คำถาม: พระเจ้าอะโฮเออิตูคือใคร?

text: สมเด็จพระเจ้าอะโฮเออิตู (Tongan: ʻAhoʻeitu) เป็นพระมหากษัตริย์ (ตูอีโตงา) พระองค์แรกของจักรวรรดิตูอีโตงา พระองค์สถาปนาจักรวรรดิขึ้นในปี ค.ศ. 950 ตามตำนานของตองงาเชื่อว่าพระองค์เป็นพระราชโอรสของเทพเจ้าจากท้องฟ้าคือเทพเจ้าตากาโลอากับพระราชมารดาที่เป็นมนุษย์คืออีลาเฮวา วาเอโปปูอา[1]
title: พระเจ้าอะโฮเออิตู

text: ใครฆ่าพระเจ้ากรุงธนรวบรวมพิมพ์เป็นหนังสือรวมเรื่องสั้น ชื่อ "รวมเรื่องสั้น ใครฆ่าพระเจ้ากรุงธน" โดยสำนักพิมพ์สร้างสรรค์บุ๊คส์ เมื่อ พ.ศ. 2544 โดยเป็นการตีพิมพ์ครั้งที่ 6 ประกอบด้วยเรื่องสั้นอิงประวัติศาสตร์ ของหลวงวิจิตรวาทการ จำนวน 40 เรื่อง แบ่งเป็นสองเล่ม เล่มละ 20 เรื่อง ชื่อชุด "ใครฆ่าพระเจ้ากรุงธน" และ "ครุฑดำ"
title: ใครฆ่าพระเจ้ากรุงธน

text: พระมหากษัตริย์มีสถานะเป็นประมุขแห่งรัฐ และฮาอูโอเอ โฟนูอา (ประมุขสูงสุดของหัวหน้าชนเผ่าพื้นเมืองของตองงา) พระมหากษัตริย์ตองงาสืบราชสมบัติผ่านทางสายพระโลหิต พระมหากษัตริย์พระองค์ปัจจุบันคือสมเด็จพระราชาธิบดีอะโฮเออิตู อูนูอากีโอโตงา ตูกูอาโฮ ตูโปอูที่ 6 ส่วนมกุฎราชกุมารพระองค์ปัจจุบันคือ เจ้าชายซีอาโอซี มานูมาตาโอโง อาลาอีวาฮามามาโอ อาโฮเออีตู กอนสตันติน ตูกูอาโฮ พระราชอำนาจของพระมหากษัตริย์ที่สำคัญซึ่งพระองค์ใช้ได้เองนั้นได้แก่ การดำรงสถานะเป็นจอมทัพของประเทศ การเรียกประชุมรัฐสภา การยุบสภาผู้แทนราษฎร การแต่งตั้งนายกรัฐมนตรี (จากการเลือกของรัฐสภา) การแต่งตั้งประธานรัฐสภา (ตามคำแนะนำของรัฐสภา) การแต่งตั้งผู้ว่าการเขตการปกครองฮาอะไปและวาวาอู (ตามคำแนะนำของนายกรัฐมนตรี) รวมถึงการเจริญสัมพันธไมตรีกับต่างประเทศ
title: ประเทศตองงา

text: "ฉันรักเธอมากเท่าไหน เปเรส สวรรค์วัยเด็กของฉันที่จะหายไป!คุณจะรู้ไหมเกี่ยวกับแสงและเงา,เสียงและกลิ่นไอ เป็นที่แห่งความเหงา! เมื่อเราหายใจในปัจจุบันจะทำให้เราคิดกลับสู่อดีต ที่ซึ่งเป็นที่พักในความฝันและมายา สงสัยดังเช่นบทกวี <หิมะอยู่ที่ไหนในปีกลาย?>"- ที่มาจากไดอารี่ของเจ้าหญิงเอลิซาเบธ ระหว่างทรงลี้ภัยในฝรั่งเศส "พระเจ้าเฟอร์ดินานด์ทรงเป็นกษัตริย์ด้วยการตัดสินพระทัยด้วยพระองค์เองและไม่แสวงหาผลประโยชน์ พระราชินีมารีได้ขึ้นเป็นพระราชินีด้วยความรัก ความทุ่มเทในโรมาเนีย และทรงมีความเฉลียวฉลาด แต่ก็ไม่มีใครสามารถเป็นครูที่ดีแก่ลูกๆได้ ... เกี่ยวกับคาโรล ทายาทที่ไม่มีใครอยากพูดถึง! ลูกคนที่สอง เอลิซาเบธ ไม่สามารถทำหน้าที่พระราชินีแห่งกรีซรวมทั้งเจ้าหญิงแห่งโรมาเนียได้เต็มที่ เธอมักจบวันนั้นในโรงแรมซึ่งทรงเป็นนักผจญภัยที่เดินทางไปทุกที่ มิกนอล ลูกสาวอีกคนกลับได้รับการยอมรับในฐานะพระราชินีแห่งเซอร์เบีย เพราะมือเหล็กของพระเจ้าอเล็กซานเดอร์แห่งเซอร์เบียและสิ่งแวดล้อมที่เคร่งครัดในเซอร์เบีย แต่มิกนอลได้ลืมเลือนว่าตนเป็นชาวโรมาเนีย มีเพียง 2 คนก่อนเมอร์เชียเท่านั้นคือ นิโคลัสและอีเลียนานับเป็นชาวโรมาเนียที่แท้จริง.."-ที่มาจากเลขาส่วนตัวของเจ้าชายนิโคลัส
title: เอลิซาเบธแห่งโรมาเนีย สมเด็จพระราชินีแห่งกรีซ

