AITRADER/dutch-tts-labeled-complete huggingface dataset:
ik zei dat elk mensch in zyn medemensch een soort van konkurrent ziet men mag niet altyd laken wat in t oog vallen zou daarom verheffen wy gaarne een goede eigenschap bovenmate om de kwade hoedanigheid aan welker openbaring ons eigenlyk alleen gelegen is te doen in het oog vallen zonder den schyn op ons te laden van
een gekibbel dat wel dienen kan om kranten schryvers aan teksten voor hoofdartikels te helpen om ministers een week langer op t kussen en de geheel overbodige talenterigheid van kamerdebattisten bezig te houden maar geen voetstap nader brengt aan t eenig ware doel
met de keus alzoo tusschen oneer en broodsgebrek dat ik na dit alles met moeite en zorg elk voorkomend geval te toetsen had aan myn plicht en dat de eenvoudigste zaak my zwaar viel geplaatst als ik was tusschen myn geweten en de principes van t gouvernement waaraan ik trouw schuldig ben zoolang ik niet ontheven ben van myn
goedkeuren goedkeuren neen maar men klaagt niet gaarne by de regeering een hoofd aan ik klaag niet gaarne iemand aan wien ook maar als t moet een hoofd zoo goed als een ander
de adsistent resident van lebak max havelaar den volgenden dag antwoordde hem de resident van bantam o neen de heer slymering partikulier
want havelaar wist zeer goed dat hy alleen gefaald had door zyn te ver gedreven vrygevigheid en dat haar fout àls er dan een fout bestond aan hare zyde alleen hierin had gelegen dat ze uit liefde voor max altyd alles had goedgekeurd wat hy deed
der stadhouderlyke familie een vroolyk leven geleid te hebben wat dan ook door velen werd opgegeven als oorzaak van den ondergang zyner fortuin later by waterloo sneuvelde hy in een charge onder de huzaren van boreel aandoenlyk was het de brieven te lezen van haar vader toen een jongeling van achttien jaren die als
wat beduidt dat voortdragen op je vleugels je hebt geen vleugels en je gezang ook niet probeer t eens over de lauriergracht die niet eens heel breed is
weet dat ik makelaar in koffi ben lauriergracht n en dat ik alles over heb voor myn vak ieder zal dus kunnen nagaan hoe weinig ik tevreden was met het werk van stern
en dan moet ik zwygen niet omdat hy gelyk heeft maar omdat ik aan de firma last co verplicht ben zorgtedragen dat de oude stern niet vervalle in busselinck waterman die hem slecht zouden bedienen omdat het knoeiers zyn
de kontroleur verbrugge was een goed mensch als men hem daar zag zitten in zyn blauw lakenschen frak met geborduurde eiken en oranjetakken op kraag en mouw opslagen was t moeielyk in hem den type te miskennen die voorheerscht onder de hollanders in indie een menschensoort in t voorbygaan gezegd die zeer onderscheiden is van de hollanders in holland
dan zal men zeggen in de dorpen allah is groot allah heeft hem tot zich genomen zyn wil geschiedde er is een goed mensch gestorven
wat eindelyk den tegenwoordigen oorlog aangaat ik herhaal wat ik elders zeide van atjeh beging de nederlaag de toelichting van deze stelling ligt nu buiten m'n bestek
die van onzen beweerden roem te dezer zake een vraagstuk maken en enkelen die hem stempelen tot onwaarheid het praedikaat dat liplappen en inlanders den europeër geven is ongewasschen men zie hierover bladzy van nog eens vryen arbeid en ook
weer n staaltje van de gevolgen der kommiezery dat wil oorlog voeren en kent de eigenaardigheden van z'n eigen land niet wat overigens dat verschil van saizoenen aangaat op t zuidwestelyk deel van sumatra schynen de jaargetyden in elkander te loopen
de knie die ge tegen t portier gedrukt hield om de dame tegenover u niet te doen denken dat ge een aanval in den zin hadt op krinoline of deugd de gelikdoornde voet die zoo bang was voor de hakken van den commis-voyageur naast u de hals dien ge zoo lang links moest wenden omdat het drupt aan de rechterzyde
noch van de velen die aanhoudend uit en inliepen noch van t groot aantal inlanders van verschillenden rang dat daar buiten de paarden vasthield of te paard rondreed neen de regent zelf van lebak radhen adhipatti karta natta nagara zat tegenover hem
ik spreek nu niet van ondernemingen welker afwerking noodig was om de kosten te dekken wie juist weten wil wat ik bedoel ga den dom te keulen zien hy geve zich rekenschap van de grootsche opvatting van dat gebouw in de ziel des bouwmeesters gerhard von
uit den weg te ruimen geweest zyn maar nog een reden van geheel anderen aard verontschuldigde hare en zyne schynbare zorgeloosheid ze had zeer jong haar beide ouders verloren en was by hare familie opgevoed toen ze huwde deelde men haar mede dat zy een klein vermogen bezat tgeen dan ook werd uitbetaald doch havelaar ontdekte uit
het is een eigenaardig verschynsel wellicht voortspruitende uit een soort van traagheid die de moeite van t zelf oordeelen schuwt hoe licht men vertrouwen schenkt aan personen die zich den schyn weten te geven van meerder kennis zoodra slechts die kennis kan geput wezen uit bronnen die niet voor ieder toegankelyk zyn
wat verbrugge by t aanhooren daarvan leed is moeielyk te beschryven hy was een eerlyk man en zou zeker niet gelogen hebben als havelaar zich op hem had beroepen om de waarheid van den inhoud der brieven te staven
maar hy had vernomen hoe de vader van saïdjah te buitenzorg was gestraft met rottingslagen omdat hy badoer verlaten had zonder pas en daarom was adinda's vader niet gegaan naar buitenzorg noch naar krawang noch naar de preanger noch naar de bataviasche ommelanden hy was gegaan naar tjilang kahan het distrikt van lebak dat aan de zee
adinda kerf een streep in je rystblok by elke nieuwe maan als je driemaal twaalf strepen hebt ingesneden zal ik den dag die dààrop volgt aankomen onder den ketapan beloof je dààr te zyn ja
hoe hoog dan volgens hun meening t bedrag is waarop één gouverneurgeneraal van de soort der van twisten en hy was de ergste niet aan de natie te staan komt
ge niet by dit tafereel krimpt uw hart niet in-een by het bedenken wat het lot wezen zal van al die dwazen zoodra de bazuine schallen zal die de dooden oproept ter scheiding van rechtvaardigen en onrechtvaardigen
