ 5 จิตรกรรมสีปูนเปียก เรื่องพระเวสสันดรชาดก
title: วัดราชาธิวาสราชวรวิหาร

text: พ.ศ. 2474 ย้ายมาอยู่วัดราชาธิวาส และได้บรรพชาเป็นสามเณรเมื่อวันที่ 18 ตุลาคม พ.ศ. 2475 ณ วัดราชาธิวาส โดยมีพระธรรมวโรดม (เซ่ง อุตฺตโม) เป็นพระอุปัชฌาย์ และวันที่ 2 กรกฎาคม พ.ศ. 2480 ได้อุปสมบทเป็นพระภิกษุ ณ วัดราชาธิวาส โดยมีพระธรรมวโรดม (เซ่ง อุตฺตโม) เป็นพระอุปัชฌาย์ และพระภัทรธรรมธาดา (ฮั้ว โสภิโต) ขณะยังเป็นพระครูโสภิตอาวาสวัตร เป็นพระกรรมวาจาจารย์ การบวชทั้งสองครั้งมีเจ้าจอมสว่าง ในรัชกาลที่ 5 เป็นเจ้าภาพหลังจบการศึกษาแล้วได้ย้ายมาอยู่วัดพระนคร จังหวัดนครศรีธรรมราช แล้วย้ายไปเป็นเจ้าอาวาสวัดรามประดิษฐ์ ได้พัฒนาวัดจนรุ่งเรืองทั้งด้านถาวรวัตถุและการจัดการศึกษา ถึงปี พ.ศ. 2503 จึงย้ายกลับมาอยู่วัดพระนคร
title: พระสุธรรมาธิบดี (เพิ่ม อาภาโค)

text: ครั้นปี พ.ศ. 2372 อันเป็นปีที่ผนวชได้ 6 พรรษา พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงตั้งเป็นพระราชาคณะ มาถึงระยะนี้ คงมีภิกษุสามเณรที่นิยมการปฏิบัติตามอย่างพระองค์และมาถวายตัวเป็นศิษย์มากขึ้น จึงได้เสด็จจากวัดมหาธาตุกลับไปวัดสมอราย(วัดราชาธิวาส) อันเป็นวัดนอกกำแพงพระนครและเป็นวัดฝ่ายอรัญญวาสี หรือวัดป่า ที่มีชื่ออยู่ในขณะนั้น ทั้งนี้ก็คงเพื่อความสะดวกพระทัย ในอันเป็นที่พระองค์พร้อมทั้งคณะศิษย์จะได้ประพฤติปฏิบัติ และบำเพ็ญกิจวัตรต่าง ๆ ทางพระธรรมวินัยที่เห็นว่าถูกว่าควรได้ตามประสงค์ แต่ศิษย์บางส่วนก็ยังคงอยู่ที่วัดมหาธาตุต่อมา
title: ธรรมยุติกนิกาย

text: โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร เคยร่วมจัดงานสมานมิตร เพื่อเป็นการเชื่อมสัมพันธไมตรีกับโรงเรียนเพื่อนบ้าน โดยมี 3 โรงเรียนดังนี้ โรงเรียนมัธยมวัดมกุฏกษัตริย์ โรงเรียนวัดราชาธิวาส และโรงเรียนวัดน้อยนพคุณ
title: โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร

