AITRADER/dutch-tts-labeled-complete huggingface dataset:
misschien een van de jongens rené louis couperus de stille kracht of ricus die buiten spelen antwoordde hij ze zijn nu nog niet op of iets dat valt van boven het werd toch geslingerd zoo dikwijls raakt er een steentje los maar dit is grint
en hij zoû nog wel in langen tijd geen betrekking kunnen krijgen dat waren hare gedachten terwijl haar man na zijn prettige ontboezeming nog zalig lag na te denken
theo oerip volgden haar die middengalerij was verlicht het kantoor van van oudijck stond open hij werkte besluiteloos bleef léonie staan met theo niet wetende wat te doen de meid prevelend verdween
in het uur van weldadige koelte was het de rust de rust na het bad in negligé om het theeblad de korte rust éen oogenblik want angstig naderde het uur van zeven wanneer het al donker werd en wanneer men naar een receptie moest een receptie
ik zag den rezident ernstig spreken met den regent zei doorn de bruijn de rezident is te gevoelig zei van helderen hij gaat zeer zeker gebukt onder dat langzaam verval van die oude javaansche familie die familie die fataal ondergaat en die hij hoog zoû willen houden
het betrekkelijke izolement kon haar niet schelen zij had meestal genoeg aan zichzelve en zij antwoordde glimlachend terug tevreden beminnelijk met haar teint van melk dat nog blanker was onder de lichte bedak tegen de roode zijde der kimono aan en mooi in de omgolving van haar blonde haren
zij voelden het beiden het onuitzegbare dat wat schuilt in den grond wat sist onder de vulkanen wat aandonst met de verre winden meê wat aanruischt met den regen wat aandavert met den zwaar rollenden donder wat aanzweeft van wijd uit den horizon over de eindelooze zee
soms voel ik in eens dat ik mij niet gewend heb aan indië en dat ik nooit zal wennen en heb ik een heimwee naar europa naar leven maar eva begon eldersma bang bang dat zij waarlijk eens gaan zoû hem louis couperus de stille kracht alleen laten in zijn dan totaal vreugdeloos werkleven te
waarom had hij niet kunnen zeggen het waren beschuldigingen tegen zijn vrouw het waren besmeuringen tegen zijn dochter het waren bangmakerijen dat een kris louis couperus de stille kracht in het duister mikte naar zijn leven het was hem waarschuwen dat zijn spionnen geheel onvertrouwbaar waren
hij zag mevrouw van oudijck dadelijk en de twee kleine jongens rené en ricus in tegenstelling van hem twee kleine sinjo's die zij van batavia meêbracht voor hunne groote vacantie en haar lijfmeid oerip
dien avond alleen weende zij niet maar in haar hôtelkamer staarde zij uren stilzwijgend voor zich uit haar man ziek weg zij wist niet hoe zij hem terug louis couperus de stille kracht zoû zien f zij hem terug zoû zien
dan was het een geharrewar met de indische ambtenaars etiquette en verhalen praatjes deden de ronde vergroot verergerd tot in de verst gelegen suikerfabriek van de rezidentie
toen ik met lena kennis maakte heb ik de heele familie er maar bijgenomen het kost me wel veel geld want ik heb mijn eerste vrouw te batavia mijn tweede te parijs rené en ricus in holland dat kost me allemaal geld
scheen hem gewichtiger dingen te hebben mede te deelen voor het kantoor fluisterden de oppassers geheimzinniger de rezident ontbood eldersma en van helderen de secretaris schreef
het speet hem nu in dagen geen vriendelijk woord tegen theo gezegd te hebben en hij nam zich voor straks dat toch waarlijk weêr eens te doen de jongen was wispelturig
hij had dit gedaan om de javaansche bevolking een zoo door haar gewaardeerd genoegen te doen tegelijk dat de europeanen feest vierden het was nu enkele dagen vor den fancy-fair en den dag te voren zoû toevallig de koempoelan plaats hebben in de kaboepaten
ter loops meenden ook de andere dames iets te raden van wat er omging in laboewangi achter een waas van geheimzinnigheid want ida van helderen deelde het eva eldersma meê hare tragische blanke nonna oogen van angst ontzet
de residèn hij koop voor u mevrouw van oudijck glimlachte en keek naar den flonkerenden druppel licht op het zwarte fluweel zij hield van juweelen zij was niet geheel onverschillig voor brillanten en zij keek op naar haar man
drentelende in stijf uitgestreken bébé's als nachtjurken met tulle hoeden en pluimen daarboven en in hare zeer europeesche verschijning was misschien alleen die langzame pas die loome statigheid de indische nuance dat wat haar onderscheidde van een vrouw pas uit holland
en was de openbaring niet te volgen plotseling echter ging de tafel haastig spellen als zat iemand haar op de hielen men telde de tikjes en er kwam
wat te doen met dat donkere geheim wist hij nog niet maar hij nam het tot zich als een wapen hij wette het daar in dien avond terwijl hij uithoorde den kleurling met zijn loeroog die uitvaarde en zich opwond
ik ben tegenwoordig bang als het donker wordt met die regens is er geen schemering het overvalt je in eens de avond verleden had ik geen licht in de badkamer laten brengen en toen was het er al zoo donker om half zes en twee kamprets vlogen er rond ik was zoo bang dat ze in mijn haar zouden vast gaan zitten stil is dat papa
hoe lang is mevrouw van oudijck te batavia geweest vroeg ida twee maanden zei de doktersvrouw heel lang dezen keer ik heb gehoord zei mevrouw doorn de bruijn placide melancholiek en stil
als een karretje aankwam of sado zwaaide hij weêr en zwaaide hij zijn vuursterretje door den avond wenkte den voerman die f stil hield en afsteeg f neêrhurkte in zijn voertuigje louis couperus de stille kracht en hurkend doormende aan den uitersten rand van den weg
en zijn rezidentsleven had hij niet willen ruilen voor welk ander leven o hij tobde nu al wat hij later zoû doen als hij louis couperus de stille kracht gepensioeneerd was het liefst zoû hij zoo lang mogelijk blijven in dienst lid van den raad van indië vice prezident
niets zeide zij niet durvende zeggen niet van de zieltjes niet van den steen bang voor de straf die dreigde zij theo stonden als schuldigen beiden spierwit en bevend van oudijck nog bij zijn werk zag niets