en met lieven lach had ze gezegd dat een gelofte haar wakker hield om den slendang afteweven waaraan ze bezig was en die gereed moest zyn voor den eersten dag der nieuwe maan of ze had den nacht doorgebracht in t donker zittend op haar rystblok en tellende met begeerigen vinger dat er wel waarlyk daarin zes-en-dertig diepe strepen stonden gekorven naast elkander
en toen ze hygend en zweetend binnenrenden in het dorp badoer was saïdjah niet by hen want toen deze zyn buffel bevryd van het juk had bestegen als de anderen om te vluchten als zy had een onverwachtte sprong van het dier hem t evenwicht benomen en ter aarde geworpen de tyger was zeer na
nederlanders ik zeg u dat daar loerende kapers op de kusten zyn en de gouverneurs generaal hebben in dit opzicht minder schuld aan t verregaand verwaarloozen der hun toevertrouwde belangen dan later misschien de geschiedenis meenen zal
dan is uw toorn nog sterker en te-recht want dan heeft hy u verveeld en dit is onvergeeflyk wanneer wy tezamen wandelen en ge wykt telkens af van den weg en roept my in t kreupelhout alleen met het doel om de wandeling te rekken vind ik dit onaangenaam en neem me voor in t vervolg alleen te gaan
het scheen dat verbrugge op dit oogenblik geen lust had den stryd voorttezetten althans hy brak t gesprek af en vroeg weder aan den mandoor oppasser of hy niets komen zag ik zie nog niets van den kant van pandeglang mynheer de kontroleur maar daar ginds aan de andere zyde rydt iemand te paard het is de toewan
ik weet niet of zyn vader bezweek ten gevolge van de rottingslagen die hem werden gegeven omdat hy badoer had verlaten zonder pas ik weet niet of adinda de manen telde door kerven in
op welke buitenplaats zullen dan de van twisten zitten zy die de schuld dragen aan n woede zooals voorspeld wordt in sentots vloekzang ministers in bezigheid daaronder waren er die hun verheffing te danken hadden aan de door den havelaar teweeggebrachte rilling
ik bezoek twintig jaar de beurs en durf zeggen dat ik geacht ben by myn pilaar hoor dus naar myn vermaningen frits en wees braaf en haal je hoed en trek je jas aan en ga mee naar den bidstond dat zal je goed doen
zyn toorn biedt den schryver gelegenheid tot het dooden van duizenden op t slagveld zyn fouten geven ruimte tot het schilderen van hongersnood en pest dat alles geeft werk aan grove penseelen
maar dikwyls is t koddig iemand die zyn beschaving en taal grootendeels opdeed in de rotterdamsche zandstraat den liplap te hooren uitlachen omdat deze een glas water en t gouvernement mannelyk of zon en maan onzydig maakt
zyn excellentie had het zoo druk dat zy zelfs aan den direkteur generaal van financien een audientie had moeten weigeren en kon dus ook havelaar niet ontvangen havelaar wachtte tot zyn excellentie zou heengeworsteld zyn door die drukte
en zoo stond ik dus daar te padang nauw drie-en-twintig jaren oud en staarde de toekomst aan die my eerloosheid brengen zou men raadde my aan me te beroepen op myn jonge jaren ik was nog onmondig toen de voorgegeven vergrypen hadden plaats gehad maar dit wilde ik niet
kain enz we hebben immers hier niet te doen met puristische spelling de eisch is t weergeven by benadering altyd van den klank zooals die onder europeanen in indie gebruikelyk is
terstond kan ik u niet helpen doch ik zal naar batavia gaan ik zal den grooten heer spreken over uw ellende hy is rechtvaardig en hy zal u bystaan gaat voorloopig rustig naar huis verzet u niet verhuist nog niet wacht geduldig ik denk ik hoop dat er recht zal geschieden
hy heeft de wegen van den heer verlaten nu is hy arm en woont op een klein kamertje ziedaar de gevolgen van onzedelykheid en slecht gedrag hy heeft verkeerde artikels in de indépendance geschreven en de aglaia laten vallen zoo gaat het als men wys is in zyn eigen oogen
den fluren des ganges da weiss ich den schönsten ort ga er dan alleen heen en huur er een optrek maar neem niet een meisje mee dat haar moeder moet helpen in t huishouden maar je meent het ook niet vooreerst heb je nooit den ganges gezien en kunt dus niet weten of t daar goed leven is
en dit in weerwil der bittere ondervinding van de gevolgen dezer door overdryving tot fout geworden deugd acht dagen vr de geboorte van zyn kleinen max bezat hy t noodige niet om t yzeren wiegje te koopen waarin zyn lieveling rusten zou
ik heb berouw over de dagen die ik heb laten verloopen voor ik u officieel rapporteerde en ik vraag verschooning voor dat verzuim ik neem de vryheid u te verzoeken my in de gelegenheid te stellen myn schryven van gisteren te rechtvaardigen
hoort ge niet ja gy hoort het want uit de voorgelezen tekstwoorden hebt gy gezien dat uw god is een machtig god en een god der gerechte wrake ja gy hoort het gekraak der beenderen en het geknetter der vlammen in het eeuwig gehenna waar weeninge is en tandengeknars
of de bestaande beter te onderhouden doch hierin had de regent gelyk dat pandeglang dichter bevolkt was vooral in verhouding tot de veel kleinere oppervlakte en dat dus dààr de arbeid aan de groote wegen door vereende krachten ligter viel dan
weet je wat ge nu gezegd hebt je hebt gezegd dat jy duclari à cheval bent op de theorie ik ben geen haar beter geloof me we doen onrecht zoo boos te worden op iemand die heel slecht is want de goeden onder ons zyn t slechte zoo na
doch neen ik wil een bewys geven dat ik afstand doe van alle aanspraken op schilderachtigheid is gegeven een langwerpig vierkant dat ge wel wilt verdeelen in een-en-twintig vakken drie breed zeven diep
gelyk er in den tekst van deze uitgaaf uitdrukkelyk staat wist ik in althans m'n drie millioen landgenooten wel met my eens zullen wezen dat er van dien man niets te wachten viel z is dan ook de lezing in t hs van den havelaar
de middelbare soort in oost-indie haalt slechts zes duim en een der kleinste de pisang maas of goud pisang n fyn vruchtje is niet veel grooter dan een kinderpink en zeer smakelyk
dom genoeg had ik de gunstige overplaatsing naar padang aangenomen als een bewys dat hy myn kontrarieeren schoon gevonden had ge zult zien hoe weinig ik hem toen kende
