Source document: https://docs-lawep.s3.us-east-2.amazonaws.com/1698929845487.pdf (Malaysia)
Bil.

14 Khamis 11 Ogos 2022 MALAYSIA PENYATA RASMI PARLIMEN DEWAN NEGARA PARLIMEN KEEMPAT BELAS PENGGAL KELIMA MESYUARAT KEDUA K A N D U N G A N JAWAPAN-JAWAPAN LISAN BAGI PERTANYAAN-PERTANYAAN (Halaman 1) USUL-USUL: Usul Menangguhkan Mesyuarat di Bawah P.M 17(1) Kewarganegaraan Bagi Anak Wanita Rakyat Malaysia Yang Lahir di Luar Negara - YB Senator Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa) (Hal.
25 & 72) Waktu Mesyuarat dan Urusan Dibebaskan Daripada Peraturan Mesyuarat (Halaman 50) (Halaman 120) Usul Menangguhkan Mesyuarat di Bawah P.M 15(3) RANG UNDANG-UNDANG: Rang Undang-undang Antigangguan Seksual 2021 Rang Undang-undang Tabung Angkatan Tentera (Pindaan) 2022 Rang Undang-undang Mahkamah Kehakiman (Pindaan) 2022 Rang Undang-undang Kanun Tatacara Jenayah (Pindaan) 2022 (Halaman 27) (Halaman 72) (Halaman 105) (Halaman 115) UCAPAN PENANGGUHAN : Pelaksanaan Sesi “Pertanyaan Lisan Perdana Menteri” dan Sesi “Pertanyaan Lisan Menteri” - YB Senator Dato’ Kesavadas a/l A Achyuthan Nair (Halaman 121) Diterbitkan Oleh: SEKSYEN PENYATA RASMI PARLIMEN MALAYSIA 2022 DN 11.8.2022 i AHLI HADIR Yang Berhormat Yang di-Pertua Dewan Negara, Tan Sri Dato’ Seri Utama Dr. Rais Yatim (Dilantik) “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ Timbalan Yang di-Pertua Dewan Negara, Dato’ Sri Dr. Hj.
Mohamad Ali bin Hj.

Mohamad (Dilantik) Tengku Datuk Seri Utama Zafrul bin Tengku Abdul Aziz [Menteri Kewangan] (Dilantik) Datuk Lim Ban Hong [Timbalan Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Industri] (Dilantik) Dato' Dr. Ahmad Masrizal bin Muhammad [Timbalan Menteri Pengajian Tinggi] (Dilantik) Datuk Mohan A/L Thangarasu (Dilantik) Tuan Aknan A/L Ehtook (Dilantik) Datuk Paul Igai (Dilantik) Datuk John Ambrose ( Dilantik ) Datuk Razali bin Idris (Dilantik) Datuk Teo Eng Tee @ Teo Kok Chee (Dilantik) Tuan Ir.
Md Nasir bin Hashim (Dilantik) Tan Sri Dato’ Seri Mohd Radzi bin Tan Sri Sheikh Ahmad (Dilantik) Datuk Dr. Haji Zulkifli Mohamad Al-Bakri (Dilantik) Tuan Balasubramaniam A/L Nachiappan (Dilantik) Dato' Sri Vell Paari A/L Tun Samy Vellu (Dilantik) Tuan Ir.

Ts.
Haji Khairil Nizam bin Khirudin (Dilantik) Tuan Robert Lau Hui Yew (Dilantik) Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol (Dilantik) Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa (Dilantik) Datuk Dr. Dominic Lau Hoe Chai (Dilantik) Dato’ Dr. Nelson A/L Renganathan (Dilantik) Datuk Dr. Azhar bin Ahmad (Dilantik) Datuk Mohd Ridhwan bin Mohd Ali (Dilantik) Tan Sri Haji Mohamad Fatmi bin Haji Che Salleh (Dilantik) Datuk Ras Adiba binti Mohd Radzi (Dilantik) Datuk Nicole Wong Siaw Ting (Dilantik) Dato’ Haji Husain bin Awang (Terengganu) Puan Hajah Nuridah binti Mohd Salleh (Terengganu) Tuan Haji Aziz bin Ariffin (Perlis) Tuan Seruandi bin Saad (Perlis) 1.
ii DN 11.8.2022 AHLI HADIR (samb/-) 32.

Yang Berhormat Puan Susan Chemerai Anding (Dilantik) 33.

34.

35.

36.

37.

38.

39.

40.

41.

42.

43.

44.

45.

46.

47.

48.

49.

50.

51.

52.
“ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ Dato’ Kesavadas A/L A.Achyuthan Nair Sembilan) (Negeri Datuk Lim Pay Hen (Johor) Dato' Haji Jefridin bin Haji Atan (Johor) Tuan Sr. Haji Mohd Apandi bin Mohamad (Kelantan) Dr. Hajah Wan Martina binti Wan Yusoff (Kelantan) Datuk Iskandar Dzulkarnain bin Abdul Khalid (Perak) Dato’ Haji Ahmad bin Saad @ Yahaya (Kedah) Dato’ Wira Othman bin Aziz (Kedah) Dato’ Ajis bin Sitin (Pahang) Dato’ Juhanis binti Abd Aziz (Pahang) Datuk Bobbey Ah Fang bin Suan (Sabah) Puan Noraini binti Idris (Sabah) Dato Dr. Nuing Jeluing (Sarawak) Dato’ Ahmad bin Dato’ Sri Haji Ibrahim (Sarawak) Datuk Wira Koh Nai Kwong (Melaka) Puan Lim Hui Ying.
(Pulau Pinang) Puan Fadhlina binti Dato’ Sidek (Pulau Pinang) Tuan Muhammad Zahid bin Md Arip (Dilantik / Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur) Datuk Haji Bashir bin Haji Alias (Dilantik / Wilayah Persekutuan Labuan) Datuk Mohd Hisamudin bin Yahaya (Dilantik / Wilayah Persekutuan Putrajaya) AHLI TIDAK HADIR 1.

Yang Berhormat Datuk Dr. Mohd Radzi bin Md Jidin [Menteri Kanan Pendidikan] (Dilantik) 2.

3.

4.

5.
3.

4.

5.

“ “ “ “ Tuan Wan Ahmad Fayhsal bin Wan Ahmad Kamal [Timbalan Menteri Perpaduan Negara] (Dilantik) Dato' Dr. Mah Hang Soon [Timbalan Menteri Pendidikan I] (Dilantik) Dato’ Arman Azha bin Abu Hanifah (Dilantik) Dato’ Shamsuddin bin Haji Abd Ghaffar (Perak) DN 11.8.2022 iii TIDAK HADIR (DI BAWAH PERATURAN MESYUARAT 83) 1.

Yang Berhormat Datuk Haji Idris bin Haji Ahmad [Menteri Di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Agama)] (Dilantik) 2.

3.
3.

“ “ Dato’ Sri Ti Lian Ker [Timbalan Menteri Belia dan Sukan] (Dilantik) Tuan Jaziri Alkaf Abdillah Suffian (Dilantik) HADIR BERSAMA 1.

Yang Berhormat Dato Sri Alexander Nanta Linggi [Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna] (Kapit) 2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

15.
“ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ Datuk Seri Rina binti Mohd Harun [Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat] (Titiwangsa) Datuk Dr. Hajah Zuraida binti Kamaruddin [Menteri Perusahaan, Perladangan dan Komoditi] (Ampang) Dato’ Eddin Syazlee bin Shith [Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Ekonomi)] (Kuala Pilah) Datuk Wira Hajah Mas Ermieyati binti Samsudin [Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Parlimen dan Undang-undang)] (Masjid Tanah) Dato' Sri Ikmal Hisham bin Abdul Aziz [Timbalan Menteri Pertahanan] (Tanah Merah) Dato’ Indera Mohd Shahar bin Abdullah [Timbalan Menteri Kewangan I] (Paya Besar) Dato’ Sri Dr. Haji Ismail bin Mohamed Said [Timbalan Menteri Dalam Negeri I] (Kuala Krau) Datuk Ali anak Biju [Timbalan Menteri Tenaga dan Sumber Asli] (Saratok) Dato’ Hajah Siti Zailah binti Mohd Yusoff [Timbalan Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat] (Rantau Panjang) Dato’ Sri Dr. Haji Ismail bin Abd.
Muttalib [Timbalan Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan] (Maran) Datuk Haji Ahmad Amzad bin Mohamed @ Hashim [Timbalan Menteri Sains, Teknologi dan Inovasi] (Kuala Terengganu) Datuk Seri Dr. Santhara Kumar A/L Ramanaidu [Timbalan Menteri Pelancongan, Seni dan Budaya] (Segamat) Dato' Sri Haji Abdul Rahman bin Mohamad [Timbalan Menteri Pembangunan Luar Bandar I] (Lipis) Datuk Seri Jalaluddin bin Alias [Timbalan Menteri Wilayah Persekutuan] (Jelebu) iv DN 11.8.2022 DEWAN NEGARA Ketua Pentadbir Parlimen Datuk Nor Yahati binti Awang Setiausaha Dewan Negara Muhd Sujairi bin Abdullah Setiausaha Bahagian (Pengurusan Dewan) Adlina Aisyah binti Ahmad Rusli PETUGAS-PETUGAS CAWANGAN PENYATA RASMI (HANSARD) Monarita binti Mohd Hassan Azhari bin Hamzah Halijah binti Mat Sin Rosna binti Bujairomi Alzian binti Baharudin Muhammad Qhidir bin Mat Isa Siti Norlina binti Ahmad Noraidah binti Manaf Nor Hamizah binti Haji Hassan Nor Liyana binti Ahmad Sharifah Nor Asilah binti Syed Basir Nik Nor Ashikin binti Nik Hassan Hafilah binti Hamid Nor Faraliza binti Murad @ Nordin Alli Sherliza Maya binti Talkah Nor Effazimmah binti Maliki Nur Annisa binti Hamid Herdawati binti Mohd Amir Abbu Hasnah Sakinah binti Mohd Hashim Nur Hazwanie binti Mohd Rozali Yoogeswari a/p Muniandy Muhamad Fazal bin Mahat Nor Aizafasya binti Zainal Ahmad Syahril bin Haji Sikari @ Sik'ari Nik Muhammad Ismail bin Karim Azmir bin Mohd Salleh Mohd.
Izwan bin Mohd.

Esa Nor Kamsiah binti Asmad Aifarina binti Azaman Noorfazilah binti Talib Farah Asyraf binti Khairul Anuar Julia binti Mohd.
Johari Syahila binti Ab Mohd Khalid Ismalinda binti Ismail Hazliana binti Yahaya Amir Arshad bin Ab Samad Hizamihatim Maggisa bin Juarah Muhammad Firdaus bin Ahmad Izzul Syazwan bin Abdul Halim Maryam binti Azinuddin Mohd Aizuddin bin Pahrol Laili Nurul Syakirah binti Ibrahim Suhaila binti Sariffuddin Siti Fatimah Nurain binti Mohamad Nor Afina binti Mohamed Rashid Muhamad Shafiq bin Ahamad Muhammad Akmal bin Md Yusoff Nur Azmina binti Jamaluddin Wan Nur Faliqha binti Wan Hazani Anisah Sahirah binti Hamzah DN 11.8.2022 1 MALAYSIA DEWAN NEGARA PARLIMEN KEEMPAT BELAS PENGGAL KELIMA MESYUARAT KEDUA Khamis, 11 Ogos 2022 Mesyuarat dimulakan pada pukul 10.00 pagi DOA [Timbalan Yang di-Pertua mempengerusikan Mesyuarat] Timbalan Yang di-Pertua: Bismillahi Rahmani Rahim.
Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera.

Ahli-ahli Yang Berhormat, suka saya hendak memaklumkan bahawa hari ini merupakan hari terakhir bagi Kempen Pemberian Dos Penggalak yang disediakan kepada semua Ahli-ahli Yang Berhormat bertempat di Dewan Bankuet, Parlimen Malaysia bermula jam 9 pagi, hingga 4 petang.

Saya amat menggalakkan dan berharap Ahli-ahli Yang Berhormat semua dapat memanfaatkan Kempen Pemberian Dos Penggalak ini.
JAWAPAN-JAWAPAN LISAN BAGI PERTANYAAN-PERTANYAAN Tuan Ir.

Md Nasir bin Hashim minta Menteri Kewangan menyatakan, adakah 1.

Kementerian Kewangan akan menetapkan nilai pertukaran Ringgit Malaysia dengan US Dollar (USD) bagi menstabilkan Ringgit.

Menteri Kewangan [Datuk Seri Utama Tengku Zafrul bin Tengku Abdul Aziz]: Terima kasih Yang Berhormat.
Tuan Yang di-Pertua, Bank Negara Malaysia (BNM) merupakan pihak berkuasa tunggal yang mengeluarkan mata wang Ringgit yang sah diperakukan di Malaysia dan berperanan menentukan dasar melibatkan kadar pertukaran Ringgit.

Pada masa ini kerajaan melalui Bank Negara Malaysia (BNM) tidak bercadang untuk menambat Ringgit kepada Dolar Amerika Syarikat kerana langkah itu mempunyai risiko dan penggantian atau, dengan izin, trade off yang besar.