hij zweeg even toen ging hij voort geheimzinniger fluisterender nog maar dàt ziet u dàt wat gebeurd is dat heb ik nooit begrepen en dat heeft mij gebracht tot hier
maar nu werden teederder weêr zijne woorden en nogmaals vroeg hij haar hare medewerking te willen aanwenden haar invloed ten beste hij vertrouwde op haar geheel
en eva met haar ventje toerde in de wagen van de harteman het was het koele uur van licht zij ontmoette twee drie rijtuigen dat waren mevrouw die en mevrouw die van wie het bekend was dat zij s middags toerden
alleen werden de fluisterende stemmen hooger scheller en zoowel léonie en theo als addy louis couperus de stille kracht en doddy luisterden op een twist scheen plotseling los te barsten trots het gesus van mevrouw de luce tusschen roger en den regent
den verren blanken blik vol zorg en peinzing van een ieder gericht op die toekomst die zij uitrekenden met enkele tientallen of vijftallen van jaren op dat en dat jaar zooveel binnen en dan weg uit indië weg naar europa
hij verpandde er om zijn eerewoord men vond hem wel erg vertrouwend erg zeker van zijne zaak maar de joviale glimlach om louis couperus de stille kracht de breede snor van den rezident stelde gerust hij dreef een ieder aan van zijn goede stad laboewangi alleen te denken aan de pret en de liefdadigheid
misschien overdrijf je wat is er wat hindert je wat maakt je zoo ongelukkig laten wij eens een inventaris opmaken een inventaris van mijn ongelukken mijn tuin is een moeras drie stoelen van mijn voorgalerij kraken uit-een witte mieren hebben mijn mooie japansche matten opgegeten
en de poot herhaalde het ruwe woord waarom vroeg mevrouw rantzow de tafel tikte schrijf op onno zei eva tot haar man
het bloed stormgolfde met den schok der verrassing en ziedde door haar heen en in éen oogenblik zag zij een geheele toekomst zijn woede een scheiding een proces het geld dat haar man haar geven zoû alles warrelend door
mevrouw van does zag haar aan met pleizier toen zei ze tegen doddy en theo leuk die mama van jullie pinter zij ziet dadelijk en zij lachte luid uit allen lachten mevrouw van does deed de kristallen weêr in de flesch
en naïf bedacht hij nu al dat het wel niet gaan zoû nooit gaan zoû lang trouw aan doddy te blijven omdat hij heusch te goedig was en de vrouwen allen zoo dol
om je te bewonderen om over ze te heerschen zei hij boos zij zag hem aan misschien zeide zij koel ik heb misschien behoefte bewonderd te worden en te heerschen wij hebben allen onze
zij was aan die haar kenden of antipathiek of zeer sympathisch weinigen voelden onverschilligheid louis couperus de stille kracht voor haar zij had zich in indië verworven een reputatie van bizonderheid haar huis was bizonder hare kleeding bizonder de opvoeding van haar kind bizonder hare ideeën waren bizonder
ik was er wel sterk tegen in maar mijn kracht hielp er niet tegen het was iets waartegen niets hielp ik weet het wel het was de regent toen ik hem gedreigd heb is het opgehouden maar mijn god mevrouwtje louis couperus de stille kracht zeg mij wàt was het weet u het
mevrouw van does binnenkwam maakte hij zich achter weg niet ziende de hand die addy hem toestak mevrouw van does kwam binnen sidderend gevolgd door een baboe die een bundel droeg haar koopwaar zij zag léonie en addy staan strak
enkele vrouw te beminnen hij beminde wijd en zijd louis couperus de stille kracht maar toch hij was haar zoo trouw als hem mogelijk was zij voelde voor hem een langduriger passie dan zij ooit nog gevoeld had en deze passie wekte haar op uit hare gewone passieve onverschilligheid dikwijls in gezelschap vervelend saai tronende in den
zij voelde zich gelukkig omdat op haar het verdriet geen vat had evenmin als de hartstocht zij speelde met de dingen van het leven en ze gleden van haar af en ze lieten haar even onberoerd en kalm glimlachend en rimpelloos melkblank als altijd
steek toch de lampen op waarom begin je zoo laat steek het eerst op de lamp in mijn slaapkamer zij ging naar de badkamer langs de lange rei der goedangs en bediendenkamers die den achtertuin afsloot ging zij zij zag op naar de waringins van wiens hoogste takken zij verleden gehoord had het gekerm der zieltjes
op mijn tweede vrouw was ik misschien nog verliefder dan op mijn eerste ik ben in die dingen eenvoudig aangelegd maar ik heb het nooit mogen hebben een lieven huiselijken kring een lieve vrouw kinderen
maar omdat zijn eigen hart het hem zeide als hij zich den nobelen pangéran heugde theo wist wel dat zijn vader zoo was zoo onlaakbaar zoo hoog zoo intègre zoo edel
die zich dieper scheen te verschuilen in het loover van hare tuinen en gedurende de vochtige avondschemeringen geheel wegdook in een dof zwijgende gelatenheid en bukken onder het mysterie
het deed theo goed hiervan te hooren van die huishoudster zijns vaders uit diens controleurtijd verstooten om een ontrouw waaraan zij onschuldig was
een koelere lucht ademde eva in maar een waasmist van vocht uit aarde en bladeren sloeg aan op de muren scheen te zweeten uit meubels te tanen op spiegels te vochtvlakken op zijde te schimmelen op schoenen
wat men hem nu ook onder het oog zoû willen brengen de regent zoû zwijgen volharden in het volkomen zwijgen hem opgelegd door de doekoen zoo meende hij veilig te zijn voor wie hij meende dat waren zijn vijanden
zij had dat liever niet maar durfde het niet zeggen jawel drong eva aan laat ze hier komen je ziet haar den heelen dag ze slaapt onder de hoede van kokkie ik kleed haar aan en ze heeft niets te doen dan te zorgen dat mijn slaapkamer netjes is jij kunt haar dat dan leeren
op alles was voorbereid vor hun gesprek dat hij nà dat gesprek haar geheel en in alles vertrouwen wilde zoowel in den drank dien zij hem bood als morgen op de koempoelan waar hij met zijne ambtenaren allen ongewapend verschijnen zouden
nederig en eenvoudig doende maar toch ondanks zichzelven stralende van blijden hoogmoed van vreugde over zijn zege toen bereikte hij zijn grootste effect
die niet hàd aan te roeren met eenige voeling van zijn vuile ziel iets van hèm van zijn huis van zijn vader van zijn moeder van hunne oer heilige edelheid en adel ook al hadden zij altijd gebogen onder den druk van wie sterker was
