AITRADER/dutch-tts-labeled-complete huggingface dataset:
eerste hoofdstuk het vrijboeren gericht het was een heerlijk schoone dag achter in augustus van het jaar
waarom heb je de melchtals niet op den zwing uri gebracht bulderde geszler ik had je toch bevolen dit te doen
een dichte warme nevel omringde hen en eene sombere stemming maakte zich van allen meester het duurde niet lang of de storm barstte los en hevige donderslagen schenen in kracht met het bulderen van den storm te wedijveren
woont de joodsche geldschieter juda dan niet te constanz vroeg landenberg heeft niet de keizer van hem ook geld geleend om den opstand in tyrol te bedwingen
fridel keert zich op het paard om hij ziet niets de blaffende honden zijn juist daar waar de bergweg eene bocht maakt en zeker treu en thor die mijn spoor gevonden hebben mompelt hij
wij zijn er met bruno en wolf op uitgegaan doch nauwelijks waren de honden op pad of ze holden ons hard vooruit wij hebben ze niet weer gezien alleen bij dien eenzamen kastanje boom zagen we aan het gras dat er eene worsteling had
alweer heeft de sneeuw hier het pad versperd alweer een uur verloren voort voort van versperring tot versperring doodaf van vermoeidheid bereikt hij eerst tegen het morgengrauwen tell's woning
geszler glimlachte valsch en zeide gij zijt een zeer dapper man tell maar daar gij niet nieuwsgierig zijt moeten wij u wel zeggen waarom wij u hebben laten roepen ik heb met landenberg eene weddenschap aangegaan ziet gij dit appeltje
en daar de stroom zeer sterk ging omdat er op de bergen veel regen gevallen was zeide de schipper dat het al was de rivier ook niet zoo breed toch lang zou duren eer men den mond van de ill waaraan straatsburg ligt zou binnengevaren zijn
en wie zou dat zijn claus de keldermeester geen mensch anders een luid gelach steeg op
brutale grijskop snauwde geszler doch gerold hoorde het niet meer hij was al buiten het vertrek en kwam na een poosje met gottlieb terug
hij die siddert en beeft als een boer hem in de oogen kijken durft maar z ver is hij nog niet ik zelf zal met dien jood onderhandelen
druk buitengewoon druk was het ook te bodersweier een stadje aan den rechteroever van den rijn tegenover de stad straatsburg gelegen
en hij was het die niet alleen verhoedde dat het heele kruisleger door den sultan van tunis verslagen en vernietigd werd maar die ook wist te bewerken dat de sultan met de franschen een vrede sloot welke voor deze laatsten vrij voordeelig mocht genoemd worden
de vraag werd met bijtenden spot gedaan doch gerold zag wel dat zijn heer erg opgewonden was en deed maar alsof hij niets hoorde en hij zeide laat allen binnen bertram sluit dan de poort en leg in de groote zaal een flink vuur aan
hier zullen we dat niet doen maar die schuit is de onze en als de keizer je nu eens beval die schuit aan ons af te staan vroeg de andere ridder wiens helmvizier ook gesloten was
en verder gewapend gevolg te konstanz zou men de bodensee oversteken om dan verder over land naar straatsburg te reizen de zwaarddrager van den ouden tell was zijn
het was wel niet bij deze gelegenheid doch eerst later dat de keizer zoo sprak doch al de zendingen van de woudsteden te verhalen zou te dor worden en daarom liet ik maar hier de woorden spreken welke het begin waren van den gewapenden tegenstand
ik weet niet wie gij vreest en wie gij niet vreest maar dat al onze beste plannen verraden worden dat weet ik wel wij ondervonden het heden op de treurigste manier
gij weet het dus vervolgt heer werner dat de keurvorsten hem afgezet hadden omdat zij zich vangen lieten door het lokkend gefluit van den oostenrijker
en als het maar een weinig wilde zou kunnen vernietigen zulk eene bloedige nederlaag in het begin zou den heelen opstand doen mislukken
dat kan ik niet tell het was te machtig te krachtig het was als de föhn die van rots tot rots van bergtop tot bergtop van dal tot dal van meer tot meer vliegt
ik zie dat gij waggelt geszler aarzelde en bleef staan tell lachte smadelijk en zeide vreest de dappere geszler van bruneck den vrijjager der zwitsersche bergen
woedend boende claus er op los en maakte met het ledige vat een leven van geweld doch zorgde wel dat geen enkel woord hem ontging
achter hem loopt een jong man eenvoudig gekleed hij draagt een groot slagzwaard op de beide half uitgestoken armen de oudere is een zwitsersche vrijboer
willem is onvoorzichtig geweest hedwig hij heeft te altorf den hertogshoed niet gegroet doet gij dat dan vader gij een zwitser gij gij
onze vijanden zullen ons althans niet verachten hoort ge niets hier in den put neen buiten men komt te paard aansnellen mee naar de poort wie weet wat er gebeurd is hoor er zijn meer paarden de zwitsers zijn zeker in
kalm hoorde stauffacher den hoofdman aan en zeide mij staat niets anders te doen dan voor het oogenblik te gehoorzamen de rijksvoogden vergissen zich echter
dat moeten ze ginder ook weten jubelde de bode sprong te paard en keerde spoorslags naar den zwing uri terug liesbeth ouwentje dus riep walter zijne vrouw toe dat is een begin zooals we niet hebben durven droomen
zie zie de boot is aan den overkant en tell trekt haar op den kant wat een man kom laten we binnen gaan bromde de veerman het stortregent en stormt als het in geene jaren gedaan heeft maar maar
terwijl dit alles vr den zwing uri plaats greep zat geszler ook niet stil nu hij tell opnieuw binnen den burcht gesleept had vermoedde hij dat de zwitsers die hem woedend achtervolgden terstond het kasteel bestormen zouden
bijna stikkend van woede en met eene streep dik als een touw dwars over het gelaat vertelt fridel alles de honden opvisschen en begraven eer er een zwitser achter komt
geszler werd vuurrood van kwaadheid en sloeg de hand aan het zwaard komaan dacht claus zoo gaat het goed dat helpt huishouden
ze vroegen alleen verschoond te mogen blijven om niet tegen hunne landgenooten te moeten strijden onder het genot van een dronk krachtig bier zaten allen weldra buiten op het plein bij elkander het was drukkend heet wonderlijk heet zelfs
