คำถาม: วัดในยุครัตนโกสินทร์ตอนต้น,มีวัดที่มีการผสมผสานสถาปัตยกรรมตะวันตกคือวัดอะไร?

text: วัดที่มีการผสมผสานสถาปัตยกรรมตะวันตกเช่น วัดนิเวศธรรมประวัติ ในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซึ่งเป็นศิลปะแบบกอธิค
title: สถาปัตยกรรมสมัยรัตนโกสินทร์

text: วัดแคตั้งอยู่บริเวณ ตำบลวัดแค อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม  “วัดแค” มีชื่อเดิมว่า “วัดกัมพูชาราม” ซึ่งเป็นชื่อที่ตั้งขึ้นตามเชื้อชาติของผู้อยู่อาศัยในบริเวณนี้ ซึ่งเป็นชาวกัมพูชาเป็นส่วนมาก โดยไม่ปรากฏหลักฐาน ว่าสร้างขึ้นในยุคสมัยใด และใครเป็นผู้สร้าง ตามประวัติแล้วเชื่อว่าน่าจะมีอายุประมาณ 200 ปี ซึ่งเมื่อพิจารณาจากหลักฐานทางศิลปะ และลักษณะความโดดเด่นทางด้านสถาปัตยกรรมของแต่ละยุคสมัย สิ่งที่วัดแค มีลักษณะพิเศษที่แตกต่างจากวัดอื่นโดยทั่วไป ก็คือ เครื่องยอดของหลังคาโบสถ์เป็นรูปมังกรแทนที่เครื่องยอดทั่วไปตามสถาปัตยกรมแบบพุทธศาสนาซึ่งมีช่อฟ้า ใบระกา หางหงษ์ มังกรแบบจีนนี้เลื้อยขดอยู่ที่ปลายสุดของสันหลังคาทั้งสองด้าน ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นการใช้ศิลปกรรมแบบจีน นอกจากนั้นบริเวณหน้าบันของวิหาร ยังมีเครื่องถ้วยชามทั้งที่เป็นชามลายครามและชาม ซึ่งการใช้ถ้วยชามประดับสถาปัตยกรรม จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ ลักษณะทางศิลปะ สถาปัตยกรรม และข้อสังเกตต่างๆ จึงสันนิษฐานได้ว่า วัดแค น่าจะสร้างขึ้นในสมัย รัชกาลที่ ๓ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ซึ่งเป็นรูปแบบที่นิยมกันในสมัยนั้น ซึ่งมักเรียกว่าแบบจีนนี้นิยม ดังเช่นพระอุโบสถวัดเทพธิดาราม พระปรางค์วัดอรุณฯ พระอุโบสถวัดเขายี่สาน อำเภออัมพวา สมุทรสงคราม เป็นต้น 
title: วัดแค

text: ภาพสถาปัตยกรรม ในสมัยอยุธยาและรัตนโกสินทร์ตอนต้น ภาพอาคารส่วนใหญ่จะเป็นอาคารทรงไทยชั้นเดียว หลังคาเครื่องไม้ทรงจั่ว และมักปิดทองอย่างงดงาม มีลักษณะที่ไม่สมจริงทางทัศนวิสัย และเมื่ออิทธิพลตะวันตกแพร่เข้ามาก็เริ่มมีอาคารแบบยุโรปปรากฏขึ้นในงานจิตรกรรมเช่นเรือนขนมปังขิง ตึกกระหลาป๋า หรือเลียนแบบมาจากภาพโปสการ์ด แต่ในส่วนของวัดราชาธิวาสนี้ แม้ว่าจะเขียนขึ้นด้วยเทคนิควิธีแบบตะวันตกอย่างชัดเจน แต่กลับไม่ปรากฏอาคารแบบตะวันตกเลย รูปแบบอาคารเป็นทรงไทยประเพณีที่วาดได้ถูกสัดส่วน อาคารบางหลังคล้ายพระที่นั่งในพระบรมมหาราชวัง และบางหลังก็คล้ายกับอาคารที่ในรูปแบบสมัยรัชกาลที่ 5 ลงมา อันเป็นศิลปะร่วมสมัยกัน เช่น มีมุขประเจิด สาหร่ายรวงผึ้ง ลักษณะอาคารคล้ายพระที่นั่งวัชรีรมย์และสำราญมุขมาตย์ เป็นต้น
title: พระเวสสันดรแนวตะวันตก วัดราชาธิวาส

text: วัดในยุครัตนโกสินทร์ตอนต้น มีรูปแบบดำเนินรอยตามแบบสถาปัตยกรรมสมัยอยุธยา เช่น การสร้างโบสถ์วิหารให้มีฐานโค้ง การสร้างหอไตรหรือหอพระไตรปิฎกกลางน้ำ เป็นต้น ต่อมาเมื่อมีการทำมาค้าขายกับต่างชาติมากขึ้น จึงได้รับอิทธิพล ที่เห็นได้ชัดคือ ในสมัยรัชกาลที่ 3 ที่ได้รับอิทธิพลจีน
title: สถาปัตยกรรมสมัยรัตนโกสินทร์

