AITRADER/dutch-tts-labeled-complete huggingface dataset:
daar ik evenwel nu eenmaal aan t beschryven ben wil ik u zeggen dat mevrouw havelaar niet schoon was dat zy echter in blik en spraak iets zeer lieftalligs bezat en door de gemakkelyke ongedwongenheid van haar manieren het onmiskenbaar teeken gaf dat zy in de wereld was geweest en in de hoogere klassen der maatschappy te-huis behoorde
maar de generaal wilde my niet naar natal laten vertrekken deze weigering deed my te meer letten op t vreemde der wyze waarop die beschuldiging van ontrouw tegen my was ingebracht waarom toch was ik van natal onverwachts overgeplaatst en wel onder verdenking van ontrouw
een soort van humor ontleende die zyn toehoorders gedurig in twyfel bracht of ze getroffen waren door t diep gevoel dat in zyn woorden heerschte of dat ze te lachen hadden over de koddigheid die op eenmaal den ernst daarvan afbrak opmerkelyk was t dat zyn voorkomen en zelfs zyn aandoeningen zoo weinig sporen droegen van zyn doorgebracht leven
veranderen de javaan heeft toch niets anders te doen f als men meent dit niet te kunnen de menschen die dààr wonen te zenden naar andere streken waar de grond wèl goed is voor koffi ik zeg nooit iets wat ik niet goed overwogen heb
wanneer men niet wist dat wespen rupsen en paalwormen zoo oud zyn als vruchten loof en zeeschoejing maar jammer is t dat de van vlotens e d zulke manoeuvres noodig hebben om n uitgever te bewegen tot het riskeeren van overdrukjes uit hun niet zeer verspreide tydschriften is
dit bezwaar is tweeledig en betreft zoowel het ophelderen van n maleische of vreemdklinkende uitdrukking als de staving der feiten die in den havelaar worden meegedeeld ik weet nog altyd niet hoe diep het door de van twisten uitgestrooid praatje dat ik maar n roman had geschreven wortel heeft geschoten
dat jonge meisjes zoo iets aardig vinden kan ik wel begrypen maar t is my onverklaarbaar dat mannen van jaren zulke zotheden zonder walg aanhooren ik ben zeker dat ik op den aanstaanden krans den triolet vind van myn
zoo ving hy me want ik moet erkennen omdat ik van de waarheid houd dat busselinck waterman weinig van de zaken weten en dat het knoeiers zyn marie is ook in de war verbeeld u dat ze van de week het was haar beurt van voorlezen aan t ontbyt en we waren aan de geschiedenis van
de brave man meende dat zy den toets der zedelykheid niet kon doorstaan heel juist onnoozele javaansche jongens werden van regeeringswege door onderofficieren met behulp van dobbelspel en hoeren in t net gelokt
die eerst het begrip roepen daarna dat van sluiten en heerschap uitdrukte zie hierover eenige opmerkingen in den vn bundel ideen waar evenwel de stof op verre na niet uitgeput is de vruchtbaarheid der israelieten haalt niet by den rykdom aan kroost van de klanken kl sl of
dàt schreit ten hemel er kleeft bloed aan de overgegaarde penningen van uw dùs ontvangen indisch traktement excellentie nog éénmaal vraag ik om een oogenblik gehoor zy het dezen nacht zy het morgen vroeg
ik belast u onder nadere goedkeuring des residents van bantam vanaf morgen-ochtend met het bestuur der afdeeling lebak de adsistent resident van lebak max havelaar
ja z gaat de kunst akeligheid over in zotterny wat ik in t voorbygaan bewyzen wilde en dààrin toch zou men vervallen
kim maar ze verdwenen weer en schenen neertevallen achter de ondoordringbare gordyn die nog altyd den dag bleef verbergen voor de oogen van saïdjah toch werd het allengs lichter en lichter om hem heen hy zag reeds het landschap en reeds kon hy de kuif onderscheiden van het klappa boschje waarin badoer verscholen ligt daar sliep
deze tirade is me ontsnapt ze staat er nu eenmaal en blyve havelaar had veel ondervonden wilt ge iets dat opweegt tegen de verhuizing van de a gracht
ik meen ten slotte dat het ware woord voor sluis in den zin van waterkeering is zyl of ziel doch daarvan kon ik tot nog toe de etymologie niet opsporen zyl zl zal wel van denzelfden wortel stammen
van dit verschil nu werd de reden gevraagd en dit vond verbrugge zoo moeielyk havelaar die zeer goed wist wat er achter deze schynbaar eenvoudige zaak schuilde antwoordde dat hy zyn denkbeelden over die moeielykheid schriftelyk zou meedeelen en ik vind onder de voor my liggende stukken een afschrift van den brief die t gevolg schynt van deze toezegging
z zou ik want ik ben man en schryver elk hoofdstuk voor essentieel houden dat gy hadt overgeslagen met onvergeeflyke lezerslichtzinnigheid ik verbeeld me dat uwe vrouw vraagt is er nogal wat aan dat boek en ge zegt
een datoe mee die er meer van wist zyn dochtertje toen een kind van dertien jaren ging mee we zeilden langs de kust en verveelden ons
had niet dat styve en onbehagelyke van t burgerlyk fatsoen dat om voor gedistingeerd doortegaan zich en anderen meent te moeten plagen met gêne en ze hechtte dan ook niet aan veel uiterlyks wat voor sommige andere vrouwen waarde schynt te hebben
en doe me toch t genoegen in je voorlezingen uit sjaalman's pak wat meer degelyks te brengen ik heb er opgaven gezien van de koffi produktie der laatste twintig jaren uit alle residentien op java lees z iets eens voor zieje dan kunnen de rosemeyers die in suiker doen eens te hooren krygen wat er eigenlyk omgaat in de wereld
maar mevrouw slotering was eens voor al gevrywaard voor fouten in t hollandsch omdat ze nooit anders dan maleisch sprak we zullen haar later te zien krygen als we met havelaar tine en kleinen max thee drinken in de voorgalery der adsistent residents woning
wat vervolgens z'n ontevredenheid aangaat over de door my aangenomen houding tegenover den resident van bantam ze was geheel ongegrond en de heer b v k zelf betuigde my later niet te begrypen wat daarmee kon bedoeld zyn
en ik ben tot deze strengheid vooral overgegaan omdat ik bemerkt heb dat ze in den laatsten tyd of t van stern komt weet ik niet begrippen heeft aangenomen die me gevaarlyk voorkomen voor de zedelykheid waarop myn vrouw en ik zoo byzonder gesteld zyn
den volgenden dag ontving havelaar een brief van den resident van bantam welks inhoud blykt uit het antwoord dat ik hier afschryf n geheim rangkas betoeng februari