en hy wèrd rots en bewoog niet als de zon scheen en niet als het regende en daar kwam een man met houweel en met puntigen bytel en met zwaren hamer die steenen hieuw uit de rots en de rots zeide wat is dit dat die man macht heeft boven my en steenen houwt uit myn schoot
het myne zal gerust zyn by de overtuiging al het mogelyke te hebben aangewend om de treurige bloedige gebeurtenissen te voorkomen die weldra t gevolg zullen wezen van de eigenwillige onkunde waarin de regeering wordt gelaten tenopzichte van hetgeen er omgaat onder de bevolking
ja ja ik zeg u dat uw en myn ziel daarover bedroefd is en daarom juist zyn wy allah dankbaar dat hy ons macht heeft gegeven om hier te arbeiden want wy hebben in dit land akkers voor velen schoon de bewoners weinig zyn
met een eigenaardig genot hadden zy te batavia de meubelen besteld die alles zoo comfortable en gezellig maken zouden zy toonden elkaar de plekken waar ze zouden ontbyten waar kleine max spelen zou waar de bibliotheek zou staan
wat overigens de sarongs en slendangs aangaat sedert n dertigtal jaren leggen zich europesche fabrikanten toe op t namaken van t javaansche batik en er worden dan ook jaarlyks voor millioenen in dat artikel omgezet
als de minister van kolonien my zeer beleefd vraagt wat er ten gevolge der zotte atjinsche kampagne te voorzien is zal ik hem voldoende inlichting geven onder protest evenwel tegen de onrechtvaardigheid dat hy en niet ik betaald wordt voor de zorg om insulinde voor nederland te bewaren
men had hem slechts aantezien om overtuigd te wezen dat het meerendeel der europeanen die met hem in aanraking kwamen meer van hem dan hy van hen te leeren had zyn levendige donkere oogen weerspraken door hun vuur de vermoeidheid der trekken van zyn gelaat en de grysheid zyner haren
doch misschien zou het onwaar schynen wanneer de zaak werd behandeld op een wyze als zou kunnen strekken tot openbaarmaking van myne beschuldiging en van myn vermoeden voor de regent van hier verwyderd is
met tranen van gevoel op de wangen tracht de yverige dienaar des evangeliums hem te bewegen aftezien van de wysheid naar den mensch om te worden ingeleid in de geheimenissen der wysheid gods
geheel afgezien van de indische zaken is deze waarheid ook op nederland zelf van volle toepassing wil men dit zelfs opvatten als sarkasme my wel eenvoudige waarheid is dat weinig koningen groot genoeg zyn om iets groots naast zich te dulden
dat myn onderzoekingen zeer omzichtig plaats hadden z zelfs dat de vreesachtige verbrugge meende grond te hebben my aantezetten tot wat yver belangstellenden zyn er die kunnen t bedoelde briefje van den kontroleur ter inzage krygen
m'n bedoeling is de huichelary van den landvoogd in t licht te stellen die aan zulke kleinigheden z'n deugd verspilde en onverschillig toezag dat de aan zyn zorg toevertrouwde inlanders uitgeplunderd en vermoord werden het was dezelfde van twist die de door hemzelf afgeschafte wyze van werving voor t indisch leger weer invoerde
en myn puntdicht ach dàt is nog erger zeide niets en deed niets ziet ge dit was wreed hy gunde me niet het minste martelaars air ik werd niet belangwekkend door vervolging en mocht niet ongelukkig wezen door verregaande
zoodra ik te padang aankwam met het doel vandaar terstond naar de binnenlanden te vertrekken wilde ik volgens gebruik en plicht den gouverneur bezoeken maar hy liet me zeggen dat hy me niet ontvangen kon en tevens dat ik myn vertrek naar myn nieuwe standplaats moest uitstellen tot nader bevel
er was een gegons in zyn ooren als had men op een gong geslagen in zyn hoofd hy voelde hoe t bloed met schokken werd gewrongen door de aderen aan zyn slapen die dreigden te bezwyken onder den druk van zoo zware uitzetting
dat men uwe excellentie omtrent my misleid heeft begryp ik maar dat uwe excellentie niet de gelegenheid heeft aangegrepen om die misleiding te ontgaan begryp ik niet morgen gaat uwe excellentie van hier en ik mag haar niet laten vertrekken zonder nog eenmaal gezegd te hebben
even zoo zou ieder verstandig mensch my uitlachen als ik gek genoeg was om te zeggen marie is daar in dien rooien tuin waarom rood en niet geel of paars om te luisteren naar t snappen en giechelen van de viooltjes of naar de sprookjes die de rozen elkaar heimelyk in t oor blazen
één eigenschap bezat hy werkelyk in hooge mate wilskracht wat hy zich voornam moest geschieden en geschiedde ook gewoonlyk doch zie je wel dat ik weer terstond de tegenstelling by de hand heb
eenigen tyd daarna vluchtte saïdjah's vader uit het land want hy was zeer bevreesd voor de straf als hy zyn landrenten niet betalen zou en hy had geen poesaka meer om een nieuwen buffel te koopen daar zyn ouders altyd in parang koedjang woonden en hem dus weinig hadden nagelaten
ik heb de overtuiging myn plicht te hebben gedaan in doel en in wyze van uitvoering geheel myn plicht niets dan myn plicht zonder de minste afwyking
hy sloop als ware hyzelf de dief die betrapping vreesde met zachten tred het huis aan de achterzyde in na zich eerst te hebben overtuigd dat geen gezelschap daar was dat later hem zou kunnen verraden als schuldig aan
meer nog dan vroeger tegen de borst stuit my op publiek terrein te bewegen toen ik op m'n veertigste jaar myns ondanks daartoe gedwongen werd had ik in de hoop op eenig succes een bondgenoot tegen den afkeer die elke aanraking met publiek my veroorzaakt na de ervaring van den uitslag myner pogingen is
gerechtsdienaar mynheer de rechter daar is de man die barbertje vermoord heeft
en havelaar wist dit alles gevoelt de lezer wat er in zyn gemoed omging by t bedenken dat hy tot recht doen geroepen en daarvoor verantwoordelyk was aan een hoogere macht dan de macht van een regeering die wel dat recht voorschreef in haar wetten maar niet altyd even gaarne daarvan de toepassing zag
de kleine max die zeven jaar was uitgebleven na t huwelyk als wist de schalk dat het geen voordeel was ter wereld te komen als zoon van zulke ouders negen en twintig lange dagen had havelaar te wachten voor de gouverneur-generaal hem meedeelde doch we zyn nog zoover niet
zoo zeilden we langs de kust en t was stikheet zoo'n prauw biedt weinig gelegenheid tot afleiding en daarby was ik juist in een verdrietige stemming waartoe veel oorzaken het hare
