AITRADER/dutch-tts-labeled-complete huggingface dataset:
toen poogde zij te doen zooals de vromen doen en aan god te denken maar dat hielp haar niet want zij wist niet hoe in een beeltenis of gestalte kon zij niet aan hem denken want die had hij immers niet en of zij zijn naam al noemde dat baatte in t geheel niet
maar ouderen treft deze pijn scherper en anders want het schijnt onrecht een kind dat nog niet rijp is voor strijd en niet beseft waarvoor die goed zijn kan zoo te doen worstelen met het overmachtige en wreedelijk te bedriegen
maar later hersteld zijnde was elke herinnering aan dit koorts leven nu en dan onsamenhangend opdoemend voor haar geest als zij gezond wandelde in den lichten dag als een vuil walgelijk vod een flard waarmee zij zich met afkeer herinnerde zich eens vermaakt te hebben en waarvan zij nu haar ziel haastig poogde te reinigen
hedwig zag het alles en haar verstand bewonderde en zij herkende ook de dierbare bloemen als haar eigen lievelingen maar het innige was er niet het hollandsch herfstgevoel niet niet de geheimvolle heil belovende bekoring van de toch zooveel simpeler pracht van haar
dan zag zij zichzelve een geheel verworpene een uitvaagsel ritsert een gemeenen verleider ritserts inspanning om goed voor haar te zijn en haar alles te geven wat haar toekwam was inderdaad voor zijn doen buitengewoon
ik wil wèl antwoordde zuster paula luister maar goed ik zeg niet veel maar dat moet je goed onthouden toen knielde ze en legde haar hoofd op den bedrand op haar gevouwen handen
ga je gang maar vampier vampier mij heb je lens maar ik leef nog en ik ken je mij zul je ten minste niet meer verneuken hoor ik weet alles alles alles al je vervloekte streken en manieren van begin af dat dacht je niet wel dat zoo'n uitgelikte menseschil als ik nog zooveel hersens
gerard vond haar meestal op den grond zitten met johan's dasje of met een brief van ritsert haar spraak werd langzamer gerekt en gemelijk hun vriendelijk gekout dat in haar vorige ziekte was doorgegaan staakte nu
en om haar waardeering te toonen had zij overdreven uitdrukkingen voor de geringste daad van zorg of goedheid o dat is veel te lief frankie o neen maar z moet je niet doen wat ben je toch goed je bent véél te goed voor me dit zeide zij als hij haar twee kievits eieren van vier stuivers gekocht had of bij een dergelijke zaak
zijn overwinning was zoo volkomen dat het zelfverwijt anders de onvermijdelijke volger van dit bizondere kwaad bij hem uitbleef hij wist zich onschuldig na het eerste oogenblik van inzicht gekomen in zijn frederik van eeden van de koele meren des doods vijftiende jaar had hij niet meer gedwaald
maar de herinnering was flauw en kortstondig het was wederom zondag en zij verheugde zich omdat ditmaal het drukkende zondags gevoel merkbaar minder was zij leefde krachtiger docht haar haar leven was toch rijker geworden
een onevenredig sterken glans van goedheid en edelmoedigheid kreeg het aldus erg gemakkelijk makend met kleine middelen groote effecten van zelfvoldoening te bereiken
zij haar oogen opende in den morgen zag zij den grooten ontzettend langen dag vr zich als een vervaarlijk en hatelijk ding dat weer gedragen moest worden
en dat dat zonde is en schuld en straf meebrengt in de vorm van ontaarding verveling levensmoeheid sufheid saaiheid en de rest kan je dat volge ja zei hedwig
een beuzeling te nietig voor beschrijving was meestal aanleiding en begin een onachtzaamheid een klein verschil in smaak volstond tot uren en dagen lange verwijdering en twist
niet voor we thuis zijn riep ze telkens toen overlegde het drietal en kwam zooals later bleek tot het besluit dat het t slimste was hedwig zoo ver frederik van eeden van de koele meren des doods mogelijk weg te krijgen om haar spoor onvindbaar te maken aan moord deden ze niet
hij meende dat die toch wel bestaan kon zonder de heiligheid van zijn huwelijk aan te tasten toen ritsert van zijn reis terugkeerde ging hij dadelijk naar hedwigs woonplaats zij wist dat hij terug was en toonde teekenen van onrust en spanning
ik heb goddank gehuild vandaag ik zag groote rose en witte asters op de quai de l'horloge en het water van de rivier schitterde en de lucht was erg blauw toen moest ik huilen heerlijk
de straat was breed en ruim geheel door gelijksoortige huizen begrensd en met kleine gebakken steenen geplaveid tegenover hedwig en gerards huis was een school met matglazen ruiten en ornamenten van kunst zandsteen in de straat stond een rij jonge boomen
toen zag zij op eens tusschen al die vreemde onverschillige als bleeke schimmen om haar heen bewegende gelaten een bekend gelaat namelijk de afschuwelijke bedelaars tronie met één oog waarvan zij weken lang gedroomd had
maar de ongewone toestand en het ongewone spreken roerde haar zoo diep dat zij alles als openbaring aannam zij hunkerde altijd zoo naar openbaring zij deed niet liever dan er aan gelooven
haar geneesheer hield zich zeer streng en koel bij de behandeling zij was voor hem geen vrouw maar een zieke en een wetenschappelijk geval hedwig vond dit mooi en hoog in hem en zij vertrouwde hem maar toen zij nagenoeg hersteld was en ontslagen zou worden praatte hij wel eens wat vrijer met haar
evenals in johan haatte hij in hem zonder het zoo recht te beseffen den persoon die zich als kunstenaar buiten en boven de menigte plaatst terwijl het juist die persoon was die hedwig aantrok als redding belovend uit haar saaie leven
maar zij heeft zich nooit zooals hij boven het zonde begrip gesteld of zich gansch losgemaakt van den machtigen invloed der heerschende meening die hun leven doemen zou daardoor voelde zij juist zlang veilig en onbevangen als hun gedrag door elkeen mocht geweten worden
toen werd ontijdig terwijl ritsert juist na een twist tooneel vertrokken was een dochtertje geboren een klein zwak wichtje dat niet lang leven zou
hij herinnerde hedwig aan johan dit nu was de allerteerste en gevoeligste plek van hedwigs ziel voor t eerst sints johans dood had zij een paar dagen geleefd zonder dat afschuwelijke gevoel van wroeging van machtelooze frederik van eeden van de koele meren des doods zelfkwelling om wat nimmer te herstellen of goed te maken is