die sjaalman deed ook verkeerde dingen toen hy jong was hy heeft als kind op de westermarkt een griek geslagen nu is hy lui pedant en ziekelyk ziedaar maak dus niet zoo altyd grappen met stern jongen zyn vader is ryk moet je denken
men had dien wysgeer de opmerking gemaakt dat het werk vuil was en daarom verkeerd liep fluks wierp hy t in de goot en reinigde het met n stalbezem volgens andere traditien van de haagsche poppenkast zette onze politikus er den hak van z'n klomp op ik kan den lezer verzekeren dat er werkelyk veel veranderd is in dat horloge
minder bevalt my de huichelary van de velen die havelaars handelwyze subliem vinden o ja maar geen hand uitsteken voor de zaak die hy verdedigt men behoorde den moed te hebben zyner
dan staat hy te waggelen tusschen die eerlykheid en de vrees dat radhen dhemang z of z hem den schimmel zal terugvragen die zoo goed telt of wel hy moet dien dag kordaat ja of neen zeggen in antwoord op missive nummer zveel
er zal daarin spraak zyn van afspersing en roof en wanneer men wat de hoofdstrekking aangaat bewyskracht mocht willen ontzeggen aan een verdichtsel geef ik de verzekering dat ik in staat ben de namen optegeven van twee-en-dertig personen in het distrikt parang koedjang alleen
hy is verstrikt in t web van de buitenzorgsche ambtenary we kennen dat maar ik zal tot hem gaan en hem aantoonen hoe hier de zaken staan hy zal recht doen ik ben er zeker van
voorbarig als een eerlyk man slapen kon en leven en genieten zoo lang zy voor wier welzyn hy geroepen is te waken zy die in den hoogsten zin zyn naasten zyn worden gekneveld en uitgezogen
hy wilde niet naar badoer gaan het weerzien zelf van adinda kwam hem minder schoon voor dan de zekerheid haar straks te zullen weerzien hy zette zich aan den voet van den ketapan en liet zyn oogen dwalen over de landstreek de natuur lachte hem toe en scheen hem welkom te heeten als een moeder haar teruggekeerd kind
op java de bepaling dat er in elke amfioenkit een voorraad bybels moet aanwezig zyn in verhouding met vermoedelyk getal bezoekers van zoodanig gesticht en dat de pachter zich verbinde geen opium te verkoopen zonder dat de kooper een godsdienstig traktaatje daarby
niets kon my aangenamer zyn dan dit bericht want ik behoef u niet te verzekeren dat ik die verklaard heb niet anders te kunnen dienen dan ik hier deed ik die voor deze wyze van dienen ben gestraft met berisping met een ruïneuze en deshonorante overplaatsing met den last om de arme lieden te verraden die op myn loyauteit vertrouwden
de lezer zal vr hy myn boek heeft uitgelezen even goed als verbrugge weten waarom die zaken zoo byzonder moeielyk waren mynheer slotering had er veel ergernis over vervolgde de kontroleur hy schreef scherpe brieven aan de hoofden
of dit woord uitsluitend te amsterdam gebruikt wordt weet ik niet in die stad beteekent het de eigenaardige huppelende beweging die n zeer plat steentje behendig geworpen op de oppervlakte van t water maakt
en ik bezit dien geest niet uw wenk dat de zaak vooraf beter partikulier ware behandeld geworden doet me vreezen voor een abouchement wat ik in myn brief van gisteren gezegd heb is waar
dat hy die zelf my geprezen had over wat hy kordaatheid noemde aan de ontdekte fouten den naam geven kon van ontrouw of oneerlykheid niemand beter toch dan hy kon weten dat er in deze zaken nooit spraak kon zyn van iets anders dan van force majeure
het land schoof langzaam naast ons weg en kleiner en kleiner werd de ophir rechts achter ons links in t westen boven de wyde wyde zee die geen grens heeft tot waar madagaskar ligt
zou t nu z goed wezen tine vroeg havelaar kyk ik heb dien palm wat grooter gemaakt t is nu juist the line of beauty van hogarth niet waar ja max maar die vetergaten staan te dicht op elkander
my komt het monopolizeeren van den zoutaanmaak onredelyk voor en vooral wreed jegens strandbewoners wien t zeezout in huis spoelt
de manier waarop sommige zeevogels na op de golven gerust te hebben over t water schuiven om vlucht te nemen komt met dat kiskassen overeen ook vliegende visschen scheren de oppervlakte voor ze zich verheffen
indien niet een byzonder voorval my heden in de noodzakelykheid bracht aan die dubbelzinnige verhouding een eind te maken zeven personen hadden geklaagd ik gaf hun bovenstaand antwoord zy keerden naar hun woonstede terug onder weg ontmoet hen hun
want ze luiden vertaald het kwaad dat gy bestrydt bestaat niet of niet in zoo hooge maat omdat de inlander niet is als uw saïdjah er ligt in de mishandeling der javanen geen zoo groot kwaad als daarin liggen zou wanneer ge uwen saïdjah juister geteekend hadt
klonk er in zyn toon iets dat denken deed aan t geluid dat een boor maakt als ze met kracht wordt geschroefd in hard hout toch sprak hy niet luid noch drukte hy byzonder op enkele woorden en zelfs was er iets eentonigs in zyn stem
goede raad was duur maar ik heb my uit die hoogstmoeielyke omstandigheid alweer gered ik heb myn vrouw en marie in t roode rytuig gezet in den wagen van t rooie vest meen ik en ik ben in t gele gaan zitten in t gele rytuig meen ik
in t partikulier briefje dat de heer slymering aan havelaar zond deelde hy dezen mede dat hy in weerwil zyner drukke bezigheden den volgenden dag te rangkas betoeng zou komen om te overleggen wat er moest gedaan worden
zwart of wit laat zich gemakkelyk schilderen maar moeielyker is t juist weergeven van schakeeringen die daartusschen liggen wanneer men aan waarheid gebonden is en dus noch te donker noch te licht mag kleuren
juist tegenover de bureaux stond de oude adsistent residents woning die nu tydelyk door mevrouw slotering bewoond werd en dewyl de toegang van den grooten weg tot het erf plaats had door twee wegen die langs beide zyden van t grasveld liepen
dat hem bereid is tot in eeuwigheid o zeide hy gisteren wawelaar meen ik o jonge vriend open toch de oogen en de ooren en hoor en zie wat de heer u geeft te zien en te hooren door myn mond
duclari o verbrugge t was om eens voor al te walgen van puntdichten en kalkoenen zo weinig aanmoediging dooft de vlam van t genie uit tot de laatste vonk inkluzief ik heb t nooit weer
