AITRADER/dutch-tts-labeled-complete huggingface dataset:
buiten het bezwaar toch dat er liggen zou in t gedurig onvervuld laten van een zoo gewichtige betrekking pleit nog een andere reden hiertegen een genie zou niet kunnen werken onder het ministerie van kolonien en dus als gouverneur-generaal onbruikbaar wezen zooals genien wel meer zyn
het is aandoenlyk hoe de waardige man die dikwyls koffi by ons drinkt by frits op t gevoel tracht te werken en hoe de kwajongen telkens nieuwe vragen gereed heeft die de weerbarstigheid van zyn gemoed aantoonen t komt alles uit dat vervloekte pak van sjaalman
wanneer dus alles zoo slecht ging als stern zegt zou zy er ook wel wat van weten en t schynt toch dat het mensch zeer tevreden is met de zaken want ik hoor haar nooit klagen integendeel ze zegt dat haar neef daar op een buiten woont dat hy lid is van den kerkeraad en dat hy haar een pauwenveeren sigaarkoker heeft gezonden dien hy zelf gemaakt had van bamboe
eens in t veld riep saïdjah tevergeefs zyn buffel toe wat spoed te maken het dier stond pal saïdjah verstoord over zoo groote en vooral zoo ongewone weerspannigheid kon zich niet weerhouden een beleediging te uiten
ook de staten die ik vandaag ontving zyn valsch ging havelaar voort de regent is arm de regenten van bogor buitenzorg en tjiandjoer zyn leden van t geslacht waarvan hy t hoofd is
ten spyt van de velen die belang hebben by onrecht ten spyt van laaghartige afgunst op m'n schryftalent heet het zoo niet ik ben geen schryver heeren boekenmakers die volstrekt in my een kollega en konkurrent wilt zien gelooft me toch
wenscht dus het gouvernement anders te worden gediend dan moet ik als eerlyk man eerbiedig verzoeken my te ontslaan dan moet ik op zes en dertigjarigen leeftyd trachten op nieuw een loopbaan aantevangen dan moet
bewyst dunkt me de gegrondheid myner opmerking in nood z'n orthodoxe vriendjes te amsterdam mochten niet gekrenkt worden in hun keukenmeidengeloof gelukkig dat het aantal ongerymdheden in den bybel zoo groot is dat niemand verlegen hoeft te staan om de hier gesupprimeerde neuswyzigheden van frits
en aan t eind van de lange galery stond een tafel waaraan de resident de adhipatti de adsistent resident de kontroleur en een zestal hoofden plaats namen men diende thee met gebak rond en de eenvoudige plechtigheid begon
max en zyn tine waren eerst onlangs van een reis naar europa teruggekeerd en gevoelden zich vermoeid van wat ik eens zeer eigenaardig een koffertjes leven heb hooren noemen zy achtten zich dus gelukkig na veel omzwervens eindelyk weder eens een plek te bewonen waar zy zouden te-huis behooren
deze waarheid uit is oud en hoe treurig ook niet onbegrypelyk maar dat n geheel volk wiens belangen daardoor worden verwaarlooosd genoegen neemt met zoo'n domme jalouzie komt me vreemder voor
arme lieden die u gewond hadt aan de doornstruiken in den ravyn hoe angstig zouden uw harten geklopt hebben als ge dezen eisch hadt kunnen hooren arme verbrugge gy eerste getuige hoofdgetuige getuige ex officio getuige uit kracht van ambt en eed getuige die reeds getuigd hàdt op schrift
misschien ware ik in myn recht geweest na de ontvangst van die beschikking myn betrekking van adsistent resident terstond neerteleggen daar het een anomalie schynt een funktie te vervullen zonder ambtenaar te wezen
en waar men gearbeid had onthield hy het loon niet en hy ontnam de vruchten niet aan wie den boom geplant hadden hy kleedde zich niet met het kleed dat anderen dekken moest noch voedde zich met voedsel dat den arme behoorde
ten tweede omdat ik nu op nieuw de zekere overtuiging heb opgedaan dat al die vertellingen over ellende en onrust in den oost klinkklare leugens zyn zoo ziet men hoe t reizen iemand in de gelegenheid stelt de zaken goed te doorgronden
t is een kras man voor zyn jaren m'nheer havelaar en u begrypt dat hy gaarne een goeden indruk op u maken zou ja dat begryp ik ik heb veel goeds van hem gehoord hy is beschaafd niet waar o ja en hy heeft een groote familie
heeft het opgeschreven het ligt voor my wèl nog iets je durft niet antwoorden op de laatste vraag maar je zei me onlangs toen er spraak was van vergiftiging dat je de eenige steun was van je zusters te batavia niet waar
en met zulke jongensachtige uitvluchten namen kamer en natie genoegen is dit recht nederlanders bochten van den tjioedjoeng deze rivier draagt naar die vele bochten z'n naam tji water oedjong hoek
en zyn gedachten richtten zich te veel op t weerzien van adinda om plaats te bieden aan veel droefheids over t afscheid hy had dat afscheid genomen in overspannen hoop en in zyn gedachten het vastgeknoopt aan t eindelyk terugzien onder den ketapan
hoe het zy ik zal myn plicht doen dit heb ik mezelf toen ik met frits van den bidstond naar huis ging in myn huis zal de heere gediend worden daarvoor zal ik zorgen
t verschil by vroeger eeuwen is maar dat ze tegenwoordig wegens landloopery worden gestraft en wel door dezelfde menschen die hun voorgangers in vagabondage als heiligen vereeren ziedaar nu n stuitend gebrek aan rym in myn oog
thans echter nu ik de eer heb u weder zooveel dagen langer onder myn bevelen te zien en nadat ik u herhaaldelyk in de gelegenheid stelde principes te leeren kennen die tenzy ik dwaal ten laatste zullen zegevieren
saïdjah's buffel voortgedreven door eigen vaart schoot eenige sprongen voorby de plek waar zyn kleine meester den dood wachtte maar door eigen vaart alleen en niet door eigen wil was het dier verder gegaan dan saïdjah
en als ik zoo zwaar moet arbeiden ik die gedoopt ben in de amstelkerk zou men dan van den javaan niet mogen vorderen dat hy die zyn zaligheid nog verdienen moet de handen uitsteekt
de woorden gracht en wal byv worden dikwyls verwisseld men woont op de gracht en werpt iets in den wal opmerkelyk is in de laatste spreekwys het onbewust terugkeeren tot de oorspronkelyke beteekenis van t woord daar wal een der zeer vele klanken is waarmee men t begrip water aanduidde
de oordeelvellingen over de hoedanigheden der verschillende rassen die insulinde bewonen loopen zeer uit-een bevolking en hoofden op sumatra zyn minder gedwee dan de javaan doch men vindt daar mannelyker karakters
