AITRADER/dutch-tts-labeled-complete huggingface dataset:
ij zouden er een glas bier kunnen gaan drinken en het ruime locaal met zijn gaanderijen en zijn nevenvertrekken bezigtigen e inrigting der beurs schijnt ons flink en doelmatig lleen de gymnastiektoestellen in het midden
en groote grasvelden waar de herten onder hoog geboomte zich met een weinig fantasie in vrijheid kunnen gelooven ij kunt er een sierlijke waterpartij opmerken
terwijl het de statigheid van een adellijk kasteel met de aantrekkelijkheid eener vrolijke en vriendelijke woning vereenigt
en de zwevende wolkjes zoo hoog boven de toppen en zoo heerlijk uitkomend bij het groen der zachtkens suisende of stil droomende kruinen och moeten wij verder en treffen nu een gedeelte aan
ij hebben op de beurs een weinig gefilosofeerd en eenige bladzijden doorbladerd van het boek waarin de geschiedenis der laatste jaren was opgeteekend
an zien wij boven den warklomp der roode daken nevens een paar koepeltorentjes die de ligging der erv en kerken aanwijzen een aantal fabrieksschoorsteenen zich verheffen
toen hij nog niet regtop was geplaatst zooals nu maar vlak op een viertal andere steenen lag dan zullen wij vermoedelijk niet z ganschelijk mistasten
waar aan het witte katoen de vereischte kleuren gegeven worden et gaat daartoe door verschillende verw of bijtmiddelen maar moet na ieder verwbad worden uitgewrongen
en hoewel protesteerende de inwoners van engelo moesten bij de latere eeren de gewone heerendiensten volbrengen
n ldenzaal heeft de spinnerij in engelo in orne
wickel is voor zoover zijn geschiedenis bekend is nooit verkocht sedert erman van wicklo in het huis en goed i s i n k van arend van ulsger kocht
lmelo opende weinig weken later zelf een beurs waarin uit voorzorg reeds terstond een paar billarden werden geplaatst et gebouw deed als koffijhuis deels als post en telegraafkantoor dienst en is voor eenigen tijd verkocht
alsnu rijdt de wagen in en draaijen de spindels langzaam in de gewone rigting rond waardoor het garen zich om de spindels windt op een plaats geheel automatisch geregeld door de bovenbedoelde roede
en de wenthsche spinnerijen hoewel ongelijk van grootte zijn in de hoofdzaak ingerigt naar hetzelfde systeem eeds van buiten is de spinnerij van de weverij te onderscheiden
of met hun gemeenten over te gaan onder verwarring of strijd had overal de verandering plaats en slechts drie pastoors die van lmelo ijssen en iepenheim verklaarden bij hun geloof te blijven
et band dat daardoor den vorm van een groven draad heeft aangenomen wordt op klossen gewonden en gebragt naar de eigenlijke spinmachines waarvan twee soorten voorkomen
s het geoorloofd bij elden en eelen te denken aan een d a l of d e l gelijk men in elderland zegt en dus aan eene laag liggende streek
en hunner een tachtigjarige verhaalt hoe in zijn jeugd t moet tusschen en zijn geweest
bewerkt en gebruikt worden heeft wenthe vier ijzergieterijen tevens machinefabrieken te nschede te engelo bij lmelo en te orne
en hij had er regt schik in toen zij het net hadden opgetrokken en hij zag dat zij zooveel hadden en dat de visschen zoo sprongen
niet minder ijver en energie minder vertoon niet minder kracht et tijdperk van overgang was doorleefd aat de vooruitgang nu minder snel vermoedelijk heeft zij gewonnen aan degelijkheid
e voorzijde is eigenlijk alleen te zien als men er vlak vr staat it het bosch met zijn overvloedig houtgewas heeft men bijna nergens een goed gezigt op het kasteel
n bouwde lmelo hare eigene naast de wenthsche te engelo rigtte nschede een der societeitslokalen in voor een dergelijk doel
innen weinige jaren had de herschepping plaats gevonden ooral sints wenthe aan het spoorwegnet was verbonden opende zich een toekomst vol schitterende verwachtingen
n de wildbaan wordt nog aan t eind eener laan de plaats getoond waar dit huis acobus raandijk andelingen door ederland met pen en potlood eel heeft gestaan welks naam later op een klein buitenverblijf tusschen elden en arelskaven is overgebragt
erwijl wij dus te engelo ons hoofdkwartier vestigen hebben wij gelegenheid togten en uitstapjes in den omtrek te maken
aar is zij sints lange jaren inheemsch daar is zij tegenwoordig nog uitsluitend gevestigd behoudens ééne fabriek van dien aard die te ierden bij lmelo in werking is gebragt
de kenner welligt eenige fijne den en sparsoorten opmerkt maar dat overigens door zijn onbeduidendheid een scherp contrast vormt met het zeer eigenaardig karakter van het indrukwekkende bosch
de draden of zijn zij niet glad dan wordt het voor den wever een verdrietig en schadelijk werk daar hij bij het stuk betaald wordt en alle tijdverlies dus zijn loon vermindert
n dat tijdperk van opgewondenheid werd de beurs gesticht en ingewijd erkelijk waren de zaken niet van dien omvang en nog minder van dien aard dat een beurs noodig was
de oude kerk vr de ervorming ets bijzonders heeft het gebouw uit of inwendig niet och heeft het iets te verhalen dat ons aangenaam aandoet
aar is dus in wenthe leven genoeg op dit gebied ijsbert arel zou niet onvoldaan zijn geweest als hij het wenthe van onzen tijd had gekend
al van familieportretten bedekken de wanden der onderscheidene vertrekken en schilderstukken van udin chelfhout van s achel uijsch en andere meesters van onderscheiden scholen en tijden
en machinale houtfabriek is bij engelo in aanbouw at zij worden zal moet de toekomst leeren ij kunnen nog niet meer dan den schoorsteen en het half voltooide muurwerk zien
potlood eel weg naar den binnenweg op lmelo leidt ij moeten op dien weg uitkomen om ook het huis van het landgoed te zien aar het scheiden van het bosch valt ons zwaar
et de keuze van die plaats als punt van uitgang is evenwel niet gezegd dat wij bij voorkeur van den spoorweg gebruik zullen maken ie kan ons natuurlijk de noodige diensten bewijzen
de wagen den stoel genaderd dan herhaalt zich de hier verklaarde bewerking totdat eindelijk de spindels geheel zijn vol gewonden
lsnu doorloopt de katoen een drievoudige bewerking op de voorspinmachine ten einde steeds dunner te worden en tegelijk door eene flaauwe draaijing meer onderlingen zamenhang te verkrijgen