de opmerking dat ik myn beschuldiging niet door feiten veel minder bewyzen gestaafd had klinkt zonderling in den mond van den man die geen gehoor verkoos te geven aan myn dringende bede my in de gelegenheid te stellen myn beschuldigingen door feiten en bewyzen te staven
de kralen waren opgeborgen het was zes uur en daar onder de evennachtslyn natal ligt op weinige minuten noord als ik over land naar ayer bangie ging stapte ik te paard over de linie heen of nagenoeg t was om er over te struikelen waarachtig
t was namiddag havelaar trad uit de kamer en vond zyn tine in de voorgalery hem wachtende met de thee mevrouw slotering trad haar huis uit en scheen zich naar de havelaars te willen begeven maar eensklaps wendde zy zich naar t hek en wees daar met vry hevige gebaren een man terug die even te voren was
maar ik wilde voorkomen dat het weder zou uitloopen op n vruchteloos aboucheeren gelyk onder myn voorganger zoo dikwyls geschied was zonder ander gevolg dan dat de klagers officieel gestraft of in t geheim mishandeld werden
onlangs is gebleken dat er weer dertig millioen zuiver gewonnen is op den verkoop van produkten die door de heidenen geleverd zyn en daarby is niet eens gerekend wat ik daarop verdiend heb en de vele anderen die van deze
de zitting werd opgeheven de resident bezocht den adhipatti we zagen reeds wat hy daar te verrichten had en gebruikte daarna t middagmaal aan den schralen disch der havelaars
en de resident voelde zich niet opgewekt tegen die vrees als tegen n lasterlyke veronderstelling te protesteeren in plaats hiervan bewees hy door z'n handelingen dat havelaar maar al te juist had ingezien wat hem te wachten stond van n chef die toch even als hy gezworen had den inlander tegen de hebzucht zyner hoofden te beschermen
en t is voor iemand die in de gelegenheid was t onderscheid tusschen deze volkeren waartenemen dikwyls vermakelyk om de gesprekken aantehooren grappig en bedroevend tevens de redevoeringen te lezen van personen die hun kennis der indische zaken opdeden te batavia of
het verwondert me dat er in de tandheelkunde zoo weinig gebruik van de sirie gemaakt wordt me dunkt dat de zuiverende samentrekkende werking van dat blad en de smaak is niet onaangenaam daartoe aanleiding geven zou
ik hoop myn kennis door de uwe te vermeerderen want zy is niet zoo groot als ik wenschte en ik heb wel de braafheid lief maar dikwyls bespeur ik dat er in myn gemoed fouten zyn die de braafheid overschaduwen en daaraan den groei benemen gy allen weet hoe de groote boom den kleinen verdringt en doodt
havelaars erf nu was zeer groot ja hoe vreemd het klinke aan een der zyden kon men t oneindig noemen daar het aan een ravyn grensde die zich uitstrekte tot aan de oevers van den tjioedjoeng de rivier die rangkas betoeng in een zyner vele bochten omsluit
zie lezer ik zoek naar t antwoord op dat hoe en daarom heeft myn boek een zoo bont aanzien het is een staalkaart bepaal uw keuze later zal ik u geel of blauw of rood geven naar uwen wensch
de overtuiging dat ik waarheid zeide dat ik gedaan had wat ik bezig was te schryven en het voorbyzien hoe t lezend en luisterend publiek zoo gewoon is geraakt aan cant aan zinledige praatjes aan byna doorgaande tegenstelling van zeggen en doen
dan stond hy eens op beproefde vergeefs zyn sporen te doen kletteren op den gestampten kleivloer van de pendoppo stak voor de twintigste maal zyn sigaar aan en ging als te leurgesteld weer zitten
maar al had je vleugels mag je dan zulke dingen voorstellen aan een meisje dat haar belydenis nog niet gedaan heeft en al wàs t kind aangenomen wat beduidt dat aanbod van wegvliegen samen foei
ik heb hier in t bestuur schelmen en dieven gezien ze zyn in eere van hier gegaan en men schryft aan u zulk een brief t is niets zei havelaar de gouverneur-generaal is een eerlyk man hy moet bedrogen zyn hoewel hy zich tegen dat bedrog had kunnen hoeden door my eerst te hooren
laat ook die standbeelden gaarne neerhalen welker piedestal nooit door ons kan bestegen worden kappelman die zich voedt met zuurkool en scharrebier zoekt verheffing in de klacht alexander wàs niet groot hy was onmatig
styl ja daar liggen stukken voor my waarin styl is styl die aantoonde dat er een mensch in de buurt was een mensch wien het de moeite waard geweest ware de hand te reiken
men bedenke bovendien dat het meerendeel zyner hoorders uit eenvoudige doch geenszins domme menschen bestond en tevens dat het oosterlingen waren wier indrukken zeer verschillen van de onze
tine ik wil madera drinken verbrugge ook djaksa laat hooren wat hebt ge toch aan den kliwon over myn kleinen jongen gezegd mintah ampong mynheer de adsistent resident ik bezag zyn hoofd omdat mynheer gesproken had
hebt ge den dokter van serang laten roepen vroeg havelaar ja maar hy heeft myn echtgenoot slechts kort behandeld omdat deze kort na zyn komst gestorven is ik durfde den dokter myn vermoeden niet meedeelen omdat ik wegens myn toestand voorzag deze plaats niet spoedig te kunnen verlaten en bevreesd was voor wraak
en er zouden in alle hoofdsteden liederen worden gezongen met refreinen als dit er ligt een roofstaat aan de zee tusschen oostfriesland en de schelde en wanneer ook dit niet
ze heette si oepi keteh dit beduidt op sumatra zooveel als kleine freule ja verbrugge jy weet het wel maar duclari heeft altyd op java gediend
de indische huizen zyn geheel anders dan de onzen doch niet zy zyn vreemd onze huizen zyn vreemd wie t eerst zich de weelde kon veroorloven niet in één kamer te slapen met zyn koeien heeft de tweede kamer van zyn huis niet op maar naast de eerste gezet
zult ge hooren waarom en hoe en omdat er gedurende zyn verblyf te natal en zelfs in myn huis zaken waren voorgevallen waarin ik meende my al zeer flink gedragen te hebben nam ik die overplaatsing als een gunstige onderscheiding op en vertrok van natal naar padang
niets is gewoner dan op ervaring te hooren bogen juist door hen die hun gryze haren zoo gemakkelyk verkregen anderen weer meenen hun aanspraken op ondervinding te mogen gronden op werkelyk ondergane lotwisseling zonder dat echter uit iets blykt dat ze door die veranderingen werden aangegrepen in hun