zonder dat wij hen zoo goed bekijken als dien eenen vrijboer zien we wel dat allen die hem voorgaan of volgen op dezelfde manier zich een zwaard laten nadragen zoodat ze allen vrijboeren of vrijburgers uit de steden zijn
op het smalle rotspad langs den afgrond van angst had zien sidderen en van vrees verbleeken vrouw heinrichs luisterde met open ooren toe en telkens als het gesprek verflauwde
niet zoodra was dit gezegd of landenberg die inderdaad een groote lafaard was hield op met lachen hij verbleekte en vroeg eene
claus bleef hem dom aankijken en zeide met de schorste stem die hij maken kon doch zoo luid mogelijk ja die vaten worden weer gevuld geene spier van zijn gelaat vertrok je bent een ezel snauwde de ruiter
ja heer en na al de genomen voorzorgen bevreemdt die vrees mij wij zijn te zwak tell wat vermogen uri schwyz en unterwalden tegen de duizenden die oostenrijk tegen ons afzenden kan
zoo dacht claus en zoo deed hij ook met den dag werd zijn gehoor beter ja het is z scherp geworden alsof de ooren hunne schade willen inhalen zelfs het zachtste gefluister verneemt hij doch wie hem wat zegt schreeuwt even als vroeger
maar al het werk van ons mannen doen gaat boven hare krachten welnu wij moeten desnoods twee jaar den oogst kunnen missen en vr dien tijd moeten de verschillende holen die in onze bergen gevonden worden
met tell had hij eene afspraak gemaakt en wel deze waren de melchtal's en baumgarten's in veiligheid dan zou hij van een naburigen berg zesmaal den schellen loktoon van den lammergier laten hooren
en en tell's stem haperde niet toonen dat gij bang zijt ik ben niet bang vader waarom zou ik bang zijn zelfs willem die niet zoo goed schiet als ik zou lachen om zulk een
die plek waar hij als jongen zoo vaak stond om met de hengelroede den blanken visch te verschalken daar landen dààr dat is de dood daar kan men niet landen daar slaan de golven op de rotsen de boot te pletter dat wil hij misschien
de lafaard bakt zoete broodjes mompelde claus maar dat is niets een lafaard haat in het geheim en ik ben er zeker van dat van dit oogenblik af geszler geen grooter vijand heeft dan mijn meester
en geen is er die hen meer haat dan hij of het moest de hertog zijn en de haat der boeren en burgers is des te feller omdat die twee de zoons zijn van vaders die het ten allen tijde goed met het volk gemeend hebben
stauffachers armoedige bergwoning en nog minder sprak hij van hen die daar verborgen waren en van den voorraad dien men daar en elders in andere spelonken verzameld had
als de druiven rijp zijn antwoordde claus een nieuw gelach deed zich hooren doch nu stelde claus zich beleedigd aan en schreeuwde het staat je mooi een doof mensch uit te lachen schaam je je niet
men was achteruit gegaan om als het ware een aanloopje te nemen daar ging de schuit sterk slagzij wij verdrinken schreeuwde
ga verder mijn vriend ga verder sprak baumgarten of ik zal ondergaan hernam tell en hierop zich opnieuw verheffend riep hij
bij den uitgang der stad was eene groote herberg en deze wilden ze bezoeken om naar een vaartuig te vragen dat hen met hunne paarden naar de overzijde brengen kon doch al spoedig bleek het dat dit zoo gemakkelijk niet gaan zou dan alleen tegen verbazend veel geld
om zijn zin toch te krijgen liet hij zijne bezittingen als graaf van habsburg door nieuwe aankoopen vergrooten vooral waren het de kasteelen der edelen die hij kocht want dezen waren hem zeer genegen
opeens was er eene algemeene stilte en niet één was er of hij beefde van verontwaardiging over zooveel driestheid
naar den wal ezel naar den wal bulderde geszler onmogelijk heer bevelen wij god onze zielen den wal halen kunnen we niet riep de stuurman zoo hard hij kon om met zijne stem het geloei van den storm
twee mannen naderen zeker niets gezien vroeg de een niets sprak de ander waar zou hij zich dan toch verborgen hebben
en het was keizer albrechts streven om door die verdrukking de zwitsers zoo ver te krijgen dat zij ten slotte door den nood gedwongen zich aan oostenrijk onderwierpen
en ik zou juist aanraden ons te reppen sprak melchtal weet je wel wat de oude heer rudolf gezegd heeft we krijgen storm en onweder van nacht hij voelde de föhn reeds in zijne leden
tegen het begin van den winter als de heele wintervoorraad in huis het vee in den stal het hooi in den tas en het koren in de schuur is zal hij hem het huis uitzetten
hij wist het maar al te goed dat geen hem zou volgen als hij zich aan het hoofd van den opstand plaatste wat verbeeldt hij zich zou men zeggen wil hij overal en in alles de eerste zijn
dat de keizer ter eere van zijn gast koning filips gegeven had stond tell voor den heerlijken dom die evenwel toen nog niet was wat hij nu is
dat oostenrijksche zwijn wilde mijne lieve vrouw dwingen tot lage handelingen ze riep mijne hulp in terwijl ik bezig was met houthakken ik snelde toe
kon hij het ook niet zoo ver brengen dat hij tot keizer gekroond werd zijn heele leven was niets anders dan een strijd tegen duitsche vorsten die hem niet wilden erkennen
een meester stuurman is hij bromde de oude visscher doch die schuit daar ginds met dat vlot met paarden uit den stroom brengen dat gelukt hem niet
zelf zal hem dezen nacht naar den bruneck brengen de weg over het meer is morgen wellicht niet vrij meer en vr dien tijd ben ik alweer terug is tell daar onder goede bewaking dan zal hij een
kunnen we den wal halen ja om tegen de rotsen verpletterd te worden maar is er geen ander middel
dat hooge bezoek nu zou plaats hebben en heel de stad was op de been om de ontmoeting tusschen twee zulke machtige vorsten te zien
tiende hoofdstuk twee geluksboden binnen de hooge muren van den grooten burcht was van dat oogenblik af groote bedrijvigheid
de tijding is deze onze koning adolf van nassau is niet meer hij is gevallen als man en als een man van wien bernard aartsbisschop van trier getuigde het dapperste en vroomste hart heeft opgehouden te kloppen
zoo dacht hij zoo dachten al de ridders die hem volgden maar opeens kwam met donderend geweld een rotsblok naar beneden en viel midden in het oostenrijksche leger
zou vriend geszler dan denken dat wij vee gaan koopen hebben we dan geen mannen genoeg in onzen dienst die dat kunnen doen en mager vleesch eten het komt niet in mijn hoofd op
