Source document: https://docs-lawep.s3.us-east-2.amazonaws.com/1694824487950.pdf (Georgia)
საქართველოს საქართველოს პარლამენტის პარლამენტის კვლევითი კვლევითი ცენტრი ცენტრი შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ქალებისათვის ჯანდაცვის სერვისების ქალებისათვის ჯანდაცვის სერვისების მისაწვდომობა მისაწვდომობა შედარებითსამართლებრივი ანალიზი 2021 ავტორი მარიამ გაიპარაშვილი შინაარსი შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ქალებისათვის ჯანდაცვის სერვისების მისაწვდომობა .............................................................................................................. 2 ესპანეთი ............................................................................................................. 2 შვეიცარია ........................................................................................................... 3 ნორვეგია ............................................................................................................ 3 კანადა ................................................................................................................. 3 ფინეთი ................................................................................................................ 4 შვედეთი .............................................................................................................. 4 პოლონეთი ......................................................................................................... 4 თურქეთი ............................................................................................................. 4 გაერთიანებული სამეფო ................................................................................... 5 1 შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ქალებისათვის ჯანდაცვის სერვისების მისაწვდომობა (შედარებითსამართლებრივი ანალიზი) პარლამენტის კვლევითმა ცენტრმა სრულყოფილი ინფორმაციის მოპოვების მიზნით შეკითხვით მიმართა ECPRD-ს (The European Centre for Parliamentary Research and Documentation) და გამოითხოვა შესაბამისი ინფორმაცია.
სსიპ პარლამენტის კვლევითი ცენტრის წინამდებარე კვლევა ეყრდნობა ECPRD-ის წევრი ქვეყნების მიერ მოწოდებულ ინფორმაციას.

დოკუმენტში ასახულია ის რეგულაციები და პრაქტიკა, რომელიც ყველაზე ეფექტურად არის მიჩნეული მსოფლიოს მასშტაბით.

კვიპროსს, სლოვაკეთს, ისლანდიას და ჩეხეთის რესპუბლიკას, არ აქვს კვიპროსს, სლოვაკეთს, ისლანდიას და ჩეხეთის რესპუბლიკას, სპეციალური რეგულაცია შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე (შემდგომში შშმ) ქალთა რეპროდუქციულ საკითხებზე.
დასახელებული ქვეყნების კანონმდებლობა არ იცნობს სპეციალურ ჩანაწერს შშმ ქალთა წინააღმდეგ ძალადობის გამოძიების თავისებურებებზე.

ჰოლანდიაში, მიუხედავად იმისა რომ განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ჰოლანდიაში, შშმ პირთა ჯანმრთელობასა და ინკლუზიის უზრუნველყოფას, შშმ ქალებისა და გოგონების საჭიროებები კანონში ცალკე არ არის გამოყოფილი.

ესპანეთი ესპანეთში, ესპანეთში, საკვლევ თემაზე ბევრი რეგულაცია არ არსებობს.
აღსანიშნავია, რომ ესპანეთმა შშმ პირთა სტერილიზაციაზე, სისხლის სამართლის კანონმდებლობა გაამკაცრა.1 მოწოდებული პასუხის თანახმად, სამედიცინო პერსონალს მოეთხოვება მოეთხოვება სპეციალური ცოდნა შშმ პირთა ჯანმრთელობის თაობაზე,2 თუმცა კვლევების შედეგები შემაშფოთებელია, რადგან სამედიცინო სფეროში ხშირად ირღვევა შშმ ქალთა უფლებები.
ამასთან, ესპანეთში სექსუალურ და რეპროდუქციულ ჯანმრთელობაზე არსებობს სპეციალური კანონი (The Organic Law 2/2010, of 3 March), რომელიც ეხება შშმ ქალთა უფლებებს.3 კანონი სახელმწიფოს რიგ ვალდებულებებს აკისრებს და სასწავლო პროგრამით სექსუალური განათლების უზრუნველყოფას ითვალისწინებს.

სექსუალური განათლების უზრუნველყოფას ითვალისწინებს.

რეგულაცია განსაკუთრებით მოწყვლადი ჯგუფების საჭიროებებს გამოყოფს.4 1.
Penal Code was modified to eradicate forced or non-consensual sterilisation of persons with disabilities who are judicially inca- pacitated.

2.