z heb ik op alles gelet en wist dus terstond wat ik te denken had van al dat morren in tegenover ons woont een juffrouw wier neef een toko doet in de oost zooals ze daar een winkel noemen
ook hieraan is weder niets nieuws het lag ook byv in de staatkunde van willem den veroveraar om den minstbeduidenden normandier te verheffen boven den beschaafdsten sakser en elke normandier beriep zich gaarne op t overwicht der normandiers in het algemeen
werden niet de ryks mark gau en burggraven van het duitsche ryk evenzoo door den keizer aangesteld en meestal gekozen uit de baronnen zonder uitweiding over den oorsprong des adels die geheel in de natuur ligt wensch ik toch plaats te geven aan de opmerking hoe in ns werelddeel en ginds in t verre indie
dan mag ik toch wel vaststellen niet zoo geheel bezyden alle waarheid te spreken als ik zeg dat er te lebak zeer goed koffi kan geplant worden en sterker nog dat misschien het opperwezen juist hierom alleen dien grond voor koffikultuur ongeschikt heeft gemaakt
doch niet ieder kon vluchten de man wiens lyk s morgens de rivier afdreef nadat hy den vorigen avend in t geheim schoorvoetend angstig verzocht had om gehoor by den adsistent resident hy had geen behoefte meer aan vlucht
voordeel galangans smalle dykjes die t water op de sawahs houden allang allang riet reuzen of prairie gras het is vaak zoo hoog dat n man te paard er zich in verbergen kan de benaming op sumatra is riemboe wat daar ook wildernis in t algemeen beteekent
tot m'n groote verbazing heb ik onlangs t hoog bedrag dat er besteed was voor den inboedel van den heer loudon zien aanvoeren als n bewys van z'n verdiensten me dunkt dat hy die dan toch moet geweten hebben hoe zulk opjagen in z'n werk gaat verplicht ware geweest dat misbruik door n uitdrukkelyke waarschuwing te voorkomen
het is gemakkelyker de bevolking diets te maken dat de regeering behoefte heeft aan haren arbeid zonder dien te willen betalen dan dat ze haar buffels eischen zou om niet en al durfde de vreesachtige javaan nasporen of de zoogenaamde heeredienst dien men van hem vordert overeenstemt met de bepalingen daaromtrent
het schimpen op de betrekkelyke onvruchtbaarheid van m'n pogen herinnert aan den wrevel der matrozen van columbus in september ook dàt gepeupel schold z'n admiraal uit of ze doktoren in de letteren geworden zyn weet ik niet
het beschryft telkens even op t water rustende al voortspringend een reeks van allengs korter wordende bogen en zinkt niet voor de kracht van den horizontalen worp uitgeput is
saïdjah zag het en dwong zich er naar te blyven zien wyl dit aan zyn gedachten rust gaf van den zwaren arbeid dien ze verrichtten sedert het opgaan der zon rust na t afmattend wachten
ligt dààrin misschien de oorzaak van je vrees de grond van wat ik altyd halfheid noemde ja schryf dat op verbrugge schreef het op zyn verklaring ligt voor my t is wèl zei havelaar nu weet ik genoeg en verbrugge kon gaan
in t pandeglangsche is de weg zoo slecht niet antwoordde verbrugge die als hy ten minste niets stuitends wilde aanroeren dit antwoord wel wat ondoordacht gaf want hy had moeten bedenken dat een regent van lebak niet gaarne de wegen van pandeglang hoort roemen al zyn die dan ook werkelyk beter dan in t lebaksche
dààr dààr branden zy en vergaan niet want eeuwig is de straffe dààr lekt de vlam met nooit voldane tong aan de gillende slachtoffers van het ongeloof
ik geloof hiervan de reden te weten ook van de dooden verneemt men altyd goede hoedanigheden waarvan we vroeger niets bemerkten de oorzaak zal wel zyn dat ze niemand in den weg staan
tegen zulke overgangen zyn de zenuwen van gezicht of hersenen niet bestand ook al waren zy overigens van buitengewone sterkte indien alzoo reeds in zichzelf de benoeming tot gouverneur-generaal veelal de oorzaken van bederf meedraagt ook van denzulken die uitstekend was in verstand en gemoed
lieve max begon ze vriendelyk vervloekt wil je die stumperts z lang laten hongeren kan jy leven van zand lieve max
dit gesprek werd in t hollandsch gevoerd een taal die de regent niet verstond hetzy duclari gevoelde dat er iets onbeleefds in lag hem hierdoor van t onderhoud uittesluiten hetzyd i hiermee een andere bedoeling had op eenmaal ging hy zich tot den regent wendende in t maleisch voort
en t gelde dan ook niet als een te streng oordeel wanneer ik de meening aankleef dat zeer weinigen geenen misschien aan z zwaren eisch hebben kunnen beantwoorden
dat zich in boomen ophoudt en zeer gebeten is op vrouwen vooral zwangere ik weet niet of er verband bestaat tusschen deze beteekenis van t woord en de naam der nederlandsche vestiging op borneo's westkust
en tevens kunt ge uit dien brief zien hoe ongegrond de beschuldiging was die men tegen my inbracht waarlyk wie schuldig is aan lage vergrypen schryft anders
en waarom hoor ik den gamlang niet die blydschap spreekt met koperen mond noch het gestamp der padie uwer dochters is het u niet bitter te reizen van hier tot de zuidkust en de bergen te zien die geen water dragen op hunne zyden of de vlakten waar nooit een buffel den ploeg trok
zeer weinig europesche lezers kunnen zich een juist denkbeeld vormen van de hoogte waarop een gouverneur-generaal staan moet als mensch om niet beneden de hoogte zyner bediening te blyven
havelaar wachtte dien avend hy wachtte den gansche nacht hy had gehoopt dat misschien verstoordheid over den toon van zyn brief bewerken zou wat hy vergeefs getracht had te bereiken door zachtheid en geduld
kleine max werd rustig gehouden met pisang en zyn moeder die hem op den schoot had wilde volstrekt niet bekennen dat ze vermoeid was als havelaar aanbood haar van den zwaren jongen te ontlasten
de gedachte aan bevordering doet me schrikken ik kan hier niet gemist worden tine en toch aan den anderen kant als ik weer bedenk dat we schulden hebben alles zal wel goed gaan max al moest je nu van hier dan kan je later lebak helpen als je gouverneur-generaal bent