te influenceeren op de getuigenissen die ik zal moeten inwinnen ten den dhemang van parang koedjang voorloopig in arrest te nemen ten derde gelyke maatregel toetepassen op zoodanige personen van minderen rang als behoorende tot de familie van den regent
wel resident riep mevrouw havelaar er is geen twyfel aan niet toezeggen want het is al waren ze met hun tienen als ze t maar voor lief nemen by ons
lag er dan ook in de trekken van verbrugge en havelaar moest de vraag herhalen vr hy antwoordde ja hy heeft een zeer uitgebreide familie en zyn
doch dit gaat den lezer niet aan met het oog evenwel op den ouderdom van dat stuk heb ik n vraag te doen die meen ik sommige lezers wèl aangaat is de toon dien heden ten dage zekere publicisten tegen my aanslaan wel in overeenstemming met den eerbied dien we gewoon zyn toetekennen aan ancienneteit in rang
juist dezer dagen gewerd my uit engeland n courant waarin dit ontwerp behandeld wordt naar aanleiding der voorgenomen reis van den prins van wales naar bengalen daar my de ruimte ontbreekt om dat artikel overtenemen zend ik t aan de samarangsche locomotief in welk blad het door den belangstellenden lezer kan worden opgezocht
regentschappen waarin alweder de aanhef de zachtheid zyner aandoeningen teekent om op eens overtegaan in t naspreken van den donder dien hy onder zich hoort t is zoeter hier zijn maker luid te loven t gebed klinkt schoon langs berg en
volbloed bataviaan meer nog misschien uit persoonlyke behoefte aan n schelle leus zich door den klank van t woordje vry verlokken liet tot het ophemelen van den zoogenaamd vryen arbeid het wawelen over deze opgedrongen topic heeft jaren lang de aandacht afgetrokken van hoofdzaken als die welke in den havelaar behandeld worden en nog altyd aan de orde blyven
en wie spreekt van buikaandoeningen in gezelschap van vrouwen en meisjes het is een vast principe van me altyd bedaard te blyven want ik houd dit voor nuttig in de zaken maar ik moet erkennen dat het me dikwyls veel moeite kostte by t aanhooren van al de gekheid die stern voorleest
maar weet ge dan niet ondier tyger europeaan lezer weet ge dan niet dat ge daar een uur hebt doorgebracht met byten op myn geest als op een tandenstoker met knagen en kauwen op vleesch en been van uw geslacht
wanneer ook hier duclari my in de rede was gevallen met n neen dat is àl te sterk zou ik zeker de fout begaan hebben iets te laten afdingen van m'n bittere opmerking al bewees dan later de uitkomst dat ik niet te veel gezegd had
maar als ge naar ngawi gaat juist ik weet dit te ngawi is de regent verwant aan het djokjasche hof ik ken ngawi want ik was twee jaar lang in de baglen dat in de buurt is
hoe ikzelf over die bruid oordeel is bekend maar t stuk is toch minstens even goed als de emilia galotti als de kabale und liebe als de minna van barnhelm als de larmoyante komedies en lustspiele van kotzebue die nog altyd op t repertoire staan
niet zonder veerkracht had hy dezen geest van verzet weten te onderdrukken doch uit verdriet over de weinige hulp die men hem hierin van hoogerhand verleende en uit ergernis over t ellendig bestuur dat sedert eeuwen de heerlyke streken der molukken ontvolkt en bederft
ik zal haar een sprookje vertellen dacht ik dan hoor ikzelf het met-een en ik heb niet noodig dat ze my antwoordt nu weet ge dat even als by het lossen van een schip de laatst ingeladen krandjang suiker t eerst weer voor den dag komt
het lust me niet my daarover op dit oogenblik uittelaten misschien is de gewezen minister van kolonien hasselman genegen den belangstellenden onderzoeker nauwkeuriger intelichten ook
de havelaar was zoo'n onderhoudend boek durfde men my zeggen en onder zulke lofredenaars waren er die gillen zouden van angst by t minste dagelyksch gevaartje ik zeg niet voor gezondheid en leven maar voor n gering deel van hun welstand
bleeft ge ongevoelig by den marteldood van dien man ik vermenigvuldig uw gevoel honderdmalen door negen en negentig andere mannen te laten martelen naast hem zyt ge verstokt genoeg om niet te yzen by t zien van den soldaat die in een belegerde vesting uit honger zyn linkerarm verslindt
beter bekend is dan t woord pisang begryp ik niet ook is t my een raadsel vanwaar de engelschen hun woord plantain halen het getal soorten der pisangs wordt op driehonderd geschat zie overigens noot hollander
ieder had het oog op eigen welstand alleen op bevordering op pensioen hoeveel javanen men om dat doel te bereiken straffeloos moest laten uitplunderen en vermoorden deed niet tot de zaak z de slymeringen z de van twisten en dit keurt de natie goed
en al hadden dus zyn woorden de kracht gemist om terugtehouden van misdaad ze hadden toch aan de slachtoffers daarvan den moed gegeven zich te beklagen al geschiedde dit dan ook slechts schoorvoetend en in t geheim
en wat heb je geantwoord duclari wèl dat het me niet aanging dat hy tot u moest gaan of tot den nieuwen adsistent resident als die zou aangekomen zyn te rangkas betoeng en dààr zyn klachten uiten
hierop reikte hy aan verbrugge de hand en deze met hem terugkeerende naar de tafel waar de resident de adhipatti en mevrouw havelaar gezeten waren voelde reeds iets beter dan vyf minuten vroeger dat die havelaar zoo gek niet was als de kommandant meende
sommige erven bevatten bosch en tuin en weiland en doen aan een park denken anderen zyn bloemtuinen elders weer is t geheele erf één groot grasveld
ik had hem hooren zeggen auf ehrenwort en vroeg wat hy daarmee bedoelde wèl zeide hy dat ik myn eer verpand voor de waarheid van wat ik zeg dat is zeer veel hernam ik ben je zoo overtuigd altyd de waarheid te zeggen
dan zal nog ééns myn verstyfde mond zich openen om adinda te roepen die myn hart lief heeft nog éénmaal zal ik de melatti kussen die zy me gaf adinda adinda
aan afgunst namelyk meen ik voor n groot deel den toon te moeten toeschryven waarop sedert eenigen tyd sommige publicisten of luî die t worden willen mn werken en m'n persoon aanvallen die toon is gewoonlyk wat te laag voor t onderwerp