jammerlijk was te aanschouwen de triomf van den ouden man als hij waar vreemden aanwezig waren zijn zin had weten door te drijven en zijn verzwakt vaderlijk gezag had weten te doen gelden en het maakte hedwig harder tegen hem nu ze het voortdurend haar plicht rekende hem teleur te stellen en te plagen
hij gretig is dat waar zul je dat je leven lang blijven doen ja als ik eens van iemand hou dan blijft dat m'n leven lang net
dus luisterde hij ook eerbiedig naar de uiting van hare gevoelens omtrent reinheid en braafheid reeds het feit dat hedwig deze woorden met kinderlijken ernst kon uitspreken zonder bespottelijk te worden verbaasde hem
den sleutel die op den schrijn van haar tresoren paste had hij niet zijn luk raak beproeven was te vergeefs en hij gewende zich met onverschilligheid de onberekenbare wisseling van haar teer en ijlwielend gemoed af te wachten tch nooit de uitwerking van harde of vriendelijke woorden stellig voorziend
hij leed vreeselijk onder haar miskenning bewust als hij was van t ongegronde van haren argwaan en hij vernederde zich door t leed te toonen maar het liet haar onveranderd
de volgende maal bracht hedwig bloemen mee en ook een nagelschaar en borstel die zij zeer beschroomd en zonder een woord bij zijn bed legde goedmoedig toonde hij haar toen bij een nog later volgend bezoek zijn gereinigde nagels en vroeg is t nou z goed doch het baatte maar voor ééns
zij sliep eenen lichten slaap telkens afgebroken door een verschrikt wakkerworden in vrees dat zij zich verslapen had en te laat zou komen want zij wilde hem te gemoet gaan op t zelfde vroege uur zeker dat hij dat z bedoelde
zij zag geen spoor van kwaad noch van dreigend kwaad zij voelde zich zeldzaam gelukkig en zou zeer verwonderd zijn geweest als iemand hetzij gerard of een ander haar dit geluk hadden misgund of als gevaarlijk en onzedelijk voor gehouden
haar man was altoos even geduldig en zorgvuldig steeds bezig te bedenken wat hij haar tot opbeuring zou kunnen geven of aandoen doch daarmee niets bereikend dan door vertroeteling toenemende
en hij nam mij mee naar een concert de muziek deed mij goed het was beethoven en händel ik dacht dit mocht wel en ik voelde alsof dit nooit tot kwaad kon leiden maar het gebeurde toch ik ben een ellendig verfoeielijk wezen
ronde en ovale bloemperkjes in t gras en aan t einde tegen de schutting die van de gelijkvormige tuintjes der buren afscheidde stond een prieeltje van riet frederik van eeden van de koele meren des doods met geteerd doek bedekt daarin hebben zij nooit gezeten
hij ging ook ter kerk en het zou niet gemakkelijk zijn geweest uit te maken of hij vroom was uit traditie of de traditie eerde uit vroomheid zijn maatschappelijke loopbaan was vast afgebakend zijn vader was oud en hij zou hem in t notaris ambt opvolgen
want hiermede stond of viel het gansch huis huns levens was deze liefde een voorbijgaande vlaag geweest dan waren zij dwazen en ongelukkigen zelf misleid en verachtelijk in eigen oog
maar later bemerkte zij dat deze gedachte telkens op nieuw terugkwam zoodat zij telkens meende nu de dingen eerst recht ontwaakt en met vol besef te ontwaren en dit nimmer ophoudende wakkerworden met telkenmale weerkeerenden schijn dat het nu toch niet wakkerder kon
zoodoende deed zij haar eerste groote kwaad aan haar evenmensch verschrikkelijk in gevolgen en een immer vloeiende pijnbron tot haren dood en zij deed het in argelooze luchthartigheid zoo gereede en gemakkelijk als het schenken van een kleine gave aan een arme
als uit grondelooze diepte kwam hij weer ontwakend op met ellendig lijfsgevoelen maar grooten ziels lust want hij hoorde hedwigs lieve stem hem roepen als van heel ver en hij voelde haar warme zachte hand op zijn voorhoofd
en dan zei hij eindelijk iets als hoe kun je toch zoo dom zijn ik zwijg immers om bestwil en dan zij zeer wanhopig en in zijn oogen hinderlijk theatraal o liefste er was een tijd dat je mij niet dom vond zul je dan nooit inzien welk onrecht je mij doet
toen begon hij op haar borst te drukken zwaarder en zwaarder ze hoorde nog even vogeltjes zingen en zij onderging het meest verrukkende wat zij ooit gekend had schoon zij wakker werd eer het tot sterven kwam
zag haar moeder boven op een kast zitten vriendelijk tegen haar knikkend maar niet grooter dan een hand en haar kindje charlotte zag zij om zich heen loopen vervolgd door honden en slangen
en elken avond maand in maand uit zag zij liggend in het tweeling bed naast gerard het visioen van den lieven donkeren man knielend bij haar hoofd eind in zijn witte
hoe lang zou t duren eer t er zoo stevig uitzag als vrouw harmsen's kind zooals zij t gekend had en ach dacht hedwig wat beginnen wij armen ons harde leven slecht toegerust wat hebben wij onze moeders bitterlijk noodig
aldus praatte en revelde het in haar en zij bleef toezien zichzelve waarnemend zonder te bespeuren hoe hevig de schok werkte later toen de afschuwelijke indruk dier oogenblikken niet meer weg te krijgen was berouwde het haar die zoo roekeloos en langdurig te hebben opgenomen
gekramd blauw porcelein schilderstudies een klavier sigaretten tabak een koffie stel het rook er duf naar oude tabakswalm zij zag een vuile handdoek en overblijfsels van ontbijt tusschen de boeken
dit wat haar tijdelijk getroost had was geen houvast en moest haar ras begeven met gevoellooze luchthartigheid zei haar vader dat zij alles bij t heengaan maar goed vaarwel moest zeggen want dat zij t wel nooit als bewoonster terug zou zien de boel was p en alles moest aan de paal
hedwig een huwelijk aanvaardde zonder weet van de beteekenis is voor een jonge vrouw gewoon zij aanvaardde blindelings bereid het onbekende te frederik van eeden van de koele meren des doods onderstaan maar gerard vroeg ten huwelijk en of hij t al weten mocht dacht daarbij geen oogwenk aan t gansche wat hij vroeg
soms was het armelijk dat men de schamele pogingen van een klein burgerhuis zag tot weelde en feestelijkheid smalle kamers waar nog etenslucht hong met de sleetsche meubels uit hun oude plaatsjes gesleept om ruimte te maken met witte lakens op de kale karpetten en met geleende lampen