de adsistent resident van padang zelf was gesuspendeerd en wel om een reden die naar ik geloof een geheel andere was dan de in het besluit opgegevene ik wil u dat wel vertellen schoon ik niet verzekeren kan dat ik alles juist weet en alleen verzeg wat men in de chinesche kerk te padang voor waar hield
terzyde van t hoofdgebouw en daarachter lag de vry groote tuin die de vreugde van tine had opgewekt door de vele bloemen die ze daar vond en vooral omdat kleine max daar zoo dikwyls spelen zou
dàt had ik by sjaalman niet verwacht en er scheen in gelezen te zyn ook want ik vond veel aanteekeningen op losse stukken papier die betrekking hadden op de schrift hy zegt dat eva tweemaal ter wereld kwam de man is gek
maar de groote romanschryver die liever boeide door kunstige rangschikking van kleuren dan door grofheid van kleur achtte het beneden zich zyn penseel te doopen in al het slyk en in al het bloed dat er kleefde aan den onwaardigen gunsteling van elizabeth
en daarna niet naar behooren waart ingenomen met myn boek zou ik niet aarzelen u dat overslaan te verwyten als oorzaak dat ge myn boek niet kondet beoordeelen want dat ge juist het essentieele niet gelezen hadt
ik gis dat ze bedanken zal max je weet dat ze ook liever niet met ons eet en ik kan haar geen ongelyk geven ze zal gehoord hebben dat ik histories vertel zei havelaar en dat heeft haar afgeschrikt wel neen max dat zou haar niet deren ze verstaat geen hollandsch
wat geef je m daar vroeg havelaar o wees gerust max t is beschuit uit een blik van batavia en ook de suiker is altyd achter slot geweest havelaars gedachten keerden terug naar t punt waarop ze waren afgebroken
saïdjah had niet geleerd te bidden en t ware ook jammer geweest hem dat te leeren want heiliger gebeden vuriger dank dan er lag in de sprakelooze opgetogenheid zyner ziel was niet te vatten in menschelyke taal
en ging havelaar voort dat loopt alles ter myner verantwoording als er op dit oogenblik van die arme wezens ronddwalen daar buiten als zy t schynsel zien van onze lampen zullen zy zeggen
ik bezit het tydschrift van nederl indie niet maar beroep my op zeker daarin opgenomen officieel relaas van de zaak wie lust heeft het optezoeken wordt naar zeer oude nummers verwezen ik meen zelfs uit de dagen toen dat tydschrift nog te batavia uitkwam dus vr
het zou moeielyk geweest zyn te raden wat er zich al zoo in dien wagen bevond voor dongso geholpen door de loopers en een tal van bedienden die tot het gevolg van den regent behoorden
den volgenden dag bracht die resident ons een bezoek terug en ook die heer voor wien de javanen thee maken t zyn beste menschen en toch deftig van belang beiden tegelyk vroegen zy met welken trein we dachten aantekomen te amsterdam
ik heb dit ingezien antwoordde havelaar en wakker gemaakt door zyn poging om den adhipatti te bewegen iets tegen my intebrengen hetgeen schynt aantetoonen dat hy beproeven wil de kwestie te verleggen door by voorbeeld my te beschuldigen van ik weet niet wat heb ik me hiertegen gedekt door afschriften van myn brieven rechtstreeks aan de regeering te zenden
dan moet ik na zeventien jaren na zeventien zware moeielyke dienstjaren na myn beste levenskrachten te hebben ten offer gebracht aan wat ik voor plicht hield
daarom had myn arme man gezegd dat hy als er geen verbetering kwam vr t einde des jaars zich rechtstreeks wenden zou tot den gouverneur-generaal dat was in november hy ging kort daarna op een inspektiereis gebruikte het middagmaal ten huize van den dhemang van
en mag men nu weten waarom ge eigenlyk gesuspendeerd waart vroeg duclari o ja gaarne want daar ik alles wat ik u hiervan te zeggen heb voor wààr geven en zelfs nog gedeeltelyk bewyzen kan
hy zocht genoeg myn goede stern ik multatuli neem de pen op ge zyt niet geroepen havelaars levensgeschiedenis te schryven ik heb u in t leven geroepen ik liet u komen van hamburg ik leerde u redelyk goed hollandsch schryven in zeer korten tyd
mevrouw slotering had den resident verzocht haar voorspraak te zyn by den opvolger van haar echtgenoot om de vergunning dat oude huis te bewonen tot na haar verlossing die zy over eenige maanden te-gemoet
neen binnen twee minuten voel je pyn in je rechterarm uit sympathie met den beul die zoo lang dat zwaar stuk staal onbewegelyk omhoog moet houden sympathie met den beul
dan geloof ik dat men onrecht hebben zou in de meening dat de vermenigvuldiging met vyf van t getal gestolen buffels uit één distrikt een te hoogen maatstaf opleverde voor wie naar de statistiek vraagt van t getal runderen dat elke maand geroofd werd in vyf distrikten om te voorzien in de behoeften der hofhouding des regents van lebak
voor de hilaridessen die er om treuren dezelfde soort van lettermannen zullen waarschynlyk geen vrede hebben met m'n interpunktie ik met de hunne niet welnu evenals ik meen hildebrand ergens geef ik hun een paar mud komma's ten geschenke om die te plaatsen waar ze
hy wilde rechtvaardig zyn m'nheer havelaar ging de arme vrouw voort hy wilde een eind maken aan de mishandeling waaronder de bevolking zucht hy vermaande en dreigde de hoofden in vergaderingen en schriftelyk ge moet zyn brieven gevonden hebben in t archief
ik meen hier blyken te geven dat de eischen der kunst ten aanzien van de maat der optewekken aandoeningen of liever van de daartoe strekkende middelen my eenigszins bekend waren ook beweer ik in den havelaar zelf zie by voorbeeld alinea met ik heb t slot der geschiedenis van saïdjah
in aanbouw in de afdeeling ging havelaar voort alweer op een toon die geheel in tegenspraak met de woorden zelf scheen aanteduiden dat er verband bestond tusschen die moskeën en de groote familie van den regent
die voor anderen gelden en bovendien al mocht er dan soms voor t oogenblik iets onevenredigs wezen tusschen inkomsten en uitgaven was max hààr max niet bestemd voor een schitterende loopbaan moest hy niet weldra in omstandigheden verkeeren die hem zouden in staat stellen zonder overschryding zyner inkomsten den vryen loop te laten aan zyn
want toen het distriktshoofd van parang koedjan den buffel van adinda's vader had weggenomen ik heb u gezegd lezer dat myn verhaal eentonig is toen was adinda's moeder gestorven van verdriet en haar jongste zusje was gestorven omdat het geen moeder had die