toen daarvan den volgenden morgen bericht kwam rukte de generaal aan t hoofd van meer dan voldoende krygsmacht uit in n ommezien behaalde hy de lauweren en t certifikaat van onmisbaarheid waarom hy zoo dringend verlegen was arme beyerman
van den toestand namelyk der ambtelyke indische huishouding en dat de brief dien ik meedeel niet alleen een straal van licht te meer werpt op t kunstmatig optimismus waarvan ik gesproken heb maar tevens de moeielykheden schetst waarmee iemand te kampen had die zooals havelaar rechtuit en zonder omzien zyn weg wilde gaan
minachting van anderen vooral van oudgasten tweede stadium afmatting vrees moedeloosheid neiging tot slaap en rust bovenmatig vertrouwen op den raad van indie afhankelykheid van de algemeene sekretarie heimwee naar een hollandsche buitenplaats
men vergenoegde zich met van de betrokken ambtenaren de terugbetaling van t ontbrekende te vorderen en er moesten al zeer duidelyke bewyzen zyn voor men t woord ontrouw uitsprak of zelfs daaraan dacht
wat wil hy toch wat moet het eind zyn wanneer komt er nu eindelyk iets degelyks wat gaat het my aan of die havelaar zyn tuin schoon houdt en of de menschen voor of achter by hem binnenkomen by busselinck en waterman moet men door een nauw gangetje naast een oliepakhuis waar t altyd heel vuil is
ziekte bracht juist die ziekte my den japanschen steenhouwer voor den geest en misschien dacht ik alleen dààrom die geschiedenis overluid om mezelf wysmakende dat ik het deed uit welwillendheid voor dat kind ter sluik den laatsten druppel intenemen van het drankje dat ik voelde noodig te hebben
f door op eenmaal vooral by een hoogst ernstigen passus aftebreken en er een kwinkslag tusschen te werpen die de toehoorders pynlyk aandeed maar die by hem niets anders was dan een bloedige satire op de onevenredigheid tusschen dat keurslyf en zyn ziel die zich daarin zoo benauwd voelde
zyn voornemen was t lyk van zyn voorganger te doen opgraven en wetenschappelyk onderzoeken zoodra de regent zou verwyderd zyn en diens aanhang onschadelyk gemaakt maar men heeft hem hiertoe de gelegenheid niet gelaten
ik ben in t meedeelen van dezen brief den tyd vooruitgeloopen om reeds nu te doen in t oog vallen hoe weinig hulp havelaar van den kontroleur te verwachten had zoodra geheel andere meer belangryke zaken zouden moeten genoemd worden by den rechten naam
ik beveel me zeer aan voor uw medewerking m'nheer verbrugge de regent is een man van jaren en dus moeten we zeg eens is zyn schoonzoon nog altyd
en je moet ook de meisjes en ons allen niet zoo uitmaken voor kannibalen die wat van je hebben opgeslikt dit is niet fatsoenlyk myn beste jongen geloof toch iemand die weet wat er in de wereld te koop is
om door den arbeid die er noodig wezen zal om een anderen grond daarheen te verleggen de bevolking van die streek vatbaar te maken voor de zaligheid ik hoop toch dat myn boek onder de oogen van den koning komt
ik ben overtuigd dat hy zou vergiftigd geworden zyn als hy langer hier was gebleven schryf dat op verbrugge heeft die woorden opgeschreven zyn verklaring ligt voor my
dit heb ik gedaan doodarm toch toen ik lebak verliet gelyk ik nog altyd door getuigen staven kan ik zeide in nood dat sommigen zekere uitdrukkingen in dit werk beter begrepen dan de gewone lezer en dat zich onder dezulken de vinnigste vervolgers van havelaar bevonden
toen deze buffel aan saïdjah's vader was afgenomen en geslacht ik heb u gezegd lezer dat myn verhaal eentonig is toen deze buffel geslacht was telde saïdjah twaalf jaar en adinda weefde sarongs en batikte die met puntige kapala
en als gy ze niet kent kan ik het u niet zeggen dit alleen onderscheidde haar van andere kindermeiden in indie dat ze zeer weinig te doen had want mevrouw havelaar was een voorbeeld van zorg voor haar kind
ik zal onder den ketapan by het djatibosch wezen als je terugkomt nu scheurde saïdjah een strook van zyn blauwen hoofddoek die zeer versleten was en hy gaf dat stukje lynwaad aan adinda dat ze t bewaren zou als een pand en toen verliet hy haar en badoer
in die onderzoekingen hebt gij aanleiding gevonden zonder zelfs uwe beschuldigingen tegen dat hoofd door feiten veel minder bewijzen te staven tot het doen van voorstellen die de strekking hadden een inlandsch ambtenaar van de stempel van den regent van lebak
en weinig tyds later was er te batavia groot gejubel over de nieuwe overwinning die weer zooveel lauweren had gevoegd by de lauweren van t nederlandsch indisch leger en de landvoogd schreef naar t moederland dat de rust in de lampongs hersteld was
en dan die heilige stroom mag je aan marie dingen vertellen die haar tot een heidin zouden maken mag je haar doen wankelen in de overtuiging dat er geen ander heilig water is dan dat van den doop en geen andere heilige rivier dan de jordaan
het heette dat hy uit vriendschap of medelyden de zaak van dien kontroleur tegen beter weten aan in een valsch daglicht had gesteld ik heb de stukken die deze zaak betreffen niet gelezen maar ik weet dat de adsistent resident niet in de minste betrekking met dien kontroleur stond
dertig maal duizend maal duizend zielen ja meer dan zooveel zyn gehouden zyn bevelen te gehoorzamen maar hy kan niet wezen naby allen die afhangen van zynen wil
ook moet ik erkennen dat frits weinig goeds heeft thuisgebracht van den bidstond ik was redelyk tevreden geweest over zyn stilzitten in de kerk hy verroerde zich niet en wendde geen oog van den preekstoel maar later vernam ik dat betsy rosemeyer in t doophek had gezeten
waarom noem je die dieren vroom en verstandig het laatste laat ik gelden ze maken althans zulke zotte verzen niet maar vroom wat beteekent dat is t niet misbruik maken van een heilige uitdrukking die alleen mag gebruikt worden voor menschen van t ware geloof
de aangehaalde regels zyn van tollens hy sluit daarmee z'n tamelyk apokriefe vertelling dirk willemsz van asperen
indien me had mogen blyken dat nederland belang stelde in waarheid zou ik sedert lang bewyzen geleverd hebben maar t is vervelend pleiten voor n rechtbank die verzot is op leugens
en afrika daar achter zakte de zon en liet haar stralen in gedurig stomper buiging kiskassen over de golven en zy zocht verkoeling in de zee hoe drommel was ook weer dat ding
