AITRADER/dutch-tts-labeled-complete huggingface dataset:
misschien alleen van haar mooie gezichtje maar hoe blank ook zij is een nonna met haar kuurtjes haar kinderachtige tragiekjes louis couperus de stille kracht ik heb dat vroeger zoo niet ingezien nu zie ik het in ik heb wel voor u europeesche vrouwen ontmoet maar u is mij een openbaring geweest van al het bekoorlijke gratieuze artistieke in een vrouw
luce en de met een arabier haastig bijeen geschoven papieren hij herinnerde zich vaag op een snip per op den grond die zelfde letters die strepen het ging vaag en bliksemsnel door zijn hoofd maar het was niets dan een bliksemstraal in zijn sombere kleine ziel was niets dan doffe haat en troebele berekening maar hij was niet
zij had een olijfbleeke tint met soms even den blos van een vrucht zij had mooi zwart haar dat natuurlijk kroesde aan hare slapen en in een zeer groote wrong was vastgestoken hare zwarte pupillen met vonkel iris dreven in een vochtig blauwwit waarom zware wimpers speelden op en neêr op en neêr
zij glimlachte alleen en duldde gaarne dat in den schemer van de wijde vierkante binnengalerij zich de spelers trokken terug de dames nu begeerig tellende haar geld in haar zakdoek
de rezident fronste zijn wenkbrauwen en luisterde met aandacht in de middengalerij zwegen de stemmen mevrouw van oudijck was zich gaan uitkleeden om sarong en kabaai aan te doen voor de rijsttafel
aan holland behoor ik niet meer en niets en niemand in holland behoort mij ik ben wel is waar uitgevuurd maar ik sleep toch nog liever mijn bestaan hier een poosje voort dan daar in holland zoû ik niet meer kunnen tegen het klimaat en niet meer tegen de menschen hier is het klimaat mij sympathiek en van de menschen heb ik mij teruggetrokken
wat halfras was hij haatte de de luce's en al de verbinnenlandschte indische quasi solosche traditie van hun patjaram hij haatte hun gedobbel hun koek en ei zijn met allerlei javaansche hoofden lieden die hij ambtelijk gaf wat hun toekwam maar verder beschouwde als noodzakelijke werktuigen van de politiek der
droeg hij het zware gewicht van zijn huis dat verging zijne huiselijkheid die verongelukte in het vreemde gebeuren dat hij niet uit kon vinden trots zijne politie zijn wachters zijn persoonlijke wakingen trots zijn stille spionnen hij vond niets uit men zeide hem niets niemand bracht iets aan het licht
misschien had hij van een fransche moeder dat exotisch beleefde en hoffelijke ingeboren prettig natuurlijk in zijn vrouw ook van fransche origine gesproten uit een kreolenfamilie van bourbon was dat exotische een geheimzinnige mengeling geworden die niets dan kinderlijkheid was gebleven
zij sprak nooit over die platen en doosjes juist omdat zij wist dat ze leelijk waren maar zij vond ze mooi zij vond ze heerlijk zij vond ze kunst en poëzie
maar toen werd hij strenger en hij vroeg haar aan wie de adiningrats te wijten hadden het noodlot dat hen nu achtervolgde en de oogen in hare oogen zeide hij haar dat het was aan haar
langs het havenkantoor ging de rezident naar den pier toe die een eind uitstak in zee en louis couperus de stille kracht waar op de punt een kleine vuurtoren als een kleine eiffel zijn ijzeren kandelabervorm verhief met zijn lamp aan den top daar bleef de rezident staan en ademde op de wind was plotseling opgestoken de
je hebt geheel verkeerde indrukken omtrent indië zeide haar man soms je ziet indië heelemaal verkeerd stil je denkt dat het hier stil is waarom zoû ik zoo veel te werken hebben in indië als het stil was in
maar nu niet meer uit spontanen vaderdrang waarmeê hij theo toch altijd had liefgehad nu uit nieuwsgierigheid om hem uit te hooren en theo te doen zeggen al wat hij wist
misschien zien wij u nog in europa hij weerde af met de hand louis couperus de stille kracht ik ben u innig dankbaar dat u den ouden man eens is komen opzoeken ik rijd met u meê naar
ik spreek niet van al het bureau werk van uw man die secretaris is maar ik spreek hem later als hij assistent-rezident is hoe lang moet dat nog duren het ruime materieele leven dan waaraan de witte mieren knagen dat is valsch vernuft mevrouw
dokter rantzow en zijn vrouw waren duitschers hij dik blond vrij vulgair met een buikje zij met een helder duitsch gezicht van prettige matrone levendig hollandsch sprekende met een duitsch accent
toch verzekerde mevrouw van does dat die rezident en die inspecteur de een op reis de ander op tournée en enkele dagen logeerende in het rezidentie-huis s middags gedurende de siësta hun weg hadden gevonden naar de slaapkamer van léonie
saja antwoordde zij hoffelijk met haar verlegen lachje léonie zweeg even moê van alleen te praten als zij den regent en de raden ajoe gesproken had over hun zonen wist zij niet veel meer te zeggen
zij begon op te gillen van smart de oude vorstin die op den rezident den hollander van geen bloed en geboorte neêrzag smart omdat hij zoo dorst spreken en recht er toe had
en zij voelden dat zij niettegenstaande den leestrommel en de italiaansche opera van soerabaia niet meer waren op de hoogte zij voelden de groote hooge dingen heel ver van hen en een heimwee voor beiden nu zich niet meer zoo klein te voelen beving hen naar europa
het is heusch een geest zei ida bleek ik schei uit zei eva zenuwachtig en hief hare vingers op ik begrijp niets van dien onzin het is wel vermakelijk maar de tafel is niet gewend aan fatsoenlijk gezelschap
hij geloofde niet als het glas dat hij opnam brak in heele kleine scherfjes hij geloofde niet als hij boven zich hoorde aanhoudend stampen met een plagerig gehamer maar zijn bed was bezoedeld zijn glas brak het gehamer was een feit hij onderzocht die feiten nauwgezet als hij een strafzaak had onderzocht
van oudijck henbeiden zag zij zittende op den divan hij geknield voor haar hare hand nog als vergeten rustende op zijn haar louis couperus de stille kracht léonie donderde haar man
en toonde er reclameplaten waarop een stoomboot vol mekka gangers en de kaaba en het heilige graf van mohammed zoo scharrelde hij rond