oor den bezoeker levert de bontweverij de meeste verscheidenheid en afwisseling op maar ook de d a m a s t w e v e r i j zal met hooge belangstelling bezigtigd worden ij kunnen daartoe te orne
e wijze van werken voor ndië bleek van inspanning overspanning te zijn geworden enkele voorregten en beschermende regten vervielen de tijdsomstandigheden werden ongunstig
n g i n n e zouden wij haast zeggen staat aan den zoom der wildbaan aan de lange laan die voorbij het huis
in een menigte van plaatsnamen achter pmerkelijk is het evenwel dat gelijk op een uur afstands van ons engelo een e l d e n ligt ook in de nabijheid van het eldersche dorp een
of wij durven den wensch wel uitspreken dat de eigenaar van wickel hem weêr in die oude gedaante herstellen liet ulk een altaartafel zou in het eerwaardige woud volkomen op haar plaats zijn
toen er de eikentelgen tot aanplant in de eikenbosschen werden gekweekt aar wij willen ons vooreerst nog maar aan den grooten weg houden tusschen de
en welke andere voordragten over godsdienstige en maatschappelijke belangen in engelo ten gehoore worden gebragt ier houdt het zanggezelschap zijn oefeningen en geeft het zijn concerten
n d e kerk stond althans niet op de plaats waar sedert het doelmatige bedehuis der erv emeente
it werktuig is zeer zamengesteld doordien verschillende elkander afwisselende bewegingen zonder menschelijke tusschenkomst moeten plaats hebben
oen prins aurits in den panjaard uit wenthe had verdreven werd den pastoors voorgesteld hun post neer te leggen
potlood eel den genoeg om in onze wandelingen en zwerftogten veelvuldige verscheidenheid te kunnen brengen ilden wij nu naar elden dan zou de grindweg die als een voortzetting van den ornschen weg
aar lag de reden dat een onderneming met zooveel opgewektheid begonnen zoo spoedig en zoo geheel is mislukt
dan is het hier leven en beweging an zijn de sluisdeuren opgetrokken an bruist en schuimt het water door de openingen heen dan spuit het door de reten en naden van het hout
gelijk ze hier in menigte slank en regt omhoog streven eer zij hun kroonen welven en hun forsche takken uitslaan
aar de lange laan die wij nu hebben bereikt gelijk zij omstreeks een uur gaans ver onder de stoute gewelven der eiken zich uitstrekt is weêr geheel in overeenstemming met den grootschen aanleg van dit vorstelijk goed
et oplettendheid kan in de bontweverijen een man of vrouw op twee getouwen toezigt houden in de calicot weverijen zelfs op
ook de buurschap riene et dorp lag toen niet als tegenwoordig op een uithoek der gemeente maar werkelijk nagenoeg in het midden van eenige buurschappen of gehuchten en aan die ligging
ude en kleine huizen ontbreken ook wel in geenen deele maar ook huizen genoeg merken wij op die in de laatste jaren nieuw zijn gebouwd en gansch nieuwe straat zelfs van aanmerkelijke lengte
en staat er nog als een opgerigt teeken van broederlijke zamenwerking engelo telt leden van verschillende gezindten onder zijn burgers
en belangrijk stuk van ei leert ons hoe dit geschiedde n dat jaar werden eenige oude lieden
ondernemingsgeest energie en bij het feestelijk maal dat op de plegtige inwijding volgde weerklonken de opgewonden toasten
oo zal het ook in engelo wel zijn geweest al levert de geschiedenis er de bewijzen niet van en de r i n k tegenwoordig nog een pleintje in het dorp
de strengen op haspels gespannen komen in lange rij nevens elkander op de spoelmachine waar zij op snel draaijende houten klossen worden gewonden et de
en wij niet al te veel aan een gebaand pad hechten alm en rustig sluimert het water in de kolk tusschen den krans der zware eiken die haar omringen riendelijk spiegelt zich muur en dak van den molen in het heldere nat
ns bezoek zal enkele fabrieken gelden daartoe reizen wij de steden en dorpen van het landschap rond maar wij willen natuurlijk inmiddels niet onopgemerkt laten wat daar overigens is te zien
gelijk vroeger de hoofdwegen er elkander ontmoetten r is dan ook een groot stationsgebouw waar t vooral bij aankomst en vertrek der treinen druk en levendig genoeg is
e hof te engelo was leenroerig aan den utenborch en daar de edelen van utenborch uit entheim afstammen zal van ouds de grond welligt aan de graven van
ij zijn nu nog in de acobus raandijk andelingen door ederland met pen en potlood eel weverij erk op hoe vernuftig de middelen zijn uitgedacht waardoor naar den eisch van het patroon op het juiste oogenblik een spoel met eene andere kleur in beweging wordt gebragt
en wij zouden een klein pleintje oversteken dat in zijn naam de elgen nog de herinnering bewaart aan zijn voormalige bestemming
ie bloeijende oase tot wier ontstaan de stichting eener weefschool door de ed andelmaatschappij in aanleiding gaf
aar engelo was zijn ouden vriend niet onerkentelijk oen op t eind der vorige eeuw de patriotten ook hier de wapens vernielden werd de steen in de kerk waaronder eer
a g moet op den weefstoel er doorheen gebragt worden aar vr dat de ketting in de weverij komt moet hij g e s t e r k t worden raaijende rollen brengen hem door de sterkpap heen
met zijn middelgebouw en zijn beide aan den achtergevel uitgebouwde vleugels een onregelmatig geheel blijkbaar uit verschillende tijden afkomstig
die van oor had geen antwoord ingezonden nschede osser en enekamp waar de pastoorsplaatsen vacant waren ontvingen zonder tegenstand een ervormd
aar krachtig bood de onroomsche bevolking hulp ruime geldelijke bijdragen werden geschonken hout door sommigen kosteloos geleverd werd door anderen vrijwillig aangevoerd en het kerkgebouw
op de donkere hulstbosschen die overal welig opschieten op het smalle pad dat zich tusschen de wildernis opent ij worden niet moede van het opzien naar de heldere blaauwe lucht
et oude wenthe was ontwaakt de nijverheid had een hooge vlugt genomen groote zaken waren gedaan fortuinen gewonnen
en het dorp binnengetreden ontvangen wij den indruk dat het hier een welvarende plaats is arel keek als hij een stad binnenkwam eerst naar de klok en dan naar de school
terwijl daar boven een gehouwen steen het bezoek der ostersche wijzen voorstelt en boven dien steen de ster in den gevel prijkt n den regel is het inwendige van het huis niet te zien maar welwillend wordt uw gids