zulke mondelinge mededeelingen hadden gewoonlyk een onderhoud ten gevolge met den regent die natuurlyk alles ontkende en op bewyzen aandrong dan werden de lieden opgeroepen die de stoutheid hadden gehad zich te beklagen en kruipende voor de voeten van den adhipatti baden zy om verschooning
ik bedoel de publikatie aan de inl hoofden der minahassa van april waarin naar ik meen dezelfde geest heerscht het weekblad oost en west
ik ontving evenwel geen aanschryving om myn betrekking overtegeven en gedeeltelyk uit besef van de verplichting myn post niet te verlaten zonder behoorlyk afgelost te zyn gedeeltelyk uit oorzaken van ondergeschikt belang wachtte ik de komst van myn opvolger af in de meening dat die ambtenaar spoedig althans deze maand zou arriveeren
die school ik hoop en geloof dat ze uitgebloeid heeft vond het gemakkelyk met volle hand te grypen in plassen van bloed en daarmee groote kladden te werpen op de schildery dat men die zien zou in de verte
zelfzucht zou het wezen schandelyke zelfzucht als we niet alle pogingen aanwendden om die arme verdoolde menschen te behoeden voor de verschrikkelyke toekomst die dominee wawelaar zoo welsprekend geschetst heeft er is een juffrouw flauw gevallen toen hy van dat zwarte kind sprak
men kon hem dit echter niet weigeren en saïdjah ging met een vroolyk hart op reis hy ging voorby pising waar eens havelaar woonde lang geleden maar dit wist saïdjah niet
en de bas die zy zoo noodig hadden voor hun schamel bedryf zy kon het niet afkeuren dat hy t meisje tot haar bracht dat savends op de straat hem had aangesproken dat hy haar te eten gaf en herbergde en t àl te goedkoop ga heen en zondig niet meer
hy was ridderlyk en moedig maar verspilde als die andere don quichot zyn dapperheid dikwyls op een windmolen hy gloeide van onverzadelyke eerzucht die hem alle gewone onderscheiding in t maatschappelyk leven als nietig deed voorkomen en toch stelde hy zyn grootst geluk in een kalm huiselyk vergeten leven
hààr goedkeuring zegt hy weegt hem zwaarder dan alle koffi van de wereld en bovendien als t hart me gloeit enz zie deze tirade op bladzy zooveel of liever zie ze niet daar sta ik dan en weet niet wat te doen
toen langer zwygen medeplichtigheid worden zou toen moest die geheimhouding strekken ten mynen behoeve want ook omtrent myzelf en de mynen heb ik plichten te vervullen immers na t schryven der missive van gister zou ik onwaardig zyn het gouvernement te dienen indien het daarin voorkomende ydel ongegrond uit de lucht gegrepen was
wie nu al dat daarnaast gelegde als overtollig meent te kunnen verwerpen verliest geheel uit het oog dat men dan om effekt te-weeg te brengen zou moeten overgaan tot de school die sedert zoolang in frankryk gebloeid heeft
havelaars officieele loopbaan reeds in augustus was ik aan de regeering voorgedragen tot resident ook werden de funktien die ik te amboina vervulde weinig tyd na myn vertrek aan n resident opgedragen ik verzeker den lezer dat
en dieper nog was de indruk van treurigheid by t bedenken van wat er uit sedert ruim twintig jaren op de uitgaaf van t boek havelaar gevolgd is gedurig wierp ik de proefbladen terzyde
doch andermaal zal de voorbyganger stilstaan voor een huis en vragen wat is dit dat de gamlang zwygt en het gezang der meisjes en wederom zal men zeggen er is een man gestorven
is t niet zoo ja dat is waar welnu door dit alles is hy zoo arm de dhemang van parang koedjang is zyn schoonzoon
wil hy daarmee de algemeene ontevredenheid aanvuren wil hy gouverneur-generaal worden hy is er verwaand genoeg toe om het te willen meen ik ik vroeg hem dit eergister en zei er ronduit by dat zyn hollandsch nog zoo gebrekkig was
en als ik dan kom en ik vind je zoo erg horizontaal dan zal hy my de hand op den arm leggen en uitroepen och geloof toch dat hy overigens zoo'n beste brave knappe jongen is dat zeg ik tch van
ten tweede omdat hy in n stuk dat blykbaar bestemd is de door my behandelde voorvallen aan de stipte waarheid te toetsen niet terugkomt op t leverabcès in t byzonder indien ooit n démenti op z'n plaats ware zou t hier geweest zyn
hy heeft my gezonden naar een oord waar niet alle arbeid is afgeloopen en hy keurde my waardig daar te zyn vr den tyd van den oogst want niet in het snyden der padie is de vreugde de vreugde is in het snyden der padie die men geplant heeft
ik had nooit zoo iets gezien en maakte terstond de opmerking hoe toch altyd goed gedrag beloond wordt die man had terdeeg op zyn zaken gepast want hy had wel drie ridderorden hy bezat een heerlyke buitenplaats en bovendien een huis te amsterdam
gelyk ik reeds in den tekst opmerkte behoort het aanbieden van geschenken als de hier bedoelde beschouwd te worden als n groet als n plichtpleging als uitdrukking van beleefdheid volgens de zeden van t land
een zestigjarigen doch nog ijverigen landsdienaar aan naburige aanzienlijke regentengeslachten vermaagschapt en omtrent wien steeds gunstige getuigenissen waren uitgebracht aan eene hem moreel geheel vernietigende bejegening te onderwerpen
deze laatste beide volzinnen zyn later bygevoegd ik erken in niet voorzien te hebben dat het hier bedoelde volkje my zou toejuichen toch had ik t kunnen weten t ligt in den aard der zaak dat schelmen t luidst meeschreeuwen als er houdt den dief wordt geroepen
op nieuw aan de maatschappy vragen of ze my brood wil geven voor vrouw en kind brood in ruil voor myn denkbeelden brood wellicht in ruil voor arbeid met kruiwagen of spade als de kracht van myn arm meer waard wordt gekeurd dan de kracht myner ziel
vindt men t getal lettervruchten die in onzen stoomtyd meer dan het derde deel eener eeuw beleven z groot dat elk rekruut my mag toespreken comme le
toen ik hem van de week zei dat ik reeds zeventien jaar makelaar was en al twintig jaar de beurs bezocht haalde hy busselinck waterman aan die al achttien jaar makelaars zyn en zeide hy die hebben dus één jaar ondervinding meer
ze had die wond zoo dikwyls bezien met de gedachte hoe diep de klauw die z ver indrong in de ruwe vezelen van den buffel zou voortgedreven zyn in t weeke lyf van haar kind