ooit had kunnen vermoeden dat zijn louis couperus de stille kracht tweede zoon zich zoo vergooide zoû hij groot verdriet gehad hebben hij droeg zijn naam hoog hij was een der verstandigste en edelste regenten die het gouvernement ooit op java heeft gehad en u weet hoe het gouvernement den
die groote stevige man praktisch koel van denken kort beslist van langdurige gezagsuitoefening voelde misschien niet die donkere geheimzinnigheid drijven over de indische avondstad hoofdplaats van zijn gewest maar hij voelde een begeerte naar teederheid
maar als door een druk van nerveuze wil viel die bloedgolf dadelijk in haar effen neêr en bleef zij rustig zitten de schrik alleen nog éen moment in haar oogen zichtbaar tot zij ze staalhard richten kon op van oudijck
van oudijck zelve sprak er over met niemand niet met zijn vrouw niet met zijn kinderen met de ambtenaren niet en niet met de bedienden maar eens kwam hij doodsbleek uit de badkamer met dolle groote oogen hij ging echter rustig naar binnen beheerschte zich en niemand merkte iets
neen niet waar niemand niemand wist het niemand weet het die vreeslijke nachten die onverklaarbare geluiden boven mijn hoofd die nacht in de badkamer met den majoor en de andere officieren
wat een soesa oerip beloof haar vijf gulden prezent als zij blijft ook de spen is bang kandjeng ach wat een soesa ik heb nooit zooveel soesa gekend oerip neen kandjeng ik heb altijd mijn leven zoo goed kunnen regelen maar dit zijn dingen
en zij was onrechtvaardig geworden als een ieder echt hollandsch echt baar het wordt voor het mooie land dat hij zien wil volgens zijn voorbedachte vizie van litteratuur en dat hem het eerst treft in zijn belachelijke kantjes van kolonialisme
zij wees den rezident te zitten en met enkele gewone frazen begon het gesprek toen verschenen vlug kruiphurkende over den grond vier bedienden de een met een flesschendrager vol flesschen de tweede met een blad waarop tal van glazen
in zich teruggetrokken als in een tempel van egoïsme kon haar wat een ander deed en voelde niet schelen en ook niet hoe een ander zijn huis arrangeerde maar zij had hier niet kunnen wonen zij hield meer van hare lithogravure's veronese en shakelouis couperus de stille kracht spere en tasso zij vond die deftig
zij zetten zich in de voorgalerij met een zekere ontspanning neêr en schommelden behagelijk whiskey sodas limonades met groote brokken ijs werden rondgediend altijd stampvol receptie van eva zei mevrouw van helderen voller dan verleden bij
kracht theo borg zijn geheim borg zijn wapen diep bij zich grieven kwamen bij hem los en ook hij nu de echte zoon schold op zijn vader bekende hoe de rezident hem zijn zoon niet meer hielp vooruit te komen dan hij den eersten besten klerk zoû doen
zij werd plotseling koud niet wetend niet begrijpend weêr wreef zij zich af en zij nam den handdoek waar de spatjes al achterlieten iets viezigs als van dik bloed een rilling huiverde over haar van hoofd tot voeten en plotseling zag zij uit de hoeken van de badkamer hoe
zij zette zich ook glimlachte wist niet te spreken wist niet te antwoorden toen eva haar iets vroeg over het meer over den weg zij liet maar liever stroop brengen en ijswater en oublie tjes en praatte niet maar glimlachte en verzorgde hare gast
ja zij zoû voortaan zich toch vroeger baden buiten was het al nacht zij droogde zich schielijk in een ruwen handdoek zij wreef zich even vlug met de witte zalf die oerip altijd bereidde haar toovermiddel van jeugd lenigheid harde
alles terug vergaf men haar alles zelfs eva liet zich winnen door de vreemde bekoring van deze vrouw die niet geestig was niet intelligent nauwlijks wat vroolijker werd en gewekt uit haar vervelende saaiheid en die alleen won door de lijnen van haar lichaam de vorm van haar gelaat den blik van haar vreemde oogen rustig en toch
en de wolken die de geheele novembermaand dreigden aan lage kimmen drukten zwoel op de atmosfeer en zij traden een andere kampong in hier en daar opgelicht met een petroleumlichtje neêrgezet in een lang lampeglas zonder ballon
de regent van s jong wat luchthartig en ijdel maar zeer vermogend en veel goed doende in de europeesche samenleving als een dandy galant tegen de dames
op de bals geheel thuis allen kennende allen als op familie partijen terwijl de walsen en washington post en graziana gedanst werden met de sleepende gratie der indosche danseurs en danseuses de maat kwijnend de slepen zacht zwevend
en de oude vrouw de solosche prinses die weêr de dalem voor haar oogen zag schitteren naderde hem heette den regent welkom in de hoffelijkheid van het paleis javaansch de taal tusschen vorstelijke gelijken tot de regent oprees en achter haar den familiekring naderde
maar onder al dit vertoon schuilt de stille kracht en sluimert nu en wil niet strijden onder al dien schijn der zichtbare dingen dreigt het wezen der stille mystiek als smeulend vuur in den grond en als haat en mysterie in het hart
soms blafte alleen een hond kirde een woudduif en verbrak de oneigenlijkheid van het zwijgen als van een onbewoonde stad maar nu ook ratelde er dwars door heen het rijtuig trappelden de paarden de stilte in kleine flarden
ik wil ons geluk van vriendschap niet bederven vriendschap vriendschap er is niets wat ik buiten het geluk in mijn huis zoo hoog waardeer ik zoû zonder vrienden niet kunnen leven gelukkig met mijn man met mijn kind heb ik daarna vrienden het eerst noodig
voor een ander is het het klimaat of het karakter van den inboorling of wat ook dat hem vijandig is en onbegrijpelijk voor mij waren het feiten die ik niet begreep
hoe lang zoû dat smachten duren zoû zij van oudijck liever niet waarschuwen als een goede voorzichtige moeder hare gedachten dwaalden loom de morgen was broeiend in die laatste zengende dagen der oostmoesson wanneer klamheid op de leden parelt
het speet hem zoo innig dat gestorven was de oude pangéran de louis couperus de stille kracht vader van den regent de oude regent een nobele ontwikkelde javaan met dien had hij steeds gesympathizeerd hem had hij dadelijk gewonnen door zijn tact