“The multi-professional disability care teams in each sectoral area shall have the corresponding specialised training and shall be competent, in their territorial area, to provide interdisciplinary care to each person with disabilities who needs it, in order to guarantee their inclusion and full participation in society on an equal basis with others”.
The same applies to Organic Law 2/2010 of 3 March on sexual and reproductive health and the voluntary interruption of pregnancy, specifically in Article 8 (Training of health professionals), section d): “The training of health professionals shall take into account the reality and needs of the most vulnerable groups or social sectors, such as people with disabilities”.

The reality, however, as the disability sector points out, seems to be far from this normative requirement.

3. ონლაინ იხ.
3. ონლაინ იხ.

: https://bit.ly/39Iv2Hc 4.
The education system shall provide for training in sexual and reproductive health, as part of the integral development of the personality and of training in values, including a comprehensive approach that contributes to: In the incorporation of sexual and reproductive health and health training into the educational system, the reality and needs of the most vulnerable groups or social sectors, such as persons with disabilities, shall be taken into account, providing, in any case, accessible information and materials, 2 შვეიცარია შვეიცარიის სამედიცინო მეცნიერებათა აკადემიამ გამოსცა ეთიკის სპეციალური სპეციალური სახელმძღვანელო სახელმძღვანელო შშმ პირთა მკურნალობის თავისებურებების თაობაზე (Medical treatment and care of people with disabilities).5 შშმ ქალთა მკურნალობის თაობაზე სპეციალურ კურსს გადის თუ არა სამედიცინო პერსონალი უცნობია, თუმცა, შშმ პირთა მკურნალობა არის მედიცინის სწავლებისა და ტრენინგის ნაწილი.
ფსიქიატრიულ დაწესებულებებში ძალადობის შემთხვევებზე მონიტორინგის უფლებამოსილება აქვს სპეციალურ ორგანოს (The National Commission for the Pre- vention of Torture, NCPT).

NCPT-ის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ძალადობის შესახებ განცხადებები უნდა განიხილებოდეს სტამბულის პროტოკოლის (Istanbul Protocol)6 შესაბამისად და დამოუკიდებელი საგამოძიებო ორგანო უნდა განიხილავდეს მას.
ნორვეგია ნორვეგიაში სამედიცინო პერსონალს მუდმივად უტარდება ტრენინგები მუდმივად უტარდება ტრენინგები შშმ პირთა მკურნალობის თავისებურების თაობაზე, თუმცა, ეს მოდულები გენდერულად ნეიტრალურია.

ამჟამად მიმდინარეობს ეროვნულ გაიდლაინზე მუშაობა, რომლის ერთ-ერთი თავი ეძღვნება მუნიციპალიტეტის პასუხისმგებლობას, ინტელექტუალური შეზღუდვის მქონე პირებისათვის სექსუალური ჯანმრთელობის დაცვა უზრუნველყოს.

ამ მიზნის მისაღწევად ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური დაცვა უზრუნველყოს საშუალება მუდმივად ტრენინგების ჩატარებაა.
ასევე, დიდი ყურადღება ეთმობა სკოლის მოსწავლეებისათვის სრულყოფილი ინფორმაციის მიწოდებას.7 კანადა კანადაში, კვებეკის პროვინციამ სამოქმედო გეგმა შეიმუშავა, რომელიც ფარავს შშმ ქალების ჯანმრთელობის საკითხებს და განსაკუთრებულ ხაზგასმას აკეთებს მისაწვდომობის პრინციპზე.8 მაგალითად, მიმოიხილავს მამოგრაფიის ჩატარების სტანდარტს.

ამასთან, თავად ექიმები უზრუნველყოფენ საჯარო ვებინარებისა და ტრენინგების ჩატარებას შშმ ქალთა რეპროდუქციულ ჯანმრთელობასა და სპეციალურ საჭიროებებზე.
შშმ პირთა ჯანმრთელობა სამედიცინო განათლების მნიშვნელოვანი ნაწილია.

კანადაში არ არსებობს სპეციალური წესები ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში შშმ ქალზე ძალადობის გამოძიების შესახებ.

თუმცა, გამოიყენება მნიშვნელოვანი კვლევა, სადაც რეკომენდაციებია გაკეთებული, თუ როგორ უნდა მოხდეს რეაგირება ინდიკატორებიც განსაზღვრულია.9 როდესაც ძალადობის მსხვერპლი შშმ ქალია და ინდიკატორებიც განსაზღვრულია appropriate to their age, to these students.

5. ონლაინ იხ.
5. ონლაინ იხ.