Ini bermakna ia bukan dasar yang terbaik untuk ekonomi Malaysia.
Seandainya tambatan ini dilaksanakan, Malaysia perlu mengikut sepenuhnya dasar monetari negara yang mata wangnya menjadi rujukan atau asas bagi tambatan Ringgit.
Contohnya, jika Ringgit ditambat kepada Dolar Amerika Syarikat dan seandainya kadar faedah Rizab Persekutuan meningkat sebanyak 325 - mata asas, atau 3.25 peratus, secara keseluruhan pada 2022 maka Kadar Dasar Semalaman (OPR) perlu dinaikkan pada kadar yang sama meskipun Malaysia berada pada tahap pemulihan ekonomi dan tekanan inflasi yang berbeza daripada Amerika Syarikat.
Dalam hal ini Malaysia akan menghadapi kekangan untuk menetapkan dasar monetari dan rakyat pula terpaksa menanggung kos pembiayaan yang tinggi walaupun keadaan ekonomi negara kita tidak sama seperti di Amerika Syarikat.

Sekiranya langkah tambatan tersebut dilaksanakan ia perlu dilengkapi dengan langkah kawalan modal bagi mengelakkan pengaliran keluar modal.

Namun begitu tindakan ini akan menjejaskan keyakinan pelabur asing terhadap Malaysia.
2 DN 11.8.2022 Tuan Yang di-Pertua, kadar pertukaran Ringgit yang fleksibel pada masa ini merupakan dasar yang penting bagi mengimbangi keperluan untuk menyerap kejutan luaran dengan kepentingan untuk menyokong aktiviti ekonomi domestik.

Meskipun dalam keadaan pasaran kewangan dan kadar pertumbuhan ekonomi global yang tidak menentu.
Sehubungan itu, kerajaan menerusi BNM akan sentiasa memastikan keadaan pasaran kewangan yang stabil dan lancar dan mengambil langkah-langkah proaktif untuk memastikan kecairan yang mencukupi serta pasaran yang berdaya tahan dan mendalam untuk mencegah ketidakstabilan nilai Ringgit.

Pemantauan berterusan juga dilaksanakan oleh BNM untuk memastikan keadaan yang teratur dalam pasaran pertukaran asing dan mengelakkan turun naik yang ketara dalam kadar pertukaran Ringgit.
Sehubungan itu kerajaan akan terus menguruskan risiko- risiko perkembangan domestik dan luaran dan BNM juga bersedia menggunakan instrumen dasar operasinya bagi memastikan keadaan yang teratur dalam pasaran pertukaran asing untuk mengelakkan turun naik yang ketara dalam kadar pertukaran Ringgit.

Saya juga ingin menekankan di sini bahawa kekuatan mata wang sesebuah negara juga bergantung pada asas-asas ekonomi yang kukuh.
Pada asasnya ekonomi negara kekal di landasan yang kukuh, disokong dengan permintaan domestik dan luaran yang teguh serta harga komoditi global yang kukuh.

Kesemua ini telah dicerminkan oleh KDNK negara pada suku tahun pertama ini yang meningkat sebanyak lima peratus dan dijangka terus berkembang lebih baik pada suku kedua, insya-Allah.

Terima kasih.

Timbalan Yang di-Pertua: Soalan tambahan.

Dato’ Haji Jefridin bin Haji Atan: Soalan tambahan.

Tuan Ir.

Md Nasir bin Hashim: Soalan tambahan saya.


Apakah faktor-faktor luaran lain yang dijangka akan menyebabkan nilai Ringgit terus merosot selain daripada faktor pengukuhan Dolar US?

Datuk Seri Utama Tengku Zafrul bin Tengku Abdul Aziz: Terima kasih Yang Berhormat kerana soalan tersebut.
Tuan Yang di-Pertua, nilai Ringgit yang menurun, kalau kita lihat nilai Ringgit telah menurun sebanyak 6.5 peratus berbanding Dolar sejak awal tahun ini sehingga Ogos, sebenarnya adalah sejajar dengan pergerakan mata wang serantau dan juga negara maju.

Ini adalah kerana pada tempoh yang sama pelbagai mata wang yang lain pun telah menyusut berbanding dengan Amerika Syarikat pada kadar yang lebih tinggi.
Ini termasuk negara-negara jiran kita, juga negara-negara di Asia seperti Korea yang telah jatuh sebanyak sembilan peratus, EURO, UK, Jepun dan juga negara-negara lebih dekat seperti Filipina.

Faktor-faktor luaran yang menyebabkan nilai Ringgit merosot ini sejajar dengan kebanyakan mata wang yang utama dan serantau yang lain adalah seperti berikut.

Pertamanya, peningkatan mendadak dalam tekanan inflasi, terutamanya di Amerika Syarikat.
Kita dapat lihat bahawa kadar inflasi di Amerika Syarikat telah naik lebih kurang sembilan peratus.

Ini mendorong pihak FAX serta beberapa buah bank pusat yang lain untuk meningkatkan kadar dasar dengan lebih pantas yang boleh menjurus kepada persekitaran kewangan global yang lebih ketat.

Kenaikan ini dapat dilihat bukan sahaja di Amerika Syarikat yang telah menaikkan 75 - mata asas kepada 2.5 contohnya, ECB pun telah naik.
Australia, New Zealand, Republik Korea, Filipina, Kanada dan Malaysia juga telah menaikkan sebanyak 25 - mata asas.

■1010 Akan tetapi masih lagi rendah berbanding dengan negara-negara lain dan masih lagi rendah berbanding dengan kadar OPR sebelum pandemik COVID-19.

Jadi faktor kedua, seperti yang semua Yang Berhormat semua sedia maklum ialah keadaan geopolitik di Rusia dan Ukraine.

DN 11.8.2022 3 Ketiga pula merupakan kelembapan ekonomi China.
Ini adalah kerana negara China ialah rakan dagangan utama negara kita dan polisi COVID-19 yang begitu konservatif di negara China telah- sekatan yang ketat telah menyebabkan rangkaian bekalan pun agak terganggu.

Ini mengakibatkan juga salah satu sebab.

Namun begitu, Tuan Yang di-Pertua, kadar pertukaran Ringgit berbanding mata wang akan perdagangan Malaysia ini terlalu terkesan.

Terima kasih.

Timbalan Yang di-Pertua: Soalan tambahan.

Dato' Haji Jefridin bin Haji Atan: Soalan tambahan.
Timbalan Yang di-Pertua: Yang Berhormat Senator Datuk Dr. Dominic Lau Hoe Chai.

Datuk Dr. Dominic Lau Hoe Chai: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Terima kasih kepada Yang Berhormat Menteri,penjelasan yang telah diberikan tetapi pandangan saya ialah Ringgit dilihat lemah bukan sahaja berbanding dengan Dolar Amerika dan juga seperti 17 tahun dahulu kita berbanding dengan Dolar Singapura RM2.20 dan sekarang RM3.20 sudah naik RM1.
Memang kita faham pelbagai faktor luaran termasuk acuan geopolitik mempengaruhi nilai Ringgit.

Akan tetapi kita pun dengar banyak pakar ekonomi mengatakan Ringgit tidak mempunyai pemangkin untuk melonjakkan dalam jangka masa yang terdekat.

Oleh itu dengan ini saya mohon Yang Berhormat Menteri nyatakan, dengan izin, direct to the point, bilakah agaknya Ringgit akan kembali gagah dalam nilainya?

Terima kasih.

Datuk Seri Utama Tengku Zafrul bin Tengku Abdul Aziz: Terima kasih Yang Berhormat Senator.
Sebelum saya menjawab soalan itu saya ingin memaklumkan kepada Tuan Yang di-Pertua.

Saya tidak ada, dengan izin, crystal ball line.

Saya pun tidak dapat menyasarkan Ringgit dalam tiga atau lima tahun.

Kalau saya boleh, saya tidak duduk di sini lah, ya.

Akan tetapi kalau kita lihat prestasi Ringgit ini seperti yang saya sebut tadi, perlu dilihat secara menyeluruh dan bukan sahaja dibandingkan dengan mata wang Dolar asing ataupun dengan mata wang Singapura.
Saya boleh kalau diberi masa memberi lebih pencerahan mengenai perbandingan Ringgit dengan Singapura.

Nilai Ringgit yang menurun sebanyak 6.4 peratus seperti yang saya sebut tadi dalam tempoh Januari hingga Ogos tahun ini, sebenarnya adalah sekali lagi saya hendak menyebut, sejajar dengan pergerakan mata wang serantau.

Kalau kita lihat penyusutan kita di serantau ini dan juga di dunia antara 2.2 peratus dan 14.8 peratus.
Jadi pengukuhan Dolar Amerika Syarikat ini bukan sahaja pada tahun ini tetapi pada tahun-tahun sebelum ini juga berbanding dengan mata-mata wang asing yang lain dan seperti yang disebut Yang Berhormat, itu salah satu sebab, sebabnya ialah keadaan ekonomi global kadar inflasi yang lebih tinggi, kadar situasi geopolitik di Rusia dan Ukraine, situasi di China dan sebagainya.
Akan tetapi apa yang kita dapat lihat juga, Ringgit ini kita perlu menilainya daripada segi ekonomi, dengan izin, fundamental of our economy.

Pada kadar pertumbuhan yang begitu tinggi, lima peratus, kalau kita lihat KDNK kita adalah pada tahap yang telah lebih daripada KDNK sebelum ini.

Insya-Allah esok ada pengumuman mengenai KDNK suku kedua dan ini akan menunjukkan pertumbuhan yang lebih kukuh.
Pentingnya kita fokus kepada, dengan izin, fundamental economy kita dan ini akan memberi, dengan izin, reflection, kepada nilai mata wang Ringgit.

Terima kasih.

Dato' Haji Jefridin bin Haji Atan: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Minta Yang Berhormat Menteri nyatakan apakah langkah-langkah kerajaan dalam meminimumkan impak daripada langkah pengetatan monetari yang agresif oleh Rizab Persekutuan Amerika Syarikat.
4 DN 11.8.2022 Datuk Seri Utama Tengku Zafrul bin Tengku Abdul Aziz: Terima kasih Yang Berhormat Senator atas soalan yang bagus.

Kerajaan seperti yang saya sebut tadi menerusi Bank Negara Malaysia (BNM), terus kita melaksanakan langkah-langkah yang komprehensif dan juga proaktif untuk mengehadkan impak daripada langkah-langkah the tightening monetary policy, dengan pengetatan ataupun izin, yang agresif, terutamanya di Amerika Syarikat dan juga di negara-negara Eropah yang maju.
Kita dapat lihat pada pasaran kewangan domestik dan financial intermediation, dengan izin, antaranya termasuknya apa kita lakukan di sini ialah kita memelihara kestabilan kewangan domestik melalui pelaksanaan dasar monetari kita berhemat.

juga Kedua, kita meminimumkan pendedahan hutang Kerajaan Persekutuan terhadap risiko turun naik pertukaran mata wang melalui kita buat penetapan had luar pinjaman luar negeri.

Kita punya hutang dalam mata wang asing kurang daripada tiga peratus, sebenarnya 2.5 peratus.
Kita juga memastikan seperti yang saya sebut dalam soalan pertama tadi memastikan dasar pertukaran fleksibel kekal menjadi barisan pertahanan pertama Malaysia.

Ini untuk menyerap kejutan luaran dan pada masa yang sama memastikan aktiviti pinjaman domestik ini terus disokong.

Keempat, kita hendak mengekalkan pengukuhan rizab antarabangsa, dengan izin, our international reserve.
Pada masa ini international reserve kita adalah pada tahap USD109 bilion dan kita dapat lihat ini penting, terutamanya memastikan penyelarasan kadar pertukaran Ringgit yang teratur terutamanya semasa tempoh aliran-aliran modal yang besar dan juga tidak menentu.

Terakhir, kita mesti memastikan institusi perbankan Malaysia kekal berdaya tahan terhadap risiko luaran dan domestik ini melalui amalan pengurusan risiko kita yang mantap.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.


Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Senator Datuk Seri Utama Tengku Zafrul bin Tengku Abdul Aziz, Menteri Kewangan atas jawapan yang telah diberikan.

Seterusnya saya menjemput Yang Berhormat Senator Dato’ Ajis bin Sitin.

2.

Dato' Ajis bin Sitin minta Menteri Pembangunan Luar Bandar menyatakan, adakah kemajuan pendidikan yang dicapai oleh masyarakat Orang Asli suku kaum Negrito (Jahai, Kensiu, Lanoh, Kintak, Batek dan Mendrik).
Jumlah bilangan dan pencapaian pendidikan masyarakat Orang Asli yang masih menuntut di sekolah rendah dan sekolah menengah dan pelajar Orang Asli lepasan sekolah termasuk di peringkat Sijil Pelajaran Malaysia (SPM), Sijil, Diploma, Ijazah dan sebagainya.

Timbalan Menteri Pembangunan Luar Bandar I [Dato’ Sri Abdul Rahman bin Mohamad]: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Terima kasih Yang Berhormat Senator Dato’ Ajis bin Sitin yang mengemukakan soalan.
Kementerian Pembangunan Luar Bandar melalui Jabatan Kemajuan Orang Asli (JAKOA) bersama Kementerian Pendidikan Malaysia dan Kementerian Pengajian Tinggi telah berjaya menjalinkan pelbagai usaha yang menyeluruh serta kerjasama strategik secara berkala.
Bagi sesi persekolahan tahun 2022, merujuk kepada pelajar Orang Asli dari suku kaum Negrito, berdasarkan data aplikasi pangkalan data maklumat, sehingga Mei 2022 seramai 464 orang pelajar di peringkat sekolah rendah, manakala seramai 256 orang pelajar di peringkat sekolah menengah.

DN 11.8.2022 5 Berdasarkan rekod keputusan Lembaga Peperiksaan Malaysia tahun 2022 pula, seramai 26 orang murid Orang Asli suku kaum Negrito telah menduduki peperiksaan Sijil Pelajaran Malaysia pada tahun 2021.
Seramai 11 orang layak mendapat sijil, enam orang layak mendapat penyataan dan sembilan orang tidak layak mendapat sijil atau pun penyataan.