het was te drukkend zwoel om anders van hem te vergen en zij pas twee jaren in indië begreep meer en meer het zich laten gaan in kleeding in lichaam in ziel nu zij iederen dag iets meer verloor van haar hollandsche frissche bloed en haar westersche energie
zij had zich nog nooit zoo gevoeld maar er was niet tegen te strijden langzaam iederen dag maakte indië haar zoo ziek van ziel frans van helderen was haar eenige troost
al het geheimzinnige zij voelden het aan de zee in de lucht maar stil zochten zij het ook in de trippelende poot van een tafel zij begrepen niet dat geest of ziel zich kon openbaren door een tafel waar zij ernstig de handen oplegden en die door hun fluïde van dood tot leven werd
het was toch heel vreemd maar léonie vulde dadelijk het groote huis met een zekere comfortabelere gezelligheid omdat zij er zelve van hield dronk van oudijck anders vlug een kop thee dat kario hem bracht in zijn slaapkamer van daag al was die middagthee een prettig uur
in de witte vakken tusschen de deuren der kamers hingen f spiegels in gouden lijst staande op marmeren consoles of lithogravures schilderijen zooals men in indië zegt van dijck te paard paul veronese op de trappen van een venetiaansch
en had zij hem als jongen zelfs wel eens gezoend al lang had zij hem geoordeeld den verleider maar nu terwijl hij kwam in den aureool van den zonneschijn oordeelde zij hem nog eenmaal zijn mooie slanke dierlijkheid en het louis couperus de stille kracht gloeien van zijn verleidersoogen in het schaduwbruin van zijn jonge moorengezicht de
wat deerde het hem of die regentenfamilie zich ruïneerde wat deerde haar zijn politiek de geheele hollandsche politiek die zoo gaarne in waardig aanzien houdt den javaanschen adel door welken zij de bevolking
trouwens hij was thuis geheel blind hij had thuis die volslagen blindheid die zoo dikwijls hebben mannen zeer kundig en bekwaam in betrekking en werkkring gewend scherp om te blikken in het wijde perspectief van hun
er is niets dan elkaâr te zoenen neen theo wees stil doe niet ik ben bang het is al laat het wordt zoo gauw donker papa is al op theo ga nu weg theo door het boudoir ik wil gauw mijn bad nemen
toen is er geen de gegeven niemand gebruikt ook de nieuwe put iedereen haalt water uit de oude put ook al is het water niet goed want uit de nieuwe put rijst de vrouw met het bloedende gat in de borst en nonna doddy
en toen van oudijck eindelijk naar huis ging gevoelde hij zich in een stemming van zelftevredenheid van kracht van blijdschap vervoering over zichzelven in zijn kleine wereld louis couperus de stille kracht voelde hij zich koning en tevens diplomaat en tevens bemind door allen wien hij rust en vrede verzekerd had
als u niet uw broer tot rede kunt brengen tot zelfbeheersching in zijn hartstocht als de traktementen der hoofden niet zoo spoedig mogelijk worden uitbetaald dan zal i k moeten optreden en zoû m i j n e waarschuwing niet helpen dan zoû het de ondergang zijn van uw broêr
een werkelijk bewijs was er niet maar wat zoo geweten werd door de heele wereld was even waar als het bestaan van de wereld wat de kerel deed niets vloeken betuigend dat hij een zoon was van den kandjeng toean residèn die hem in de kam pong liet verrekken
daarvoor waren zij haar innig dankbaar en zoo was het gekomen dat haar huis eigenlijk middelpunt van het sociale leven van laboewangi was geworden terwijl het rezidentie-huis er tegenover zich in zijn waringin schaduw met deftigheid
maakte haar van te voren verlegen haar met al hare bravoure van elegante artistieke vrouw zeer zeker was zij in haar pianospel achteruit gegaan zij zoû in den haag niet meer durven spelen en zij dacht dat het goed zoû zijn een paar weken in parijs te blijven om zich wat te ontbolsteren voor zij in den haag zich vertoonde
alles heeft in mij gewankeld die ellendeling in de kampong hij is mijn kind niet ik verwed er mijn leven om en ik ik heb het geloofd ik heb hem geld doen toekomen zeg mij begrijpt u mij zeker niet
léonie van oudijck genoot steeds van hare siësta zij sliep maar een oogenblik maar zij vond het heerlijk na de rijsttafel alleen in hare koele kamer te blijven tot vijf uur half zes
mag ik blijven rijsttafelen vroeg hij ik ben thuis alleen ida is voor hare malaria naar louis couperus de stille kracht tosari en de kinderen zijn meê ze is gisteren gegaan het is een dure historie hoe ik dit een maand vol moet houden weet ik niet
tot zij eindelijk kwamen bij een huisje half van bamboe half van devoe kist planken half met pannen half met atap gedekt tidjem wees en nog eens hurkend en addy's knie omhelzend en kussend vroeg zij verlof terug te gaan
de eigenlijke rezidente ben jij eva zei ida dwepend nu komen wij gelukkig weêr op mevrouw van oudijck plaagde mevrouw doorn de bruijn
kracht ambtenaren gaven toe maar niemand was op zijn gemak de koempoelan had echter plaats in volkomene ongestoordheid en harmonie alleen was er een grootere bevolking op de been tusschen de kramen van de passer malam was er meer politie bij de sierpoorten met de kabbelende strooken dundoek
de meid duikende aan hunne voeten maar louis couperus de stille kracht toen maakte zij zich los uit zijn arm maakte zij zich los uit die zwarte beklemming van duisternis en angst waardoor ruizelde de regen huiverkil woei de wind en zij wankelde naar binnen op het punt in zwijm te vallen
op dit oogenblik siste er een steen door de kamer zij schrikten beiden zagen op stonden in een oogenblik midden in het vertrek wie gooit er vroeg zij bevende
zij zetten zich in de achtergalerij hij zuchtte wat is er vroeg zij ik kan het niet helpen zeide hij ik hoû van je ik heb je lief
zij had die rustige innemendheid die niet te weêrstaan was zij sprak zelve nooit kwaad uit onverschilligheid zij was harmonisch vergoêlijkend voor alles en iedereen en zij was bemind als men haar zag
zij speelde vrij goed piano dat was alles zij had wat idee en smaak dat was alles maar indertijd had zij met andere jonge meisjes gedweept en zij herinnerde zich nu dat malle dwepen dat elkaâr filozofeerende brieven schrijven in een nageaapten modernen stijl