het was om haar eeuwigen glimlach soms heel lief en innemend en dikwijls onuitstaanbaar vervelend men wist niet bij een eerste zien of zij achter dien blik iets borg eenige diepte eenige ziel of dat het maar was kijken en lachen en beiden met die lichte
haar vaag bacchantisch verlangen versmolt in hare loomheid zij strekte zich gemakkelijker zij mijmerde met bijna geloken oogen door hare bijna bovenmenschelijke onverschilligheid krulde soms een vreemde fantazie verborgen voor de wereld
en hun broeders en hun vrienden grepen om strijd hunne handen de zoomen van hunne goudgele en purperen louis couperus de stille kracht samaren en kusten die heilige hand dat heilig gewaad omdat het hun bracht iets van het heilige
regeering de gouverneur-generaal ried van oudijck aan voor korten tijd met verlof naar holland te gaan hem verzekerende dat dit verlof geen invloed zoû uitoefenen op zijne reeds spoedig te verwachten promotie tot
voor den een is het misschien de antipathie die hij van den beginne voelt in dit land dat hem in de zwakte van zijn materialisme aanvalt en blijft bestrijden terwijl het land zelve toch zoo vol poëzie is en mystiek zoû ik bijna zeggen
er was alleen de walm van die zee als iets van visch en van bloemen en zeewier walm die de frissche wind uitwoei er was alleen het oogenblik van herademing en wat hij onafweerbaar voor geheimzinnigen weemoed voelde toch sluipen in zijn dien avond wat weeke gemoed
en zij klemde den voet van den europeaan als met een wanhopige kracht en zij hield als een juk van slavernij dien voet met de zool en de hak van den schoen gedrukt in hare stroomende grauwe haren op haar ter aarde gebogen nek
of zij na een oogenblik gesluimerd te hebben en alle matheid van reis en warmte opgeklaard was van haar melkwitte teint of zij nu zij keek naar de stoeiende engeltjes van de parfumerie reclame niet met hare gedachte was bij al die roze poppetjes teederheid maar of zij luisterde naar buiten
maar van oudijck bleef onverbiddelijk geduld had hij zoo lang al geoefend het was nu ten einde sedert haar zoon onder invloed van de doekoen vertrouwende louis couperus de stille kracht op zijn djimat hem weêrstaan had met zijn insolente zwijgen
in haren geest waren zulke naïve illuzies trots al hare ondervinding een naïveteit die harmonieerde met het poëtische half pervers half kinderlijk van hare rozekleurende verbeelding
en ida maakte een scène met luide woorden met zenuwtoevallen waarvan het geheel hôtelletje daverde die iedereen de ooren deed spitsen en als een waaiende wind het bobbelende geklets opzweepte tot een zee
in den tuin kropen de bedienden bij elkaâr onder het afdak der galerij vlak bij het huis zacht rommelde de donder en stil begon het te regenen
couperus de stille kracht zij op haar dij een klein rood spatje zij lette er niet op denkend aan iets in het water een blaadje een dood insect zij wreef het af maar zich wrijvend zag zij op haar borst twee drie grootere spatjes donker
lijsten gingen rond de tooneelvoorstelling werd ingestudeerd na drie weken gespeeld en louis couperus de stille kracht het tooneelbestuur reikte den rezident een som van bijna vijftienhonderd gulden over voor
hij hoopte over anderhalf jaar rezident eerste klasse te kunnen worden als er een eerste klasse gewest open kwam batavia semarang soerabaia of een van de vorstenlanden
de mystiek der zichtbare dingen op dat eiland van geheimzinnigheid dat java is uiterlijk de dociele kolonie met het overheerschte ras dat niet opgewassen was tegen den ruwen koopman die
door de bedienden echter wist men meer maar als de een vertelde over het gooien met steenen het spuwen met sirih lachte de ander en noemde het praatjes van baboe's zoo bleef eene onzekerheid hangen in de couranten van soerabaia tot batavia toe verschenen echter korte vreemde louis couperus de stille kracht berichten die niet duidelijk waren maar veel te raden gaven
van oudijck pleizierig om zijn vrouw en kinderen wilde gaarne toeren en de landauer werd ingespannen van oudijck keek joviaal en prettig van onder het breede goudgalon van zijn pet
het rezidentie erf werd afgezet het huis omsingeld het kerkhofterrein bewaakt en de mannen allen gingen de badkamer in zij bleven er den geheelen nacht en den louis couperus de stille kracht geheelen nacht bleven afgezet en omsingeld erf en huis
heb je niets geen bewijs alleen de eed van mijn moeder toen zij stierf voor getuigen kom vertel mij eens het een en ander zei theo loop een eind met ons meê hier is het benauwd
dien dag zoû de regent van ngadjiwa de jongere broeder van soenario op patjaram een bezoek komen brengen omdat mevrouw van oudijck den volgenden dag vertrok
en misschien te uitsluitend op die gratie lijn alleen en nu was zij te veel getraind in deze school der schoonheid om te blijven in hare teleurstelling en alleen te zien de kalk en het teer der huizen de kleine aanstellerijen der ambtenaren de devoe kisten en de
en addy vroeg theo of hij wel wist dat hij in de kampong een broêrtje had loopen theo wist van niets maar addy verzekerde het hem een louis couperus de stille kracht zoontje van papa hoor uit den tijd toen de oude nog controleur was geweest
en theo die léonie haatte die zijn vader haatte die addy die doddy haatte in zijn geheele haat van alle menschen om hem die het leven haatte in zijn stijfkoppig idee van blonden
van oudijck voelde een tweeden schok in zijn borst hij kon zijn vrouw niets weigeren mevrouw zeide hij laat den steen maar hier voor drie honderd gulden maar neem dan uw stopflesschen in godsnaam meê
in haar hôtel de heeren in nachtbroek en kabaai uitgestrekt op de lange stoelen de luie beenen op de uitgeslagen latten de voeten hoewel zeer verzorgd bloot en louis couperus de stille kracht de teenen rustig bewegende in een gemoedelijk spel van groote en kleine teen zelfs terwijl zij
van lui op te porren naar mekka te gaan en hen passage te laten bespreken bij heel goedkoope stoombootonderneminkjes waarvan hij stil agent was hij ging dan tot in de verste dessa
saïna bracht het kindje heel verlegen een streepje bedak op het voorhoofd en eva kleedde haar netjes aan het was een heel mooi kindje zacht donzig bruin en liefjes in haar frissche kleêrtjes zij stapelde al zorgzaam de sarongs in de kleêrenkast en legde er geurige witte bloemen tusschen