Daripada jumlah tersebut, seramai sembilan orang pelajar dari Kelantan dan Pahang telah berjaya ditempatkan di Kolej Komuniti di Jeli, Kolej Komuniti Raub, Kolej Komuniti Manjung dan Kolej Komuniti Grik.

Pelajar-pelajar ini telah ditawarkan program Sijil Fesyen dan Pakaian, Sijil Pembuatan Kasut dan Kraf Kulit serta Sijil Servis Kenderaan Ringan.
Dalam usaha meningkatkan jumlah pelajar Orang Asli ke Institut Pengajian Tinggi, JAKOA telah bekerjasama dengan pihak Jabatan Pendidikan, Politeknik dan Kolej Komuniti bagi menempatkan pelajar Orang Asli melalui laluan khas ke Program Sijil di Kolej Komuniti dengan pembiayaan pendidikan daripada JAKOA.
Sebagai contoh, pada tahun 2021 seramai 74 orang pelajar secara berkelompok telah diterima masuk dan ditawarkan dalam pelbagai bidang merangkumi Sijil Fesyen dan Pakaian, Sijil Teknologi Maklumat, dan Sijil Servis Kenderaan Ringan.

Perintis pendidikan bagi lokasi terpencil bermula dengan program khas pendidikan komuniti setempat.
Guru-guru terpilih akan mengadakan pengajaran dan pembelajaran (PdP) di lokasi yang dikenal pasti seperti di PROKHAS Aring 5 yang mempunyai seramai 54 orang murid Orang Asli sebelum pelajar ini masuk ke institut pendidikan arus perdana.

JAKOA melalui KPLB sentiasa komited dalam memastikan pembangunan pendidikan masyarakat Orang Asli dapat dipertingkatkan dan akan terus menikmati manfaat dalam bidang pendidikan sejajar dengan masyarakat arus perdana.

Sekian, terima kasih.


Timbalan Yang di-Pertua: Soalan tambahan.

Dato’ Ajis bin Sitin: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Terima kasih Yang Berhormat Menteri yang menjawab.

Suku kaum itu ini sebenarnya cuma 6,800 orang sahaja di negara lain berbanding dengan masyarakat Orang Asli yang seramai 206 ribu.

Jadi selama 60 tahun lebih kerajaan telah membimbing masyarakat ini tetapi daripada segi impak kemajuannya sangat rendah.
■1020 Saya mencadangkan supaya JAKOA ataupun melalui KPLB menyediakan sebuah pelan pembangunan sosioekonomi yang khas bagi masyarakat ini.

Sedia maklum masyarakat ini sangat tertinggal kalau dibandingkan dengan masyarakat-masyarakat lain.

Sekian terima kasih.

Dato’ Sri Abdul Rahman bin Mohamad: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua, terima kasih Yang Berhormat Senator Dato’ Ajis.
Saya memang mengakui bahawa masyarakat negeri Negerito yang terdiri daripada Jahai, Kensiu, Lanoh, Kintaq, Batek dan Mendriq merupakan pelajar yang golongan mereka ini tidak ramai.

Akan tetapi mereka ini memang agak ketinggalan, khususnya Batek umpamanya yang berada di dalam kawasan saya sendiri.

Kita membuat sebenarnya cuba secara latih tubi yang benar-benar.
Walau bagaimanapun, saya pernah melawat secara ad hoc ke Kensiu, didapati bahawa masyarakat Kensiu ini cuba sebaik mungkin untuk menaikkan taraf kehidupan mereka.

Saya sendiri telah hadir ke tempat tersebut dan melihat bagaimana mereka belajar.

Mereka ini merupakan saya tengok cukup berinisiatif tinggi untuk bagaimanakah mereka hendak mempertingkatkan daripada segi pendidikan.

Kita akan cuba sedaya upaya.


6 DN 11.8.2022 Oleh sebab itu, kita mewujudkan berbagai-bagai rangkaian untuk memastikan masyarakat Orang Asli ini dapat diteruskan peningkatan.

Tidak termasuk dalam golongan Negrito sahaja yang terdiri daripada enam ini yang dalam golongan Negrito tetapi kita juga dapat 97 buah sekolah kebangsaan yang menempatkan 100 peratus masyarakat Orang Asli.

Manakala, terdapat dua buah sekolah menengah khas untuk murid Orang Asli di negeri Perak dan negeri Kelantan.
Oleh sebab itu, kita terdapat juga sebuah Pusat Intelek Pelajar Orang Asli di Kuala Rompin yang ditubuhkan sebagai persediaan pelajar Orang Asli untuk ditempatkan di sekolah asrama penuh.

Maknanya, saya meletakkan bahawa pendidikan ini diberi keutamaan dalam agenda kita untuk menyelesaikan permasalahan untuk membangun masyarakat Orang Asli.
Di tempat saya sendiri telah ada kejayaan yang begitu tinggi apabila kita ambil dari kawasan Parlimen Cameron Highlands, diletakkan di dalam Lipis- di sebuah sekolah yang ditempatkan kebanyakannya Orang Asli iaitu Sekolah Menengah Kebangsaan Kuala Lanar.

Mengikut rekod tahun 2021, 18 orang pelajar telah berjaya yang mana salah satu daripadanya straight A’s.

Saya katakan 18 orang pelajar ini mendapat lima ‘A’ sehingga lapan ‘A’ daripada beberapa orang pelajar ini.

18 orang berjaya.
18 orang berjaya.

Maknanya kita tidak meminggirkan masyarakat Orang Asli ini daripada segi pendidikan itu sendiri.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Timbalan Yang di-Pertua: Ada soalan tambahan?

Tuan Balasubramaniam a/l Nachiappan: Memandangkan semakin ramai di kalangan anak-anak orang asal telah pun berjaya di dalam akademik dan kerjaya.
Adakah kerajaan tidak berhasrat untuk mewujudkan pertubuhan untuk menghimpunkan mereka yang berjaya ini supaya mereka akan menubuhkan bakti kepada masyarakat orang asal.

Sekian.

Dato’ Sri Abdul Rahman bin Mohamad: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua, Yang Berhormat Senator Tuan Balasubramaniam.

Sebenarnya kita telah menghimpunkan mereka ini.

Mereka ini kita jadikan sebagai idola kepada pelajar-pelajar lain.
Kita masukkan ke penempatan-penempatan supaya mereka yang berjaya ini memberi penjelasan kenapa perlu pentingnya daripada segi pendidikan untuk demi menjamin masa hadapan mereka.

Ini telah dilakukan secara bersekala.

Setiap masa kita akan membawa mereka ini ke tempat-tempat masyarakat Orang Asli ini supaya mereka ini dijadikan sebagai ikon, dijadikan idola, kepada masyarakat Orang Asli yang lain.
Oleh sebab itu saya nyatakan bahawa kesedaran masyarakat Orang Asli daripada segi pendidikan sudah agak tinggi.

Tidak lagi seperti dahulu.

Oleh sebab itu, mereka sekarang ramai yang berjaya.

Kadang- kadang kita malu melihat mereka keputusan yang baik jika dibandingkan dengan masyarakat luar.

Baru-baru ini kehadiran beberapa orang pelajar Orang Asli bertemu dengan saya, kerana mereka telah ditawarkan secara terus oleh MARA untuk belajar di luar negara.
Satu orang pelajar dengan 11 straight A’s, dua orang pelajar dengan sembilan straight A’s.

Dua daripadanya minta menjadi Doktor dan kita telah terima untuk menghantar ke luar negara.

Seorang minta membuat kursus perakaunan.

Saya sendiri yang membuat penyerahan kepada MARA untuk mereka melanjutkan pelajaran ke luar negara.

Yang Berhormat Menteri sendiri melancarkan- untuk masyarakat Orang Asli beberapa orang yang akan belajar ke luar negara keseluruhan daripada seluruh negara kita.
Maknanya saya nyatakan tadi, mereka telah jauh meningkat menuju ke hadapan daripada segi pendidikan masyarakat Orang Asli.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Dato’ Sri Abdul Rahman bin Mohamad, Timbalan Menteri Pembangunan Luar Bandar I atas jawapan yang saya kira amat jelas sekali.

Seterusnya saya menjemput Datuk Nicole Wong Siaw Ting.

DN 11.8.2022 7 3.
DN 11.8.2022 7 3.

Datuk Nicole Wong Siaw Ting minta Menteri Sains, Teknologi dan Inovasi menyatakan, usaha kementerian bagi meningkatkan minat pelajar terhadap sains dan teknologi serta status Malaysia Techlympics 2022.

Timbalan Menteri Sains, Teknologi dan Inovasi [Datuk Haji Ahmad Amzad bin Mohamed @ Hashim]: Bismillahi Rahmani Rahim.

Assalammualaikum warahmatullahi wabarakatuh salam sejahtera.
Tuan Yang di-Pertua, melalui Dasar Sains Teknologi dan Inovasi Negara (DSTIN) 2021-2030 dan Rangka Kerja 10-10 MySTIE, Kementerian Sains, Teknologi dan Inovasi sentiasa melaksanakan pelbagai program dan aktiviti bagi meningkatkan minat pelajar di dalam bidang sains dan teknologi dalam bentuk aktiviti pembelajaran secara bukan formal.
Bermula pada tahun 2018 MOSTI menganjurkan Minggu Sains Negara (MSN) bertujuan untuk mewujudkan kesedaran, menanamkan minat, membudayakan dan seterusnya mengaplikasikan maklumat atau pengetahuan STI dalam kehidupan seharian.

MSN ini dilaksanakan secara tahunan dengan penglibatan pelbagai agensi di bawah MOSTI, agensi kerajaan yang lain dan syarikat swasta.
Bagi tahun 2022 MSN diteruskan secara atas talian dengan tema, ‘Merakyatkan Sains, Menginsankan Teknologi’ berdasarkan tujuh bidang fokus keutamaan iaitu: (i) (ii) (iii) (iv) (v) (vi) kesihatan planet; kimia dan bioteknologi; kegunaan aman nuklear; inovasi sosial; kejuruteraan; nanoteknologi; dan (vii) angkasa.

Program ini akan dilaksanakan pada setiap bulan bermula daripada April sehingga Oktober 2022 dengan sasaran akhir seramai 1.5 juta orang pengunjung.
Walau bagaimanapun, setakat ini kita telah mencapai sasaran 1.5 juta orang ini.

Kita jangka sebelum daripada Oktober, kita akan dapat capai 2 juta orang pengunjung.

Ini menunjukkan indikator yang positif kepada pelaksanaan program Minggu Sains Negara yang dilaksanakan.

Selain itu MOSTI melalui pelbagai agensi di bawahnya seperti Pusat Sains Negara, Planetarium Negara, Yayasan Inovasi Malaysia dan Akademi Sains Malaysia telah melaksanakan program jangkau luar dan dalam di seluruh negara.
Selaras dengan tema kejuruteraan pada bulan ini Pusat Sains Negara sedang melaksanakan pertandingan Humanoids Robot Competition (HRC) 2022 peringkat kebangsaan yang mana ia terbuka kepada pelajar IPT, persatuan robotik dan golongan belia berumur 10 tahun ke atas.

Pusat Sains Negara lain bagi meningkatkan minat pelajar terhadap STI.
Antara aktiviti pembelajaran secara informal yang dilaksanakan merupakan menerusi galeri pameran sains interaktif iaitu 16 buah galeri pameran interaktif hands-on dan berkonsepkan pembelajaran STI seperti akuarium pameran hidupan air tawar, Science Valley, Galeri Cutting-Edge dan pelbagai lagi.
turut melaksanakan pelbagai program Berhubung dengan soalan Yang Berhormat berkenaan dengan Malaysia Techlympics 2022 − Malaysia Techlympics sebuah program yang dilaksanakan oleh Malaysia Research Accelerator for Technology & Innovation (MRANTI) di bawah MOSTI.

Program Malaysia Techlympics memfokuskan kepada merancakkan agenda STI negara melalui experiential learning untuk melengkapkan pembelajaran STEM.
Program ini juga menggalakkan penglibatan pelajar dan belia di semua peringkat umur, jantina dan bangsa untuk menyertainya bagi melahirkan modal insan yang berbakat, kreatif dan mahir.

8 DN 11.8.2022 Techlympics yang julung kali dilaksanakan telah mensasarkan penglibatan seramai sejuta orang belia berumur tujuh hingga 30 tahun.

Sehingga kini sukacita saya jejak digital memaklumkan bahawa pelaksanaan Techlympics Techlympics sebanyak 17 juta orang secara atas talian.

Itu sahaja Tuan Yang di-Pertua.


telah mencapai Timbalan Yang di-Pertua: Soalan tambahan.

Datuk Dr. Dominic Lau Hoe Chai: Soalan tambahan.

Timbalan Yang di-Pertua: Datuk Dominic juga.

Datuk Dr. Dominic Lau Hoe Chai: Terima kasih kepada Tuan Yang di-Pertua.

Memang terima kasih kepada Yang Berhormat Timbalan Menteri.

Penjelasan yang telah diadakan.

Akan tetapi, soalan tambahan saya adalah daripada segi perspektif pendidikan.
■1030 Memang kita tahu peringkat sekolah sekarang tidak ada lagi UPSR, tidak ada lagi PT3.

Oleh itu, Kementerian Pendidikan nampaknya sekarang telah menekankan bahawa perkembangan minda.