text: เอ็มมาแห่งนอร์มังดีประสูติราว ค.ศ. 985 เป็นพระธิดาของริชาร์ดผู้ไม่กลัวใคร ดยุคแห่งนอร์มังดี (Richard the Fearless) และกันนอรา ดัชเชสแห่งนอร์มังดี เป็นพระราชินีในสมเด็จพระเจ้าเอเธล์เรดที่ 2 แห่งอังกฤษ ระหว่างค.ศ. 1002 ถึง ค.ศ. 1016 และมีพระราชโอรสกับพระเจ้าเอเธล์เรดผู้ต่อมาขึ้นครองราชย์เป็นพระสมเด็จพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดผู้สารภาพ ต่อมาทรงเสกสมรสกับสมเด็จพระเจ้าคานูทมหาราชและเป็นพระราชินีระหว่าง ค.ศ. 1017 ถึง ค.ศ. 1035 และมีพระราชโอรสผู้ต่อมาขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระเจ้าฮาร์ธาคานูท เอ็มมาแห่งนอร์มังดีเป็นพระอัยกีของ สมเด็จพระเจ้าวิลเลียมที่ 1 แห่งอังกฤษ เอ็มมาสิ้นพระชนม์เมื่อ 6 มีนาคม ค.ศ. 1052 ที่วินเชสเตอร์ อังกฤษ
title: เอ็มมาแห่งนอร์มังดี สมเด็จพระราชินีแห่งอังกฤษ

text: อะโฮเออิตูเป็นชื่อที่ใช้มาจนถึงทุกวันนี้สำหรับผู้ที่มีสถานะเป็นเชื้อพระวงศ์หรือหัวหน้าเผ่า โดยมกุฎราชกุมารองค์ปัจจุบันก็ได้ใช้คำว่าอะโฮเออิตูเป็นส่วนหนึ่งของพระนามของพระองค์ที่ว่าเจ้าชายเซียโอซิ มานูมาตาองโก อาลาอีวาฮามามา โอ อะโฮเออิตู คอนสแตติน ตูกูอาโฮ
title: พระเจ้าอะโฮเออิตู

text: เจ้าชายอัลเบิร์ต หรือ "เบอร์ตี" ที่รู้จักกันในหมู่พระราชวงศ์ เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่สองในสมเด็จพระเจ้าจอร์จที่ 5 พระองค์ได้ทรงขออภิเษกสมรสกับเอลิซาเบธครั้งแรกในปี พ.ศ. 2464 แต่เอลิซาเบธได้ปฏิเสธพระองค์โดยกล่าวว่า "กลัวจะไม่ได้คิด พูด และทำในสิ่งที่ควรทำอย่างอิสรเสรีอีกต่อไป" ต่อมาเมื่อเจ้าชายประกาศว่าจะไม่อภิเษกกับใครอีกเลย สมเด็จพระราชินีแมรี พระมารดาจึงได้เสด็จฯไปยังปราสาทกลามิสด้วยพระองค์เองเพื่อพบกับหญิงสาวที่ได้ขโมยหัวใจพระราชโอรสของพระองค์ไป พระราชินีทรงเชื่อว่าเอลิซาเบธเป็น"ผู้หญิงคนเดียวที่จะทำให้เบอร์ตี้มีความสุขได้" แต่กระนั้นพระองค์ก็ไม่ปฏิเสธที่จะเข้าก้าวก่ายในเรื่องการอภิเษก
title: สมเด็จพระราชินีเอลิซาเบธ พระราชชนนี

text: วันที่ 14 ตุลาคม เด โบโน ได้ออกประกาศให้มีการประกาศทาสในเอธิโอเปีย อย่างไรก็ตาม เขาได้บันทึกไว้ว่า "ข้าพเจ้าจำต้องกล่าวว่าการประกาศเลิกทาสมิได้มีผลมากนัดต่อบรรดานายทาส และบางทีคงจะมีจำนวนน้อยมากที่ยอมปลดปล่อยทาสเป็นอิสระ ยิ่งกว่านั้นในระยะต่อมา ทันทีที่พวกเขา (ทาส) ถูกปลดปล่อย พวกเขาต่างก็พากันมาหาเจ้าหน้าที่ฝ่ายอิตาลีแล้วถามว่า "แล้วใครจะให้อาหารแก่ฉันเล่า" ?"[17] ชาวเอธิโอเปียเองได้มีความพยายามเลิกทาสมาโดยตลอด โดยจักรพรรดิเอธิโอเปียแต่ละองค์นับตั้งแต่พระเจ้าเตโวดรอสที่ 2เป็นต้นมาได้ตรากฎหมายประกาศเลิกทาส[18] แต่ไม่เป็นผล
title: สงครามอิตาลี-อะบิสซิเนียครั้งที่สอง

