AITRADER/dutch-tts-labeled-complete huggingface dataset:
had hy niet den ganschen nacht doorgebracht met lezen in t archief en was er niet reeds te veel door zyn ziel gegaan dat in verband stond met lebak dan dat hy zoo terstond weten kon dat hy eerst sedert gisteren dààr was tine begreep dit wel zy begreep hem altyd
want in tjikandi en bolang en in het krawangsche en in de ommelanden van batavia zyn velen die geboren zyn in ons land en die ons land verlaten hebben waarom zoeken zy arbeid ver van de plaats waar ze hun ouders begroeven
z althans was de weg dien men elkander fluisterend vrzei in t lebaksche wanneer er gesproken werd over officieelen buffelroof en onbetaalde landrenten maar de verbysterde saïdjah verstond niet duidelyk wat men hem zeide zelfs begreep hy niet goed het bericht van den dood zyn vaders
wie hieraan twyfelt vrage zich af of men ondervinding zou mogen toekennen aan al de bewoners van frankryk die veertig of vyftig jaren oud waren in en zy allen waren toch personen die t belangryk drama dat in aanving
wààrom die heuvel nu achter ons ligt welks top we vroeger vr ons zagen zie dan hebt ge my door die afwyking t begrypen myner wandeling gemakkelyk gemaakt en begrypen is genot
duiten met smaad en schande zal worden weggejaagd in de eerste periode der ziekte maar dat iemand die t geduld heeft het laatste tydperk aftewachten zeer gerust en zonder eenige vrees voor straf zich zal kunnen meester maken van den tuin waar de pisang groeide met de tuinen die daarnaast liggen er
op weinig uitzonderingen na hebben de huizen in indie geen verdieping dit komt den europeschen lezer vreemd voor want het is een eigenaardigheid van beschaving of van wat hiervoor doorgaat alles vreemd te vinden wat natuurlyk is
ieder blanke heet by den inlander orang hollanda wolanda belanda om t even op hoofdplaatsen maken ze nu en dan een uitzondering op dezen regel en spreken van orang ingris of orang prantjies d i engelschen of franschen de duitscher heet soms orang
wat de spelling aangaat even als in m'n andere werken volg ik nagenoeg de mode van den dag niet zooals ik zeide in t voorbericht by den vyfden druk myner ideen omdat ik den minsten eerbied voel voor de taalkennis der personen die heden ten dage zoo goed als officieel belast schynen met de bearbeiding van dat veld
kamoening fyn geel gevlamd hout dat slechts door den wortel van t aldus genaamde kleine boompje geleverd wordt en dus nooit groot van stuk wezen kan het is zeer duur
wel zeker daar is geen twyfel aan hy is nu zooveel ouder daarby sedert langen tyd getrouwd en adsistent resident bovendien ik heb altyd gehoord dat zyn hart goed was en dat hy een warm gevoel had voor recht
er blykt uit den tekst dat ik hiervan iets wist toen ik den havelaar schreef maar toch was ik niet profeet genoeg om te voorzien dat men de karakterschets van publiek die ik slechts als boutade gaf maken zou tot letterlyke waarheid
neem me niet kwalyk m'nheer havelaar ik vind dat zoo iets niet te pas kwam zei duclari ik ook maar ik moest toch iets doen verbeeld je dat ik geen geld had niets ontving en van dag tot dag vreesde te sterven van honger wat dan ook naby genoeg geweest is
als allah ons in t leven spaart zullen wy zorg dragen dat er welvaart kome de grond is vruchtbaar genoeg en de bevolking gewillig als ieder in t genot wordt gelaten van de vruchten zyner inspanning lydt het geen twyfel dat binnen weinig tyds de bevolking zal toenemen
maar zeker is het dat de geringe wetenschappelyke ontwikkeling van den liplap in t algemeen zyn gelykstelling met den europeaan in den weg staat ook dààr waar hy als individu in beschaving wetenschap of kunst misschien den voorrang boven een bepaalden europeschen persoon verdienen zou
maar zyn zedelykheid en tevens dat deze onzedelykheid niet zoo hoog zou opgenomen zyn door de velen die zelf niet zoo onaantastbaar waren op dit stuk wanneer men ze niet had noodig gehad tot het opwegen tegen zyn roem van dapperheid die sommigen belette te slapen
na vergeefs te hebben getracht hem hiertoe te bewegen zei de resident dat hem niets overbleef dan een onderzoek intestellen naar de gegrondheid van de gedane klachten en dat hy dus havelaar verzoeken moest de getuigen te doen oproepen die zyn beschuldigingen konden staven
onbeschaamd ook deze stelling wezen moge ze heeft de verdienste van oprechtheid of van brutale openheid althans wie ze verkondigt is voorzeker n slecht wezen maar t deert hem niet dat men t weet a la bonne heure zeer godgeleerde doctor van vloten
door die gewetenlooze lauwheid ten laatste gedwongen tot publiciteit tot het kiezen van een anderen weg dan ik tot dien tyd toe betrad wees verontwaardiging my eindelyk de middelen aan om te bereiken wat onbereikbaar scheen een oogenblik gehoor
de arme bevolking kon niet weten dat die belofte en die borgstelling gedesavoueerd waren en dat ik arm en onmachtig alleen stond met myn zucht voor recht en menschelykheid en men ging met klagen voort
ik ga dus nu de byzonderheden die bepaalde personen zouden raken voorby maar als algemeene ziektegeschiedenis van de gouverneurs generaal meen ik te mogen opgeven eerste stadium duizeling wierook dronkenschap eigenwaan onmatig zelfvertrouwen
en dat hy werkelyk veel ondervonden hàd dat hy t leven niet was doorgegaan zonder de indrukken optevangen die t hem zoo ruimschoots aanbood daarvoor moge ons de vlugheid van zyn geest borg wezen en de ontvankelykheid van zyn gemoed
een eerlyk man tracht te herstellen wat door zyn schuld bedorven werd en nooit gaf v t het geringste blyk dat-i hieraan wilde meewerken integendeel juist van hèm ging de helsche wenk uit dat men onder voorwendsel
en als zyn kas ledig is wat dikwyls gebeurt nemen zy in zyn naam de bevolking af wat hun aanstaat is dit zoo ja het is zoo ik ben dus goed onderricht doch daarover nader
voor zeeroovers niet onaangename afschaffing der koloniale marine op t eindeloos geknutsel met n zoogenaamd radikaal op de instellingen van onderwys in nederland en den daaruit voortvloeienden door indische ouders al te pynlyk gevoelden dwang om hun kinderen naar europa te zenden en eindelyk op t door dit alles