So, soalan saya ialah, adakah kementerian mengguna pakai pemansuhan kedua- dua peperiksaan awam tersebut dalam perkembangan dan penerapan terutamanya sains, teknologi dan inovasi kepada pelajar-pelajar sekolah rendah dan menengah di negara kita?

Terima kasih.

Datuk Haji Ahmad Amzad bin Mohamed @ Hashim: Terima kasih.
Seperti mana yang saya sebut dalam jawapan awal tadi bahawa peranan MOSTI di dalam meningkatkan minat terhadap sains dan teknologi adalah secara bukan formal.

Manakala, tanggungjawab formal adalah diletakkan di bawah Kementerian Pendidikan Malaysia.

Walau bagaimanapun... Datuk Dr. Dominic Lau Hoe Chai: Akan tetapi, I hendak tambahkan bukan formal tidak maksudnya perkembangan minda?

Is informal only, but now is more on mentally... Datuk Haji Ahmad Amzad bin Mohamed @ Hashim: Ya, terima kasih.
Melalui pelbagai program yang kita rangka di bawah Kementerian Sains, Teknologi dan Inovasi bagi meningkatkan minat pelajar-pelajar di peringkat sekolah rendah dan sekolah menengah.

Pelbagai program telah dilaksanakan di bawah kementerian MOSTI yang mana pada 9 Ogos yang lalu, hari Selasa, Yang Berhormat Menteri telah memberi jawapan berkaitan dengan perkara yang sama berkaitan dengan menggalakkan set minda inovasi.
Soalan daripada Yang Berhormat Senator Dato’ Dr. Nelson a/l Renganathan telah dijawab panjang lebar berkaitan dengan pelbagai program-program yang kita laksanakan bagi meningkatkan minat pelajar dalam mengukuhkan ekosistem, memperkasakan pembangunan penggunaan teknologi, inovasi di semua peringkat pelajar, aspek pemikiran computational, pemikiran reka bentuk, tabiat pemikiran kejuruteraan melalui program-program yang dirangka di bawah MOSTI seperti melalui pewujudan MakersLab, Ruang Reka yang dilaksanakan oleh Yayasan Inovasi Malaysia.
Itu sahaja respons saya.

Tuan Balasubramaniam a/l Nachiappan: Soalan tambahan saya.

Timbalan Yang di-Pertua: Yang Berhormat Senator Tuan Balasubramaniam a/l Nachiappan Tuan Balasubramaniam a/l Nachiappan: Baru-baru ini ada ibu bapa yang tidak dapat beli tiket di Pusat Sains Negara kerana urus niaga hanya tunai, tiada sistem cashless.

Bilakah hendak adakan cashless payment untuk tiket di Pusat Sains Negara?

Sekian.

DN 11.8.2022 9 Datuk Haji Ahmad Amzad bin Mohamed @ Hashim: Terima kasih.
Sebenarnya pihak kementerian sangat prihatin tentang aduan oleh ibu bapa tentang kaedah pembayaran di kaunter tiket di Pusat Sains Negara yang sebelum ini semata-mata melalui kaedah tunai sahaja.

Maka kerana itu, langkah telah diambil sejak beberapa bulan yang lalu bagi membolehkan kaedah secara cashless, tanpa tunai diperkenalkan.
Sukacita ingin saya memaklumkan bahawa program pembayaran pembelian tiket secara cashless ini telah bermula secara rasmi semalam pada 10 Ogos 2022 di Pusat Sains Kuala Lumpur dan untuk Pusat Sains Utara di Kedah, akan bermula mulai 1 September.

Terima kasih.

Timbalan Yang di-Pertua: Ada soalan lain?

Tiada.

Terima kasih kepada Yang Berhormat Datuk Haji Ahmad Amzad bin Mohamed @ Hashim, Timbalan Menteri Sains, Teknologi dan Inovasi atas jawapan yang diberikan.
Seterusnya, saya menjemput Yang Berhormat Senator Dato’ Shamsuddin bin Haji Abd.

Ghaffar.

[Soalan No.4 – YB Senator Dato’ Shamsuddin bin Haji Abd.

Ghaffar tidak hadir] Tiada?

Tiada, kita pergi kepada- Ahli-ahli Yang Berhormat, oleh sebab Yang Berhormat Menteri ada.

Boleh minta seorang wakil untuk soalan ini?

Datuk Razali bin Idris: Saya.

Boleh?

Timbalan Yang di-Pertua: Boleh.

Datuk Razali bin Idris: Soalan pinjam, nombor empat... [Ketawa] 4.
Perladangan dan Komoditi menyatakan: Datuk Razali bin Idris [Di bawah P.M. 23(2)] minta Menteri Perusahaan (a) (b) selain kelapa sawit, apakah usaha pihak kerajaan melonjakkan penghasilan komoditi-komoditi lain yang berpotensi menjana pendapatan rakyat dan negara; dan kenapakah industri hiliran kelapa sawit yang tinggi nilai tambah tidak begitu berjaya di negara ini.

Menteri Perusahaan, Perladangan dan Komoditi [Datuk Hajah Zuraida binti Kamaruddin]: Bismillahi Rahmani Rahim.
Alhamdulillah Tuan Yang di-Pertua, kerana mengizinkan saya untuk memberi sedikit jawapan agar saya dapat memberi penjelasan kepada Dewan Negara tentang isu-isu agrikomoditi di bawah kementerian saya.

Terima kasih Yang Berhormat Senator ‘pinjam’... [Ketawa] Alhamdulillah, kepada anggota Dewan Negara.

Soalan ini mengenai soalan Kementerian Perusahaan, Perladangan dan Komoditi yang menerajui enam komoditi dalam kementerian kita iaitu sawit, kayu-kayan, getah, koko, kenaf dan juga pepper.
Jadi, ini enam komoditi yang di bawah seliaan Kementerian Perusahaan, Perladangan dan Komoditi.

Jadi, untuk pengetahuan semua Ahli Dewan Negara, waktu COVID-19 dua tahun yang lepas, kementerian ini yang menerajui komoditi-komoditi saya sebut tadi telah mencatatkan pertumbuhan peningkatan pendapatan kepada negara sebanyak hampir 50 percent.

Kita mencapai dari tahun 2021- Tahun 2021 kita mencapai RM204 bilion keseluruhan iaitu 50 peratus lebih tinggi daripada tahun 2020.

Itu saya hendak tekankan.


10 DN 11.8.2022 Saya juga mengambil peranan yang penting dan komited daripada segi memastikan bahawa agrikomoditi negara ini akan terus memacu penambahan ekonomi pada negara dan ini juga terjadi pada tahun 2022.

Jadi untuk ketika ini, sawit sahaja telah menunjukkan peningkatan suku pertama sebanyak 52 percent dan getah telah menunjukkan peningkatan juga dalam suku pertama sebanyak 48 percent.
Jadi, ini menunjukkan bahawa industri getah, sawit dan juga yang lain-lain juga menunjukkan prestasi yang meningkat.

Jadi, apa usaha-usaha kementerian untuk memastikan bahawa agrikomoditi ini terus memacu penjanaan ekonomi negara.

Mereka tertakluk kepada Dasar Agrikomoditi Negara yang meneraskan lima prinsip iaitu prinsip kemampanan, produktiviti, penjanaan nilai, pembangunan pasaran dan kerangkuman sektor agrikomoditi.
Jadi apa yang kita fokuskan di sini, hendak tahu bagaimana usaha-usaha kementerian untuk memastikan bahawa ada peningkatan daripada segi pendapatan daripada agrikomoditi yang lain, berteraskan dengan lima prinsip ini kita membuat pembangunan pemasaran yang mana kementerian telah jelajah sebanyak 16 buah negara dalam empat bulan untuk membawa produk-produk agrikomoditi kita kepada negara-negara yang berpotensi tinggi iaitu negara di Central Asia- Asia Tengah untuk negara-negara yang mempunyai population yang tinggi untuk memastikan bahawa pasaran kita akan meningkat di negara-negara ini.
Dengan adanya population yang tinggi di negara ini, maka kita akan dapat membuat pasaran yang lebih tinggi dan lebih permintaan dari negara ini.

Jadi, ada lagi perkara-perkara lain yang juga kita telah laksanakan daripada segi mechanization, dan sebagainya.

Saya berhenti sini dahulu Tuan Yang di-Pertua, mungkin soalan tambahan akan dapat dijawab lagi.

Terima kasih.

Datuk Razali bin Idris: Ada soalan tambahan.

Timbalan Yang di-Pertua: Silakan.

Datuk Razali bin Idris: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.
Saya hendak rujuk kepada yang (a) Yang Berhormat Menteri.

Selain daripada sawit, tadi ada Yang Berhormat Menteri sebut fasal kenaf.

Jadi, saya hendak tahu apa yang terjadi pada Lembaga Kemajuan Kenaf Negara?

Satu.

Kedua, di manakah projek kenaf ini berjaya di negara kita?

Terima kasih.

Ini sebab ia merupakan- kenaf ini diganti kepada tembakau.

Jadi orang dahulu tembakau Tuan Yang di-Pertua, sekarang ditukar jadi kenaf.

Jadi, ini penting untuk kita tahu.

Terima kasih.


Timbalan Yang di-Pertua: Silakan.

Datuk Hajah Zuraida binti Kamaruddin: Terima kasih Yang Berhormat Senator.

Ya, kenaf ini satu komoditi yang meningkat di bawah permintaannya dalam seluruh negara.

Dalam program MIACES yang kita adakan pada 26 hingga 28 Julai yang lepas, kita telah dapat membuka pasaran baharu.

Nigeria sebuah negara Afrika telah menandatangani MOU untuk memberikan satu million hektar tanah untuk tanam kenaf di situ.
Juga di Indonesia, mereka menawarkan 70 ribu hektar tanah untuk menanam kenaf di situ.

Ini kerana mereka melihat ada potensi industri kenaf ini yang akan dibawanya teknologi dari Malaysia.

Daripada segi pengolahan teknologi kenaf, Malaysia amat terkedepan.

Jadi, kenaf ini dia adalah sejenis fiber yang mana ia telah kita mampu mengolah kepada bahan-bahan pembangunan rumah atau membuat rumah, material untuk rumah, tiles dan sebagainya.

Jadi, inilah teknologi yang akan kita bawa.


Kenaf di negara kita, kita tanam di utara, di Perlis adalah untuk pembenihan.

Situ fasal cuacanya panas.

Juga di Kedah, kita ada tanaman kita di Kedah dan juga satu lagi juga di Pahang yang terbesar.
DN 11.8.2022 ■1040 11 Jadi, oleh sebab tanah itu menjadi satu isu untuk kita memastikan bahawa penawaran kita kepada pasaran kenaf ini, pengeluaran huluan kita amat terhad kerana tanah-tanah yang kita ada tidak mencukupi untuk menanami kenaf, sebab itu kementerian mengexplore atau mempelopori untuk membuat persefahaman dengan negara-negara luar yang mempunyai tanah di dalam negara mereka yang sedia untuk membuat industri kenaf dengan mereka.
Kita menggunakan cara ini untuk memastikan bahawa raw material atau bahan-bahan mentah kenaf ini akan cukup untuk kita penuhi kehendak pasaran dunia.

Terima kasih.

Timbalan Yang di-Pertua: Soalan tambahan.

Silakan, Yang Berhormat Datuk Ridhwan.

Datuk Mohd Ridhwan bin Mohd Ali: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Malaysia antara negara pengeluar minyak kelapa sawit terbesar di dunia.
Dalam mengatasi isu peningkatan kos minyak masak sawit ini, kerajaan perlu ada fasiliti yang lengkap di setiap rantaian penghasilan minyak masak sawit terutamanya kilang penapis minyak masak.

Jadi, soalan saya, berapakah jumlah dan adakah Kementerian akan menambah bilangan kilang penapis minyak masak milik GLC atau bumiputera bagi mengimbangi harga minyak masak sawit yang berada di pasaran?

Terima kasih.
Terima kasih.

Datuk Hajah Zuraida binti Kamaruddin: Yang Berhormat Senator, ketika ini, kita ada sebanyak 65 refinery dalam negara kita.

Ia telah mencukupi sebenarnya untuk mengolah minyak sawit crude, crude palm oil yang dapat kita hasilkan dalam negara ini.

Refinery yang kebanyakannya adalah di bawah estet-estet management yang besar- besarlah seperti Sime Darby dan IOI dan sebagainya.

Jadi, mengenai harga dan mengenai ada banyaknya lagi refinery ini, ketika ini tidak menjejaskan lagi sebenarnya.
Jadi, kita sekarang menggalakkan untuk kita berkembang di bahagian hiliran iaitu membina factory-factory oleochemical.

Oleochemical ini adalah factories atau kilang- kilang yang boleh mengolah daripada sawit mentah kepada produk-produk bukan makanan seperti kosmetik, detergent, dengan izin.

Jadi, palm oil ini satu komoditi yang sangat versatil.

Macam-macam kita boleh buat.

Daripada makanan dan juga bukan makanan.

Jadi, kita praktis dalam penanaman dan pengurusan sawit ini zero waste.
Termasuk juga kita buat biomass dan biodiesel daripada minyak sawit ini.

Terima kasih.

Timbalan Yang di-Pertua: Soalan tambahan.

Dato’ Haji Ahmad bin Yahaya: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Terima kasih Yang Berhormat Menteri.

Saya ingin mengambil kesempatan kehadiran Yang Berhormat Menteri pagi ini nak bertanya berkaitan dengan produk koko.

Sebab, saya ada mendengar Kementerian ada bercadang dan berhasrat untuk menjadikan Langkawi sebagai hab coklat.

Jadi, apakah perkembangan terkini?