toen ontdekte zij met ijzigen schrik en met een booze voldoening dat er een klein klein ding was in haar ziel waaraan ze gaarne dacht een klein glinsterend beeldje van een hard nijdig voorwerpje het pistool dat ze in johan's hand gezien had dat koesterde ze in haar gedachten
en jij zelf mooi en fijn want de voorvaders konden letten op goed ras en nou doodwillen en ellende en nergens lust in dat's zwaarder straf en daarmee boet jij nu weer al de fatsoenlijke rooverij en de gemakzucht van je voorgeslacht en jezelf
toen gaf het gezicht van dat metaal in die bleeke onwillige stug gekromde vingers hedwig een gevoel van hevige koude zoodat zij huiverde en klappertandde daarbij proefde zij het metaal misselijk en het schemerde haar voor de oogen
ook kon zij maar niet toekomen met haar geld niet alleen had zij den slag niet van zuinig zijn maar de morfine kostte duur en eischte meer en meer geld toen zij haar slavernij bemerkte trachtte zij los te komen zij onthield zich twee dagen en werd dientengevolge ziek
dit scheen nu alles zoo zuiver en onschuldig zoo licht en zonder kwaad voor beiden voor beiden het klare morgen zonlicht gloeide alles weg zijn donker tobben
de teedere naam dien hij haar gegeven had was nieuw voor haar en in die vijf woorden die hij sprak was de kern van haar geluk die overdacht zij het liefst de droom scheen wel eenige betrekking te hebben op het gebeurde met johan
over dronkenschap en over zelfmoord en het scheen hun beiden omdat de zonneschijn zoo helder en de zomerdag zoo heerlijk was of zij er goed en dapper en verstandig over gesproken hadden
toen kreeg de jonge man een groote neiging haar beter gekleed te zien en den volgenden morgen bracht hij een kleedster mede die haar in de wachtkamer eenvoudige maar keurige kleederen aantrok dat was een geschenk van hem zeide hij en hedwig dankte hem kinderlijk blij
de blinde geestdrift voor het nieuw verwachte leven was gebroken zij zag alles aan met den eersten zweem van twijfel doch nog ganschelijk zonder bepaalden vorm zij was maar zoo geslagen en haar genietingskracht en haar zelfvertrouwen waren een wijle kommerlijk verlept
haar toornige vlagen droeg hij geduldig met een strak gezicht en als zij was uitgeraasd en bewusteloos lag zag men er hem stil bij frederik van eeden van de koele meren des doods zitten terwijl de tranen langs zijn gelaat dropen zij waren beiden omstreeks dertig jaren twaalf jaren gehuwd en hadden zeven kinderen
nu benieuwde het hem uit haar verwarde woorden iets naders van haar te weten te komen dus zat hij soms uren haar waar te nemen terwijl zij het fijne welgevormde gezichtje vertrok tot de
weg zij had immers een voorbeeld dat al gaf het geen woordelijken raad hedwig overtuigend toonde wat goed en eerbaar was maar zoo eenvoudig ging het niet toe want de andere eenzame hedwig was inderdaad niet doordrongen van leo's meerderheid deze eenzame hedwig had kennis van gewaarwordingen en genietingen die voor leo blijkbaar
doch hedwig vermoedde niets van deze onzekere en onveilige verhouding tweemalen reeds was er een geschil ontstaan en ritsert bemerkte tot zijn schrik de tweede maal dat hij haar op geene wijze liefderijker stemmen kon
des doods stelde voor een losbandig levend gezelschap in wat haar oom noemde een slecht huis maar haar indruk was die van glans en pracht en blije feestelijkheid
ook het nieuwe wonderlijke gevoel van op zee te gaan onder het kraken en rinkelen en dreunen van deze groote bevolkte bewegelijke woning maar de zee bracht een teleurstelling want die verloor frederik van eeden van de koele meren des doods veel wonders door de dichter toenadering nu was het een ander ding geworden zonder de geheimvolle aantrekking die ze van den oever af heeft
alles leek mooier en dierbaarder thuis zelfs de zee en de wolken en met het onstuimig en redeloos verlangen der zwangeren verlangde zij naar de hollandsche spijzen naar een versch broodje met kaas en zwart roggebrood naar de aardappelen en groenten zooals men die op merwestee at
de duiven fladderden om haar venstertje en ééns kwamen er twee binnen en trippelden over haar deken zich in de veeren pluizend doodstil lag hedwig te kijken het leven weer goedvindend de witte veertjes bleven den ganschen dag op haar voeteneind liggen
toen zij ten derden male kwam kijken was hij weg nu schreide hedwig het gelaat in de handen tegen een boomstam maar er was zoetheid en verlichting in haar treurnis dit geleek op die mooie eeuwige scheiding van twee gelieven die zichzelf ten offer brengen het was zeer droevig maar niet dor of
zij was mooier en van hooger stand dan hij maar hij gold voor zeer schrander en geleerd hoe weinig men daar ook van weten kon en zijn vader gold voor zeer rijk aldus was elk tevreden zoozeer dat het wijzeren bevreesd had moeten maken daar een verdoolde wereld gewoonlijk niet tevreden is over zeer goede dingen
nooit roerde hij zulke dingen aan noch schonk hun eenige aandacht zij waren hem veracht en gehaat als herinnerende aan de meest vernederende zwakheid van zijn leven de jammerlijkste val waar hij ooit ingeloopen was
na den tweeden maaltijd liet lady clara bij haar belet vragen door haar kamenier met teedere en verslagen spreekwijze begon zij je begrijpt mijn lieve dat ik niets minder van je denk en dat ikzelve je graag hier gehouden had maar mijn vader is zeer streng in die zaken en het zou kunnen uitlekken
er was een schooner wijding in het eigen leven van bloem en vogel en daartusschen misstond de mensch nog t minst als hij maar gedachteloos bedrijvig was maar zijn rust en wijding was er stijf en naar en hinderlijk
en nu raakte gerard juist deze allerpijnlijkste stee weer ruw en naar zij meende zonder noodzaak aan het was zijn eenige poging om haar terecht te wijzen en het was een onhandige zonder baat want zij verstroefde en kromp samen van pijn en was koud en hard tegen hem voor t eerst
ditmaal verging het haar nog slechter de nieuwe doctor was gehuwd omstreeks veertig jaar zwaar gesnorbaard zwierig gekleed geurig van reukwerk en een rechte
