AITRADER/dutch-tts-labeled-complete huggingface dataset:
en bij een gewone wandeling waarvan het logement het uitgangspunt is moet niet zelden meer dan één heerlijke partij onbezocht blijven
at hij verder voor kleeding noodig had werd grootendeels in wenthe vervaardigd et bosch der marke leverde hout voor zijn sober
s wickel met zijn ruime velden n hooge bosschen u betend oo vraagt hij
p t gekras der viool beweegt zich de massa met onbewegelijk ernstige gezigten onder schor gezang en handgeklap eenige passen vr en achteruit in opmerkelijke eentoonigheid it is een
an rondom is hulp ontboden en gezonden maar nog niet aangekomen agens vol geredde goederen moeten worden achtergelaten om althans het leven te behouden
een der redenen van schoolverzuim op te betreuren zeker maar toch te verontschuldigen waar vader en moeder op het veld
in omaanschen stijl opgetrokken en inwendig naar den eisch rijk en smaakvol versierd an de ervormde kerk bleven wel de zware muren van entheimer steen overeind maar het inwendige werd hersteld
de vereeniging van nieuw en oud ier vindt gij bij elken voetstap nevens elkander herinneringen die eeuwen heugen
venwel de onderneming kwam niet tot stand de half opgetrokken gebouwen bleven onvoltooid en verlaten aar soms komt er leven in de doodsche ruimten
waarin zij onregtimatig was vervreemd maar ook daarom verdient zij de opmerkzaamheid omdat hare eeren ten allen tijde een groote mate van onafhankelijkheid tegenover de bisschoppen hebben weten te bewaren
hoewel nog weinig beteekenende vaarwater aansloot was er evenzeer dringende behoefte als de invoering van ngelsche werktuigen voor het s
en daar de kerkelijke gemeenten der ervormden met de burgerlijke overeenkomen is er volstrekt geen overeenstemming tusschen den feitelijken en den wettelijken toestand e boeren van riene b v in de onmiddellijke nabijheid van engelo
te lezen roeger had er een kerkje gestaan waarvan de houten toren door de raadsluiden van orne aan die van engelo was geschonken
vreemd volk met dien gevreesden naam werd genoemd e grachten van den ondenborg kunnen evenwel ook behoord hebben aan de oude havezathe o m b e r g die in deze streek moet hebben gelegen
met haar welbenlinden aar daar zitten ook de heeren en dames e groote fabrikant is er met zijn vrouw en dochters p den voet der meest volkomen gelijkheid zijn zij er gezeten aan tafeltjes die zij zelven hebben veroverd
at het schoon is erkent ieder wel maar juist misschien door zijn rijkdom is de indruk niet z als men verwacht had
e oude nog bestaande wegen waar ogendorp in zijn koets met vier paarden reed slingerden zich met groote krommingen door het veld en langs de
kleingeestigen naijver en eigenbaat waardoor maatregelen van algemeen belang moesten achterwege blijven welligt zou hij nog enkele proeven vinden dat groote eeren zich in den veranderden toestand nog niet hadden geschikt
erst houden wij den breeden straatweg en gaan de beek over die in den zomer vrij droog is eldra zijn wij te midden van akkers en weiden die zich regts en links uitbreiden
want de proeven in ngeland genomen om met de machinerie te w e v e n waren z slecht uitgevallen dat hij meende te mogen beweren dat dit met de machinerie niet gaat
die eenmaal den wenthschen grond in zoo grooten getale bedekten aar wij moeten ons grenzen stellen elligt daalde ik hier en daar reeds te veel in bijzonderheden af isschien gaf ik over het oude wenthe
en er woonde een meijer bij die naar wenthsche gewoonte d e o f m e i j e r werd genoemd en zich onder de vleugelen van zijn eer boven de overige meijers scheen te willen verheffen
n was diezelfde concurrentie de oorzaak dat de kinderen te vroeg werden gebruikt was t voor een enkel welgezind fabrikant onmogelijk
en veerschuit die den eere van lmelo toebehoorde moest de reizigers overbrengen et gemis van het veergeld werd vergoed door het regt om te ierden eene tol te heffen en vermoedelijk was het verkeer zoo gering niet op een weg
met haar torens en schoorsteenen overzien aar zitten groepen van fabriekarbeiders van kleine burgers en winkeliers van
n de entheimerstraat die zich hier bij de markt aansluit ligt de nieuwe pastorie der oopsgezinden naast de kerk en een weinig verder de bijkerk der sraëheten
en weinig voorbij den spoorwegdijk wendt zich een voetpad ter regterzijde af at willen wij volgen het brengt ons op den hoogen esch van ouds tot bouwland gebruikt vr de markeverdeeling het gemeenschappelijk bouwland der buurschap
elden en oor van goed bebouwde velden omringd en in oor vooral de bewijzen eener belangrijke nijverheid n wat hij met groote blijdschap zou opmerken de marken zou hij overal verdeeld vinden
an den steenen trap voor den ingang herstellen wij de leeuwen met wapenschilden in de klaauwen die gij nog in den grooten tuin der weeme kunt terug
n nu zijn wij weêr teruggekomen op het punt waarvan wij uitgingen aar elders in ons vaderland nog zooveel
was van ouds een meijerhof e bewoner zal d e h o f m e i j e r heeten ook al is hij van gansch ander geslacht dan de tegenwoordige eigenaar
die in de laatste helft der de eeuw een aantal vaderlandsche kasteelen heeft geteekend vind ik het als een groot gebouw uit twee achter elkander gelegen huizen bestaande
elnu laat nog eens de wijze en wakkere staathuishoudkundige met zijn open oog voor volksbelangen en volksbehoeften den togt door wenthe doen at zou hij er nu vinden
dit voetpad langs dat ons te midden van een echt wenthsch landschap brengt ier is weêr een rijkdom aan eiken met els en wilg en berk afgewisseld hier de overonde
die tot weefkamers of wel tot woningen zijn ingerigt ij komen tal van die echt wenthsche hooge schuurdeuren voorbij die de met hooi of rogge geladen wagens moeten binnenlaten en wij vinden overal gemis aan versiering
de woonplaats van den beroemden staatsman en geleerde a d b o u d e r m a n c h e e l e die als wetenschappelijk gevormd krijgsman
althans haar zuster moest ook toestemming geven tot den verkoop er van oen an van iest die in kocht was nschede geheel aan het bisdom verbonden