nu was t vry goed weer en myn vrees voor de liefdegeschiedenis waarmee stern gedreigd had bracht my op eens weer die uitnoodiging in de gedachten ik sprak er over met onzen boekhouder die een man is van veel ondervinding en me na ryp beraad in overweging gaf my op myn plan te beslapen
zy begreep zeer goed dat haar max de slavenfamilie vrykocht te menado die zoo bitter bedroefd was te moeten stygen op de tafel des afslagers zy vond het natuurlyk dat max paarden weergaf aan de alfoeren in de
al is hy vertikaal niet met dat vuur en die overtuiging herinner je eens hoe dikwyls men hoort zeggen o als die man op zyn zaken wilde passen dàt zou iemand wezen maar en dan volgt het betoog hoe hy niet op zyn zaken past en dus niemand is
of ze worden nagekomen is hier de vraag niet evenmin of de regeering zelf wil dat ze nagekomen worden met een stiptheid die bezwarend werken zou op de begrooting van t bouwdepartement het zal hiermede wel gaan zooals met veel andere voorschriften die er zoo menschlievend uitzien op t papier
ik dacht er aan hoe toch de heer altyd naby de zynen is daar hy me hier onverwachts in de gelegenheid stelde iets meer van dien man te weten te komen en me dus behoedde voor t gevaar een weldaad te bewyzen aan een onzedelyk persoon ik let nauwkeurig op zulke vingerwyzingen van den heer en dit heeft me dikwyls veel nut in de zaken gedaan
wat hy zeide was gewoonlyk goed overdacht en wanneer hy zich die ontydige rustpunten had kunnen afwennen zouden zyn zinsneden uit een redekunstig oogpunt althans meestal een gezond aanzien gehad hebben
we zullen zien wat deze neiging tot slaap berokkend heeft aan de lebaksche afdeeling aan havelaar en aan den javaan saïdjah tot wiens eentonige geschiedenis één onder zeer velen ik thans overga
t was ook haar naam niet we noemden haar zoo in omdat haar oogen zoo schitterden ze zal wel getrouwd zyn t is al zoo lang geleden nooit heb ik zoo iets gezien
als hy schreef doordrong u iets by t lezen dat u begrypen deed hoe er wolken dreven by dat onweder en dat ge niet het gerammel hoorde van een blikken tooneeldonder als hy vuur sloeg uit zyn denkbeelden voelde men de hitte van dat vuur tenzy men geboren kommies was of
daarnaast lagen de sawahs van adinda's vader den vader van t kind dat met saïdjah huwen zou en als adinda's broertjes aankwamen aan de tusschenliggende grens juist als ook saïdjah dààr was met zyn ploeg dan riepen zy elkander vroolyk toe en roemden om stryd de kracht en de gehoorzaamheid hunner buffels
dit alles weet ik niet maar ik weet meer dan dat alles ik weet en kan bewyzen dat er veel adinda's waren en veel saïdjah's en dat wat verdichtsel is in t byzonder waarheid wordt in t algemeen
havelaar waarschynlyk in zyn verbeelding op den toren staande die door de saracenen gebouwd is op den omgang van de arena te arles had zich eenigszins intespannen voor hy de oorzaak van dien lach begreep en toen ging hy voort
saïdjah leerde spoedig maleisch maar paste braaf op want hy dacht altyd aan de twee buffels die hy koopen wilde en aan adinda hy werd groot en sterk omdat hy alle dagen at wat te badoer niet altyd wezen kon hy was bemind in den stal en zou zeker niet afgewezen zyn als hy de dochter van den koetsier ten huwelyk gevraagd had
dat by gelegenheid der oorlogsverklaring n minister in de kamer de atjinezen heeft durven afschilderen als schuldig aan zeeroof bewyst slechts voor de duizendste keer dat sommige sprekers geen laster te plomp keuren om by dat kollegie hun doel te bereiken
dikwyls ook als hy ontevreden was over eigen arbeid of pas ontvangen verdrietig bericht sprong hy op en zeide iets onvriendelyks tot haar die toch geen schuld had aan zyn ontevredenheid
zie hoe de zon schittert daar omhoog hoog boven den waringi heuvel ze voelt zich te warm en wenscht neertedalen om te slapen in zee als in de armen van een gade
met jongens sprong hy haasjen over en hy teekende heel gaarne een patroon voor t borduurwerk van de meisjes zelfs nam hy dezen meermalen de naald uit de hand en vermaakte zich met dat werk ofschoon hy dikwyls zei dat ze wel wat beters konden dan dat machinale steken tellen
ze heette si oepi keteh maar in myn gedachten noemde ik haar stumpert of zoo iets omdat ik naar myn schatting zoo hemelhoog boven haar verheven was t werd middag avend byna en de kralen werden opgeborgen
men beseft alzoo dat hy niet alleen te stryden had met de macht der personen die voordeel genoten van misdryf maar tevens met de beschroomdheid dergenen die hoezeer dat misdryf evenzeer afkeurende als hy zich niet geroepen of geschikt achtten daartegen met den vereischten moed optetreden
natuur is beweging groei honger denken gevoelen is beweging stilstand is de dood zonder beweging geen smart geen genot geen aandoening
t getal der leveranciers van goddelyke openbaringen is zeer groot en apostelen en profeten van deze soort zyn in geheel azie nog altyd aan de orde van den dag
en wanneer de vore niet zoo rechtlynig liep als voorheen of als er aardklonten ondoorgesneden waren omgegaan werkte hy dat gaarne by met zyn patjol zooveel hy kon bovendien geen buffel had een oeser oeseran als de zyne de penghoeloe zelf had gezegd dat er ontong was in den loop van die haarwervels op de
die een oogstlied waarin ze hun vreugde uitdrukken over het welslagen van hunnen arbeid beschouwen als voldoenden dank aan het opperwezen dat dien oogst rypen liet er leven daar verdoolden myne geliefden wanneer zulk een gruwelyk bestaan den naam van leven dragen mag
een aansporing tot zuinigheid nu behoefte hy tot hààr niet te richten zy had er waarlyk geen schuld aan dat spaarzaamheid noodig was geworden doch ze had zich zoo vereenzelvigd met haar max dat ze die aansporing geenszins opvatte als een verwyt wat het dan ook niet was
toen moest ik als vader met groote strengheid haar beknorren omdat ze door haar hardnekkigheid de stichting van t ontbyt bedierf wat altyd slecht werkt op den heelen dag maar er was niets aan te doen en ze ging zver dat ze zeide liever doodgeslagen te willen worden dan voorttelezen
