AITRADER/dutch-tts-labeled-complete huggingface dataset:
werk verkwikte hem het zware hersenwerk en het zware frederik van eeden van de koele meren des doods lichaamswerk deed hem goed en hij vond eerbied onder zijn kornuiten om zijn hersens en spieren toen hij nu hedwig zag toen was t hem op eens of een koude ijzeren keten boei van zijn ziel
en toen t zoover was zat zij ter neer op het voltooide bouwsel van haar nieuw leven de zoo smachtend begeerde heilstaat met de bittere wanhoop van een kind dat vol moed en vertrouwen van huis is weggeloopen om wonderland te zoeken en verdwaald is geraakt op de heide
maar ik sliep toch goed van nacht verdag ben ik in een kerk of boven een warm rooster in de louvre de schilderijen helpen me wel maar de heiligen zijn zoo braaf en gezond ze zouden mij niet begrijpen ik zag een maria magdalena maar daar geloof ik niets van ze zag zoo deugdzaam
ging ik in de madeleine en daar was dienst en muziek ik lag er lang geknield dat was zalig ov ist
zij liet zich leiden door haar lust begeer en haar goedhartige en zinnelijke natuur niet in staat den ernst der dingen te voelen maar die ernst liet zich spoedig gelden op onverwachte en schrikkelijke wijze
de koud water behandeling was door den professor opgedragen aan een jong geneesheer die een inrichting daartoe bestuurde zoo moest hedwig van huis en dit reeds was verademing
natuurlijk vond hedwig daar den dief niet en meenende in holland te zijn begon zij hevig in t hollandsch uit te varen tegen de spoorbeambten deze haar niet verstaande wezen haar een trein voor parijs afgaande op haar reisbillet dat zij in de hand hield
door de zee de heerlijke sfeer het vrije leven zonder feesten of bezoeken en bovenal door het vreugdevolle weten dat zij in maart moeder worden zou dit laatste veranderde haar gedachten aanmerkelijk
wel zag zij er dan heel anders uit maar hij wist altijd dat zij het was hij zou niet weten wie anders en weder op een zondagmorgen toen hedwig gereed stond met sommigen van t gezin naar de dorpskerk te gaan zooals zij om de twee of drie weken schoon met frederik van eeden van de koele meren des doods weerzin deed zag zij johan bij t hek
en vouwden zich als in smeekende toenadering wat gebeurt daar fluisterde ze wat zeggen ze toch wat doen ze toch god wat gebeurt daar allemaal het waren de kleine klavierstukken van schumann die zij hoorde waarin hij voor kinderen in melodiën spreekt en hierdoor leerde hedwig wat deze taal is
dit briefje nam zij op las het over en liet het open liggen aan den maaltijd was zij stil en kalm maar gerard merkte een helderen vrede in haar oogen die hem verblijdde na den maaltijd bracht zij hem voor het briefje en zei
eindelijk reed een wagentje aan met een boer en een veldwachter deze kwamen bij haar kijken en eerst toen één hunner de hand van den doode opnam en voorzichtig poogde het pistool uit de stijve vingers los te maken
met haar zwaarmoed en onrust haar onnoozelheid en geluks jacht had ze hem gedrukt en geklemd zooals een nauwe schoen klemt in den aanvang had hij dat kunnen dragen nu wist zij wat zij gedaan had en trachtte hem vrij te geven en te ontheffen van den druk
en evenals zij de komst van dat kindje als een blijk van genade en zegen had opgenomen zoo zag zij nu dezen dood frederik van eeden van de koele meren des doods en haar verblinding als een blijk van doem en straf zij wist dat zij ontslagen zou worden dat de hatelijke deur die altijd alleen met den beambten sleutel open gaat en waarnaar alle verpleegden met bitterheid en verlangen kijken
niet om diepte of vernuft zeer geestige woorden waardeerden zij koel en hun lach gold meest potsierlijke dingen van kleedij uiterlijk of gebaar maar hun gevoel voor humor was zoo uitermate verfijnd en subtiel dat zij beiden zonder voorafspraak tot tranen konden lachen om iets wat een ander niet bemerkte
zij vond niet vreemd ritserts vrouw genoemd te worden want dit strookte met haar innerlijke meening en in de verbijstering der nieuwe frederik van eeden van de koele meren des doods aandoeningen bedacht zij niet dat de wereld er iets anders mee bedoelde dan zij
toen zei de geneesheer roep zuster paula van de bovenzaal en toen deze was gekomen zuster paula wilt gij u over haar ontfermen even als over onze italiaansche zij jokt ik weet het zeker en ze ziet er uit of we haar eerder in tweeën zouden trekken dan haar loskrijgen van den duivel
gekomen in de saaiheid van den dag schreide zij klagelijk omdat dit voorbij was niet alleen maar ook omdat het scheen of bij haar het heerlijkste altijd door pijn moest bedorven worden
stilden de blaffende honden en gingen in de boot en dreven tusschen de lelie bladen en het riet tot midden op het watervlak waar dat het wijdst was ze hoorden het eerste nog slaperige tjilpen der rietzangers en gorzen en zagen den eersten reiger aanwieken langs de zachtroodende lucht
en zij vroeg en bad god wat het toch zijn mocht dat haar genezen zou waarnaar verlangde zij waarin vond zij verlichting door er aan te denken ja dat woeste kleurige losbandige leven dat johan nu misschien ging leiden dat was iets om met verruiming aan te denken
nu kende zij zeer goed een soortgelijke aandoening maar zoo lichamelijk en kortstondig als het ijlen of frederik van eeden van de koele meren des doods duizelen wat men heeft na een te plots oprijzen bij die andere aandoening denkt men voor eenige seconden dat men hetzelfde nog eens heeft doorleefd en op dezelfde plaats nog eens is geweest en iets later is alles voorbij
en zij zocht haar kamerken op en leefde als van ouds wegschuilend in de verbeelding dat alles een kwade droom was geweest frederik van eeden van de koele meren des doods het ging een paar dagen goed daar zij nog jong was en veerkrachtig men gunde haar alle vrijheid
de twee naast elkaar staande bedden even als de andere meubelen van ongeschilderd glad gevernist greenenhout de stoelen met zittingen van gevlochten riet alles helder en ordelijk en wel gerangschikt zoo was ook het gansche huis want beiden waren keurig tot overdrijvens toe