welks fabrieken daar ginds nevens de scherpe torenspits hun zwarte rookwolken opzenden boven het donker hout waartegen de lange witte stoomwimpel van den voorbijsnellenden trein zoo krachtig afsteekt
en een stukje bouwland ligt aan drie zijden ingesloten door den hoogen muur van digt en donker eikenloof waarin de witte stammen schemeren
al vinden wij nog lang daarna kloosterjuffers van lmelo onder de dochters van adellijken huize die uit de kloostergoederen zekere inkomsten trokken
ouden wij den straatweg dan hebben wij het beste gedeelte gehad als wij omstreeks ter halverwege de schilderachtige eikengroepen hebben gezien
elangrijke sommen vermaakte hij bij zijn overlijden die ten bate van het volk moesten worden besteed ijne erfgenamen zorgden daaruit o a voor den aanleg van het
at orchard melis van oeverden in deed die zijn papieren van zijn huis te engelo naar veiliger plaats bragt dat zullen wel meerderen hebben gedaan oo vloeijen de bronnen schaars
om van hier uit het bosch te bezoeken dat tegenover ons in stille majesteit ligt ij zien dan tevens het begin der vaart in door arel eorge van assenaar naar de egge
de aanzienlijke bezitting sints in andere handen overgegaan acobus raandijk andelingen door ederland met pen en potlood eel oor den loop der geschiedenis teruggevoerd tot de tegenwoordige eeuw
potlood eel daar ligt in zijn bedding en aan zijn zoomen et de buitenwereld kwam de wenthenaar weinig in aanraking
die sints duizend jaren onveranderd bleef en de stoomfabriek waarin haast ieder jaar wijziging en verbetering brengt het stilstaande water van
of de doorrijdende voerman ze voor het huis van den fabrikant had neergezet oen kwam ook de nachtwacht ten tooneele ij het aanbreken van den dag
ij vertoefden nog niet bij den uler watermolen in wier nabijheid tot in t begin dezer eeuw de havezathe l d e m e u l e zijn hooge daken verhief
mag in de restauratiezaal zijn beeldtenis worden bewaard wèl mogt de burgerij van nschede en onneker haren weldoener het gedenkteeken stichten dat niet ver van den ingang hem gewijd werd
en potlood eel rig en toch zoo ernstig herfstgewaad siert het nog niet aar dit verlies bereidt ons een blik
elukkig zijn de mestvaalten verdwenen die in vroeger jaren op nagenoeg ieder erve den vreemdeling door hun onbehagelijkheid een aanstoot waren
ging de koopman op reis e eikenhouten kisten vaak met snijwerk versierd die men nog in vele gezinnen aantreft als bergplaats voor het kistentuug het
verliet hij zijn heiden en bosschen niet en vreemdelingen kwamen schaars tot hem ehoeften had hij niet veel en wat hij noodig had dat verschafte hij meestal zich zelven ijn land gaf hem koorn en hij bakte zijn brood
een der drosten van wenthe op dit zijn slot geroofde mannen en vrouwen gekerkerd hield totdat hun bloedverwanten hen met zware
n t is ons nu om den m e n s c h niet om het bosch te doen rouw aan ons beginsel wandelen wij er is onderweg ook nog wel iets te zien en wederom naar gewoonte wij binden ons aan den straatweg niet
erdwenen is ook een ander adellijk huis het r o o t h u i s een der beiden van dien naam in deze streek iet ver van eleveld aan wiens eigenaars het tot behoorde komen wij de weide voorbij
e ouden van dagen weten nog veel te verhalen van den baron wien het toen behoorde estijds had het zijn beteekenis voor engelo reeds verloren maar eens was daar het punt van waar alle gezag uitging
vergeten gelijk het verdwenen zal zijn aar niet het oude alleen ook het n i e u w e wenthe verdient onze
allen naar de buitenzijde werden verplaatst n de stad zelve bemerkt men weinig of niets van de levendigheid die een bloeijende nijverheid met zich brengt aar behalve dit betrekkelijk gemis is de opeenhooping der arbeidende klasse
e werkman behoeft geen weerloos slachtoffer te zijn van hebzuchtige fabrikanten e concurrentie zelve maakt dat onmogelijk iets belet hem elders werk te zoeken wanneer hij uitgezogen en mishandeld mogt worden
door kanalen vooral ezelfde opmerkingen had hij ook elders gemaakt e orne en te engelo vond hij veel ijver en ondernemingsgeest maar een kanaal dat zich bij het bestaande
potlood eel en daar verbreed aar voldoen de nieuwerwetsche gebouwen niet n de geringere buurten missen dien stempel van oudheid en ernst die ook het verval eerbiedwaardig
et geslacht dat het oude gekend heeft gaat heen llengs groeit een nieuw geslacht op onder andere omstandigheden onder nieuwe toestanden innen weinig jaren is het oude
ie geen hoofddeksel rijk zijn zullen niettemin door een beweging der hand in de rigting hunner witte haren toonen dat het hun minder aan beleefdheid en goeden wil ontbreekt dan wel aan een voorwerp
ver opzettelijke vernieling of beschadiging in het uitgestrekte terrein behoefde geen enkele klagt te worden gedaan ulde aan e n d r i k a n v a n e e k die het volkspark aan nschede schonk
en klok met het jaartal is er nog van bewaard aar nu de straatwegen naar orne en ldenzaal zich splitsen is bouw en weiland
e atholieken hebben in onderscheidene buurschappen hun kerken n dat opzigt is bij hen de toestand gunstiger
en de wereld is niet alleen voor de landschapschilders en de wandelaars geschapen an dien nieuwen tijd spreken u ook de spoorbanen
en van hem weêr in leen ontving het slot waaruit latere eeren vaak den bisschop trotseerden dat in ugustus door graaf erman van den erg
beiden als bij den dag toenam oen de andelmaatschappij het nieuwe systeem alom zag overgenomen en toegepast trok zij zich terug en liet te regt aan de particulieren den arbeid en de voordeelen over
als geschakeerd van bruin en donkergroen fluweel is de grond met zijn tapijt van veerkrachtige naalden en donzig mos
ver den smaak valt niet te twisten at mij betreft ik meen u te moeten waarschuwen verwacht niet te veel ij zullen nieuwe huizen zien zelfs prachtige huizen met spiegelglas met de bekende gegoten krullen en versierselen
dat is een boerenwagen zoo als illem de lercq het in zijn jonge jaren deed of als ogendorp met eigen koets waarvoor vier paarden waarlijk niet te veel waren n voor een pleiziertogt was zulk een reis te lang te vervelend en te kostbaar
en potlood eel der stad dat beneden den wind ligt ergeefs ls gewoonlijk bij zulke geweldige branden gaat er een wervelwind over de ongelukkige stad