dat was uit het bloed van zijn moeder dat was nog iets van de gratie van srimpi s tusschen wie zijn moeder hare kinderjaren geleefd had en de mengeling van het westersch moderne en oostersch antieke gaf hem bekoring onweêrstaanbaar
maar langzamerhand door den kanker van het vreemde gebeuren zoo opgegeten dat zij zich niet meer had weten in te binden het geheimste van haar zondeziel blootwoelende in de meest cynische onverschilligheid
kracht ngadjiwa was een vroolijker plaats dan laboewangi er lag een garnizoen uit het binnenland van de koffie landen kwamen dikwijls administrateurs en employé's eens afzakken om pret te maken
en het gesprek liep over allerlei maar nooit over het vreemde gebeuren na de rijsttafel liep van oudijck weêr even over na het diner om tien uur zag zij den rezident weêr verdwijnen in tuinschaduwen die spookten
maar toen men eerst een paar maal gepufd louis couperus de stille kracht had in dien rok en dien hoogen boord vond iedereen de dinertjes van mevrouw eldersma verrukkelijk juist omdat ze zoo europeesch werden gehouden
het kermen dat is van beesten en die steen moet gegooid zijn door een ellendeling een van de bedienden een vent die zich aanstelt of is omgekocht omgekocht door wien door den regent
de fantazie wolkte zij zag een wit paleis en overal cupidootjes mama kom dan tch daar is mevrouw vàn does mevrouw van does met twee
meerdere lichten waren opgestoken eigenlijk waren overal lichten ontstoken maar in de lange breede galerijen was het maar even licht
nu stonden zij allen drie over elkaâr in het nauwe middengalerijtje benauwd van hun adem en hun opgehoopte gevoelens rezident zeide toen addy ik vraag u om de hand van uw dochter
vermoedde hij achter die muur van onkwetsbaarheid het ironisch vrouwegeheim van haar stil gloeiend leven het was of hij in zijn latere nerveuze achterdocht in zijn stemming van onrust in zijn vaag van bijgeloovigheid en spiedend luisteren naar de stilte die spookte
soms periodiek had zij behoefte aan batavia en ging zij er een paar maanden heen en zoo leefde zij als rezidentsvrouw haar eigen leven en eva deed alles en eva gaf den toon aan
zij hijgde naar adem half in zwijm steeds de kabaia open de haren los op dit oogenblik trad léonie binnen zij had het drama voor hare oogen zien spelen en zij was litterair ontroerd zij gevoelde iets als medelijden
en de seconde van openbaring was al voorbij getikt er was niets meer dan de groene en blauwe weelde van java's natuur het mysterie school al weêr weg tusschen de fijne wuivende bamboe's loste op in den azuuroceaan van de lucht
op haar neêr zoû dalen maar het was afgedreven verder alleen de waarschuwing nam zij aan theo wilde zij niet meer en moederlijk deed zij voortaan met louis couperus de stille kracht hem het maakte hem razend vooral op deze feesten nu zij er jonger was vroolijker en verleidelijker zijn passie voor haar begon om te slaan
stille kracht niet bemind als men haar niet zag maar zoodra men haar zag had zij alles weêr gewonnen haar man bad haar aan hare stiefkinderen eigen kinderen had zij niet konden het niet helpen onwillekeurig tegen zich in van haar te houden
haar tweede bad was haar altijd iets huiverigs en nu theo geplaatst was in soerabaia maakte zij zich los van hem uit louis couperus de stille kracht angst ook zij kon zich niet los maken van de gedachte dat de betoovering met een straf had gedreigd henbeiden moeder en zoon die schande brachten over het ouderlijk huis in wat romantisch
op de trappen van de kantoorkamer zaten enkele oppassers in hun donkere uniform fluisterend wat te praten een van hen stond na een pooze op en begaf zich met een ruslouis couperus de stille kracht tigen pas van zich niet te willen overhaasten naar een bronzen klok die hoog hing bij het oppassershuisje geheel ter zijde van het erf
het eigen ikkerige en het minder beminnelijke het opgesloten in zichzelven zij kon het zich nauwlijks uitdrukken afgeleid door de forsche watermacht van den regen maar zij vond in ieder bewuste en onbewuste dingen van
neen betrekkelijk waren zij niet zenuwachtig zij waren meer geamuzeerd al begrepen zij niet het was twee uur nu zij gingen de stad louis couperus de stille kracht was doodstil sluimerende in de fluweelen schaduw der tuinen terwijl de maneschijn stroomde
staat was er totaal niet op haar te maken iedere handeling iedere beweging ieder woord kon een verrassing zijn zij was altijd verliefd tragisch zij nam al hare kleine gevallentjes heel tragisch op heel groot en somber
die tusschen de bamboes zwart rookend naderde aller oogen waren als dol open gesperd als verwachtten zij het heil van den eersten aanblik als zoû een schat voor hun ziel zijn de eerste indruk dien zij zouden ontvangen
een snel en scherp doorzicht en omdat van oudijck gewoon dikwijls te spreken over zaken in den huiselijken kring de laatste dagen stilzwijgend was vroeg zij eens waar de regent van ngadjiwa was nu hij op voordracht van van oudijck ontslagen was door de regeering en wie hem zoû vervangen
regent zei de assistent-rezident weet u niet wie tot u spreekt en tot wien u spreekt de regent schold vermalen uit zijn bloeddoorschoten oogen bliksemden dronken woede en krankzinnigheid met den patih probeerden van oudijck en vermalen hem in een rijtuig te helpen maar hij wilde niet
in huis kwam van oudijck krankzinnig van ongerustheid loopen naar haar toe weg otto laat me alleen ik ben naakt gilde zij en zij stortte zich in hare kamer en oerip binnen sloot zij alle deuren
met al het teedere en sentimenteele dat in het diepe van hem sluimerde behoefte om veel te geven en te ontvangen in den cirkel van zijn huiselijk leven langzamerhand was deze behoefte uitgebreid tot den cirkel van zijn gewest
katten tamme badjings en een kantjil een klein exquis hertje dat vrij rondliep het huis gebouwd aan de fabriek in den maal tijd dreunende van het machine gedruisch het stoomboot schroefgeluid was ruim en met de oude louis couperus de stille kracht ouderwetsche meubels gemeubeleerd de lage houten bedden met
waar is de nonna naar toe dat heb ik nog niet onderzocht kandjeng zei de man als verontschuldiging dat hij niet wist en schetste weêr de semba de rezident dacht even na mijn pet zeide hij mijn stok