Datuk Hajah Zuraida binti Kamaruddin: Terima kasih.

Yang Berhormat daripada Langkawi kah?...

[Disampuk] Oh!

Kedah... [Ketawa] Okey.

Alhamdulillah.

Untuk koko, memang kita telah mengenal pasti tempat untuk membuat galeri koko atau muzium koko yang memang dalam perancangan dan, insya-Allah, akan dalam pembinaan.

Koko juga sama seperti komoditi yang lain, permintaan pasaran itu tinggi.
Kita tak mampu untuk menyediakan bahan mentah kerana ketidakcukupan tanah untuk ditanam di peringkat huluan.

12 DN 11.8.2022 Akan tetapi, apa yang kita buat iaitu kita menjadi pusat pengisar koko yang keempat di dunia.

Maknanya kita import koko-koko dari Ghana, dari Ivory Coast dan sebagainya.

Di Tanjung Pelepas, kita ada grinding hub.

Di situ kita grind, kita kisar koko- koko itu dan kita reexport balik.

Jadi, itulah aktiviti utama.


Jadi, di Langkawi itu, insya-Allah, kita akan teruskan projek Muzium Koko, kalau saya tak silap namanya, yang akan dibina di situ.

Insya-Allah.

Terima kasih.

Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Datuk Hajah Zuraida binti Kamaruddin, Menteri Perusahaan, Perladangan dan Komoditi atas jawapan- jawapan yang telah diberikan.

5.
5.

Puan Noraini binti Idris minta Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna menyatakan, impak daripada pelaksanaan Ops Anti Sorok terhadap kecukupan bekalan ayam di pasaran dan bagaimanakah operasi tersebut mampu mewujudkan konsistensi bekalan ayam bagi pihak peniaga di samping mengekang perbuatan pemanipulasian harga yang dikenakan kepada pengguna akhir.

Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna [Dato Sri Alexander Nanta Linggi]: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.
Terima kasih Yang Berhormat Senator yang bertanya.

Tuan Yang di-Pertua, pada mulanya saya ingin ucapkan tahniah kepada Yang Berhormat Senator Dato’ Ahmad bin Dato’ Sri Haji Ibrahim daripada Parti PBB, GPS Sarawak yang telah mengangkat sumpah sebagai Ahli Dewan Negara baru-baru ini iaitu pada hari Isnin, 8 Ogos.

Tahniah, Yang Berhormat Senator.


Untuk jawapan, bermula 23 Jun 2022, penguat kuasa di Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna telah melaksanakan pemeriksaan Ops ATM melibatkan barang kawalan seperti ‘A’ iaitu ayam, ‘T’ itu telur dan minyak masak secara harian di setiap peringkat rantaian pembekalan dan pengedaran.
Tujuannya adalah untuk memastikan keberadaan bekalan adalah stabil dan tiada isu berkaitan kegiatan sorok barang kawalan dan keperluan harian di pasaran selaras dengan Kempen Anti Sorok yang dilancarkan pada awal tahun ini.

Ops ATM ini juga bertujuan memastikan harga yang dijual bermula 1 Julai 2022 tidak terlalu tinggi sehingga menyebabkan kegusaran kepada masyarakat dan bagi mengekang peniaga yang tidak beretika daripada mengambil keuntungan secara tidak munasabah ataupun tidak berpatutan.
Kementerian ini juga telah melakukan pelbagai usaha di bawah bidang kuasa kementerian ini untuk menangani masalah kekurangan bekalan ayam dan telur di pasaran.

Antara langkah yang telah diambil adalah seperti berikut.

Pertama, menjalankan pemantauan ke atas 20 buah syarikat pengeluar ayam pedaging utama yang merangkumi tiga buah syarikat integrator, dan 17 buah syarikat non- integrator.
Pemantauan ini dilakukan bagi mengesan lebih awal risiko-risiko gangguan bekalan ayam pedaging di peringkat pengeluaran supaya tindakan sewajarnya dapat diambil bagi memastikan bekalan ayam di pasaran sentiasa stabil.

Kedua, membuat unjuran pengeluaran ayam dilakukan setiap bulan bagi membolehkan kementerian merangka pelan tindakan sewajarnya sekiranya dijangkakan akan berlaku kekurangan bekalan ayam di pasaran.
Ketiga, melakukan pemeriksaan harian bagi memantau kedudukan bekalan dan keberadaan ayam dan telur di setiap rantaian pengedaran iaitu di peringkat pengeluar, pemborong dan di peringkat peruncit.

Keempat, mengeluarkan arahan kepada peruncit untuk memperbaharui stok bekalan yang ada di premis masing-masing dan menghubungi pemborong dan pengeluar jika stok mereka jatuh ke tahap pesanan semula atau reorder limit.
DN 11.8.2022 13 Kelima, sebagai kementerian yang bertanggungjawab untuk memastikan bekalan ayam dan telur kembali stabil, Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna akan terus mengadakan sesi libat urus bersama pemain industri dan agensi- agensi kerajaan yang terlibat bagi mengenal pasti punca dan mencari kaedah penyelesaian yang adil dan kondusif bagi memastikan isu kekurangan bekalan telur ayam ketika ini dapat diatasi segera di seluruh negara.

Sekian, terima kasih.


Puan Noraini binti Idris: Terima kasih Yang Berhormat Menteri atas jawapan yang jelas tadi.

Soalan tambahan saya.

Pada bulan Jun yang lepas, Yang Amat Berhormat Perdana Menteri telah mengumumkan bahawa bermula 1 Julai tahun ini, kerajaan tidak lagi memberi subsidi di bawah Skim Kawalan Harga Keluarga Malaysia kepada para penternak ayam.
Jadi, soalan saya, bagaimanakah pemberhentian subsidi kepada penternak ayam terutama yang kecil dan sederhana dapat memastikan para penternak ayam ini dapat terus memberikan bekalan ayam yang mencukupi untuk keperluan rakyat untuk jangka masa panjang?

Terima kasih.

Dato Sri Alexander Nanta Linggi: Ya.

Sebenarnya, Yang Berhormat, subsidi ini diteruskan sehingga 31 Ogos ini, bukan sehingga Jun ya.
■1050 Sebenarnya, pada mulanya memang sehingga bulan Jun tetapi dipanjangkan kepada penghujung bulan Ogos ini, subsidi ini diteruskan.

Oleh sebab itu kita masih dapat mengekalkan harga maksimum yang telah ditetapkan satu kilogram ayam di seluruh Semenanjung RM9.40 satu kilogram, di Langkawi berbeza sedikit dan Sarawak dan Sabah ada juga perbezaannya kerana mengambil kira harga logistik, penghantaran transport dan sebagainya.
Jadi Tuan Yang di-Pertua, kami di peringkat Jawatankuasa Pasukan Jihad Tangani Inflasi dan kenaikan kos harga ini, sekarang sedang berbincang sebelum penghujung bulan ini bagaimana melangkah ke depan selepas tamatnya subsidi ini pada penghujung bulan ini.

Untuk kita memastikan nombor satu, harga di peringkat runcit yang dapat dimanfaatkan oleh pengguna akan kita pastikan tahap yang mampu dibeli iaitu harga tidak mencecah terlalu tinggi.
Kita mendapati di pasaran sekarang banyak tempat sudah menjual murah daripada RM9.40, yang terjejas pengeluar ayam ada.

Oleh sebab sistem ini kita laksanakan terlalu lama mengawal harga ayam ini di peringkat ladang ternakan ayam, borong dan runcit, walaupun ada subsidi daripada kerajaan, memang kita tidak menafikan ladang-ladang ayam terkesan.
Dalam makluman yang saya ada lebih 80 buah ladang ternakan ayam yang kecil-kecilan terpaksa tutup kerana mereka tidak mampu dengan kos mereka sudah naik tetapi mereka terpaksa diminta untuk menjual dengan harga yang ditetapkan yang tidak mampu mereka jual.

Jadi itulah kesan kepada mereka.


Oleh sebab itu kami merayu kepada pengguna dekat sana, kita memang nak harga murah tetapi jangan lupa the entire ecosystem nya Tuan Yang di-Pertua, dengan izin, kita mesti faham kerana di rantaiannya tadi memang ada yang terkesan, yang terkesan ini pengeluar.

Oleh sebab itu kami di KPDNHEP dalam advokasi kepada pengguna marilah kita bersama-sama memahami sebenarnya situasi ini.

Jangan kita terlalu nak taksub minta harga di peringkat runcit ini murah saja.
Kalau tidak kita akan menjejaskan sama sekali industri ayam ini.

Terima kasih.

Timbalan Tuan Yang di-Pertua: Soalan lain?

Dato’ Haji Husain bin Awang: Soalan tambahan.

Timbalan Tuan Yang di-Pertua: Silakan.

Dato’ Haji Husain bin Awang: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Saya ingin mendapat penjelasan sejauh mana keberkesanan fungsi Pegawai Pemantau Harga di bawah Kementerian Perdagangan Dalam Negeri ini dan memantau perbuatan pemanipulasi waktu ini.
14 DN 11.8.2022 Dato Sri Alexander Nanta Linggi: Sememangnya kita ada penguatkuasaan.

Kita ada 2,200 orang anggota penguatkuasaan yang memantau dan juga mereka ini dibantu oleh Pegawai Pemantau Harga (PPH) yang kita ada 999 orang seluruh negara.

Baru-baru ini kita dibantu oleh belia-belia, Majlis Belia Malaysia tampil ke depan melalui satu program kolaborasi bersama Kementerian Belia dan Sukan.

Mereka bersama juga untuk memantau harga di pasaran iaitu harga runcit dan sebagainya.
Akan tetapi Yang Berhormat menjurus kepada manipulasi.

Memang baru-baru ini kalau Yang Berhormat sedar ada kenyataan yang dikeluarkan oleh Malaysia Competition Commission (MyCC) yang menyatakan dapatan siasatan mereka yang telah juga diumumkan oleh CEO nya.

Baru-baru ini jelas menyatakan peringkat awal ini, temuan mereka dalam kajian ada manipulasi.
Dikatakan berkenaan bekalan makanan ayam sebab kos sebenarnya production cost, kos produk ayam ini 70 hingga 72 peratus adalah berkaitan dedak ataupun makanan ayam.

Di situlah harga dimanipulasikan.

Jadi bekalan dimanipulasikan.

Jadi saya tidak boleh terlalu detail ataupun teliti dalam hal ini kerana masih ada prosedur-prosedur tertentu yang perlu dilalui oleh MyCC ini dalam siasatan mereka.
Akan tetapi buat masa sekarang sebab MyCC sudah memberi secara umum kenyataan di media baru-baru ini, setakat itulah saya boleh kongsikan.

Dikatakan di sini ada lima buah syarikat yang mengimport makanan ayam ini.

Komponen yang besar sangat kepada kos pengeluaran ayam ini.

Buat masa sekarang kami letak kepada MyCC dulu, Yang Berhormat.

Terima kasih.

Dato’ Ahmad bin Dato’ Sri Haji Ibrahim: Tuan Yang di-Pertua dengan izin.
Yang Berhormat Menteri, berapakah bilangan premis yang telah diperiksa, bilangan kes yang telah diambil tindakan dan berapakah nilai rampasan sepanjang tempoh Ops ATM ini?

Terima kasih.

Dato Sri Alexander Nanta Linggi: Terima kasih Yang Berhormat Senator.

Dalam masa sejak bulan Julai ke 10 Ogos 2022 ini, dalam Operasi Ayam, Telur dan Minyak Masak (Ops ATM), kita dapati memang kita telah memeriksa 18,034 buah premis telah diperiksa seluruh negara.
Oleh sebab itu saya telah memberitahu tadi kita ada 2,200 orang anggota penguat kuasa dibantu dengan PPH dan kita ada 72 Enforcement Command Centre (ECC) di seluruh negara.

Oleh sebab itulah kita dapat memeriksa sebanyak itu premis dalam masa yang saya sebutkan tadi.

Dalam masa itu kita ada 304 kes sama ada aduan dan sebagainya ataupun dalam pemeriksaan kita terjumpa masalah.

Sebanyak 304 kes.

Berkenaan ayam 39 kes dan telur 265 kes.

Jadi nilai rampasan kedua-duanya RM41,099.


Kita buat rampasan ada kesalahan dan kesalahan itu pelbagailah.

Kalau Yang Berhormat mahu nanti lebih lagi nanti saya boleh sampaikan maklumat secara bertulis.

Terima kasih kepada Yang Berhormat.

Timbalan Tuan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna atas jawapan-jawapan yang telah diberikan.

Seterusnya, saya menjemput Yang Berhormat Senator Datuk Ras Adiba binti Mohd Radzi.

6.
6.

Datuk Ras Adiba binti Mohd Radzi minta Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan menyatakan, apakah usaha kementerian bagi meningkatkan lebih banyak peluang kepada golongan OKU untuk memiliki rumah serta nyatakan jumlah OKU yang telah menerima manfaat melalui skim perumahan di bawah KPKT.

Timbalan Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan [Dato’ Sri Dr. Haji Ismail bin Haji Abd Muttalib]: Bismillahi Rahmani Rahim.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.

Salam sejahtera dan salam Keluarga Malaysia.


Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Terima kasih Yang Berhormat Datuk Ras Adiba.

DN 11.8.2022 15 Tuan Yang di-Pertua izinkan saya mengalu-alukan kedatangan rombongan pensyarah dan pelajar dari Kolej Vokasional (Pertanian) Chenor, Maran.

Mereka sekarang berada di bilik taklimat untuk melihat secara langsung persidangan Dewan Negara.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.