was door de aanwassende bevolking noodig geworden an de ruime markt die voor een deel de verlenging der dorpsstraat is staat de eenvoudige voorgevel der kerk aan t ambert gewijd
et goed dat nog steviger moet worden dan het door de gewone bewerking is wordt soms na in een grooten rondwentelenden trommel gewasschen te zijn op de
e wenthsche industrie kwam meer tot kalmte en tot vastheid r is minder opgewondenheid niet minder opgewektheid minder luidruchtigheid
op de grens der groote heidevelden die zich tot aalte uitstrekken en waarin alleen de belangrijke etablissementen van het i j v e r d a l eenige afwisseling geven
ij vinden hier een bewijs van den practischen geest der wentsche fabrikanten die zoo het nuttige met het aangename weten te vereenigen en zoo goed de hulde aan het schoone met het behartigen hunner belangen weten te mengen
en een opgeworpen berg van wiens top gij een ruim uitzigt geniet ij kunt uit het park ook het uitgestrekte huis in zijn geheel beschouwen
edert eenige weken is die lijn van een zeer gewenschte tot een vast beloofde bevorderd oo treden wij dan een der engelosche bontweverijen binnen en beginnen met de
p den wagen bevinden zich de zoogenaamde spindels die elk voor zich een katoenen draad vasthouden en onder het rijden aanhoudend met groote snelheid draaijen
gehad ls het middelpunt van wenthe kan het dorp e n g e l o worden genoemd omdat aan zijn spoorwegstation de verschillende lijnen zamenkomen
men fluisterde van dien karaktertrek die ten allen tijde als provincialisme onze gewesten als esprit de
t s welligt ook nog zoo ondoelmatig niet de drooge onderhandelingen over katoen wat aftewisselen met gymnastische oefeningen en met een lustig pianospel
met de axen vereenigd naar ritannië overstaken en een deel van dat land aan zich onderwierpen it uitschland afkomstig hadden zich velen in ons vaderland gevestigd en lieten er talrijke sporen van hun verblijf
hoe elders een drie of viertal tot een groep vereenigd hun bladerendak beschermend uitbreiden over het digte bosch van hulst
terwijl hij met de eene hand aan een touw trekt waardoor de spoel wordt voortgeslagen en met de andere hand de lade heen en weêr beweegt om den inslagdraad vast te slaan
e ketting is toch reeds voor den invloed van het weder zeer gevoelig vochtigheid of droogte koude of warmte oefenen er een zeer merkbaren invloed op uit
an hier uit verspreidden zich bekwamer arbeiders en betere machines over geheel wenthe dat voortaan de mededinging met elgië zeer goed kon volhouden terwijl de welvaart door meerdere verdiensten van fabrikant en arbeider
waardiglijk heeft vertegenwoordigd n het begin dezer eeuw werd eleveld gesloopt en voor eenige jaren zijn de zware fundamenten en de uitgestrekte kelders uitgegraven
waar wij ons een oogenblik in oude en nieuwe dingen verdiepten verplaatsen wij ons als met een tooverslag naar
en het nu levende geslacht laten wij voor t oogenblik de herinneringen weêr eens rusten en zien rond in de wereld die ons omringt
die naar ogendorps gissing tot lmelo s opkomst aanleiding gaf it olland werden de linnens aanvankelijk naar wolle vervolgens herwaarts gezonden om gebleekt te worden en zij bragten er welvaart en bloei
alm en rustig zit daar de hooge gestalte van den edelen grijsaard te midden van het stadsgewoel om hem heen
aar het front heeft het gekeerd naar wat nog altijd het sieraad van lmelo is naar de breede vorstelijke eikenlaan met zijn krachtig en toch zoo sierlijk gewelf van takken en bladeren
evens kunnen wij dan de geschiedenis der wenthsche nijverheid ter sprake brengen t s ondag avond ij hebben als wij menschen willen zien de keus tusschen arelshaven
ok dit exemplaar is reeds zeldzaam geworden an het groote bosch dat zich nog omstreeks rondom de plaats uitbreidde en waar de graaf van alen eer van iepenheim varkens
en zijn eenige dochter bragt wickel aan haar echtgenoot acob an van assenaar bdam den zoon van den welbekenden admiraal
aar viel het lot te beurt de ontzettende verandering te beleven die op t eind der vorige eeuw de zoolang gehandhaafde de ook door haar met zooveel volharding verdedigde regten van haar hoog edel huis
bestemd waar in onrustige tijden de oogst tegen strooptogten beveiligd was en de landzaat ook wel de eer met zijn gezin een tijdelijke wijkplaats kon vinden
en behalve het nadeel daaraan voor de nijverheid zelve verbonden was een uitgebreide smokkelhandel daarvan het verderfelijk gevolg
en waaromtrent ik tot nog toe geen het minst berigt heb kunnen opdelven aar zoowel zijn bestaan als zijn belangrijkheid blijkt uit een uitvoerige kaart van de bezitting in opgemaakt
ilwold genaamd uit maloh kreeg op het graf van den udgerus het gezigt terug en houdt dit voor ons lmelo
waar niet ver van elkander omeinen en ermanen in hun haast nog ongeroerde grafheuvels slapen k zou u tusschen otmarsum en ldenzaal
met de levendige stoffering van rood en zwart en vaalbonte runderen en de weidende schaapskudde op het hooge kampje stoppelland door kloeke eikenstammen omlijst geeft het u
ij zou ook tusschen aalte en ierden nog altijd een onmetelijke heide vinden als van ouds afgewisseld door het digte boschgewas van ellendoorn
ij zouden dan hier ook zonder schade den straatweg kunnen opzoeken die niet zeer ver is tenzij wij een bezoek wilden brengen aan eene
angs onzen weg komen wij verder ook nog schoone stammen voorbij als verloren tusschen kreupelhout en elzenboschjes hun breede takken uitslaande over den kronkelenden landweg
iet eene der minsten daarvan is dat hij aan de schildering van personen en gebeurtenissen laat voorafgaan een overzigt van de gesteldheid van het land in het tijdperk dat hij gaat beschrijven
en de in wenthe zoo veelvuldig voorkomende uitgang i n c k wijst ook op huis of goed niet op een persoon
en potlood eel krammen in t gewelf et achtergedeelte heeft dikke muren en binnen de hoofddeur ligt de put die nog op het plein is te vinden
aar men leert het niet kennen en waardeeren als men het vlugtig beziet en haastig doorreist et vereischt en verdient een opzettelijke studie en het is die rijkdom van stof zelf