hij heeft de kaboepaten verlaten en is weêr hierheen gekomen zie hem hoe louis couperus de stille kracht hij doet hij is dronken hij is dronken en hij vergeet wie hij is wie zijn vaders waren
maar zij schrikte op in die studie van bewondering zij wilde zich haasten snel wrong zij hare haren samen en wreef zij zich in met een schuim van zeep en nemende de gajong stortte zij het water over zich uit
eigenlijk is het vreeslijk zei eva als ik jullie niet had zoû het vreeslijk zijn als ik niet altijd plannen maakte ideeën had zoû het vreeslijk zijn zoo een bestaan in
en zijn spiedende oogen gleden op en neêr langs den breeden rug van zijn heer die maar stond en uitzag waar zag hij naar toe wat zag hij aanwaaien in den wind zoo vreemd die hollanders vreemd
hij dacht die sentimentaliteit in zich niet uit hij was niet gewoon zich over te geven aan mijmering over zichzelven hij had het te druk zijn dagen waren te veel gevuld met belangen allerlei aard dan dat hij toe zoû geven aan wat hij wist dat zijn vlaagjes van zwakte waren de onderdrukte opwellingen van jongere jaren
van de fabriek kwamen enkele mannen en vrouwen zich begevende naar huis bij de rivier bij den steiger was onder een heiligen vijfvoudigen de vijf stammen in elkaâr vergroeiden waringinboom met wijd uitwandelende wortels een kleine passer van draagkeukentjes opgezet
weet u daar iets van regent tida u als hoofd van uw familie draag ik op daarnaar te informeeren en op uw broeder te letten hij dobbelt hij drinkt hij doet uw naam geen eer aan regent als de oude
ik heb op jullie gerekend om te blijven eten zei eva natuurlijk antwoordden de controleur van helderen en zijn vrouw de receptie geen receptie verdedigde zich eva altijd liep ten einde
ze zijn bijgeloovig weet je ze willen het water niet gebruiken voor de sedeka gegeven is dat had dan dadelijk moeten gebeuren waarom hebben zij het mij niet dadelijk door kario laten vragen ik denk niet aan dien onzin uit mezelf maar ik had ze toen de sedeka wel gegeven nu is het mosterd na den maaltijd de put is al twee maanden oud
en hij zeide dat het niet kon misschien als hij had toegegeven was zijn leven anders geworden want hij onverzettelijk raadde niet de heilige oogenblikken dat de mensch niet moet zijn zijn eigen wil maar zich vroom moet laten gaan naar den drang der stille machten
den eenen koffer na den anderen werd haar gezonden toen van oudijck eens bij toeval in haar slaapkamer kwam vond hij die op de meubels na leêg in haar boudoir was ook allerlei verdwenen hij had niet gemerkt het zenden der koffers maar nu louis couperus de stille kracht begreep hij dat zij niet weêr zoû komen
hij was gegaan zonder een blik naar achteren in een vreemde onverschilligheid een onverschilligheid die langzaam had doorziekt zijn levensmerg van eerst zoo krachtigen en praktischen en altijd arbeidjeugdigen man
van het stofgoud zijner verleiding rond smeet over allen alle die vrouwen moeder en zusters en nichtjes en doddy en léonie zag léonie hem aan zooals zij hem allen aanzagen en haar blik gleed naar zijn handen zij had die handen kunnen zoenen zij verliefde in eens op dien vorm van vingers op die bruine
zij ging er bij zitten zoo vermoeide het haar niet en zij lachte en schertste met haar vriendin zonder zich behoeven te kleeden en zonder zich te bewegen zoo deed zij met andere kennissen ook zij maakte hare visite's door de telefoon zij bestelde hare boodschappen door de telefoon eva
entrée van vijftig misschien en als u het op touw zet is de zaal vol komen ze van soerabaia daar moet u me meê helpen niet waar mevrouwtje maar rezident zei eva moê pas die tableaux-vivants niet boos zijn maar ik heb er geen lust in altijd komedie te spelen
ik zal er morgen aan denken vergeet het niet zij sloot de deur de meid hurkte neêr voor de gesloten deur geduldig lijdzaam onder de kleine en de groote dingen van het leven alleen kennende trouw aan hare meesteres die haar mooie sarongs gaf en zooveel voorschot als zij wilde
toen een jongere rezident tweede klasse benoemd werd tot rezident van batavia men wel er over praatte dat van oudijck gepasseerd was maar men niet wist dat dit door zijn eigen toedoen was geweest en zoekende naar een reden rakelde men in de praatjes weêr op het ontslag van den regent van ngadjiwa het vreemde gebeuren daarna
toen kwam als een donderslag door laboewangi het gerucht varen dat van oudijck en zijn vrouw zouden scheiden léonie ging naar louis couperus de stille kracht europa heel plotseling eigenlijk zonderdat iemand wist waarom en zonder van iemand afscheid te nemen
ach theo oerip zei het gekerm kwam aan van de kaboepaten wat meen je en dat zij van daar uit papa plagen wilden plagen omdat de regent van ngadjiwa was ontslagen
in holland hadden de telegrammen grooter emotie gewekt dan in indië alsof men er meer gewend was aan het beven der zee aan de opheffingen der aarde men had veel gesproken over dreyfus men begon te spreken over transvaal maar over ternate sprak men
en zij nam aan maar op voorwaarde dat het reglement zoû worden afgeschaft zij wilde wel koningin zijn maar zonder grondwet men zeide haar algemeen dat dit toch niet ging er was altijd een reglement geweest maar eva antwoordde dat zij met een reglement niet wilde prezideeren dan zoû zij liever alleen meêspelen
dan de opvoeding van haar kind o haar kind te redden van indië voor indië en toch hij van helderen hij was nooit uit indië geweest maar hij hij was die hij was en hij was een uitzondering
nu breng maar mijn badgoed vergeet niet het lichtje op te steken de meid ging het begon al duister te zeven uit de met regen befloersde lucht doodstil lag het groote rezidentie-huis in den nacht van zijn reuze waringins en de lampen waren nog niet ontstoken
het volgende jaar tikte de tafel eldersma schreef op ontzettende oorlog
mevrouw van oudijck als naar gewoonte droeg alles over aan eva eldersma en bemoeide zich met niets een ontroering van drukte voer veertien dagen door laboewangi in het doodstille plaatsje van indisch binnenlandsche sluimering begon een woeling van kleine harts tochtjes ijverzuchtjes en vijandschapjes te ontwaken