pagger had ik zelfs dàn zoo hard mogen wezen tegen haar en haar noemen met onbehoorlyke namen wat zal t zyn als ik sterf te batavia zonder haar vergeving te hebben gevraagd voor z groote ruwheid zal t niet wezen alsof ik een slecht mensch ben die scheldwoorden werpt op een meisje
ja ze zouden gelukkig zyn te rangkas betoeng havelaar en zyn tine de eenige zorg die hen drukte waren de schulden die zy in europa hadden achtergelaten verhoogd met de nog onbetaalde kosten der terugreis naar indie en met de uitgaven voor t meubelen hunner woning
den belasting kollekteur eenige mantries en voorts aan alle inlandsche beambten die deze plechtigheid moesten bywonen last gegeven zich op de hoofdplaats te verzamelen
te padang byv kan men niet op standvastig periodieke winden noch alzoo op de daarvan af hangende regens of droogte staat maken sirih piank gambier slamat
is t haar schuld of de myne dat de waarheid om toegang te vinden zoo vaak het kleed moet borgen van de leugen en aan sommigen die misschien beweren dat ik saïdjah en zyn liefde heb geïdealiseerd moet ik vragen hoe ze dit weten kunnen
hen uitnoodigde hem te gehoorzamen hun verplichtingen stipt natekomen en dergelyke gemeenplaatsen meer de hoofden werden daarop één voor één by name aan havelaar voorgesteld hy reikte ieder de hand en de installatie was afgeloopen
de resident van bantam was geschrokken en als men my de onedelheid van t beeld wil vergeven om den wille van de juistheid heb ik lust hem te vergelyken by een straatjongen die zich beklaagt over verkrachting van voorouderlyke gewoonten omdat een excentriek kameraadje hem zonder voorafgaande scheldwoorden geslagen heeft
te bewyzen dat ik niet loszinnig en lichtvaardig zeventien moeielyke dienstjaren op t spel zet en wat meer zegt het belang van vrouw en kind zal t my mogelyk zyn dat alles te bewyzen wanneer niet een diep geheim myn nasporingen verbergt en den schuldige belet zich zooals men t noemt te dekken
in dezelfde charge een sabelhouw op t hoofd bekwam aan welks gevolgen hy acht jaren later krankzinnig sterven zou brieven aan zyn moeder waarin hy zich beklaagde hoe hy vruchteloos op het slagveld naar t lyk zyns vaders had gezocht wat haar afkomst van moederszyde aangaat
het schryven van preeken en godsdienstige gezangen geschikt om door soldaten en matrozen aan de javanen te worden voorgelezen en voorgezongen ten vijfde het oprichten eener vereeniging van invloedryke mannen wier taak zoude zyn onzen geëerbiedigden koning te smeeken
ja wèl was dit de plek waar hy voor t eerst adinda anders had aangezien dan zyn overige speelnootjes omdat ze daar voor t eerst geweigerd had deeltenemen aan een spel dat ze toch had meegespeeld met alle kinderen knapen en meisjes nog kort te voren dààr had ze hem de melatti gegeven
maar wat hy over den regen gezegd had wist de regent ook hierop volgde weder eenig zwygen de regent wenkte met een nauw zichtbare beweging van t hoofd een der bedienden die neergehurkt zaten aan den ingang der
en dat men zich in alles zal gedragen gelijk een goed hier adsistent resident betaamt hierop volgde natuurlyk het sakramenteele zoo waarlijk helpe mij god almachtig havelaar sprak de voorgelezen woorden na
en in t bezit van een bevattingsvermogen dat hen eenigermate zal in staat stellen te leeren wat ze zullen moeten weten houd ik t voor hoofdzaak dat men met eenig gegrond vertrouwen van hen de vermyding kunne verwachten van die aanmatigende betwetery in t begin en vooral van die apathische slaperigheid in de laatste jaren van hun bestuur
ik vond geloof want ieder wist dat ik by ondervinding sprak ook op de terugreis met de diligence heeft de kondukteur schep vreugd geblazen en dat zou de man toch niet gedaan hebben als er zooveel verkeerds was
wel vloeiden er vreemde kleuren over de toppen der bergen die donkerder schenen naarmate ze scherper afstaken op lichteren grond wel vloog er hier en daar door de wolken in het oosten iets gloeiends pylen van goud en van vuur die heen-en-weer werden geschoten evenwydig aan de kim maar
want van den ouden pharao zegt de schrift niets dominee wawelaar klaagt over zyn verwaandheid van frits meen ik op de katechisatie en de jongen schynt uit dat pak van sjaalman alweer een neuswyzigheid gehaald te hebben dat den gemoedelyken wawelaar
ja dat kon wel beter zyn juist en vooral in het distrikt parang koedjang zei havelaar als vond hy t makkelyker zelf te antwoorden hoe hoog is de aanslag van dit jaar ging hy voort
er vertoonde zich op t gelaat van mevrouw slotering een pynlyke trek die niet ontsnapte aan havelaars blik ach zeide zy er is zooveel slecht volk zeker dat is er overal maar als men t de menschen zoo moeielyk maakt zullen de goeden ook
eerst jaren daarna is dat onderzoek werkelyk geschied en de regeering was genoodzaakt te erkennen dat havelaar de waarheid had gezegd zie den gids van augustus waar de hoogleeraar veth na uitvoerige behandeling der havelaarszaak het volgende zegt
hoewel t my erg spyten zou tine lebak te verlaten want er is hier veel te doen je moet heel zuinig wezen beste dan kunnen wy misschien alles afdoen ook zonder bevordering en dan hoop ik lang hier te blyven heel lang
gewoonlyk de klippen waarop de goede voornemens van havelaar strandden het getal europeanen in die afdeeling was zoo gering dat het niet in aanmerking komen kon en de javaan te lebak te arm om by welke lotwisseling ook belangwekkend te worden door nog grooter armoede dit alles overdacht tine zoo niet hiertoe
maar uit het gelukken van dat opzet blykt alweer voor de duizendste maal dat die natie niet lezen kan want van swieten's oprecht en zedig rapport werd gepubliceerd en toch tch moest het heten dat er n vesting veroverd was
ten slotte heb ik de eer ten overvloede voor u die de afdeeling lebak beter kent dan my nog mogelyk is de verzekering te geven dat uit een politiek oogpunt de streng rechtvaardige behandeling dezer zaak geen het minste bezwaar heeft en dat ik eer voor gevaar zou beducht zyn als ze niet tot klaarheid gebracht werd
ziet hoe men het zwarte vel afstroopt van het ongedoopte kind dat nauwelyks geboren werd weggeslingerd van de borst der moeder in den poel der eeuwige verdoemenis toen viel er een juffrouw flauw