die dertig verwachten geen aanval en wanneer ze overrompeld worden dan zullen ze spoedig genoeg zich overgeven claus weet er overal den weg hij zal die vijftig man aanvoeren maar hoor claus geen wreedheden begaan verstaat ge oostenrijkers zijn ook menschen
gij moest eens weten welk een booze geest voor u en uwe vrienden er nu in woont maar die booze geest zal zwitserland ten voordeel het lieve vaderland ten zegen zijn
van levenslust ja zeker van levenslust van levensblijheid zelfs halli halli hallo
ga voort ik begrijp dat gij ons wat te zeggen hebt dat in onze ooren minder aangenaam klinken zal welnu dan hernam de jonge tell
gaat naar den bruneck terug mannen en neemt de lijken mede vertel daar wat gij gezien en gehoord hebt en doet wat gij wilt gij zijt vrij
de keldermeester zal voor een verwarmenden dronk zorgen willen we nu gaan heer geszler en gerold zaten weldra in de kleine ridderzaal bij een knappend vuur en een beker warmen wijn doch wat die twee elkander te vragen of te vertellen hadden zullen we maar niet mededeelen
striemt walter den boog dwars over het gelaat van zijn ontvoerder die van pijn een gil laat hooren akeliger en luider dan die van den stervenden bruno en wolf met één sprong is walter van het paard en vliedt
uri en unterwalden waren de graven van habsburg rijksvoogden en al werden de habsburgers nu ook al hertogen van oostenrijk toch bleven de genoemde cantons verbonden aan het keizerrijk
vraag niets uwe boot spoedig hemel hebt gij ze op den kant gehaald te water er mee vlug
spot niet tell beproef liever ons aan den wal te brengen heer geszler zegt dat gij even goed sturen als schieten kunt doet me genoegen maar meer genoegen doet het mij hem zoo te zien klappertanden van vrees ja geszler van bruneck is een held
gij spreekt stout vrijboer riep de keizer en wat zoudt gij dan nog meer willen wij willen dat ons land uit naam des keizers bestuurd worde door een
nu trek ik mijn woord in en waar ik je vind schiet ik je neer dat wil ik dat zal ik na dit gezegd te hebben ging hij zijne woning binnen
eindelijk werd in graaf rudolf van habsburg tot roomsch koning gekozen de habsburg of habichtsburg het stamslot van dezen graaf die één der voorvaderen was van den tegenwoordigen keizer van oostenrijk
kom ga nu deel den trouwen claus mijn plan zoo spoedig mogelijk mede hij moet het weten tot de schemering zorg voor den
met mijn voet zal ik dat zwitsersche ongedierte vertrappen zeide hertog leopold en eer de zwitsers het vernamen stond hij reeds aan de grenzen
och misschien misschien dat alles nog beter afloopt dan ik vrees in alle gevallen nu met kracht handelen en den strijd aanvangen den strijd op leven en dood voor onze vrijheid voort naar van
die wel het middel zal weten te vinden om aan dien onzinnigen toestand een einde te maken zoo spreekt keizer albrecht hij heeft geen ander woord gaat
ja wat er tegen de man de oude man die zich met de zaken nog niemendal bemoeid heeft en die zoo lang als mij heugt met een paar oude bedienden op
dat middel bestond hierin hem bij de voeten op te hangen en hem zoo lang mogelijk in dien toestand te laten blijven opdat het vergif uit neus en mond loopen kon hertog albrecht talmde niet lang om zich aan die vreeselijke operatie te onderwerpen
de harsspaan stond op het punt uit te gaan doch walter stak eene andere aan en de kleine willem deed het vuur weer branden er klonk gerucht hier hier achter mij ze krijgen je niet ze krijgen je niet gilde hedwig
o neen ze bleef bedaard staan zij is er eene die durft wal misschien waren daarom de honden wel zoo boos op haar
wat de oostenrijkers nu doen is geen krijgsmanswerk meer ik dien geen beul die vrouwen en kinderen rooft gaat en doet wat uw hart u ingeeft alleen dit raad ik u verraad uw vaderland niet want gij zijt geboren oostenrijkers
maar heb ik toen ik in vliegenden ren heengevoerd werd naar den zwing uri goed gezien dat vader met zijn volk op mijn kind toesnelde en zoo ja is het hem dan gelukt mijn jongen te redden
maar er zijn er van dat zwitsersche vee toch nog op den burcht meende er weer een overal weten ze luisterend zich in te dringen en als ze maar de helft weten dan weten ze al veel te veel
laat ik u zeggen dat misschien deze week nog talrijke benden oostenrijkers uit constanz zullen aankomen en dat alleen als een gevolg van arnold melchtal's daad
onwillekeurig bleef tell staan en zacht klonk het zwitserland gij zijt schoon boven alle andere landen
maar voor het overige wat een man toch zelfs de woeste huurlingen geszler landenberg en wolfenschiez hoewel vermetel genoeg gingen hem liever uit den weg dan dat ze hem opzochten
geen enkele juichkreet ging dan ook op toen de keizer aan wal stapte wat geszler den keizer in het oor fluisteren deed de straatsburgers schijnen te vergeten dat hun de stedelijke voorrechten kunnen ontnomen worden
bevolen riep landenberg mij bevolen sedert wanneer is de rijksvoogd landenberg de mindere van den rijksvoogd
hieraan heb ik nooit gedacht maar nu aan het zoeken en als gij hem vindt korte metten gemaakt en hem terstond opgehangen een doode zal ons geen kwaad meer doen de twee verlieten den kelder en claus hoorde de deur
dat een die jaren lang doof was het gehoor weer kreeg het was een mirakel niets anders wat zou hij doen wat anders dan iedereen vertellen dat hij gelukkig weer hooren kon
de groote man werd doodelijk bleek spreek eppo spreek zeg mij de heele waarheid walter uw lieveling is weg tell
ze zouden dan gedwongen worden hun vee te verkoopen en als de winter voorbij was zouden ze radeloos zijn van gebrek en armoede al het vee moeten wij koopen zeide landenberg die toonde dat hij als een echte lafaard zeer slim was
ik verzeker u dat in tyrol zoo iets mij niet zou gelukt zijn het mag zoo zijn maar ik zeg u dat de gisting hier zeer sterk is zijn de mannen die komen goed gewapend van top tot teen heer
de veerman en ik hadden de boot op het droge gehaald en wij zaten samen in het veerhuis voor den storm te schuilen toen er twee mannen kwamen aanloopen