dit vernielen van het eigen zoo moeielijk en kunstiglijk opgebouwde lijf scheen haar schandelijk en een groote jammer hij was toch een lieve jongen met welgevormde leden en een fijn gezicht hoe kon hij dat vernielen en hoe wreed hoe zelfzuchtig haar dat te willen aandoen en zelf de rust te zoeken
dat zou rust zijn als die beloofd wordt aan de getrouwen in den psalm dat zou zijn zachtjens gevoerd worden langs stille wateren langs groote koele meren dat zou troosten zijn zooals een moeder troost
en daar niettemin de macht zijner bekoring niet verzwakte en hij haar even onweerstaanbaar aantrekkelijk bleef voelde zij zich gevangen als vlieg in web en kneep haar vuisten saam als zou zij hem willen slaan
op deze wijze nu was bij gerard door dezelfde oorzaak het ziels evenwicht juist naar den anderen kant verstoord als bij hedwig bij haar was een deel van haar zielswezen door prikkeling overmatig toegenomen zoodat het haar veel te veel vervulde en al te belangrijk scheen
hedwig had weinig dagen later een der heerlijkste droomen van haar leven zij reed langs de rivier in een twee wielig boerenwagentje zij zag duidelijk het breede troebele water met de voortglijdende gladde vlakken de ribjes en kuiltjes van een snellen diepen stroom een groot schip met hooge zeilen in de verte vol zonlicht
hedwigs was niet zeer verschrikt of verontwaardigd maar wel ontroerd vooral door t weten dat hij gehuwd was nu zag ze dan het ongehoorde en ongeloofelijke voor oogen
zoo wist hij zeker dat ritsaart omging met zeer geringe en losbandige lieden en zelfs dat hij een tijd lang voor den minnaar van een bekend tooneelspeelster had gegolden met een zwaar hart vertrok gerard en bij t weggaan deed hij iets wat hij nog nimmer had gedaan en waarvan hij terstond berouw had
toen werd de huisarts er in gemoeid een goedig onbeduidend man belachelijk om het regelmatig herhalen door langjarige gewoonte van dezelfde vertroostingsen opbeurings termen
zij was niet tot eenige bezigheid in staat zij las niet noch schreef maar waarde rond met strak en bleek gelaat wroegend om johan rust en ontheffing zoekend als een moeder een verdwaald kind
terstond ging zij er op af en zeide wrevelig waarom zei je dat niet dadelijk waarom zei je niet eerder dat gerard je gestuurd heeft zeg dan waar hij me wacht breng me dadelijk bij hem
hij werd genoemd als het nieuwe genie te hoog om door de menigte gekend te worden de groote vizionnair begaafd met zienerskracht van hooger herkomst wiens frederik van eeden van de koele meren des doods licht zou overschijnen het licht van profeten uit alle landen en tijden
hij verwisselde nu zijn paardrijderskostuum voor minder kennelijke dracht en ging met haar de straat op zij moesten een druk gedeelte van londen's oost eind door waar markt was de mist was zoo zwaar dat overal de petroleum fakkels snorrend flikkerden en de hemel zwart scheen als de nacht hoewel het midden op den dag was
hij wilde haar niet op straat zetten en had dus uitgezien naar een kamertje voor haar en een betrekking in een groot magazijn waarmee zij wat verdienen kon om van te leven hedwig nam dit alles gelaten aan niet ongeneigd dezen toestand te verbreken en wel verlangend naar onafhankelijkheid en eigen woon
de eerste maal was dit in de grootste weelde en behagen nu in averechtsch contrast naast merwestee tusschen meer en weg was een groot weiland dan een molen wetering waarover een hooge kwakelbrug dan lag daar een kleine
en het leven begon weer saai en gewoon de dag zag kalm en blank alsof er niets gebeurd ware en toen eenzelfde nieuwe strijd begon was de herinnering aan de vorige verwischt en vervaagd zij bemerkte toen niet wat eerst veel jaren later onder haar inzicht kwam en wat wel de meeste menschen vooral
eerst toen het hoofd der beambten een oudsoldaat met grijzen sik en knevel haar streng kwam vermanen te zwijgen en zich bedaard te houden werd zij kalmer zij zag hem voor haren vader aan kuste zijn handen en begon te schreien
daar bloeide het roode wilgenroosje nu en vogels zwierven door t struweel zij dacht daaraan en zocht die oorden daar zou t geen zondag zijn
maar de morgen was sereen en wonderbaar helder hoe heerlijk het ontbijt met ritsert haar stille bedrijvigheid met zorgen voor hem en de glans in beider oogen de kleinste zorgen waren als reusachtige genietingen daarbij een weldadig leven in het lichtvolle oogenblik een ontbreken van
een wanhopige worsteling bestond zij om den goed meenenden man niet te kwetsen zij zocht uitvluchten raadde hem alleen te gaan reizen voor zijn genoegen trachtte keer op keer aan de vreeselijke innigheid van hun samenleven te ontsnappen maar dit was te vergeefs want gerard bemerkte niet en kon ook niet begrijpen wat er gebeurde
door het hooge veil omhangen bosch met de donkere steen eiken keek zij op naar t kasteel de paarsche passiebloem hing in groote trossen tegen de helbruine muren
johan keek lang voor zich in t gras kan dat vroeg hij zacht zeker kan dat jonge als je maar wilt later zien we elkaar wel es weer als ik getrouwd ben
zij eindigde met de vriendelijke woorden dat ze nog nooit zoo hoopvol en verlangend naar de komst van haren lieven man had uitgezien en als naschrift vroeg zij hem de werken van shelley en keats mee te brengen daar zij nu wist dat tennyson maar een middelmatig en schiller in t geheel geen dichter was
de kinderen van het dorp waren onthaald zooals dat gewoonte was er was voor hen een groot gebak gemaakt waarin geraspte citroenschil en zij kregen ook warme verzoete en gekruide melk
ja dit is het eenige rechte leven dacht hedwig het leven van gelaten mijmeringen en zachte overpeinzingen tevreden met t vooruitzicht van heel kleine pretjes
de havelooze stinkende menigte venters en koopers schreeuwde joelde en drong door de nauwe straten onder een breede spoorbrug die een zwarte grot maakte over de straat stond een groep godsdienstige zangers met een orgel door fakkels verlicht om hen heen een kring armoedige bleeke ernstig luisterende kindertjes
op de tafel lagen stapels boeken en tijdschriften velen gevlekt of los getarnd hij had een plank vr zich op bed ook vol boeken hedwig wilde hem dadelijk aankijken maar ze zag eerst allerlei andere dingen