n zijn wij nu langs de groote welvarende boerenerven met hun schat van kostbaar eikenhout op de ruime vlakte gekomen dan zien wij o r n e voor ons en hebben wij spoedig dat echt wenthsche dorp bereikt
oorzigtig staat hij op en klimt van zijn verheven voetstuk af et ijzeren hek opent zich om hem den doortogt vrij te laten en als hij nu veilig staat op de straat aan onze zijde
vrij wat geschikter is aar wij kunnen ons bezoek immers herhalen of zoo niet wij kunnen ook elders fabrieken zien van denzelfden aard
ondanks alles wat belemmert en ontmoedigt ijn landschap zijn taal zijn geschiedenis zijn bevolking zijn nijverheid maakt wenthe voor vele en velerlei bezoekers tot een der merkwaardigste streken van ons vaderland
u werd engelo verdeeld onder zijn neven en nichten ohan hilip hristoffel van eppel verkreeg de eene helft ok deze stierf kinderloos
wier geel zoo heerlijk afsteekt tegen het wit der bloeijende boekweit en tegen het krachtig groen waarin de boerenhuizen half verscholen liggen dan is wenthe het schoonst
an eerst het bosch nog eens in er regterhand wenden we ons af en onze zelfverloochening wordt beloond wickel munt niet zoozeer door zijn aanleg uit
hun luidruchtig gejoel aar valt een schot en en andermaal meenden wij dat reeds te hooren e blaauwe rookwolk golft boven de menigte
de weiden voor het vee de heetvelden waar zij plaggen en turf staken en de heiden waar de schapen hun voedsel zochten onder de hoede van den cheper
e groote weg van orne naar elden loopt langs de beide stoomfabrieken een breede dennenlaan voor een goed deel door de heide voerend
en slaan de houten brug er over heen ij plaatsen aan den opgang de schoone poort van entheimer steen met haar ruimen boog tusschen sierlijke kolommen die een kroonlijst met gebeeldhouwde jagttafereelen dragen
elukkig trouwens dat ijsbert arel daar zoo onbewegelijk zit op zijn stoel e pooten van dien zetel en van zijn
kennen aarheen zullen wij nu gaan r is keus genoeg e omtrek
door den opzigter en beheerder der goederen die de anunniken van t ieter te trecht in deze streek bezaten ude namen hebben hier een taaije levenskracht e overlevering verhaalt dat
n alle rigtingen worden de vlammen voortgezweept et houtwerk door de hitte geblakerd vat overal als vanzelf vuur e spuiten zijn reeds lang verbrand op de straten
ls gloeijend goud tintelt het achter ons waar de ingang vrij spel aan de zonnestralen laat rachtig rood zijn de ranke stammen en de kronkelende takken getint
eel vorige bisschoppen haar verleend n ontving nschede stadsregten van bisschop an van iest aar ook de graaf van olms had er regten vermoedelijk van zijne vrouw afkomstig
a a k t en met haar archieven ging ook haar verleden in den grooten brand als verloren
en die welligt een overblijfsel is van een versterking door den keizer ostumus omstreeks n tegen de woeste en dreigende ermanen opgeworpen k zou u uitnoodigen
ij zouden tusschen eerselo en orne het woeste maar wonderschoone landschap zien bij het meertje met den glooijenden heuvel
eene kronijk der stad opgemaakt en geplaatst in de nschedesche ourant van en an en ebr van dat jaar
omhoog ij verwachten niet in nschede eene oude wenthsche stad te vinden
ebben wij de eene stad gezien dan mogen wij de andere niet onbezocht laten ij zullen ligtelijk opmerken dat beide plaatsen een zeer verschillend voorkomen hebben
aar wordt een wagen met rogge geladen ginds drijft de boer den ploeg door het stoppelland elders ging een zaaijer uit om te zaaijen en een vogelzwerm volgt hem nog op den voet
ij hebben het overoude ldenzaal nog niet bezocht met zijn hoogst belangrijke l e c h e l m u s k e r k het schoone omaansche gebouw met zijn zwaren toren ij doolden nog niet rond door de uitgestrekte buurschap
en komt gij soms voorbij ten tijde dat de school uitgaat dan ziet gij gansche zwermen jeugdige ooldenaars en ooldenaressen
terwijl het in aan den tegenwoordigen eigenaar den baron van eeckeren van assenaar is gekomen door diens huwelijk met aria ornelia gravinne van assenaar
een gesticht der empelheeren was en dat bij de opheffing der orde in alle bewoners werden vermoord behalve twee ridders waarvan de een op de hertenjagt was en de ander te trecht vertoefde
n zoo vragen wij ook s t u niet bekend dan verdient het uw kennismaking n kent gij het dan hebt gij t ook lief an wordt het voorstel om derwaarts in de allereerste plaats te gaan met ingenomenheid begroet
de leem in zijn velden gaf hem dakpannen en de stof om het vlechtwerk meê te bekleeden waarvan hij tusschen houten posten en stijlen zijn eenvoudige
potlood eel never als de gelegenheid daartoe gegeven wordt kunt gij hier bewezen zien at het zich fatsoenlijk weet te vermaken zonder eenigen dwang kunt gij hier opmerken
ot de heerlijkheid behoort sints eeuwen ook het naburige riezenveen waar een aantal riezen zich in hadden gevestigd
e rivier de egge verschafte haar boven de andere wenthsche plaatsen een wel gebrekkigen maar toch geenszins verwerpelijken waterweg en haar lage ligging
wenthe s welvaart et nieuwe gemeentehuis aan de markt draagt het zijne bij tot versiering van het tegenwoordige engelo
en het zou ook weinig de moeite geloond hebben als wij toen het open pad hadden gevolgd dat ons naar een boerenhuis zou hebben geleid
in versterken maar dit werd hem belet opdat de vijand die toen ldenzaal bezet hield er geen vast punt mogt vinden om zich te nestelen
aar de grijze staatsman is niettemin in verrukking acobus raandijk andelingen door ederland met pen en potlood eel n een dichterlijker natuur dan de zijne
p een bord bij den ingang staat een opschrift te lezen waarin het volkspark onder de hoede der ingezetenen wordt geplaatst
usschen weiden en velden door boschjes begrensd hier en daar door kloeke stammen of schilderachtige boomgroepen overschaduwd straks tusschen boschpartijen en langs de slingerpaden van een nieuwen aanleg
an schoonheid heeft het landschap zeker niet gewonnen sints zooveel prachtig eikenhout viel maar veel won de algemeene welvaart toen zooveel dood kapitaal te gelde werd gemaakt
r werd immers niet gestolen behalve dat in een langen kouden winter misschien de hekken om de weiden wel eens aanstoot leden