text: คลองฉะไกรน้อยเป็นคลองที่เริ่มต้นมาตั้งแต่บึงพระรามที่ตั้งอยู่บริเวณกลางเกาะเมืองทะลุออกแม่น้ำเจ้าพระยาในแนวเหนือใต้ ขนานไปกับคลองฉะไกรใหญ่ที่อยู่ทางตะวันตก แต่คลองฉะไกรน้อยขุดขึ้นเมื่อใดไม่เป็นที่ปรากฏแต่คาดว่าน่าจะขุดขึ้นตั้งแต่ช่วงต้นกรุงศรีอยุธยา เนื่องจากโบราณสถานบางแห่งที่ตั้งและหันลงสู่คลองฉะไกรน้อยมีสถาปัตยกรรมที่จัดอยู่กลุ่มอยุธยาตอนต้น ดังเช่นวัดสิงหารามภายในมหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา คลองฉะไกรน้อยทำหน้าที่ในการชักน้ำเข้าไปหล่อเลี้ยงบึงพระรามมิให้เหือดแห้ง เมื่อใดที่บึงพระรามมีน้ำมากเกินไปคลองฉะไกรน้อยก็ทำหน้าที่เป็นทางระบายน้ำออกแม่น้ำเจ้าพระยาทางทิศใต้ อันแสดงให้เห็นถึงความสามารถในระบบการจัดการน้ำของชาวกรุงศรีอยุธยา ตัวคลองมีขนาดไม่กว้างนัก คลองสามารถเชื่อมต่อกับคลองฉะไกรใหญ่ผ่านทางคลองป่ามอทางทิศตะวันตก และคลองประตูเทพหมีผ่านทางคลองวัดฉัตรทันทางทิศตะวันออก
title: คลองฉะไกรน้อย

text: อุโบสถวัดรางวาลย์ สร้างเมื่อ พ.ศ. 2419 หน้าบันพระอุโบสถเป็นสถาปัตยกรรมสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น แต่เดิมได้สร้างครอบอุโบสถหลังเก่าไว้ ปัจจบันบูรณะใหม่ แล้วเสร็จเมื่อปี พ.ศ. 2557 หน้าบันเป็นการจำหลักลายบนแผ่นไม้สักเป็นลายกนกก้านขด ลงรักปิดทอง ประดับกระจกสี ฝีมือช่างท้องถิ่น ในเสมารอบพระอุโบสถทำด้วยหินปูนแกะสลัก
title: วัดรางวาลย์

text: บีน แวง สถาปนิกผู้ออกแบบสร้างอุโบสถของวัดนวมินทรราชูทิศ กล่าวว่า อุโบสถดังกล่าว ออกแบบตามแนวคิดของพระพรหมวชิรญาณ (ปสฤทธิ์ เขมงฺกโร) ประธรรมกรรมการอำนวยการวัดนวมินทรราชูทิศ ที่บอกว่าต้องการให้เป็นการผสมผสานระหว่างสถาปัตยกรรมตะวันออกและตะวันตก คือสถาปัตยกรรมแบบนิวอิงแลนด์และไทยเข้าด้วยกัน เพื่อให้ขัดกับสภาพแวดล้อมของเมือง ขณะเดียวกันก็สามารถรักษาเอกลักษณ์ความเป็นไทยเอาไว้
title: วัดนวมินทรราชูทิศ

text: องค์ประกอบของสิ่งก่อสร้างโบราณดังกล่าวเป็นลักษณะของวัดในสมัยอยุธยาตอนกลางโดยทั่วไป กล่าวคือ ประการแรก มีการผสมผสานระหว่างองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมแบบสุโขทัย (อันได้แก่ เจดีย์) เข้ากับองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมของเขมร (ได้แก่ พระปรางค์และสระน้ำ) ประการที่สอง พิจารณาจากขนาดของพระปรางค์และเจดีย์ของวัด ซึ่งมีขนาดเล็ก ก็เชื่อว่าประธานวัตถุของวัดน่าจะอยู่ที่อาคารพระวิหารเสียมากกว่า ซึ่งเป็นลักษณะของวัดในสมัยอยุธยาตอนกลาง เพราะวัดสมัยอยุธยาตอนต้นมักยึดถือพระปรางค์แบบเขมรเป็นประธาน 
title: วัดสระลงเรือ

text: ตัวโบสถ์คอนเซ็ปชัญ มีความโดดเด่นในด้านงานสถาปัตยกรรมกว่าโบสถ์ทั่วๆไป เนื่องจากเป็นโบสถ์ลูกครึ่งไทยและฮอลันดา หรือที่เรียกว่า "วิลันดา" ซึ่งเป็นรูปแบบที่นิยมในสมัยอยุธยาตอนปลายจนถึงสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น มีลักษณะคือใช้ระบบผนังรับน้ำหนัก มีเสาไม้รับโครงของหลังคาแบบไทย และตกแต่งด้วยลวดลายปูนปั้น ซึ่งโดยมากจะเป็นลายเทศ เลียนแบบฝรั่ง โดยลดลายเส้นกนกออกไป จนในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว วัดได้มีการเพิ่มเติมส่วนของหอระฆัง (Bell Tower) โดยมีสถาปนิกโจอาคิม กรัสซี ชาวออสเตรีย (Joachim Grassi) เป็นผู้ออกแบบ ซึ่งเป็นการออกแบบหอระฆัง ด้วยสถาปัตยกรรมสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา มีหัวเสาแบบโรมาเนสก์รองรับช่วงชั้นต่างๆของอาคาร และการวางเป็นซุ้มโค้งแบบโรมัน ด้วยเหตุนี้เองทำให้โบสถ์คอนเซ็ปชัญ ประกอบด้วยงานสถาปัตยกรรมถึง 3 รูปแบบ คือ ไทย ฮอลันดา และโรมัน
title: วัดคอนเซ็ปชัญ