ook in muziek voelden beiden niet gelijk maar trachtten elkanders begrippen met groote gewilligheid aan te vullen hedwigs neiging leidde tot alle gewijde zoo latijnsche als germaansche muziek en van de wereldsche tot schumann brahms en
vaag bemerkte zij een dreiging van onheil er was geen knecht meer niemand was er behalve de goede bertha en de juffrouw en één meid de tuinen waren verwaarloosd de paarden weg hoe anders was het in de vroolijke dagen van vroeger
hoe kwam hij daar en wat deed hij daar toch op den grond dacht zij hij schudde soms even het hoofd alsof het niet goed ging zij wilde dat hij op zou kijken en zij probeerde te zeggen jo maar het was haar onmogelijk toen werd zij zeer beklemd en ten doode angstig en begon te begrijpen dat zij niet wakker was maar droomde
na twee weken reeds zag gerard dat het spaak liep hedwig bewaarde een zijden dasje van johan en als hij haar daarmede zag rondloopen het bekijkend en om de vingers draaiend dan wist hij wat er gaande was want hoe zieker zij werd hoe meer zij juist de dingen opzocht die haar kwelling gaven
ze lag open en winderig aan het meer de abeelen ruischten er dag en nacht wat wit gekalkte vruchtboomen stonden rondom op begraasde plein waar de kalveren frederik van eeden van de koele meren des doods lagen het water zwalpte tegen de schoeiing
maar toen gerard weer weg was zat zij met dit besluit en met haar ondragelijk bezwaarde leven frederik van eeden van de koele meren des doods als een die te veel wichts ging torschen en den last niet meer kan afwerpen
dus kon hij t terecht kleingeestig noemen den aanvang te willen en t vervolg niet alleen omdat de wereld t vervolg zou afkeuren terwijl de aanvang geduld werd of verborgen bleef
ritsert werd hier inderdaad niet wijzer door en voelde zelfs een weinig gemelijk om haar hartstochtelijke en dramatische wijze die hem te zeer aan de damesfrederik van eeden van de koele meren des doods minnaressen uit fransche romans deed denken
nu voelde hij zich gansch bekoord en als door overmacht bedwongen en toch was hedwig niets anders dan een dame overtuigd dat men een dame behoorde te zijn voor hedwig was de bekoring nog veel werkzamer
maar zijn leven was even als dat van hedwig vroegtijdig en blijvend geschaad op gelijksoortige wijze schoon met tegengestelde werking hij wist niet gestadig meer dat zijn wezen daardoor nog steeds beschaduwd was hij achtte het voorbij maar toch was het die schaduw die bemerkbaar bleef
want deze daad is op raadselige wijze aanstekelijk voor weeke zielen buiten rede en oordeel om en dat hedwig er van gered werd was niet haar schuld had johan zich verdronken of vergiftigd dan zou haar navolging sneller en makkelijker zijn geschied en wellicht zijn geslaagd
zij begon al te voelen hoe zij sommige dingen niet meer aanzien kon de donkerberégende schors der iepenboomen op de stadsgracht met wat weggeworpen aardappelen op den grond de vuile hoek van een groene poortdeur in een steegje zelfs de voetenmat en hoedenstandaard in haar huis
ik spreek uit ervaring ik lig nu jaren hier voor mirakel omdat ik een paar uren stom heb gedaan en wat n geluk heb ik gekrege juist door die misère maar joob dat komt toch niet uit mijn vader was zoo braaf en goed en nu is hij een hard slecht mensch is hij dan nu niet verlore
jan nog steeds even koud gister weer het was een hollander ik sidderde toen ik t hoorde maar ik heb geen hollandsch durven spreken het is uit met me geloof ik ik kan me niet meer verzetten god moet me dan maar richten
zooals hij blindlings elke medecijn zou gekocht hebben hoe kostbaar ook die haar verlichting gaf het gezin marga de fontayne verstrooide zich nu gansch de oude man ging in stad wonen op bovenkamers met zijn dochter
het beteekent dat zij voor de verleiding bezweken is spui morfine october heerlijk herfstweer ik verlang zeer naar holland wat zal t park thuis nu mooi zijn
toen ging op eenmaal gerards hart open en werd zijn romantisch schoon voelend gemoed zoozeer verteederd dat hij in plaats van den armen zelfmoorder te schelden nu op zijn graf in vollen ernst in snikken uitbrak en de handen op den grond de lippen neerboog om de nog donker opgedolven aard te kussen
dit had een dubbel slecht gevolg want hun verzoeningen kwamen meestal in teederheid en teederheid vervoerde tot zinnen lust zoodat waar deze niet geduld werd ook de verzoeningen uitbleven
een echt huwelijk een echt huwelijk dat is een groot kunststuk en het beste ding op de wereld maar t mislukt meestal t luistert zoo nauw
ook wist zij en bedacht zij terwijl zij moeder moeder riep dat dit de wijze was waarop naar hetgeen zij gehoord en gelezen had kinderen zich gedroegen die hun moeder verloren hadden dit verheugde haar een oogenblik want het was als een bewijs dat zij een goed en vroom kind was
hedwig zag de maan boven de stille ronde kruinen der boomen rondom en zij herkende die als hààr maan en zij frederik van eeden van de koele meren des doods glimlachte voor zich met een oud heerlijk gevoel van verheven zijn boven het rumoerig en klein licht feestgedoe in verstandhouding met dien hoogen blauwlichten hemelbol en de roerlooze zwarte boomen
wilt ge uw kracht weer eens probeeren zuster paula zeide niets maar keek hedwig aandachtig aan toen knikte ze en wenkte goed zei ze gaat dan nu allen weg
de eerste avonden brachten nog het nu welbekende en gehate koortsgevoel terug toen vergingen de dagen gelijkmatig en er was genot in hun regelmaat er frederik van eeden van de koele meren des doods stond een kamerschut voor de deur en op een dag zag zij het gezicht van haar broer aernout daar boven uitkijken
en daar moeder nu op t hoogst verheerlijkt was hoefde ze natuurlijk al het lastige en vervelende en vieze niet meer te doen niemand stoorde deze gestadige en schoone vreugde aandoening en later toen zij alles meer zag als anderen schaamde zij zich wel te zeggen dat dit de gelukkigste dagen uit haar jeugd waren
voor hedwig met haar kinderlijken eerbied voor al wat hoog in der menschen aanzien stond was deze menging van groot wereldschheid en onverschilligheid verrukkelijk en zij vermaakte ritsert menigmaal met haar opgetogen uitvragen als t hem ontviel dat hij bekend was aan een of ander vorstelijk hof