Tuan Yang di-Pertua, Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan (KPKT) bertanggungjawab dalam menyediakan perumahan yang berkualiti, kondusif dan mampu milik dimiliki untuk kumpulan sasar termasuk golongan rentan seperti Orang Kurang Upaya (OKU).
Dasar rumah mampu milik negara telah menggariskan keperluan untuk menyediakan konsep rumah yang mesra OKU dengan menerapkan piawaian spesifikasi reka bentuk sejagat ataupun, dengan izin, universal design, sorting tempat letak kenderaan OKU, lif mesra OKU dan suis atau plug capaian OKU.

Kini untuk makluman Dewan, kita mempunyai lebih kurang 611,168 OKU di seluruh negara.
Bagi memastikan Orang Kurang Upaya ini dapat memiliki rumah, KPKT meletakkan supaya satu peratus daripada jumlah keseluruhan unit Program Perumahan Rakyat (PPR) diperuntukkan kepada warga OKU.

■1100 Terkini, terdapat sejumlah 156 projek PPR yang mengandungi 98,196 unit rumah di seluruh Malaysia.

Daripada jumlah tersebut, sebanyak 980 unit rumah disediakan untuk pemilikan OKU dengan pengisian sebanyak 809 unit, 82 peratus dan berbaki 133 unit ataupun 18 peratus.
Detail pemilikan rumah ini juga Tuan Yang di-Pertua melibatkan rumah PPR yang saya sebutkan tadi, Perumahan Penjawat Awam Malaysia (PPAM), PR1MA dan juga di bawah SPNB.
Untuk makluman Yang Berhormat, bagi meningkatkan accessibility rakyat khususnya golongan B40 dan M40 termasuk OKU mendapatkan pembiayaan bagi memiliki rumah pertama di bawah Program Pemilikan Kediaman (HOPE), KPKT telah memperkenalkan Inisiatif Pembiayaan Perumahan Malaysia (i-Biaya) yang terdiri daripada tiga skim iaitu Skim Rumah Pertamaku (SRP) di bawah Cagamas Berhad, Skim Jaminan Kredit Perumahan di bawah Syarikat Jaminan Kredit Perumahan Berhad, Skim Rent-To-Own di bawah PR1MA.
Bagi menyokong HOPE, Yang Amat Berhormat Perdana Menteri semasa majlis pelancaran HOPE pada 15 Julai 2022 telah mengumumkan Inisiatif Pemilikan Rumah Keluarga Malaysia (i-Miliki) yang melibatkan pemberian insentif pengecualian duti setem ke atas surat cara pindah milik dan perjanjian pinjaman bagi pembelian rumah pertama secara berperingkat: (i) (ii) bagi rumah berharga RM500 ribu, dan ke bawah, insentif yang diberikan pengecualian duti setem adalah sebanyak 100 peratus; dan bagi rumah berharga melebihi RM500 ribu sehingga RM1 juta, insentif pengecualian duti setem ialah sebanyak 50 peratus.
Pengecualian ini adalah bagi perjanjian jual beli yang disempurnakan dalam tempoh mulai 1 Jun 2022 sehingga Disember 2023.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Timbalan Yang di-Pertua: Soalan tambahan.

Datuk Ras Adiba binti Mohd Radzi: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.
Saya nak tanya Yang Berhormat Timbalan Menteri, kita tahu sekarang ini sebenarnya peratusan OKU di negara kita yang mendaftar dengan JKM ada 600 ribu orang tetapi di bawah WHO, 12 peratus hingga 15 peratus OKU sesebuah negara itu, pemastautinnya OKU.

Jadi di Malaysia, dalam 4.9 juta sebenarnya.
Soalan saya, adakah kementerian akan meminda mana-mana akta yang berkaitan untuk memastikan Standard Perumahan Kebangsaan 2019 yang dikeluarkan Lembaga Pembangunan Industri Pembinaan Malaysia yang menggariskan piawaian spesifikasi reka bentuk sejagat dalam reka bentuk bangunan dan komponen kemudahan 16 DN 11.8.2022 sokongan diwajibkan bagi semua projek perumahan di negara ini serta apakah tindakan yang bakal diambil kepada kontraktor dan pembina yang tidak mematuhi standard ini, Yang Berhormat Timbalan Menteri?
Terima kasih.

Dato’ Sri Dr. Haji Ismail bin Hj.

Abd Muttalib: Terima kasih Tuan Yang di- Pertua, terima kasih Yang Berhormat Senator Datuk Ras Adiba binti Mohd Radzi yang saya kira merupakan pejuang keluarga ataupun masyarakat OKU di negara kita ini.

Tahniah kita berikan sekali lagi.


Tuan Yang di-Pertua, sebenarnya penetapan piawaian spesifikasi berkaitan reka bentuk perumahan untuk orang kurang upaya telah digariskan dalam Standard Perumahan Kebangsaan 2019 yang dikeluarkan Lembaga Pembangunan Industri Pembinaan Malaysia ataupun CIDB yang dilancarkan bersekali dengan Dasar Perumahan Mampu Milik Negara di bawah Kementerian Perumahan dan Kajian Tempatan.

Spesifikasi ini masih relevan untuk diguna pakai dalam setiap pembangunan perumahan.
Justeru, buat masa ini tiada keperluan untuk meminda garis panduan ini.

Namun demikian, pihak kementerian akan sentiasa mengkaji keperluan-keperluan di bawah mana-mana akta di bawah kementerian terutamanya yang melibatkan OKU bagi memastikan penambahbaikan kepada perkhidmatan ini.

Kerajaan akan sentiasa menambah baik dasar dan garis panduan sedia ada bagi memastikan semua golongan termasuk golongan OKU turut disantuni dalam penyediaan bekalan perumahan kepada mereka.
Kementerian bertanggungjawab bagi memastikan pemaju, Tuan Yang di-Pertua, Yang Berhormat Senator, juga kontraktor mematuhi syarat yang ditetapkan melalui Akta OKU 2008 [Akta 685] dan Standard Perumahan Kebangsaan 2019.

Pihak berkuasa tempatan juga akan memastikan perincian keperluan OKU dipatuhi dalam setiap kebenaran merancang dan tidak akan diluluskan sekiranya mereka tidak mematuhi peraturan-peraturan yang telah ditetapkan.
Di samping itu, kontraktor ataupun pemaju boleh dikenakan tindakan denda sebanyak RM50 ribu apabila melakukan kesalahan dan boleh dipenjarakan selama tiga tahun ataupun kedua-duanya sekali kalau tidak mematuhi peraturan yang telah pun ditetapkan.

Di samping itu, mereka juga akan didenda RM1,000 setiap hari andai kata kesalahan itu masih diteruskan.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Datuk Mohd Hisamudin bin Yahaya: Soalan tambahan mengenai orang kurang upaya.

Timbalan Yang di-Pertua: Silakan.


Datuk Mohd Hisamudin bin Yahaya: Saya nak tanya, berapa percent yang kementerian sediakan bagi kawasan perumahan baharu untuk golongan OKU ini?

Dato’ Sri Dr. Haji Ismail bin Haji Abd Muttalib: Tuan Yang di-Pertua, terima kasih Yang Berhormat Senator yang bertanya.

Sebenarnya saya dah sebutkan tadi, setakat ini kita menetapkan satu peratus daripada setiap perumahan diperuntukkan kepada OKU.
Seperti mana juga daripada segi perjawatan, kerajaan menetapkan satu peratus perjawatan dikhususkan untuk orang kurang upaya.

Saya pun terfikir Tuan Yang di-Pertua, adakah satu peratus itu agak besar ataupun masih kecil kerana kita perlu membela nasib OKU di samping mereka mungkin duduk bersendirian dan mereka juga mungkin duduk bersama orang yang menjaga mereka yang juga perlukan rumah.

Saya ingat kita boleh lihat balik, Tuan Yang di-Pertua.

Kalau boleh, belalah nasib mereka yang kurang bernasib baik.
Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Dato’ Sri Dr. Haji Ismail bin Hj.

Abd Muttalib, Timbalan Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan atas jawapan yang telah diberikan.

Seterusnya saya menjemput Yang Berhormat Senator Puan Lim Hui Ying.

DN 11.8.2022 17 7.

Puan Lim Hui Ying minta Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat menyatakan, mekanisme untuk membanteras gangguan seksual di tempat kerja.
Timbalan Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat [Dato’ Hajah Siti Zailah binti Mohd Yusoff]: Bismillahi Rahmani Rahim.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua dan terima kasih Yang Berhormat Senator Lim Hui Ying atas soalan yang dikemukakan.

Tuan Yang di-Pertua, Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat amat serius dalam menangani serta menghapuskan diskriminasi berasaskan gender terutamanya dalam soal gangguan seksual.
Buat masa ini, mekanisme untuk menangani kes gangguan seksual ditangani melalui pelbagai akta dan peraturan seperti: (i) (ii) (iii) (iv) (v) (vi) Kanun Keseksaan [Akta 574]; Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 [Akta 588]; Akta Kerja 1955 [Akta 265]; Kod Amalan Untuk Mencegah dan Membasmi Gangguan Seksual Di Tempat Kerja Bagi Sektor Swasta; Peraturan-peraturan Pegawai Awam (Kelakuan dan Tatatertib) Pindaan 2002 [P.U.
(A) 246]; dan MyPPSM Ceraian PO.3.1.2 (Garis Panduan Pengendalian Kes Gangguan Seksual di Tempat Kerja Perkhidmatan Awam serta Sektor Awam).
Pada tahun 2012, pindaan telah dibuat dalam Akta Kerja 1955 iaitu Akta 265 di mana peruntukan berkenaan gangguan seksual telah ditambah di bawah Bahagian XVA, pindaan juga telah dibuat di bawah seksyen 2 yang mendefinisikan gangguan seksual sebagai “Sebarang kelakuan berunsur seksual sama ada secara lisan, bukan lisan, visual, psikologi atau fizikal yang ditujukan kepada pekerja di mana ia merupakan satu pencabulan maruah ataupun penghinaan atau ancaman terhadap dirinya, di mana ia timbul pada dan sepanjang masa pengajiannya” dan Akta 1955 ataupun Akta 265 adalah terhad kepada sektor pekerjaan sahaja, tidak terpakai di Sabah dan Sarawak dan bergantung pada keputusan majikan untuk menentukan sesuatu aduan gangguan seksual.
Bagi sektor awam, pemakaian Peraturan Pekeliling Pengendalian Kes Gangguan Seksual di Tempat Kerja adalah terhad kepada sektor pekerjaan dan tidak terikat daripada segi perundangan kecuali didapati bersalah dan dikenakan tindakan tatatertib.
Jadi, menyedari wujudnya kekangan dari sudut perundangan dan polisi sedia ada terhadap isu gangguan seksual ini, Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan inisiatif untuk menggubal Rang Undang-undang Masyarakat Antigangguan Seksual sebagai forum alternatif untuk mendengar dan menyelesaikan aduan gangguan seksual yang mampu, mudah dan cepat.
telah mengambil Jadi, rang undang-undang ini digubal sebagai satu manifestasi penting bahawa kesalahan gangguan seksual merupakan satu pelanggaran kepada hak asasi manusia, satu bentuk keganasan berasaskan gender dan diskriminasi terhadap mangsa.

■1110 RUU AGS ini telah diluluskan di Dewan Rakyat pada 20 Julai 2022 dan insya- Allah akan dibentangkan untuk bacaan kali kedua dan ketiga di Dewan ini insya-Allah pada hari ini.

Jadi mohon sokongan daripada semua Ahli Yang Berhormat.

Terima kasih.
Terima kasih.

Datuk Dr. Dominic Lau Hoe Chai: Soalan tambahan.

18 DN 11.8.2022 Timbalan Yang di-Pertua: Silakan Yang Berhormat Senator.

Puan Lim Hui Ying: Terima kasih Yang Berhormat Timbalan Menteri.

Adakah jaminan atau jaringan sosial kerajaan untuk melindungi kerjaya mangsa ataupun whistleblower, dengan izin, kalau mereka melaporkan kes gangguan seksual di tempat kerja?

Terima kasih.

Dato' Hajah Siti Zailah binti Mohd Yusoff: Terima kasih Yang Berhormat.
Insya- Allah, melalui undang-undang dan akta sedia ada, kita akan mengambil tindakan.

Sebagai contoh, apa yang telah diadukan melalui seksyen 354 yang mana kes yang kita telah kendalikan sehingga tahun 2021 sebanyak 476 kes.

Begitu juga melalui seksyen 377D, sebanyak 80 kes dan seksyen 509 sebanyak 66 kes yang berjumlah untuk tahun 2021 sahaja sebanyak 1,022 kes.

Jadi begitu juga melalui laporan yang kita ambil melalui Jabatan Tenaga Kerja Semenanjung juga lebih daripada 70 kes, begitu juga melalui JPA.
Jadi insya-Allah, setiap aduan yang dikemukakan kita akan mengambil tindakan melalui saluran undang-undang yang ada.

Datuk Dr. Dominic Lau Hoe Chai: Soalan tambahan.

Dato’ Kesavadas a/l A. Achyuthan Nair: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.
Yang Berhormat Timbalan Menteri, rentetan daripada lulusnya Rang Undang-undang Antigangguan Seksual di Dewan Rakyat baru-baru ini, adakah pihak kementerian telah memulakan sesi libat urus dengan mana-mana majikan swasta atau Persatuan Majikan Malaysia- Malaysian Employers Federation, serta organisasi-organisasi berkaitan dengan kerajaan sebagai usaha lanjutan untuk mempromosikan undang-undang tersebut sebagai pematuhan bersama dalam sektor kerja?