text: ในส่วนของพระอุโบสถจะเป็นลักษณะผสมผสานกลมกลืนระหว่างสถาปัตยกรรมสมัยโบราณผสมผสานกับสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ ซึ่งให้เกิดความเป็นเอกลักษณ์ โดยคำนึงถึงประโยชน์แห่งการใช้สอยเป็นสำคัญ และเมื่อวันที่ ๒ ตุลาคม ๒๕๔๐ กระทรวงศึกษาธิการจึงได้ประกาศตั้งวัดพระราม ๙ กาญจนาภิเษก เป็นวัดในพระพุทธศาสนาอย่างสมบูรณ์
title: วัดพระราม ๙ กาญจนาภิเษก

text: ในอนาคตอันใกล้ บริเวณโรงเรียนวัดราชบพิธ และวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม หรือวัดโพธิ์ ที่ถนนสนามไชยตัดผ่าน จะมีการเปิดใช้ สถานีสนามไชย ซึ่งเป็นสถานีรถไฟฟ้าใต้ดิน สายสีน้ำเงิน อันเป็นสถานีที่มีความสวยงามด้วยสถาปัตยกรรมแบบไทย ด้วยการจำลองมาจากท้องพระโรงในยุครัตนโกสินทร์ตอนต้น ด้วยแนวความคิดที่อิงกับประวัติศาสตร์ เนื่องด้วยตั้งอยู่ในเขตตัวเมืองชั้นใน หรือเกาะรัตนโกสิทร์ ได้ชื่อว่าเป็นสถานีรถไฟฟ้าใต้ดินที่สวยงามที่สุดในประเทศไทย
title: ถนนสนามไชย

text: ตั้งอยู่ข้างโบสถ์ใหม่ เป็นหลังดั้งเดิมมีมาแต่ครั้งสร้างวัด ฐานโบสถ์มีลักษณะแอ่นโค้ง ที่ศัพท์ทางช่างเรียกว่า ตกท้องสำเภา หรือท้องช้าง หรือท้องเชือกซึ่งเป็นรูปแบบสถาปัตยกรรมที่ช่างนิยมทำกันในช่วงปลายกรุงศรีอยุธยา และต้นกรุงรัตนโกสินทร์ ที่น่าสนใจคือส่วนของหลังคาซึ่งไม่มีช่อฟ้า ใบระกา หางหงส์เช่นโบสถ์ที่พบเห็นทั่วไป ซึ่งคล้าย "ศิลปะพระราชนิยม" ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ภายในโบสถ์มีภาพเขียนซึ่งอยู่ในสภาพสมบูรณ์น่าชม เป็นภาพแสดงเรื่องราวต่าง ๆ เช่น ภาพชาดกตอนต่าง ๆ ภาพพระบฏ (พระพุทธเจ้าทรงยืน) ภาพการนมัสการรอยพระพุทธบาท ภาพพิธีศพหรืออสุภกรรมฐาน พระมาลัย นอกจากนี้ยังสอดแทรกวิถีชีวิตชาวบ้านด้วย ในอดีตมีภาพเขียนทางด้านนอก แต่ปัจจุบันลบเลือนไปมากแล้ว เหลือเพียงบางส่วนที่เหนือประตูทางเข้าด้านหน้า
title: วัดหน้าพระธาตุ (นครราชสีมา)

text: สถาปัตยกรรมและศิลปกรรมของเทวสถานเป็นลักษณะศิลปะประเพณีโบราณของอินเดียตอนใต้ผสมผสานกัน ระหว่างสมัยโจฬะและปาละ ในอินเดีย ซึ่งจะพบศิลปะทางสถาปัตยกรรมแบบนี้ได้ในเทวาลัยตอนใต้ของประเทศอินเดียโดยเฉพาะอย่างยิ่งในรัฐทมิฬนาดู
title: วัดพระศรีมหาอุมาเทวี

text: สมัยรัชกาลที่ 4 เริ่มมีการติดต่อกับชาติตะวันตกมากขึ้น มีการสร้างอาคารต่างชนิดเพื่อรองรับกิจกรรมทางธุรกิจนอกเหนือจากที่อยู่อาศัยและวัดวาอารามในอดีต ได้แก่ โรงงาน โรงสี โรงเลื่อย ห้างร้านและที่พักอาศัยของชาวตะวันตก นอกจากนี้การสร้างอาคารของทางราชการ กระทรวงต่าง ๆ และพระราชวังที่มีรูปแบบตะวันตกผสมผสานกับสถาปัตยกรรมไทย เช่น พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท พระที่นั่งอนันตสมาคม เป็นต้น วัดที่มีการผสมผสานสถาปัตยกรรมตะวันตกเช่น วัดนิเวศธรรมประวัติ ในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซึ่งเป็นศิลปะแบบกอธิค
title: สถาปัตยกรรมไทย

text: รัชกาลที่ ๑ มีพระราชศรัทธาสร้างพระปรางค์ พระราชทานร่วมกุศลกับสมเด็จพระพี่นางพระองค์ใหญ่ (สมเด็จเจ้าฟ้าหญิง กรมพระยาเทพสุดาวดี พระนามเดิม สา) ตั้งอยู่หน้าพระวิหาร ได้รับการยกย่องจากสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัตติวงศ์ว่า เป็นพระปรางค์ที่ทำถูกแบบที่สุดในประเทศไทย พระปรางค์องค์นี้จัดเป็นพระปรางค์แบบ สถาปัตยกรรมรัตนโกสินทร์ยุคต้น ที่มีทรวดทรงงดงามมาก จนยึดถือเป็นแบบฉบับของพระปรางค์ที่สร้างในยุคต่อมา
title: วัดระฆังโฆสิตารามวรมหาวิหาร