text: ภาพจิตรกรรมฝาผนังเรื่องเวสสันดรชาดกที่วัดราชาธิวาส เขียนขึ้นในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ทรงร่างภาพทั้ง 4 ด้านของผนัง ครบทั้ง 13 กัณฑ์ และได้ให้นายซีริโกลี ชาวอิตาเลียนระบายสี ส่วนในกัณฑ์ที่ 13 คือนครกัณฑ์ นายซีริโกลีเป็นผู้ร่างและระบายสีเอง จิตรกรรมทั้งหมดเขียนขึ้นด้วยเทคนิคปูนเปียกหรือเฟรสโก โดยระบายสีลงบนผนังที่ปูนฉาบผนังยังไม่แห้ง ซึ่งวิธีนี้แตกต่างจากจิตรกรรมไทยประเพณีในช่วงก่อนหน้านั้น ซึ่งมักเขียนภาพจิตรกรรมฝาผนังด้วยสีฝุ่น (Tempera) การนำวิธีการวาดแบบตะวันตกเข้ามานี้ทำให้สีของจิตรกรรมติดทนทานไม่กะเทาะล่อนง่าย 
หลังจากการหลั่งไหลเข้ามาอย่างมากของอิทธิพลตะวันตกในสมัยรัชกาลที่ 4 เริ่มเกิดการเปลี่ยนแปลงของศิลปะไทยในจิตรกรรมอย่างต่อเนื่อง ความงามในรูปแบบอุดมคติ (Idealistic) ที่เน้นสุนทรียภาพด้วยรูปทรงอันเป็นสัญลักษณ์และนามธรรมที่ไม่คำนึงถึงความถูกต้องของทัศนวิสัย แสง เงา มิติ ถูกแทนที่ด้วยลักษณะสมจริง (realistic) ดังเห็นได้จากภาพจิตรกรรมในสมัยรัชกาลที่ 4 ลงมาหลายแห่ง เช่น พระที่นั่งผนวช วัดโพธินิมิตรสถิตมหาสีมาราม วัดปทุมวนาราม เป็นต้น แต่สำหรับวัดราชาธิวาสนี้นับว่าเป็นข้อยกเว้น เพราะได้ก้าวข้ามไปถึงความสมบูรณ์อย่างสูงสุดในเทคนิคจิตรกรรมแบบตะวันตก แต่ก็ยังคงไว้ซึ่งรสสัมผัสของศิลปะไทย เนื่องจากการผสมผสานวิธีการวาดของตะวันตกและตะวันออกไว้ด้วยกัน โดยสมเด็จเจ้าฟ้า กรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ทรง “เป็นอัจฉริยะแต่ผู้เดียวที่แหวกวงล้อมของศิลปะไทยที่กำลังจะดิ่งจมลึกลงไปในมหาสมุทรของอารยธรรมตะวันตก” ดังนั้นรูปแบบของการนำเสนอ ภาพทั้งหมดถูกเขียนขึ้น จึงมีลักษณะสมจริง การแสดงกล้ามเนื้อที่เหมือนจริงทางกายวิภาค การใช้แสงและเงาในภาพ การใช้ทัศนมิติทั้งเชิงเส้นและเชิงอากาศ (linear perspective and aerial perspective) อย่างสมจริง การย่นย่อระยะ (foreshortening) รวมทั้งการใส่อารมณ์ทางสีหน้าซึ่งปรากฏน้อยในจิตรกรรมไทยประเพณี ในการจัดภาพโดยรวมจะใช้ผนังแต่ละด้านเป็นกรอบเล่าเรื่องโดยไม่ใช้สินเทา โดยมีหน้าต่างคั่นแต่ละภาพออกจากกันและด้านบนของกรอบหน้าต่างเป็นภาพขนาดใหญ่แบบ narrative continutied คือภาพๆเดียวแต่เล่าเรื่องราวของกัณฑ์มากกว่าหนึ่งกัณฑ์ขึ้นไป โทนสีที่ใช้ถูกควบคุมให้มีลักษณะกลมกลืนกันทั้งหมด โดยใช้สีอ่อนที่ดูนุ่มนวลและส่วนใหญ่จะเป็นสีชมพูอ่อนหรือส้มอ่อน ซึ่งนอกจากจะให้ความรู้สึกอบอุ่นแล้วยังสอดคล้องกับสีของสถาปัตยกรรมซึ่งเป็นสีน้ำตาลอมชมพูด้วย แตกต่างจากงานไทยประเพณีโดยเฉพาะต้นรัตนโกสินทร์ที่เน้นพื้นสีเข้มเพื่อเน้นสีทองและปิดทองอย่างมากมาย ขณะที่การลงรักปิดทองของวัดราชาธิวาสจะถูกใช้ในการประดับประดาส่วนของสถาปัตยกรรมเช่นซุ้มเรือนแก้วติดผนังมากกว่า 
การนำเสนอและรูปแบบลักษณะสามารถแบ่งออกได้ดังนี้
title: พระเวสสันดรแนวตะวันตก วัดราชาธิวาส

text: แต่เดิมพื้นที่บริเวณนี้เป็นพื้นที่ทุ่งนาและลำคลองมีชื่อเรียกว่า "ทุ่งสามเสน" ติดริมแม่เจ้าพระยา มีปรากฏตั้งแต่อาณาจักรกรุงศรีอยุธยา รัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช โดยชาวโปรตุเกสที่ได้อพยพเข้ามาอาศัยอยู่ในกรุงศรีอยุธยา เมื่อเกิดศึกสงคราม ชาวโปรตุเกสได้รับราชการสงครามมีความดีความชอบ สมเด็จพระนารายณ์มหาราชจึงได้โปรดเกล้าฯ พระราชทานที่ดินให้เข้ามาอยู่อาศัยเมื่อราว พ.ศ. 2217 จึงได้มีการสร้างวัดคอนเซ็ปชัญ หรือวัดแม่พระปฏิสนธินิรมล ศาสนาสถานของศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิก ซึ่งในตอนแรกเป็นเพียงแค่โบสถ์ไม้ นับเป็นศาสนสถานของคาสนาคริสต์ที่เก่าแก่ที่สุดในกรุงเทพมหานคร และกลายเป็นชุมชนเรียกว่า "บ้านโปรตุเกส" หากแต่แถบทุ่งสามเสนนี้ ก็เป็นพื้นที่ ๆ มีผู้คนอาศัยอยู่ก่อนแล้ว โดยปรากฏหลักฐาน คือ วัดราชาธิวาสราชวรวิหาร (วัดสมอราย) ซึ่งสันนิษฐานว่าสร้างมาตั้งแต่ก่อนอาณาจักรกรุงศรีอยุธยา และวัดเทวราชกุญชรวรวิหาร (วัดสมอแครง) รวมถึงวัดโบสถ์สามเสนที่สร้างในอาณาจักรกรุงศรีอยุธยา
title: ถนนสามเสน

text: วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร วัดราชโอรสารามราชวรวิหาร วัดราชประดิษฐสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร วัดราชาธิวาสราชวรวิหาร วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร วัดมกุฏกษัตริยารามราชวรวิหาร วัดเทพศิรินทราวาส ราชวรวิหาร
title: กฐิน

text: ตั้งแต่เจ้าอาวาสลำดับที่ 6 เป็นต้นมา วัดเปลี่ยนมาสังกัดคณะธรรมยุต
title: วัดราชาธิวาสราชวรวิหาร