Terima kasih.
Terima kasih.

Dato' Hajah Siti Zailah binti Mohd Yusoff: Terima kasih Yang Berhormat atas soalan tambahan yang dikemukakan.

Memang kita akan terus mengadakan libat urus dengan pelbagai agensi kerajaan, termasuk juga NGO untuk kita melaksanakan rang undang-undang yang telah kita luluskan.
Sebelum ini juga kita telah libat urus bersama juga Majlis Perwakilan Pelajar, Persatuan Majikan Malaysia, Kongres Kesatuan Sekerja, termasuk pertubuhan bukan kerajaan dan juga melibatkan ahli-ahli akademik daripada pelbagai universiti dalam negara kita.

Ia juga melibatkan agensi-agensi termasuk agensi di Kementerian Dalam Negeri, Kementerian Luar Negeri, Kementerian Sumber Manusia dan juga JKM.

Jadi insya-Allah, sesi libat urus ini akan diteruskan termasuk juga dengan NGO-NGO.

Terima kasih.
Terima kasih.

Timbalan Yang di-Pertua: Silakan.

Datuk Dr. Dominic Lau Hoe Chai: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Soalan saya iaitu lebih kurang sama dengan libat urus tetapi lebih mengenai kursus pencerahan, penerangan AGS itu di tempat kerja kepada pihak majikan.

Adakah kementerian perlu menjadikan satu sijil beroperasi yang perlu diperbaharui dari semasa ke semasa kerana ini adalah penting.

Jika ini menjadi satu sijil beroperasi, then perlindungan itu boleh dipastikan.

Terima kasih.
Terima kasih.

Dato' Hajah Siti Zailah binti Mohd Yusoff: Terima kasih atas cadangan dan pandangan Yang Berhormat Senator.

Kita insya-Allah, selepas rang undang-undang ini diluluskan di Dewan Negara dan diangkat kepada Yang di-Pertuan Agong, insya-Allah kita akan teruskan libat urus kita untuk kita membina peraturan-peraturan terhadap undang- undang yang kita telah luluskan.
Insya-Allah, segala pandangan untuk penambahbaikan dan juga untuk memperkasakan undang-undang ini, kita akan ambil kira dan kita akan ambil perhatian.

Terima kasih.

Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Dato' Hajah Siti Zailah binti Mohd Yusoff, Timbalan Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat atas jawapan yang telah diberikan.

Seterusnya, saya menjemput Tuan Robert Lau Hui Yew.

DN 11.8.2022 19 8.
DN 11.8.2022 19 8.

Tuan Robert Lau Hui Yew minta Perdana Menteri menyatakan, strategi kerajaan dalam mengurangkan jurang pendapatan antara golongan miskin dan golongan kaya sebagai usaha untuk mengurangkan masalah-masalah sosial.

Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Ekonomi) [Dato' Eddin Syazlee bin Shith]: Tuan Yang di-Pertua, agenda pembasmian kemiskinan dan pembangunan inklusif sentiasa menjadi tonggak penting dalam dasar pembangunan sosioekonomi negara.
Ini dilaksanakan melalui penekanan kepada pertumbuhan dengan ekuiti serta berasaskan keperluan.

Malaysia telah menangani kemiskinan dengan ketara dan merapatkan jurang ketidaksamarataan di kalangan masyarakat tanpa mengira jantina, etnik, status ekonomi dan lokasi.

Pandemik COVID-19 telah memberi kesan kepada kehidupan isi rumah yang terjejas dan memberikan impak kepada usaha untuk menyediakan bagi mengurangkan jurang kemiskinan dan ketidaksamarataan.
Insiden kemiskinan telah meningkat sebanyak 8.4 peratus pada tahun 2020 daripada 5.6 peratus pada tahun 2019.

Perkara ini telah meningkat kepada 0.411 daripada 0.407, dalam tempoh yang sama menunjukkan bahawa jurang pendapatan semakin melebar.
Rancangan Malaysia Ke-12 (2021 – 2025) telah menggariskan beberapa strategi jangka sederhana dan panjang untuk membasmi kemiskinan dan mengurangkan jurang pendapatan, antaranya: (i) (ii) (iii) (iv) (v) meningkatkan pendapatan dan meningkatkan golongan miskin; taraf hidup menambah baik akses kepada kemudahan dan perkhidmatan penting; mengukuhkan mekanisme; menyampaikan perkhidmatan; dan mengurangkan ketidaksamarataan isi rumah.
Bagi strategi jangka masa pendek, bantuan bersasar termasuk pemindahan tunai akan terus disediakan untuk isi rumah miskin dan berpendapatan rendah bagi meningkatkan pendapatan, kuasa beli dan kesejahteraan mereka.

Untuk tahun 2020, kerajaan telah memperuntukkan sejumlah RM77.7 bilion untuk bantuan kewangan dan subsidi kepenggunaan bagi membantu Keluarga Malaysia berdepan dengan cabaran inflasi dan kos sara hidup.
Mengambil kira kemiskinan turut melibatkan pelbagai dimensi, bukan sahaja kewangan bahkan akses kepada kesihatan, penambahbaikan berterusan merentasi penyediaan infrastruktur dan kemudahan asas seperti rumah mampu milik, pendidikan serta perkhidmatan kesihatan berkualiti, perlindungan sosial serta mekanisme penyampaian perkhidmatan akan terus disediakan.
Selain itu juga, inisiatif utama kerajaan untuk meningkatkan taraf hidup golongan miskin melalui program-program yang dilaksanakan oleh kementerian, jabatan dan bertujuan untuk meningkat dan mempelbagaikan sumber pendapatan isi rumah.

Program tersebut merangkumi pendidikan, latihan dan kemahiran.

Dalam Bajet 2022, kerajaan memperuntukkan RM1.1 bilion program latihan dan peningkatan kemahiran yang menyasarkan 220 ribu orang peserta dan agensi pelaksana yang pelbagai untuk meluaskan jangkauan program ini.
Jadi melalui strategi ini, jurang pendapatan antara golongan miskin dan kaya dapat dikurangkan.

Akhirnya setiap ahli Keluarga Malaysia akan dapat menikmati keadilan sosial serta taraf hidup yang wajar.

Terima kasih.

Timbalan Yang di-Pertua: Soalan tambahan, sila.

20 DN 11.8.2022 Tuan Robert Lau Hui Yew: Soalan tambahan.

Terima kasih Yang Berhormat Timbalan Menteri atas jawapan.
Soalan tambahan saya ialah daerah-daerah yang paling miskin adalah terletak di Sarawak dan Sabah yang juga mempunyai kemudahan infrastruktur asas yang buruk.

Industri-industri di daerah ini mempunyai daya saing yang rendah yang seterusnya mengurangkan peluang pekerjaan.

Apakah tindakan yang kerajaan telah dan akan ambil dalam menangani isu yang asas ini?

Dato' Eddin Syazlee bin Shith: Terima kasih kepada Yang Berhormat atas soalan tambahan.
Kita akui bahawa apa Yang Berhormat sebutkan tadi betul, yang mana kemudahan-kemudahan asas kalau hendak dibandingkan di antara Sabah, Sarawak dan Semenanjung, Semenanjung lebih ke depan berbanding Sabah dan Sarawak.

Akan tetapi walau bagaimanapun, kerajaan pada hari ini memberikan tumpuan juga untuk menyediakan infrastruktur dan juga kemudahan sosial yang lebih baik di Sabah dan Sarawak.
Tujuannya untuk mengurangkan jurang perbezaan atau jurang pendapatan antara penduduk di Semenanjung serta Sabah dan Sarawak.

Saya percaya sekiranya usaha berterusan dilakukan oleh kerajaan dan agensi- agensi yang berkenaan dan bersesuaian, kita akan dapat dalam tempoh beberapa tahun yang akan datang ini, kita akan dapat melihat hasil yang baik untuk meningkatkan pendapatan di kalangan rakyat Sabah dan Sarawak.

Timbalan Yang di-Pertua: Yang Berhormat Senator Tuan Sr. Haji Mohamad Apandi bin Mohamad.
■1120 Tuan Sr. Haji Mohd Apandi bin Mohamad: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Soalan saya, berapa pada sela beberapa tahun sekali kerajaan menilai angka-angka garis kemiskinan, B40, M20 dan golongan asas.

Ini kerana tiap-tiap tahun inflasi semakin naik.

Berapa kali?

Sela beberapa tahun sekali kerajaan kaji balik supaya- kerajaan boleh jawab, “semakin baik, semakin baik” kerana angka itu sudah lama stagnant.
Jadi beberapa kali setahun beberapa kali sela angka-angka itu diubah berdasar pada nilai inflasi itu?

Terima kasih.

Dato’ Eddin Syazlee bin Shith: Baik, terima kasih kepada Yang Berhormat atas soalan tambahan itu.

Untuk makluman Yang Berhormat, kita membuat penilaian semula selama dua tahun sekali untuk kita menilai semula kadar kemiskinan di negara kita.

Sorry, dua kali dalam masa lima tahun dua kali dibuat.

Bermakna lebih kurang dua tahun atau dua tahun setengahlah sekali ya.
Jadi, dia buat dua kali dalam masa lima tahun sebab kadar inflasi ini juga dinilai berdasarkan kepada komoditi yang terpilihlah.

Jadi, macam selepas COVID-19 ini dibuat juga penilaian dan kadarnya itu sentiasa diperbaharui dari semasa ke semasa.

Oleh sebab itu, kalau kita tengok sekarang golongan yang mempunyai pendapatan B40 semakin meningkat.
Ini berdasarkan penilaian semula yang dibuat oleh DOSM yang menunjukkan jumlah ataupun golongan yang berada B40 itu dia tidak stagnant dia tidak kekal pada jumlah yang sama.

Dalam tempoh lima tahun itu dua kali penilaian dibuat oleh DOSM.

Terima kasih.

Datuk Dr. Dominic Lau Hoe Chai: Soalan tambahan.

Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Dato’ Eddin Syazlee bin Shith, Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Ekonomi) atas jawapan yang telah diberikan.
Seterusnya saya menjemput Yang Berhormat Senator Tuan Ir.

Ts.

Haji Khairil Nizam bin Khirudin.

DN 11.8.2022 21 9.

Tuan Ir.

Ts.

Haji Khairil Nizam bin Khirudin minta Menteri Tenaga dan Sumber Asli menyatakan, jumlah subsidi yang telah dan akan diperuntukkan oleh kerajaan melalui Suruhanjaya Tenaga bagi memastikan tiada kenaikan tarif elektrik untuk membantu rakyat menghadapi tekanan inflasi.
Timbalan Menteri Tenaga dan Sumber Asli [Datuk Ali anak Biju]: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua, terima kasih Yang Berhormat Senator Tuan Ir.

Ts.

Haji Khairil Nizam bin Khirudin.

Untuk makluman Ahli Yang Berhormat, pelarasan tarif elektrik melalui mekanisme Pelepasan Kos Tidak Seimbang ataupun Imbalance Cost Past-Through (ICPT), minta izin, disemak setiap enam bulan sekali dengan mengambil kira kos bahan api dan kos penjanaan yang lain bagi tempoh enam bulan ke belakang.
Sejak Januari tahun 2021 hingga Jun telah memperuntukkan sebanyak RM715 juta bagi mengekalkan rebat RM0.02 sen per kilowatt jam kepada semua pengguna domestik.

Walaupun bermula Januari tahun 2022 surcaj sebanyak RM3.07 sen per kilowatt jam sepatutnya dikenakan kepada semua pengguna elektrik di Semenanjung Malaysia.
tahun 2022, kerajaan Walau bagaimanapun, bagi pengguna bukan domestik, bermula Januari hingga Jun tahun 2022, surcaj sebanyak RM3.07 sen per kilowatt jam telah dilepaskan kepada semua pengguna bukan domestik menjadikan bil elektrik mereka naik sebanyak RM5.07 sen per kilowatt jam mulai Januari hingga Jun tahun 2022.
Seterusnya, kadar surcaj ICPT bagi tempoh Julai hingga Disember tahun 2022 telah meningkat kepada RM11.81 sen per kilowatt jam yang sepatutnya dilepaskan kepada semua pengguna dengan ICPT kos sebanyak RM7 bilion.
Namun begitu, Yang Amat Berhormat Perdana Menteri pada 24 Jun tahun 2022 telah mengumumkan superior rebat iaitu 2 sen per kilowatt jam kepada semua pengguna domestik dan RM3.07 sen per kilowatt jam kepada semua pengguna bukan domestik dikekalkan di Semenanjung Malaysia bagi tempoh 1 Julai hingga 31 Disember tahun 2022 dengan kos keseluruhan subsidi berjumlah RM5.8 bilion.
Dalam hal ini, semua pengguna di Semenanjung akan membayar bil elektrik pada kadar yang sama seperti yang dibayar pada sejak Januari 2022 berdasarkan penggunaan elektrik masing-masing.

Oleh yang demikian, kerajaan menampung subsidi tarif elektrik berjumlah RM6.51 bilion pada tahun 2022 bagi memastikan tiada kenaikan tarif elektrik untuk membantu rakyat menghadapi tekanan inflasi.

Sekian, terima kasih.

Timbalan Yang di-Pertua: Soalan tambahan.

Dr. Wan Martina binti Wan Yusoff: Soalan tambahan.

Tuan Ir.
Tuan Ir.

Ts.

Haji Khairil Nizam bin Khirudin: Soalan tambahan.

Timbalan Yang di-Pertua: Silakan.

Tuan Ir.

Ts.

Haji Khairil Nizam bin Khirudin: Terima kasih kepada Yang Berhormat Timbalan Menteri.