text: พระสาโรชรัตนนิมมานก์ (สาโรช สุขยางค์) และพระพรหมพิจิตร (อู๋ ลาภานนท์) สถาปนิกผู้ออกแบบหอประชุมหลังนี้เป็นศิษย์ของสมเด็จฯ กรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ทำให้ตัวอาคารมีลักษณะเป็นอาคารสถาปัตยกรรมไทยที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว คล้ายกับอุโบสถวัดราชาธิวาสราชวรวิหาร ที่สมเด็จฯ กรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ทรงออกแบบ กล่าวคือมีการดัดแปลงศิลปะขอมผสมผสานกับศิลปะไทย ใช้หลังคากระเบื้องเคลือบสีเช่นเดียวกับที่พบในอุโบสถวัด สีเขียว สีส้มและสีแดงอิฐ ประยุกต์เข้ากับสถาปัตยกรรมยุคคณะราษฎรทำให้หอประชุมหลังนี้มีลักษณะพิเศษที่หาได้ยากในอาคารอื่น ๆ ที่สร้างในยุคสมัยเดียวกัน
title: หอประชุมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

text: “วัดผนัง-เสา” ต่อมาก็พัฒนาโดยสถาปัตยกรรมตระกูลโวราร์เบิร์ก (Vorarlberg) และช่างหินจากบาวาเรีย นอกจากนั้นลักษณะของ “วัดผนัง-เสา” ยังผสมผสานได้ดีกับกับ “วัดโถง” (Hall church) ที่ใช้กันในสมัยปลายกอธิค วัดลักษณะนี้ยังสร้างกันต่อมาจนถึงคริสต์ศตวรรษที่ 18 จนอาจจะเรียกได้ว่ามาถึงสมัยฟื้นฟูคลาสสิกเช่นที่เห็นได้จากวัดที่แอบบีโรทอันเดอโรท (Rot an der Rot Abbey) นอกจากนั้น “วัดผนัง-เสา” ยังเป็นโครงสร้างที่ปรับปรุงเปลี่ยนแปลงได้ง่ายโดยไม่ต้องเปลี่ยนแปลงโครงสร้างเดิมมากเช่นจะเห็นได้จากการเปลี่ยนแปลงที่วัดดิลลิงเง็น
title: สถาปัตยกรรมบาโรก

text: วัดมหาพฤฒารามเป็นวัดโบราณที่สร้างมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยายังเป็นราชธานี ตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันออกของคลองผดุงกรุงเกษม แต่เดิมในช่วงสมัยกรุงธนบุรีและรัตนโกสินทร์ตอนต้น วัดนี้แต่เดิมชื่อว่า "วัดท่าเกวียน" เนื่องจากเคยเป็นที่พักแรมของกองเกวียน ที่เดินทางเข้ามาค้าขายในกรุงเทพฯ แต่ต่อมาชาวบ้านก็พากันเรียกชื่อวัดนี้ว่า "วัดตะเคียน" สันนิษฐานว่า เรียกชื่อวัดตามต้นตะเคียนที่ขึ้นหนาแน่นอยู่รอบบริเวณวัดที่มีอาณาบริเวณถึง 14 ไร่
title: วัดมหาพฤฒารามวรวิหาร

text: พ.ศ. ๒๓๐๙ บนเนื้อที่ ๙ ไร่เศษ
ยังมีโบสถ์(ปัจจุบันใช้เป็นวิหาร)และพระประธานศิลปะยุครัตนโกสินทร์ตอนต้นให้เห็น
title: วัดโพธิ์เผือก

text: บริเวณหน้าวัดพระรามคือ บึงพระราม ปัจจุบันซากปรักหักพังภายในวัดเหลือเพียงแต่ เสาในพระอุโบสถ วิหาร 7 หลัง กำแพงด้านหนึ่ง และที่สำคัญคือพระปรางค์ ซึ่งเป็นพระปรางค์ทรงขอมโบราณขนาดใหญ่ ภายในมีจิตรกรรมฝาผนังทั้งสองด้าน เป็นภาพพระพุทธเจ้าประทับนั่งปางมารวิชัยบนบัลลังก์ สีที่ใช้เป็นสีแดง คราม เหลืองและดำ เป็นภาพจิตรกรรมยุคอยุธยาตอนต้น ปัจจุบันลบเลือนไปมาก นอกจากนี้ยังมีเจดีย์เล็กบ้าง ใหญ่บ้างอยู่รอบ ๆ องค์พระปรางค์ประมาณ 28 องค์ วัดพระรามนี้เป็นที่น่าสังเกต คือ กำแพงวัดพระรามด้านเหนือ มีแนวเหลื่อมกันอยู่ กำแพงด้านตะวันออก ตะวันตก และด้านใต้ มีซุ้มประตูค่อนไปทางทิศตะวันตกได้ระดับกับมุมระเบียงด้านตะวันตกเฉียงเหนือของปรางค์ ส่วนแนวเหลื่อมนั้นได้ระดับกับมุมระเบียงตะวันออกเฉียงเหนือของปรางค์ ไม่มีซุ้มประตู คล้ายเจตนาสร้างไว้เพื่อประสงค์อะไรอย่างหนึ่ง
title: วัดพระราม