kwam wéér een slag als op de versch gekneusde stee met vreemde smart grooter en breeder eigenlijk pijnlijker en toch makkelijker te dragen zij hoorde op een dag bezoekers in het ouderlijk frederik van eeden van de koele meren des doods huis vriendinnen van haar zuster spreken over iets wonderlijks en mals dat te zien was in een
maar als een versmachte laafde zich hedwig aan de eenzaamheid aan de vrijheid aan het zich diep inleven in de menschen looze natuur waar zij die maar vinden kon vooral in het rietrijk waterland dat in zijn stillen groei van eeuwen her onveranderd leek
nabij de brug gekomen tuurde zij gespannen uit zij twijfelde niet of zij zou hem zien en waarlijk daar was hij zijn donkere figuur zag zij onmiddelijk en t was even als de vorige maal hij lag in t gras en sliep
nu vadertje niet kwam wilde zij naar vadertje toegaan met charlotte daarbij verwarde zij ritsert en gerard en meende dat zij naar holland moest we zullen vadertje verrassen wat zal vadertje blij zijn
zij sloot soms de oogen als zij deze en dergelijke dingen moest voorbijgaan ze maakten haar moe meende zij maar in dezen tijd het was februari vr haar dertienden jaardag werd zij van droomen bezocht met ongekende kracht van weemoedige verrukking
in die dagen lag ze zonder helder besef met roode koortsige vlekken op t bleek en mager gelaat meestal stil te hijgen aan niets anders denkend dan aan de wijze waarop ze meer van het gif zou kunnen machtig worden
het ging in alle eerbaarheid en hedwig vond niets onzuivers hierin voor zoover zij beseffen kon evenwel vond zij het aangenaam en later besefte zij wel dat deze streeling onzuiver was
men twistte een weinig en ieder voelde verslagenheid hedwig sloop weg en ging naar het kerkhof zij kroop door de haag als van ouds en ging zitten bij het graf het stofregende zacht en de schemering steeg rondom toen kwam het bekende geluid van de dorpsklok die acht uren sloeg
wonderbaar leefde hedwig op zij voelde als een kind dat plotseling uit een stille donkere achterkamer op een snel rijtuig door een drukke stad wordt gevoerd zij had geen tijd tot zelfbeschouwing zoo levendig en velerlei waren haar aandoeningen
dan ging zij op de drukke straat meenend weerstand te kunnen bieden maar eenmaal in t gewoel met den glinster en t gerucht der eethuizen om zich gleed zij weer zachtkens weg blikken en daarna woorden beantwoordend tot zij geheel zonk door t gevoel harer steunlooze vrijheid
zij wandelden en praatten tot de schoone dag oud werd en zijn frischheid verloor zij hadden veel mijlen omgedwaald en hedwig zag hoe johan moeielijk liep en zeer bleek was zijn voeten deden pijn en hij bekende dat hij den nacht niet geslapen had maar geloopen van stad naar hier
en al wat nu volgde was lust van saaiheid of verveling had de lange dag geen spoor het stil liggen en niets zeggen de bloote handen en voeten aanvoelend
ik ben naar jo toe gegaan maar hij wil mij niet kennen en toen werd ik bang en zenuwachtig maar jij ben sterk wil jij nu naar hem toegaan en hem zeggen dat hij zich vergist en dat ik al dat frederik van eeden van de koele meren des doods leelijks niet verdiend heb
dan verheugde zich haar goede wil over den weerstand harer natuur over het feit dat zij niet met vreugde slecht kon zijn maar de macht van den goeden wil over haar neigingen werd bij elk toegeven zwakker en voorzichtig slim overlegd ontwijken moest in de plaats komen van krachtig en trotseerend beheerschen
maar die haar god's wil heetten te leeren geloofde zij allerminst omdat zij hen klein zag van geest en koud van gemoed ongeschikt haar te begrijpen en zelf was zij in verwarring menigmaal ernstig meenend dat het god's wil moest zijn als zij het zoetste en bekoorlijkst schijnende des levens zocht frederik van eeden van de koele meren des doods hedwig had twee steunsels in
t huisje had maar twee vertrekjes behalve keuken en deel het was er niet ordelijk of zindelijk maar vuil en rommelig door groote armoede en ook door de slechte orde der vrouw
over de verdiensten des geestes die andere belooning eischen dan het werk der handen over de orde der maatschappij die eischte dat elk tevreden bleef in een bepaalde werkkring over het schoone dat door de rijken en hoog ontwikkelden werd in stand gehouden
er kwam een briefje waarin hij zei bij een vriend te wonen en vroeg haar te zien al was t een kwartieruurs hij had alles beproefd om zichzelve rust en afleiding te geven maar te vergeefsch hij moest haar zien of hij zou gek worden
nooit had zij wakker zijnde lust gekend die er bij haalde en niet slechts den volgenden dag maar vele dagen en weken werden doordrongen van het vreugdegevoel van dien enkelen droom zij overdacht alles weer en weer en werd dat nimmer moe onder al haar bezigheden
en zij wist ook of had ten minste hooren zeggen dat vromen zulk een rustpunt altoos hebben in denken aan god wiens nabijheid zij voelen als een zeer dierbaren vriend ja zij wist dat het noodig was dat ééne rustpunt te vinden daar alle anderen ons kunnen begeven maar dat ééne niet
maar de oogen staarden steenig koud en wreed en aan den even fijn opgebogen mondhoek hing een hel roode droppel bloed de gelaatstint was afschuwelijk blauwig ook de haren blauw het naakte bovenlijf had uitvoerig geteekende borsten en twee gele
dit ijlend koortsleven scheen haar geen lijden omdat zij het schoone en gezonde leven vergeten was en dus niet vergelijken kon zooals ons ook de warste droom geen dwaasheid schijnt omdat wij t dagleven vergeten zijn
met onbedaarlijk snikken en gansch en al sidderend werd zij naar bed gebracht doch de goede moeder was er en hielp haar en zei dat het immers niets was dat zij t immers niet helpen kon en dat ieder dat wel begreep
op den zwart marmeren schoorsteenmantel stond een uurwerk van fijn rood graniet met vergulde versierselen en twee soortgelijke kandelaren daartusschen twee poppetjes van gebakken aarde italiaansche straat figuren voorstellend
want nu had zij immers alles zooals men t wenschen zou en nogtans was het leeg en dood en een marteling om te frederik van eeden van de koele meren des doods dragen zij deed nu toch haar uiterste best ook werd haar niets misgund en nogtans bereiktte zij niets als dorre ellende