en eldersma die gezegd had dat hij niet meer kon doen dan hij deed deed het werk af en deed dus altijd nog wat meer dan hij dacht te kunnen doen dan zeide zijn vrouw eva mijn man is geen mensch meer mijn man is geen man louis couperus de stille kracht meer mijn man is ambtenaar
hij leerde haar in hare opwelling om op te staan en van zich te werpen het gehate juk dat het beter was koel verstandig te zijn en bezadigd zich opnieuw te schikken
zij hurkte bij hem neêr zij omhelsde zijn been tegen haar verlepte borst zij wreef haar voorhoofd tegen zijn knie zij kuste hem op zijn witten schoen zij zag hem aan in vervoering haar mooien prins haar raden dien zij gewiegd had als klein mollig jongske in haar toen al verliefde armen
dronken kon maken en haar wellicht zoû leiden tot dingen tot daden die in diep berouw zouden moeten eindigen en met dit laatste woord van diep berouw deed hij haar voelen onder zijn woorden dat de regeering de sterkste zoû zijn dat een ontzettende straf neêr zoû vallen op al wie schuldig zoû blijken te zijn hoog en laag
dan hij het al zelve had men zeide algemeen dat de rezident lijdende was en zijn kleur was ook geel zijn lever pijnlijk het minste deed zijn zenuwen trillen het louis couperus de stille kracht gaf een nevroze in huis tegelijk met de driften en uitbarstingen van doddy met de jalouzie en de haat van theo die al weêr thuis was in soerabaia het had laten
eene uitstraling van glanzend egoïsme was om haar en toch was zij meestal beminnelijk zij nam meestal in zij palmde in omdat zij zoo mooi was deze vrouw met hare glinsterende zelftevredenheid was bemind hoe men verder ook over haar sprak
kantoor op soerabaia maar hij was te lui en te weinig helder om kwaad te kunnen doen hij vond niet uit hoe hij ook bedacht zijn vader kwaad te doen addy en léonie het was alles in hem vaag troebel louis couperus de stille kracht ontevreden onduidelijk zijne begeerte was geld en een mooie vrouw verder was er niets in hem dan zijn
rezident fluisterde zij ik voel het hier hij glimlachte dat zijn maar kalongs zeide hij maar in laboewangi daar was het misschien maar een rat
dacht hij aan die beide namen van zijn vrouw en theo zelve die er zoo vaak in werden gekoppeld als vlammen ziedden op zijn wantrouwen en zijn achterdocht als een brand nu onbedwing baar die in hem verzengde alle andere gevoel gedachte
en er was in haar dat spel en weêrspel van zoeken en denken om te vinden haar weg nu zij zich geheel verloren had in een land vreemd aan hare natuur tusschen menschen op wie zij zonder het hen te laten merken neêrzag
over promotie over de politiek in indië en de nieuwe manie om van uit holland indië te laten regeeren door leeken die van toeten nog blazen wisten en levendig praatte hij en zonder zich op te schroeven rustig-weg gezellig tot eva hem bewonderde iederen dag meer en meer
een baleh-baleh met een paar vuile kussens in een hoek waarvoor een slap chitsen gordijn bengelde een wrakke tafel met een paar stoelen een petroleumlamp op zonder ballon en wat rommel van kleine benoodigdheden gestapeld op een devoe kist in een hoek
die haar irriteerden met hun gekletter nu zij zag bederven in vocht en schimmel al dat materieele dat zij met smaak om zich heen koos als hare artistieke troost in indië nu kwam zij in eene ontstemming van lusteloosheid en spleen als zij nog nimmer had doorgemaakt
god wat is alles weinig en louis couperus de stille kracht wat dwalen wij rond zonder iets te weten en elk zoekt zich zijn doeletje zijn illuzie gelukkig is alleen een exceptie als léonie van oudijck die leeft niet meer dan een mooie bloem een mooi beest
de scène van dien nachtmorgen schemerde steeds voor zijn oog triltikkende als een biograaf met de wemelveranderingen der houdingen wat er hem vooral in ontstemde was de onmogelijkheid ervan het onlogische het nooit gedachte
an andjeng aar ben je oerip hier kandjeng waar was je hier voor uw tuindeur kandjeng ik wachtte zei de meid met beteekenis meenende dat zij wachtte tot theo weg was
ik was juist op weg naar u toe mevrouwtje sprak hij opgewonden ik woû u juist wat komen vragen wil u mij weêr eens helpen waarmeê rezident maar zeg mij eerst is u niet wel u ziet er tegenwoordig niet goed uit
levendigst van al deze door lang patriarchaal samenleven in elkaâr versmeltende elementen was de jongste zoon adrien de luce addy in wien het bloed van de solosche prinses en dat van den franschen avonturier zich harmonieus vermengd hadden menging die hem wel geen hersenen had gegeven maar een mooiheid van jongen sinjo
het spijt mij u te moeten zeggen dat ik zoo pas weêr slechte tijding heb van uw broêr de regent van ngadjiwa men heeft mij geinformeerd dat hij dezer dagen weêr gedobbeld en groote sommen heeft verloren weet u daar iets van
men lachte men lachte de tafel draaide boos rond en zij stonden van hunne stoelen louis couperus de stille kracht op de handen op het knaapje en volgden de nijdige walsbeweging van het tafeltje meê
als was hij niet een kind van europeesche ouders die steeds in indië waren geweest als was hij een vreemde ling van een land onbekend van een nationaliteit die men zich niet dadelijk wist te herinneren
nu dweepten hare oogen zichtbaar voor iedereen naar hem op daar zij niet de kuische kracht meer had zich te verbergen voor de menschen nu was hij van haar nu was hij van haar
den volgenden dag toen eldersma naar het bureau was en eva huishoudelijk door haar huis liep in sarong en kabaai zag zij frans van helderen door den tuin komen mag ik riep hij zeker riep zij kom binnen maar ik ben op weg naar mijn oe dan de provisiekamer n zij toonde haar
misschien als van oudijck nu en dan in de couranten las over het pan islâmisme dat hem iets aanzweemde of de zwarte macht het sombere louis couperus de stille kracht geheim even opende voor zijne diepste gedachte
er waren rieten stoelen en lange mail stoelen vr buiten gezet op een rieten tafel stond het theeblad er was pisang goreng gebakken en léonie in een japansche roodzijden kimono haar blonde haar los lag in een rieten stoel en speelde met de kaka van doddy en voerde den vogel met gebak