en gij wat zult gij doen ik zal met mijne mannen de baumgartens in verzekerde bewaring brengen en heeft de keizer woord gehouden dan weten we vr het avond is waar de twee vluchtelingen zijn
kwâjongen schreeuwde tell en smeet met een ruk friedel op den grond mijn zoon is geen kwâjongen waag het niet hem aan te raken oostenrijksche vlegel mijn zoon zal zichzelven helpen
en daar niemand wat weet van claus geheim zoo denken de oostenrijkers dat elke zwitser het er voor houden zal dat tell in een afgrond gestort en zoo omgekomen is dat gebeurt in onze bergen immers zoo vaak
maar hiermede diende gewacht tot het donker was en daarom eer men hem ontdekte den boom weer in nog niet lang had hij zich zoo ver laten zakken dat men hem van beneden niet zien kon of hij hoorde van twee verschillende zijden
vermaande moeder zij is ook blij dat ze onder dak is eten en drinken krijgt en zich bij een heerlijk vuur warmen mag komt gaat nu maar schieten
doch in het oog der zwitsersche vrijboeren geleek de straatsburgsche vrijheid niet veel meer dan slavernij stauffacher baumgarten en de oude tell waren dan ook niet te bewegen alleen uit nieuwsgierigheid zich op straat te begeven
het is ernst vrijjager en als gij ziet waarop de appel dien ge wegschieten moet staat zult ge zelf de eerste zijn om te zeggen dat het geen spel maar ernst is en wat het volk betreft ge ziet zelf wel
zal vader geen kwaad doen ik zal hem waarschuwen weest gerust en nu wel te rusten de knaapjes klauterden de ladder op naar hun slaapvertrekje op den zolder doch pas waren ze daar of er werd op de deur geklopt
kom kom het tooneel is al te droevig voor zulk een heerlijken avond met vaste schreden ging tell verder hij had waarheid gesproken het pad was op enkele plaatsen geen pad meer te noemen het was een richel langs een rotsmuur meer niet
nu gij er zijt zullen we niet wachten tot den middag sprak geszler zijn zoogenaamden vriend toe ik vertrouw de kalmte der zwitsers niet hebt gij op uw tocht van den sarnenstein geen gewapend volk gezien
eer de vrijboeren straatsburg bereikt hadden was de keizer met zijn gevolg hen al voorbij gerend doch met geen enkelen blik had hij te kennen gegeven dat hij hen zag of herkende
maar tell de landvoogden zullen voor geen enkel middel terugdeinzen kuni ik ken hen maar dan ga ik terug
zeg mij wat hadt gij te wreken baumgarten deelde het hem mede doch voegde er aan toe ik deed het in eene opwelling van drift en zou het nu niet meer kunnen doen het was een doodslag een moord geen eerlijke strijd
voor den winter behoefde tell dus niet bezorgd te zijn want voor zijn paar koeien en een tiental geiten had hij voeder genoeg en wat hij te kort kwam kon
tweede hoofdstuk keizer koning en vrijboer straatsburg was reeds ten tijde der romeinen eene zeer aanzienlijke stad met veel leven en vertier
van ééne zijde slechts is de burcht te naderen en voor een groot deel kunnen wij dien weg zoo onbruikbaar maken dat wij hem gemakkelijk tegen een grooten hoop verdedigen kunnen zoodra het avond geworden is moet al het volk buiten de poort gaan om dien weg te vernielen wij laten den
de vraag gold claus en dat mocht met recht gevraagd worden want hij ging als een dolle tekeer en het was alsof hij met borstel en wijnvat een hevig onweder wilde nabootsen
en zonder dat pijlschot was tell nog de gevangene van dien wreeden geszler o ik brand van verlangen om te vernemen hoe die bevrijding geschied is
deze filips die zeer veel oorlog voerde en daarin dikwijls ongelukkig was had aan niets zooveel gebrek als aan geld waarom hij begon met tot eigen voordeel de munt
niet meer genegen en haatten albrecht zij wisten daarom middelen te vinden om de keuze uit te stellen en het gevolg was dat er geen opvolger gekozen was toen rudolf stierf
de mijne ook sprak melchtal maar weet je wat ik zou aanraden wat te rusten zeide een visscher wat hebben we ons te haasten eene treurige tijding komt altijd vroeg genoeg
het was een dag midden in de week zoodat de werkzame bewoners in deze welvarende streek druk aan den arbeid waren
welnu dan is hijzelf het die den band tusschen ons en het rijk verbreekt maar wij staan voor de heele wereld als mannen die deden wat plicht en recht was wij zullen dan weten wat wij te doen hebben
ja ik heb het gezien dat stauffacher dien baumgarten naar de bergen bracht ik zag het ook en waarom heb je het landenberg niet gezegd waarom heb jij dat niet gedaan
bij het handelsgewoel waaraan de straatsburgers sedert lang gewoon waren heerschte nu in den laatsten tijd eene algemeene beweging van heel anderen aard
waar het hart vol van is daarvan loopt de mond over bijna allen hebben het over den hertog van oostenrijk en de edelen die hier in deze gouwen op hunne burchten wonen en die al doen wat ze kunnen om den vrijen burger en vrijen boer te plagen en te sarren
ik ga naar tell heb ik hem gezegd hij zal mij zeker onderkomen verschaffen maar of hij aan u en ons vee ook eene schuilplaats zal willen geven dat weet ik niet
om daardoor zijne macht te versterken hiervan wilden echter de zwitsers die graaf adolf reeds als hun heer gehuldigd hadden niets weten wat bij den heerschzuchtigen en trotschen habsburger heel wat kwaad bloed zette
dan moet stauffacher zijne oude verweerde woning betrekken en op de bergen van koude omkomen dit alles vertelde claus mij en nu was mijn weg vr ik naar huis ging naar steinen om stauffacher te waarschuwen
en voor zijne twee beeldschoone knaapjes walter en willem ja ja vaak genoeg had hij op het punt gestaan de oostenrijkers te doen gevoelen dat hij er nog was en dat hij een vrijboer was met niemand dan god en den keizer boven zich
dat zal schrik zetten onder de boeren en als ze dan tegen den middag de hulpbenden zien komen dan dan zien ze dat het maar een handvol volks is en krijgen we de poppen aan het dansen ik ken de zwitsers
dat ze nu van de gelegenheid gebruik maken dat de mannen afwezig zijn om de hoeven te overvallen en vrouwen en kinderen gevangen te nemen in de eerste plaats moeten ze tell's vrouw en kinderen halen
halli halli hallo dat jodelen doet allen huiveren er ligt wat spookachtigs in het is weer donker aardedonker maar de storm wordt minder