en dat terwijl zijzelve meer dan ooit ontvankelijk voor bekoring was door den honger van haar leege leven en de geprikkelde en gansch onvoldane lijfsbegeerten alles aan hem boeide en trok haar zelfs dat hij zijn onzedelijke levenswijze niet
verwonder je dan nou nooit meer as je je heele leven je heele kring je heele wereld besmoezeld frederik van eeden van de koele meren des doods vind met een schimmelig waas van weeheid voosheid leelijkheid griezel of hoe je t noemen wil
ritsert was nog niet teruggekomen en onkundig van charlotte's geboorte en dood hedwig had de voedster vroeg ontslagen daar zij t kind zelve voedde en was nu alleen met
terwijl het snelle schip schuim stuwend door de zon beschenen zeeën sneed en zij kon niet voelen op t oogenblik der stemming zelve
hij was driftig van aard en er ging een half lacherig duizelig waaierig gevoel door zijn hoofd dat hij nu toch eens iemand ter dege dood en kapot zou slaan maar hedwig zei frankie wil je me nu helpe wil je nu m'n ridder zijn nu reken ik op jou
ook in de toekomst zag zij geen heul het moest alles zoo blijven even doodsch en akelig tot het einde haar arm huwelijk een teleurstelling haar leven een doelloos ledig de zwaarte van haar schuld een schrijnende kneuzende last
bovendien drukte haar geen verantwoording en eindelijk had zij ook de wondere gewaarwording leeren kennen haar t eerst door joob genoemd de vreugde om droefenis de dankbaarheid omdat zij droefgeestig was geworden door t kwaad de blijdschap om straf
maar zij wist evengoed dezelfde persoon gebleven te zijn en volgens haar eigen schoon zeer misleide en verzwakte inborst gesproken en gehandeld te hebben als elkeen dat weet na een nacht van levendig droomen hoe zinloos en bedriegelijk de droom beelden ook waren
weer dit is nog nooit gebeurd ik geloof het met me gedaan raakt ik word aldoor zwakker van wil het was iemand met r s stem het was zoo heerlijk te hooren
haar geest zich hierop eenmaal gezet had liet die niet meer af en al het stadsbestaan werd haar dubbel hatelijk zij drong aan en gerard beloofde dat zij eenige weken naar merwestee zou gaan hoe zwaar hem ook haar afwezen mocht vallen hij kon niet mee maar zou elken zondag komen
in de eerste dagen zag hedwig niets als het schoone dezer wereld zij genoot hartelijk in dit hoog opgevoerde wereldsche bestaan en vond het alles goed en waard met toewijding meegeleefd te worden
zij bleef dan ook onverschillig voor alle schoonheid of genot in zulk een dag van sombere verbittering ze vond alles onbelangrijk of naargeestig wat ze zag want van binnen blaakte zelfverwijt en zonde besef en al haar gedachten togen inwaarts en mijmerden rond dat vuur
dit was nu de echte dag en zij was diep verbaasd hoe anders alles was hoe zeer verschillend en hoe zij nu wel zekerheid had van frederik van eeden van de koele meren des doods wakker te zijn of zij werkelijk geschreeuwd had wist zij niet ook was de levendigheid van het visioen door licht en koude wassching snel
voortdurend sprak zij over god en godsdienstige en mystieke zaken met verwonderlijk geheugen lange gedeelten uit den frederik van eeden van de koele meren des doods bijbel en uit vrome boeken aanhalend
de lauwe spons op het kale koppetje t water stroomde over de toegeknepen oogjes nu zou hij zijn schroom en weerzin overwinnen dit frederik van eeden van de koele meren des doods heilige en schoone moest worden bereikt en het groote offer gebracht hij begreep dit aldus dat god ons neerbuigen wil om tot hooger te geraken
en het beliefde hem die allen puur geestelijk en van alle lijfelijke begeerte vrij gebleven op te vatten zijn vrienden noemden hem de onkwetsbare in den waan dat hij ten eenenmale ongevoelig was voor verliefde aandoening
en tot jammer voorbeschikte hunner verbinding maar ontlook uit kracht harer geaardheid door de wederzijdsche aanraking tot een bloei pracht vol belofte van vrucht
beide jonge menschen voelden alsof zij samen groote verre landen bereisd hadden en nu uitrustten hun stem was wat heesch en ze bleven nu maar staren moe van aandoening en voor hedwig was het alsof ze dit alles met een stillen glimlach van zoete herkenning terug zag
hij keurde niet af want het scheen hem de eigenheid van een hooger fijner bewerktuigd wezen hij vond zijn eigen lust en draagkracht daarbij grof maar de vroomheid keurde hij af haar bijgeloof noemend uit kracht zijner overmoedige rede en kennis
op den derden avond sprak zij weer met lady clara die nu zelfs teeder met haar deed en haar kuste zij sprak over deze zaak maar werd tot haar verwondering niet begrepen
met eerbied zagen de zwakkeren toe als hij begon en men juichte en klapte om hem doch hij achtte blijkbaar op t werk alleen iets onbeschrijfbaar heerlijks vond hedwig in dit alles in dit alles bijeen zij kon niet juist nagaan in wat en waarom
dit viel hem eenigszins van haar tegen het geleek op de wijze van gewoner vrouwen zooals ze voorkomen in de fransche maatschappij schouwburg en roman maar daarvan wilde hij natuurlijk niets laten blijken en meende dat nu het oogenblik eindelijk daar was waarop hij zijn lang bedwongen begeerte mocht vrijlaten
totdat zij verward en verdrietig bleef vasthouden aan vage verzekering iets wat zij niet zeggen kon en daarvoor haalde johan de schouders op en glimlachte in meerderheid meerderheid die hem tegenover het geliefde wezen ten uiterste zwaar en pijnlijk was
nu beklemde en verdroot het haar zij deed of zij hem niet zag de juffrouw en haar zusters herkenden hem niet maar hij liet zich niet afschrikken en dwaalde den middag rondom den hof bij plekken waar hij wist dat zij gaarne kwam
en zij wist zelfs niet welke soort liefde de hoogste en beste was die voor gerard of die voor ritsert zij wist alleen dat alles anders in haar was dan t behoorde verward door elkander geworpen vaneen gereten
zij stelde zich tegen de juffrouw over als tegen een vijand voor wien niet dezelfde zedewetten gelden en tegenover wien onoprechtheid geen kwaad was eens sloeg johan vr dat zij te samen de zon zouden zien opgaan over het groote water