p het huis moet nog eene kapel aanwezig zijn waarschijnlijk uit den tijd toen de openlijke uitoefening der godsdienst verboden was maar wij krijgen die niet te zien
ntzeg u ditmaal de weelde van het zevencents bier gij kunt dan proeven wat het volk drinkt nder deze omstandigheden behoeven wij niet te veel vrees te koesteren
en onlangs door een uitnemend kenner der wenthsche oudheden den baron loet tot
aar is genoeg wat onze aandacht verdient en wij zouden om de wille der tegenstelling van de oude verdwenen havezathe ons kunnen wenden tot de kasteelen van onzen tijd
staande of in groepen vereenigd soms met een mantel van klimop om de forsche leden vaak met weelderige ranken van kamperfoelie omslingerd of met de smetteloos witte kelken der winde gesierd
ver t algemeen is in wenthe het opsporen van oudheden vooral van geschreven stukken niet gemakkelijk e landbewoner is gul en gastvrij aarne ontvangt hij u bij zijn vuur van rijshout en
eel dacht vraagt mogen wij niet te lang in ééne landstreek ons ophouden och is wenthe nog zoo rijk ij zouden nog menigen dag er kunnen rondzwerven
potlood eel in stad en dorp dragen allen scheldnaomen ij kunt lang in wenthe verkeerd hebben zonder te weten hoe de menschen die gij dagelijks ziet eigenlijk heeten
e kerk is er maar op de plaats van gemeentehuis en post en telegraafkantoor staan nog een paar groote ouderwetsche woonhuizen met hun tuinen
naar bloeijende steden en dorpen en vergeten buurtschappen in dreunende en gonzende fabrieken en naar den hoogen esch waar in stilte de graankorrels rijpen in de aren
een colossaal gevaarte dat om zijn omvang en zijn schoonen vorm niet alleen maar ook om het karakteristieke van het boerenerve waartoe hij behoort zijn plaats onder de wenthsche merkwaardig heden ten volle verdient
of om het afgelegen gewest te bezoeken et heugt den ouden van dagen nog wel wat er te doen was als de kooplieden in linnen naar msterdam zouden reizen n de kerk werd een gebed gedaan voor de behouden terugkomst
waaraan weleer onderscheidene huizen en erven in allerlei vormen zekere recognitie verschuldigd waren e kerk der oopsgezinden b v moest aan den hofmeijer jaarlijks twee jonge hanen opbrengen
aar wie bij genoegzame ruimte van tijd met plaatselijke kennis is toegerust die kan een wild en romantisch pad door bosschen en velden vinden dat hem over het terrein
a zijn dood vererfde zijn heerlijkheid engelo op zijn zoon nico met wien hij de laatste jaren van zijn leven in onmin had geleefd
welligt ook de buitengewoon groote muilezels en de trage sterke ossen die wij overdag met onveranderlijk en tred de lange wagens met boomstammen bevracht zagen trekken door het bosch
op stoelen die zij zelven hebben gehaald en zij drinken bier uit glazen die zij zelven aan een der buffetten hebben laten vullen n de week is ook
door een groot eikenbosch begrensd een overblijfsel uit den tijd toen een eekhoorntje naar het volksverhaal van wickel naar ldenzaal kon loopen zonder op den grond te komen
had hij er bij vernieuwing bevestigd gevonden n wat hem vooral had getroffen dat was de welvaart en bloei in den onmiddellijken omtrek der bezochte plaatsen waar nijverheid en landbouw zoo allergelukkigst vereenigd waren
en daverend gejuich weerklinkt t s vogelschieten at is dat daar zoo vragen wij een boer die met zijn gen aovend zaom ons voorbijstapt al is t ook midden op den dag
en oude linde overschaduwt het pad dat ten esten er langs voert en steen boven den ingang geeft het jaartal
als wij de huizen achter ons hebben die het acobus raandijk andelingen door ederland met pen en potlood eel middelpunt der buurschap enderen uitmaken slaan wij een zijweg in naast het voormalig buitenverblijf het u
naar de plaats waar eens het geduchte roofnest stond te midden van haast ontoegankelijke moerassen en wij zouden neergezeten aan de slotgracht ons door de overlevering laten verhalen
nkelen die het deden spreken er nog van als van een gebeurtenis in hun leven een wonder dat wenthe nog tot het eerste vierde deel onzer eeuw zijn overoude eigenaardigheden haast onveranderd had behouden
an msterdam was hij over mersfoort en wolle naar ssen gereden en van ssen over oevorden en den ardenberg naar lmelo om eenige dagen in wenthe door te brengen
ook nog altijd als de hofmeijer bekend is n wenthe wordt niemand bij zijn eigen naam genoemd althans geen wenthenaar van ouder tot ouder e boeren worden genoemd bij de
en van zijne dochter en erfgename die achtereenvolgens met twee graven van echteren was gehuwd oor haar eersten echtgenoot is de titel van g r a v e n v a n i m p u r g aan de echterens van lmelo gekomen
weinig of geen betrekking en meer natuurlijke indeeling der burgerlijke en kerkelijke gemeenten zou tot de wenschelijke zaken behooren
at wordt hier gemist e toenemende bevolking blijft gedrongen binnen den engen kring dien de oude rondloopende gracht heeft afgebakend ij den brand waren de fundamenten voor een deel ook de muren der huizen gespaard
die toch iets meer dan een boerenplaats is e midden van weelderig groeijend houtgewas ligt een breed en laag gebouw van ééne verdieping ganschelijk verschillend van de gewone wenthsche
in opgewondenheid zal geraken wiens onbuigbare fierheid hem zijn invloed en zijn populariteit
wier hooge torens thans reeds van verre de zetels der nijverheid aanwijzen gelijk vroeger de torens der ridderburgten de zetels der feodale aristocratie aar wij willen ons bezoek aan de fabrieken nog wat uitstellen
oudtijds de eerste onder de wenthsche marken bij wie de andere marken in geval van verschil appelleerden t o e n de belangrijkste
ls eene oase in de woestijn ligt niet ver van hier het bosch der heerenhuizinge a k e n h a g e n mede een gewezen havezathe
ogendorp was tamelijk droog en ik zie niet dat natuurschoon op zich zelf hem ligt in verrukking bragt
lmelo heeft veel meer het karakter eener oude wenthsche stad bewaard gelijk zij eene heerlijkheid bleef en het kasteel harer eeren nog aan haar vesten paalt
en volgden wij haar tot waar zij uitloopt in de heide dan zou zij ons brengen op den weg naar l b e r g e n een landelijk gehucht in welks nabijheid eens een wijdvermaard klooster heeft gebloeid