des te meer eer mijn vriend als wij het winnen kom geef mij het roer maar terwijl de jonge tell dit zeide voelde de schipper zich een groot stuk zilvergeld in de hand drukken en terstond sprak hij voor u is het roer edele heer
welk gerucht nu ruim veertig jaar geleden is hij op zekeren dag bij één zijner pachters gekomen en heeft hij gezegd
den dood aan den oostenrijker schreeuwden de zwitsers en in een oogenblik waren de twee oostenrijksche booten door friedel en de zijnen ingesloten
sinds de arme zwitsersche vrouwen door de oostenrijksche beulen echtgenoot kinderen en kindskinderen zien ombrengen en zij uit huis en hof verdreven als bedelaarsters moeten omzwerven gaf de vrouw ten antwoord
zorgeloos roeiden ze voort tot opeens uit beide booten gillen opstegen eene bui van pijlen daalde neer en trof maar al te goed doel
in de middeleeuwen en zelfs nog ten tijde van keizer karel v ging de duitsche keizerskroon niet van vader op oudsten zoon over
wist ik maar hoe het hem gelukt is vrij te komen maar hoe het geschied moge zijn dat doet er niet toe kleine walter mijn dapper naamgenootje was toch oorzaak dat hij vrij kwam zonder dat kind was het pijlschot niet gedaan
hij was een prachtstuk van een man die zoo ongeveer vijfentwintig jaar oud kon zijn een dichte blonde knevelbaard omlijstte zijn schoon gelaat dat van gezondheid levenslust kracht en moed sprak
en tartte als roomsch koning bij eigen gratie alle keurvorsten ja zelfs den paus de keurvorsten waren hierover woedend
wat riep de veerman uit zijt gij het baumgarten wat is er gebeurd is er iets voorgevallen waartoe toch al die haast en gejaagdheid
nu haalde kleine willem zijn hartje op vader liep naast het paard en vertelde op zijne beurt alles wat er met hem gebeurd was onverwachts hield hij echter op bleef staan en luisterde
vragen wij derhalve of hij deze schuit aan ons wil afstaan een man een man een woord een woord heer keizer den beleefden vrager wijzen wij niet af zeide stauffacher dus voor u is de boot wij zullen wachten
der vier woudsteden en het ontstaan van de republiek zwitserland de afgevaardigden bleven voor het oog kalm bogen eerbiedig doch verwijderden zich met fieren tred en opgeheven hoofde
toen de beide vrienden in het kamp aangekomen waren en allen die met eenig bevel zich belast hadden bijeen waren deelde heer rudolf mede
zorg nu maar voor een goeden voorraad van eten en drinken dan kan je in die gang wonen en altijd aanwezig zijn om te luisteren als je denkt dat er wat te luisteren is rep je de baas kan z komen
ginds met koele onverschilligheid maar allen waren het eens dat tell de eerste oorzaak was van hetgeen er nu gebeuren zou en gebeuren moest er wat dat stond vast
toch kan alles nog kalm in zijn werk gaan want de oostenrijker weet niet beter of wij zijn met alles onbekend die claus ja die claus is onbetaalbaar met zulke mannen doet men wonderen en
welnu hier is hij dan sprak geszler en gaf hem zijn eigen boog gij vreest niet te zullen treffen en zoekt nu kinderachtige uitvluchten
maar bertram hoor je dan niet dat heer geszler van bruneck zelf voor de poort van zijn eigen burcht staat kom doe snel open we zijn doorweekt van den regen en verlangen naar een goed vuur
als eene furie viel zij de mannen van geszler aan dezen drongen op haar toe maar weer had tell er één geveld en in ongelooflijk korten tijd velde hij een vierden
naar den burcht terug er zit niets anders op maar zeg weet je het wel wie die twee zwitsers heeft laten ontsnappen en nu verborgen houdt
ga gerust verder beste zoon van zulke lieve ouders op uw heerlijk en schoon pogen zal de zegen des hemels rusten ga naar den
help mee ras de boot te water ik zal je overzetten of er bij omkomen sprak tell
sprak tell half zuchtend opeens echter hief hij het hoofd op schudde zich den machtigen haarbos zooals een leeuw zich de manen schudt en sprak met schitterende oogen neen neen mijne bergen zijn schooner
is de eerste uit de boot aan den wal en roept boot vastleggen volgt mij met woeste sprongen loopt geszler den steilen burchtweg op
wat wij geen van allen ooit gewenscht hebben maar wat wij allen toch vreesden is gebeurd de keurvorsten hebben hertog albrecht van oostenrijk tot roomsch koning gekozen
wat zijn die zwitsersche boeren toch achter bij de oostenrijksche bromde geszler zie meer dan dertig jaar is het geleden dat ik hier als knaap zoo menigmaal was
de jeugd houdt van gevaar en nimmer nam ik den veiligen breeden bergweg om er te komen maar ik ben nu geen knaap meer en ik bemerk wel dat ik ook duizelig word langs dien afgrond neen ik keer terug en zal den breeden
en krabbelde op een reepje perkament met houtskool ik ben vrij zeg het walter tell hij bekeek bij het licht van het vuur het strookje perkament en mompelde zeg het walter het staat er
heer beringer was dezen middag zeker heel gauw terug ik zag het hoe hij toen tell geschoten had en hier onze walter fürst met de zijnen toesnelde
die zich aan het hoofd van zijn eigen en een deel van het rijksleger geplaatst had tegemoet de uitslag was voor adolf treurig want hij sneuvelde den tweeden juli bij gellheim niet ver van worms en spiers
zij die den tocht te voet maakten kon men echter naar hartelust van alle kanten opnemen wij willen niet allen bekijken het zou eentonig worden doch één willen wij eens goed bezien
ja niet zelden te onderdrukken menige vuist wordt gebald en dreigend opgestoken tegen de enkele burchten die van de rütli af nog zichtbaar zijn
maar trager veel trager wordt hunne vaart daar heft bruno nog eenmaal den trouwen kop op een kreet die iets menschelijks heeft wordt gehoord hij is dood
ze het met een paar woorden z aan te leggen dat hij weer in vuur geraakte en opnieuw begon te vertellen zoo verliep de korte winter namiddag en toen het duister begon te worden zeide vrouw heinrichs
claus voeten glijden telkens uit daar is hij voor eene kloof waardoor de naaste weg naar tell's woning leidt de sneeuw heeft die kloof gevuld er is geen doorgraven aan terug dan er zijn meer wegen speelt het noodlot dan met hem
ik hoor hulpgeroep zeî hij ik hoor het duidelijk sprak gerold hier waren wij toen de föhn op het hevigst was zeide hedwig daar bij die rots werd kuno in den afgrond geworpen