text: พระราชบิดาของพระองค์ได้เสร็จลงมาจากท้องฟ้าเพื่อลงมาหาพระราชมารดาของพระองค์เป็นครั้งคราว เดิมทีนั้นพระราชมารดาของพระองค์เป็นลูกสาวของหัวหน้าเผ่าแห่งเกาะนีอูเอ โดยหัวหน้าเผ่าแห่งเกาะนีอูเอปรารถนาที่จะให้ลูกสาวของตนแต่งงาน จึงส่งลูกสาวเลือกสถานที่อยู่จนเลือกได้ที่เกาะโตงาตาปู[2] เมื่อพระองค์พระราชสมภพ ณ เกาะโตงาตาปูนั้นพระองค์ได้ตรัสถามพระราชมารดาถึงพระราชบิดาของพระองค์ ซึ่งพระราชมารดาของพระองค์ได้ชี้ว่าพระราชบิดาของพระองค์มาจากท้องฟ้า[2] เมื่อพระองค์เจริญพระชนมพรรษาแล้วก็ตรัสถามพระราชมารดาถึงหนทางในการเดินทางสู่ท้องฟ้า ซึ่งพระราชมารดาของพระองค์ได้ชี้ไปที่ต้นโทอา ซึ่งพระองค์ได้ปีนขึ้นไปเรื่อยๆจนพบพระราชบิดาของพระองค์ พระราชบิดาของพระองค์ได้เชิญพระองค์ให้เสวยพระกระยาหารและดื่มน้ำคาวา หลังจากนั้นเทพเจ้าตากาโลอาได้แนะนำพระเชษฐา (ต่างพระมารดา) ของพระองค์ที่อาศัยอยู่บนสรวงท้องฟ้า เมื่อเหล่าพระราชโอรสของเทพเจ้าได้พบหน้ากันทั้งหมดแล้วได้เล่นเกมซิกาอูลูโตอา (เกมปาลูกดอกโดยใช้โตอา) อย่างไรก็ตามพระเชษฐาของพระองค์หลายคนต่างอิจฉา จึงจับพระองค์นำมาทำเป็นอาหารและกินพระองค์ยกเว้นพระเศียรของพระองค์
title: พระเจ้าอะโฮเออิตู

text: ประการที่สองคือ ต้องการให้ทราบว่า ใครก็ตามที่รับพระกิตติคุณของพระเจ้า ก็จะได้รับการอภัยโทษและชีวิตเปลี่ยนไป ไม่ใช่เฉพาะโอเนสิมัสเท่านั้น แม้แต่นักบุญเปาโลเองก็เคยอยู่ฝ่ายตรงข้ามกับพระเจ้า เมื่อกลับใจก็จะได้รับการอภัย ชีวิตเปลี่ยนแปลงไป บุคคลหลาย ๆ คนที่นักบุญเปาโลอ้างถึงในจดหมายสั้นๆฉบับนี้ เช่น อัปเฟีย อารคิปปัส เอปาฟรัส มาระโก อาริสทารคัส เดมาส และลูกา ก็เช่นกัน
title: จดหมายของนักบุญเปาโลถึงฟีเลโมน

text: เมื่อโมเสสเข้าเฝ้าฟาโรห์ในครั้งนั้น โมเสสทูลขอให้ฟาโรห์ปล่อยอิสราเอลให้ไปนมัสการพระเจ้าในถิ่นทุรกันดาร (ทะเลทราย) ฟาโรห์มีพระทัยแข็งกระด้าง และไม่ยินยอมให้อิสราเอลไป ในครั้งนั้น โมเสส และ อาโรน จึงได้รับบัญชาจากพระเจ้าในการทำให้เกิดภัยพิบัติแห่งอียิปต์ 10 ประการ จนในที่สุด ฟาโรห์ และเหล่าข้าราชบริพารจึงพากันขับไล่อิสราเอลออกไปจากอียิปต์[5] ก่อนภัยพิบัติครั้งสุดท้าย พระเจ้าทรงให้โมเสสนำอิสราเอลประกอบพิธีปัสคาขึ้น เพื่อเป็นสัญลักษณ์ความเป็นอิสราเอลไว้ เพื่อในคืนนั้นพระเจ้าจะผ่านเลยบ้านที่มีเลือดแกะปัสคาป้ายอยู่ แต่บ้านชาวอียิปต์พระเจ้าจะทรงนำเอาบุตรหัวปีของพวกเขาไป พิธีปัสคา จึงเป็นพิธีที่อิสราเอลเฉลิมฉลองถึงเหตุการณ์ความเป็นไท ในครั้งนี้[6] เมื่อเดินทางมาริมทะเลแดง กองทัพอียิปต์ก็ติดตามอิสราเอลมา เพื่อตามอิสราเอลกลับไปเป็นทาสดังเดิม ครั้งนี้ พระเจ้าทรงให้โมเสสชูไม้เท้าขึ้นเหนือน้ำ ทำให้ทะเลแดงแหวกออก เป็นทางเดินให้อิสราเอลเดินข้ามไป แต่เมื่อกองทัพอียิปต์จะข้ามตาม ทะเลก็กลับคืนดังเดิม และท่วมกองทัพอียิปต์ตายไปเสียสิ้น เมื่อเดินทางถึงภูเขาซีนาย พระเจ้าทรงเรียกโมเสส ขึ้นไปเข้าเฝ้าพระพักตร์พระองค์ แบบหน้าต่อหน้า และที่ภูเขาซีนายนี่เอง ที่พระเจ้าทรงประทานบัญญัติ 10 ประการมาให้อิสราเอล และประทานกฎหมายข้อบังคับต่าง ๆ ให้แก่พวกเขา เมื่อออกเดินทางจากภูเขาซีนาย ก็เข้าสู่เขตแดนคานาอัน ในครั้งนั้น โมเสสส่งผู้สอดแนม จากบรรดาหัวหน้าในคนอิสราเอล จำนวน 12 คน (ตามเผ่าของอิสราเอล) ไปดูลาดเลาในคานาอัน ในจำนวนนั้น ยกเว้น โยชูวา และ คาเล็บ ต่างพากันให้ร้ายแก่แผ่นดินคานาอันนั้น เป็นเหตุให้คนอิสราเอลทั้งหลายไม่ยอมเดินทางเข้าแผ่นดินคานาอันตามที่พระเจ้าทรงบัญชา เหตุการณ์ครั้งนั้น ทำให้อิสราเอลต้องใช้ชีวิตอยู่ในทะเลทราย เป็นเวลา 40 ปี นับตามจำนวนวันที่ผู้สอดแนมเดินทางไปดูลาดเลาแผ่นดินนั้น และบรรดาอิสราเอลที่มีอายุเกิน 20 ปีในวันนั้น ยกเว้น โยชูวา และ คาเล็บ ล้วนไม่มีใครได้เข้าไปในแผ่นดินคานาอันเลย[7] ขณะเมื่ออยู่ในทะเลทราย ช่วง 40 ปีอันโหดร้ายนั้น ครั้งหนึ่งเกิดการกันดารน้ำ ชาวอิสราเอลจึงมาต้ดพ้อโมเสส ในครั้งนี้พระเจ้าตรัสสั่งให้โมเสส ออกไป "บอก" ก้อนหินให้หลั่งน้ำ เพื่อได้มีน้ำใช้ แต่ครั้งนั้นอิสราเอลทำให้โมเสส และอาโรนโกรธอย่างมาก จึงใช้ไม้เท้า ตี หินสองครั้ง น้ำจึงไหลออกมา เหตุการณ์ครั้งนั้น พระเจ้านับว่าทั้งสองไม่เชื่อฟังพระองค์ อาโรนและโมเสสจึงไม่ได้สิทธิในการเข้าไปในแผ่นดินคานาอัน[8]
title: โมเสส