door handelaren die belang hebben by de koffiveilingen door kameniers die me huren voor weinige centen door gouverneurs generaal in ruste door ministers in bezigheid
en ontleende hieraan een eigenaardigheid temeer daar de eenvoudigheid der oostersche talen aan veel uitdrukkingen een kracht verleent die in nze idiomen door litterarische gekunsteldheid is verloren gegaan terwyl aan den anderen kant het zoetvloeiende van t maleisch moeielyk in eenige andere taal is weertegeven
maar als noch gy noch de adhipatti noch ik het wisten hoofden van lebak wie toch zal dan recht doen in bantan kidoel hoort naar my als ik u zeggen zal hoe er dan recht zal gedaan worden
kon ik spreken zooals hy ik zou ànders spreken dan hy weg met gemoedelyke taal weg met zachtheid rondborstigheid duidelykheid eenvoud gevoel weg met al wat herinnert aan horatius
toen zy den nieuwen eigenaar aan saïdjah kon aanwyzen volgde deze haar zwygend en by t rystblok gebracht telde hy daarop twee en dertig ingekorven strepen toen gaf hy die vrouw zooveel spaansche matten als noodig was tot het koopen van een buffel en verliet badoer
hoofdzaak is en blyft waarheid zoeken t gewicht der waarheid erkennen en vooral handelen naar de gegevens die men aldus te werk gaande voor waar houden mag
de meeste lezers schenen te meenen dat ik my en de mynen had blootgesteld aan armoed vernedering en dood om hun n prettig lektuurtje te verschaffen deze dwaling
maniessan zoetigheid konfituren het gebruiken hiervan by de thee is van chineschen oorsprong distriktshoofd van parang koedjang hy was schoonzoon en handlanger van den regent ten zynen huize werd myn voorganger vergiftigd
ik verwacht dus nu een eenvoudige maar volledige opgave van wat u voorkomt de oorzaak te wezen van t prysverschil tusschen nu en
bandoeng afdeeling regentschap of adsistent residentie in de preanger regentschappen pajol houweel spade
voornemen den regent z'n voorschot kwytteschelden dit is na het door den gouv gen pahud ingesteld onderzoek werkelyk geschied
zoodra wy erkennen moeten dat iemand hoedanigheden bezit die hem de eer van een voetstuk waardig maken zoodra we zyn aanspraken daarop niet langer kùnnen loochenen zonder doortegaan voor onkundig gevoelloos of nayverig dan zeggen we ten laatste goed zet hem er op
publikatie is n officieel stuk en heeft niets te maken met romanschryvery ik noodig den lezer uit het aangehaalde nummer van den spectator intezien en zich de vraag voorteleggen of t billyk is
en hij toonde in de javasche courant die met dezelfde post was aangekomen dat inderdaad by tzelfde besluit der regeering waarby hem het bestuur van ngawi werd opgedragen de adsistent resident van die provincie verplaatst werd naar een andere afdeeling die vakant was
ik zeide reeds dat ik de namen kan opgeven van personen die zooals de ouders van saïdjah en adinda door onderdrukking werden verdreven uit hun land het is myn doel niet in dit werk mededeelingen te geven als voegen zouden voor een vierschaar die uitspraak te doen had over de wyze waarop t nederlandsch gezag in indie wordt uitgeoefend
kinderen zevende hoofdstuk de resident van bantam stelde den regent en den kontroleur aan den nieuwen adsistent resident voor havelaar begroette beide beambten
en toen de ryke man dit zag verdroot het hem dat er geen gouden pajong werd gehouden boven zyn hoofd en tevreden was hy niet hy zuchtte en riep ik wenschte koning te zyn
bovendien was er reeds voor hy naar amboina vertrok spraak van geweest hem tot resident te verheffen en het bevreemdde dus sommigen dat hem thans het bestuur eener afdeeling werd opgedragen die aan kultuur emolumenten zoo weinig opbracht dewyl velen het belang eener bediening naar de daaraan verbonden inkomsten afmeten
dit wist verbrugge niet als kontroleur hadt je t moeten weten ik weet het ging havelaar voort dààr liggen de maandstaten van de distrikten en hy toonde t pak geschryf dat hy ontvangen had in de vergadering zie ik heb niets geopend
voor den tienden maal sommeer ik den oud officier van t indisch leger die in de n rott cour deze bewering n onwaarheid noemde z'n laster intetrekken zie overigens een der noten op
wier paarden waren doodgereden door de
nederig en welwillend voor wie zyn geestelyk overwicht erkenden doch lastig wanneer men poogde zich daartegen te verzetten rondborstig uit trots en by vlagen achterhoudend waar hy vreesde dat men zyn oprechtheid zou aanzien voor onverstand
op welke vraag saïdjah's vader niet had willen antwoorden daarom vreesde hy dat zyn buffel geslacht was zooals de andere buffels die het distriktshoofd afnam aan de bevolking en saïdjah schreide veel als hy dacht aan den armen buffel waarmede hy twee jaren zoo innig had omgegaan en hy kon niet eten langen tyd want zyn keel was te nauw als hy slikte
omdat je niet op sumatra gediend hebt daar is t de gewoonte laat me dan maar thee geven maar niet van koffibladen en ook niet van gember ja je bent op sumatra geweest en de nieuwe adsistent resident ook niet waar
misschien wordt dit bezwaar eenmaal opgeheven de laatste alinea van den heerlyken kabinetsbrief beteekent alweer dat er zou moeten blyken of havelaar bekwaam en genegen was dienst te nemen onder de vereerders van den geest des qouvernements en dit zou moeten getuigd worden door dezen of genen hoofdambtenaar van t allooi der
ze zyn dan ook met minder inspanning te schilderen die ruwe strepen van rood en zwart dan de fyne trekken te penseelen die er staan in den kelk eener lelie
door de leden der volksvertegenwoordiging die weten moeten wat er omgaat in t groote ryk over zee dat behoort tot het ryk van nederland ja ik zal gelezen worden
ja evenlydendheid gelykvoeligheid weetje en tevens met de vrouw die daar zoo lang in ongemakkelyke houding en waarschynlyk in onaangename stemming voor dat blok ligt
meestal was hy kort daarna op de plaats waar t onrecht geschiedde ja vaak was hy reeds daar geweest en had gewoonlyk des nachts de zaak onderzocht voor nog de klager zelf in zyn woonstede was teruggekeerd