ook de europeaan heeft veel goeds beiden hebben veel verkeerds en ook hierin alzoo gelyken zy op elkaar maar t goede en t verkeerde dat aan beiden eigen is loopt te veel uit elkander dan dat hun verkeering over t algemeen tot wederzydsch genoegen kan strekken
dat hy de inlandsche bevolking beschermen zou tegen onderdrukking mishandeling en knevelarij voor een fynen opmerker zou t de moeite waard zyn geweest het onderscheid gadeteslaan tusschen houding en toon van den resident en van havelaar by deze gelegenheid
goenong bergbewoner doch op java zeer speciaal de bewoner der bergen in den westhoek t woord
want z innig waren zy verbonden dat max ook als hy bezig was met eenigen arbeid die aandacht en inspanning vorderde gedurig behoefte voelde haar te zien of te hooren het was dikwyls koddig hoe hy op eenmaal tot haar een woord richtte dat in zyn gedachten over de onderwerpen die hem bezig hielden opkwam
gedurende twee maanden ben je waarnemend adsistent resident geweest en bovendien reeds lang hier als kontroleur je moest het dus weten niet waar m'nheer havelaar ik heb nooit gediend onder iemand als u ge hebt iets zeer byzonders neem het me niet kwalyk
sedert heeft havelaar met de zijnen gebrek geleden hij is het voorwerp geworden van den smaad der droogstoppels want de droogstoppels in nederland maken altijd gemeene zaak met de slijmeringen in indie hij is geworden multatuli niet alleen in aangenomen naam maar inderdaad
toch specialiteit voor indische zaken toch liberaal toch lid van de eerste kamer toch eere voorzitter van mettray
misschien had ze een jongetje dat er wat donker uitzag vrouwen zyn zoo en zou ik niet aandringen op arbeid ik die zelf van den morgen tot den avend aan de zaken denk is niet reeds dit boek dat stern me zoo zuur maakt een bewys hoe goed ik het meen met de welvaart van ons vaderland en hoe ik daarvoor alles veil heb
want dàt vergeeft hy u niet als ge dus myn boek niet schoon vindt en ge mocht my ontmoeten houd u dan alsof wy elkander niet kenden neen zelfs zulk een hoofdstuk ter afwisseling komt me door het vergrootglas myner schryvers ydelheid hoogst belangryk en zelfs onmisbaar voor
en tevreden was hy niet hy riep ik ben zwakker dan deze ik wenschte die man te zyn en er kwam een engel uit den hemel die zeide u zy gelyk gy gezegd hebt
deze toch had de wonde genezen aan den hals van het trouwe dier dat haar kind ongedeerd had thuis gebracht nadat zy op de mare van adinda's broertjes gemeend had dat het was weggevoerd door den tyger
en dan dat gemaal over die buffels wat hoeven ze buffels te hebben die zwarten ik heb nog nooit een buffel gehad en toch ben ik tevreden er zyn menschen die altyd klagen en wat dat schimpen op gedwongen arbeid aangaat
te tangerang baadde hy zich in de rivier naby de overvaart en hy rustte uit in t huis van een bekende zyns vaders die hem wees hoe men stroohoeden vlecht even als die van manilla komen hy bleef daar een dag om dit te leeren omdat hy bedacht hiermee later iets te kunnen verdienen in geval hy niet slagen mocht te batavia
toch byzonder geacht in t hoogzedelyk en godvruchtig nederland telkens vraagt men my n program van regeeringsvorm en sommigen meenen zekeren grond tot ontevredenheid te hebben omdat ik bittere opmerkingen makende zoodanig program tot nog toe niet meedeelde
daar de etikette niet toeliet den djaksa een plaats aantebieden in tegenwoordigheid van den regent nam hy afscheid en men was eenigen tyd by een zonder iets aanteroeren dat betrekking had op den dienst
want waar een schryver die europesche toestanden behandelt veel zaken als bekend kan veronderstellen moet hy die zyn stuk in indie spelen laat zich gedurig vragen of de niet indische lezer deze of gene omstandigheid juist opvatten zal
zoodra hy dan later aan wat anders begint zal ik weer toeluisteren maar dat afkeuren van t bestuur verveelt me byna evenzeer als liefdegeschiedenissen men ziet uit alles dat stern jong is en weinig ondervinding heeft
ik dan had pas de japansche steenhouwer gelezen ach nu herinner ik my op eenmaal hoe ik zoo-even verdwaald ben geraakt in dat liedje waarin ik t donker oog van dien visschersknaap tot scheelwordens toe rond om laat dwalen in één richting heel gek
ook de hier bedoelde nota's van m'n vermoorden voorganger zyn nog altyd in m'n bezit nooit vroeg iemand my die te mogen zien me dunkt toch dat ze vooral met het oog op z'n dood zeer treffend zyn zou niet die zaak in elk ander land voor n cause célèbre gegolden hebben
dan nog zou hem dit onmogelyk wezen daar de een niet weet van den ander en hy dus niet berekenen kan of t vastgesteld getal personen tien ja vyftigvoud overschreden is
de omstandigheden in de noord van sumatra waren kort na t innemen van baroes tapoes en singkel z verward alles was z onrustig dat men het een jong mensch die liever te paard zat dan dat hy geld telde of kasboeken byhield
die verraderlyke manoeuvre werd door dr van vloten toegejuicht evenzeer als q's mededeeling dat ik m'n tyd doorbracht met bittertjes drinken biljardspelen en t rooken van geborgde sigaren ik vraag of de viesheid waarvan ik sprak op blad zie alinea die begint met maar jammer is t
voor niemand was het doel twyfelachtig hy had behoefte aan wat krygsroem om zich staande te houden als civiel gouverneur de uitgelokte ontevredenheid openbaarde zich t eerst te pau in de nabyheid der hoofdplaats
de meesten zelfs hebben behoefte aan t byzonder kleine de afschuw van uitstekendheid gaat niet zelden boven t eigenbelang en menig hooggeplaatst persoon ziet liever z'n eigen zaak en die van t algemeen te gronde gaan dan dat hy iemand naast zich stellen zou wiens verdiensten de zyne overschaduwen
ieder ziet dat de onbekwaamheid van van twist zich niet tot inlandsche zaken bepaalde en dat de man ook in the proper study of men n brekebeen was men bedenke dat hy havelaar's brieven onder de oogen had brieven die geschreven waren met de voorbedachte strekking den man wakker te schudden
tien uren zes en dertig duizend sekonden om mensch te zyn dit lacht ieder toe dit is t oogenblik waarop ik hoop te sterven om ginder aantekomen met een inofficieel gezicht