text: จักรวรรดิตูอีโตงา เป็นจักรวรรดิหนึ่งที่มีอำนาจยิ่งใหญ่มากในเขตโอเชียเนีย โดยจักรวรรดินี้ก่อตั้งขึ้นราวปี ค.ศ. 950 โดยพระเจ้าอะโฮเออิตู แต่เจริญรุ่งเรืองถึงขีดสุดราวคริสต์ศตวรรษที่ 12 - 15 โดยเฉพาะอย่างยิ่งในรัชสมัยของจักรพรรดิโมโมและจักรพรรดิตูอิตาตูอิ ซึ่งสามารถขบายอำนาจได้ตั้งแต่ นีอูเอ ถึงติโกเปีย จักรวรรดินี้เคยขยายอาณาเขตได้ไกลที่สุดถึงรัฐแยปของไมโครนีเซีย มีเมืองหลวงสำคัญของจักรวรรดิที่มูอา ซึ่งตั้งอยู่บนเกาะโตงาตาปู โดยมีพระมหากษัตริย์ปกครองมาจาก 3 ราชวงศ์ และตั้งแต่คริสศตวรรษที่ 17 เป็นต้นมา จักรวรรดิตูอีโตงามีราชวงศ์ปกครองจักรวรรดิพร้อมกันถึง 3 ราชวงศ์ในเวลาเดียวกัน ในปัจจุบันนักวิจัยได้พยายามค้นคว้าถึงบทบาทของจักรวรรดิในการค้าทางทะเล รวมไปถึงอิทธิพลของจักรวรรดิในบริเวณต่างๆ แต่ยังคงขาดหลักฐานเชิงประจักษ์
ประมาณ ค.ศ. 950 ตูอีโตงาอะโฮเออิตูเริ่มขยายอำนาจการปกครองนอกเขตตองงา โดยจากตำนานของตองงาและซามัวที่เล่าสืบต่อกันมากล่าวว่าตูอีโตงาพระองค์แรกนั้นเป็นพระราชโอรสของตากาโลอาซึ่งเป็นเทพเจ้าดั้งเดิมของชาวตองงา (รวมไปถึงชาวโพลินิเซียนอีกด้วย) เนื่องจากหมู่เกาะมานูอาในประเทศซามัวปัจจุบันเป็นที่สถิตของเทพเจ้าอันได้แก่ตากาโลอา เออิตูมาตูปูอา, โตงา ฟูซิโฟนูอาและตาวาตาวาอิมานูกา รวมไปถึงเป็นบ้านเกิดของบรรพบรุษ ส่งผลให้พระมหากษัตริย์พระองค์แรกๆของตองงากำหนดให้หมู่เกาะแห่งนี้เป็นหมู่เกาะศักดิ์สิทธิ์ จนกระทั่งกาลเวลาล่วงเลยมาถึงตูอีโตงาพระองค์ที่ 10 คือพระเจ้าโมโม พระองค์และผู้สืบต่อราชบัลลังก์ของพระองค์ พระเจ้าตูอิตาตูอิ ได้ขยายจักรวรรดิโดยมีอาณาเขตตั้งแต่ติโกเปียทางด้านทิศตะวันตก จนถึงนีอูเอทางด้านทิศตะวันออก อาณาเขตของจักรวรรดิยังครอบคลุมถึง หมู่เกาะวาลลิสและหมู่เกาะฟุตูนา, โตเกเลา, ตูวาลู, โรตูมา, นาอูรู, บางส่วนของฟิจิ, หมู่เกาะมาร์เคซัส, บางส่วนของหมู่เกาะโซโลมอน, คิริบาส, หมู่เกาะคุก, และบางส่วนของซามัว เพื่อให้การปกครองดินแดนส่วนใหญ่เป็นไปด้วยดี จึงย้ายเมืองหลวงไปอยู่บริเวณลากูนที่ลาปาฮา, โตงาตาปู ด้วยอิทธิพลที่กว้างขวางของตูอีโตงาทำให้จักรวรรดิมีชื่อเสียงครอบคลุมมหาสมุทรแปซิฟิก และทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนทรัพยากรและแนวความคิดอย่างกว้างขวาง
title: จักรวรรดิตูอีโตงา