: https://www.sams.ch/en/Publications/Medical-ethical-Guidelines.html 6. ონლაინ იხ.

: https://www.ohchr.org/Documents/Publications/training8rev1en.pdf 7.

We would also like to mention the NFSS (https://nfss.no/) which is a nationwide network for professionals dealing with sexuality and disability.

The network is an important resource in knowledge dissemination and development of facilitated information and teaching materials.
This habilitation services mainly work with children, adolescents and adults with congenital or early-acquired disability/intellectual disability.

8.

...mention of the tools (i.e.

a checklist, an algorithm, a document on roles and responsibilities) developed by Québec to promote access to mammograms for women with disabilities.
The action plan also addresses the need to provide health and social services personnel with the tools to better assist women with disabilities, particularly for those who screen for cervical cancer or work in the area of sexually transmissible diseases.

9.
9.

Indicators of abuse of women with disabilities: Excessive, atypical behaviour (aggression, compliance, depression, or withdraw- 3 ფინეთი ფინეთში, შშმ ქალთა რეპროდუქციული ჯანმრთელობა არ არის ცალკე სწავლების საგანი და ის მოიაზრება სექსუალური განათლების ქვეშ.

მუნიციპალიტეტი ვალდებულია მოსახლეობას ჯანმრთელობის თაობაზე ინფორმაცია მიაწოდოს.

ასევე, სექსუალური განათლება სკოლის კურიკულუმის (Health Education subject) ნაწილია.
ფინეთში რეპროდუქციული ჯანმრთელობის თაობაზე სამოქმედო გეგმა შემუშავებულია, რომელიც ასევე ფარავს შშმ პირთა საჭიროებებს.

მაგალითად, მუნიციპალიტეტს ევალება ინფორმაცია მიაწოდოს მოსახლეობას ადაპტირებული ადაპტირებული შშმ პირებისათვის ფორმატით მიაწოდოს ინფორმაცია და საჭიროების შემთხვევაში შშმ პირებისათვის ფორმატით უზრუნველყოს სპეციალური კონსულტაციები.10 უზრუნველყოს სპეციალური კონსულტაციები შვედეთი შვედეთს სექსუალური განათლებისა და ცნობიერების ამაღლების კუთხით საინტერესო გამოცდილება აქვს.
2016 წელს ჩატარებულმა კვლევამ ცხადყო რომ შშმ პირებს არ ჰქონდათ სათანადო ინფორმაცია რეპროდუქციულ ჯანმრთელობაზე.

კვლევაზე დაყრდნობით, აპლიკაცია, რომელიც აპლიკაცია, განკუთვნილია ინტელექტუალური შეზღუდვის მქონე ბავშვებისათვის და რომელიც სექსუალურ განათლების საკითხებს მოიცავს.

სპეციალური სპეციალური შემუშავდა შემუშავდა პოლონეთი პოლონეთში, შშმ ქალების ჯანმრთელობის თაობაზე არ არსებობს სპეციალური ჩანაწერი.
თუმცა, წლების განმავლობაში მათ ბევრი პრობლემა ექმნებოდათ მისაწვდომობის კუთხით, შესაბამისად, ეროვნული გეგმის დიდი ნაწილი სწორედ მათ საჭიროებებს ეთმობა.

სტრატეგია მოიცავს 2021-2030 წლებს და 2023 წლისთვის სამედიცინო სექტორს გინეკოლოგიური კაბინეტების ადაპტირების გინეკოლოგიური კაბინეტების ადაპტირების ვალდებულებას აკისრებს.

იგივე სტრატეგია განსაზღვრავს ექიმებისთვის კვალიფიკაციის ამაღლების ვალდებულებას.

თურქეთი თურქეთში, შშმ ქალების ჯანმრთელობის თაობაზე არ არსებობს სპეციალური ჩანაწერი.
სამედიცინო მომსახურებაზე ქალთა მისაწვდომობის უფლება ზოგადი რეგულაციებიდან გამომდინარეობს.
კერძოდ, ზოგადი ვალდებულებაა, რომ al); Hurtful behaviour such as drug/alcohol abuse, self-mutilation or running away; Over-sedation, reduced physical/mental activity, groggy, confused, pills scattered about may be signs of inappropriate use of medication; Reduced/absent therapeutic response to prescribed treatment may be the result of under-medication; No glasses or hearing aid; Not taken to the doctor, dentist or therapist; may be the withholding of medical treatment and services; Deserted or rarely seen outside place of residence; Unusual patterns of bruises, e.g., in the shape of objects such as belts or hairbrushes or grip marks in the shape of fingers or hands, muscle contrac- tures, immobility, shuffling, weakness; History of falls, accidents, injuries for which explanations do not fit the evidence; Excessive passivity; Shows fear and inappropriate guilt; Partner speaks for woman with a disability; Physical indicators of imposed isolation (e.g.
no telephone or radio, locks on door).