met zachtheid en teederheid smeekt hy hem toch niet te verwerpen het brood des eeuwigen levens en dusdoende te vervallen in de klauwen van satan die met zyn engelen het vuur bewoont
zonderling echter was het dat die dame niet alleen geweigerd had deeltenemen aan de gemeenschappelyke maaltyden maar dat zy zelfs geen gebruik maakte van t aanbod om haar spyzen te doen gereed maken in de keuken van havelaars huis deze bescheidenheid zei tine was wat ver gedreven want de keuken was ruim genoeg
zy zagen de toekomst met vertrouwen te-gemoet en voelden zich zoo gelukkig in hun liefde en in t bezit van hun kind wat al rozen in den tuin riep tine en ziedaar ook rampeh en tjempaka en zooveel melati en zie eens al die schoone lelien en kinderen als ze waren vermaakten zy zich met
nu reeds de opmerking echter dat me ook in dit opzicht gebleken is hoe slordig dat boek gelezen werd zelden of nooit ontving ik blyk dat men den tegenwoordigen oorlog en myn voorspelling daarvan in verband wist te brengen met den inhoud van t dertiende hoofdstuk
en my te vrywaren voor de mislukking myner pogingen om de afdeeling lebak te bevryden van de wormen die sedert menschen geheugenis knagen aan haar welvaart het is daarom dat ik op nieuw zoo vry ben u te verzoeken myne handelingen ten deze trouwens alleen bestaande in onderzoek rapport en voorstel wel
hy wilde slechts één stip aanwyzen in den poel van vuil maar verstond het zulke stippen te doen in t oog vallen door de tinten die hy in zyn onsterfelyke geschriften daarnààst legde
c te verbieden bybels of godsdienstige traktaatjes in drankhuizen te doen aannemen in betaling d te doen opnemen in de voorwaarden
en kon toch zeer goed terstond daarop zonder de minste droomery een gesprek voeren over den prys van de ryst de regels der taal of de oekonomische voordeelen eener egyptische
laat ons aannemen dat de voorstelling volmaakt is daar hangt ze in vergulden lyst aan een rood koord als je verkiest ik weet wat je zeggen wilt goed neen neen ge ziet die lyst niet ge vergeet zelfs dat ge uw rotting hebt afgegeven aan den ingang van de
was t niet inderdaad beter dien man te beletten den volgenden dag by den adsistent resident terugtekeeren zooals deze hem s avends zeggen liet en zyn klachte te smoren in t gele water van den
nog iets is t wààr of is t niet waar dat er gekneveld wordt in lebak verbrugge antwoordde niet antwoord verbrugge ik durf niet schryf t op dat je niet durft
al ware het zelfs dat een hooger macht dan de uwe iets afkeurde in wat ik deed behoudens misschien het eigenaardige van myn styl die een deel uitmaakt van myzelf een gebrek waarover ik zoomin verantwoordelyk ben als een stamelaar voor het zyne al
de patteh heeft my namens hem het was op den expresselijk voor die diskretie bedankt doch later toen ik begon te wanhopen aan den goeden uitslag myner pogingen of beter toen de maat myner verontwaardiging door een pas gehoord voorval overliep
de drie eerste woorden duiden de bestanddeelen aan die met tabak en kalk den voor den javaan onmisbaren bétel pruim vormen in sommige gewesten van insulinde ontmoette ik personen die niet pruimden maar op java zelden of nooit de vrouwen niet uitgezonderd
men weet eindelyk niet juist meer waar t lederen kussen van den wagen ophoudt en waar de ikheid aanvangt ja het denkbeeld is me niet vreemd dat men in zulk een wagen kiespyn of kramp hebben kan die men voor mot in t laken aanziet of omgekeerd
en deze zie ik wil gelooven dat hy gaarne anders wilde maar de nood dwingt hem gebruik te maken van zulke middelen is dit alles niet waar verbrugge
neen neen neen dat alles verwacht ik niet te veel leeds in de nabyheid maakt zich meester van uw gevoel om u z veel gevoels overtelaten voor wat zoo ver is worden niet al uw zenuwen in spanning gehouden door de akeligheid der keus van een nieuw kamerlid
den volgenden dag tegen den avend toen t koel werd bedankte hy zyn gastheer zeer en ging verder zoodra t geheel donker was opdat niemand het zien zou haalde hy het blad tevoorschyn waarin hy de melatti bewaarde die adinda hem gegeven had onder den ketapan boom want hy was bedroefd geworden omdat hy haar niet zien zou in z langen tyd
doch ik ontwaarde dat uwe bevolking arm is en hierover was ik blyde in het binnenste myner ziel want ik weet dat allah den arme liefheeft en dat hy rykdom geeft aan wien hy beproeven wil maar tot de armen zendt hy wie zyn woord spreekt opdat zy zich oprichten in hun ellende
in indie maakte men de hoofden de europeesche ambtenaren en vooral de bevolking biengoeng met de onophoudelyke changements à vue en er zou niets veranderd zyn na den havelaar ten gevolge van den havelaar allons donc er is nà en ten gevolge van dat boek in indie geschied wat er met jan klaassen's horloge gebeurde
recht tot verwyt immers veronderstelt schuld en ik vraag of dit van toepassing wezen kan op myn byna onverwinnelyken tegenzin om bladzy voor bladzy woord voor woord letter voor letter op nieuw het treurig drama te doorleven dat aan dit boek het aanzyn gaf
maar nooit bleek er dat er iets gedaan werd om dit doel te bereiken integendeel hy waarlyk niet minder dan z'n vele voorgangers en opvolgers stond altyd alle verbetering in den weg door de natie bezig te houden met byzaken
later evenwel toen havelaar hem meermalen hetzelfde zeide zag hy in hoeveel groots en edels er was in die vreugde havelaar en verbrugge namen plaats by de tafel en onder t gebruiken van
en hoe geleidelyk ook deze overgang plaats vond in zyn gedachten was het toch iemand die minder vlug was of niet gewoon aan zyn vlugheid niet euvel te duiden wanneer men by zulk een gelegenheid hem aanstaarde met de onuitgesproken vraag op de lippen ben je gek of hoe is het
het gebruik van sirie met toebehooren dan is zoo algemeen dat het europeesch begrip drinkpenning in indie wordt uitgedrukt door t woord wang sirih d i
hy had vele landen bezocht en omgang gehad met lieden van allerlei ras en stand zeden vooroordelen godsdienst en gelaatskleur wat dus de levensomstandigheden aangaat kon hy veel ondervonden hebben