oen ogendorp wenthe bezocht werd er nog voornamelijk linnen gefabriceerd hoewel ook de katoen er begon bewerkt te worden e garens werden in de huizen gesponnen ieder huis was een kleine fabriek
ij bleven nog op een afstand van het eerwaardig arkelo met zijn berg waar de bisschoppen van trecht als eeren van wenthe gehuldigd werden en waar
langs een bloeijend heideveld op wier donker paars en roodbruin de schapen als witte stippen zijn verstrooid en aan den zoom der heide verheffen zich de zuilen
et groote belangstelling had hij de fabrieken bezigtigd met groot genoegen de fabrikanten en hun gezinnen leeren kennen van wier gulheid en voorkomendheid ook illem de lercq in zijn jeugd bij herhaling
n een der achterstraten sloeg de vlam uit eene arbeiderswoning elhaast greep zij met geweld om zich heen
en praat hij over allerlei dingen terwijl de vrouw koffij schenkt en stoete op de ronde klaptafel zet ij doet hem te meer genoegen naarmate gij meer daarvan gebruikt
langs elden en oor waar het omliggende land slechts bebouwd behoefde te worden om hen tot een hoogen trap van bloei te doen geraken
en wij hebben aan den weg naar aaksbergen de plek niet bezocht waar het slot eckum de woonplaats der eldensche martelaressen heeft gestaan
bijna ook weêr verlaten nu de spoorwegen zijn gemaakt die wenthe met de hoofdplaatsen van ons vaderland en met uitschland in verbinding hebben gebragt
zekere hulde van tijd tot tijd den bisschop gebragt nu en dan eens bescherming bij den landsheer gezocht maar de band was altijd zwak
e synagoge is nog niet gebouwd aar die nu is lag toen ook een brandgraven e kerk der ervormden staat nog aan den overkant der beek met het koor naar het osten gewend
i g t een nieuw wenthe n menig ander opzigt ook het oude ant dit is in wenthe
och wat wij op ondag in nschede zien is voor zoover ik weet eenig in zijn soort althans in ons vaderland et is ons bepaald om h e
an de beek een weinig ostelijk is een water oliemolen ok de eldensche straatweg is er nog niet e straatwegen kwamen omstreeks gereed
egts en links breidt het bosch zich uit maar wij vinden hier nog niet het schoonste gedeelte el streven de stammen lijnregt omhoog maar het hout heeft hier op verre na zijn vollen wasdom nog niet
tot den akenhagen e andere helft werd het eigendom van den generaal ahony die met icolina udith van oeverden was gehuwd
an nieuwe huizen ontbreekt het geenszins evenmin als aan spoorwegstation of fabrieksschoorsteenen aar in zver heeft het zijn oud karakter bewaard
l a n d b o u w in nschede vergadert dan is hier tentoonstelling van vee van landbouwwerktuigen
als een voortdurende beschimping van de stad waarmede de eeren van aesveld in aanhoudende veete leefden k zou u voeren
met portlandsch cement oor de groote ruiten zullen wij hier en daar den blik in groote rijk gemeubelde kamers werpen waarvan wij kunnen onderstellen dat zij aangenaam ter bewoning zijn
afstammeling van een paanschen hopman die om eene ldenzaalsche schoone zijn zonnig vaderland voor de wenthsche heide
et zijn koets met vier paarden was hij door een barre woestijn in lmelo gekomen en t was hem geweest alsof hij op eens in een klein paradijs was verplaatst
ij de scheiding van elgië scheen de toekomst hopeloos et liet zich aanzien dat de elgische fabrieken in de behoeften onzer koloniën zouden moeten blijven voorzien terwijl de oord ederlandsche industrie den ongelijken strijd zou moeten opgeven
en daar moest de weg dus vooral verbeterd worden oe schadelijk en lastig de hooge in en uitvoerregten voor de nijverheid zijn
ij het jagertje is de groote laan tegenover het huis nog niet ten einde og ver strekt zij zich uit terwijl de beuken het eikenhout vervangen
oms ook is de eene helft van hout de andere van steen of een deel vernieuwd en goed onderhouden een ander deel oud en verwaarloosd
hoesnaome den naam van hun huis elen wier vaderen lang de plaats hebben bezeten hebben werkelijk ook denzelfden naam
het overige van het terrein werd sierlijk aangelegd oor verkwikking maar ook voor t vermaak van oud en jong werd zorg gedragen
enagerie en pluimgraaf zijn verdwenen en plek met jong hout begroeid in het schoonste gedeelte van het bosch wijst de plaats nog aan van de gastvrije woning wier verdwijnen voor de bezoekers van wickel
en daar werden een menigte van stukken gewisseld waardoor wij de geschiedenis der heerlijkheid lmelo veel beter dan die van menige andere kennen
in de heidevelden den loop dier zonderlinge aarden wallen natesporen die onder den naam van l a n d w e r e n gansch wenthe doorkruisen en die sommigen voor verdedigingsmiddelen houden anderen voor scheidingen der aksische marken
weigering werd de hut met den grond gelijk gemaakt aar waar zou hij heen an de eene marke grensde eene andere waar de geneigdheid om vreemden toe te laten al niet grooter was
en overal het bosch de eentoonigheid honderdvoudig breekt kan het oog met genot er over weiden eden treffen wij het niet gunstig
van oproerigheid n ook in gewone omstandigheden is het voor rijken en armen beiden goed als zij elkander ontmoeten elnu hoe is dat in nschede
bereikt en echt wenthsch dorp is orne nog in menig opzigt althans al bragt ook hier de laatste halve eeuw belangrijke verandering
an het ruime plein bij de haven staat de gewezen beurs en nu hebben wij weldra de groote straat bereikt die wij volgen totdat wij door een zijstraat een pleintje ontdekken waarop zich de kerk der ervormden verheft
en dan voerde het beurtschip in zooveel dagen als het wind en weêr beliefde den reiziger naar msterdam ie wenthe bezoeken wilde kon het doen met de post
ook als de stormen gierden over de vlakten en de donkere wolkgevaarten vlogen door de lucht aar vermoedelijk boezemt u dat geen belang in
de slotkapel is tegenwoordig een ruime kruiskerk met koor van entheimer steen oven de deuren prijken de wapens van den stichter en van zijne gemalin de gravinne van
op den landdag der aksen zijn kloeke vangelieprediking hooren liet ij noemden van meer dan één dorp in wenthe zelfs den naam nog niet en wij zwegen nog van tal van havezathen en kasteelen