eens zien hoe jij er uit ziet de twee broêrs zagen elkander aan theo nieuwsgierig blij dit te hebben uitgevonden als een wapen tegen den oude zoo dit wapen eens noodig bleek
met een rustigen tred iederen avond ging hij terug door den betooverden nacht naar zijn verlaten en ellendig huis waar vor zijn kantoor de oppasser en kario dicht gehurkt zaten tegen elkaâr en werkte hij voor zijn schrijftafel nog laat
terug van batavia ontmoette van oudijck om dienstzaken dikwijls den regent soenario en in zijn omgang met den regent bleef de rezident correct en streng toen had hij een kort gesprek eerst met den regent en daarna met zijn moeder de
ik hoû van ida ik zoû haar voor niets ter wereld ongelukkig willen maken ik geloof niet dat ik ooit van haar gehouden heb van helderen
men hem had kunnen voorspellen dat hij rezident van laboewangi zoû sterven hij had zijn gewest lief en hij had indië lief naar holland naar het vertoon van europeesche beschaving verlangde hij nooit toch zelve zeer hollandsch gebleven en vooral hatende alles wat half bloed was
eva zag aan de langzame geleidelijke ruïne louis couperus de stille kracht van haar huis hare meubels hare kleêren dag aan dag onverbiddelijk bedierf er iets rotte wat weg beschimmelde verroeste er iets
dan is het niet om ons fluisterde hij bijna onhoorbaar oerip zei het immers zelf dan is het om papa ach maar het is te dwaas louis couperus de stille kracht ik geloof ook niet aan dien onzin
mevrouw van oudijck zag toe zij glimlachte allerliefst en zei toen met hare zachte stem die steen is valsch lieve mevrouw valsch kreet mevrouw van does valsch evrouw an udijck zag naar de andere steenen
en zij zoû zorgen zichzelve nog meer dan gewoonlijk te verzorgen zich door oerip te laten masseeren haar gelaat en haar leden door oerip nog meer te laten bereiden de blanke liquide bedak de wondercrême tooverzalf waarvan oerip wist het geheim en die het vleesch hield hard en louis couperus de stille kracht rimpelloos en blank
eldersma trad nader en in zijn groet in zijn handdruk was als een stille vrijmetselarij van samenweten een vertrouwelijkheid die eva ried en van oudijck dronk zijn bittertje gewoon
een truc een aardigheid een spel voor een avond neen ik moet iets hebben om minstens gedurende een maand mijn leven te vullen tafeldans herhaalde mevrouw rantzow
oerip heeft mij doen raden dat de bedienden gaarne een sedeka hadden omdat er een nieuwe put op het erf gebouwd is die put die al twee maanden oud is zij gebruiken er het water niet van waarom niet
te falen in de streving naar een doel dat hij zich als ambtenaar gesteld had hij zoû het zich nooit vergeven tot nog toe had hij steeds kunnen bereiken wat hij wilde maar wat hij nu wilde bereiken was hemzelven onbewust niet alléen een doel van ambtenaar een deel van zijn werkkring
onverschilligheid over allerlei klein verschil van meening over een visite een ritje te paard een japon over een sambal die de een lekker louis couperus de stille kracht vond de ander niet léonie had er pleizier in doddy te plagen alleen om het pleizier van plagen dan wilde doddy uithuilen aan papa's borst maar van oudijck gaf haar geen gelijk en zei dat zij voor
een prettige trek speelde om van oudijcks snor hij zag er nog jong uit in zijn gezicht en nauwlijks scheen hij acht-en-veertig hij had een scherpen levendigen blik van vlug opzien van acuut doordringen
dat was als heel stille muziek van heel vreemde snaarinstrumenten een mineur harpgeruisch in de verte een vage stem van waarschuwing een geruisch in den nacht meer niet en waarover zij
de dames waren als altijd gedecolleteerd voor de koelte en vonden dat heerlijk maar hare arme heeren stribbelden tegen pufden de eerste maal kregen congestie in hun hoogen boord de dokter beweerde het was ongezond de oudgasten beweerden het was dolligheid en breken met alle goeie oude indische gewoonten
en tusschen de ijlte der bamboe's werd zichtbaar een kleine woning half steen half bamboe vlechtwerk met een tuintje er om waarin enkele witte potten met rozen een heel jonge vrouw in sarong en kabaai zachtjes goudglanzend de wangen nieuwsgierig spiedend de koolzwarte oogen
in haar armen maar standvastig bleef zij weigeren en zeide hem haren angst en zeide dat zij zeker was dat het weêr zoû gaan spoken als zij elkander lief hadden hij de vrouw van zijn vader hij werd rood razend door hare woorden den enkelen zondag dien hij doorbracht te laboewangi razend om haar niet willen
laat van helderen niet te veel met u dwepen mevrouw hij is een charmante jongen maar te litterair in zijn maandelijksche contrôle rapporten ik zie hem daar aankomen en ik moet weg dus ik reken op u louis couperus de stille kracht geheel en al
zij zag op het koningsplein een heer en een dame wandelen dat waren die en die die wandelden louis couperus de stille kracht altijd dat was bekend in batavia verder ontmoette zij niemand niemand in het weldadige uur bleef de villa stad doodsch als een stad van gestorvenheid als een immens mauzoleum tusschen groen
deze beide gesprekken duurden niet langer dan twintig minuten maar het scheen dat die weinige woorden van groot en dreigend gewicht waren geweest louis couperus de stille kracht want het vreemde gebeuren hield op
de luide slag trilde als een bronzen tong door de middagblakende hitte na maar van oudijck had het rijtuig hooren aanrollen en hij liet den hoofd djaksa wachten hij ging zijne vrouw
en de met bloemen bestrooide diepte en ernst van zijne taal deed hem stijgen in hare achting en verwonderde haar bijna in een lagen hollander van bloed noch afkomst maar hij ging voort en niet zeide hij haar wat hij wel wist dat zij was de aandrijfster in deze duistere woeling
verbeelding van haar onbluschbaar verlangen en in die eeredienst was zij als gekomen tot een kunst een kennis een wetenschap die van met een enkelen blik vast te stellen voor zich wat haar aantrok in den man die haar naderde in den man die haar voorbijging in den eene was het zijn houding was het zijn stem