გვ.

27, ონლაინ იხ.

https://bit.ly/3sSV9CX 10.

Finnish Institution for Health and Welfare has published an action plan ...

Municipalities must, for example, ensure that sexual and reproductive health material and information shared in the services are also available in alternative formats (in Braille, large text, audio, plain language or illustrated).

Interpretation is provided, when necessary, for clients with hearing and speech impair- ments.
In addition, providers of disability services must integrate counselling and guidance related to sexuality and sexual and reproductive health to their services.

4 შენობები და სამედიცინო სერვისები სამედიცინო სერვისები იყოს ადაპტირებული ყველა შშმ პირისათვის.

რაც შეეხება ქალთა რეპროდუქციულ უფლებებს, შშმ პირთა საჭიროებების კვლევა ამჟამად მიმდინარეობს და სამოქმედო გეგმა შედეგების მიხედვით დაისახება.
სკრინინგის თაობაზე ცნობიერების ამაღლების კამპანიების ამ ეტაპზე იგეგმება სკრინინგის თაობაზე ცნობიერების ამაღლების კამპანიების ჩატარება და ასევე მობილური ჯგუფების ჩამოყალიბება, რომ სამედიცინო ჩატარება და ასევე მობილური ჯგუფების ჩამოყალიბება, რომ სამედიცინო მომსახურება სპეციალური საჭიროებების მქონე ქალებისათვის მისაწვდომი მომსახურება სპეციალური საჭიროებების მქონე ქალებისათვის მისაწვდომი იყოს იყოს.

2018-2023 წლის სამოქმედო გეგმა ასევე ითვალისწინებს რეპროდუქციულ ადაპტირებული ინფორმაციის მიწოდებას.
ჯანმრთელობის თაობაზე ადაპტირებული ინფორმაციის მიწოდებას გაერთიანებული სამეფო ინგლისში რამდენიმე აქტი არსებობს, რომელიც ეძღვნება ზოგადად თანასწორობას, შშმ პირთა უფლებებს და სამედიცინო მომსახურების მიღებას.

ეს რეგულაციები ძირითად საფუძველს წარმოადგენს შშმ ქალთა რეპროდუქციული ჯანმრთელობის უზრუნველსაყოფად.

ამასთან, ბევრი არსებობს, რომელიც დეტალურად გაიდლაინი არსებობს, რომელიც დეტალურად აწესრიგებს თუ როგორ უნდა მოხდეს შშმ პირთა ჯანმრთელობის გამოკვლევა.
აწესრიგებს, თუ როგორ უნდა მოხდეს შშმ პირთა ჯანმრთელობის გამოკვლევა.

მაგალითად, სკრინინგის თაობაზე არსებობს დამოუკიდებელი სახელმძღვანელო.

ბევრი გაიდლაინი ინგლისში სპეციალური ტრენინგ მოდულია სპეციალური ტრენინგ მოდულია შემუშავებული, რომელიც სამედიცინო პერსონალს გავლილი აქვს.

მართალია, ის ცალკე არ გამოყოფს გოგონათა და ქალთა საჭიროებებს, თუმცა ეძღვნება შშმ პირთა ჯანმრთელობას და სპეციალურ საჭიროებებს.
დოკუმენტი მომზადებულია საქართველოს პარლამენტის კანონშემოქმედებითი და საზედამხედველო საქმიანობის მხარდასაჭერად.

მასში გამოთქმული მოსაზრებები ეკუთვნის ნაშრომის ავტორს და არ წარმოადგენს პარლამენტის ოფიციალურ პოზიციას.

ნაშრომი დაცულია საავტორო უფლებით და დოკუმენტის ან მისი ნაწილის გამოყენება წყაროს მიუთითებლად, ასევე მისი გავრცელება, ასლების შექმნა და მასში ცვლილებების შეტანა დაუშვებელია ავტორის ნებართვის გარეშე.

ავტორი: მარიამ გაიპარაშვილი Email: mgaiparashvili@parliament.ge 5