it is het oude middelpunt van lmelo ier werd in door enric van lmelo eene kapel gesticht die bijna jaar bestond en in door het tegenwoordige gebouw
ij stellen niet alleen belang in machines maar ook in den mensch die als redelijk wezen ons nog boven het vernuftigste werktuig ter harte gaat
et volst is het in den omtrek van de smaakvolle restauratie met haar veranda s en balkon van waar wij de stad
es avonds vr zijn vertrek kwamen bloedverwanten en vrienden nog eens achter de deure kieken om afscheid te nemen e groote en kleine geschenken voor de bekenden in olland meêgegeven
aarvoor op het marktplein staat een vierkante gehouwen entheimer steen op vier steenen rustend waarschijnlijk een oude altaartafel
katersteden wordt er aangetroffen ansch anders is het aan de uidzijde van den straatweg aar vindt men nog de onafzienbare lage heidevelden waaruit alleen het digte bosch zich verheft
of met den spoortrein in weinige minuten derwaarts stoomen
t an dan ook niet ontkend worden dat de sympathie in wenthe ook om andere redenen met de uidelijken was en de schutterij aanvankelijk niet dan zeer ongaarne den veldtogt mede maakte
n geheel wenthe waren sints lang aan al de fabrieken scholen verbonden en ontbraken gegronde of vermeende grieven niet over t algemeen is de toestand
er bij de gehechtheid aan het oude die niet uitsluitend den w e n t h s c h e n boer eigen is en gij zult u niet verwonderen dat de landbouw er zeer laag stond en grootendeels nog staat
ie zijn niet vervuld u wordt de vaart zelfs niet meer gebruikt aar het logement in door hem gebouwd en naar zijn naam genoemd
dat het nog altijd een doolhof is van enge kronkelende straten en dat er nog in overvloed die oude groote voorvaderlijke huizen
en potlood eel door de stad ogt dat ogendorp eens gegeven zijn hij zou zich een vreemdeling gevoelen in menig deel van de plaats zijner geboorte
oprijzende uit een gracht waarover een brug met gemetselde bogen aan t einde van een wip voorzien naar den ingang leidt terwijl een steenen muur met twee poorten en een toren op een der hoeken de breede gracht omringt
aar in tijden van spanning en ontevredenheid die in fabriekplaatsen niet zeldzaam zijn heeft men daar hoogst bedenkelijke
over den steilen kant ziet hangen zich spiegelend in het helder nat waar gij twee eiken en eene beuk als uit denzelfden wortel ziet
en bij den herbouw werd niet onnatuurlijk het overgeblevene gebruikt et nieuwe nschede behield meest dezelfde kromme straten
hoe lief mij die plegtige heidevelden zijn die ik zoo menigmaal mogt doorkruisen te voet en te paard op den stillen zomeravond op den helderen najaarsdag
auritz ulert eer van allum enz was de laatste eer van engelo ij stierf in bij engelo maar niet op het huis at was toen reeds verkocht en gesloopt
zijn breede takken uitslaat en dat aan de beplante cingels met hun weelderig begroeiden grond en hun steile met mos bedekte kanten een eigenaardig voorkomen ontleent
een muntstukje aan een of ander adellijk huis ontbrak in vroeger dagen aan den landbouwenden stand de prikkel tot vooruitgang
n hetgeen wenthe zelf niet opleverde voorzagen kooplieden uit eventer oo bleef de landstreek met haar bevolking afgesloten en eenzelvig t as ook een onderneming van aanbelang om van daar op reis te gaan
ij stierf in maar in elden leeft nog wel de herinnering hoe vriendelijk zij was voor allen en hoe goed zij voor de armen was ebben wij nu in den stal der boerderij tegenover het kasteel den
wickels eigenaar de graaf van assenaar kan door zijn hardlooper betrekkingen met de ranjegezinden hebben onderhouden en de dienaar als het slachtoffer van de atriotten zijn gevallen
een klooster van geschoeide armelieten ie weg leidt ons langs bouwland en houtgewas naar de plaats waar eens het groote huis e l e v e l d in zijn dubbele grachten lag
et vroeger zoo afgelegen gewest behoort nu geheel tot de bewoonde en beschaafde wereld et verdwijnen van allerlei eigenaardigheden is daarvan het onvermijdelijk gevolg
in de afzonderlijke gemeenten mbt lmelo en mbt elden gesloten n de overige gemeenten liggen de hoofdplaatsen dikwijls aan een der uithoeken
ls zij te zeer vermenigvuldigden werd er jagt op gemaakt ie in handen vielen kwamen met de justitie in onaangename aanraking zij kregen een geeseling en een verbod zich weêr te vertoonen
e knollen en de spurrie moeten in den grond tot wintervoêr voor het vee ver de late boekweit gonzen de bijen
en wie het zien wil wat kennis en zorg voor het kleine van ondankbaren grond kunnen maken die bezoeke de vruchtbare bouwvelden en de welige weiden van dit oud en aanzienlijk goed f zullen wij met de omwonende boeren
een weinig voorbij de kunstelooze loodsen waar de turf is opgestapeld die hier uit de omliggende veenen is aangevoerd om verder per as naar de plaats harer bestemming te worden gebragt
een paar stoelen vinden wij wel ga een glas halen en laat het vullen aan het buffet ij kunt daar bier bekomen voor en voor cents
werden voorgesteld als door de omeinen geboden en door de ermanen opgeworpen om de grenzen der onderscheidene volksstammen aan te wijzen
aar zouden wij een grindweg naar otmarsum vinden maar wij kunnen ditmaal onzen togt niet tot dat aloude stadje met haar bekoorlijke omstreken en de schoone vergezigten van haar golvende heuvelen uitstrekken
iepholt verpandde in stad en kasteel nevens geheel wenthe aan an van eleveld an de rampen van den elderschen oorlog had zij ruim haar deel n
aar dit park is ook zijn eigendom en het is waard het lief te hebben en er trotsch op te wezen et volk zelf houdt toezigt
als de landhuizen gesticht door riezenveensche kooplieden die naar oud gebruik een geruimen tijd in t etersburg woonden
t ong volk komt er op aan en zij schieten maar dat schieten is de hoofdzaak niet zij drinken at geeft den kastelein zijn voordeel en daarmeê is het uit
door kunst en smaak aangebragt maar dat gemis vergoed door de natuur die den wijnstok zijn prachtige ranken en zijn breede bladeren gaf
daar breiden de groote heidevelden zich uit waar de witte wiven nog in de oude grafheuvels wonen en nog leven er de verhalen omtrent haar verschijningen aan wie haar durfden tergen