de oude vader was nu ziek en verlamd alle vroegere schoonheid en beminnelijkheid van zijn gemoed was verdwenen onder de drankvergiftiging en den ouderdom hij was een onverschillig hard spotziek oud man geworden maar hedwig was den eersten tijd te veel met eigen gemoed bezig om daarop te letten
zij wilde zoo graag meedoen meedoen aan al wat mooi en vreugdrijk en broederlijk was niet om zelf persoonlijk te genieten maar omdat zij t zoo goed vond dat alle menschen blij waren dat er feest was en vreugd en
de oudere lijderes streed haren strijd met een serene sterkte met de bijna vermetele gerustheid van de beproefde en wijze mensch in den strijd gewend en noch de verblinding der vizioenen noch de nader trekkende schemer des doods vermocht dit haar vredig zelf besef geheel onzichtbaar te maken
het feit werd door al die t wisten zonder afspraak als niet gebeurd beschouwd noch bestraft noch besproken hedwig had noch berouw noch spijt zij verwonderde zich alleen over zichzelve en over hoe het nu zijn zou als het lot had medegewerkt en niet tegen
en zij was ook nu scheen het als in dadelijk tweegesprek met god getreden zij had gezegd metterfrederik van eeden van de koele meren des doods daad ik wil en god had geantwoord ik wil niet dit verhief haar meer dan het vernederde en zich niet meer zoo gansch min en onwaardig voelend kreeg zij weer lust in goed zijn en mooi leven
en terwijl als een onbeseft bij voorbaat goed maken van wat zij ging misdrijven als een angstig vastklemmen aan wat zij vrvoelde te zullen verlaten had zij voor gerard zorgen en teederheden zooals nooit
zij zag nu zeer bleek en mager en ouder dan zij was het haar droeg zij kort na haar ziekte en dat bleef voortaan zoo haar kleedij was zeer eenvoudig bijkans schamel
hij nam haar zwijgend bij de hand en leidde haar door den moestuin waar reusachtige vruchten lagen in een vreemden gouden zonneschijn toen zei hij hier moet ik je nu doodmaken vin je het goed en zij vond het niet enkel goed maar heerlijk en sloot de oogen en boog het hoofd achterover en liet haar armpjes wijd hangen
hij zit toch niet ergens in een hoekje overal dan zit hij ook daar in den modder en zoo vroeg hij bij al haar ontoereikende woordjes zonder ontzag of toegevendheid dr naar de gewone wijze van het jong waanwijs verstand
voel mij wel ellendig maar niet zoo erg als de vorige maal zou ik al verstompen maar misschien is t door t mooie weer en door die ik van morgen nam om de hoofdpijn besloten niet meer op de boulevards te wandelen
onder luid lachen en geroep der drinkers leidde hij hedwig die luid meelachte zooals een kind meelacht tusschen volwassenen door een anderen uitgang weg de éénoog volgde hen hoewel niet zonder eenig vloekend verzet in onverstaanbare dieventaal
dan beraamde zij plotseling vertrek of wou dood dan was haar geloof in de echtheid van wat zij zag als met één slag verjaagd zoo zat zij op een avond na een overdrukken aanhoudend joligen dag in de danszaal met haar nichtje
den weelderigen wagen de versnaperingen onderweg de reusachtige zee boot met het witte electrische licht de zwoele gedempte drukte met zacht gepraat aan boord in de met dik tapijt bevloerde helverlichte salons
nu komt het er op aan dacht zij en zij trachtte te bidden met groote volharding en inspanning maar het frederik van eeden van de koele meren des doods bleven woorden die geen invloed op haar zielswezen hadden en zij was zeer bang zichzelve ten onrechte wijs te maken dat zij er troost bij vond
daarna kwam hanna toen frank haar oudste broer toen bertha haar jongste zuster ze keken elk over het kamerschut en spraken met hedwig dat gebeurde een week lang elken morgen en hedwig begreep niet wat het beduidde later begreep zij dat het was opdat zij hun rouwkleeren niet zoude zien
gerard hield vast aan sommige hollandsche begrippen van rechtzinnigheid en gepastheid die ritsaart gewend aan t leven in vreemde landen bekrompen en zot zou achten gerard kon geen mannen velen die reukwerk gebruikten of zich met reukzeep
de twee maakten grappen en gichelden samen zij zag voor t eerst aanzienlijke jonge mannen dronken waggelend en jammerlijk in bont maskerade pak de dansmuziek dreunde dom en bonzend voort de paren dansten aldoor voorbij zonder ophouden
zij dacht zoo zal ik het nu wel uithouden tot den einde nu en dan een wandeling in de bosschen en een mooi boek heel alleen en niemand die mij plaagt of stoort zoo zal ik het wel uithouden tot ik verlost word
maar toen zij weer ging naar haar toekomstige woning en bedisselde over kleeden en serviezen toen bemerkte zij voor t eerst dat er iets bedorven was dat werd nooit weer
niets meer hedwig was blij en dacht zich in hoe zij alles goed zou maken en hem overtuigen dit was het wat nog aan haar genezing ontbrak nu was genade frederik van eeden van de koele meren des doods voor haar gekomen nu lichtte er eindelijk ontferming over haar donker leven
johan vond zelfmoord grooter kwaad dan dronkenschap en hedwig juist andersom want de een was meer vertrouwd met het ééne kwaad de andere met het andere en elk verdedigde het best begrepene
nu volgde een winter dien zij bij later herdenken kenmerkte als een van innerlijke verdonkering en achteruitgang wel was er groei van zelfbesef en ervaring de lichtkring die het zelf in t eigen wezen werpt werd grooter
in elk woord dat hij sprak voelde zij de diepe verstandhouding zij was hem noodig niemand anders zag de werkelijkheid en de echtheid van zijn eenzaam wezen zij leefden samen hoog boven al die anderen uit
hanna was reeds lang zenuwlijdend en trok van t eene gezondheidsoord naar t andere eindigend bij een plattelands geneesheer aan huis voor een weinigje kostgeld de oudste broeder was over zee aernout in een andere stad
de andere gasten schenen ook niet tot hun groot vermaak aanwezig te zijn en lady clara hedwig dierbaarst van allen had den schijn van veel geleden te hebben en beklemd te zijn door grooten last van zorg en
en toen schreef hij ook een briefje aan hedwig dat hij dien dag niet kwam maar misschien later hij was verstrooid en korzelig als een hoogmoedig man die bespeurt dat hij door zichzelf bedrogen is herhaaldelijk prevelde hij t wordt te gek dat moet uit zijn daar hij de lieflijke nabeelden van den vorigen dag niet verjagen kon