hoe dit zy verbrugge begon met een banale opmerking over t weêr en den regen ja mynheer de kontroleur het is westmoesson dit nu wist verbrugge wel men was in januari
ge begrypt dat ik hierover zeer verwonderd was te meer daar hy te natal my verlaten had in een stemming die me deed meenen nogal goed by hem aangeschreven te staan
het overbodige van dit verzoek laat ik nu daar er blykt uit dat myn bezwaren geen gevolg waren van persoonlyke zwartgallige opvatting
maar saïdjah hoe kan ik weten wanneer ik moet heengaan om je te wachten by den ketapan saïdjah bedacht zich een oogenblik en zeide tel de manen ik zal uitblyven driemaal twaalf manen deze maan rekent niet mee
ik haast me dus hierby te voegen dat veel anderen evenzeer moeielykheid zouden gevonden hebben in t beantwoorden van die eenvoudige vraag voor eenige jaren was er te rangkas betoeng een gevangenis gebouwd
verbeeldt u ik zeg niet daar heb ik een vrouw gezien die z of z schoon was neen allen waren zy schoon en t was dus een onmogelykheid daar pour tout de bon verliefd te worden omdat elke volgende weer de vorige uit je bewondering verdrong
en bemerkende dat verbrugge eenigszins weifelde als om zich op t antwoord te bezinnen voorkwam hem havelaar die in één adem aldus vervolgde goed goed ik weet het al zes en tachtig duizend en eenige honderden vyftien duizend meer dan in t vorige jaar doch maar zesduizend boven
er zyn in den laatsten tyd schryvers opgestaan die me verwyten dat ik niets of niet genoeg heb uitgericht niets of niet genoeg veranderd niets of niet genoeg tot stand gebracht
havelaar had zich by mevrouw slotering laten verontschuldigen dat hy haar nog geen bezoek had gebracht hy nam zich voor den volgenden dag daarheen te gaan maar tine was er geweest en had kennis gemaakt
beste max vroeg tine lachend hoe lang meen je wel dat we hier zyn die ketimon is van mevrouw slotering en havelaar had moeite zich te herinneren dat hy pas gister was aangekomen en dat tine met den besten wil nog niets had kunnen regelen in keuken of huishouding hyzelf was reeds lang
de javaan is nederlandsch onderdaan de koning van nederland is zyn koning de afstammelingen zyner vorige vorsten en heeren zyn nederlandsche beambten ze worden aangesteld verplaatst bevorderd door den gouverneur-generaal die in naam van den koning regeert
de belangstellende lezer trachte te lezen te krygen wat over dit onderwerp reeds in door den baron van der capellen geschreven werd en kan de publikatien van dezen menschenvriend vinden in het indische staatsblad van dat jaar de toestand is er sedert dien tyd niet beter op geworden
en niet uit ongastvryheid kwam deze berusting voort doch voornamelyk uit de vrees dat zy pas te lebak aangekomen en dus nog niet op orde mevrouw slotering niet zoo goed zou kunnen ontvangen als wenschelyk gemaakt werd door de byzondere omstandigheden waarin deze dame verkeerde
wat ik gedaan heb nogeens ik ving geheel alleen staande in dreigend levensgevaar en met opoffering van allen welstand den stryd aan tegen lieden van uwe soort d i tegen het onrecht gaat heen en doet
kanarievogeltje lang daarna ja tot heden toe droom je wakend van die vrouw en in je slaap zelfs schrik je op en valt met zwaren schok neer op je legerstede omdat je den arm wilt grypen van den beul is dit niet waar
kan jy zand eten moeten ze zand eten tot ik gouverneur-generaal ben vervloekt tine wist zeer goed op wien max eigenlyk boos was als hy zoo sprak tot haar die hy zoo liefhad
ik weet wel dat ik dit laatste punt reeds onder nummer één heb opgegeven maar hy herhaalde het en deze overtolligheid komt my in het vuur der rede zeer verklaarbaar voor
horatius ging hy voort heeft niet hy reeds gezegd omne tulit punctum qui miscuit koffi met wat anders handelt gyzelf niet even zoo als ge suiker en melk in uw kopje doet
men denke aan de crusoë romans aan silvio pellico's gevangenschap aan t allerliefste picciola van saintine aan den stryd in de borst eener oude vryster die haar geheel leven door één liefde koesterde zonder ooit door een enkel woord te verraden wat er omging in haar hart
den volgenden dag kwam verbrugge terug en zei dat duclari hem onder t oog had gebracht hoe onedel het was havelaar die met zulke tegenstanders te stryden had zoo geheel alleen te laten waarop verbrugge dezen kwam ontheffen van zyn gegeven woord goed riep havelaar schryf het op
maar wat moest nu de adsistent resident doen als den volgenden dag weer andere klagers zich by hem aanmeldden of en dit geschiedde dikwyls als dezelfde klagers terugkeerden en hun intrekking introkken
molière ik stel dezen auteur thans veel minder hoog dan vroeger doch bewaar m'n opmerkingen dienaangaande voor n monografie over dramatische litteratuur waarvoor in deze noten geen plaats is
en wat beduidt het dat die märchen zoo düftend zyn wil ik je dat eens zeggen in goed rond hollandsch dat wil zeggen dat er een luchtjen is aan die malle sprookjes z is het
heb je niet zoo gezegd duclari ik heb nooit een luitenant slobkous gekend of gezien goed schep er dan een en zeg dat van hem wèl ik schep hem en zeg het
ja riep hy uit het hart bloedt me als ik zulke edele menschen hoor lasteren als hy er niet geweest was liep ik nu te voet met vrouw en kinderen
men ziet wel dat hy de preek van dominee wawelaar niet gehoord heeft anders zou hy weten hoe nuttig dat werken is voor de uitbreiding van t godsryk t is waar hy is luthersch o zeker als ik had kunnen gissen hoe hy t boek schryven zou dat zoo gewichtig worden moet voor alle makelaars in koffi en anderen had ik t liever zelf gedaan
hoe meer mutatie onder de inhabers der voetstukken hoe grooter de kans voor anderen om k eens aan de beurt te komen en dit is z waar dat wy uit gewoonte en tot oefening even als een jager die op kraaien schiet welke hy toch liggen
waarom botanici hem den naam van quercus indica gegeven hebben weet ik niet daar hy geenszins met onzen eik overeenkomt kajatenhout is pleonastische verbastering van
zulk en scène zetten van krygsbedryven door t vooruitzenden van een aan den dood gewyde kleine schaar behoorde onder de lyfkunstjes van michiels doch eenig was hy niet in die misdadige kwakzalvery ze speelt in veel veldtochten haar rol en dit zal wel zoo blyven tot de kunst van lezen meer algemeen wordt