die oogenblikken eerbiedigde erkende kende hij niet en nooit hij was de man van het heldere logische doordenkende mannelijk eenvoudige plichtsbesef de man van het heldere eenvoudige leven
de menschen hadden geen cent ik help ze en lena is een lief kind en de troost van mijn ouden dag ik kan niet leven zonder vrouw en zoo is het van zelf zoo gekomen en zoo is het heel goed ik vegeteer nu hier en drink lekkere koffie en ze zorgen goed voor den ouden man
de rezident ging uit de hoofdoppasser haastte zich achter hem aan met een tali api in de hand een lange brandende lont waarvan hij de gloeiende punt zwaaide om aan wie voorbijging in den avond den rezident te doen herkennen
de luce douairière de luce en voor de kampongs de volksfeesten een al oude mildheid waarin geheel patjaram deelde volgens de traditie der millioenentijd die altijd werd nagekomen trots crizis en malaise het was nu na den maal tijd en na de
hoef niet te verbergen voor mij trouwens iedereen zegt laat ze zeggen te erg toch van jou ach stik hij smeet zijn keu driftig neêr en ging naar voren zij volgde hem zeg theo niet boos zijn dan ga nou meê naar
het was niet wat schrijfwerk wat paperassen gedoe het was handenarbeid van de pen spierarbeid zenuwarbeid en altijd altijd door hij brandde op hij verteerde zichzelven al schrijvende hij had geen andere ideeën meer hij was niets meer dan ambtenaar bureau man
drie jongere zonen werkzaam op de fabriek de talrijke kleinkinderen spelende om en bij de fabriek de achterkleinkinderen kiemende om en bij de fabriek in deze familie waren de oude indische tradities bewaard die louis couperus de stille kracht vroeger algemeen tegenwoordig zeldzamer wor den door een drukker europeesch verkeer
het is geen vergif bij mijn leven bij mijn dood ik kan het niet helpen kandjeng trap mij dood mij ik kan het niet helpen kandjeng het glas zag okergeel haal mij een ander glas en schenk hier
de hoofdoppasser steeds in krommende knieën van zich eerbiedig krimpen in elkaâr scharrelde even door de kamer en bood hurkende aan de klein uniformpet en een wandelstok
zij gingen de hut uit en door de kampongs slenterden zij terug terwijl si oudijck vertelde zij liepen langs de brantas die avondvaag slingerde onder een gepoeier van sterren
kwam een strakke trek over het mooie nonna gezichtje van ida de tafel trilde men keek elkaâr verschrikt aan de dokter grinnikte toen langzaam lichtte de tafel een van hare drie pooten op en zette die weêr voorzichtig neêr
hij hij kent den overheerscher met eén enkelen blik van peildiepte hij hij ziet hem in die illuzie van beschaving en humaniteit en hij weet dat ze niet zijn
hare schulden werden betaald voor haar een huisje gehuurd en haar gezet in een kleine modezaak waarvoor eva schreef naar parijs alle dames van laboewangi deden moeder staats een bestelling en in nog geen maand tijds was de vrouw niet alleen voor een volslagen ondergang behoed
voelden zij zich alle drie doddy alleen maar stiefmoeder en stiefzoon samen stervensbang en verpletterd om het vreemde dat gebeuren ging
en naar het voorlouis couperus de stille kracht beeld gegeven op patjaram zouden haar kinderen heel veel kinderen er opgroeien in de schaduw van de fabriek en in al hun belang van en voor suiker om later de velden te planten en suikerriet te malen en het fortuin van de familie weêr op te halen dat het schitteren zoû als vroeger
hij liet schemeren voor hare oogen onder al de bloemen van zijne taal den geheelen ondergang de zware straf de toch sterkere macht van het gouvernement en hij plooide haar tot de oude lenigheid van te bukken onder de
ik ben er toen rustig meê uitgescheiden en nu ben ik hier en nu blijf ik maar hier en weet u wat het vreemde is hier heb ik mijn huiselijken kring misschien eindelijk gevonden
kracht hem zelve een volgenden keer aan zich maar niet te kleeden na zijn tweede bad en duldde zij hem aan tafel in een wit jasje of zelfs in nachtbroek en kabaai zij vond dat iets vreeslijks iets onzegbaars verschrikkelijks het schokte geheel hare beschaving maar heusch hij was te moê
nog sprak zij alleen toen ging zij voort hij weet dat je eenige bezwaren hebt hij weet dat zijn familie je niet sympathiek is omdat er javaansch bloed in hun aderen is
als om de rozen potten te bezien die op de treden der trappen stonden zoo zoû het schijnen alsof hij van zijn eigen kamer zoo juist was gekomen en maar even de rozen bezag de binnendeuren van boudoir en slaapkamer waren gesloten in den regel omdat léonie ronduit zeide dat zij er niet van hield overvallen te worden
men vond het niet aardig van haar men hield niet van haar als men haar niet zag zij werd dien avond zeer besproken men vertelde de afschuwelijkste schandalen van haar doddy nam op de madoereesche prauw haar plaats in als verkoopster
de ergernis van van oudijck die berekende hoeveel bouw wel voor kultuur verloren was door die begraafplaatsen der rijke chineezen en de chineezen schenen te triomfeeren in leven en dood in de anders zoo stille stad van geheimlouis
het was als een andere koorts dan de malaria die hen sloopte en die zij zo slopen voelde hunne nooit geaclouis couperus de stille kracht climatizeerde lichamen hunne nooit geacclimatizeerde zielen dat zij als dien dag voorbij hadden willen loopen naar den dag van morgen den dag van overmorgen dagen die hun iets dichter brachten hun doel
en de wijze waarop hij toen eerst groette de vrouw van zijn rezident hoe beleefd ook was bijna neêrbuigend vergeleken bij zijn kruiperigheid van zoo even
soms waardeer je toch ook indië je huis het prettige ruime leven materieel en waardeer je hier je werkkring ik meen het vele dat je hier doen kan wat feesten arrangeeren fancy fairs arrangeeren
zoodra mevrouw van oudijck hersteld was ging zij naar soerabaia logeeren bij kennissen zij keerde niet meer terug zij had door oerip langzamerhand zonder ostentatie zonder van oudijck er over te spreken alle hare kleêren in laten pakken en allerlei kleinigheden waaraan zij gehecht was
het was over zessen het begon al te donkeren en over laboewangi hing in dit uur die fluweelen geluideloosheid die tragische geheimzinnigheid van den schemeratmosfeer der oostmoussondagen