ik stelde natuurlyk dien brief in uwe handen en gelastte u mondeling alsnu uwe opgave te justificeeren hetgeen u te minder moeielyk moest vallen daar ge u kondet beroepen op de voorschriften u in myn schryven van den en dezer gegeven en die we mondeling meermalen uitvoerig bespraken
matten zuid amerikaansche dollars waarschynlyk dusgenoemd omdat in vroeger tyd het zeer omslachtige spaansche wapen aan matwerk deed denken die waarop twee kolommen staan de zoogenaamde pilaarmatten worden voor de besten gehouden en gelden zooveel als onze oude zeeuwsche ryksdaalders die misschien wat gewicht en gehalte aangaat
het uur van triumf lezer want het moge u bevreemden of niet overwinnen zàl ik ten spyt van t gekunstel en geknoei der staatsmannetjes aan wien nederland z'n hoogste belangen toevertrouwt
alleen s nachts werden de hutgenooten opgeschrikt door zyn stem als hy toonloos zong ik weet niet waar ik sterven zal en eenige bewoners van badoer legden geld tezamen om een offer te brengen aan de boaja's van den tjioedjoeng voor de genezing van saïdjah dien men voor zinneloos hield
maar t is natuurlyk ging havelaar voort terwyl hy max op den arm nam in het tjikandische en bolangsche zyn ze er heel bly om en de opstandelingen in de lampongs ook
voor zyn woning doch op tzelfde erf en tegenover t huis dat mevrouw slotering bewoonde stond een gebouw dat gedeeltelyk de bureaux der adsistent residentie bevatte waartoe tevens de landskas behoorde en gedeeltelyk bestond in een vry ruime open galery die een zeer goede gelegenheid tot zulk een vergadering aanbood
en werd kort daarop in deerniswaarden toestand te-huis gebracht hy riep op de maag wyzende vuur vuur en weinige uren later was hy dood hy die altyd een voorbeeld was geweest van goede gezondheid
dit nam ik terstond voor want ik ben snel in de uitvoering van myn besluiten den volgenden dag reeds zag ik in hoe wys die raad geweest was want de nacht had my op het denkbeeld gebracht dat ik niet beter kon doen dan de beslissing uittestellen tot vrydag
betaalde ik eenige duizenden guldens om de natalsche kasrekeningen van en effen te maken en toen zeide my iemand die geacht kon worden de regeering van nederlandsch indie voortestellen
maar hy heeft een steun in de rosemeyers die in suiker doen en dit maakt hem zoo boud ik heb ronduit gezegd want ik ben oprecht in die dingen dat wy de geschiedenis van dien saïdjah wel kunnen missen maar daar begon op eens louise rosemeyer tegen my optestaan
en wanneer dit bezoek niet te ontwyken was zou t onmisbaar aanleiding geven tot verzwaring van den druk waaronder de bevolking gebukt ging het is te betwyfelen of havelaars toespraak een blyvenden indruk op de hoofden gemaakt had
weet je wel ging hy voort dat wy de rekening van dien dokter nog niet betaald hebben o dat is zeer hard lieve max we leven hier zoo spaarzaam weldra zullen wy alles kunnen afdoen bovendien je zult wel spoedig resident worden en dan is alles geregeld in weinig tyds
zou echter vervallen wanneer ge langer met my omgaande en t gouvernement onder myn leiding dienende voortgingt den slender te volgen waartegen ik my verzet
de zeeuwen op z'n zeeuwsch de friezen op z'n friesch rymen en wie in t geheel niet rymt doet ook goed ja beter nog by göthe en schiller rymt ritter op jezuïter
en hoe nog lang daarna die patteh sprekende met den kontroleur verbrugge nadat havelaar had opgehouden adsistent resident van lebak te zyn nadat er dus van hem niets meer te hopen of te vreezen was hoe die patteh by de herinnering aan zyn woorden getroffen uitriep nog nooit heeft eenig heer gesproken als hy
sterft de worm niet die hunne harten dr en dr knaagt zonder ooit die te vernietigen opdat er steeds een hart te knagen overblyve in de borst van den godverzaker
zyn bedoeling hiermede was t gevaar der wraak van de klagers aftewenden en tevens den regent de schaamte te besparen van een openlyk onderzoek dat gewis onder hèm niet als vroeger met een intrekking van de klacht zou afgeloopen zyn
maar al dat afbrokkelen dat stooterige en hobbelige maakte het aanhooren lastig men viel er dan ook dikwyls over want gewoonlyk als men begonnen was te antwoorden in de goedige meening dat de zin uit was en dat hy de aanvulling van t ontbrekende aan de scherpzinnigheid van zyn toehoorder overliet
en ging hy voort dit is zeer sterk verbrugge niet dat ik me verwonder over de zaak zelf ik ben lang genoeg in t bantamsche om te weten wat hier voorvalt maar dat de geringe javaan gewoonlyk zoo omzichtig en terughoudend waar t zyn hoofden geldt zoo iets vraagt aan iemand die er niets mee te maken heeft dit bevreemdt my
van de huizen die in den omtrek staan van wat er in die huizen is en van nog een en ander meer ad libitum ieder doe met deze pathologisch wysgeerige opmerking zyn voordeel en houde myn raad geheim ter voorkoming van te groote mededinging
verbrugge antwoordde dat er werkelyk veel aan moskeën gearbeid werd ja ja dat wist ik wel riep havelaar en zeg me nu eens of er veel achterstand is in de betaling van de
wil je dat ik beschaamd moet staan evenals busselinck waterman met wie geen fatsoenlyk handelshuis iets te doen wil hebben omdat hun dochter weggeloopen is en omdat het knoeiers zyn
voor my is elke tyd te lang die gekenmerkt wordt door afpersing en onderdrukking en zwaar weegt my de sekonde die door myn nalatigheid door myn plichtverzuim door myn geest van schipperen in ellende zou doorgebracht zyn
en na eenig zwygen ging hy op de eenvoudigsten toon van de wereld en als had er volstrekt niets dat indruk maken moest voort ik wenschte gaarne in goede verstandhouding met u te leven en daarom verzoek ik u my te beschouwen als een vriend
men vergeet gewoonlyk dat wyzelf voor n groot deel oorzaak zyn van de dubbelhartigheid die wy de javaansche grooten verwyten onder hen is de spreuk in omloop valsch als n christen en deze kwalifikatie klinkt zoo ongegrond niet als men de slenters en streken opmerkt waarmee we van houtman af tot heden toe ons hebben weten staande te houden
weldra terug tot een stilte als te verwachten is van een javasche binnenpost die door slechts weinig europeanen bewoond werd en daarenboven niet aan den grooten weg gelegen was de kennismaking tusschen duclari en havelaar was spoedig op een gemakkelyken