text: ประมาณพุทธศตวรรษที่ 14 ตองงาได้พ้นจากการปกครองของทั้งสองประเทศ โดยพระเจ้าอะโฮอิตูได้สถาปนาตัวเป็นกษัตริย์องค์แรกของตองงา ในรัชกาลที่ 10 ต่อมาในพุทธศตวรรษที่ 17 จักรพรรดิโมโมและพระโอรส (ซึ่งต่อมาคือจักรพรรดิตูอิตาตูอิ รัชกาลที่ 11) ได้ขยายอาณาจักรตองงาโดยยึดประเทศฟีจี และบางส่วนของประเทศซามัว และยังคงขยายอาณาเขตต่อ โดยเข้ายึดโพลินีเซียนตะวันออกทั้งหมด และบางส่วนของเมลานีเซีย ไมโครนีเซีย และโปลีนีเซียนกลาง ในประมาณพุทธศตวรรษที่ 20 จักรพรรดิตากาลัวอา ได้ทรงแยกอำนาจกษัตริย์ โดยให้มีกษัตริย์ปกครองราชอาณาจักรพร้อมกัน 2 พระองค์ ราชวงศ์ที่ 2 ที่เกิดขึ้นมาคือตูอิฮาอะตากาเลาอา โดยมีกษัตริย์องค์แรกคือจักรพรรดิโมอันกาโมตูอา ซึ่งเป็นโอรสองค์ที่ 2 ของจักรพรรดิตากาลัวอา และได้ปกครองสืบต่อมา
title: ประวัติศาสตร์ตองงา

text: หลังจากที่อะโฮเออิตูฟื้นขึ้นมาแล้ว เทพเจ้าทรงโกรธพระราชโอรสของพระองค์มากที่ร่วมมือกันลอบสังหารอะโฮเออิตู เพื่อเป็นการลงโทษจึงให้เหล่าบรรดาพระราชโอรสนั้นต้องอยู่บนท้องฟ้าต่อไป ส่วนอะโฮเออิตูจะถูกส่งลงไปในแผ่นดินตองงาเพื่อดำรงตำแหน่งเป็นพระมหากษัตริย์ แต่เหล่าพระราชโอรสที่เหลือได้ขอร้องให้พิจารณาให้ตนได้ลงจากท้องฟ้าไปด้วย เทพเจ้าจึงอนุญาตแต่มีข้อแม้ว่าแม้ว่าเหล่าพระราชโอรสเหล่านี้จะแก่พระชนมพรรษามากกว่า แต่ต้องเป็นข้ารับใช้ของอะโฮเออิตู
title: พระเจ้าอะโฮเออิตู

text: สมเด็จพระเจ้าโลโลฟากันกาโล () ทรงเป็นตูอีโตงา (พระมหากษัตริย์) พระองค์ที่ 2 แห่งจักรวรรดิตูอีโตงา พระองค์เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าอะโฮเออิตูกับพระมเหสีไม่ทราบชื่อ ในยุคสมัยนี้เป็นยุคสมัยที่จักรวรรดิค่อยๆที่จะพัฒนาขึ้นมาจากเดิมเรื่อยๆ สำหรับปีพระราชสมภพและปีที่สิ้นพระชนม์ยังคงเป็นปริศนาเนื่องจากหลักฐานเชิงประจักษ์ยังมีไม่เพียงพอ พระองค์มีพระราชโอรสที่ปรากฏพระนามเพียงพระองค์เดียวคือสมเด็จพระเจ้าฟางาโอเนโอเน
title: พระเจ้าโลโลฟากันกาโล

text: พระเชษฐาของพระองค์มีรายพระนามดังต่อไปนี้
title: พระเจ้าอะโฮเออิตู

text: สมเด็จพระเจ้ามาอูเฮา () ทรงเป็นตูอีโตงา (พระมหากษัตริย์) พระองค์ที่ 7 แห่งจักรวรรดิตูอีโตงา พระองค์เป็นพระราชโอรสของสมเด็จพระเจ้ากาโลอากับพระมเหสีไม่ทราบชื่อ สำหรับปีพระราชสมภพและปีที่สิ้นพระชนม์ยังคงเป็นปริศนาเนื่องจากหลักฐานเชิงประจักษ์ยังมีไม่เพียงพอ พระองค์มีพระราชโอรสที่ปรากฏพระนามเพียงพระองค์เดียวคือ สมเด็จพระเจ้าอาปูอาเนอา ในรัชกาลนี้ปรากฎพระราชกรณียกิจของพระองค์คือพระองค์ทรงย้ายที่ประทับซึ่งตูอีโตงาประทับอยู่มาโดยตลอดนับตั้งแต่รัชสมัยของพระเจ้าอะโฮเออิตู โดยย้ายที่ประทับมาอยู่ที่ลาเวนกาตองงา
title: พระเจ้ามาอูเฮา