dan was het of iederen morgen de aarde en hare wereld begon voor de eerste maal en of de menschen niet anders zouden zijn dan pas geschapen in een jeugd van naïveteit en
en tot nog toe had ik een feit altijd kunnen begrijpen ten minste dat kwam mij zoo voor nu werd het mij of ik niets meer begreep zoo werd ik slecht ambtenaar en toen begreep ik dat het gedaan was
of eenvoudig als ik zag in de oogen van een javaan als ik sprak met mijn baboe en het was of niets van wat ik zeide drong tot haar door en of wat zij mij antwoordde haar eigenlijk geheime antwoord verborg
en toen theo verbaasd was en zeide nooit iets gehoord te hebben van dien halven broêr en nieuwsgierig was stelde addy voor hem eens op te gaan zoeken als hij misschien te vinden was in de kampong
dat was ook zoo het feit was en gebeurde zooals van oudijck het had vooruit bedacht en gedwongen en dat hij trotsch was was menschelijk maar wat hij niet had gedwongen en vooruit bedacht dat waren de stille krachten die hij nooit raadde die hij ontkennen zoû altijd in het natuurlijk eenvoudige leven
na een oogenblik hoorde zij het grint even knarsen onder den druk van een muil hare jalouzie deuren waren zonder gesloten te zijn dichtgeslagen een hand opende ze nu voorzichtig zij zag glimlachend om
en in de saaiheid van dit leven vol zorg en inwendige peinzing voor den man waarlouis couperus de stille kracht door rammelde de telefoon causerie van zijn vrouw was het voor eva een verrassing in eens te hooren van een bizondere opwekking
zoo zelden was er eens een pretje maar als waarlijk een opstand uitbrak en men wist niet wat te doen men wist niet f ernstig op te nemen de troebele dreiging die men raadde f luchthartig met ze te spotten
oorspronkelijk was er in haar een liefde voor de menschen een liefde voor de menschheid groote kwesties wekten emotie in haar maar al wat zij gevoelde vond geen
en voor het eerst plotseling zag zij in dat hij hoe verliefd ook op zijn vrouw niet goed keurde haar zich onttrekken aan alles zag zij in dat hij er onder leed het was of dat licht voor haar werd in zijn karakter zij zag het voor het eerst en duidelijk
in de intimiteit die geboren werd tusschen vader en zoon uit achterdocht en haat zeide theo van dien broêr in de kampong en dat hij wist dat papa hem geld gaf en dus erkende louis couperus de stille kracht dat het waar was en van oudijck niet zeker meer niet meer wetende de waarheid gaf toe dat het wel kon gaf toe dat het zoo was
saïna het is als ik ziek ben te lastig dat je in de kampong woont verhuis van avond nog hierheen met je vier kinderen saïna vond dat lastig veel soesa
priori vastgestelde gebeurlijkheden maakte hem deze onwilligheid deze opstand van het leven zenuwachtig en ziek hij had zich nu eenmaal voorgenomen na den dood van den ouden pangéran omhoog te heffen het zinkende
en addy toonde het huisje waar zijn oude baboe woonde louis couperus de stille kracht tidjem de vrouw die hem hielp die altijd haar deur voor hem opende als hij haar hutje noodig had die hem aanbad
toen zij altijd geweest was de stil hartstochtelijke minnares de oogen half gesloten die dadelijk weêr vergeten wilde en correct werd iets stuitte hem van haar af
nieuwe behaagzucht van zijne vrouw doddy's beschuldiging en wat hijzelve had opgemerkt op de laatste partijen om hem niet te laten nadenken en tobben zelfs en nu hij hier eenmaal over tobde en nadacht flitsten plotselinge herinneringen als korte weêrlichten door hem heen van een onverwacht bezoek van een deur die gesloten was
hoe is ida vroeg eva heeft zij goed geslapen na de spiritistische séance van gisteren zoo zoo zei frans van helderen ik geloof niet dat het goed voor haar is het weêr te doen zij werd telkens wakker met een schrik ze viel me om den hals en vroeg vergeving ik weet niet waarom
de volle maan tragisch dien avond was reeds vroeg nog in den laatsten dagschemer opgerezen als een immense bloedroze bol vlamde als een zonsondergang laag achter de tamarindeboomen der lange laan en steeg langzaam zich louterende van hare tragische tint in een vagen hemel op
mijn man voelt dat niet hij werkt zooals u heeren allen werken wat kan men in e ndië ouis ouperus e stille kracht in indië anders doen dan werken trots de warmte maar voor ons vrouwen
kon zij dan niet altijd geheim houden de verborgenheden van haar mysterie de verborgenheden der werkelijkheid een oogenblik hinderde het haar de werkelijkheid die zich trots hare correctheid toch openbaarde
kom léonie wees niet zoo bijgeloovig als kind vertelde mijn baboe mij zij fluisterde aan zijn oor een verhaal hij werd bleek ach wat een onzin léonie
kracht marmeren vloer van de voorgalerij spiegelde gladwit hooge palmen in potten stonden tusschen de pilaren om marmeren tafels reiden zich wipstoelen in de eerste binnengalerij die in de breedte evenwijdig liep aan de voorgalerij stonden stoelen gereid tegen den wand als voor een eeuwige receptie
om te werken en de leêgte van mijn leven te vullen je doel is indië hij haalde de schouders op een groot woord zeide hij
maar de schaduw van dood tusschen haar en de zon cirkelde alleen als een duizeling hoog boven haar hoofd en wanhoopschreeuwde alleen zijn triomf zij reed verder en de vlakte van lellès breidde zich groen en lachend voor haar uit
theo met wien zijn vader in een bui van vertrouwelijkheid had gesproken maakte er toen met addy een pretje van de beide jongelui op een avond liepen de huizen af van wie zij wisten dat het angstigst waren en zij drongen door in de voorgalerij en zij riepen om open te doen
en een kleine stopflesch vol glinsterende kristallen rolde en brak astaga mijn brillanten nog een schop van uitgelatenheid en de tafelloopers vlogen links en rechts de diamanten glinsterden verspreid tusschen de pooten van tafels en stoelen
stil in het geheim verkochten de vrouwen van de kaboepaten in flesschen het water dat bij het bad gestroomd was over zijn lichaam als een geneesmiddel heilzaam voor verschillende ziekte
plaats oogenblikkelijk ingenomen door wien achter hem aandrong in het gretig dringen naar promotie den volgenden morgen dus heel vroeg zonder iets te hebben gemeld reed zij in een rijtuig van het hôtel weg de hôtelhouder had den koetsier uitgeduid waar hij heen moest