hoorden den resident zeggen dat mevrouw slotering een inlandsche vrouw was dit vereischt voor niet indische lezers eenige opheldering daar men al licht tot de onjuiste meening geraken zou hier met een eigenlyk javaansche te doen te hebben
hy zag den afgrond links waar de aarde zoo geel is waar eens een jonge buffel verzonk in de diepte daar hadden de dorpelingen zich verzameld om het dier te redden want het is geen geringe zaak een jongen buffel te verliezen en ze hadden zich neergelaten aan sterke rottan koorden adinda's vader was de moedigste geweest o hoe zy in de handen klapte
toch verbind ik me niet tot voortdurend zwygen maar t zou me aangenaam zyn indien anderen de niet moeielyke taak op zich namen het verschil te doen in t oog vallen tusschen wespen en ooft my wordt door zulke àl te goedkoope bewysvoering de stemming bedorven en dit is jammer voor myzelf en den lezer
ook elders achtte ik my ontslagen van de poging om by t spellen van inlandsche namen het geschreven javaansch of maleisch in onze karakters natebootsen ik schryf alzoo voor
gebood verbrugge aan een der bedienden die buiten zaten bonjour duclari ben je nat wat heb je geschoten kom binnen
evenzoo heeft uwe excellentie niet gelieven te voldoen aan myn herhaalde verzoeken om audientie uwe exellentie heeft dus een ambtenaar die gunstig by het gouvernement bekend stond dit zyn uwer excellentie's eigen woorden
dat overigens het nederlandsche staatsbestuur een tot in t merg verrot organismus de wapens zou aangorden in t belang der zedelykheid is n koddig denkbeeld
het verzuim eener afschryving by voorbeeld van naar mandhéling gezonden gelden je weet verbrugge dat de troepen in t binnenland uit de natalsche kas worden betaald of iets dergelyks dat me hoogstwaarschynlyk terstond zou gebleken zyn als ik onderzoek had kunnen doen op de plaats zelf had misschien tot die verdrietige fouten aanleiding gegeven
doch van aanklagen is nu hier goddank nog geen spraak morgen ga ik den regent bezoeken ik zal hem t verkeerde van onwettige gezagsoefening onder t oog brengen vooral waar t om de bezitting van arme menschen te doen is maar in afwachting dat alles te-recht komt zal ik hem in zyn netelige omstandigheden helpen zooveel ik kan
dààr was zes uur t sein tot avendgedachten nu vind ik dat een mensch s avends altyd iets beter is of minder ondeugend liever dan s morgens en dit is natuurlyk s morgens houdt men zich
aan de aandoeningen van den menschenvriend die zonder uiterlyk in den loop der gebeurtenissen betrokken te zyn vurig belang stelt in t welzyn van medeburger of medemensch men stelle zich voor hoe hy beurtelings hoopt en vreest hoe hy elke verandering
want ik ben geïnformeerd dat de geringe man die naar een getuige my zeide poessing is van de vexatie reeds lang naar redding uitziet
dat de knevelarij in lebak al zeer erg moet geweest zijn wanneer zelfs een resident die zoo gaarne schipperde en zoo ongaarne een inlandsch hoofd vervolgde constateeren moest dat er werkelijk reden tot klagen bestond en bij gevolg quarto dat havelaar volkomen gelijk had
en eindelyk dat er geen padie zou te snyden zyn om die te bergen in den lombong van het huis ik moet hierby voor lezers die wel java doch niet bantam kennen de opmerking maken dat in deze residentie persoonlyk grondeigendom bestaat wat elders niet het geval is
beste max zei tine ons dessert is zoo schraal zou je niet je weet wel madame geoffrin nog wat vertellen in plaats van gebak wat drommel ik ben heesch de beurt is aan verbrugge
kidang middelsoort hert veel kleiner en niet grooter dan n middelmatige hond zyn de kandjiels hertjes die uitmunten door vlugheid en bevalligheid men beweert dat ze in opgesloten staat niet in t leven kunnen gehouden worden
als ik er niet meer van te weten kryg breng ik een volgenden keer zelf een omelet mee klaagde verbrugge geloof me er stak niets meer achter dan dàt hy had zeer véél kalkoenen en ik had niets
die laatste heeft slechts rang van tommongong onze regent is adhipatti en toch laten zyn inkomsten omdat lebak niet geschikt is voor koffi en hem dus geen emolumenten opbrengt niet toe in praal en luister te wedyveren met een eenvoudigen dhemang in de preanger die den stygbeugel houden zou als zyn neven te paard
dat weerleggen is dan ook niet beproefd op één uitzondering na die welke ik behandelde in noot heeft men nooit openlyk eenig in den havelaar vermeld feit in twyfel durven trekken
toen ik t vorig hoofdstuk sloot met een aanwyzing op wat afwisseling in het volgende was dit eigenlyk meer een oratorische kunstgreep en om een slot te maken dat goed knipte dan wel omdat ik inderdaad meende dat het volgend hoofdstuk alleen ter afwisseling waarde hebben zou
hy zocht in het duister en betastte vele stammen weldra vond hy een bekende oneffenheid aan de zuidzyde van een boom en hy legde den vinger in een gleuf die si panteh daarin gehakt had met zyn parang om den pontianak te bezweren die schuld had aan de tandpyn van panteh's moeder kort voor de geboorte van zyn broertje dàt was de ketapan dien hy zocht
den volgenden dag vroeg hy aan de oude vrouw die hem verpleegd had waar t rystblok was dat er gestaan had op het erf van adinda's huis de vrouw was verheugd dat ze hem hoorde spreken en liep het dorp rond om dat blok te zoeken
doch ik zal je dan iets tonen dat wy beiden weten omdat het in letters en niet in teekens geschreven is ziehier tende over het misbruik dat door de regenten en mindere hoofden van de bevolking wordt gemaakt over het houden van verschillende woningen ten koste der bevolking
havelaar bleef dikwyls dagen achtereen uit als hy te-huis was vond men hem meestal in de kamer die wy op onzen platten grond vinden voorgesteld door t zevende vak
hy was stipt en ordelyk en daarby buitengewoon geduldig doch juist omdat stiptheid orde en geduld hem moeielyk vielen daar zyn geest iets wilds had hy was langzaam en omzichtig in t beoordeelen van zaken hoewel dit niet zoo scheen aan wie hem zoo haastig zyn slotsommen hoorden uiten