text: พระเจ้าการ์ซิอาที่ 1 อภิเษกสมรสกับหญิงชื่อว่ามูนิอาโดนาที่ไม่มีใครทราบที่มาที่ไป ทั้งคู่ไม่มีพระโอรสธิดาด้วยกัน และเมื่อกษัตริย์สิ้นพระชนม์ในปี ค.ศ. 914 ราชอาณาจักรตกเป็นของพระเจ้าออร์ดอนโญที่ 2 พระอนุชาที่เป็นกษัตริย์แห่งกาลิเซียอยู่ก่อนแล้ว พระองค์อภิเษกสมรสสามครั้ง ครั้งแรกกับเอลบิรา เมเนนเดซ พระราชินีคนแรกของเลออนที่มีข้อมูลอย่างอื่นนอกเหนือจากชื่อ พระองค์เป็นบุตรสาวขุนนางกาลิเซียและสิ้นพระชนม์ราวปี ค.ศ. 921 โดยมีพระโอรสธิดาทิ้งไว้ห้าคน จากนั้นพระเจ้าออร์ดอนโญอภิเษกสมรสกับอาราโกนธา กอนซาเลซ แต่อาราโกนธาถูกเขี่ยทิ้งไปอย่างรวดเร็วเพื่อหลีกทางให้ซันชา ซันเชสแห่งปัมโปลนาที่สิ้นพระชนม์หลังกษัตริย์ เมื่อพระเจ้าออร์ดอนโญที่ 2 สิ้นพระชนม์ในปี ค.ศ. 924 พระโอรสของพระองค์ยังเด็กมาก ผู้สืบทอดตำแหน่งจึงเป็นพระเจ้าฟรูเอลาที่ 2 พระเชษฐาของพระองค์ที่ตอนนั้นเป็นกษัตริย์แห่งอัสตูเรียสอยู่ก่อนแล้ว ราชอาณาจักรทั้งสามจึงถูกรวมเข้าด้วยกันอีกครั้ง
title: ราชอาณาจักรเลออน

text: แอลเอ แกลักซี เป็นหนึ่งในสิบทีมที่ร่วมก่อตั้งเมเจอร์ลีกซอกเกอร์ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1996 โดยในช่วงแรกนั้นทีมแกลักซีได้ใช้สนามเหย้าคือโรสโบวล์ จนถึงปี 2002 ได้ย้ายมาเล่นที่เดอะโฮมดีโปต์เซนเตอร์ สนามในเมืองคาร์สัน ซึ่งสนามนี้เป็นสนามเหย้าของทีม ซี.ดี. ชีวาส ยูเอสเอ ที่ตั้งอยู่ในลอสแอนเจลิสเช่นเดียวกัน
title: แอลเอ แกลักซี

text: สมเด็จพระเจ้าลิเฮา () ทรงเป็นตูอีโตงา (พระมหากษัตริย์) พระองค์ที่ 4 แห่งจักรวรรดิตูอีโตงา พระองค์เป็นพระราชโอรสของสมเด็จพระเจ้าฟางาโอเนโอเนกับพระมเหสีไม่ทราบชื่อ สำหรับปีพระราชสมภพและปีที่สิ้นพระชนม์ รวมไปถึงพระราชกรณียกิจของพระองค์ยังคงเป็นปริศนาเนื่องจากหลักฐานเชิงประจักษ์ยังมีไม่เพียงพอ พระองค์มีพระราชโอรสที่ปรากฏพระนามเพียงพระองค์เดียวคือสมเด็จพระเจ้าโกฟูตู สำหรับรัชกาลนี้ยังคงประทับอยู่ในบริเวณเกาะโตงาตาปูเหมือนในรัชสมัยของพระเจ้าอะโฮเออิตู
title: พระเจ้าลิเฮา

text: ประมาณ ค.ศ. 950 อะโฮเออิตูได้สถาปนาพระองค์ขึ้นเป็นตูอีโตงาแห่งจักรวรรดิตูอีโตงาพระองค์แรก จักรวรรดิตูอีโตงาเจริญรุ่งเรืองถึงขีดสุดในคริสต์ศตวรรษที่ 12 ในรัชสมัยพระเจ้าโมโม พระเจ้าตูอิตาตูอิ และพระเจ้าตาลาตามา ซึ่งพระมหากษัตริย์ทั้ง 3 พระองค์ได้ขยายอาณาเขตของจักรวรรดิจนมีอาณาเขตครอบคลุมบางส่วนของฟีจี ซามัว โทเคอเลา นีวเว และหมู่เกาะคุก บรรดาดินแดนในการปกครองเหล่านี้จะส่งบรรณาการที่เรียกว่า "อีนาซี" ซึ่งต้องส่งมาถวายตูอีโตงาที่เมืองมูอาอันเป็นนครหลวงของจักรวรรดิทุกปีในฤดูเก็บเกี่ยว อำนาจของจักรวรรดิตูอีโตงาเริ่มตกต่ำลงหลังจากเกิดเหตุลอบปลงพระชนม์ตูอีโตงาหลายพระองค์ ส่งผลให้ในคริสต์ศตวรรษที่ 15 พระเจ้าเกาอูลูโฟนูอาตูอีโตงาพระองค์ที่ 24 ตั้งพระอนุชาของพระองค์คือเจ้าชายโมอูงาโมตูอาขึ้นเป็นตูอิฮาอะตากาเลาอาพระองค์แรก เพื่อช่วยเหลือตูอีโตงาในการปกครองจักรวรรดิ และอีก 2 ศตวรรษต่อมาได้มีการตั้งราชวงศ์ตูอิกาโนกูโปลูขึ้นเพื่อช่วยเหลืออีก 2 ราชวงศ์ในการปกครองจักรวรรดิ ซึ่งต่อมาตูอิกาโนกูโปลูสามารถก้าวขึ้นมาเป็นราชวงศ์ที่มีอิทธิพลแทนที่ตูอิฮาอะตากาเลาอาได้
title: ประเทศตองงา