ook hier alweer staat onze grondwet alle verbetering in den weg de koning mag niets wezen t zy zoo doch waarom toch de bepalingen omtrent gezagsverdeeling z ingericht dat-i by voortduring in z'n omgeving niet veel anders te aanschouwen krygt dan
ik had weinig of geen betrekkingen op padang en bovendien ik had den generaal geschreven dat hy verantwoordelyk was indien ik omkwam van ellende en dat ik van niemand hulp zou aannemen
zakelyk korrekt was de inhoud aldus batavia mei excellentie myn ambtshalve by missive van februari gedaan verzoek om aangaande de lebaksche zaken te worden gehoord is zonder gevolg gebleven
maar hy heeft de manier nagespoord waarp het geschiedt andere wyzen zeggen weer dat hy er weinig van weet nu is men bezig met zoeken naar middelen om t heele schaap in de bewerking overteslaan o die geleerden
terstond zyn er altyd verzenmakers en geschiedschryvers by de hand om die zotte praatjes met hun visa gezien en opgehemeld te stempelen en n reeks van geslachten bauwen den aldus smakelyk gemaakten onzin
het doet me leed nooit n exemplaar van die vertaling onder de oogen gekregen te hebben zeer in t byzonder had ik zoo gaarne dat lied in t maleisch weergezien het myne begon liatlah badjing tjari penghidoepan enz dit herinner ik my maar van t vervolg niet veel meer
en die allen door een vreemde hand voor eensluidend afschrift zyn geteekend misschien heeft de man aan wien deze brief gericht was lust den volkomen juisten tekst daarvan publiek te maken men zou door vergelyking kunnen zien hoever havelaar is afgeweken van zyn
wie nu om den indruk van m'n pleidooi te ontzenuwen z'n toevlucht neemt tot de afgezaagde en goedkoope beschuldiging dat ik overdreven heb in den grond eigenlyk slechts n oneerlyk vermomd erkennen van de waarheid gelieve te zeggen wat waarin hoe in hoe ver
ieder had het gebruikelyke hè geroepen dat op zulk een stoot volgt max had in den schoot zyner moeder de pisang weergevonden die hy door den schok verloor en reeds was men een heel eind nader aan de modderdiepte die straks komen zou voor de resident besluiten kon zyn zinsnede te voleinden door er
om hierover niet te lachen had hy moeten weten dat in het arabisch en maleisch de cha en de hha door één karakter worden uitgedrukt dat hieronymus viâ geronimo in jérôme overgaat dat we van huano
hy teekende zich adinda's gelaat haar hoofd haar schouder hy zag den zwaren kondeh zoo glinsterend zwart gevangen in eigen strik afhangend in haar hals hy zag haar groot oog schitterend in donkeren weerschyn de neusvleugels die ze zoo fier optrok als kind wanneer hy hoe was't mogelyk haar plaagde
hy bleef daar een dag omdat hy vermoeid was maar s nachts in de koelte ging hy verder en kwam tot tangerang den volgenden dag voor nog de schaduw gedaald was tot zyn lippen hoewel hy den grooten toedoeng droeg dien zyn vader hem had achtergelaten
wat zou ik moeten antwoorden als men my op de beurs vroeg waarom myn dochter zoo lang in dien rooien tuin is gebleven want dit begryp je toch dat niemand me gelooven zou als ik zei dat zy daar wezen moest om een bezoek te brengen aan de lotusbloemen die zooals je zegt haar al lang gewacht hebben
men vergist zich gewoonlijk in holland door aan ieder die in de n oost geweest is algemeene kennis van indische zaken toe te schryven
het schynt dat stern haar gezegd heeft dat er van liefde zou inkomen en daar zyn zulke meisjes dol op ik zou me echter hierdoor niet hebben laten afschrikken als maar niet de rosemeyers me gezegd hadden gaarne kennis te willen aanknoopen met sterns vader dit is natuurlyk om door den vader te komen tot den oom die in suiker doet
ter eere der begrippen van menschelykheid in indie haast ik me hier bytevoegen dat hoe scherp ook de lyn zy die in t maatschappelyk verkeer wordt getrokken tusschen de twee soorten van individuën welke tegenover den inlander gelykelyk den naam van hollander dragen
doch er zyn zeer veel artikelen van die soort in indie en daaronder van veel grooter belang waarvoor de europesche markt gesloten blyft omdat de regeering op alle krachten beslag legt tenbehoeve van z'n kruieniers affaire even als die andere droogstoppel kent en waardeert ze niets dan z'n koffi en suiker t is waar ook
eens stilhield en niet verder lezen wilde myn vrouw die evenzeer als ik op godsdienst gesteld is trachtte haar met zachtheid tot gehoorzaamheid overtehalen omdat het toch voor een zedig meisje niet past zoo hoofdig te wezen alles vergeefs
zyn indrukken waren te levendig dan dat men ze voor duurzaam houden durfde en toch bewees hy dikwyls dat ze duurzaam waren al wat groot en verheven was lokte hem aan en tegelyker tyd was hy onnoozel en naïf als een kind
kroop hurkende tot aan de voeten des regents zette de gouden doos neder die de tabak de kalk de sirie de pinang en de gambier bevatte maakte den slamat door beide handen saamgevoegd opteheffen tot aan het diep neergebogen voorhoofd en bood daarop zyn heer de kostbare doos aan
maar wat deed hy na t na t wegnemen van dien kalkoen t was toch een diefstal en na dat epigram hy strafte me vreeselyk
er zyn personen die byna even zooveel tyd in nederlandsch indie doorbrachten zonder ooit in aanraking gekomen te zyn noch met de bevolking noch met inlandsche hoofden en t is bedroevend dat de raad van indie zeer dikwyls geheel of grootendeels uit zoodanige personen is samengesteld
havelaar trad naar buiten en speelde met kleinen max dien hy met byzondere innigheid kuste toen mevrouw slotering vertrokken was zond hy t kind weg en riep tine in zyn kamer
daarom ze heeft groot gelyk bovendien ze komt me wat menschenschuw voor verbeeld je dat zy alle vreemden die t erf betreden laat wegjagen door de oppassers
nu dat zal hem te pas komen in lebak daar is me juist iets voorgekomen dat zou de regent ons verstaan ik geloof t niet maar toon my iets uit je weitasch dan denkt hy dat we dààrover spreken
ongeschiktheid voor t bekleeden eener betrekking by het binnenlandsch bestuur moest wel beteekenen dat ik niet kon werken in den geest des gouvernements niet in den geest der slymeringen niet in den geest van den verheven duymaer van twist