terwijl ook de oprigting van een ziekenfonds en van eene fabrieksschool van de belangstelling der fabrikanten in het lot der arbeiders getuigt eker zijn niet alle bezwaren weg te nemen die de
dan hij de koets kunnen gebruiken want nog altijd verbindt geen directe spoorlijn de hoofdstad der provincie en de haven van ampen met het bloeijende nijverheidsdistrict
z groot dat zij op een emmer konden springen aar de vreemdeling ziet doorgaans dit gedeelte van het dorp niet ij bepaalt zich wel in den regel bij de lange hoofdstraat bij het marktplein
meer gegoeden der meer ontwikkelden terke drank is niet te verkrijgen maar voor goed en goedkoop bier is gezorgd eldelijk voordeel behoeft het volkspark niet op te leveren en dat het volk wel kan en wil genieten
et hart van het volksleven is van het hooge huis verplaatst naar t kanaal en t station naar fabriek en kantoor een dam van papieren van deducties en bescheiden kon den stroom der nieuwe tijden keeren
ok later waren de wickels onhandelbare onderzaten van den landsheer lastige naburen voor de omwonende bevolking
an t stationsgebouw leidt ons de weg langs grootendeels nieuwe huizen voorbij de stichting ter herinnering aan ohanna rederika eitsch tot weeshuis en bewaarschool ingerigt
e koets met vier paarden kon hij te huis laten e groote rijksweg die van eventer over engelo naar nschede zou loopen en te engelo zich zou splitsen om over orne lmelo te bereiken
n tooit hij dan in zijn verbeelding het marktplein met de eerwaardige linde die den grooten steen overschaduwt verwisselt hij de keijen voor een grasveld van een smallen waterloop doorsneden verwijdert hij de moderne gebouwen
f hij kan het breede mulle zandspoor volgen dat op zichzelf weinig afwisseling aanbiedt maar hem leidt langs eene boerderij die in haar naam d
ls het bruisen der zee in de verte ruischt het door de wiegelende toppen gezondheid en levenskracht wordt u toegevoerd door ieder windje dat den harstgeur der dennen tot u overbrengt
aar ook als in t vroege voorjaar of in den laten herfst het frisch en teeder groen van het winterkoren de ruime velden dekt
gegraven om de boomen uit zijn bosch te water te kunnen vervoeren an die vaart had ogendorp groote verwachtingen
ier brengt ons voetpad ons heen en slaan wij nu de laan in die dwars voor het huis heenloopt dan hebben wij het weldra voor ons een deftige huizinge met twee uitspringende vleugels maar niet door zijn
iet ver van hier stond het aan t atharina gewijde klooster voor ranciscaner nonnen dat in gesticht in afgebroken werd
met ngeland noch met elgië kon de wenthsche fabrikant concurreeren vooral door gebrekkige machinerie ooge beschermende regten moesten ten zijnen behoeve geheven worden
als met éénen slag vernietigde n de kerk staat de schoone tombe van wit en zwart marmer opgerigt ter nagedachtenis van dolfe endrik van echteren
nschede evenmin de type eener oude als eener nieuwe stad verloor zijn karakter lleen een paar deftige gevels
et den rug naar de stad gewend in zijn grachten en cingels opgesloten ligt daar het slot alsof het zelf gevoelde dat het een anachronisme is in het wenthe der de eeuw
aar ligt naar de overlevering de hardlooper van een der oude eeren begraven die als spion is doodgeschoten at zal wel wijzen op het jaar
die als privaat persoon in politiek ook zijn glaasje bier drinkt en waarm hij niet even goed als de burgemeester ie dat doet goed oo ontmoeten elkander rijken en armen zoo geniet de volksklasse in gezelschap
u een standbeeld is er ook niet op aangelegd om van tijd tot tijd eens van zijn hoogte neêr te dalen
roeger werden in de stoppelvelden jonge hanen gelaten die zich aan het uit de aren gevallen graan te goed deden e opbrengst dier
en bij de taaije levenskracht der wenthsche volksoverleveringen is het niet onmogelijk dat ook hiervoor een geschiedkundige grondslag bestaat
en had de markerigter tot driemaal toe overtreden zonder vrijwillig boete te betalen dan wroogden de schotters den magtigen edelman even goed als den minst vermogende onder de
n in het andere deel van lmelo de lange tamelijk breede hoofdstraat waarachter enkele zijstraten en achterbuurten zich verbergen is in de gevels der
of in de fabriek werken en het kind behalve op de koe vaak nog op een stuk of wat steeds kleiner wordende broertjes en zusjes moet passen
wel ik zou u leiden naar het stille eerselo dat daar zoo rustig ligt te droomen te midden van zijn eikenlanen met zijn huizen
et ijzer kwam van buiten af aast had hij ook dat niet noodig gehad want zijn heiden leveren oer en turf om het erts te smelten maar ik weet niet dat ijzersmelterij hier vroeger is uitgeoefend
oord van ouds als het jagertje bekend en bij oud en jong in lmelo geliefd ls wij ons onder de nette veranda wat hebben verkwikt
gelegerd om het oude kerkje dat in zijn wijdsche grafzerken nog de herinnering bewaart aan een hoog adellijk jufferenstift en waar wij buiten een der
eel dwingt het tot eerbied dan wint het harten dan vormt het vrienden die op hunne beurt proselyten voor wickel maken
en het werd hun als een vriend aan wien zij met weemoed en liefde denken naar wien het verlangen van hun hart telkens en telkens weêr uitgaat et is met wickel als met een magtig kunstwerk
oorloopig is de proef uitstekend gelukt en er is geen reden van vrees dat later dagen het zullen bewijzen dat de stichter van het volkspark zich in den geest van fabrikanten en arbeiders had vergist
potlood eel gij overigens nog meer dan één krachtigen stam over het welig opschietend kreupelhout zijn schaduw ziet uitbreiden
verstonden den schotter een oog te doen toeknijpen en zegt dat de chotters in den regel liepen met de geopende hand op den rug en als daar iets hards en klinkends inviel
dat de opeenhooping der arbeidende bevolking in afzonderlijke wijken gevaarlijk zal zijn voor de rust e verhouding tusschen werkgever en werkman kan zeer voldoende worden geacht
tot waar het houtgewas hen begrenst ij kruisen de spoorbaan op lmelo en verlaten straks den grooten weg die anders van hier zich nog vriendelijk genoeg voordoet