reeds een paar maal had men gegongd voor de rijsttafel en in de achtergalerij hurkten al de baboes wrijvende een ieders sambel maar om de speeltafel scheen men niets te hooren
dien eersten avond was niets dan feest en onder elkaâr besprak de bevolking het lange vriendschapsbezoek van den rezident aan den regent en aan zijn moeder want het rijtuig met de pajong had men lang zien wachten in de oprijlaan en volgelingen van den regent vertelden van het geschenk van den wandelstok
de anonieme brieven kreeg hij iederen dag nooit hadden zij indruk gemaakt maar den laatsten tijd verscheurde hij ze niet meer maar las ze aandachtig en borg ze weg in een geheime lade
en hij klaagde nooit hij onderzocht nauwkeurig door geheel de kotta maar niets kwam aan het licht alles bleef gebeuren in ondoorgrondelijk mysterie
de koloniën arm de bevolking verarmd de koffiecultuur slechter dan ooit de suiker misschien over twee jaar een hevige crizis gaande tegemoet indië kwijnde en zelfs in den nijveren oosthoek begon te kankeren een loomheid en zwakte maar toch voor laboewangi had hij veel kunnen doen
u weet wel van die dame van wie ik u gesproken haar naam wil zij niet noemen kassian vroeger haar man een groote piet en nu ja toch zoo ongelukkig zij heeft niets meer alles op alleen nog deze twee fleschjes
volgende jaar gekocht de machines stil plotselinge herademing uit den stagen arbeid de zoo lange lange zondag de rust van maanden de behoefte aan feest en pret het groote diner bij de landvrouw met een bal ouis ouperus e stille kracht een bal en tableaux-vivants het geheele huis vol gasten die bleven en bleven bekend en onbekend
het was vier uur geworden en zij hoorden in den tuin de stemmen van rené en ricus zij namen het erf in bezit voor hunne vacantie dertien en veertien jaar genoten zij van den grooten tuin
nog eens beloofde men elkaâr volle zekerheid en toen men dus zeker van elkander was in vol vertrouwen was het allervreemdst dat de tafel voort ging met nijdig knarsende halfcirkels en met de poot te heffen en te tikken op den marmeren vloer
iedere regent verzamelt zijn geheele familie als parasiten om zich heen kleedt ze voedt ze geeft ze zakgeld en de bevolking vindt dat waardig en chic treurig die vervallen grootheid zei ida somber
vindt u die japon mooi vroeg mevrouw van does weêr aan léonie jawel glimlachte léonie lief eva is heel knap ze heeft die blauwe irissen zelve geschilderd op chineesche zij
rustig kon léonie zitten in een grooten cirkel om een marmeren tafel met minstens twee drie mannen die wisten van het geheim het verstoorde niet hare rust en het bedierf niet haar glimlach zij glimlachte tot vervelens toe nauwlijks gleed haar blik van den een naar den ander en oordeelde zij nog eens even na
zij lachte weêr hard op misschien dat het me nu wel goed zoû doen gaf zij toe ik ben zelden uit mijn humeur maar doddy zij krampte hare vingers en in eens kalmer vlijde zij zich tegen hem aan en sloot haar armen om zijn lichaam
in drie jaren was hij employé geweest op zeker vijf koffie ondernemingen nu was hij weêr buiten betrekking en hing thuis zoekende naar iets anders louis couperus de stille kracht theo aan het station wachtte enkele minuten toen de trein van soerabaia aankwam
men heeft mij gezegd en die het mij zeiden kan ik vertrouwen dat de regent van ngadjiwa niet alleen heeft gedobbeld maar ook dat deze maand de traktementen der hoofden te ngadjiwa niet door hem zijn uitbetaald
deze stok aangeboden op dit oogenblik beteekende dat de adiningrats zich opnieuw onderworpen en dat van oudijck hen vertrouwen kon
de meid had de kimono ook bezoedeld gegrepen van den kruk der deur en sloeg ze haar meesteres om blijf weg gilde zij radeloos kom niet dichter krijschte zij gek oerip oerip breng mij naar het zwembad een lamp een lamp in het zwembad
niets vindende door zijn vaders schuld getolereerd in dat huis waar alles hem antipathiek was behalve je stiefmoeder viel droog in si oudijck
de telefoon was vlak bij de hand en door de achtergalerij tjingelde telkens het belletje men belde elkaâr op om niets alleen om het pleizier te bellen de jonge mevrouw de harteman had een intieme vriendin die zij nooit zag en iederen dag gedurende een half uur lang besprak door de telefoon
wisselende bij de heeren tot zij zich zetten dicht bij elkaâr en de oogen op de kaarten de oogen spiedende in elkanders oogen speelden en speelden eindeloos door winnende verliezende betalende of opstrijkende den zakdoek met geld even open en weêr dicht zonder woorden
iedereen maakte er iets bij toen het verhaal van oudijck bereikte herkende hij er nauwlijks in den verschrikkelijken nacht die ook zonder fantazie verschrikkelijk genoeg was geweest
zij nam afscheid van hem als van een gewoon vriend te midden van anderen en het was niet anders dan een handdruk dien zij hem gaf maar een zoo diepe melancholie was in haar om dien handdruk om dat banale woord van vaarwel dat de snikken haar stegen in de keel
kracht neêr als daar niet meer omhoog op te houden rijkdommen van regen nu de te volle zeilen scheurden en al de waterweelde giet stroomde als uit éen scheur neêr
laag dadelijk in den nacht der waringinboomen zigzagde het zijne pannendaken het eene achter het andere naar de schaduw van den achtertuin toe met een primitieve lijn van dakteekening over iedere galerij een dak over iedere kamer een dak tot éene lange
en het is alsof de overheerschte het weet en maar laat gaan de stuwkracht der dingen en afwacht het heilige oogenblik dat komen zal als waar zijn de geheimzinnige berekeningen
dat schuilen onder het eenvoudige leven al de krachten die te zamen zijn de almachtige stille kracht zoû hij nooit weten dat er volkeren zijn die ze meer beheerschen die kracht dan de westersche zoû hij bespotten
hoe dikwijls van oudijck ook al te doen had gehad met het bijgeloof der javanen steeds maakte het hem razend als tegenstrijdig aan wat hij noemde de wetten van natuur en leven ja alleen zijn bijgeloof kon een javaan afbrengen van het correcte spoor zijner ingeboren