op padang was er niemand die hem niet wat het peil aangaat waartoe zyn zedelykheid was afgedaald tot zoo iets in staat keurde de meesten kenden hem slechts één goede hoedanigheid toe die van onverschrokkenheid in t gevaar
hy moet ze verboden hebben hun kampong weder te verlaten en nam ze naar men my rapporteert hun kleederen af om hen te dwingen tehuis te blyven één hunner ontsnapt vervoegt zich weder by my en verklaart niet naar zyn dorp te durven terugkeeren
wat wil hy wat bedoelt hy wien gelden zyne vragen en er waren er die radhen wiera koesoema het distriktshoofd van parang koedjang aanzagen maar de meesten sloegen de oogen ter aarde
en of ze wel goed de manen had ingesneden in haar rystblok het zou hem zoo smarten wanneer zy een maan had overgeslagen alsof t niet genoeg ware zes-en-dertig en of ze schoone sarongs en slendangs zou gebatikt hebben en ook vroeg hy zich wie er toch wel wonen zou in zyns vaders huis
en al had hy t geweten hy droeg heel iets anders in de ziel dat hem bezig hield hy telde de schatten die hy t'huisbracht in een bamboezen rol had hy zyn pas en t getuigschrift van goed gedrag in een koker die aan een lederen riem bevestigd was scheen iets zwaars gedurig te slingeren tegen zyn schouder maar hy voelde dit gaarne ik geloof t wèl
deze brief van den adhipatti is nog in myn bezit en wel nogal karakteristiek saamgeknepen en in stukken gescheurd maar nog altyd volkomen leesbaar
wèl was de adsistent resident verwonderd dat hem iets werd opgedragen dat zyn afdeeling in t geheel niet aanging doch daar hy strikt genomen deze opdracht kon beschouwen als een vereerende onderscheiding
adinda nog was er niemand op den weg die er leidt van badoer naar den ketapan als er niet langer vlinders zullen rondfladderen als de sterren niet meer zullen schitteren als de melatti niet meer welriekend zal wezen als er niet langer bedroefde harten zyn noch wild gedierte in het woud
door de bevolking te leveren aan en op last van het bestuur by uwe missive van dezer n hebt ge daaraan en naar ik geloof volgens uw beste weten voldaan zoodat ik vertrouwende op uw lokale kennis en die des regents die opgaven zooals ze door u waren gesteld den resident heb aangeboden
behalve deze zaak die voor java levenskwestie is zullen er maatregelen dienen genomen te worden om den onmondigen javaan te beschermen tegen den handelsgeest van zekere industrieelen wanneer bedoelde maatregel de strekking heeft om den inlander z'n grond te laten afkwanselen door den eersten den besten fortuinzoeker ben ik er tegen
om den hals had zy een dun zyden koordje waaraan twee kleine medaljons die ge echter niet te zien kreegt daar ze verscholen waren in de plooien voor hare borst overigens de haren à la chinoise en een kransje melatti in den kondeh ziedaar al haar toilet
de natie heeft zich alweer dat zand in de oogen laten strooien het weder invoeren van de rottingstraf in indiën is in t belang van den javaan dringend noodzakelyk
om te beoordeelen in hoever ik by t benaderend in druk geven van die ongeschreven toespraak kan afgeweken zyn van stipt letterlyke waarheid is t misschien niet onbelangryk toon en inhoud daarvan te vergelyken met zeker stuk van eenige jaren tevoren
er ware anders ruimte genoeg geweest want behalve de vry groote adsistent residentswoning zelf stond daarneven op tzelfde erf nog een ander huis dat vroeger daartoe gediend had en in weerwil van den eenigszins bouwvalligen staat nog altyd zeer geschikt was ter bewoning
het is waar zei verbrugge de heer slotering heeft den resident dikwyls over dat alles gesproken en wat volgde daarop dan werd de regent geroepen er werd
aan het hoofd staat van de handelsonderneming die zoo enorm gewonnen heeft op de indigo in neen lang vr hy de toko bezat waarin hy hammen en jachtgeweren verkoopt wanneer
ook kwam hem voor den geest hoe hy nog kort geleden met haar getwist had over de koord die ze spon voor den lalayang van haar broertjes en die gebroken was omdat er naar hy meende een fout was in haar spinsel waardoor een weddingschap was verloren gegaan tegen de kinderen uit
myn vrouw neemt max op den schoot niet waar tine en dan is er plaats genoeg het is my verbrugge we zullen ook u passage geven ik zie niet in wèl zei de resident
nu is t van algemeene bekendheid dat de beambten in de binnenlanden van java de kunst verstaan gebouwen opterichten die duizenden waard zyn zonder meer dan even zooveel honderden daarvoor uittegeven men verkrygt daardoor den roep van bekwaamheid en yver voor s lands dienst
ik doe het dan ook nooit als ik er geen belang by heb maar nu kreeg ik een ingeving dat het myn plicht was dien brief eens intezien omdat de inhoud my misschien zou voorlichten omtrent de menschlievende bedoeling die me tot sjaalman voerde
daar ik padang niet verlaten kon was ik in werkelykheid tch een gevangene maar een gevangene zonder dak en zonder brood ik had herhaaldelyk doch telkens zonder baat aan den generaal geschreven dat hy myn vertrek van padang niet beletten mcht want dat al ware ik schuldig aan t allerergste
kommendaan welzeker dongso zei verbrugge naar buiten starende dat is de kommandant hy jaagt in deze buurt en is vanmorgen vroeg reeds uitgegaan hé duclari
we zeiden reeds dat moeielykheid hem aantrok en hoe hy dorstte naar opoffering doch hy meende dat de aanlokkelykheid van een zelfoffer hier niet bestond en vreesde als hy in t eind zou moeten overgaan tot ernstigen stryd tegen t onrecht zich te moeten spenen van t ridderlyk genoegen dien stryd te hebben aangevangen als de zwakste
waar hy zyn zon doet gloeien ter verschroejing waar hy oorlog zendt die de velden omkeert waar hy slaat met ziekten die de handen slap maken of met droogte die de aren doodt daar hoofden van lebak buigen wy deemoedig het hoofd en zeggen hy wil het zoo maar niet aldus in bantan kidoel
duclari nam zyn weitasch haalde daaruit een paar boschduiven en die vogels betastende als sprak hy over de jacht deelde hy verbrugge mede dat hy zoo-even in t veld was nageloopen door een javaan die hem gevraagd had of hy niet iets doen kon tot verligting van den druk waaronder de bevolking