we vinden dezen naam op de meeste landkaarten en waarschynlyk omdat de berg die er mee bedoeld wordt ver uit zee te zien is op alle zeekaarten maar t woord ophir is by de inlanders onbekend ze noemen den berg die ongeveer in t midden der breedte aan t land even benoorden de linie ligt goenoeng passaman
beiden zyn ze zoo pedant dat ik waarlyk met de zaak verlegen word het ergste is dat ik met gaafzuiger een overeenkomst heb aangegaan voor het uitgeven van een boek dat over de koffiveilingen moet handelen heel nederland wacht er op en daar gaat me nu die stern een heel anderen weg uit
waarin de havelaar wordt nageschreven en tegen de bedoeling van den auteur voorzeker geparodieerd verraadt o a z'n letterdievery door in den javaschen oosthoek waar hy z'n stuk spelen laat van dhemangs te spreken
gevoelt men hoe hy werd geslingerd door twyfel niet aan wàt hem te doen stond maar aan de wyze waarop hy te handelen had
het was aandoenlyk hoe die arme lieden op havelaars ridderlykheid vertrouwden en overtuigd waren dat hy hen niet roepen zou om den volgenden dag in t openbaar te herhalen wat ze des nachts of den vorigen avend in zyn kamer gezegd hadden dit toch ware mishandeling geweest voor allen en voor velen de dood
maar toen ik later te batavia by de redaktie van den kopiist myn twintig gulden kwam brengen was ik niets schuldig het schynt dat de generaal zelf dat geld voor my betaald heeft om niet gedwongen te zyn die geillustreerde kwitantie terug te zenden naar batavia
en hy bezat nog meer schatten in de wrong van den kahin om zyn lendenen bewaarde hy een buikband van breede zilveren schakels met gouden ikat pendieng het is waar dat de band kort was maar ze was zoo slank
hoofdstuk ik geef hier by een de verklaring van eenige maleische woorden idiotismen en eigenaardigheden die in de epizode van saïdjah voorkomen
hoe luider overigens de afkeuring van myn boek hoe liever t my wezen zal want des te grooter wordt de kans gehoord te worden en dit wil ik
omdat het hem stuitte het onrecht aantegrypen op een oogenblik dat hy t recht voor sterker hield dan gewoonlyk ik zeide immers reeds in de proeve der beschryving van zyn inborst dat hy naïf was by al zyn scherpte laat ons trachten optehelderen hoe havelaar tot die meening gekomen was
maakt en ik herhaal het na ryp beraad heb ik gedaan wat ik voor plicht hield op dit oogenblik ontvang ik uwe vriendelyke en geachte partikuliere letteren houdende mededeeling dat gy morgen hier zult komen en tevens een wenk dat ik deze zaak liever vooraf partikulier had moeten behandelen
en er is geen oorlog in het land die de padie vertreedt als ze nog groen is noch ziekte die den patjol nutteloos maakt noch zyn er zonnestralen heeter dan noodig is om het graan te doen rypen dat u en uw kinderen voeden moet
maar hy sprong op er werd niet meer geteekend dien avend hy ging toornig op-en-neer in de binnengalery en eindelyk sprak hy op een toon die ruw en hard zou geklonken hebben aan iederen vreemde doch door tine heel anders werd opgevat
ja toch te arles dààr moet je eens heen gaan dat is t schoonste wat ik gevonden heb op al myn reizen er bestaat niets dunkt me wat je zoo klaar de schoonheid in t afgetrokkene voorstelt als zichtbaar beeld van het ware van t onstoffelyk reine als een schoone vrouw gelooft me gaat eens naar arles en nîmes
my aan die eischen te hebben gehouden juist omdat ik minder akeligheid schilder dan uit de geschetste omstandigheden blykt voorttevloeien is de indruk der saïdjah epizode zoo algemeen en zoo diep geweest en alzoo is de beschuldiging van overdryving een fout op t gebied der kritiek
weldra schrikte ze niet meer want ze wist wat het beduidde als die gestalten zoo spookachtig om t huis waarden en bescherming zochten by haren max dan wenkte zy dezen en hy stond op om de klagers tot zich te roepen
daar vindt men wezens die beweren dat het voldoende is vrouw en kind lieftehebben en van hunnen naaste niet te nemen wat hun niet behoort om s avends gerust het hoofd te kunnen nederleggen
dit onderscheid bleek te duidelyker omdat hy sommige punten aanroerde die ook door sjaalman behandeld waren want ge hebt gezien dat er in zyn pak veel over javanen en andere heidenen voorkwam
wanneer heeft nederland ooit met zyn godsdienst en met zyn wapens in n ommezien tyds een ganschen volksstam van kannibalen tot rustige menschen gemaakt
wat is er dan te verwachten van personen die reeds vr die benoeming leden aan veel gebreken en al stellen we voor een oogenblik dat de koning altyd goed is voorgelicht als hy zyn hoogen naam teekent onder de akte waarin hy zegt overtuigd te wezen van de goede trouw den yver en de bekwaamheden des benoemden
geeft ge my uw woord geen gebruik te maken van wat ik u zeggen zal weer halfheid zei havelaar doch goed ik geef myn woord en toen verhaalde verbrugge wat den lezer reeds bekend is dat de resident aan den adhipatti had gevraagd of hy iets wist intebrengen tegen den
dat amy robsart's dood u zoo treffen zou als ge vreemdeling waart geweest in de hallen van kenilworth en gelooft ge dat er geen verband is verband door tegenstelling tusschen de ryke kleeding waarin de onwaardige leicester zich aan haar vertoonde en de zwartheid zyner ziel
en dan dat epigram heeft verbrugge je daarvan gesproken ja dat had niets met den kalkoen uittestaan ik maakte dat ding omdat hy zooveel ambtenaren suspendeerde er waren er op padang zeker zeven of acht die hy met meer of min rechtvaardigheid in hun ambten geschorst had en velen onder hen verdienden t veel minder dan ik
de resident en havelaar waren naar hun kamers gegaan om zich te verkleeden want by de plechtigheid die er plaats hebben zou scheen het officieel voorgescheven kostuum een vereischte te wezen
de adsistent resident van padang dan had een bericht uitgebracht dat gunstig luidde voor dien gesuspendeerden kontroleur wiens suspensie hierdoor een tint van onrechtvaardigheid bekwam de padangsche praatjes duurden voort men sprak nog altyd over t verdwenen kind
maar de baleh-baleh was ingestort als het huis en byna vergaan tot stof hy nam een handvol daarvan drukte het aan zyn geopende lippen en ademde zeer diep