plotseling ook ging theo weg door léonie's invloed in soerabaia op groote mannen van den handel in eens zeer voordeelig geplaatst bij een kantoor van export en import
het is onzin oerip zeide zij wrevelig heusch niet kandjeng het is geen onzin zeide de meid ik hoor ze iederen avond louis couperus de stille kracht waar vroeg theo in den waringin van het achtererf hoog in de hoogste takken
in het rijtuig zag zij naar haar man die somber zat en zijn somberheid verrukte haar omdat zij hem sentimenteel vond met zijn hooghouden van javaanschen adel een sentimenteele instructie
de hoofdoppasser in zijn laken uniformrokje de panden breedgeel omzoomd naderde met gebogen knieën hurkte neêr roep de nonna de nonna is al uitgegaan kandjeng fluisterde de man en schetste met beide handen de vingers tegen elkaâr het eerbiedig gebaar van de
beiden hadden zij gaarne weg gewild weg naar europa toe maar zij konden geen van beiden het kleine dagelijksche leven hield hen gevangen toen als van zelve harmonisch samen spraken zij over wat ziel en wezen was en al het geheimzinnige ervan
achter onvermijdelijk behangen met groezelig waschgoed der bedien den en bestrooid met afgeknabbelde manga's in het maar laten vervuilen en ontverven van haar huis te groot te open te bloot aan weêr en wind om met hollandsche zindelijkheid te worden verzorgd
en hij voelde zich ziek zijn ijver verslapte een onverschilligheid dof kankerde in hem vast op eldersma drukte neêr al het werk geheel het gewest
naast haar loopende ontstelde hij en zijn gezicht betrok de opgewonden vroolijke trek de joviale lach om zijn dikken snor was plotseling weg zij zag dat zij wreed was geweest en
de maan drong door de wolken en verlichtte den tuin en de waterplas als met een vochtige mist van betoovering doodstil de eene oppasser had den drank bereid bood hurkend aan
het was in het schuwe kind zoo duidelijk onweêrstaanbaar magnetisch dat aanloopen stilstaan opkijken en vlijen dat addy luid oplachte en zich bukte en haar luchtigjes
des avonds was eva's voorgalerij overvlogen door een dollen zwerm van insecten die zich vuurdronken ten ondergang stortten in de lampen als in een apotheoze van vlammendood en met haar wiekbewegende stervende lichamen de lampenglazen vulden en bestrooiden de marmeren tafels
en eva vond niet in batavia de ideale stad van europeesch oriëntalische beschaving die zij zich batavia gedacht had in den oosthoek in dit groote centrum van zorg om geld van verlangen naar geld was alle spontaneiteit verdwenen
zeer fanatiek altijd bezig met doekoens met heilige berekeningen petangans altijd gesloten en levende in een droom van duistere mystiek en blind voor wat welvaart en gerechtigheid zoû zijn voor zijn javaansche onderdanen
in wat soenario zag over het hoofd samen te werken in eensgezindheid en liefde en in de sierlijkheid van zijn maleisch opende hij haar zijn hart geheel zeide hij haar de woeling louis couperus de stille kracht die reeds dagen lang borrelde onder de bevolking als een slecht gif dat haar niet anders dan slecht
maar het was in zijn gezicht in den doffen belangeloozen blik in de zware groeven van het bijna pijnlijke voorhoofd de tint van de huid geel en dor terwijl zijn breede snor waarom de joviale trek nog eens speelde geheel grijs was
aan den ingang van de oprijlaan verdrong men zich spiedde uit maar de bevolking zag niets dan door de schaduw der waringins in de verte schemeren de leêge pendoppo voor de egent woning voor vergaderingen en feesten met hare rissen van afwachtende stoelen
en uit de immensiteit dreef het onzegbare aan als het bovenmenschelijk goddelijke waarin al het klein menschelijke verzonk versmolt waarom eenige waarde te hechten aan het leven als ik morgen misschien dood ben dacht eva
in mijn huiselijk leven ben ik niet gelukkig geweest maar ik zoû nooit week genoeg zijn om daar onder weg te teeren van verdriet er is zoo veel voor een man buiten zijn huiselijk leven
het kon niet anders zijn geduld was ten einde zijn liefde voor den pangéran liet niet toe meerdere toegeeflijkheid zijn gevoel van eerbied voor hun geslacht kon hij niet overdragen op een onwaardigen zoon het was beslist de regent zoû ontslagen worden
jaren lang controleur blijven dan misschien assistent-rezident worden en het blijven en dan eindelijk ontslag krijgen of vragen en te soekaboemi gaan wonen vegeteerende op een klein pensioen ik voel in mij alles verlangen naar het ledige
sprak over een brief van zijne vrouw die vermoedelijk naar batavia zoû gaan zeide dat rené en ricus in den preanger logeerden bij een vriend op een koffie land waarom zij allen niet waren om hem heen waarom hij geheel verlaten was van huisgezin en bedienden hij sprak er niet over
bij eva liep men wandelde men door de galerijen zette zich hier daar men sprak met iedereen er heerschte niet de statigheid als in het rezidentie-huis maar er was de chic van een franschen salon met een artistieke tint
de regent boog het hoofd stemde toe beloofde zeide zelfs dat hij reeds had laten louis couperus de stille kracht sussen dat hij altijd betreurd had die opwinding van het volk dat het hem zeer leed deed nu de rezident het toch bespeurd had niettegenstaande zijne soenario's
aan de andere zijde der middengalerij waren de kamers van van oudijck kantoor en slaapvertrek en de kamer van doddy en de kamer van de jongens ricus en rené léonie was dus geïzoleerd aan haar vleugel tusschen de logeerkamers in
en toen zij opstond zeggende dat het haar tijd werd voelde hij een zwaren weemoed en ik zie u dus nooit meer terug ik geloof niet dat wij zullen terugkomen het is dus een afscheid voor altijd
ida van helderen was een typetje van blanke nonna zij probeerde altijd heel europeesch te doen netjes hollandsch te spreken zelfs gaf zij voor dat zij slecht maleisch sprak en dat zij noch van rijsttafel noch van roedjak hield
en toen eensklaps verscheen de regent raden adipati soenario en zijne vrouw de jonge raden ajoe en aan den ingang boeketjes programma's en waaiertjes betaalde met een bankje van honderd gulden ging eene ontspanning door het geheele publiek van den tuin