die vorstelijke hooghartigheid mocht koren op den molen der ridders en edellieden zijn de zwitsersche vrijboeren en burgers waren er minder mede ingenomen
attinghausen en stauffacher hadden geen wijzer besluit kunnen nemen walter ik zie aan uw gezicht dat gij me niet gelooft en toch is het zoo
gij vergeet dat niet iedere zwitser een melchtal is landenberg vooral kinderen zijn het niet maar wij verpraten onzen tijd en moeten gaan handelen heden avond wacht ik u op mijn burcht om op het welslagen van onze plannen een beker te ledigen
doe het sprak stauffacher doch laten wij eerst aan wal gaan volk en paarden verlieten het vaartuig en de jonge tell keerde met den schipper en zijne schuit terug
die eerst tell bedrogen en daarna diens oudste zoontje geroofd had werden besproken en nog eens besproken hier met bewondering daar met medelijden
die vrouw was een man pas had walter dat gezegd of men hoorde buiten gerucht daar zijn ze al terug zeide de moeder toe loop maar gauw naar bed maar die verkleede man dan moeder
eenige mannen grepen den bontgeverfden paal met den hertogshoed aan rukten hem uit den grond en vertrapten den hoed de oude walter was intusschen naar de linde gesneld waar hij zijn kleinzoon gezien had het was juist bijtijds
hij niet het prikkelt in zijn neus en eer hij er op bedacht is om de hand of een doek voor den mond te houden om zoo het geluid te dempen niest hij
derde hoofdstuk een vluchteling ontkomen om rijksvoogden hadden de afgevaardigden gevraagd en rijksvoogden had de keizer den zwitsers gegeven
en als ik u een raad mag geven ontsla dan alle zwitsers uit uw dienst vooral dien dooven kwartel landenberg lachte maar hij daar in den kelder lachte niet doch bromde je rijk is hier uit claus ze hebben je in het oog
nog minder komt het te pas dat hij zonder vragen zich een steenen huis bouwt maar hij geszler namelijk zou het dien boer betaald zetten
hoe arnold liet stauffacher zich nijdig uit hoe kunt gij bij het hooren van zoo iets nog lachen heeft de verontwaardiging u waanzinnig gemaakt
en zijn zwaard voor de knie in tweeën brekend wierp hij de stukken voor de voeten zijns meesters ga oude gek sterf van honger of verraad mij en loop tot de oproerlingen over
niet alle mannen echter waren aan het werk en sommigen schenen zelfs een soort van feest of rustdag te houden af en toe zag men op het meer bootjes verschijnen welke alle in dezelfde richting gestuurd werden
een boog een pijl voor den grootspreker riep de keizer woedend men reikte hem een vrij zwaren voetboog over doch tell weigerde dien en zeide dat is kinderspeelgoed geef mij een
elfde hoofdstuk door de föhn vrij gemaakt en gelooft gij nu nog heer dat die oude slaapmuts van den redingfelz zulk een geducht krijgsman is vroeg fabian des avonds
en door zijn beleid een der beste ridders van koning lodewijk ix van frankrijk juist die man alleen is gevaarlijker dan een heel leger zwitsersche boeren
uw plan is schoon heer stauffacher sprak tell maar zijt gij zeker dat juda u niet bedriegen zal hij is toch maar een jood hij is een mensch tell en een edel mensch ook laat toch varen dat vooroordeel tegen de joden
en na u de tijding gebracht te hebben doe ik het voorstel eenigen onzer zullen naar straatsburg gaan waar de nieuwe keizer zijn hof heeft zij zullen hem de hulde van de woudsteden brengen en onze vrijheid en onze rechten hem aanbevelen
kijk in de diepte baumgarten sprak hij baumgarten deed het en riep wie liggen daar uwe vervolgers kuni zie een deel van die rots is neergeslagen en heeft hen verpletterd arme mannen
hé riepen de schipper en de herder en vluchtten in het veerhuis duidelijk waren nu de ruiters allen zichtbaar nog eene laagte een eindweegs om het bosch en baumgarten zou gevangene zijn
wild geschreeuw naderde van alle kanten het waren de zwitsers die gehoord hadden wat er gebeuren zou en die de wreedaardige daad wilden beletten vader schiet
hij begreep wel dat dit tegenvallen zou en bedacht al wat hij zeggen moest om hun duidelijk te maken dat uitstel noodzakelijk was toen hij uit het hout zijn vriend rudolf van reding te voorschijn zag treden
niet noodig goeden nacht juist wilde claus den ingang der tent zoeken toen de ridder zelf verscheen en vroeg wien zoekt gij hier en wie zijt gij
zie tell had hij gezegd wanneer wij den worstelstrijd tegen het machtige oostenrijk beginnen moet ieder zwitser die een wapen hanteeren kan zijn vaderland verdedigen
in den eersten tijd hebben we de handen volkomen vrij maken wij er gebruik van en zwitserland zal vrij zijn en vrij blijven keeren we allen naar huis terug
beloofd om hem als ik kan heden een gemsbok te brengen gij hebt stauffacher niet te gehoorzamen stauffacher gehoorzaam ik wel heer
je moet friedel je moet sprak tell moeten moeten schreeuwde friedel en het was alsof hij de stemmen van storm onweder en golven overtreffen wilde ik moet niet
heer keizer hernam tell fier verleen dan heden den afgevaardigden uit de woudsteden gehoor wees keizerlijk en beslis dat zwitserland een vrij rijksleen blijve en niet onderworpen worde aan het huis van oostenrijk
man al praat je tot morgen ochtend op dezen tijd dan ben je nog even ver schreeuwde claus ik versta je niet kan je me niet door teekens te kennen geven wat je wilt
de veerman en de herder keken verrast op doch de eerste bromde o dat is tell hij wil voor het losbreken van de föhn nog naar de overzijde pas op als ik het doe ik heb vrouw en kinderen
breng het kind bij mijne vrouw en kom dan naar den zwing uri de vader moet ook bevrijd worden voor tell kwam men echter te laat deze was met geszler al binnen den burcht en de zwitsers vonden de brug opgehaald en de poort gesloten
gelukkig begin van een gewaagd spel zoolang tell kon sloeg hij de boot gade en na al wat gebeurd was was hij wreed genoeg om te hopen dat geszler met de zijnen den dood in de golven zou vinden
en kozen bij hunne spoedig belegde bijeenkomst tot roomsch koning graaf adolf van nassau een dapper vorst maar niet machtig genoeg om tegenover den schatrijken en machtigen