die heb ik je reeds gegeven zei havelaar ik had het beest gestolen van den generaal vandamme en heb t opgegeten met iemand voor die iemand ten hemel voer zei tine schalk neen dat is
kleeding volksaard en taal zyn zoo geheel anders dan meer oostwaarts dat de soendanees of orang goenoeng van den eigenlyk gezegden javaan meer verschilt dan een engelschman van den hollander
ik zeide dat ze niet schoon was en toch wilde ik niet gaarne dat ge haar voor het tegendeel hieldt ik hoop dat ge haar schoon vinden zult zoodra ik gelegenheid zal hebben haar voortestellen gloeiend van verontwaardiging over wat zy de miskenning van t genie noemde als haar aangebeden max in t spel was
ik neem deze getuigenis van den heer bensen dien ik voor n achtenswaardig man houd onvoorwaardelyk aan en erken alzoo dat f de weduwe zich vergist heeft f dat ik haar verkeerd had verstaan f dat toen ik den havelaar schreef m'n geheugen my bedroog
nog herinner ik my den indruk die me bezielde toen ik aan hààr schreef m'n boek is af m'n boek is af nu zal alles weldra goed gaan vier lange vier moeielyke jaren had ik
doigt ik zal u helpen heeren de omelet is mevrouw zei de zeer beleefde duclari de omelet zal toch wel zooveel waard zyn als als de historie zeker als ze wat waard was doch er is een bezwaar
waarom deelde men my dit onteerend vermoeden eerst mede toen ik ver van de plaats was waar ik gelegenheid zou gehad hebben my te verantwoorden en bovenal waarom tegen my die zaken zoo terstond in het ongunstigst daglicht gesteld in tegenspraak met de aangenomen gewoonte en de
max beval zich aan in de gunst van zyn excellentie om één half uur gehoor zoodra er een kleine ruimte wezen zou tusschen twee drukten eindelyk vernam hy dat zyn excellentie den volgenden dag vertrekken zou
zonder dat er voor kappelman de minste kans bestaat ooit met alexander te konkurreeren in wereldverovering hoe dit zy ik ben zeker dat velen nooit op t denkbeeld zouden gekomen zyn den generaal vandamme voor zoo dapper te houden als zyn dapperheid niet had kunnen dienen tot voertuig van t altyd daarby gevoegde
met beleefdheid bood hy zyn hand aan een dame om haar by het uitstygen behulpzaam te zyn en nadat deze van een heer die nog in den wagen zat een kind had aangenomen een klein blond jongetje van een jaar of drie traden zy de pendoppo in
aldus professor veth niemand evenwel schynt op de gedachte gekomen te zyn dat men dan ook dien havelaar eenige voldoening schuldig was ook niet dat de hem ten deel gevallen rechtsweigering allernadeeligst werken moest op den toestand der inlandsche bevolking
in t leven gehouden voor insulinde zoo hoogst verderfelyk absenteïsmus juist dit is de eisch onzer op immoreele gronden gevestigde overheersching dat we niet wysgeerig en onbekrompen handelen kunnen zonder ons belang in de waagschaal te stellen das eben ist der
de weg zal moeielyk zyn na zooveel regen zei de regent als om t lang wachten verklaarbaar te maken terwyl hy een betelblad met kalk bestreek
de adsistent resident van lebak max havelaar het antwoord op dezen brief bezwaarde sommigen van havelaars voorgangers en bewees dat hy niet zoo onrecht had toen hy de slechte voorbeelden van vroegeren tyd mede opnam onder de redenen die pleiten konden ter verschooning van den regent
en ge wenscht in vrede te leven en ge begeert niet te wonen in de landstreken die bewoond worden door anderen ja ik weet dat er veel goeds is in bantan kidoel maar niet hierom alleen was myn hart verheugd want ook in andere streken zou ik veel goeds gevonden hebben
onze theeman tevens rystopkooper enz zie de noot by t woord konde praten in de kamer heel aardig mee over staathuishoudkunde volksbelang menschenrecht indische toestanden
verbrugge schreef het op ook die verklaring ligt voor my de lezer heeft immers reeds lang ingezien waarom ik zoo gemakkelyk afstand kon doen van alle aanspraken op juridieke echtheid der geschiedenis van
ja toewan antwoordde zy maar ik boog myn hoogheid nog dieper tot die stumpert neer en ving een gesprek met haar aan myn verdienste was te grooter omdat zy heel weinig antwoordde ik had gelyk in al wat ik zei dat ook al vervelend wordt al is men ng zoo verwaand
neen ze sliep niet meer hoe zou ze kunnen slapen wist ze niet dat saïdjah haar wachten zou gewis ze had niet geslapen den ganschen nacht zeker had de dorpswacht geklopt aan hare deur om te vragen waarom de pelitah voortbrandde in haar huisjen
zoodat ik maar zeggen wil om met abraham blankaart te spreken dat ik dit hoofdstuk als essentieel beschouw omdat het naar ik meen havelaar beter doet kennen en hy schynt nu toch eenmaal de held van de historie te zyn
en de heer adhipatti die regent is van zuid bantam wil dat ieder leve die het goede betracht en dat er geen schande zy over de landstreek die zyn regentschap is en ik die gisteren den almachtigen god tot getuige nam dat ik rechtvaardig zou zyn en goedertieren dat ik recht zou doen zonder vrees en zonder haat
klaagvrouwen by t sterven van n javaan wordt vreeselyk misbaar gemaakt niet zooals vroeger ten onzent door bezoldigde huilebalgen maar door verwanten kennissen en buren
dit geldt hier niet zei verbrugge want dat is absoluut leelyk dat vind ik ook maar zy geeft het toch als schoon en als climax op al t vorige waarin werkelyk veel schoons kan geweest zyn
neen die buffel was hun niet afgenomen om niet ze geloofden wel dat daarvoor een dubbelen prys zou betaald worden neen ze waren niet afgeroepen van hun velden om zonder betaling te arbeiden in de sawahs van den regent ze wisten zeer goed dat de adhipatti hen later ruim zou beloond hebben
ik heb van max havelaar en zyn vrouw want dit waren de beide personen die na den resident met hun kind en de baboe uit den wagen gekomen waren nog niets gezegd en misschien ware het voldoende de kenschetsing van hun voorkomen en karakter aan den loop der gebeurtenissen en des lezers eigen verbeelding overtelaten
havelaar hield hier een oogenblik op om eenigszins den indruk te begrypen dien zyn taal maakte had men hem moeten hooren en zien toen hy sprak van zyn kind was er in zyn stem iets zachts iets onbeschryfelyk roerends dat uitlokte tot de vraag waar is de kleine