k kan die poort u ook nog toonen maar niet hier ij staat thans te nschede bij de herberg de l o m p en heeft den geweldigen brand van overleefd
en de weefkunst niet verstonden at gaf hem geld genoeg in handen om te koopen wat hij zelf niet maakte en meer dan het noodige deed hij niet
opgedragen die de reiziger welwillend in msterdam zou verrigten n als de klok van negen uur in den toren geluid werd dan scheidde men met hartelijken handdruk
n wij wandelden nog niet in den omtrek der stad waar het huis der havezathe e e c k e r e n zoo vriendelijk tusschen de sierlijke boomgroepen schemert
at heerlijk plekje moet gij niet onopgemerkt voorbijgaan n nu hebben wij op het vriendelijk arelshaven wel wat rust en verkwikking verdiend eer wij langs den straatweg naar engelo terug wandelen
n hoever deze overlevering vertrouwen verdient is moeijelijk na te gaan maar daar de althezer orde die van aus lemens de bezittingen der empelieren ontving in den omtrek van spelo onderscheidene landerijen
ij spoorden het nijvere o o r voorbij met zijn belangrijke fabrieken met zijne herinneringen acobus raandijk andelingen door ederland met pen en potlood eel aan de geduchte graven die hier eens de heerlijkheid bezaten
om ze te vervangen door huizen van het oude model strooit hij alom de beruchte mesthoopen bij de hooge schuurdeuren en volgt hij dan den ouden rijweg die zich in allerlei bogten tusschen de verstrooide woningen erven en hoven
erst later bij de uitbreiding der nijverheid werden de gesponnen garens wel eens uit de piepentonnen gestolen als de vrachtwagens op de straat overnachtten
e i n r i e n e onderscheiden behoorde vroeger met ele tot de marke oolde ie van oolde ryne en
ls de rogge van het veld is zet een of andere kastelein een paal er in met iets er op dat een vogel gelijken kan
toen alderik op den bisschoppelijken zetel verheven zijn erfgraafschap wenthe met zijn hoofdstad ldenzaal aan t aarten schonk ij zouden ons laten vertellen
oor de open vensterboogen van het hoofdgebouw ruischt de wind s het de ruïne van den ouden burgt van nschede die nog in de eerste helft der de eeuw zijn hooge tinnen verhief
van het bosch ij moeten nu linksom de lange dennenlaan door maar het loont de moeite vooraf ons nog eens regts te wenden
an ouds een vrij eigen goed is het nooit regtstreeks aan het ticht onderworpen geweest erbonden werden soms gesloten
elnu laat ons dan niet langer spreken van wat wij zouden kunnen en willen doen laat ons doen wat wij kunnen
naar den breeden ornschen straatweg brengt ien volgen wij evenwel niet tot orne toe en weinig voorbij deze dennenbosschen en dezen hoogen
n weinig oogenblikken staat een gansche rij huizen in brand traks ook de overzijde der straat e vuurzee breidt zich uit golft verder en verder e bewoners der bedreigde buurten bergen hun goederen
en voorbij het gerechtshof met de daaraan verbonden cellulaire gevangenis en klein onaanzienlijk gebouwtje niettemin met een zeer groot in
om af te nemen ls gij voorbij zijt zullen zij u eenige oogenblikken nastaren om dan regts en links voor en na te verdwijnen in de zijwegen die naar de ouderlijke boerderij of kotte leiden
en zich door de voormalige prerogatieven van hunnen stand nog altijd weêrhouden achtten landbouw en nijverheid te bevorderen
uit een gansch andere maatschappij dan onze moderne met haar stoomfabrieken en spoorwegen met haar burgerscholen en haar burgerregten ligt er het adellijk slot in eenzame grootheid
eene andere hoogst aantrekkelijke zijde van het wenthsche landschap te aanschouwen en te genieten nders gesteld is het wanneer wij de rienerbeek zijn overgegaan aar is de grond vlak en
hoe op dit kasteel een geslacht van magtige edelen door de graven van oor gesteund den strijd tegen den bisschop volhield
oor geregeld toezigt van burgemeester en veldwachters is dit hoogst bezwarend voor de ingezetenen maakt het de vervulling hunner pligten op de hoofdplaats lastig
hoe de bezitters der groote landgoederen in den omtrek deze overtuiging deelden ver wickel een van de schoonste landgoederen in ons land en in alle landen
en komen langs de beek op het aloude middelpunt van dorp en marke de rink die nu zijn beteekenis heeft verloren om langs de uitgebreide fabriek der
gekend n eene streek als deze kunnen wij de groote arbeidersvraag niet onaangeroerd laten
ter ontginning van den woesten veengrond e eerste die met den naam van l m e l o in de oorkonden voorkomt is verard van lmelo in
ij zou ook elders in zijn vaderland vrij wat veranderd zien en in een ostelijken uithoek er van waar hij met belangstelling had gereisd van wiens toekomst hij groote verwachtingen had
terwijl een andere tak van engelo op ldenzaal zou gaan de groote rijksweg is sints gelegd geworden en bestraat
en brug over de beek zou ons brengen op den ornschen straatweg die als een schaduwrijke eikenlaan in oordelijke rigting loopt en op den open weg naar ldenzaal
die zoowel ampen als eventer beiden eenmaal belangrijke anzesteden met uitschland verbond t as deze overvloed van frisch en helder water
vaak deftige en aanzienlijke heerenhuizen minder pracht maar veel meer afwisseling te vinden lmelo kan men het aanzien dat het een geschiedenis heeft
met zijn sierlijke kromming die zich in het donkere eikenhout van oolde verliest ls op die hooge glooijende velden de rogge rijpt
werden bij de fundering er van gevonden elligt is in het latere kasteel het muurwerk van het oude slot overgebleven
n dat is voor t oogenblik van het jagertje opstappen om over orne engelo weêr te bereiken ij keeren niet naar lmelo terug maar zoeken het zandspoor dat ons behoorlijk slingerend en kronkelend
egenover de kerk is een breede sloot met water een brandgraven r is een kleine oopsgezinde kerk in niets van een gewoon huis onderscheiden
an van wickel de r i j k e bijgenaamd liet bij zijn dood in zijn uitgestrekte goederen aan zijne dochters udith met nico ipperda getrouwd verkreeg e l
oo vrolijk staat de zon nog aan den hemel dat wij noode de vrije schoone natuur zouden verlaten voor de wanden der fabriek hoe belangwekkend het ook moge zijn wat daar te zien is