ik zou ze niet dulden in mijn rijk een koning moet heerschen over boer edelman ja zelfs over geestelijke en ik heersch tot koningen is bij hunne zalving gezegd
de oude bertram heeft te veel jaren dienst man om je enkel op je brutaal geschreeuw en gedreig de poort te openen heer geszler van bruneck heeft ons andere manieren geleerd ga vanwaar gij komt
en wat is er veranderd niets heel niets de voorste woning is voor het vee en de achterste voor de menschen z was het onder den ouden z is het onder den jongen
heer rudolf was vertrokken en kort daarop lagen er acht goed bemande booten achter de rotsen ulrich en heinrich zagen ze niet en ze dachten ook aan geen vijanden
er schittert wat in zijn oog hij springt op en roept tot den stuurman mij het roer geef hier
en waarom bracht gij dan uwe gevangenen niet op den zwing uri vroeg geszler hier de sarnenstein heeft geene geschikte kerkers voor dat
eén keer echter heeft geszler gezien dat men dichter bij den wal is dan een oogenblik te voren en hij meende die plek te herkennen die plek vol ruwe rotsbrokken in het water
in de boeien in de boeien met dien man schreeuwde geszler terstond naar den zwing uri terug terstond
er werden slechts acht dronkaards gevonden en gekneveld en die twee in de gevangenis vroeg een
willem liep nu aan de hand zijner moeder en vond het niet prettig dat hij niet babbelen mocht want gerold had het verboden eene kinderstem klinkt ver had hij gezegd
oogenblikkelijk opende ze nu de deur en zag haar vader met een twintigtal gewapende mannen bij zich wat is het vader vader waarom u hier wat is er te doen
hij sprak deze woorden echter op zulk een fieren en trotschen toon alsof hij zelf de keizer was deze was hierover niet weinig geërgerd en gaarne zou hij de schuit geweigerd hebben indien hij niet zoo veel haast gehad had om aan de overzijde te komen
een onderkomen te vinden voor hunne paarden konden zij niets krijgen dan eene vuile binnenplaats waar zoo weinig ruimte was dat de dieren niet eens liggen konden
de keurvorsten zijn blinden en daarom kozen ze eénoog tot koning maar wij zijn niet blind klonk de stem van een derde
spreekt één uit den hoop en wijst naar den kloeken man dien we opmerkzaam beschouwd hebben terwijl hij gevolgd door zijn zwaarddrager kalm doch met vasten tred voorwaarts
en als die goede ziel nu uit den mond van claus verneemt wat er in de bergen is voorgevallen weet ze niet wat ze doen moet wat moet claus nu aanvangen
het waren de eerste woorden die hij sprak sinds hij baumgarten een kort antwoord gegeven had er was geen tijd geweest tot praten want het roer vereischte alle aandacht
dat het de mijnen en die van den sarnenstein zijn die hunne nieuwsgierigheid niet bedwingen kunnen om uw meesterschot te zien het is dan toch wel vreemd dat ze allen gewapend zijn merkte tell aan
en ik wed dat alleen voor de uitgestrekte eigendommen van dien werner van attinghausen juda ons tweemaal meer geeft dan we noodig hebben om al dat magere vee te koopen
dwaas kind wat kan die bijl in eene vrouwenhand tegen de muren van den zwing uri wees bedaard ze zullen tell in de eerste dagen niet dooden ze zullen hem in het geheel niet dooden ze zullen hem als gevangen man aan den keizer overleveren
maar als het er op aankomt sparen zullen we die twee toch waarom is ludwig niet naar de stad vraagt albrecht is hij niet nieuwsgierig hij houdt anders toch wel van een goed
van alle kanten kwamen nieuwe benden gewapende zwitsers aan en reeds stond men gereed den burcht te gaan bestormen toen de oude van attinghausen en stauffacher op het tooneel van den strijd verschenen neen neen niet stormloopen riepen dezen
wie zijt gij en hoe komt gij hier vroeg tell haar wantrouwend aanblikkend ik ben de weduwe heinrichs en kom van lungern heer
och wat claus tell vandaag te zeggen heeft kan hij immers morgen ook wel zeggen waarom tell zijn genot ontnomen hij leeft op nu hij zoo eens vrij spreken kan maar hetgeen claus hem zeggen wilde was niet iets om uitgesteld te kunnen worden
gerold antwoordde niets maar ging na van het zijne een bundeltje gemaakt te hebben den bruneck uit met de bedoeling zich tot landenberg te vervoegen en dezen zijne diensten aan te bieden
wees dan een schutter zooals er in de bergen geen betere is doch leer in den hoftuin uwe meesters kennen mee spoedig waren beiden nu op de plaats waar de jonge tell met zijne bonte
weet ge dan niet dat geen zwitser ooit een laaghartig moordenaar werd maar kom ik zal terugkeeren gij kunt mij volgen tot daar waar geen afgrond u meer dreigt
driewerf schande riep baumgarten de vuist ballend uit moet een vrijboer der woudsteden zoo iets dulden verzette melchtal zich niet
zag ze dan niet dat die gast voor eene oude zwitsersche weduwe er van dronk als een man die aan zwelgpartijen gewoon is zag zij dan niet dat die wijn geen invloed op dat mensch had
een uitnemend plan claus zeide heer rudolf zou walter fürst vijftig mannen voor u hebben tachtig als het noodig is zeide walter
zorg dat we het jong ook houden had geszler tot friedel geroepen haast je rep je ik rijd met tell naar den burcht voort gevolgd door een twintigtal lansknechten liep friedel naar den boom waar kleine walter vol angst stond te snikken
en mijn walter vroeg hedwig zonder op gerolds vraag antwoord te geven hebben ze het kind gedood hedwig het is eene heele geschiedenis
en die oorzaak was dat niet alleen het heele graafschap habsburg met alle aanhoorigheden voor het oostenrijksche huis verloren ging maar dat ook heel zwitserland eene republiek werd welke zelfs ophield een rijksleen van den keizer te zijn
en naar de met zitsteenen afgesloten ruimte om die boomen begeven zich niet alleen zij die den weg te voet aflegden maar ook zij die in bootjes over het meer kwamen
erg is het niet want over een goed uur zijn we terug je neemt toch de honden mee willem vroeg hedwig wat gejaagd o wat ik u bidden mag geen honden riep de weduwe heinrichs mijn vee is aan geen honden gewoon en dan zulke groote
als hij niet bij ondervinding wist welke stalen vuisten die boer reeds als knaap had en die vuisten waren er waarlijk niet minder op geworden een luid gejubel steeg op dat oogenblik op