en nog altyd was er niemand op het pad dat van badoer leidde naar den boom o ze was gewis tegen den morgenstond in slaap gevallen vermoeid van t waken gedurende den nacht van t waken vele lange nachten door zeker had ze niet geslapen sedert weken z was het zou hy opstaan en naar
ook meen ik dat by die gelegenheid z'n traktement verhoogd is men moet erkennen dat hierin een zonderlinge wys van rechtdoen omtrent my gelegen was de gebleken gegrondheid myner aanklacht moest niet my ten goede komen maar den persoon die door my was aangeklaagd
gissen wy dat hy niet ànders zou gesproken hebben ook wanneer hy nooit de heerlyke dichtstukken van het oude testament gelezen had vinden we niet reeds in de verzen die van zyn jeugd dagteekenen regels als deze die geschreven waren op den salak een der reuzen maar niet de grootste onder de bergen van de preanger
aanvankelyk naar spaansch model geslagen werden de spaansche mat nu veelal van mexikaanschen muntslag heet in ons indie ringgit en blyft nog steeds n zeer gewild betaalmiddel omdat de chinezen die veel munt uitvoeren en in china versmelten het zilvergehalte op hoogen prys stellen
als ik hem van daar laat wegjagen met hoon en smaad met bedreiging van rottingslag en blokgevangenis zie ik eisch niet noch verwacht o nederlanders dat ge daardoor zult aangegrepen zyn in gelyke maat als wanneer ik u het lot schetste van een boer wien men zyn koe ontnam
havelaar teekende aan wat ze zeiden en daarna gelastte hy de klagers naar hun dorp terugtekeeren hy beloofde dat er recht zou geschieden mits zy zich niet verzetten en niet uitweken zooals t voornemen was van de meesten
de omgang met iemand die slechts één taal sprak waarin niets gedrukt is dat den geest beschaaft geleid zou hebben tot wederzydsch genoegen blyft twyfelachtig tine zou haar zoo goed mogelijk gezelschap gehouden en veel met haar gesproken hebben over keukenzaken over
en toch was dit myn voornemen niet toen ik begon over saïdjah te spreken want aanvankelyk vreesde ik sterker kleuren noodig te hebben om den lezer te treffen by t beschryven van zoo vreemde toestanden gaande weg echter gevoelde ik dat het een beleediging voor myn publiek wezen zou te gelooven dat ik meer bloed had moeten brengen in myn schildery
te serang stapte de familie by den heer slymering af die haar met de gewone indische gastvryheid ontving s avends kwam er veel bezoek by den resident men zeide zoo beteekenisvol mogelyk gekomen te zyn om havelaar te begroeten en max ontving menig welsprekenden handdruk
inhoud uit een gevoel van pieteit bewaarde zonder te gissen dat daarin misschien stukken waren die belang hadden uit een geldelyk oogpunt op onbegrypelyke wyze was verloren gegaan hoe onbaatzuchtig ook hy bouwde op deze en vele andere omstandigheden de meening dat hierachter een roman intime verscholen lag
als n byzonderheid mag opgemerkt worden dat het gebruik van broeken onder de sarong door vrouwen alleen in den noordhoek van sumatra voorkomt ik althans heb deze gewoonte slechts daar aangetroffen
wel zeker ook de naam van dien man bekleedt n plaats op den staat van pensioenen de nederlandsche belastingschuldigen hebben geld te veel naar t schynt dat atjeh zou veroverd en de atjinees overwonnen zyn is n leugen wat overigens den oorlog met atjeh aangaat ik zal straks by de aanteekeningen op den havelaar wel genoodzaakt wezen daarop nu en dan terug te komen
maar had ze dan moeten vliegen als een meeuw wel zeker of neen ze had geen lichaam moeten hebben wilt ge dat ik u vertel hoe ik kennis met haar maakte t was in ik was kontroleur van natal ben je daar geweest
waar dus t meer gevaarlyke het lichter te ontdekken feit wordt uitgevoerd met zulke stoutheid wat is er dan te denken van de misbruiken die gemakkelyker zyn aantewenden en minder gevaar loopen van ontdekking
was t wonder dat hy weinig zeide tot de meisjes op zyn weg die hem vroegen waarheen vanwaar zooals de groet is in die streken was t wonder dat hy serang niet meer zoo voornaam vond hy die batavia had leeren kennen
deze kapel is opgericht door den bisschop van munster in de zuilen zyn voeten hoog en rusten op ik weet niet wat en het kan me niet schelen ook
en dan weer den ravyn vulde tot zeer naby havelaars huis gedurig de grenzen veranderde deze ravyn was dan ook altyd een doorn geweest in de oogen van mevrouw slotering wat zeer begrypelyk is
en aan een koordjen om den hals onder zyn voor baadjoe droeg hy een zyden zakje waarin eenige verdroogde melatti was t wonder dat hy te tangerang zich niet langer ophield dan noodig was tot het bezoeken van den bekende zyns vaders die zoo fyne stroohoeden
durft men de door my overgelegde officieele stukken voor onecht houden hiervan is me niets ter oore gekomen dewyl men echter by voortduring weigert my de plaats interuimen die me zou toekomen indien ze voor echt worden erkend viel t my moeielyk het juiste midden te vinden tusschen te veel en te weinig rechtvaardiging
ze is nuttig toetepassen want men kan voor zeker houden dat de zieke die door overspanning in de eerste periode stikken zou aan een mug later na de buikziekte zonder bezwaar kemels zal verdragen
zy knoopt aan de ontmoeting die ze te dezer zake beweert gehad te hebben een anekdote vast die den stempel der onwaarheid op t voorhoofd draagt men zou hààr gespaard hebben vertelt ze om denwille der grappigheid van haar opmerking dat zy n bejaarde vrouw en dus te taai was
wanneer hy my voor die zaken had laten terechtstaan als schuldig aan oneerbiedigheid jegens den gouverneur van sumatra's westkust hetgeen in die dagen met een beetje goeden wil had kunnen worden uitgelegd als pooging tot ondermyning van t nederlandsch gezag en aanhitsing tot opstand
wist het wel ik houd veel van molière als je wilt zullen we samen een leerkursus houden s avends een paar maal in de week tine doet ook mee als max naar bed is
toen mevrouw slotering zich in de voorgalery van haar woning vertoonde en den politie-oppasser wenkte die naast havelaars huis op een bank zat deze begaf zich tot haar en riep daarop iets tot een man die zoo-even het erf betreden had waarschynlyk met het doel om zich naar de keuken te begeven die achter t huis gelegen was