achter staan twee uitroepingsteekens wat bedoelde m'nheer slotering daarmee hoe kan ik dat weten riep verbrugge ik wel dit beduidt dat er veel meer landrenten worden opgebracht dan er in slands kas vloeien
bedenk toch dat al het kwade gestraft wordt zie maar weer dien sjaalman die geen winterjas heeft en er uitziet als een komediespeler luister toch goed in de kerk en zit daar niet zoo heen-en-weer te draaien op je bank alsof t je verveelde jongen want wat moet god daarvan denken de kerk is zyn heiligdom zie je
hoofden van lebak er is veel te arbeiden in uwe landstreek zegt my is niet de landman arm rypt niet uw padie dikwerf ter voeding van wie niet geplant hebben
eilieve dit heb ik dan toch bewerkt niet waar dat personen die bezig waren met kouvatten uit verregaande lauwerloosheid op eenmaal hun kalen schedel gedekt voelden met den doktershoed alleen omdat ze de handigheid hadden gebruikt my n paar kwajongensachtige insolenties te zeggen
men beseft als hy den boom liet vragen waar de man was die als kind aan zyn voet gespeeld had dat die boom daar stond en voor de verbeelding van havelaars toehoorders in werkelykheid vragend rondstaarde naar de heengegane bewoners van lebak
en wat heeft die styl den armen havelaar gebaat hy vertaalde zyn tranen niet in gegryns hy spotte niet hy zocht niet te treffen door bontheid van kleur of door de grappen van den uitroeper voor de kermistent wat heeft het hem gebaat
schoon ik ter eere van dat land zeggen moet dat de schryvers die in dit opzicht het meest zondigden tegen den goeden smaak juist in t buitenland en niet in frankryk zelf den grootsten opgang maakten
maar ik geloof dat die van saïdjah de beste was misschien wel omdat deze hem beter dan de anderen wisttoetespreken want buffels zyn zeer gevoelig voor goede toespraak saïdjah was negen jaar oud geworden en adinda reeds zes jaren voor deze buffel aan saïdjah's vader werd afgenomen door het distriktshoofd van
over t geheel werd natal zeer druk door atjinezen bezocht en ik was ruimschoots in de gelegenheid eenige kennis van hunnen aard optedoen te meer omdat de naïve si oepi keteh een myner menigvuldige eerste liefden n atjinesche was
zooveel eruditie is te veel gevergd van iemand die zyn fortuin maakte in de indigo en z'n beschaving haalde uit het welgelukken van dobbelary of erger en zulk een europeaan kan toch niet omgaan met zulk een liplap
hy ging in zyn kantoor en kwam terug met een brief in de hand een brief die voor me ligt lezer zie in dezen brief durft hy me voorstellen doen over de soort van arbeid dien hy wil laten verrichten door de menschen die hy onwettig heeft opgeroepen
ik begryp zeer goed dat de resident in een moeielyken toestand is zei duclari hy kan t gouvernement niet aanraden gevolg te geven aan uw voorstellen want dan zou er te veel aan den dag komen
dit heb ik my aangewend in de zaken ik klom dus de trappen op en klopte aan de bekende deur die terugweek ik trad binnen en daar ik niemand in de kamer vond zag ik eens rond
wat dan ook werkelyk het geval niet was maar zeker zou dit wèl t geval geweest zyn indien ik toen al de motieven had gekend die hem bewogen moordenaars en dieven de hand boven t hoofd te houden gelyk uit den havelaar blykt dacht ik slechts aan een door gewoonte verwrongen plichtbesef van de soort als ik sedert jaren overal ontmoet had
zoo bezocht hy in die uitgestrekte afdeeling dorpen die twintig uren verwyderd waren van rangkas betoeng zonder dat noch de regent noch zelfs de kontroleur verbrugge wisten dat hy afwezig was van de hoofdplaats
z myn geliefden was de heerlyke roeping van israel hy bedoelde het uitroeien der bewoners van kanaän en z is de roeping van nederland neen er zal niet gezegd worden dat het licht dat ons bestraalt wordt weggezet onder de
aan welke in één maand tyds zes-en-dertig buffels zyn afgenomen ten behoeve van den regent of juister nog dat ik de namen kan noemen van de twee-en-dertig personen uit dat distrikt die zich in één maand hebben durven beklagen en wier klacht door havelaar onderzocht en gegrond bevonden is
en de tweede kamer aan t redevoeren en de kieskollegien aan t opvyzelen of zwartmaken en t volk aan t luisteren al die nieuwigheden werden onderzocht beproefd toegepast ingevoerd
reeds lang heeft de vlinder gekust den kenari bloesem die hy zoozeer bemint maar nog altyd is myn ziel en myn hart bitter bedroefd adinda en er was niemand op het pad dat van badoer leidde naar den boom de zon begon reeds hoog te staan er was al hitte in de lucht
en trachtte het oog myner ziel te richten op minder tragische voorwerpen dan die welke havelaars tot nog toe onbekroond streven my voor den geest roept weken en soms maanden lang myn uitgever kan t getuigen had ik den moed niet de my gezonden proefvellen intezien
dat overigens m'n streven niet bekroond werd dat ik nog altyd het gemakkelyk te raken en debiet belovend mikpunt ben van de eerste de beste nulliteit die t ambacht van frazenmaken eenigszins meent te verstaan al
de europesche maatschappy in nederlandsch indiën is vry scherp in twee deelen gesplitst de eigenlyke europeanen en dezulken die hoezeer wettelyk in geheel denzelfden rechtstoestand verkeerende niet in europa geboren zyn en min of meer inlandsch bloed in de aderen hebben
of schryver van t walgelykst verslag over rustige rust en wat heeft het hem gebaat als ik dus wil worden gehoord en verstaan vooral moet ik ànders schryven dan hy maar hoe dan
en let toch op al de menschen die niet hooren willen naar goeden raad die godsdienst en zedelykheid met voeten trappen en spiegel je aan die menschen en stel je niet gelyk met stern wiens vader zoo ryk is en die altyd geld genoeg zal hebben al wil hy geen makelaar worden en al doet hy nu en dan eens wat verkeerds
ja zy had het goed gevonden toen hy die beide arme vrouwen uit de nieuwstraat die nooit amsterdam hadden verlaten en nooit waren uitgeweest rondleidde op de haarlemmer kermis onder t koddig voorwendsel dat de koning hem belast had met het amuzeeren van oude vrouwtjes die zich zoo goed gedragen hadden