niet lang bleef hedwig rustig zij maakte licht en vond alleen haar schamele kleederen en haar reisbillet dit was haar blijkbaar gelaten opdat zij alleen verder zou reizen
dit gaf een dompige onrust en versmoorde strijd zij ademden dan op als iemand bij hen kwam en het twee zijn verstoorde maar buiten wandelden zij graag en waren ook graag samen alleen onder vreemden kleine reizen doend om inkoopen voor t huishouden
maar in hedwig vond hij nieuwe waardeeringen onderscheidend goed en slecht waar van mooi noch leelijk sprake kon zijn waardeeringen die haar leven richteden en nu ontstond er wel een groote verwarring in hun gesprekken daar zij beurtelings de woorden mooi en goed gebruikten voor t zelfde begrip
dat onrecht in de wereld bestaat en dus door god wordt toegelaten had zij verstandelijk wel eerder moeten erkennen maar nu t haar zelf betrof scheen zij voor t eerst de volle zwaarte dier waarheid te voelen
en uit die tegenstrijdigheid werd de bitterheid geboren het kwade zelfbedrog dat zei waarom hij wel en ik niet waarom zou hij de rust mogen hebben en ik moeten
dit was hem naar den zin ja antwoordde hij plechtig dit ontspande hem wil je dan net precies doen wat ik je vraag weer zeide hij ja
hedwig wist reeds dat de ziel altijd rustpunten zoekt gedachten die zij gaarne denkt verbeeldingen waarin zij steun en voedsel vindt als een moede landvogel trekkend over groote zee uitziet naar een stuk
een wandeling door t mooie park een gesprek en een kopje thee in t schemerlicht bij t haardvuur een mooi boek bij vredigen lampenschijn maar deze zielstoestand schoon en blijvend en natuurlijk in levenszatten en bedaagden kon bij haar niet dan voorbijgaand zijn
dan overdacht hedwig verwonderd hoe het toeging in dat groezelige wild behaarde hoofd dat zoo weinig leerde en waarin toch de gedachten zoo rad en vaardig konden volgen
daarop een dag dat zij hem niet zag en als gevolg diepe neerslachtigheid twijfel aan zich zelf en aan de echtheid van al haar gewaarwordingen ook wat wrevel en
het was angst en weerzin voor haar man schrik als hij binnenkwam afkeer van frederik van eeden van de koele meren des doods zijn wezen zijn stem zijn handen zijn lijf zijn geur lijfelijke walging door zijn nabijheid
haar veerkracht was gebroken en de barre nood begon haar te dringen in dien verlokkelijken weg zij zag geld goed en behagen vr zich als zij maar durfde aannemen en wie schaadde zij er mee en het zou niet lang duren of zij zou het kostbare heulsap niet meer kunnen koopen en zij had de gruwelijke overmacht daarvan al slaafs erkend
en toch al deze dingen waaraan zij in dit tijdstip had gedacht vergat ze maar het tijdstip zelve vergat zij nooit en het was haar later alsof zij op niets anders gelet had dan op zons-ondergang meerlgezang den moerbei boom het grint de duiven en het lente gevoel in de lucht
toen zij al dichtbij de lange ijzeren voetbrug was zag zij iemand liggen in het gras aan den dijk zij dacht die is ziek of dood maar daar was geen reden toe zoover zij bemerken kon hij lag gemakkelijk blootshoofds in de zon de wang op de handen hoed en stok lagen naast hem
zij zag haar kamerken in t grauwe schemerlicht en in den hoek was johan bezig met iets wat zij niet zien kon nu en dan hoofdschuddend zoodat zij verwonderd giste hoe hij daar kwam en wat hij daar deed
hij deed zijn best en het gelukte hem iets moois er in te zien hoewel het uiterlijk van den jongen hem niet beviel hij was blij dat zij t zelve zoo tijdig uit had gemaakt van de omhelzingen had zij niet gesproken
zuster paula doe nog iets voor me ik voel mij wel beter maar daar bij nummer acht staat een drankje waar opium in is wilt frederik van eeden van de koele meren des doods ge dat wegnemen opdat ik het niet van nacht heimelijk opdrinke
zeer sterk was na haar herstel het afgrijzen van elke herinnering die opdoemde uit dien tijd dat was evenals na haar koorts zijn als kind maar oneindig heftiger
er was nergens licht of uitkomst wie zou haar kunnen troosten en welke gedachte had zij die niet grievend was niemand kon dit leed begrijpen gerard zou eer verheugd zijn vreesde zij hij zou wel verdriet hebben om haar maar toch niet kunnen laten verlicht te zijn omdat die jongen dood was
zij hadden hun oude harmonie maar het gezin dat er in terug kwam had die verloren en toen ging alles wanklinken en schrijnen men wist niet hoe men aan tafel zitten frederik van eeden van de koele meren des doods zou in welke rangschikking men wist niet hoe men den dag verdeelen zou
de meeste vrouwen van kunstenaars en gevierde personen zouden er zeer tevreden mede zijn geweest maar met dat al kon hij op verre na niet evenaren wat gerard had gedaan
dat was een groot plezier want zij speelden er vrouw en heer en aten bij den ouden huisbewaarder aernout vischte en zij braadden de visch in de open lucht hedwig waschte de schotels en zorgde voor hun kind het was een dag levens ver en hoog boven het overige leven
dit begon den man te verdrieten en het lustte hem niet dezen toestand te doen voortduren hij deed haar geen verwijt noch handelde hij ongevoelig jegens haar want hij was wel lichtzinnig maar in geenen deele
dreef haar onbesefte neiging haar tot navragen en vond zij zelf gelegenheid zonder dat zij t zoo recht bedacht goed dr te dringen in die voor haar zoo geheimzinnige half schrikwekkende half aantrekkelijke wereld
den hoofdinhoud van het dagboek hierin meende hedwig niets ontziend oprecht te zijn doch was dit bij lange niet de spitsvondige vergoelijkingen en drogredenen van haar zwakkere eenzame persoonlijkheid schreef zij niet op en ook niet de diepere aandoeningen de lustjes en kwellingen daarvan het dagboek
doch hedwig bezat nog bij lange niet de macht over haar natuur om deze zelfverloochening vol te houden dreigende doemde een gevoel in haar op dat snel aanwies als een zomerwolk en voor welks geweld ze spoedig toe moest geven
wat leek het oude leven zalig waaraan die klank herinnerde er brak iets open in hedwig en zij begon te schreien met haar gezicht in het gras zij schreide heftiger met schokkend snikken en riep moeder moeder