de stok zelve was van een hout dat beveiligt tegen slangenbeten en onheil en de zware knop was gewerkt in het metaal van gezag goud in den vorm van de oude sultans kroon
zij hadden een zekere ongerustheid en vroegen of zij zich wapenen zouden maar van oudijck zeer streng en beslist verbood wapens meê te nemen en zeide dat het niemand geoorloofd was
in de kampong werd aangeduid voelde hij zich te weifelend deze zaak te onderzoeken om wat er mocht aan het licht komen en dat hijzelve vergeten was uit zijn controleurstijd vroeger te ngadjiwa nu weifelde hij in wat hem vroeger zeker en stellig was nu wist hij zijne herinneringen uit dien tijd niet meer zoo stellig te
waarom en zij verklaarde het haar huisje was haar nagelaten door haar man zij was er aan gehecht hoewel het heel bouwvallig was nu in de regenmoesson regende het dikwijls in en dan kon zij niet kooken en kregen de kinderen louis couperus de stille kracht geen eten
wat nonna doddy heeft hem zien loopen den witten hadji dat is niet een goede hadji de witte hadji dat is een spook tweemaal heeft de nonna hem gezien op patjaram en hier
hij hield van zijn jongen al vond hij hem onverstandig onbezonnen onbesuisd niet volhoudend in zijn werk nooit tevreden met zijn superieuren te tacteloos weêrstrevend zijn administrateur tot hij zich weêr onmogelijk maakte op koffie onderneming of suikerfabriek waar hij werkzaam was
dan glimlachte weêr de oude met haar altijd glimlachenden rimpelmond en zag als verlegen naar de dame als vroeg zij haar excuus en heel lang duurde het tot van oudijck eindelijk aankwam
want rekening te houden met twintig verschillende opinie's en smaken zoû maken louis couperus de stille kracht dat men nooit tot een einde kwam van oudijck lachende gaf toe maar drukte haar op het hart de menschen niet boos te maken ieders gevoelen te eerbiedigen zooveel mogelijk verzoenend te zijn opdat het weldadigheidsfeest een aangename herinnering achter zoû laten
en toch zoû het hem dan aan zijn hart gaan laboewangi te moeten verlaten hij was gehecht aan zijn gewest waarvoor hij vijf jaar al zooveel gedaan had dat in die vijf jaar gekomen was tot zijn bloei voor zooveel bloei mogelijk was in deze tijden van algemeene malaise
de laatste bediende steeds kruiphurkende tusschen de drie anderen door bereidde den drank schonk in de scheut whiskey deed als een kanon openspringen de ajer blanda en liet in het glas een ijsbrok neêr als een kleine gletscher
maar hoog hoffelijk bleef zijn taal en eerbiedig zijn woord als van een zoon tegen eene moeder zij hoewel ze hem verstond waardeerde de tactvolle gratie van zijne manieren
ernstig zijn waarschuwde mevrouw doorn de bruijn de tafel bonsde neêr op ida's schoot adoe riep het mooie nonna tje als ontwakende uit hare transe tegen mijn buik
want sparen dat ging niet het leven was ruim maar duur en in plaats van te sparen maakte hij beren nu ja dat kwam er nu niet op aan dat werd afbetaald maar later later
en geheel de esthetische filozofie waarmede zij eerst zich geleerd had van indië te houden te waardeeren het goede in indië te zoeken ook in indië naar de mooie lijn uiterlijk en naar het inwendige mooi van ziel
eene warreling van kleine gevoelentjes kleine hartstochtjes terwijl zij met haar groote sombere oogen tragisch het leven probeerde te zien dat zij alleen maar inkeek als een slecht geschreven
dat was het zich warm aankleeden in europeesch toilet dat was het verschrikkelijke uur van europeesch even meêdoen met salon beschaving en wereldschheid maar dat was toch ook ontmoeten die en die en een pas verder pogen te komen tot de fata morgana van de toekomst tot geld en tot eindelijke rust in europa
zagen zij niet dien éenen grooten witten rijzen boven de menigte uit en kijken met zijn grijnslach naar den man die hoe hij ook zijn leven geademd had in java zwakker was geweest dan dàt
zij pruilde boudeerde en hield louis couperus de stille kracht den zakdoek tegen den mond zoodat van oudijck zenuwachtig werd dien middag sliep zij niet las zij niet droomde zij niet van ongewone opwinding zij was bang zij wilde weg
het rijtuig reed het rezidentie erf in juist toen de politie rol begon de javaansche officier van justitie hoofd djaksa was reeds bij van oudijck in het kantoor
terwijl om koningsplein en aan de groene lanen alle de andere villa's bleven volharden in hare funèbre doodschheid en zich vol sombere duisternis vulden glom het huis waar receptie was van lampen tusschen de palmen
zij vergaven haar alles wat zij niet begrepen haar levens esthetiek haar muziek van wagner omdat zij hun vroolijkheid gaf wat levenslust en gezelligheid in de doodschheid van hunne
eva haalde de schouders op het is onverklaarbaar zeide ze ik kan niet anders gelooven dan dat wij allen eerlijk waren het is niets voor van helderen om zulke woorden te suggereeren mevrouw verdedigde van helderen zich
dat wilden zij allen mevrouw rantzow ida van helderen eva de anderen staarden nieuwsgierig toe geloovende maar de dokter geloofde niet hij grinnikte maar de tafel knarste nijdig en tikte en de poot herhaalde
vooruit dan zei eva een nieuwe ressource voor het maatschappelijk leven van laboewangi en eerlijk wij geven elkâar als vrienden ons woord van eer dat wij eerlijk zullen zijn top zeiden zij allen
waarin kostbare dwergplanten erfstuk van vader op zoon en alles gehouden in een blinkende properheid een verzorgde netheid van détail de welvarende kraakzindelijke luxe van een millionair
mooi zinnelijk dat de harmonie dadelijk sprak tot een vrouw deze jongen had maar te verschijnen als een mooie zuidelijke god of alle vrouwen zagen naar hem en namen hem op in het diepe van hare verbeelding om hem zich later weêr te roepen voor haar geest deze jongen behoefde maar op een race bal
van oudijck hield van zekere effecten hij sprak niet veel dien dag over zijn bezoek aan de kaboepaten en ook niet toen dien avond eldersma en van helderen hem kwamen spreken over de koempoelan die den volgenden morgen plaats zoû grijpen
in eens op den achtergrond was verdrongen door een solidair talent tot goeddoen eenvoudig weg omdat het moest omdat het niet anders kon omdat de vrouw geholpen moest worden