en de wolk regende in groote druppen op het aardryk en deed de rivieren zwellen en banjirs voerden de kudden weg en hy verwoestte door veel waters het veld
juist door een hunner heb ik m'n bewering met n zeer sterke uitdrukking hooren bevestigen er was n tyd dat het ontkennen myner assertien zekere welgezienheid in den haag meebracht en dààraan schreef die officier toe wat hy in z'n gewezen kommandant plompweg n vervloekt gemeene leugen noemde
ik zal beproeven niets van dien saïdjah te hooren en hoop dat de man gauw trouwt als hy ten minste de held is van de liefdehistorie t is nog al wèl van stern dat hy vooraf gewaarschuwd heeft dat het een eentonige geschiedenis wezen zal
dit zou hun geweest zyn als hadde iemand vergeving gevraagd aan zichzelf omdat hy in wrevel zich had geslagen voor zyn eigen hoofd zy kende hem dan ook zoo goed dat ze juist wist wanneer ze dààr moest zyn om hem een oogenblik verpoozing te verschaffen
doch zie den volgenden dag ontvangt hy den last zich naar zekere afdeeling te begeven welker gezagvoerende kontroleur wegens ware of veronderstelde oneerlykheid geschorst was in zyn beheer om in loco zekere zaken te onderzoeken en daarvan te dienen van bericht
ook kan deze staatsdienaar een myner voorgangers te lebak getuigen of ik de beschuldiging van overdryving in t schetsen van den toestand dier provincie verdien hy zal erkennen dat ik beneden de waarheid bleef
och die geldzaken als gevoelde hyzelf dat het mindere voor t meerdere wyken moest nu erken ik dat geldzaken gewichtig zyn maar hoe gewichtig ook ze waren in dit geval onderschikt aan andere takken van zorg en bezigheid
van die voorloopige proeve om den regent door zachtheid tot zyn plicht te brengen heb ik u onder'shands doen kennis dragen my is echter gebleken dat hy met brutale onbeschaamdheid alles in den wind slaat en ik gevoel my krachtens myn ambtseed verplicht u meetedeelen dat
deze blunder heeft my in den edinburgschen scotsman n vinnige berisping op den hals gehaald van n hollandschen korrespondent toevallig n gewezen theekontraktanttokohouder en
tusschen deze beide stadien in en als overgang misschien zelfs als oorzaak van dien overgang liggen dyssenterische buikaandoeningen ik vertrouw dat velen in indie me dankbaar zullen wezen voor deze
met deftige minzaamheid berispte hy hem over zyn te vurigen dienstyver die in zùlk een weder hem tot aan de grenzen zyner afdeeling gevoerd had tgeen dan ook de regent strikt genomen volgens de regelen der etikette niet had behoeven te doen
ik heb er reeds op gewezen dat havelaar in zyn moeielyken plicht meende te kunnen steunen op de hulp van den gouverneur-generaal en ik voegde er by dat deze meening naïef was die gouverneur-generaal wachtte zyn opvolger de rust in nederland was naby
havelaar integendeel toen hy met opgeheven vinger de eeden nasprak had iets in gelaat stem en houding alsof hy zeggen wilde dat spreekt vanzelf ook zonder god almachtig zou ik dat doen
nieuwe nummering kan den waarheidsvriend op den weg brengen om te onderzoeken hoeveel boekerigheid en konventie er schuilt onder onze opvatting van t woord beschaving we gelyken hierin vry nauwkeurig op zekere inlanders die zich niet kunnen voorstellen hoe n beschaafd mensch genoegen neemt met witte tanden
en hy berstte in tranen uit die tine afkuste zy bracht daarop kleinen max naar zyn bedjen een stroomat en toen ze terugkwam vond ze havelaar in gesprek met verbrugge en duclari die zoo-even waren binnen getreden het gesprek liep over de verwachte beslissing van de regeering
van welk besturend ambtenaar in de binnenlanden is plichtsvervulling te verwachten nadat er zoo duidelyk bleek dat de natie evenzeer als de regeering party trekt voor de ellendelingen die t mishandelen van den javaan oogluikend toelaten
toch dat jonge kereltjen eens goed op zyn plaats te zetten en hem te doen gevoelen hoe groot de afstand is tusschen iemand die pas begint al doet dan ook zyn vader groote zaken en een makelaar die twintig jaar de beurs bezocht heeft
ook wy gewoonlyk die gedachte of die vertelling t eerst lossen die t laatst is ingeladen in het tydschrift van nederlandsch indie had ik kort tevoren een verhaal gelezen van jeronimus de japansche steenhouwer
en eindelyk maakte de uitgebreidheid der lebaksche familie van den regent die geheel ten zynen laste leefde hem het terugkeeren tot den goeden weg moeielyk z zocht havelaar naar gronden om alle strengheid uittestellen en nog eens en ng eens te beproeven wat er kon bereikt worden met zachtheid
e te gelasten dat de javaan door arbeid tot god worde gebracht het geven van ruime bydragen aan de
maar ik kan en wil niet gelooven dat uwe meening door zyne excellentie den gouverneur-generaal gedeeld wordt en ik ben dus verplicht vr ik overga tot het bitter uiterste dat ik neerschreef in de vorige alinea u eerbiedig te verzoeken aan het gouvernement voortestellen
men zei dat er een deficit was in uw kas te natal hernam verbrugge dit was niet geheel onwaar doch waar was t ook niet ik was te natal door allerlei oorzaken heel slordig geweest in myn geldelyke verantwoording waarop inderdaad veel aanmerkingen te maken waren maar dit viel in die dagen zoo dikwyls voor
als ge niet getroffen zyt door de stomme akeligheid van een lyk dat daar ligt er is plaats in myn verhaal voor een slachtoffer dat nog stuiptrekt en gilt hebt ge niet geweend by die moeder vruchteloos zoekend naar haar kind wèl ik toon u een andere moeder die haar kind ziet
ook hy kan niet zien waar onrecht gepleegd is want het onrecht blyft verre van hem en de resident te serang die heer is over de landstreek bantam waar vyf maal honderd duizend menschen wonen wil dat er recht geschiede in zyn gebied
adinda nog was er niemand op het pad dat van badoer leidde naar den ketapan dan zal myn lyk door den engel gezien worden hy zal het zyn broederen aanwyzen met den vinger ziet daar is een gestorven mensch vergeten zyn verstyfde mond kust een
als ik terugkom zal ik roepen in de verte wie zal dat hooren als we ryst stampen in t dorp dat is waar maar adinda o ja dit is beter wacht me by het djati bosch onder den ketapan waar je my de melatti hebt gegeven