text: ด้วยเหตุนี้ สถาปัตยกรรมในวัดคุ้งตะเภาที่สรางใหม่ในยุคหลัง นอกจากจะเป็นศาสนสถานที่ตอบโจทย์เพื่อพระพุทธศาสนาและท้องถิ่นแล้ว ยังเป็นวัดแห่งเดียวที่สร้างศาสนสถานโดยคำนึงถึงการขับเน้นเครื่องหมาย ที่แสดงให้เห็นถึงเอกลักษณ์ผสมผสานของจังหวัดอุตรดิตถ์ในด้านกลุ่มชาติพันธ์ ที่มีลักษณะพิเศษกว่าจังหวัดอื่นในประเทศไทย
title: วัดคุ้งตะเภา

text: ในจดหมายเหตุสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกได้เสด็จพระราชดำเนินทางชลมารคถวายผ้าพระกฐินหลวง ณ วัดปากน้ำ ตลอดรัชกาลวัดปากน้ำได้รับการบูรณปฏิสังขรณ์มาโดยตลอด คือ ได้รับพระราชทานพระราชทรัพย์จากสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชในการซ่อมหลังคาพระอุโบสถคราวหนึ่ง ต่อมาพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 ได้บูรณปฏิสังขรณ์ใหญ่ในตอนต้นกรุงรัตนโกสินทร์ และให้คงรูปแบบสถาปัตยกรรมสมัยกรุงศรีอยุธยาไว้ ครั้นถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 5 ทางวัดได้รับพระบรมราชานุญาตบูรณปฏิสังขรณ์ครั้งใหญ่เกือบทั้งอารามโดยให้อนุรักษ์ศิลปะเดิมไว้ และได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระบรมวงศานุวงศ์นำพระกฐินหลวงมาถวายตลอดรัชกาล ในสมัยรัชกาลที่ 6 วัดปากน้ำได้ชำรุดทรุดโทรมลง ไม่มีเจ้าอาวาสประจำพระอาราม มีแต่ผู้รักษาการที่อยู่ในอารามอื่น
title: วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ

text: วัดเชตวัน ลำปาง (Wat Chetawan Lampang) เลขที่58 ตั้งอยู่ ตำบลหัวเวียง อำเภอเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง สังกัดคณะสงฆ์ธรรมยุติกนิกาย ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ 2 ไร่ 3 งาน 75 ตารางวา มีพระอุโบสถ พระเจดีย์ และมีอาคารหอจินดา กรมมหาเถระสมเด็จพระพุทธปาพจนบดี 96 พรรษา เป็นอาคารเรียนสถาบันพลังจิตตานุภาพ สาขา 22 และวัดเชตวันได้สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2417 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาวันที่ 31 มกราคม พ.ศ. 2505 สิ่งก่อสร้างในวัดเชตวัน เป็นรูปแบบสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ แต่สิ่งน่าสนใจของวัดนี้อยู่ที่พระประธาน ศิลปะเชียงแสนที่มีพุทธลักษณะงดงาม พระประธานที่ประดิษฐานอยู่ภายในโบสถ์ เป็นพระพุทธรูปสมัยเชียงแสนปางมารวิชัย พระพักตร์ค่อนข้างยาวรี มีเปลวพระศกคล้ายเปลวไฟบนพระเศียร ที่ฐานประธานมีพระพุทธรูปสำริดสมัยเชียงแสนประดิษฐานอยู่หลายองค์ สันนิษฐานว่ามีอายุเก่ากว่าพระประธาน เพราะเปลวพระศกเป็นมุ่นมวยผม แทนที่จะเป็นเปลวไฟอย่างพระประธาน และมองจากภายนอกจะเห็นว่าวัดเชตวันสร้างขึ้นมาในยุคหลังๆ มีพระอุโบสถแตกต่างจากวัดทั่วไป เป็นสถาปัตยกรรมแบบผสมผสานระหว่างอินเดียกับพม่า 
title: วัดเชตวัน ลำปาง

text: นาวาอากาศเอก อาวุธ เงินชูกลิ่น จึงน้อมรับพระราชกระแสมาออกแบบพระอุโบสถใหม่ โดยเน้นประโยชน์ในอาคารอย่างคุ้มค่า วัสดุก่อสร้างทั้งหมดเป็นของที่ผลิตในประเทศ ส่วนรูปแบบทางศิลปกรรมเป็นการผสมผสานรูปแบบอย่างสถาปัตยกรรมปัจจุบัน โดยได้ต้นเค้าจากพระอุโบสถวัดต่างๆ ดังนี้
title: วัดพระราม ๙ กาญจนาภิเษก