met haar tachtig volgewaarde erven tegenwoordig nog een der schoonste streken van het landschap met zijn golvende velden zoo treffend schoon vooral als het geele koren de glooijingen bedekt en de boekweit langs de hellingen bloeit
het vee geschaard en is er de cantine opgeslagen ten gerieve van de dorstige bezoekers an verdringt zich hier de bevolking voor belangstellenden voor
akeren bezat is sints lang niets meer over aar in werd er nog een wild hert geschoten at nschede ook n z e of n z e genoemd vroeger eene heerlijkheid was laat zich vermoeden
aar vraagt gij hem of hij soms nog oude papieren heeft dan kruipt hij terstond in zijn schelp dan wordt hij teruggetrokken en wantrouwig
die nog aan de haar omringende gracht herkenbaar is als de plaats waar eene der talrijke wenthsche havezathen stond
e stoomfabrieken kwamen et spinnen in huis verviel geheel het katoen verdrong nagenoeg het linnen de vereeniging van landbouw en nijverheid bleef geen regel meer
en potlood eel heer eene plooi in het volkskarakter is geworden isschien komt bij sommigen ook de
ie daar ligt ter regterzijde in het veld een zonderlinge bouwval e romp van een vervallen ronden toren teekent zich tegen de lucht
an den overkant der gracht ligt het kerkje met de linde aar dit huis zooals de oude engelers het nog hebben gekend was toch niet meer in denzelfden staat
gelijk hij rustig en kalm in het kabinet zijns konings en in de vergaderzaal der taten eneraal vaak te midden van heftige tooneelen zijn overtuiging uitsprak en
potlood eel sche bevolking ontving een aanmerkelijken toevoer van buiten en onder andere omstandigheden groeide een nieuw geslacht op aar werd veel verloren en veel gewonnen
et gedeelte dat aan engelo grenst bevat eene vrij groote uitgestrektheid van ouds bebouwden grond met weiland en houtgewas afgewisseld van talrijke wegen doorkruist en groot aantal boerenhoeven en
aarvan had de marke inrigting de schuld en telkens komt hij terug op het overgroote belang dat voor allen zonder onderscheid in de markeverdeeling ligt et ingenomenheid vermeldt hij
isschien zou hij hier en daar nog wel aantreffen wat hij in vond bekrompenheid en gehechtheid aan ouden sleur waardoor boeren en burgers
en potlood eel nen van engelo dat wij van de hoogte waar wij staan kunnen overzien en de eikenlaan aan den straatweg naar orne
aartegenover vertoont zich de nieuw gebouwde pastorie van den tweeden predikant en een weinig verder gaat de dorpsstraat in den straatweg naar elden over
aarom sloeg ik in de onderstelling dat wij niet vele dagen in wenthe kunnen vertoeven een anderen wat grooteren wandeltogt van engelo naar wickel voor
t s de buurschap oolde die aan de gansche marke haar naam gaf en acobus raandijk andelingen door ederland met pen en potlood eel wier naam zelf op het w o u d op overvloed van krachtig boomgewas wijst ier ligt ook de school der buurschap
over den breeden straatweg rennen met de klompjes in de hand oor zoover de jongens zich in t bezit van een pet verheugen zullen zij niet verzuimen die in t voorbijdraven haastig afterukken
ok een ijskelder werd aangelegd waaruit tevens ijs voor geneeskundige behoeften tegen matigen prijs verkrijgbaar kan worden gesteld
eel vonden zonder orde en regelmaat als neêrgeregend doorgaans afgezonderd op hun erven staande en nog altijd ligt daar onder zijn groote eiken de oude
e spoortrein kan er ons in weinige minuten brengen maar ik noodig u liever uit een omweg te maken en den togt van een paar uur niet te schromen ij komen dan langs den binnenweg te midden van het bosch
het erve l t h o f leidt e boerenplaats daarnevens het i j h o f wier rood pannendak nu zoo kaal te midden der weiden ligt was voor eenige jaren eveneens onder kloeke en statige stammen als verborgen
en zeer oude plaats kan lmelo zijn eeds in de de eeuw komt de naam m a l o h voor en blinde
van het in dit opzigt niet rijke wentherland is ligt adboud erman cheele begraven en opmerkelijk is er de groote preêkstoel van entheimer steen
gaf hem veêren voor zijn bed waarvan hij zelf het overtrek weefde gelijk hij zijn linnen op eigen
daar zou hij vinden wat zijne stoutste verwachtingen overtrof wat zelfs zijn genie toen nog niet vermoeden kon es menschen fantasie deinst voor de onmogelijkste der onmogelijke dingen niet terug elnu
oen of later schijnt zij aan het bisdom van trecht te zijn gekomen n belooft de bisschop de gemeene stad van nschede te handhaven in de vrijheden en regten
bragt door haar huwelijk met oossen van aesfelt wickel in diens geslacht over e nieuwe eer veranderde en verbeterde het kasteel en bouwde den tegenwoordigen voorgevel in
onder directie van de gebr en ulshoff o l voorbij en nu staan wij weldra voor de linden in wier schaduw de ervormde kerk met haar op vier pilaren rustend voorportaal ligt
ie zich het oude orne wil voorstellen moet die laan wegdenken die nu aan het dorp eenige regelmatigheid geeft want die dagteekent eerst van den aanleg van den straatweg omstreeks
bereidde en de boerenmeid het vlas voor haar uitzet op een hoekje gronds bouwde om het eigenhandig te spinnen en te weven
aan den regthebbende gekomen is ij zijn nu reeds verre van spelo afgedwaald en hebben door de heide die hier allengs ontgonnen wordt den straatweg bereikt
a bleef het markerigterschap aan het huis te engelo verbonden nico s zoon illem die ons beschreven wordt als zeer rijk en zeer gierig
die vr den aanleg der straatwegen beide dorpen verbond aan wij in onze verbeelding een tweetal eeuwen terug dan komen wij niet ver van engelo een aanzienlijk landgoed voorbij
met een menschenhoofd dat minder beschaafd dan veelbeteekenend de tong uitsteekt ast en deur zijn afkomstig van het sterke thans gesloopte slot aesveld en de deur stond daar naar de zijde van ldenzaal gekeerd
n z fel kan de zomerzon niet branden of in het allerbekrompenst vertrekje der kleine herberg bij het feestterrein gaat de landjeugd ten dans
ij willen met uw verlof die vraag niet in de binnenkamer of op t studeervertrek behandelen maar in de vrije lucht te midden van fabrikanten en arbeiders
met zijn herinneringen aan den a n k e n b e r g die offerplaats van lang verdwenen geslachten verbonden ij hebben in de buurschap ule den beroemden dikken eik nog niet gezien