en durf beweren dat ik hier met kennis van zaken spreek daar ik over dit stuk rypelyk heb nagedacht vooral sedert het hooren der preek van dominee wawelaar in den bidstond voor t bekeeren der
verbrugge bemerkte dat hy den nieuwen adsistent resident weinig zou te leeren hebben en dat er geen kwestie was van overwicht door lokale ancienneteit wat de goede jongen dan ook niet begeerd had
doch genoeg hiervan zéker is t dat ik van zoo'n naïf wreede jokrissiade geen voorgevoel had toen ik zoo verheugd uitriep m'n boek is af m'n boek is af
door te spoedig een schryver te veroordeelen die u geleidelyk wilde voorbereiden op zyn katastroof znder zyn toevlucht te nemen tot die schreeuwende kleuren het gevaar evenwel aan den anderen kant is ng grooter
vr hun reis naar europa was havelaar adsistent resident van amboina geweest waar hy met veel moeielykheden had te stryden gehad omdat de bevolking van dat eiland in een gistenden en oproerigen toestand verkeerde ten gevolge van de vele verkeerde maatregelen die in den laatsten tyd genomen waren
leg ik t er by zei havelaar verbrugge begreep maar niet waaruit deze groote inschikkelykheid voor den belasting kollekteur geboren werd de klerk kwam weldra met eenig geschryf terug havelaar teekende en zei dat men spoed moest maken met die uitbetaling
als grondstof dient al wat eetbaar is zooveel mogelyk onkenbaar gemaakt en ook veel dat oningewyden niet eetbaar voorkomt byv onrype vruchten en bedorven vischkuit het bereiden van al die gerechten volgens de regelen der kunst vereischt n ware studie
ook verzon hy niets hy hoorde den boom spreken en meende slechts natezeggen wat hy in zyn dichterlyke opvatting zoo duidelyk verstaan had wanneer misschien iemand de opmerking maken mocht dat het oorspronkelyke in havelaars wyze van spreken niet zoo onbetwistbaar is
en de ziel des menschen groeit niet van het loon maar van den arbeid die het loon verdient en ik zeide tot haar allah heeft ons een kind gegeven dat eenmaal zeggen zal weet ge dat ik zyn zoon ben
het is zeer gewaagd dit op grond van n enkel woord aantenemen en bovendien waar komt het woord ophir vandaan wie heeft het eerst den g passaman aldus genoemd
dit wat kunstbesef aangaat en wat de feiten betreft die in den havelaar vermeld worden ook daarin blyf ik beneden de waarheid ik roerde niets aan dan wat ik thans nog bewyzen kan en dus volstrekt nog t ergste niet
hoe komt hy daaraan vroeg max misschien uit uw papiermand maar zeker is t dàt hy het heeft volgt er niet de legende van de eerste zonde die t eiland zinken deed waardoor vroeger de reede van natal werd beschermd de geschiedenis van djiwa met de twee broeders
ik meen dat men aan de gambier wèl n plaatsje toekent in de europesche pharmakopee maar weet niet of dit almede t geval is met de pinang of areka dit is n noot uiterlyk niet zeer ongelyk aan de muskaat doch de boom waaraan ze groeit behoort tot de
ik lezer heb u in myn verhaal dikwyls op den grooten weg gelaten schoon t my moeite kostte u niet meetevoeren in t kreupelhout ik vreesde dat de wandeling u verdrieten zou daar ik niet wist of ge vermaak zoudt scheppen in de bloemen of planten die ik u wyzen wilde
en even als deze haar vreugde schildert door eigenwillige herinnering aan de voorbygegane smart by t vertoonen van wat ze bewaarde als aandenken gedurende het afzyn liet ook saïdjah zich vermaken door t weerzien van zoovele plekken die getuigen waren van zyn kort leven
men kan dan zyn hals eens anders wenden men beweegt nu en dan zyn knie en misschien zit er eens een juffrouw naast ons met dansschoenen of een jongetje wiens beentjes den grond niet raken men heeft dan meer kans om recht te zien en recht te loopen zoodra men weer vasten grond onder de voeten krygt
zeker zeker dat kan inderdaad den toets der zedelykheid niet doorstaan maar wèl kon t den toets der zedelykheid van den godvruchtigen van twist doorstaan deze wyze van werving weer intevoeren en die man is in nederland geacht zal t niet by zulke toetsverhoudingen weldra n eer worden tuchthuisboef te zyn
ik zie niet in waarom ge zonder noodzaak te paard door den modder zoudt klepperen er is plaats genoeg voor ons allen we kunnen dan met-een terstond kennis maken niet waar tine we zullen ons wel schikken hier max kyk eens verbrugge is dat niet een aardig kereltje dat is myn kleine jongen dat is max
waar ons reisgezelschap na lang hotsen en stooten eindelyk behouden aankwam de resident die slechts was meegekomen om den nieuwen adsistent resident in zyn ambt te bevestigen gaf den wensch te kennen nog dienzelfden dag naar serang terugtekeeren omdat hy
men draagt deze kleedingstukken om de heupen en de mannen schorten ze meer of min ja soms geheel-en-al op ook wordt de slendang dikwyls geheel tot gordel saamgerold in welk geval de mannen een broek dragen zeer tegen de eigenlyke javaansche gewoonte twelk meer en meer de overhand neemt by de javanen die veel met europeërs in aanraking komen
er was een smal strookje blauw lynwaad gedrongen in de gapende borstwond die een eind scheen gemaakt te hebben aan lange worsteling toen liep saïdjah eenige soldaten te-gemoet die met geveld geweer de laatstlevende opstandelingen in t vuur dreven van de brandende huizen
duitenplatery vrye arbeid was jaren lang en vr den havelaar reeds de hoofdschotel de pièce de résistance van t verraderlyk menu ter afwisseling dienden de heeren hun onnoozelen gasten opgeworpen kwestien over t indisch muntstelsel toe
deze bleef lang uit omdat hy uit een geheel anderen hoek van java komen moest na byna drie weken wachtens schreef de gewezen adsistent resident van lebak die echter nog altyd als zoodanig was opgetreden den volgenden brief aan den kontroleur verbrugge
neen geheel alleen des noods zou hy recht doen met of zonder hulp van anderen dan ja tegen allen al ware t ook tegen henzelf die behoefte hadden aan dat recht
ik heb haar onder anderen een fransch liedje hooren zingen van béranger geloof ik waarin een arme oude bedelaarster beklaagd wordt die in haar jeugd op een theater zong en gister was zy aan t ontbyt zonder korset marie meen ik dat toch niet fatsoenlyk is