en het voorplein met zijn begroeide stalgebouwen en bloemperken leidt ls afgezonderd van de woelige bedrijvige wereld er om heen als een overblijfsel
en een ergernis voor den landbouwer van elders die zoo de beste krachten der kostbarespecie nutteloos in de buitenlucht zag vervliegen
eenzaam onopgemerkt zich zelven genoeg in hun kracht en majesteit traks hebben wij een zonnig gedeelte door een jonge beukenlaan
p den esch is het stil maar niet z stil als in de maanden waarin het koren rijpt en de menschenhand weinig te doen vindt op de groote velden
terwijl nog eene enkele damastweverij te orne van dezen indertijd belangrijken tak van nijverheid is overgebleven ij werkt met acquardmachines e
de gezegende gevolgen dier verdeeling zou hij met eigen oogen zien gelijk hij ze vr een halve eeuw met het oog des geestes had aanschouwd
brengen wij een bezoek aan het wilde dennenbosch met zijn slanke stammen en bemoste paden in wier midden de eenvoudige grafkelder ligt verscholen door de familie van echteren tot de rustplaats van haar dooden bestemd
met zijn rijkdom aan eikenhout onder wiens lommer zoo menig schilderachtig boerenhuis zich verschuilt met zijn holle wegen tusschen de hooge akkers en de rijk begroeide heuvels met zijn prachtige vergezigten telkens weêr nieuw en verrassend
aar is het als in de dagen toen de omein acitus schreef dat de ermanen afgezonderd en eenzelvig leefden en dat ieder zijn huis met een zekere ruimte omgaf
its overdag s avonds spookt het er ij weten u ook een gevangenis en een pijnkelder te wijzen met een geheimzinnige sleuf in den muur
niet tot engelo doorgetrokken en de wickeler vaart waarvan hij zulke hooge verwachtingen had gekoesterd verwaarloosd en ongebruikt
in daartoe gebouwde wijken niet zonder gevaar at gevaar bedreigt niet zoozeer de gezondheid want de straten zijn ruim en luchtig de woningen voldoende
en kapitaal werd vastgesteld tot aankoop en onderhoud van het noodige en eene commissie aangewezen tot bestuur en beheer
een enkele herinnering aan haar oude geschiedenis eel is er niet van bekend erhaaldelijk zijn haar archieven door brand vernield it de toen nog op t stadhuis aanwezige papieren werd in
dat misbruik na te laten zoolang niet allen zamenwerkten de invoering van de wet op den kinderarbeid is in wenthe met ingenomenheid begroet
over t eldam waar het niet aan water ontbreekt en het boomgewas overschoon is en over ijenhuis waar hij met den grijzen chimmelpenninck belangrijke dingen besprak kwam hij langs een slechten weg te eventer
e mèkes uit de fabrieken hebben den naam dat zij zeer goed dansen gelijk zij t ook zeer gaarne doen ij het naderen van nschede
hier langs den weg overal de heerlijke koningen des wouds boven het digte struikgewas zich fier verheffend
elnu bloemperken vindt gij er in overvloed maar geen bloem wordt baldadig geschonden geen grasperk moedwillig vertreden
et oninklijk bezoek voor weinige dagen aan wenthe gebragt had in de woningen der armen een overvloed van brandstof doen opeenhoopen in de dorre dennetakken en stammen van de menigvuldige versieringen overgebleven ater was er weinig
roeger was in het bosch zelf een uitspanning e pluimgraaf die de zorg voor de indertijd rijke en beroemde menagerie had verschafte ook den vermoeiden en dorstenden wandelaar wat hij in redelijkheid verlangde
ier stroomen de beeken uit den omtrek heen en tot in het jaar scheidde een groote waterplas lmelo van ierden
ie zonderlinge misstand doet zich voor waar hetzelfde huis twee eigenaars heeft ij ontmoeten menigmaal uitbouwsels van hout die als schuren worden gebruikt of van steen
at iemand voor zijn genoegen oude zaken opspoort kan hij zich niet voorstellen aar moet iets achter zitten ij is bang voor een proces t an zijn dat iets van de oude vrees voor de drosten hem nog in t bloed zit
an dien nieuwen tijd spreken niet alleen de verdeelde en veel verbeterde markegronden maar ook de ledige vakken die gij rondom in het houtgewas bespeurt
niet veel jaren nog niet den leeftijd der zeventigers niet verder dan den tijd toen ijsbert arel het wenther land bezocht aar wij moeten
p het groote plein ligt hetzelfde bouwhuis dat er nu nog is te vinden het eenige wat overbleef en ter regterzijde verrijst het hoofdgebouw een zwaar vierkant gevaarte met een hoog dak gedekt
at is de verhouding tusschen werklieden en werkgevers n welken toestand verkeert de arbeidende klasse stoffelijk en zedelijk
e rogge is gemaaid en binnengehaald de boekweit begint zwart te worden et landschap heeft zijn rijken zomerdosch verloren
straks door de gunstige uitkomst aangemoedigd ook te olten nter en iepenheim en bepaald met het oog op het fabrikaat van linnens te
lleen gaan wij even de brug over om een blik te werpen op de fabriek van den eer ijk wier gebouwen aan beide kanten van de beek verrijzen
heeft gekost wiens helderheid van hoofd en wiens scherpte van blik nog bijna dag aan dag door den loop der gebeurtenissen bewezen worden
och zou t onze aandacht niet zijn ontgaan dat die boerderij op een stuk lands te midden eener ruig begroeide gracht ligt en gij vermoedt hier iets uit ouden tijd te vinden
eel ruime weiden en prachtige boschpartijen ons naar arelshaven brengt ie nog eens deze indrukwekkende groep waar het bosch een weinig terugwijkt
voor brand en timmerhout na ontvangen verlof van den holtrigter en waar zij de varkens op mesting dreven
aar de gracht vr het huis werd gedempt de ringmuur met den toren en een der poorten afgebroken et terrein des heeren ijk draagt in de archieven den naam van de
terwijl wij bij ogendorps standbeeld vertoeven laten wij een oogenblik vrij spel aan onze verbeelding en wij zien hoe daar leven komt in dien man van metaal
en later aan hunne dochters die het aan oenraad an den zoon en leenvolger van ulert legateerden oo werd de heerlijkheid in weer in ééne hand gebragt ijn zoon
is nog in vollen bloei en trekt jaar op jaar tal van vreemdelingen tot zich oor wenthe is het een zeer gewaardeerd
ngelsche weefgetouwen van verbeterde zamenstelling werden daar ingevoerd en aan kinderen en volwassenen werd de behandeling van dit werktuig er geleerd