zoo uitdagend beleedigend was johan's houding tegenover gerard dat deze om niet driftig te worden en den veel zwakkeren jongen te mishandelen bij tijds terug moest gaan
vandaag was ik zelfs heel diep geroerd en voelde god duidelijker en dichter bij ik stond aan t postkantoor en zag een jong paar blijkbaar hollanders men herkent ze dadelijk ze hebben iets eerlijks en eenvoudigs lijkt me maar niet zoo opgeruimd en vriendelijk als
als zoodanig herkend had als iemand die zij ganschelijk geloofde en vertrouwde haar toenmaals had geleerd wat god's wil was dat zij zou doen en denken dan had zij t zonder twijfel stipt gedaan want zij was om hare jeugd lenig van geest machtig genoeg over zichzelf geneigd tot blind vertrouwen en staag gewillig tot
en waar waren de steden zoo rein en welvarend de dorpen zoo keurig en mooi de velden zoo welbebouwd en hoe verrassend prettig vond zij haar nette wel ingerichte huis na al de gore weelde der hotels en het smakelijke eenvoudige eten na de overdadige
later zich meegesleept voelend op de strooming hunner driften kwam zij in strijd en verzet en wilde hem van haar afscheuren maar dat was te laat en hij frederik van eeden van de koele meren des doods iet dat zich niet doen zoo was haar verzet te vergeefs en zij dreef mee maar nimmer met volle overgave nimmer zonder innerlijken weerstand
maar hij scheen nu een geheel ander persoon volwassen en groot van statuur met ernstige oogen en een korten blonden baard ook zag zij hem nu terug in kostuum van midden eeuwsch edelman en hij werd haar voorgesteld met den statigen naam van heer frank van naaldwijk ridder
hij was niet vriendelijk in het tuinmans gezin frederik van eeden van de koele meren des doods dien avond maar als een koortsige en verbijsterde hij sliep maar bij korte wijlen dien nacht en schrok wakker en dat telkens weer om zijn groot gouden schitterend wonder te koesteren met liefkoozende gedachten
maar voor t eerst bij beiden was er eene uitwisseling van meer heimelijke en innige gedachten en gevoelens die nu voor t eerst aan den dag traden en een nieuwe vorm en werkelijkheid erlangden
oct regen naar de morgue wezen kijken er lagen vier dooden ik gaf er niet veel om vroeger zou ik ze benijd hebben waarom nu niet
maar toch had zij iets dat de aandacht trok en zij werd veel door mannen in de oogen gekeken en nagestaard soms ook wel aangesproken als zij in een park te rusten zat op een bank zij had na t herstel buien van heftig verlangen gevoeld naar haren man niet naar gerard maar naar ritsert
een dezer wulpsch en roekeloos had den jongen op achtjarigen leeftijd het kwaad der knapen geleerd en hij had dit zonder arg blijven bedrijven tot bijna volgroeid
dit besluit alleen bracht haar in staat op te staan en zich aan te kleeden zij nam een inspuiting en voelde haar levenskracht terstond terugkeeren toen eerst kon ze weer wat eten maar zij was zeer zwak geworden
maar het echte knagende plagende nooit rust latende verlangen met het bedwelmende verbeeldings spel de verdoling in vizioenen eer men t weet het afmattende en bitter zoete dat betrof alleen ritsert
toen zuster paula den kinderlijk verrasten blik had opgevangen glimlachte ze zacht met stillen triomf wil je de hand nu hebben vroeg ze en hedwig drukte haar hand even nauw merkbaar
dit was alles vol fijne vreugdetjes voor hedwig er was iets zeer zoets in dit verwonderlijk afwezig zijn van schuchterheid en schroom tusschen twee vreemden
deze dag had voor beiden de volheid en rijkdom van een geheel jaar de morgen de middag de avond waren als groote en gewichtige tijdperken van hun geheele leven
hij begon met zichzelf door boeken te onderrichten toen hij daaruit met pijnlijken schrik bemerkte dat hij ziek was en behoorde tot een bepaalde en welbekende orde van lijders onderwierp hij zich zonder weifelen aan de onaangename vernederende en meestal nuttelooze geneeswijzen die hem door artsen werden voorgeschreven
een dag had zij hoofdpijn en dat verborg zij met groote inspanning niet minder lustig doend al leed zij zeer want zij voelde een sterk plichtbesef dat men een feest niet mocht bederven en zij nam het kwalijk en was bits en scherp als iemand minder geestdrift in t feestvieren toonde
neus noch lippen waren grof de huidkleur bleek de jukbeenderen even uitkomend zij moest zich zijn leelijke wat heesche spraak herinneren om te bedenken hoe burgerlijk hij was
nov guur regenachtig weer de naald van mijn spuitje brak en toen gooide ik het spuitje weg en wilde nu met s ophouden maar ik hield het niet uit ik werd zoo duizelig dat ik dacht weer gek te zullen worden
de tuingrond was zwart en vettig s winters gansch kaal zwart en kaal ook de heester skeletten rondom langs den ouden muur in een hoek een oud schuurtje met rommel daarachter een boog poortje met groene deur toegang tot een nauw armoedig
aldus wist hij geen ander antwoord dan haar hartstochtelijk te omhelzen maar een vrouw als hedwig laat zich op deze wijze niet bedriegen zijn geringer gedachte over haar voelde zij onmiddelijk met onfeilbaar waarnemen
maar mijn geheugen wordt slecht ik heb nu op mijn deur geschreven volhard tot aan het einde
het dagblad behoefde hij niet meer te sturen dat was schreef zij lees stof van te gemeene soort gerard vond haar bij zijn komst des zondags ganschelijk veranderd vol blijheid teedere zorg en minlijke grapjes
at te middag bij den docter en zij was wat opgewekter alles was weg van haar vorig leven geen frederik van eeden van de koele meren des doods verplichting geen verantwoording meer zij kon alles doen wat zij wilde
een licht pijnlijke slag of wrijving op dezelfde plaats des lichaams regelmatig herhaald tot onhoudbare foltering stijgen kan juist het voltooide het schijnbaar kreukeloos afgewerkte van haar leventje maakte haar zwaarmoed dieper en haar levensmoed hopeloozer verlamd
met mensch en wereld had zij niets te maken hij had niet hedwigs genoegelijke verrassing maar een geheel van-zelf blind vertrouwend opengaan van zijn ziel
want geen van twee wisten waar zij afschuw voor zelfmoord van daan moesten halen en zij kwamen tot overeenstemming daarin dat zelfmoord geen kwaad was als men door voortleven zichzelf kwelde en niemand goed deed