text: ภาพจิตรกรรมฝาผนังเรื่องเวสสันดรชาดกที่วัดราชาธิวาส เขียนขึ้นในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ทรงร่างภาพทั้ง 4 ด้านของผนัง ครบทั้ง 13 กัณฑ์ และได้ให้นายซีริโกลี ชาวอิตาเลียนระบายสี ส่วนในกัณฑ์ที่ 13 คือนครกัณฑ์ นายซีริโกลีเป็นผู้ร่างและระบายสีเอง จิตรกรรมทั้งหมดเขียนขึ้นด้วยเทคนิคปูนเปียกหรือเฟรสโก โดยระบายสีลงบนผนังที่ปูนฉาบผนังยังไม่แห้ง ซึ่งวิธีนี้แตกต่างจากจิตรกรรมไทยประเพณีในช่วงก่อนหน้านั้น ซึ่งมักเขียนภาพจิตรกรรมฝาผนังด้วยสีฝุ่น (Tempera) การนำวิธีการวาดแบบตะวันตกเข้ามานี้ทำให้สีของจิตรกรรมติดทนทานไม่กะเทาะล่อนง่าย 
หลังจากการหลั่งไหลเข้ามาอย่างมากของอิทธิพลตะวันตกในสมัยรัชกาลที่ 4 เริ่มเกิดการเปลี่ยนแปลงของศิลปะไทยในจิตรกรรมอย่างต่อเนื่อง ความงามในรูปแบบอุดมคติ (Idealistic) ที่เน้นสุนทรียภาพด้วยรูปทรงอันเป็นสัญลักษณ์และนามธรรมที่ไม่คำนึงถึงความถูกต้องของทัศนวิสัย แสง เงา มิติ ถูกแทนที่ด้วยลักษณะสมจริง (realistic) ดังเห็นได้จากภาพจิตรกรรมในสมัยรัชกาลที่ 4 ลงมาหลายแห่ง เช่น พระที่นั่งผนวช วัดโพธินิมิตรสถิตมหาสีมาราม วัดปทุมวนาราม เป็นต้น แต่สำหรับวัดราชาธิวาสนี้นับว่าเป็นข้อยกเว้น เพราะได้ก้าวข้ามไปถึงความสมบูรณ์อย่างสูงสุดในเทคนิคจิตรกรรมแบบตะวันตก แต่ก็ยังคงไว้ซึ่งรสสัมผัสของศิลปะไทย เนื่องจากการผสมผสานวิธีการวาดของตะวันตกและตะวันออกไว้ด้วยกัน โดยสมเด็จเจ้าฟ้า กรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ทรง “เป็นอัจฉริยะแต่ผู้เดียวที่แหวกวงล้อมของศิลปะไทยที่กำลังจะดิ่งจมลึกลงไปในมหาสมุทรของอารยธรรมตะวันตก” ดังนั้นรูปแบบของการนำเสนอ ภาพทั้งหมดถูกเขียนขึ้น จึงมีลักษณะสมจริง การแสดงกล้ามเนื้อที่เหมือนจริงทางกายวิภาค การใช้แสงและเงาในภาพ การใช้ทัศนมิติทั้งเชิงเส้นและเชิงอากาศ (linear perspective and aerial perspective) อย่างสมจริง การย่นย่อระยะ (foreshortening) รวมทั้งการใส่อารมณ์ทางสีหน้าซึ่งปรากฏน้อยในจิตรกรรมไทยประเพณี ในการจัดภาพโดยรวมจะใช้ผนังแต่ละด้านเป็นกรอบเล่าเรื่องโดยไม่ใช้สินเทา โดยมีหน้าต่างคั่นแต่ละภาพออกจากกันและด้านบนของกรอบหน้าต่างเป็นภาพขนาดใหญ่แบบ narrative continutied คือภาพๆเดียวแต่เล่าเรื่องราวของกัณฑ์มากกว่าหนึ่งกัณฑ์ขึ้นไป โทนสีที่ใช้ถูกควบคุมให้มีลักษณะกลมกลืนกันทั้งหมด โดยใช้สีอ่อนที่ดูนุ่มนวลและส่วนใหญ่จะเป็นสีชมพูอ่อนหรือส้มอ่อน ซึ่งนอกจากจะให้ความรู้สึกอบอุ่นแล้วยังสอดคล้องกับสีของสถาปัตยกรรมซึ่งเป็นสีน้ำตาลอมชมพูด้วย แตกต่างจากงานไทยประเพณีโดยเฉพาะต้นรัตนโกสินทร์ที่เน้นพื้นสีเข้มเพื่อเน้นสีทองและปิดทองอย่างมากมาย ขณะที่การลงรักปิดทองของวัดราชาธิวาสจะถูกใช้ในการประดับประดาส่วนของสถาปัตยกรรมเช่นซุ้มเรือนแก้วติดผนังมากกว่า 
การนำเสนอและรูปแบบลักษณะสามารถแบ่งออกได้ดังนี้
title: พระเวสสันดรแนวตะวันตก วัดราชาธิวาส

text: วัดบูรพาราม (วัดออก) เป็นวัดเก่าแก่วัดหนึ่งของ อำเภอยะหริ่ง จังหวัดปัตตานี ตั้งอยู่เลขที่ 309 หมู่ที่ 1 ถนนรามโกมุท ตำบลยามู อำเภอยะหริ่ง จังหวัดปัตตานี เป็นวัดราษฎร์ สร้างขึ้นในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น แต่เนื่องจากไม่ได้มีการจดบันทึกไว้จึงทำให้มีการคลาดเคลื่อน วัดบูรพารามมีความเกี่ยวพันทางประวัติศาสตร์กับวัดตะเคียนทอง (วัดตก) วัดมัชฌิมาวาส (วัดกลาง) อำเภอยะหริ่ง และ วัดมุจลินทวาปีวิหาร (วัดตุยง) พระอารามหลวง อำเภอหนองจิก จังหวัดปัตตานี
title: วัดบูรพาราม

text: วัดกลางธรรมสาคร หรือ วัดกลาง อยู่ที่ ตำบลบ้านเกาะ อำเภอเมือง จังหวัดอุตรดิตถ์ ห่างจากตัวอำเภอ 3 กิโลเมตร วัดกลางเป็น วัดโบราณตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา ไม่ปรากฏชื่อผู้สร้าง มีพระอุโบสถที่มีลวดลายรูปปั้นสวยงาม ภายในอุโบสถมีพระประธานเป็นพระพุทธรูปปูนปั้นลงรักปิดทองมีพุทธลักษณะงดงาม เป็นศิลปะแบบรัตนโกสินทร์ตอนต้นผสมศิลปะแบบลาวหลวงพระบาง และจิตรกรรมฝาผนังที่เก่าแก่หายากสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น เป็นภาพพระเวสสันดรชาดกและเทพชุมนุม
title: วัดกลางธรรมสาคร