het was juist bijtijds geweest want toen ze in de holen wellicht nog van de vermoeienissen van den afgeloopen nacht uitrustten kwam er een renbode op den
het was een akelig gezicht om de verwrongen gelaatstrekken van den armen achtervolgde te zien als radeloos liep hij van den meeroever naar het huis des veermans en vandaar weer terug en dan die losgelaten natuurkrachten er
zonder hem zou de bestorming in het wild geschied zijn en met zeer geringe moeite zouden wij de oproermakers niet alleen afgeslagen maar ook vernietigd hebben
eindelijk zullen wij te weten komen waarom we van ons werk geroepen werden om hier te verschijnen zie daar komt de landamman de oude
ging toen eenige passen achterwaarts nam walters boog en schoot den pijl zoo af dat deze het stokje spleet dit deed hij met nog twee andere stokjes ook en zeide toen ziedaar uw proefschot voor vandaag
gij zult met mij lachen vrienden sprak melchtal de oostenrijker vischt binnen een half uur zelfs nog achter het net ik wist dat heer
als ze niet spreken willen laten ze zich doodmartelen zonder een woord te zeggen wat hebben we bij dien ouden melchtal gewonnen met hem de oogen uit te steken
men wierp schoppen bijlen en houweelen tegen de brug maar deze viel voor zulke zwakke werptuigen niet neer als het volk van walter fürst den burcht ingenomen heeft dan is zijne hoeve
was er ook en nu vertelde landenberg hem onder het vroolijk gelach der aanzittenden dat hij melchtal zulk eene prachtige poets gespeeld had
mikte en de pijl sloeg tegen den boom men deed onderzoek en bevond dat het geldstukje in den stam gedreven was ja ja dat is een koningsschot hij is de schutter koning riep de eerlijke edelman die tell voor een grootspreker gehouden had uit
gij laat ons houden wat het onze en niet het uwe is lomperd spreekt gij zoo tot den hertog van oostenrijk tot wiens gebied uwe ellendige bergen behooren met al wat er op leeft en groeit schreeuwde
best de koude zal hun bloed afkoelen want dat is te warm gij zijt een verstandige vader sprak de weduwe wie zijne kinderen lief heeft spaart de roede niet hoe oud zijn ze
we kunnen dit land niet verlaten zonder in hunne handen te vallen den dood te ontkomen kan maar op ééne wijze geschieden en dat is door ons bij de zwitsers aan te sluiten
en had hij zelf niet ondervonden dat de kracht van het volk uitging bij mannen als stauffacher had hij zelf niet tot dezen man leeren opzien als tot zijn meerdere was hij hem niet in alles gehoorzaam en onderdanig
naar beneden gekomen omdat alle weiden daarboven dik onder de sneeuw lagen op de bergen trad de winter wel eene maand vroeger in dan gewoonlijk
kom toon dat ge meer kunt dan uw keizer bespotten klonk het barsch tell ging op de andere schuit over greep het roer en
de twee vertrokken en claus dacht zoo twee edele mannen zijn ze waren slechts de rijksvoogden zoo maar deze hebben hun land verraden en wat kan men van verraders verwachten
maar onze landvoogden zijn geene oostenrijkers kuni ze zijn geboren zwitsers die zoo laaghartig waren hun vaderland te verzaken en te verraden
als iemand die verlegen is met zichzelven zocht de jonge tell die met luid gejubel ontvangen werd door allen die vol verbazing zijn meesterstuk aanschouwd hadden zijne vrienden op en reed met hen in kalmen draf naar het ongeveer een uur verder liggend straatsburg
wanneer nu de worsteling begint en we moeten wijken dan betrekken wij die holen en leven er desnoods een jaar lang van brood water bier en visch het beekje voert tal van forellen mede die ik er des nachts menigmaal ving
dat een doordringenden toon geeft welke tot ver in de omtrek gehoord wordt een slag met een houten hamertje en een ik open de vergadering of de vergadering is geopend
hiervoor is geene vrees tell nu claus mij door u tijdig heeft laten waarschuwen kan ik immers dat oude huis wel vr den winter in bewoonbaren toestand laten brengen
terwijl dit voorviel was walter al bij de linde gekomen en met den appel op het hoofd ging hij staan zooals hij gestaan had
zijne wijngaarden geplant en zijn land bebouwd zonder zich met de samenzwering in te laten ik ben nu vierenzeventig jaar zeide hij eens
en zie daar komt beringer van landenberg ook al met een gewapend gevolg zeg heer geszler wat beduidt dat alles moet het soms eene terechtstelling worden en hebt gij geen moed het mij te zeggen
zevende hoofdstuk een kinderwoord het winterde er altijd nog flink op los en de bergen lagen tot in de dalen vol sneeuw
van alle kanten stroomde het landvolk met de bewoners der naburige steden ook van den overkant van den rijn naar straatsburg het oude argentoratum der romeinen
nieuwsgierigheid dreef den veerman en de herder weer buiten de deur ze moeten verdrinken zeide de herder dan is er één dolleman in de bergen minder sprak de veerman
die goede lieden daar juichen wel wat al te vroeg meesmuilde de oude tell die niet weinig trotsch was op de groote stuurmanskunst van zijn kleinzoon de keizer is nog te ver af hij hoort het niet men juicht den keizer niet toe sprak de schipper
erger nog zou het geene schande zijn om onzen vijand dien we zoo lang hij nog maar hertog van oostenrijk was moedig te woord stonden nu te gaan vleien
ik neem die eervolle taak op me sprak de oude ridder maar let wel ik wil alleen maar aanvoerder in den strijd zijn doch het bestuur over den heelen opstand moet bij attinghausen en stauffacher blijven
hij weet dat ze den beleefden vrager nimmer afwijzen zullen doch dat ze den onbeleefden eischer den rug toekeeren ze doen dat zelfs al is die eischer de keizer in eigen persoon ik herken u gij zijt werner
heer beringer werd eerst naar den bruneck gebracht om zich te overtuigen dat geszler dood was en daarna bracht men hem tot onder de muren van den zwing uri om fabian mede te deelen al wat er gebeurd was
en ieder die dien hoed niet groet wordt terstond aangegrepen en voor den rijksvoogd gebracht men wordt gedwongen heer heer heer houd toch op vrouw met dat heer noem mij tell als iedere
gij vergist u heer zelfs de keizer kan een vrijboer of vrijjager niet tot hand en spandiensten dwingen en wanneer ik voor u of voor den keizer op de jacht ging dan zou ik dat doen uit vrijen wil doch gedwongen niet