de beul staat er volkomen z als hy werkelyk moet gestaan hebben ja ik wil zver gaan dat je den arm uitstrekt om den slag afteweren z ver dat je roept laat die vrouw leven misschien betert zy zich je ziet ik geef je beau jeu wat de uitvoering van t schilderstuk aangaat
en later kan gelden als bewys dat hy tydig was opmerkzaam gemaakt op deze of gene verkeerdheid terwyl een mondelinge mededeeling hem zonder gevaar de keus laat tusschen t al of niet gevolg geven aan een klacht
een baron bracht volk op de been onder zyn eigen vaan als baanderheer de omstandigheid nu dat graven en hertogen gewoonlyk uit de baronnen werden gekozen
zoo ja men duide dan hèm niet ten kwade dat hy van u de moeite verwacht te lezen wat hy zich de moeite gaf te schryven zoo neen dan werpe men t boek weg want de schryver die ledig genoeg van hoofd is om zonder noodzaak topografie te geven voor denkbeelden zal zelden de moeite van t lezen waard zyn
sic als begrippen van ondergeschiktheid aan uwen onmiddelijken superieur reeds weinige dagen na de aanvaarding uwer betrekking hebt gij kunnen goedvinden zonder voorafgaande raadpleging van sic den resident het hoofd van het inlandsch bestuur te lebak te maken tot het doelwit van bezwarende onderzoekingen
heel aardig riep duclari maar nu zyt ge ons nog t bewys schuldig dat die kleine oepi imponderabel had moeten wezen neen ik heb u dat bewys niet beloofd ik heb alleen willen vertellen hoe ik kennis met haar maakte
een wonderlyke verzameling een paar deelen van byron horatius bastiat béranger en raad eens een bybel een kompleete bybel met de apokriefe boeken er
reklameer riep verbrugge neen mevrouw niet tegen uwe nabyheid aan de nul neen maar er zyn ambtenaren gesuspendeerd er is een kind zoek een generaal in staat van beschuldiging ik vraag
myn schoonvader de oude last de zoon van den eersten last toen de meyers er nog in waren maar die zyn er lang uit had al zoo dikwyls gezegd dat hy myn vrouw en marie eens wilde zien
ik stem dit volmondig toe ook my hinderde onder de korrektie herhaaldelyk iets gewrongens in den zinbouw dat waarschynlyk tot de kritiek van den heer v heeft aanleiding gegeven naar m'n beste weten heb ik die fout in de tegenwoordige uitgaaf verbeterd
die auteur had zich verstout myn werk in z'n zaaier te pryzen en mocht dus geen bloemen leveren doch ook zonder eigenlyken broodnyd sedert eenigen tyd is t schelden op my n métier en n tic geworden
daarop volgde eene missive van dien hoofdambtenaar van waarby inlichting wordt verzocht omtrent de oorzaak van het verschil tusschen de door my opgegeven pryzen en die welke in bij het opbouwen eener gevangenis besteed werden
en wat zullen wy antwoorden als er na onzen dood een stem spreekt tot onze ziel en vraagt waarom is er geween in de velden en waarom verbergen zich de jongelingen wie nam den oogst uit de schuren en uit de stallen den buffel die het veld ploegen zou
ging in den engelschen tyd voor n punt van groot belang door getuige het fort dat veel te groot was voor de weinige manschap die t in myn tyd heette te bezetten
en nog iets er zyn sedert de gebeurtenissen die ik verhaal jaren verloopen havelaar heeft in dien tyd veel geleden hy heeft zyn gezin zien lyden de geschriften die voor my liggen getuigen daarvan en t schynt dat hy gewacht heeft ik geef de volgende aanteekening van zyn hand
dat nu om weertekeeren tot droogstoppel's amsterdamismus t woord sluis oorspronkelyk niet uitsluitend de beteekenis had van waterkeering ligt in de rede het is van den met zooveel nakroost gezegenden wortel kl of
men gebruikte ten huize van den adhipatti t middagmaal waartoe ook de kommandant duclari genoodigd was terstond na afloop daarvan stapte de resident die gaarne nog dien avend te serang wilde terug zyn
nu alles was van dezelfde hand als de stukken in dat verwenschte pak vooral t boek van job scheen hy yverig bestudeerd te hebben want daar gaapten de bladen ik denk dat hy de hand des heeren begint te voelen en daarom door lektuur in de heilige boeken zich wil verzoenen met god
verbrugge zag havelaar aan als begreep hy dezen overgang niet dit was dan ook voor wie hem niet kende dikwyls moeielyk de vlugheid van zyn geest deed hem in gesprekken meermalen eenige schakels der redeneering overslaan
veel geluk o zon ik wensch u heil wat gy zoekt zult ge gewis vinden maar ik zit alleen by het djati bosch wachtende op rust voor myn hart reeds lang zal de zon ondergegaan wezen en slapen in de zee als alles duister is en nog altyd zal myn ziel en myn hart bitter bedroefd zyn
oog van den dag voor zon malayismus pelitah lampje rottan of rotan spaansch riet rotting badjing javasche eekhorn dit beestje kwam me altyd kleiner voor dan z'n europesche soortgenoot het laat zich gemakkelyk tam maken
was sleepte de resident er met veel moeite by ik zou niet gaarne myn huis ontzeggen aan een dame in hààr omstandigheden zoo iets spreekt vanzelf niet waar tine ook tine meende dat het vanzelf sprak
en met een bevende lip staar ik u aan en meet de dikte van de omgeslagen bladen en ik zoek op uw gelaat naar den weerschyn van t hoofdstuk dat zoo mooi is neen zeg ik hy is er nog niet straks zal hy op springen in vervoering iets omhelzen zyn vrouw misschien
hy hield van voltaire meer dan ik en was zeer in z'n schik als men hem zeide dat-i op dien oppervlakkigen denker geleek wat in z'n laatste levensjaren werkelyk t geval was dat hy in weerwil van deze geestesrichting toch geen vryheid voelde frits te laten vragen vanwaar toch noach z'n ysbeeren voor de ark gehaald had e d
want als wy eindelyk z ver zullen gekomen zyn zal ik weten hoe zich onze weg heeft gekronkeld door t gebergte wat de oorzaak is dat wy de zon die zoo-even dààr stond nu links van ons hebben
die redakteur heeft later als minister t zyne bygebracht om den toestand in indiën onhoudbaar te maken van al de duitenplateryen waarmee hy kamers en natie eenige jaren aan de praat hield noem ik nu alleen de fameuze
rijmt niet althans niet in friesland en zeeland die sjaalman schijnt dan niet eens verzen te maken die deugen t is waar t was in zijn jeugd b droogstoppel