text: โดยสร้างบนที่ดินของสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์และกรมธนารักษ์ โดยแบ่งเป็นของสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ 2 ไร่ 0 งาน 25.90 ตารางวา และของกรมธนารักษ์ 1 ไร่ 3 งาน 44 ตารางวา โดยได้พัฒนาพื้นที่ตรงนี้เป็นสวนสาธารณะในแนวราบพร้อมห้องน้ำสาธารณะ ไม่มีสิ่งปลูกสร้างขนาดใหญ่เพราะเป็นสถานที่ ๆ ที่มีทำเลสวยงาม อยู่ในเกาะรัตนโกสินทร์ซึ่งแวดล้อมไปด้วยศิลปวัฒนธรรมแห่งยุครัตนโกสินทร์เช่นเดียวกับ สวนสันติชัยปราการ โดยสามารถมองเห็นสถาปัตยกรรมที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์หลายแห่งของทั้งพื้นที่ฝั่งธนบุรีและฝั่งพระนครได้ชัดเจน อาทิ พระปรางค์วัดอรุณ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม เป็นต้น การออกแบบสวนแห่งนี้ มีพื้นที่กลางสวนปูด้วยสนามหญ้าสีเขียวผืนใหญ่ มีทางเดินเล่นระดับแบ่งสัดส่วน พื้นที่ โดยเฉพาะลานขนาดใหญ่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาที่ตลอดความยาวของพื้นที่ติดกับผืนน้ำเพื่อเปิดรับลมเย็นพัดเข้าสู่ฝั่ง ประดับด้วยแนวกั้นด้วยเสาต้นเตี้ยผูกโยงด้วยโซ่เส้นเดียวจากเสาสู่เสาเป็นจังหวะที่สวยงาม พร้อมม้านั่งสำหรับชมวิวที่จัดวางอยู่เป็นระยะ ๆ จากริมน้ำขึ้นทางเดินเล่นระดับขึ้นเป็นลานกว้าง มีบ่อสระบัวรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ายาวขนานทั้งสองด้าน ส่วนไม้ประดับเน้นกลุ่มของไม้พุ่มเตี้ยที่ออกแบบจัดวางได้อย่างลงตัว ส่วนที่สูงโปร่งมีเพียงต้นลีลาวดีเพียงไม่กี่ต้นเท่านั้น เพื่อไม่ให้บดบังความงามของสถาปัตยกรรมที่อยู่เบื้องหลัง และเป็นพื้นที่ที่มิให้มีการค้าขายหาบเร่แผงลอย
title: สวนนาคราภิรมย์

text: ลักษณะของ ปราสาท พระราชวัง พระบรมมหาราชวัง ของพระมหากษัตริย์ พระบรมวงศานุวงศ์และขุนนาง แบ่งได้เป็น 3 สมัย คือ สมัยต้น (ร.1-3) เป็นยุคสืบทอดสถาปัตยกรรมแบบกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย สมัยกลาง (ร.4-6) ซึ่งประเทศไทยได้รับอิทธิสถาปัตยกรรมตะวันตก และสมัยหลัง (ร.7-ปัจจุบัน) เป็นยุคแห่งสถาปัตยกรรมร่วมสมัย
title: สถาปัตยกรรมสมัยรัตนโกสินทร์