iet vernietigd was nschede s energie poedig verrees de stad weêr uit haar puin elnu wij zullen dan eene gansch nieuwe eene negentiende-eeuwsche stad zien al zij ons voldoen
ij moeten ook aan de andere zijde van lmelo het riezenveen onbezocht laten evenals de rijke villa s en buitenverblijven aan den weg die derwaarts leidt ij zouden anders de moeite van een uitstapje wel beloonen
verweloozen gevel en de muren van balkwerk waartusschen gevlochten en met leem bestreken horden zijn aangebragt
en van de havezathe versberg maar met welgevallen en belangstelling zou hij de belangrijke fabrieken van het i j v e r d a l begroeten en bij ierden den
ij hebben nog maar vlugtig een blik geworpen op het stedeke e l d e n i j e e l d e n zooals het werd genoemd toen in de woningen van het oude elden herwaarts werden verplaatst
acobus raandijk andelingen door ederland met pen en potlood
it de verte klinkt flaauw het geblaat van de schaapskudde op de heide of het geblaf van den hofhond die wacht houdt op het erve
n den tuin van den eer ijk aan den ornschen straatweg is het beloop van de grachten nog aan te wijzen en het tegenwoordig woonhuis is op den rand van een daarvan gebouwd gehouwen steenen en
terwijl het gloeijend rood van den hemel weerspiegelt in den onbewegelijken plas en ver op den achtergrond de hooge bosschen van aesveld zich reeds in grijze nevelen hullen k zou u vertellen als gij t hooren wildet
ij tooijen in onze verbeelding de laan weêr met haar hoog en zwaar geboomte al hebben ook de ouden van dagen in engelo het daar niet meer gekend ij laten het water der slotgracht weer frisch en zuiver de gemetselde buitenwallen bespoelen
om in weelderigen tooi de ruwe gevels te bedekken en in rijke festoenen neêr te hangen langs de kleine vensters en de kunstelooze deuren
n de nabijheid van het spoorwegstation ligt eene ijzergieterij en de stoomfabriek ofia o acobus raandijk andelingen door ederland met pen en potlood eel ningin der ederlanden die deels tot spinnerij deels tot weverij van verschillende linnen en katoenen manufacturen is ingerigt
hoe de nijverheid dringende behoefte had aan twee zaken verbeterde machines en verbeterde
isschien vond hij ergens een hoekje op bijzonder grondgebied van een of anderen eer en zoo niet vagebonden en landloopers waren in de middeleeuwen in verijsel overvloedig
en merkwaardigheid noemt hij het een van de schoonste landgoederen van ons land ja van alle landen ractisch blijft hij het verbaast hem dat zulk een goed in de heide lag onder markegronden die eeuwen lang woest hebben gelegen
eel gemeentehuis noodig e markezaken werden behandeld in de herberg de dorpsbelangen door den eer of door den rigter van orne ok het post en telegraafkantoor dagteekent uit de laatste jaren
nende maar een paar uur verwijderd van nschede waartoe zij kerkelijk behooren hebben met engelo een zeer levendige met nschede
an haar de eer dat zij heeft begrepen en dat zij heeft gegeven wat wenthe noodig had ints veranderden weêr de omstandigheden
p het voetpaadje langs den rand van den esch of langs het wagenspoor aan zijn voet gaan wij voort tot onze weg ons weêr door lager liggende velden voert en over een boerderij met een schat van kostbaar eikenhout
en wat nog bestaat moet vaak van heinde en ver worden zamengebragt nkele bijzonderheden te bewaren anderen althans aan te wijzen heb ik beproefd
uizen liggen hier dan ook niet n de laagte rondom den esch zijn zij verspreid in het bosch ook weleer aan de gezamenlijke markegenooten behoorend waar zij het hout hakten
ij keeren hier terug en volgen de straat die regt op de pastorie van den oudsten predikant op de weeme zou aanloopen als er in dit oude deel van engelo ééne straat regt liep
w e g zelfs geen grooten weg nog want de dijk naar nschede lag vrij wat meer uidelijk een stoomfabrieken maar kantoren in de ruime voorhuizen waar de wevers de goederen brengen
opgerigt om het oer dat menigvuldig in de heide voorkomt en veel naar uitschland verzonden wordt op de plaats zelve te smelten en zoo de grondstof te leveren voor de ijzergieterijen en machinefabrieken in den omtrek
itvoer was er niet e afstand was te groot en wat de wenthenaar over had van zijn linnen of van zijn landbouwproducten dat verkocht hij aan de weinigen die zelven geen land bebouwden
och bleef wenthe nog afgelegen t leef nog een lange reis zelfs toen de spoorweg reeds tot rnhem liep en de diligence op ingen de reizigers over utfen en ochem naar ldenzaal bragt
et zij zoo maar dan was die ooze het verstandig gebruik van allerlei afval uit stal en keuken dien de wenthsche boer in den regel laat verloren gaan
met cingels en lanen met visscherijen en tuinen met een deftig heerenhuis met grachten en ophaalbrug h e t l a d e n h u i s waarvan nu geen spoor meer over is waarvan zelfs de herinnering in engelo nagenoeg is uitgewischt
ij zouden trouwens later ook geen sterveling meer hebben ontmoet om bang te maken zelfs geen nachtwacht overmits er geen nachtwacht was
n hoever de wenthsche nijverheid haar ontstaan te danken heeft aan vlugtelingen die in den tijd der hervorming of welligt reeds vroeger de vervolgingen in deze afgelegen streken zijn ontweken kan ik niet beslissen
wien t om natuurgenot te doen is behoort het grootste gedeelte van den grond in dezen omtrek den eer van wickel die geen hout laat vallen
an de gravin douairière van assenaer die t bewoonde meldt hij dat zij eene ijverige voorstandster der markeverdeeling was en dat haar schoonvader de wickeler vaart had laten graven
ij had er rond gezien gelijk hij gewoon was rond te zien ij had een diepen en gunstigen indruk meê genomen naar huis
toppelhaonen is het antwoord ij laat het in t middlen of dat stoppelhanen een werkwoord is of een zelfstandig naamwoord of dat volksvermaak dan wel die volksmenigte zoo heet at is het
aar de karakterlooze stijl van onzen tijd eischt wanneer hij nog eenigen indruk zal maken de lange breede regte straten eener moderne stad
tenzij dan het eigenaardig schoon van den welbebouwden akker van het ontgonnen heideveld van de rivier mits zij bevaarbaar was aar wickel heeft hem toch getroffen