het was haar geliefd land maar toch alles anders het leek in niets op haar land en toch wist zij het te zijn en had zij het z en niet anders in honderd droomen teruggezien
in den avond zaten zij beiden op het wijde terras de muziek speelde de menschen lachten en praatten rondom de lucht was lauw en stil de zee grijs en vlak zoele nevelen hingen er over en uit het spiegelvlakke lichtende water kwamen stille lage rimpels met korten plof omslaan op t strand
daar was het heerlijk bidden ik houd moed slechte droom van ebruari letterlijk uit honger en kou en
vorst en sneeuw leelijk en vreeselijk ik heb nu daarvan thomas gekocht en een klein bijbeltje samen voor drie francs morgen sint nicolaas leo maakt nu pakjes ook veel wijn gedronken
dat was toch zeker goed want hoe meer verrukking en geluk men ondervond in t korte leven hoe beter en op die wijze kon ieder zich het leven vergulden en verheerlijken die maar wou als t hem anders te saai en te dof was
wie hem als derde had waargenomen had onmiddelijk bemerkt dat zijn gansche hart en ziel reeds vlot was en van de been reddeloos meegesleept als een zwemmer in zee door de trekking van t afgaand tij
maar dit was hoofsche schijn en wellevendheid men frederik van eeden van de koele meren des doods achtte hen op verren maatschappelijken afstand om zijnen staat als concertspeler ook had men wel erg in t bedrog omtrent naam en huwelijk doch dit werd om zijn talent verzwegen en verdragen zoolang t niet tot aanstootelijke ruchtbaarheid kwam
nadat eenmaal in de derde week van hun samenzijn aan zee dit teedere en innige woordspel was aangevangen was het een geleidelijk en onweerhoudhaar dieper neerglijden een meer en meer verwarren met matte tegenstrubbeling nu bij deze dan bij genen in de zachte
haar zwaarmoedigheid en onrust bedaarde inderdaad wonderbaarlijk en spoedig het was of een schimmig spinweb uit haar hoofd werd weggevaagd en een ijzeren klauw den moordgreep slaakte om haar hart zij sliep weer vaster en vond het eten lekker ook het zwarte bier waarvoor zij eerst kokhalsde het maakte haar warm en behagelijk
en met tranen herdacht hedwig haar leelijk verleden en bad god dat hij haar nu helpen mocht in haar onwaardigheid nu hij zoo genadig voor haar was
het maakt mij opgewekt en lichtzinnig toen wou ik bepaald eens lekker eten en vroolijk uitgaan en ik zocht iemand wat ik nog nooit gedaan heb en toen lukte het niet en dat was t allerergste van vernedering en ellende
zij bespeurde dat zij gespannen uitkeek naar zijn gelaat den ganschen dag en wat zij gevoelde toen zij het plotseling weer in de ernstige oogen zag dat wist zij nooit te hebben gevoeld een lichte vurige weemoedig zoete schok en het verdere einde van den dag aldoor om te zingen en alles mooi te vinden
maar ook ritsert als alle verliefden in den aanvang wilde niets liever dan waardeeren wat hedwig voelde en zijn voordeel doen met dat waarin haar wezen rijker was ten eerste maakte zij oude godsdienstige gevoelens in hem wakker die hij had sluimeren laten omdat hij ze nimmer echt zag in de wereld rondom
inderdaad was hij daarvoor overgevoelig maar hij zag terstond of meende terstond te zien de zinnelijke begeerte die hij zoozeer verachtte hij zag die in het onbewuste doen der jonge meisjes waarmee hij sprak nog eer het tot vriendelijker verstandhouding kwam
deze toedracht verliep met dat verwonderlijk gemis aan zelfbesef dat den menschen vooral in deze dingen eigen is en henzelf aan t eind het meest verbaast
dat dacht je niet kokette van dat goeiige jongetje dat van z'n stokkie viel maar pas op want ik begin nou te weten wat er in de wereld te koop is en wat vrouwen voor beesten zijn kennis is macht je heb fijn gespeeld maar ik ben ook niet van boonestroo en met mij is t oppassen voortaan
nov voor t eerst gevroren nu ligt het meer thuis zeker al dicht op een stalletje aan de quai voltaire las ik in thomas a kempis hij spreekt aldoor van
plotseling voer hij overeind zooals een zeer sterk frederik van eeden van de koele meren des doods van een willen vervuld doch wien de slaap te machtig is geweest er was geen merkbare reden voor zijn ontwaken hij keek beduusd rond met een verschrikt verstoord gezicht naar alle kanten en naar de plaats waar hij lag dat was kluchtig en hedwig begon te lachen
den prikkel der verlokking af te stompen haar geheugen te versterken daar zij telkens vergat wat zij zich vrhield in heldere en sterke oogenblikken de verwarring harer gevoelens was zoo diep dat zij soms heimelijk wenschte voor éénmaal niet dien natuurlijken weerzin in t kwaad te hebben opdat zij toch éénmaal recht den lust genieten mocht
en toen de volstrekte onbewegelijkheid van het lijf tegenover haar wreed en meedoogenloos bleef voortduren en haar hartstochtelijk geluid weerstond toen wist zij het op eenmaal geheel en al
eerst later begon hij vluchtig en kortelijk iets te vragen omtrent haar ziels toestand en huwelijksleven zijn raad was dat zij zich vooral schikken en onderwerpen moest en dat dan alles spoedig wennen zou
een enkele seconde vloog er bij dit gezicht een spotachtige gedachte door hedwigs hoofd alsof gerard frederik van eeden van de koele meren des doods zich een weinig aanstelde en dit nu veilig doen kon daar de dooden onschadelijk zijn maar onmiddelijk ook verliet dit leelijke haar en zag zij den ernstigen man in waarheid oprecht ontroerd en zeer natuurlijk in zijn handeling
en alsof zij het hooge en wonderbare lustgevoel dat bij t samenkomen al dezer dingen ontstond toen nauwkeurig vergeleken had met alle hooge en aangename gevoelens van vroeger
dit behaagde ritsert en hij deed overmoedig al wat deze verruiming kon doen toenemen hij liet rijpaarden komen en deed wilde ritten met haar door de duinen en naar de naast bijgelegen stad waar hedwig welbekend was
toen vond zij beter in het wagentje te gaan zitten met oogen toe en zij liet zich dekken met een paardedeken zoo kwam zij thuis de dag lang en leeg voor zich en het grijnzend doodengezicht tot onafscheidelijk gezelschap