text: งานจิตรกรรม ที่ปรากฏในเพชรบุรีมีทั้งที่เป็นงานสมัยอยุธยาสืบเนื่องจนถึงสมัยรัตนโกสินทร์ภาพเขียนในยุคหลังนี้ยังคงรักษาคติการเขียนภาพแบบไทยประเพณีไว้ และมีเทคนิคของตะวันตกเข้ามาปะปนบ้าง โดยมีช่างเขียนหลวง ขรัวอินโข่ง เป็นผู้บุกเบิกการเขียน งานจิตรกรรมลักษณะดังกล่าวไว้ที่พระอุโบสถวัดมหาสมณาราม สำหรับภาพจิตรกรรมเก่าแก่สมัยอยุธยาและได้รับการขนานนามว่างดงามที่สุดอยู่ที่วัดใหญ่สุวรรณาราม ในอดีตช่างเมืองเพชรที่มีความถนัดในการเขียนภาพจิตรกรรมมีอยู่มากมายทั้งช่างพระและช่างฆราวาส เช่น หลวงพ่อฤทธิ์ วัดพลับพลาชัย หลวงพ่อเป้า วัดพระทรง ครูหวน ตาลวันนา ครูเลิศ พ่วงพระเดช เป็นต้น งานประติมากรรม ที่สำคัญและมีชื่อเสียงของเพชรบุรีส่วนมากมักเป็นพระพุทธรูปและรูปเคารพ งานสถาปัตยกรรม ที่งดงามและทรงคุณค่าทางศิลปะของเพชรบุรีมีจำนวนมาก ส่วนมากได้แก่ พระสถูปเจดีย์ พระอุโบสถ วิหาร ศาลาการเปรียญ หอระฆัง ตามวัดต่างๆของเพชรบุรีก็เป็นแบบอย่างของเรืองไทยที่งดงามตามแบบฉบับของเรือนไทยเพชรบุรีที่น่าชมน่าศึกษาทั้งสิ้น เรือนไทยเมืองเพชร ชาวเพชรบุรีโดยเฉพาะตั้งแต่อำเภอเขาย้อย บ้านแหลมเรื่อยไปจนถึงอำเภอเมือง บ้านลาด ท่ายาง ชะอำ นิยมปลูกเรือนไทย อีกทั้งยังมีช่างไม้ฝีมือดีอยู่ตามท้องที่ต่างๆเกือบทั้งจังหวัด เรือนไทยนั้นถือว่าเป็นงานหัถกรรมที่แฝงอยู่ในงานสถาปัตยกรรมโดยแท้ โดยแบ่งเป็น เรือนเครื่องพุก และเรือนเครื่องสับ และเรือนไทยเมืองเพชรนั้นมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวซึ่งนับได้ว่าหาดูได้ยากเต็มที เครื่องเรือนไม้โมก เพชรบุรีมีเครื่องเรือนไม้ชนิดหนึ่งซึ่งมีราคาแพง สวยงาม ทำยาก แต่ยังเป็นที่นิยมของผู้ชื่นชอบของเก่านั่นคือ เครื่องเรือนไม้โมก ซึ่งต้องอาศัยความถนัดทางเชิงช่างเป็นอันมากเพราะมีวิธีการทำที่ซับซ้อนโดยต้องใช้ไม้สักทำเป็นโครงเครื่องแล้วฝังไม้โมกลงไปตามจุดต่างๆเช่นลิ้นชัก หน้าบานตู้ จากนั้นจึงเขียนลายหรือแบบที่สวยงามเหมาะสมกับพื้นที่ที่ต้องการฝัง งานเครื่องเรือนไม้โมกที่ออกมาจึงดูประณีตบรรจงเป็นมาก งานช่างสิบหมู่ ในเพชรบุรียังมีวัฒนธรรมทางด้านศิลปะอีกแขนงที่น่าสนใจนั่นคืองานช่างสิบหมู่ซึ่งมีมากมายหลายสาขาที่จะกล่าวถึงเป็นงานช่างสิบหมู่ที่ได้รับการยอมรับและมีชื่อเสียงในเพชรบุรี เครื่องทองเมืองเพชร ถือเป็นอีกแขงหนึ่งของงานช่างสิบหมู่ที่มีชื่อเสียงของเพชรบุรีมาช้านาน เครื่องทองหรือทองรูปพรรณเมืองเพชรนับเป็นงานหัตถกรรมอันทรงคุณค่าทางศิลปะและมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวจนได้รับการยกย่องว่าเป็นสกุลช่างทองสายหนึ่ง งานช่างทองเมืองเพชร</b>เริ่มต้นที่นายช่างทองหวน ตาลวันนา หรือครูหวน แต่เมื่อครูหวนวายชนม์ ไม่ปรากฏว่ามีผู้ใดในสายสกุลสืบทอดวิชาทำทองต่อ ตระกูลช่างทองรุ่นต่อมามีสองตระกูลใหญ่คือ สุวรรณช่าง และทองสัมฤทธิ์ โดยทั้งสองตระกูลเริ่มทำทองมาตั้งแต่สมัยรัชการที่ 5 การทำทองรูปพรรณของทั้งสองตระกูลมีกรรมวิธีเดียวกัน รวมทั้งรูปแบบของงานก็ไม่ต่างกัน ชิ้นงานที่โดดเด่นของเครื่องทองเมืองเพชรมีหลายอย่าง เช่นสร้อยเสาจี้ประดับพลอยหลากสี ปะวะหล่ำ กระดุม ลูกสน เต่าร้างซึ่งรูปแบบและลวดลายอนวิจิตรของเครื่องทองชิ้นเล็กๆ ถือเป็นเสน่ห์ของเครื่องทองเมืองเพชร ปัจจุบันเครื่องทองรูปพรรณสกุลช่างเมืองเพชรหรือที่ชาวบ้านเรียกกันว่า ทองโบราณ นั้นยังคงได้รับความนิยมอย่างต่อเนื่อง ปูนปั้นเมืองเพชร งานปูนปั้นของจังหวัดเพชรบุรีเป็นงานช่างที่โดดเด่น ละเอียด สวยงาม เพราะปูนปั้นเมืองเพชรเป็นปูนโบราณและมีกรรมวิธีการตำปูนรวมถึงส่วนผสมต่างๆมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว งานปูนปั้นในเพชรบุรีสามารถแบ่งออกได้เป็นสองยุคสมัยคือ สมัยอยุธยากับรัตนโกสินทร์ งานปูนปั้นในสมัยอยุธยาได้แก่ หน้าบันอุโบสถวัดเขาบันไดอิฐด้านทิศตะวันออก จัดว่าเป็นหน้าบันที่สวยงามที่สุดแห่งหนึ่ง หน้าบันอุโบสถวัดสระบัว ลายปูนปั้นฐานเสมาซึ่งนับว่ามีชื่อเสียง เป็นต้น งานปูนปั้นในสมัยรัตนโกสินทร์ได้แก่ หน้าบันพระวิหารหลวงรูปนารายณ์ทรงครุฑเหยียบบนหนุมาน วัดมหาธาตุวรวิหาร เพชรบุรีหน้าบันซุ้มประตูทางเข้าพระวิหารหลวงทั้งสองซุ้ม เป็นต้น[4]
title: เทศบาลเมืองเพชรบุรี