die natuurlijk niet voor hun eigen genoegen zoo getracteerd werden was een voordeeltje voor de boerenknechts en meiden
dat ieder boer spon of weefde en ieder spinner of wever zijn stuksken land bebouwde terwijl tusschen de dorpen en steden niet anders dan een treurige woestijn zich uren ver in t rond uitstrekte
en wij dwalen wat rond door het bosch tegenover het jagertje tusschen het hooge hakhout waarboven hier en daar een forsche beuk of eik
et afgezonderde huis niet ver van daar is het nieuwe ziekenhuis dat helaas van tijd tot tijd noodig is wanneer onder de digt opeengepakte bevolking in de vaak zeer bekrompen
al was t dan ook kleiner en onaanzienlijker zich reeds in vertoonde toen het nog u r g u n d e werd genoemd n de kerk der ervormden wier sierlijke torenspits een der schoonsten
een wezenlijk verlies is want de stoffelijke natuur van den mensch heeft ook daar haar eischen unt gij die intusschen nog genoegzaam beheerschen laat ons dan nog niet naar arelshaven gaan
el opmerkelijk is het dat ondanks de verschrikkelijke snelheid waarmeê de vlammen zich uitbreidden in de ontzettende verwarring van den algemeenen ramp maar één menschenleven verloren ging
en de laan met wilgen en lariksen die de markt met de breede straat aan het begin of het einde naar den kant van engelo verbindt
waaromheen het golvende bouwland zich uitbreidt en waarin een aantal boerenhuizen met hun hooge spitse daken nog als vr jaren en eeuwen onder het lommer der knoestige takken verspreid liggen
ij lmelo zag hij een breed kanaal met een ruime haven een onschatbare weldaad voor wenthe maar dat kanaal
zich uitbreidt terwijl de gemeente nschede zelf binnen de zeer enge grenzen der stad beperkt er midden in ligt oo is het ook met lmelo en elden
en geschiedvorscher beiden reesde ik niet van uw geduld te veel te vergen ik zou u in de nabijheid van otmarsum de velden wijzen
rouwens ook de boeren gaan vooruit ij de weinige gelegenheid tot afvoer hunner producten bij de gemakkelijkheid om in de weefkamer het weinige geld te verdienen
zoowel de villa door den eer van lmelo gebouwd en bewoond terwijl de gravin douairière haar verblijf houdt op het kasteel
dan slaan wij op het grasperk onder het wijd uitgespreide looverdak van den kolossalen eik ons tijdelijk hoofdkwartier op
hadden in twist met de buren van enderen en asselo elligt wordt haar naam reeds in genoemd
en erven bezat terwijl een voetpad van den hof naar den naburigen onnekerberg nog de unkenweg monnikenweg heet is het mogelijk dat de volkssage niet zoo ver van de waarheid verwijderd is
et ruime voorhuis en de groote vertrekken dragen den stempel van een heerenhuizinge uit de de eeuw an de voormalige grachten worden nog overblijfselen
elligt zou t ook in zwaarte toenemen als uit den overrijken overvloed wat gekapt werd ier in de laan spookt het
ene zeer belangrijke heerlijkheid was het zeker erkwaardig is het dat zij reeds vijf en een halve eeuw in hetzelfde geslacht is behoudens de jaren tusschen en
in het volksleven en geeft ons een dier eigenaardigheden te aanschouwen die langzaam uitsterven ie daar
en de bijen gonzen over het bloeijend boekweitveld at in wenthe zooveel ouds is bewaard gebleven
en wat hij onmogelijk had geacht dat zou hij zien stoomweverijen waar met de machinerie niet alleen wit goed wordt gemaakt maar ook bont in allerlei zamengestelde patronen wordt vervaardigd
die met acob van oeverden tot den toevelaar was gehuwd en bleef in dit geslacht tot toen acob s zoon orchard melis van oeverden zonder wettige afstammelingen overleed
it wonderlijk schoone landschap behoort tot de boerschap uren en ligt aan een der binnenwegen van orne naar wickel ie weg leidt ons dan ook van zelf naar de dennenlaan terug die wij zoo even hadden bereikt
want reiziger en bezoekers gingen vroeg in de beddekast ter ruste t as in wenthe alles vroeg vroeg op vroeg te bed
met zijn oude boerenhuizen om wier hellende houten gevels de wingerd zijn weelderige ranken slingert en over wier hooge daken vaak de eiken hun krachtige armen
en in de erfelijke waardigheid van banierdragers van het ticht slechts een armelijke vergoeding vonden voor hun verloren heerschappij toen zij voor den bisschop het trotsche hoofd hadden moeten buigen
it de stad voeren twee met iepen beplante lanen naar het kasteel an eene er van ligt de nieuw gebouwde hoogere burgerschool aan de andere de moestuin van het slot
waar het roodbonte vee voedsel en schaduw zoekt hier door rijzige dennen afgesloten de frissche weide in wier midden een geheimzinnige waterplas de graauwe eikestammen met hun hooge kruinen weêrspiegelt
deels het voor en nadeel der zoodanigen in wier toestand in korte jaren een verbazende verandering heeft plaats gehad
ij bemerkt dat het er vol is charen van wandelaars bewegen zich door het park langs de ruime grasperken en de slingerende
met de aarden omwalling die het erf omringt de oude axische hoeve honderden van jaren onveranderd gebleven
uizenden tienduizenden hadden in het park bezocht maar de commissie behoefde in haar verslag niet meer dan voor verlies aan het geheele materieel te vermelden
werd de stad door prins aurits genomen en ontmanteld an de unsterschen had zij in veel te lijden ene zware brand teisterde haar in
die nog wat tijd noodig heeft om aantrekkelijk te worden maar ook in de nabijheid van hooge prachtige dennen leidt de laan naar een
en konden dan in trecht of elderland dezelfde ervaringen opdoen totdat zij eindelijk als onverbeterlijke dieven en rabauwen te eeniger tijde werden opgehangen of naar de galeijen gezonden
ruchteloos beproefd het onheil in zijn begin te keeren oor het drooge warme voorjaar waren de menigvuldige houten gevels tot zoovele gevaarlijke punten geworden waar de vlam voedsel vond
die wroogde zich zelven en gaf uit eigen beweging zijn verbeurde tonnen bier en ook wel eens behalve zulke markegenooten die de kunst
van boomgroepen omringd en reeds op grooten afstand hoort gij t gerucht van menschensternmen als een stemme veler wateren
igenlijk niet veel anders dan een voorwendsel of aanleiding om n spier in t glas te krijgen of met andere woorden om jenever te drinken