om hem zoû ze verlangen naar veel kinderen heel veel kinderen die wel bruin zouden zijn niet blank als papa en mama en theo maar bruin omdat haar eigen moeder bruin was zij even donzig bruin addy mooi brons moorsch bruin
hij het niet hooren jawel jawel hij is toch niet doof hij moet het hooren hij denkt het te kunnen uitvinden met djàgà s r komen soldaten van ngadjiwa van
ik geloof dat in geen land zooveel lief wordt gehad als in indië het is zeker door de warmte verpletter me niet onder je sarcasme geen vrouw heeft ooit zoo tot mijn geheele ziel en lichaam gesproken als jij eva
bang smeekte zij hulp vergeving hare kinderen verzamelend rondom zich heen na den patih ontboden te hebben en hem te hebben opgedragen den regent zooveel mogelijk te bewaken gingen de ambtenaren heen
en toen hij afscheid nam was hij zeer trotsch en waardeerde hij hoog zichzelven want met tact met diplomatie met kennis van den javaan had hij overwonnen alleen met woorden zoû hij den dreigenden opstand hebben bezworen dat zoû een feit zijn
zij spraken weinig zij schommelden zacht een vage glimlach van hoffelijkheid duidde aan dat ieder meê deed met het gesprek ook al wisselden alleen mevrouw de luce en de regent nu en dan een enkel woord
van oudijck lachte dan vroolijk met zijn jovialen militairen snorlach en vroeg of mevrouwtje eldersma hem voor den gek hield zij mocht alles als zij maar voortging te zorgen voor wat gezelligheid voor wat komedie voor wat muziek voor wat prettig sociaal samenleven
onderwijl ging voort de drukte van feestbereiding maar men was er niet bij met hart en ziel men leefde in drukte en onrust en werd ziek van zenuwachtigheid
de javaan verdween en kwam weldra de geheele voorgalerij kruiphurkende door dragende een lang voorwerp in gele hoes de vorstin nam het uit zijn handen en overhandigde het soenario en deze trok uit de gele zijden hoes een wandelstok dien hij aanbood aan den rezident als een bewijs van hun broederlijke vriendschap
eigenlijk is het leven toch éen zelfbedrog éen dwalen in illuzie dacht zij droef melancholiek een groot doel een werelddoel of een klein doel voor zichzelf voor zijn eigen lijf en ziel
en addy vroolijk nam vlug zijn bad kleedde zich in een frisch wit pak en zij gingen over den weg langs de rietvelden de kampong in het duisterde al onder de zware boomen
dat is een trein met nieuwe hadji's zei van oudijck allemaal versche mekka gangers de trein hield stil en uit de lange wagens der derde klasse plechtig langzaam vol wijding en bewust van hunne waarde stegen de hadji's uit
in de eerste binnengalerij achter de satijnen portière stond een klein biljart kom dan zei theo zij speelden waarom moest ik samen met je aan het hek geweest zijn ach
doddy half slapende doodmoê sleepte zich meê aan den arm van haar vader toen dichtbij ging haar iemand voorbij
van een portière die bewoog van een gefluisterd woord en een schuw afgebroken blik hij combineerde dat alles en hij herinnerde zich die zelfde subtiele herinneringen in verband met anderen van vroeger heel plotseling het wekte eensklaps zijn jalouzie de jalouzie van den man op de vrouw die hij liefheeft als
men dacht algemeen dat van oudijck den gouverneur-generaal wilde spreken over eenige belangrijke kwestie's maar plotseling kwam het bericht dat hij zijn ontslag wilde nemen men geloofde er eerst niet aan maar het gerucht werd bevestigd van oudijck kwam niet meer terug
halfcirkels van groote witte louis couperus de stille kracht potten met rozen en chrysanten met palmen en caladiums bogen links en rechts wijd voor het huis naar ter zijde uit een breede grindlaan vormde den oprit tot in de witgezuilde portiek
in zijn blauw en gouden gordel geheel van achteren midden op den rug stak de gouden kris aan zijn kleine slanke hand schitterde een groote steen en uit de zak van zijn buis wipte een cigarettekoker louis couperus de stille kracht van gouden vlechtwerk
een angst een drukte een zenuwachtigheid gaf in het anders steeds stille plaatsje een emotie die de menschen bijna ziek maakte moeders brachten hare kinderen weg en waren zelve in tweestrijd maar de fancy-fair deed de menschen blijven zouden zij den fancy-fair willen missen
het proza is een reusachtige maar uitgeputte kolonie steeds uit holland bestuurd met éen idee winstbejag de werkelijkheid is niet de overheerscher groot in indië
in hem zwakte als een kwetsbare plek hij was zoo verbaasd over zichzelven dat hij zich niet begreep vreesde gek te zullen worden en toch toch tobde hij zijne gezondheid was ondermijnd door eene louis couperus de stille kracht opkomende leverziekte en hij bestudeerde zijn gelende tint plotseling dacht hij aan vergiftiging de keuken
neen dat is doddy die speelt met haar kakatoe ga nu weg heo ij ging door het boudoir wandelde den tuin in zij stond op sloeg een kimono om over den sarong dien zij maar los geknoopt onder de armen droeg en riep
met zijn werda deed schrikken maar zachtjes kirden de woudduiven en geheel de nacht was als éen dons van fluweel als eén groote alkoof die het pluche der tjemara's gordijnden terwijl de zwoelte der verre regenwolken die geheele maand aan den einder omduizelde met een drukkenden
en toch hield ik altijd veel van mijn huiselijken kring ik geloof niet dat het mijn schuld geweest is dat alles zoo is geloopen ik hield van mijn vrouw ik hield van mijn kinderen ik hield van mijn huis mijn huiselijkheid waarin ik man en vader was
den assistent-rezident aan den majoor kommandant van het garnizoen en de controleur kotta ging vaker en vaker rond door de stad op uren dat hij het niet gewoon was
maar de straat verbreedde zich veraanzienlijkte zich eensklaps rijke chineesche huizen als witte villa's blankten zacht op en vooral trof een blanke paleisvilla van een schatrijken ex opiumpachter rijk geworden in de dagen vor de
honderde belangen van europeanen en javanen behartigen wij de kultuur is hier zoo krachtig beoefend als maar kan de bevolking neemt toe neemt altijd toe vervallen een kolonie waar zooveel omgaat dat zijn van die idiote ideeën van van helderen ideeën van bespiegeling uit de lucht gegrepen en die jij