der arbeidende klasse volstrekt niet ongunstig te noemen vooral niet waar meer dan ééne fabriek is gevestigd en dus mededinging bestaat dwingend in eigen belang waar goede wil mogt ontbreken
den uitstekenden man die in velerlei betrekking zijn vaderland heeft gediend en door den uitschen keizer in tot rijksgraaf werd verheven
hier de holle weg tusschen de hooge esschen langs wier steile kanten warbosschen van braamstruiken en wilde rozen groeijen en bloeijen hier het zandspoor slingerend over het bosehplein
lijkens het wapen zes leliën waren zij waarschijnlijk aan het oude geslacht der eeren van mersfoort verwant ene erfdochter wier regt evenwel aanvankelijk betwist werd bragt de heerlijkheid niet lang na
og altijd spoken naar het volksgeloof landmeters en markerigters veroordeeld om met een vorigen ketting zlang de markegronden nacht op nacht te meten tot dat het land
en de middelen had hij aangewezen om te behouden wat goed was om te verbeteren wat verkeerd bleek en om gevaren te voorkomen die de volkswelvaart bedreigden
die volgens de overlevering bij monde van een daarin verborgen ominicaner monnik zijn zonden heeft beleden toen de unsterschen in ook van orne meester waren
deels ook langs een door wandelaars gebaand paadje dat ter zijde van het pad de beek en de weide volgt waar gij de schitterend witte stammen der beuken met hun netwerk van wortels
nkele kinders zult gij nog onderweg ontmoeten die blijkbaar niet ter school zijn geweest ij zitten in de nabijheid van een mager koetje dat langs den straatweg graast en gij merkt in dat koe huûn
ingesetene des dorps engeloe hun bitteren nood aan de markevergadering in getuigen gedeputeerden van verijsel dat bijna alle heerenhuizen in puin lagen alle brieven en bescheiden verloren waren
n weinig uren is het lot van nschede beslist mstreeks uren is men den brand meester omdat binnen den ganschen omtrek der stad niets meer door het vuur te verwoesten is
it is het gewone pad voor wie van arelshaven uit het bosch bezoeken en voor wie na de boschwandeling wat verkwikking van anderen aard wenschen dan zij dààr konden vinden
aar in menig opzigt zou hij een nieuw wenthe vinden waarvan hij geen minder aangenamen indruk zou meêbrengen naar huis dan hij het in mogt doen
lk voor zich was de leuze der marken der gemeenten der heerlijkheden der gewesten ok in dit opzigt bragt de nieuwe tijd een zegen
toen de tegenomwenteling werd beproefd en bewegingen in het osten des lands met den krijgstogt der ngelschen en ussen in oord olland moesten zamenwerken om den prins van ranje te herstellen
dat later aan de stad in eigendom werd overgedragen an de boerenerven die hier vroeger bestonden is nog de laan van jong maar welig wassend eikenhout over
als een getuigenis van zijn veelomvattende werkzaamheid
de taaiheid waarmeê een deel van de bevolking het oude bewaart ondanks alles wat rondom hen verandert de taaiheid waarmede een ander deel zijner inwoners vasthoudt aan het streven naar vooruitgang
ein alde bedachte persona en voor de schoene jufferkens die op het huis waren ater moet het in de tijden van onrust en beroering tot op den grond zijn afgebrand
e n hebben er zeker geen deel aan gehad maar t is meer beweerd dat deze volksstam zveel schrik rondom zich had verspreid dat ten onzent
ij kunnen nu naar arelshaven langs de weide met de schoone witsersche koeijen door het n a c h t e g a a l s p a d tusschen de weelderige boschjes van hulst en vogelkers die den met varens rijk begroeiden grond bedekken
eel prijzen van den gedreigden dood hadden vrijgekocht en wij zouden een woord van hulde niet onthouden aan de nagedachtenis van ohan erk van der apellen die in
toen hij op hen rekende om zijn stichting te waardeeren en te beschermen acobus raandijk andelingen door ederland met pen en potlood eel etten wij ons hier eens neder it tafeltje is onbezet
r zijn er die tusschen de twee bruggen het spook gezien hebben in de gedaante van een grooten zwarten hond k zelf heb er zelfs twee groote zwarte honden gezien maar dat waren dieren van vleesch en bloed
die zij in hunne huizen hebben vervaardigd e school staat daar nog niet en de huizenreeks die den straatweg met de markt verbindt is nog niet gebouwd
ij niet onbeperkten tijd is arelshaven evenwel van het schoonste gedeelte van het bosch wat ver verwijderd
en onreine woningen der arbeidende klasse de gevreesde typhus zich vertoont n de straat die van de brug naar den eldenschen straatweg leidt komen wij de e
m het te waardeeren om het te begrijpen moet men er meê vertrouwd worden aar dan opent het ook zijn onuitputtelijke schatkameren dan wekt het bewondering
at gij hier ziet is niet het overblijfsel van een middeleeuwsch kasteel het is het begin en het einde eener ontworpene ijzersmelterij u
roeger stond er een groote hooge spiker met grafften ende bruggen een steenen gebouw iets minder dan een kasteel oorspronkelijk misschien tot bergplaats voor het koren
slaan met de van planken en leemwerk opgeslagen schuren en schöppen dikwijls zoo prachtig van vorm en van kleur
ok in nschede had hij dezelfde aangename ondervindingen opgedaan dezelfde opmerkingen gemaakt maar het was hem natuurlijk niet ontgaan dat nschede te hoog ligt om zelf een vaart te kunnen hebben
is te danken of te wijten hoe wilt gij het noemen aan zijn afgezonderde ligging euwen lang bleef het verwijderd van den grooten stroom die onophoudelijk verandert
als symbool en profetie zijner verlossing laat oprijzen aar gij acht ook de welbekende schilderingen van de diepgaande ellende der fabriekarbeiders zeer overdreven
ie er nog eens kwamen werden wat meer getroffen ie er tienmaal zijn geweest kunnen er niet van scheiden un ontsluijert het woud telkens meer van zijn wonderbare aangrijpende heerlijkheid
og in was het huis versterkt oeren uit lmelo hadden toen op wickel helpen schansen n stierf de laatste
aat ons niet te veel haast maken aat ons met volle teugen genieten aar toch ook niet te lang acobus raandijk andelingen door ederland met pen en potlood eel vertoefd et bosch zal ons oog zooveel te zien geven