en hoor me nu wel vrouwke wie t zijn dat scheelt zooveel niet we zijn geen van alle zoo bizonder of zooveel meer dan de rest uit de verte gezien lijken we allemaal op elkaar als kraaien of mieren
hedwig onderging het wonder met helderder zelfbesef daar zij minder verblind was door hooghartigheid zij voelde wat zij nimmer had gekend verrukking die zich liet beschouwen en waarnemen zonder te vergaan en zij wist dat zij dit voelde in onderscheid met al wat zij in haar leven gevoeld had
tante anne hield zich voor een uitverkorene frederik van eeden van de koele meren des doods die kon geen zonde meer doen zei ze ze was een veranderd mensch zoo goed als zalig maar dat was toch verbeelding want het was een gierig zelfzuchtig schepsel en ze meende het en ik dan dit jaar nog geen wijn gedronken
hedwig kwam uit frisch en wakker want nooit hield de slaap haar fijn uitdrukkingsvol gezichtje lang na t ontwaken in ban van matheid en traagheid zij sliep met een waak gelaat en als haar oogen open gingen was alles aan haar wakker
zooals niet ongewoon is ontlaadde zich bij deze gevoels uitbarsting van gerard ook oud leed dat hiermede niet uitstaande had en men zag aan de heftigheid van zijn schreien dat hij niet enkel om johan schreide maar om zijn eigen liefde voor hedwig die haar tot nog toe zoo weinig geluk had aangebracht
over werk en lectuur over lichaamsoefeningen wandelingen planten dieren en over al wat zij leerde op school en in boeken gevoelens en gemoedsaandoeningen besprak zij niet graag voorgevend afkeerig te zijn met wat overdreven beslistheid van het meisjesachtige van al wat op dweperij leek dit
gerard deelde goedmoediglijk in haar ijver en genoegen maar het maakte hem den ganschen dag zeer stil en ingetrokken om de al te duidelijke beteekenis van haren zoo heuchelijk schijnenden ommekeer
toen ontzag hedwig niets zij moest ritsert spreken zij deed wat zij anders nooit zou gedaan hebben en ging hem opzoeken gerard bracht haar met een rijtuig naar joob's woning en bleef op haar wachten
in den volgenden zomer was er feest van studenten in een academie stad hedwig was uitgenoodigd dat bij te wonen bij verwanten van haar zou zij gast zijn bij een groot vroolijk gezin in een groot ouderwetsch huis te leiden het was een week vol bekoring en vol somberheid afwisselend
het werd tot streeling en tot prikkeling waarop zij zonder het te weten of te bedoelen belust raakte want als zij het een keer gemist had het streelend gewaarworden van haar bekorings macht dan werd zij ontstemd en bitter en zeer neerslachtig
toen hij zich oprichtte zag hij een boer met zijn wagentje op den weg staan die was door hedwig geroepen ook kreeg hij heete koffie die hedwig had gehaald van een nabije hoeve
men dacht dat ik dronken was en er was oploop ik vond het niet erg wat zou ik het vroeger erg hebben gevonden het bekijks en schandaal ik ben nu t baantje weer kwijt ij heilig voorgenomen nu dit nieuwe jaar niet te ontwijden
daarbij kwam het zachte vertrouwen los en toen welden ook de herinneringen in haar op van hetgeen haar gebeurd was van vreemden en geheimvollen aard zij verhaalde haar droom en besprak of johan toen al dood zou geweest zijn
aan t witte marmer hart aan de elzenlaan aan het dansfeest en dat terwijl zij aan de volle eet tafel zat of wandelde of luisterde naar ritsaarts spel
huwelijk huwelijks ontrouw was een denkbeeld geheel vreemd en onbekend in hedwigs gedachte leven iets even vaag afwezig en voor haar onbelangrijk als menscheneten zij kende het woord maar hield de zaak even als ongedierte voor uitsluitend eigen aan slechte geringe lieden
hoe zij s avonds zou weten weg te komen uit het gezin hoe zij de poortdeur zou weten open te doen hoe zij donkere plekken in den tuin zou uitzoeken hoe zij wandelingen zou bedenken en uitvoeren langs donkere straten en op t veld dat alles had haar verbeelding haar onwillens reeds geleerd en voorgehouden en als nu
om twaalf uur en om vier uur het gejoel der uitgaande kinderen zij kon het al niet meer hooren van naargeestigheid al wat terug kwam op vaste tijden verschrikte haar door een onbeschrijfelijke
op een zonnigen morgen werd hedwig wakker met het onuitsprekelijk gevoel van welbehagelijke moeheid dat de overwinning van het leven beteekent ze wist dat het in den nacht gekomen was midden in den slaap
maar zij was verbijsterd niet meer wetend of zij dit gebed en toenadering tot god moest noemen want ook in de hoogste liefdes vervoering in ritsert's armen had zij dezen diepen inkeer
den dag voor den dood van t kindje was zij zeer opgewonden en spraakzaam geweest vol hoop en goeden moed den docter lachend weersprekend als die de levenskansen gering noemde zij wist wel beter ze voelde het kindje zwaarder worden de weegschaal wees niet zuiver haar moederlijk oog kon niet bedriegen
het was niet lachwekkend en behoorde niet bij het kleine en luidruchtige maar bij het ernstige en zwijgende maan en boomen zij stond op en liep met hem een kleinen tijd door de donkere
geen traan schreide zij om moeders verlies zoolang zij op haar zieke kamer was en de dagen stil en eentonig omvlogen in smettelooze helderheid maar toen zij voor t eerst beneden kwam en de kleine relieken zag het werkdoosje en het zijden kussentje en den ongebruikten stoel toen kwam het heftige schreien
een jaar vol hooge vervoeringen wanhoops tranen voor eeuwig gewaande scheidingen en lange brieven zonder tal eenmaal een heftig twist tooneel dat de beslissing
toen dacht zij over joob's oplossing en vroeg dr of die genietingen dan niet betaald werden door het leed en de verstomping der armen maar ook dit werd niet verstaan en hedwig hoorde weder woorden met zooveel schijn van diep gevoel en scherp verstand dat zij geheel van haar wijs gebracht werd
aldus trokken deze twee menschen elkaar ondanks hooge gezindheid scherp verstand en goeden wil beurtelings in den maalstroom van hartstochten neer eerst zij hem toen hij zich verzetten wou daarna hij haar op zijne beurt toen zij tot verzet kwam
en zij dacht daarover waarom eigen klein leed zooveel gewichtiger is dan anderer groot leed en wat toch dat ontzachlijk onderscheid was tusschen eigen en niet eigen