text: สมเด็จพระเจ้าโมโม () ทรงเป็นตูอีโตงา (พระมหากษัตริย์) พระองค์ที่ 10 แห่งจักรวรรดิตูอีโตงา พระองค์มีพระชนม์ชีพอยู่ในระหว่างประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 11 หรือ 12 พระนามของพระองค์มาจากมนุษย์กลุ่มแรกของโลกตามความเชื่อพื้นเมืองตองงาคือโกไฮ, โกเอา, โม โมโม ในรัชสมัยของพระองค์ถือได้ว่าเป็นยุคเริ่มต้นของความรุ่งเรืองของจักรวรรดิตูอีโตงา และเป็นรัชกาลแรกหลังจากรัชสมัยของพระเจ้าอะโฮเออิตูที่มีบันทึกและเรื่องเล่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในรัชสมัย
title: พระเจ้าโมโม

text: กลุ่มผู้ก่อการหลายหน่วยได้เจ้าไปล้อมที่พำนักของนายกรัฐมนตรีดิมิทรีเย ซินซา-มาร์โกวิกและข้าราชการอาวุโสที่จงรักภักดีต่อพระเจ้าอเล็กซานเดอร์ ร้อยโทเปตาร์ ซิฟโกวิกได้ปฏิบัติหน้าที่ในตอนกลางคืนได้ปลดล็อกประตูในเวลา 2 นาฬิกาการค้นหาทั้งสองพระองค์ไม่ประสบผบสำเร็จจนกระทั่งเวลาผ่านไปเกือบจะ 2 ชั่วโมง ในช่วงนี้ร้อยเอกโจวาน มิลิจโกวิก ซึ่งเป็นผู้คุ้นเคยกับคณะผู้ก่อการแต่ปฏิเสธที่จะเข้าร่วม และมิไฮโล เนามูวิก(ซึ่งฝ่ายผู้ก่อการไม่ทราบว่าเป็นฝ่ายเดียวกัน)ได้ถูกสังหารไปด้วย ประตูห้องบรรทมของพระเจ้าอเล็กซานเดอร์ได้ถูกทำลายด้วยระเบิด แต่ไม่มีใครอยู่ที่แท่นบรรทม ด้วยการที่ไม่รู้จักกัยคนอื่นๆ เอพิสเห็นใครบางคนหนีลงจากบันไดไปที่ลานพระราชวัง เขาคิดว่าเป็นพระมหากษัตริย์และวิ่งไล่ตามไป ซึ่งจะกลายเป็นหนึ่งในทหารรักษาพระองค์ที่จงรักภักดีและได้มีการดวลปืนกันขึ้น เอพิสได้รับบาดเจ็บจากกระสุนสามนัดที่ฝังบนหน้าอกของเขา ซึ่งเขาเอาชีวิตรอดมาได้เนื่องจากสุขภาพที่แข็งแรงของเขา
title: รัฐประหารเดือนพฤษภาคม

text: หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์ตองงา หมวดหมู่:ตูอีโตงา หมวดหมู่:บุคคลในคริสต์ศตวรรษที่ 10
title: พระเจ้าอะโฮเออิตู

text: ตูอีโตงา () เป็นราชวงศ์ที่ปกครองจักรวรรดิตูอีโตงา โดยตำนานกล่าวถึงการที่เทพเจ้าตากาโลอาพระเจ้าของชาวตองงามีพระโอรสกับหญิงมนุษย์โลก แล้วให้กำเนิดออกมาเป็นพระเจ้าอะโฮเออิตู ซึ่งพระเจ้าอะโฮเออิตูนี้เป็นต้นราชวงศ์ตูอีโตงา โดยสถาปนาราชวงศ์นี้ในประมาณปี ค.ศ. 950 ราชวงศ์ตูอีโตงาเจริญถึงขีดสุดในช่วงเวลาประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 12ในรัชสมัยของพระเจ้าโมโม พระเจ้าตูอิตาตูอิและพระเจ้าตาลาตามา ซึ่งสามารถขยายอาณาเขตได้กว้างไกล จนกระทั่งประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 15 ราชวงศ์ตูอีโตงาเริ่มเสื่อมอำนาจลงจากการโอนอำนาจส่วนใหญ่ให้ตูอิฮาอะตากาเลาอา จนกระทั่งหมดอำนาจไปใน ค.ศ. 1826 และเสื่อมสลายไปในปี ค.ศ. 1865 สำหรับกฎการสืบราชสมบัติของราชวงศ์นี้จะสืบจากพระบิดาสู่พระโอรสเท่านั้น ปัจจุบันเชื้อสายของราชวงศ์นี้ยังอยู่ในสายกาลานีอูวาลู
ราชวงศ์ตูอีโตงาก่อตั้งโดยพระเจ้าะโฮเออิตู ซึ่งตามตำนานเชื่อว่าเป็นพระราชโอรสของเทพเจ้าพื้นเมือง เมื่อสิ้นรัชกาลของพระเจ้าอะโฮเออิตูนั้น ไม่ปรากฏหลักฐานใดๆเกี่ยวกับบทบาทของราชวงศ์ นอกจากรายพระนามพระมหากษัตริย์ จนกระทั่งถึงในรัชสมัยพระเจ้าโมโม พระเจ้าตูอิตาตูอิและพระเจ้าตาลาตามา ราชวงศ์มีบทบาทสำคัญในการขยายอำนาจของจักรวรรดิได้ตั้งแต่นีวเวถึงติโกเปีย หลังจากรัชกาลพระเจ้าตาลาตามาเกิดวิกฤตการณ์สืบราชสมบัติเพราะพระเจ้าตาลาตามาไม่มีพระโอรส จึงตั้งท่อนไม้ขึ้นเป็นตูอีโตงาพระนามว่าพระเจ้าตูอีโตงานุย โอเอตามาตู เพื่อให้เป็นพระราชบิดาของพระเจ้าตาลาอิฮาอะเปเปซึ่งเป็นพระอนุชาของพระเจ้าตาลาตามา
title: ตูอีโตงา