een graaf bekleedde een ambt waartoe hem de keizer had geroepen een baron beschouwde zich als baron door de genade gods de graven vertegenwoordigden den keizer en voerden als zoodanig diens banier d i den standaard van het ryk
ja ik weet het toen hy een nieuwe medsjid wilde laten bouwen waartoe veel geld noodig was bovendien veel leden zyner familie weet je t ja dat weet ik
duclari die niet door zyn tegenwoordigheid in de pendoppo den schyn wilde aannemen als ware ook hy aan de grenzen ter verwelkoming van den adsistent resident die wel zyn meerdere doch niet zyn chef en bovendien een gek was steeg te paard en reed door zyn bediende gevolgd heen
maar hy zou te doen krygen met den nergens beschreven geest des gouvernements waarvan z'n onmiddellyke chef de zeer onderdanige dienaar was die geest wilde niet dat er recht geschiedde maar slechts dat de uiterlyke toestand rustig bleef
ze is van atjineschen oorsprong waarom dan ook die kleedingstukken den naam dragen van serewah atjeh atjinesche broek het vervaardigen daarvan is een der voornaamste industrien in de rykjes waarmee we nu in oorlog zyn
om niet het oog des lezers aftestooten door vreemdheid van spelling de soep zou de kool niet waard zyn zeker wezenlyke taalkunde is heel wat anders toch heb ik ook hier de leelyke i j die door sommigen als y klank gebruikt wordt voor goed congé gegeven
ze wankelt waggelt schrikt bezwykt tracht zich te houden aan den half ontwortelden boomstam die met zyn kruin naar de diepte wyst een grasspriet ze mist het steunpunt dat ze zoekt de boom slingert terug de grasspriet wykt onder haren tred ach
en misschien ware het niet onbelangryk een gezet onderzoek intestellen naar de eigenschappen die iemand bevoegd maken om bevoegdheid te beoordeelen meestal wordt een belangryke vraag getoetst niet aan de zaak waarover ze handelt maar aan de waarde welke men toekent aan de meening van den man die daarover t woord voert
herinnerde zy zich dat haar grootvader op zeer aanzienlyken voet geleefd had en uit sommige papieren bleek dat deze in het bezit was geweest van de posteryen in zwitserland op de wyze zooals thans nog in een groot gedeelte van duitschland en italie die tak van inkomst de apanage uitmaakt der vorsten van turn en taxis
de man vreesde voor oproer waartoe inderdaad reden was reeds te lebak had ik al m'n invloed noodig om de bevolking in rust te houden waarop dan ook in m'n laatsten brief aan den kontroleur gedoeld wordt het zou n verkeerden indruk hebben gemaakt indien ik by t verlaten van bantam blyk had gegeven in onmin met den resident te zyn
maar ook op maatschappelyk politisch en wysgeerig terrein loopt ze tot in t onbegrypelyke de natie kan nog altyd niet lezen of wil ze niet verstaan wat men haar te lezen geeft
schryf dat alles aan je vader en zeg hem dat je zoo dankbaar bent dat je by ons zyt gekomen en dat ik zoo goed voor je zorg en dat de dochter van busselinck waterman is weggeloopen en groet hem zeer van my
de arts die slotering behandelde kan een bekwaam geneesheer geweest zyn en zich niettemin vergist hebben in t beoordeelen van de verschynselen der ziekte onvoorbereid als hy was op t vermoeden van misdaad
als de eerste regel geëindigd was op koek wyn kina zou je aan marie gevraagd hebben of ze meeging naar broek berlyn china en zoo voort je ziet dus dat je voorgestelde reisroute niet oprecht gemeend was en dat alles neerkomt op een laf geklinkklank van woorden zonder slot of zin
nu dit komt op tzelfde neer men behoeft iemand juist niet te zien om hem te kennen hoe denkt m'nheer de adhipatti hierover de adhipatti had juist noodig een bediende te roepen er verliep dus wat tyd voor hy zeggen kon dat hy met den heer kommandant instemde maar dat het toch dikwyls noodig was iemand te zien voor men hem beoordeelen kon
de adsistent resident van lebak max havelaar zonder uitspraak te doen omtrent de gegrondheid van het vermoeden der weduwe slotering betreffende de oorzaak die haar kinderen tot weezen maakte
zyt niet in den krans van de rosemeyers lezer en dus gelukkiger dan ik die alles moet aanhooren u staat het vry de hoofdstukken overteslaan die naar duitsche opgewondenheid rieken en u alleen bezig te houden met wat geschreven is door my die een deftig man ben en makelaar in koffi
by velen was dit zeker niet het geval waarop hyzelf dan ook niet gerekend had doch even zeker is t dat er een roep was opgegaan in de dorpen dat de toewan die gezag had te rangkas betoeng recht wilde doen
zult ge daaruit zien dat ik niet lichtvaardig handelde toen ik myn verhaal over dat vermiste kind de praatjes van padang niet verwierp als volstrekt ongerymd men zal ze zeer geloofbaar vinden zoodra men onzen dapperen generaal leert kennen in de zaken die my betreffen
ja dààr moest het zyn dààr had adinda gewoond struikelend over halfvergane bamboe en over stukken van t neergevallen dak baande hy zich een weg naar t heiligdom dat hy zocht
maas adelyke titel die lager staat dan radhen doch soms ook met dat woord tezamen gebruikt wordt radhen maas t woord annak maas beteekent een slaaf die niet gekocht maar in t huis zyns meesters geboren is en heeft dus met den titel maas niet te maken
de weifeling dan tusschen te veel of te weinig justificatie der aangevoerde feiten hinderde my zeer maar zie tamelyk ver reeds gevorderd met het afwerken der noten bleek me dat ik bezig was de grenzen der my gegunde ruimte een ruimte die ik zelf vroeger voldoende had gerekend zeer ver te overschryden
neen nieuws niet maar u sprak anders dan anderen ja dat komt omdat myn opvoeding wat verwaarloosd is ik spreek te hooi en te gras maar je zoudt me zeggen waarom je tot nog toe zoo berust hebt in alles wat er verkeerds was in lebak
deze bede om de schuldigen niet in bescherming te nemen ontving de resident onderwege een uur na zyn komst te rangkas betoeng legde hy een kort bezoek by den regent af en vroeg hem by die gelegenheid wat hy kon inbrengen tegen den adsistent resident en of hy adhipatti geld noodig had
alles saamgenomen houd ik hem voor een persoon die inschikkelykheid verdient de regent meen ik ik ben zeer bly dat hier alles zoo achterlyk en armoedig is en hoop hier lang te blyven