je moet dit niet meer doen jo zei hedwig je weet toch ommers dat het niet kan ik heb het je toch geschreven waarom doe je zoo raar met me hettie ik kan dat heus niet uithouë den eenen dag hou je van me en den andere weer niet nee ik hou altijd hetzelfde van je
bonte vizioenen schitterend kleurgespeel hevige tafereelen van verbeelding zij het nog zoo boosaardig en slecht en onwaar alles toch beter dan dit
zoo verbeet zij zich tot het uiterste veinsde instemming en droeg het ondragelijke bitterlijk geduldig haren vader god afvragend waarom hij den mensch zoo bedriegt met voorvoelens en vermoedens van wondere zaligheid en diep mysterie maar niets laat vinden dan saai gemartel en geplaag
toen wilde hij uit minzaamheid hedwig's koffertje op het rek zetten plotseling stoof hedwig op en keek hem aan met oogen als van een wilde kat zwijgend maar met woedende gebaren stond zij recht en ging met haar koffertje in haar armen geklemd naar een andere afdeeling van den wagen het oude heertje zeer verwonderd latend
eens liet hij zich zelfs ontvallen bij een eenvoudig beethovensch lied dat hij het tam vond naast een vurig stuk van liszt doch in wagner verdiepte hij zich met hartstochtelijke nooit verzadigde bewondering
en als zij stand hield kwamen de oude bekende drogredenen het berouw om t niet bedreven kwaad alles nu veel sterker en moeielijker te overwinnen frederik van eeden van de koele meren des doods zij bleef toch volhouden telkens weer nieuwe besluiten nemend dag aan dag god smeekend haar meer afschuw te geven voor het leelijke
terwijl de twee meiden juist uit de keuken in den gang kwamen ging zij naar boven roepende hij gaat mijn man dood maken hij gaat mijn man dood maken ga maar weer stil naar de keuken zei gerard tot de meiden t is niks hoor mevrouw is wat geschrokken
ook smaakte dit hem na wagner als water na wijn ten tweede leerde hij zelf het schoone en deugdelijke zien waar hij t nooit gezien had in een fatsoenlijke hollandsche dame zonder
lang behield zij de zoete droefheid dier scheiding als een dierbaar ding ja als een troost in haar schrale leven het was verscheurend geweest maar goed hevig en mooi iets om aan te denken als saaiheid te ondragelijk was
met weelderig bed gevoel in de zachte kussens als zij rusten ging na t bad toen kwamen voor het eerst sinds haar verloving de oude spooksels harer bezoekingen terug
zij stond voor den grooten moerbei boom tegen het huis daarop scheen de zon rood ondergaand over t meer de lucht stond zomersch vlammig begloeid het kiezelgrint knarste onder hedwigs voeten een duif vloog kleppend op en op den hoogen esch aan t water begon een meerl te fluiten
en toch hoezeer zij zijn toewijding onverdiend en bizonder zeide te vinden schaadde en bedierf die haar door het als een natuurlijke zaak onmiddelijk stillen en verzaden al harer grillen en
nu vroeg de docter verder dr en sprak vriendelijk en hulpvaardig met haar hij had een levendig geestig gezicht zwart kort haar zwarten puntbaard en donkere oogen zijn spreken en bewegen was vlug en grappig zoodat hedwig in haar droefheid nog vaak om zijn onbewust koddige wijze lachen moest
waar was toen al t wintergeluk het gevoel van t feest met sparloover geur en danswijze waar waren de schamele vreugdetjes van jongens ontmoeten en aardig gevonden worden
haar neiging was wederom meedoen meedoen zoo goed mogelijk naar haar bescheiden krachten vooral niet te zeer afsteken en zij zag niet zonder eenige verwondering dat ook ritsert hier veel meer frederik van eeden van de koele meren des doods bezorgd was voor t uiterlijk dan elders of vroeger
hij verheugde zich niet als zij want verheugen was een te zwak woord voor zijne aandoeningen zijn leven begon van lieverlee in zwaren gloed te staan en wat hij gezegd had en verder zeggen zou werd tot ernstig allergewichtigst overdenken
en het gaf alles om haar en alles in haar een wonderbare glans en verheffing ze sprak er niet meer over maar deed geen ding hoe klein of onbeduidend of ze dacht er bij of moeder dit nu al of niet zou hoeven te doen
haar te sterk en ze barstte in snikken uit de tranen sproeiend door haar handen midden in de volle zaal zat ze en menschen keken om ze ging weg en schaamde zich zeer en haatte de menschen die poogden kiesch en meewarig te doen maar naar de vrouw die gezongen had keek ze verrukt en eerbiedig als naar een heilige die zij wel vertrouwen zou
hedwig bedacht de plannen en maakte de afspraken zij nam johan mede in haar boot en deed lange wandelingen met hem naar de naburige dorpen zij deed dit onbeschroomd want zij zocht in hun samenzijn het prettige en genoegelijke waarbij geen schroom te pas komt
koele meren des doods en nacht uitgestoken s morgens vroeg al dat was het heerlijkst als de menschen anders saai naar werk of school gingen dan begon reeds het feestelijke het bij elkander inloopen en plannen beramen dan zag men overal al wijn en gebak en met bloemen versierde kamers en menschen
zoo scheidden zij zonder spijt of eenig onaangenaam woord als goede vrienden en als zij elkander in de straat ontmoetten begroetten zij elkander steeds en namen nog nu en dan wel den maaltijd samen
maar geen van beide bemerkte zelf hoe de eigen zwakheid tot vergeven stemde en de redeneering als bij instinkt leidde tot afwering van zelfverwijt zoo sprak johan over t mooie van den roes de heerlijke lichtheid en vrijheid en moed die de wijn verrukking geeft
toen was hij blij zijn plicht gedaan te hebben en hedwig dankte hem zeer maar vouwde haar handen in een gebaar van vertwijfeling boven haar hoofd zeggende maar is het dan mogelijk dat god zulk onrecht toelaat
toen de lauwe morgenwind het wegvallen der laatste sterren het angstig na donkerend westen de bleeke kruin des hemels en eindelijk het geweldige licht en de eerste zonnevonk op den
toen vroeg zij nieuwsgierig joob te leeren kennen want ritsert had haar alleen ontvangen in een kleine achterkamer hij ried haar af hem te zien want joob was niet hoffelijk en ook geen man om dames te ontvangen het zou niet goed slagen deze kennismaking meende ritsert