text: ประการสุดท้ายคือ ต้องการยกย่องทิโมธีและเอปาโฟรดิทัส เพื่อให้เป็นแบบอย่างในการรับใช้พระเจ้า เปาโลกล่าวถึงทิโมธีว่า ไม่มีใครมีน้ำใจเหมือนทิโมธี และไม่ได้แสวงหาประโยชน์ของตนเอง สำหรับเอปาโฟรดิทัสนั้น เปาโลชื่นชมในความตั้งใจในการทำงานของเขา เอปาโฟรดิทัสรับใช้จนล้มป่วยอย่างหนัก เกือบจะเสียชีวิต เปาโลถึงกับเขียนว่า จงนับถือคนอย่างนี้
title: จดหมายนักบุญเปาโลถึงชาวฟิลิปปี

text: หลังจากนั้นไม่นาน เทพเจ้าตากาโลอา เออีตูมาตูปูส่งผู้หญิงไปเรียกอะโฮเออิตู แต่ผู้หญิงรายนั้นกลับมารายงานต่อเทพเจ้าตากาโลอาว่าหาไม่เจอ เทพเจ้าจึงมีพระราชบัญชาบังคับให้พระราชโอรสของพระองค์มาพร้อมหน้ากัน พร้อมกันนั้นได้บังคับให้เหล่าพระราชโอรสเหล่านั้นอาเจียรส่วนที่กินออกมาไว้ในชาม อย่างไรก็ตามมีส่วนพระเศียรและกระดูกที่หายไป องค์เทพเจ้าจึงส่งสารตามหาจนสามารถพบทุกอย่าง หลังจากนั้นได้นำทุกส่วนต่างๆของอะโฮเออิตูใส่ไว้ในชามและใช้โนนูฟิอาฟิอาซึ่งเป็นพืชที่มีสรรพคุณทางยาในการฟื้นชีวิตให้กับคนที่ใกล้ตาย ซึ่งสามารถทำได้สำเร็จโดยอะโฮเออิตูสามารถลุกขึ้นนั่งได้อีกครั้ง
title: พระเจ้าอะโฮเออิตู

text: Family of Main Page 2. เทพเจ้าตากาโลอา1. สมเด็จพระเจ้าอะโฮเออิตู4. หัวหน้าชนเผ่าแห่งนีอูเอ3. อีลาเฮวา วาเอโปปูอา
title: พระเจ้าอะโฮเออิตู

text: โคราห์ ซึ่งเป็นเผ่าเลวี ได้ตั้งตนเป็นกบฏต่อโมเสส และได้ชักจูงให้เผ่าเลวีและอิสราเอลบางส่วนติดตามเขา เนื่องจากไม่พอใจที่โมเสส และอาโรนได้รั้งตำแหน่งปุโรหิตไว้ โมเสสจึงให้พระเจ้าทรงเป็นผ่านเลือกว่าจะให้ใครเป็นผู้นำ โดยให้นำเครื่องหอมไปถวายต่อพระพักตร์พระเจ้าในสถานนมัสการ เมื่อโคราห์และพวกได้เข้าไปถวายเครื่องหอมบูชาแล้วเดินกลับออกมานอกพลับพลานั้น แผ่นดินก็ดูดคนเหล่านั้น รวมทั้งครอบครัว และข้าวของทั้งหมดของพวกเขาด้วย แต่ในครั้งนั้นอิสราเอลได้กล่าวว่า โมเสสได้พรากชีวิตของคนเหล่านั้น พระเจ้าจึงทรงได้ลงโทษคนอิสราเอล จนกระทั่งโมเสสได้ทูลขอต่อพระเจ้า และทำการถวายเครื่องบูชาลบมลทินให้ การลงทัณฑ์จึงได้ยุติลง แต่ในครั้งนั้นอิสราเอลได้เสียชีวิตไปด้วยเหตุการณ์นี้กบฏโคราห์นี้มากถึง 14,700 ตน
title: หนังสือกันดารวิถี

text: เจ้าชายตาลาฟาเล เขาได้ดำรงตำแหน่งเป็น ตูอิฟาเลอัว (พระมหากษัตริย์แห่งราชวงศ์ที่ 2), โดยตำแหน่งนี้ถือว่าเป็นราชวงศ์สำรอง หากเชื้อสายของพระเจ้าอะโฮเออิตูไม่เหลือรัชทายาท นอกจากนี้ยังดำรงตำแหน่งเป็นตูอิเปเลหะเก เจ้าชายมาตาเกเฮ พระองค์มีสถานะเป็นผู้พิทักษ์แห่งตูอีโตงา เชื้อสายชองพระองค์หมดลงในรัชสมัยพระเจ้าตูอิตาตูอิ เจ้าชายมาลีเอโป เชื่อสายของพระองค์ต่อมามีสถานเป็นสัปเหร่อประจำราชวงศ์. ตูอิโลโลโก ตูอิโฟลาฮา พระองค์มีสถานะเป็นผู้พิทักษ์แห่งตูอีโตงา เชื้อสายของพระองค์หมดลงในรัชสมัยพระเจ้าตูอิตาตูอิ
title: พระเจ้าอะโฮเออิตู