om de zaken goed te beoordeelen moet men alles van naby zien toen ik trouwde ben ik zelf in den haag geweest en heb met myn vrouw t mauritshuis bezocht ik ben daar in aanraking gekomen met alle standen van de maatschappy want ik heb den minister van financien zien voorbyryden en we hebben samen flanel gekocht in de veenestraat ik en myn vrouw meen ik en
zie maar zeide hy is er niet veel rykdom in nederland dat komt door t geloof is niet in frankryk telkens moord en doodslag dat is omdat ze daar katholiek zyn
ja ik ben zeer blyde geroepen te zyn in bantan kidoel ik heb gezegd tot de vrouw die myne zorgen deelt en myn geluk grooter maakt verheug u want ik zie dat allah zegen geeft op het hoofd van ons kind
zal men tot de schryfster van dat onsterfelyk pleidooi onsterfelyk niet om kunst of talent maar door strekking en indruk zal men tot haar zeggen ge hebt gelogen de slaven worden niet mishandeld want er is onwaarheid in uw boek het is een roman
geschiedde misschien ook by t voordragen der psalmen en deze gissing wordt versterkt door n opmerking over de vermoedelyke nadere beteekenis van t woord slamat of selamat in verband gebracht met slam of islam door letterverzetting verwant met mosl
zyn er niet vele verkeerdheden in uw land is niet het aantal uwer kinderen gering is er niet schaamte in uwe zielen als de bewoner van bandoeng dat daar ten oosten ligt uwe streken bezoekt en vraagt waar zyn de dorpen en waar de landbouwers
en verdenk van knevelary door het vorderen van opbrengsten in naturâ zonder of tegen willekeurig vastgestelde onvoldoende betaling dat ik voorts den dhemang van parang koedjang zyn schoonzoon verdenk van medeplichtigheid aan de genoemde feiten
wy hem later zullen weerzien wil ik u maar terstond zeggen dat zyn onbewegelykheid niet uitsluitend moest geweten worden aan de assimilatie met den reiswagen want dat hy ook als er op mylen afstands geen voertuig in de buurt was een kalmte
en daarginds aan de andere zyde waar t kokosboschje wuift over de hutten van het dorp daar ergens was si oenah uit een boom gevallen en gestorven hoe schreide zyn moeder omdat si oenah nog zoo klein was jammerde zy alsof ze minder bedroefd zou geweest zyn als si oenah grooter geweest ware
ook is er voor baren nieuwelingen soms eenige oefening noodig om ze smakelyk te vinden maar ingewyden geven aan de indische keuken de voorkeur boven de velerlei soorten van europesche tafels
hy wist hoe hy de macht had op hun gemoederen te werken en hoe de kracht zyner woorden sterker zyn zou dan de angst voor wraak van distriktshoofd of regent de vrees dat zyn beschermelingen zouden afvallen van hun eigen zaak weerhield hem dus niet
ze bleef staan tot zy zich verzekerd had dat hy naar buiten was teruggegaan en keerde daarop langs het grasveld naar havelaars huis terug ik wil toch eindelyk eens weten wat dit beduidt zei havelaar en toen de begroeting voorby was vroeg hy op schertsenden toon om haar niet te doen meenen dat hy haar een weinigje gezag misgunde op een erf dat vroeger t hare was
ja ik maak je nu dronken alle dagen je vergeet je z ver dat duclari s avends in de galery over je struikelt dit zal hy onaangenaam vinden maar terstond zal hy zich herinneren iets goeds in je gezien te hebben dat hem toch vroeger niet in t oog viel
doorgeworsteld en vruchteloos verloren helaas in pogingen om zonder publiciteit zonder opzien zonder schandaal vooral iets te bewerken dat tot verbetering zou kunnen leiden van den toestand waaronder de javaan gebukt gaat
verbrugge en hy waren bevriend en hun gemeenzaamheid was te grooter daar duclari sedert eenigen tyd de woning van verbrugge betrokken had in afwachting der voltooiing van een nieuw fort hy drukte dezen de hand groette den regent beleefd en ging zitten onder de vraag wel wat heb je al zoo hier wil je thee
het wandlend schorsbesluit dat schorsend ons regeert jan schors al gouverneur de weerwolf onzer dagen had zyn geweten zelf met vreugd gesuspendeerd als t niet voor langen tyd finaal reeds ware ontslagen
men erkenne dat havelaar werkelyk dichter was ieder gevoelt dat hy sprekende van de rystvelden die er waren op de bergen de oogen daarheen richtte door de open zyde der zaal en dat hy die velden inderdaad zag
hy omvademde de breede zwaardbajonetten drukte zich voorwaarts met kracht en drong nog de soldaten terug met een laatste inspanning toen de gevesten stuitten tegen zyn borst
tine wat is dat voor ketimon lieve meid doe nooit plantenzuur by vruchten komkommers met zout ananas met zout pompelmoes met zout al wat uit den grond komt met zout azyn by visch en by vleesch er staat iets van in
ach waarom was ze niet reeds gekomen den vorigen dag het bedroefde hem dat ze t niet was vooruitgeloopen het schoone oogenblik dat hem drie jaren lang de ziel had voorgelicht met onbeschryfelyken glans
ja welnu dan weet je dat er peperkultuur in t natalsche is de pepertuinen liggen te taloh baleh benoorden natal aan de kust ik moest ze inspekteeren en daar ik geen verstand van peper had nam ik in de
wy willen die ook mededeelen aan de ongelukkige schepselen op verre stranden die daar gebonden liggen in de kluisters van ongeloof bygeloof en zedeloosheid het beschouwen van de plichten die ten dezen op ons rusten zal het zevende deel myner rede uitmaken
en er kwam een engel uit den hemel die zeide u zy gelyk gy gezegd hebt en hy werd een wolk en plaatste zich tusschen de zon en de aarde en ving de stralen op zoodat het gras groen werd
hy had als de anderen dus eerst z'n tyd moeten uitdienen om pensioen te krygen m a w hy had moeten deelnemen aan de schelmery om ten slotte z'n onwaardig leven te eindigen als kollega van van twist
te excuzeeren nu heb ik die m'n plicht deed niets nederland deed z'n plicht niet en heeft zich te verontschuldigen dat het tegen havelaar party trekt voor schelmery zoo is de zaak
slechts zeer weinig europeanen immers achten het de moeite waard zich neertebuigen tot waarneming der aandoeningen van de koffi en suikerwerktuigen die men inlanders noemt doch al ware hun aanmerking gegrond wie zùlke bedenkingen aanvoert als bewys tegen de hoofdstrekking van myn boek geeft my een groote