en nu ontstond het zonderling verschijnsel dat deze man eerst zoo uiterst preutsch en kiesch in deze dingen een zeer hinderlijke en stuitende wijze aannam om er zakelijk en platweg over te spreken
van dit laatste verband had zij geen vermoeden maar dat zij het samenleven met haar man niet langer harden kon dit stond vast bij haar zij moest dood of al was t voor een pooze van zijn lichaams nabijheid bevrijd
gedurende een week verkeerde hedwig in ernstig levensgevaar zij had twee fleschjes morfine en een spuitje bij zich en toen haar dit afgenomen zou worden wist zij één fleschje achter te houden men meende frederik van eeden van de koele meren des doods terstond te kunnen ophouden met de inspuiting daar hedwig niet nauwkeurig de hoeveelheid kon opgeven die ze gebruikte
al het verliefde gedoe der mannen en jongens eerst recht min frederik van eeden van de koele meren des doods en verachtelijk voor haar en bitterder nog den gewonen weerzin volgend op elke overwinning zij kwam er toe in ernst te denken dat zij zooals de meeste menschen voor haar ook voor anderen een sterke bizondere geur verspreidde die zij zelf niet ruiken kon maar die den mannen
de lippen altijd in spreekbeweging soms luid soms onhoorbaar de magerende handjes heen en weer waren over het dek wijzend waarschuwend afwerend
ja zei hij ik weet wel dat het alles onzin is maar hier heeft de onzin ten minste behoorlijke afmetingen hier is t ie ten minste kranig en opmerkelijk genoeg om eens méé te doen voor een poosje
het huis stond in een der nieuwgebouwde stadsgedeelten het had twee ineenloopende kamers op de eerste verdieping keuken en kelder daaronder boven twee slaapkamers en nog een studeer kamer eindelijk een badkamer en een zolder
zij genoot van wind en zee maar hield niet van t land te haten zelfs begon zij de grauwe huisjes met hun rijen schoorsteentjes den stank van brandend steenkool de vaalgroene heuvelen de witte wegen en de dorpen die niets hebben van het warm bekoorlijke der dorpen thuis
stilte asjeblieft dames en heeren ik verzoek een klein oogenblikje uw ernstige aandacht en attentie een beetje respect asjeblief hier staan dingen te gebeuren waar je verstomd van zal staan
hedwig hoorde dit heel aandachtig overwoog met rustige heldere oogen en fluisterde het voor zichzelf na bij god dat was een groot en mooi bericht dacht zij een verbazende en heuchelijke gebeurtenis die glans bracht over t gansche huis en gezin
hij zag met haar oogen maar zij voelde zachter en meewariger over haren vader nu beter wetend wat de arme zocht maar ook in de tweede zaak won zij
dit gold de nietigste kleinigheden t snit van haar en nagels het model van boorden en schoenen de uitspraak van de letter r een soort versnapering uit een bepaalden winkel de wijze van een bepaalde spijs te eten
maar niets schoons of stichtelijks ontdekte hedwig in deze gelatenheid en inschikkelijkheid bij zoo klagelijken toestand het was verstomping hij zag niet meer t verschil tusschen nu en vroeger hij voelde niet het verval in zijn wezen en geneuchten daarom gruwde zij
zijn fier gedragen rusting zijn schoonen bouw zijn verlatenheid en zijn plotseling vertrouwen op haar toen bemerkte zij den volgenden morgen dat in haar verwachting de dag rijk en heerlijk zou zijn als zij hem weder zou spreken en zonder dat niet
de vermoeienis van dit weelde leven openbaarde zich fel en onverwacht op een morgen was plots de glans van t bonte leven àf spoorloos als een lichtbeeld van een scherm wegvlucht wijkend voor t diepste zwart
terwijl haar vriendin leonora leefde op een bovenhuis in de hoofdstad in veel armoediger en moeielijker bestaan en volkomen gelukkig scheen te zijn met haar stil en onaantrekkelijk echtgenoot
hij keek langen tijd naar buiten naar de besneeuwde daken in t zonlicht hedwig bezag zijn lang grof grauwachtig haar zijn tanig gegroefd gezicht zijn ruige donkere baard zijn lange smalle handen met zwarte nagelranden het oude fluweelen jasje waarmee hij in bed lag
koele meren des doods den rauwen klank der taal en de harde eigengereide wijze van het volk hoezeer zij die aanvankelijk ook als ferm en nuttig bewonderd had
dag aan dag zoodat men haar geen kleederen kon laten ter nauwernood een deken en zij naakt in den hoek van haar kale cel zat woedend te keer gaande als men haar wilde reinigen
verhoogde haar aanzien in hedwigs oogen maar maakte haar ongeschikt als vertrouwde en toevlucht in hedwigs bezoekingen en moeiten zij was te rein en te edel meende hedwig om in al dat leelijke en verwikkelde gemoeid te worden daardoor ontstond in hedwig een duidelijke scheiding zij voelde zich eene andere als zij met leo was ook zonder
ook speelde ritsert hedwig sprak weinig en leefde onwezenlijk als in droom voortdurend frederik van eeden van de koele meren des doods de wonderlijke woorden van joob overwegend ze was er géén vergeten
dit bemerkten zij van elkander maar niet van zichzelve johan begreep dat hedwig meer neigde tot zelfmoord en er daarom vergoelijkend over sprak en hedwig begreep dat johan meer neigde tot dronkenschap ja wellicht deze bij ervaring kende
dit is nu iets heel ergs hiervan valt men flauw moet ik nu gillen neen ik schijn mij goed te kunnen houden ik geef er niets om ik blijf heel gewoon en kan het best
het ging alles zoo rustig gemakkelijk en van zelve de volle beteekenis van wat er gebeurde overdacht hedwig niet met de haar eigene blindheid voor hetgeen anderen t eerste zien
had een klein rond strooien hoedje op en een frisch lucht katoenen kleedje van teer grijs blauw hij zag haar vriendelijke oogen en het was hem of hij na al zijn tobben en verdriet in een oord der zaligheid was wakker geworden waar alle leed nu einde nam
zij had hem ook in die weinige minuten ondanks schemer en regen zeer scherp bezien zij wist de kleur van zijn oogen het beregende ronde zwarte hoedje van slap vilt zijn grijs oud pakje zijn gesp schoenen zijn witte boord en frontje van slechtgesteven linnen
en als hij dacht hoe hij haar t eerste gezien had en het geluid van haar snikken weer hoorde snikte hij mee in een hartstochtelijke verrukking zij zagen elkander toen herhaaldelijk weder elkander hervindend zonder afspraak op de plaats hunner eerste ontmoeting
de man schudde het hoofd en volgde hen prevelend dat beteekent zaken denk ik na hem een tijdlang ontloopen te zijn ging de vagebond toen hij even uit t gezicht was met hedwig een slop in
zij trachten elk de eigen natuur te volmaken en met des anderen rijkdom aan te vullen ritsert bracht welhaast alles aan wat hedwig voelde te ontberen hij kende de rijkdommen van poëzie en frederik van eeden van de koele meren des doods kunst hij had zich baangebroken door de omheining van kleinsteedschheid burgerlijkheid saaiheid en fatsoen
dec regenachtig zoel akelig tooneel in een brasserie bijgewoond een dronken vrouw die met een looden knuppel vechten ging ze was mooi en goed gekleed en zei de gemeenste dingen
maar steeds bleef leven in gewaarwordingen vol verheffing liefde en zelfverloochening die opwolkend één na d'ander al zijn daden hulden in glimp van hooge schoonheid en
het duidde op hem als den schuldige behagen en rijkdom huiselijke vrede en reinheid al dat woog niet op tegen moederschap en hij erkende nu diep de schoonheid en zuiverheid van hedwigs gevoel
aan den wand stond een groot notenhouten buffet met zwarte krul ornamenten en een spiegel midden in slaapkamers en keuken waren uitermate keurig frisch en zindelijk de keuken met marmeren steenen en blinkend gerei de slaapkamer met tapijt van glad verniste stof en gordijnen van fletse gele kleur
ik las den heelen dag in het bijbeltje wat heeft nu elk woord een ander aanzien t is of ik er vroeger niets van begrepen heb soufrez les
waarom waarom dit zij leed en begreep niet en dit benauwde en verergerde lijden het is toch beter braaf dan slecht beter netjes en fatsoenlijk dan woest en mal zoo meende toch ieder
zij bemerkte wèl en vond lust daarin het was haar zoet niet omdat het in haar te branden begon met gelijke vlam maar om het streelende het nieuwe en gewichtige niet verschrikkend omdat het een lieve zachtaardige jongen was
toen sloop hij op een nacht in nachtkleed waarover een dunne overjas naar haar kamer zij lag wakker en bleef stil liggen toen hij binnenkwam alsof zij hem wachtte en hij zag haar oogen oplichten in de schemering hij wierp de jas af en knielde bij haar neer hedwig boog het hoofd in t kussen en sloot de oogen
dan moeten ze t maar zelf weten dacht ze en legde de verantwoording voor haar kwaad daarmee op hen die haar inspanning tot beter doen hadden verlamd zoo werd haar tegenstand ook zwakker tegen wat zij kwaad in zichzelve achtte
zwitsersche huisjes van hout een hondje voor een hokje van steen kleine kabouters van lichtroode gebakken aarde nagemaakte boekjes van olijvenhout schelpen lakwerk ivoren en andere voorwerpjes
dit was pijnlijk voor hedwig en maakte haar zeer beklemd want het was haar niet eigen zich meerdere te voelen zij vond dit niet aangenaam en nam haar standsverschil alleen dan gereedelijk aan als het van zelf sprak en door iedereen goed en natuurlijk werd gevonden
gerard werd zeer bezorgd en hij sprak haar met nadruk tegen zeggende hoe slecht en zelfzuchtig johan gehandeld had maar dit had verkeerde uitwerking want zij kon deze verwijten juist van gerard niet velen
men zag uit de ramen van eet en slaapvertrek over de baai tot de grauwe vlakte van den oceaan de muur bloemen bleven den winter over in bloei in de open lucht en rozen bloeiden in maart tegen de muren op t zuid-oosten
en hedwig genoot als zij hem schoorvoetend zag terugtreden van zijn wilde miskenning aller goede zede als zij hem zag weifelen in het hoogmoedig betrouwen op eigen schatting aller daden in de loochening der onverbrekelijke banden die elken mensch tot één maken met allen die vr hem leefden met hem leven en nà hem leven zullen
dit nu bracht een nieuw en scherp belang in hun gesprekken twee zaken waren het nu die johan uur aan uur vervulden en hem voor en na den slaap wakker deden liggen in bed prevelend wat hij zeggen wou als hij haar weer zag
evenzoo zag hedwig in hem den redder en verlosser en wandelde zij als in t licht eens rijzenden morgenstonds van volkomen en durend geluk zij had een walg gekregen van zichzelf als van het steeds door mannen begeerde en een walg van mannen als van frederik van eeden van de koele meren des doods wezens die haar steeds vernederden en zichzelf verslaafden door dom begeeren
eer zij zich gaan liet in dit tuchtelooze leven leek het haar gemakkelijk en prettig maar reeds bij den eersten stap kwam er een dof inwendig geweldig verzet de liefkoozingen verschrikten haar onmiddelijk door de ondragelijke overeenkomst met wat zij eenmaal als heilig en verheven had aanvaard
maar het baatte haar niet de zoete doezeling van wijn en bier verweekte de strenge bevindingen en zij lag met kleurige wangen en half gesloten oogen in haar kussens niet voelend de pijn des levens en denkend over haar jongen geneesheer waarom hij haar baden en wrijven mocht en zij hem niet
toen ritsert op deze wijze werd genood weigerde hij niet meer een ploertig fatsoenlijken echtgenoot te bedriegen hadde hem een te min en verachtelijk spel geleken
bij hem was hetzelfde door plotselinge heftige terugwerking verkleind en verkommerd en ver onder natuurlijke verhouding achter gebleven van het zinnelijk geslachtsleven had hij een ongezonden afkeer
doods den dag bevond hij dat hij toch weer bezig was zichzelf te bedotten maar toen lachte hij en prevelde t is nou voor hun verantwoording daarmede was zijn strijd uitgestreden hij ging naar hedwig en bood geen weerstand meer aan de zoete
al deze gebeurtenissen werden later na hedwig's herstel duidelijk door haar herinnerd zooals dat regel is bij dezen vorm van waanzin zij herinnerde zich alle bizonderheden zooals men zich een levendigen droom herinnert
in hem was geen onreinheid en geen zonde hij zocht haar tot red engel en vertrouwde en hij bood haar zijn vertrouwen en hulp als wetende den veiligen uitweg nu werd alles goed
diep voelde zij den indruk van een of ander aanzienlijk en schitterend rijtuig met snel hoevengeklop en stille wielen voorbij jagend over de hout bekleede straten de schoone kleurig getooide vrouwen achterover leunend in een overdadige omschikking van donker glansbont blanke kant en wuivende