Kita tahu kenaikan tarif elektrik adalah kerana beberapa faktor dan antara faktor terbesar adalah kerana kebergantungan kepada sumber arang batu dan juga gas sebagai sumber penjana elektrik.

Ada dua soalan saya.


Pertama, bagaimana dengan usaha kerajaan dalam menerokai sumber penjana elektrik yang baharu seperti gas hidrogen, teknologi nuklear bagi mengangkat aspirasi negara bebas karbon menjelang tahun 2050, net zero carbon admission by 2050, dengan izin.

22 DN 11.8.2022 Kedua, adakah kerajaan mempunyai keazaman politik untuk melaksanakan industri seperti yang sistem subsidi bersasar kepada pengguna domestik dan dilaksanakan oleh negara-negara maju, pass-through, dengan izin.

Terima kasih.
Terima kasih.

Datuk Ali anak Biju: Terima kasih Yang Berhormat Senator atas soalan tambahan tersebut.

Seperti yang kita sedia maklum, Yang Amat Berhormat Perdana Menteri telah mengumumkan bahawa tiada lagi pembinaan loji arang batu yang baharu akan dibuat sebagai salah satu usaha negara untuk mencapai negara neutral karbon menjelang tahun 2050.
Selain itu, KeTSA telah menetapkan sasaran untuk melestarikan sumber penjanaan elektrik negara melalui peningkatan kapasiti Tenaga Boleh Baharu (TBB) kepada 31 peratus tahun 2025 dan 40 peratus pada tahun 2035 selaras dengan aspirasi negara untuk mencapai karbon neutral menjelang tahun 2050.
Selain itu, kementerian ini melalui MyPower sedang melaksanakan kajian future- proofing oleh Malaysian Electricity Supply Industry (MESI), dengan izin, iaitu Roadmap Going Forward yang telah meneliti penggunaan teknologi-teknologi baharu masa hadapan seperti hidrogen, ammonia dan tenaga nuklear.

Penerokaan sumber alternatif seperti hidrogen sedang dilaksanakan supaya memastikan sumber penjanaan tersebut adalah berdaya maju sebelum ia boleh digunakan secara meluas.
Bagi segi keazaman politik- political will kerajaan memang sentiasa prihatin terhadap permasalahan rakyat.

Dalam hal ini, tarif elektrik akan sentiasa disemak dalam setiap enam bulan melalui mekanisme ICPT.

Bagi Yang Berhormat sedia maklum, kementerian melalui Suruhan Jaya Tenaga dan Kementerian Kewangan akan mengkaji kemungkinan pemberian subsidi tenaga secara bersasar.

Ini merupakan cadangan baik, terima kasih Yang Berhormat.
Walau bagaimanapun, apa-apa keputusan kepada tarif elektrik yang berikutnya akan berdasarkan kepada semakan ICPT menjelang hujung tahun ini yang bergantung kepada harga bekalan bahan api di peringkat antarabangsa.

Sekian, terima kasih.

Timbalan Yang di-Pertua: Yang Berhormat Senator Dr. Wan Martina binti Wan Yusoff.

Dr. Wan Martina binti Wan Yusoff: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.
Soalan saya, apakah ada skim yang disediakan oleh kerajaan untuk menggalakkan pengguna- pengguna premis kediaman komersial ataupun industri menggunakan tenaga boleh baharu solar?

Terima kasih.

Datuk Ali anak Biju: Untuk pengetahuan Yang Berhormat Senator, sekarang ini sememangnya kita ada program-program khas kepada pengguna untuk menggunakan tenaga solar.
Ia dipanggil Nett Energy Metering yang kita menggunakan solar yang dipasang kepada rumah-rumah kediaman di bangunan-bangunan kerajaan dan juga untuk syarikat- syarikat swasta.

Program ini sekarang ini masih lagi terbuka kepada semua dan boleh memohonnya ini memang boleh membantu mengurangkan kos tenaga elektrik untuk jangka masa yang panjang kepada pengguna- pengguna.

Jadi, masih terbuka dan ini merupakan peluang yang baik untuk direbut.

Sekian, terima kasih.


terus kepada SEDA dan program Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Datuk Ali anak Biju Timbalan Menteri Tenaga dan Sumber Asli atas jawapan yang telah diberikan.

Seterusnya saya menjemput Yang Berhormat Datuk Dr. Dominic Lau Hoe Chai.

10.
10.

Datuk Dr. Dominic Lau Hoe Chai minta Menteri Wilayah Persekutuan menyatakan, apa perkembangan penaiktarafan infrastruktur pejalan kaki dan pendedahan keperluannya dalam usaha mengurangkan kesesakan lalu lintas melalui konsep peningkatan 'willingness to walk' dalam kalangan penduduk Kuala Lumpur.
DN 11.8.2022 ■1130 23 Timbalan Menteri Wilayah Persekutuan [Datuk Seri Jalaluddin bin Alias]: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua kerana beri peluang untuk kementerian saya bagi menjawab soalan pagi ini walaupun dalam border line.

Tuan Yang di-Pertua, sebelum saya meneruskan jawapan pagi ini, saya hendak membuat pembetulan sedikit jawapan saya semalam.

Ini kerana... [Disampuk] Jangan kacau Yang Berhormat.
Ini kerana Tuan Yang di-Pertua, semalam saya jawab kutipan... Timbalan Menteri Dalam Negeri I [Dato’ Sri Dr. Haji Ismail bin Haji Mohamed Said]: Saya tanya border line itu apa dalam bahasa Melayu, Tuan Yang di-Pertua.

Seorang Ahli: Soalan yang baik... [Ketawa] Datuk Seri Jalaluddin bin Alias: Ini masalahnya Tuan Yang di-Pertua, yang saya jawab salah sedikit semalam kerana tuturan masa yang begitu singkat yang membuatkan saya tidak sharp jawab.

Saya membuat pembetulan Yang Berhormat tanya semalam.
Kutipan kalau kita kutip setiap warga asing yang menaiki bas RM1 sahaja seorang, kita boleh kutip RM9.2 juta setahun, RM677 ribu ke RM700 ribu sebulan.

Bukan sebulan Tuan Yang di-Pertua, saya buat pembetulan.
Saya mohon maaf kerana kesilapan sebulan dan setahun itu... [Tepuk] Tuan Yang di-Pertua, untuk makluman Ahli Yang Berhormat, Dewan Bandaraya Kuala Lumpur sedang giat dalam usaha untuk mempertingkatkan infrastruktur pejalan kaki dan pendedahan keperluannya bagi mengurangkan kesesakan lalu lintas melalui konsep peningkatan willingness to walk, dengan izin, dalam kalangan penduduk di Kuala Lumpur.
DBKL telah pun membuat kajian dan perancangan untuk mengenal pasti kawasan- kawasan yang berpotensi untuk dinaiktarafkan bagi tujuan ini.

Ini dapat dibuktikan dengan beberapa projek yang telah dan sedang dilaksanakan oleh DBKL di sekitar Bandaraya Kuala Lumpur seperti projek menaik taraf laluan pejalan kaki berbumbung, projek pemuliharaan imej reka bentuk bandar, projek kenaikan taraf lorong-lorong belakang, projek pocket park dengan izin, dan sebagainya.
Ketika ini secara keseluruhan, 23 buah kawasan projek di sekitar Bandaraya Kuala Lumpur telah pun dikenal pasti berpotensi untuk dinaiktarafkan di mana sehingga Julai 2022, daripada 23 projek ini, lapan telah pun siap, tujuh dalam pembinaan dan lapan projek lagi dalam perancangan untuk dilaksanakan.

Tuan Yang di-Pertua, terdapat juga beberapa lagi projek yang masih dalam perancangan dan di peringkat tender.
Objektif projek ini adalah untuk menambah baik fasiliti sedia ada di Kuala Lumpur dengan memastikan elemen keselamatan dan keselesaan pengguna ditingkatkan dan diberi keutamaan dalam usaha menggalakkan willingness to walk di kalangan warga Kuala Lumpur.
Untuk makluman, projek-projek ini dirancang supaya ia mempunyai satu jaringan yang lengkap dan apabila siap kelak, ia dapat memberi imej baharu ataupun penjenamaan semula kepada kawasan yang terlibat dan secara tidak langsung dapat menjadi salah satu produk pelancongan bagi kota Kuala Lumpur.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Datuk Mohd Hisamudin bin Yahaya: Soalan tambahan.

Datuk Dr. Dominic Lau Hoe Chai: Soalan tambahan.

Timbalan Yang di-Pertua: Silakan.


Datuk Dr. Dominic Lau Hoe Chai: Terima kasih kepada Yang Berhormat Timbalan Menteri.

Terima kasih jugalah kerana banyak projek dan banyak program telah diadakan di Kuala Lumpur kepada warga Kuala Lumpur.

Akan tetapi, nampak bahawa masih ramai orang tidak guna jalan kaki untuk pergi ke kerja.

Saya faham rakyat bukannya malas untuk berjalan, hanya keperluan dan kehendak tidak menepati permintaan untuk berjalan kaki.
24 DN 11.8.2022 Rancangan Malaysia Ke-12 telah menyatakan bahawa kebolehcapaian yang lemah dalam penyambungan first and last mile faktor yang di mana rakyat tidak gemar mengambil pengangkutan awam.

Saya hendak cadangkan kepada kementerian dalam mewujudkan satu Jawatankuasa untuk mempromosikan kepentingan jalan kaki dan menggunakan penganggotaan alternatif terutamanya pada waktu-waktu puncak.
Kempen tersebut boleh dibuat bersama dengan pihak swasta termasuk mengendali insurans, memberi insentif kepada orang awam yang melibatkan diri seperti mata ganjaran.

Jangan sekadar kempen, kita perlu menekankan kepentingan dan kenal pasti kaedah dalam pendekatan mikro itu.

Andai kata, “Ceria Kuala Lumpur” sudah, baik sekarang kita tekankan “Sihat Kuala Lumpur”.

Satu lagi Tuan Yang di-Pertua, kita juga perlu memperbanyakkan laluan pejalan kaki berbumbung di kawasan Kuala Lumpur.

Terima kasih.
Terima kasih.

Timbalan Yang di-Pertua: Silakan Yang Berhormat Menteri.

Datuk Seri Jalaluddin bin Alias: Yang Berhormat, pandangan yang baik walaupun saya tidak anggap itu sebagai satu soalan.

Akan tetapi saya tambah sedikit Tuan Yang di-Pertua, bahawa kita Kuala Lumpur banyak buat program untuk menggalakkan masyarakat warga kota supaya berjalan kaki.

Seperti yang saya jelaskan semalam, budaya masyarakat kita berjalan kaki untuk exercise, kerana itu- dengan izin Yang Berhormat.
Oleh sebab itu Yang Berhormat, kita ada car-free morning, dengan izin.

Setiap hujung minggu kita ada car-free morning dari jam 6 sampai jam 9.

Free for all.

Exercise, jalan kaki, naik basikal, jogging dan sebagainya.

Kemudian Yang Berhormat, sekarang ini kita hendak tutup pula beberapa buah laluan.

Kita ada beberapa buah laluan.

Jalan Tunku Abdul Rahman dari simpang Jalan Esfahan sehingga jalan Tun Perak, setiap hari Ahad.
Mula jam 6 pagi sehingga 12 tengah malam untuk pejalan kaki, untuk rakyat membudayakan kehidupan mereka berjalan kaki.

Kemudian kita teliti sekarang Yang Berhormat, bermula dari persimpangan Jalan Pudu sehinggalah persimpangan Jalan Bukit Bintang, the whole stretch, dengan izin, pun kita akan tutup bermula jam 6 petang sehingga 6 pagi.
Ini semua langkah yang diambil oleh pihak DBKL untuk kita mencetuskan minat di kalangan warga kota yang daripada pelbagai golongan umur dan juga lapisan golongan masyarakat untuk menggunakan kemudahan yang disediakan oleh pihak Bandaraya Kuala Lumpur ini Tuan Yang di-Pertua, supaya budaya berjalan kaki ini dapat dijadikan amalan, seterusnya amalan untuk menjalankan urusan harian mereka, bukan sahaja urusan sosial.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Datuk Mohd Hisamudin bin Yahaya: Soalan tambahan.


Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa: Ada soalan tambahan.

Dato’ Kesavadas a/l A Achyuthan Nair: Soalan tambahan.

Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa: Soalan Tuan Yang di-Pertua.

Datuk Mohd Hisamudin bin Yahaya: Soalan tambahan dari Kuala Lumpur.

Timbalan Yang di-Pertua: Yang Berhormat Senator Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa.

Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.
Mencelah ya... [Ketawa] Datuk Mohd Hisamudin bin Yahaya: Dari Kuala Lumpur.

Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa: Saya dari Kuala Lumpur juga.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Maafkan saya bertanya soalan.

Tahniah Yang Berhormat Timbalan Menteri kerana cuba membudayakan budaya berjalan kaki.

Tadi Yang Berhormat Timbalan Menteri menyatakan yang isu keselamatan pun akan diambil kira.
Akan tetapi saya ingin tahu, apakah langkah-langkah yang diambil oleh pihak kementerian dan DBKL khususnya bagi menjamin keselamatan pejalan-pejalan kaki ini?

Terima kasih.

DN 11.8.2022 25 Datuk Seri Jalaluddin bin Alias: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Soalan yang baik daripada Yang Berhormat Senator Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa.

Keselamatan untuk pejalan kaki ini untuk makluman Yang Berhormat Senator, kita ada 5,000 CCTV di seluruh bandar raya Kuala Lumpur.
Daripada 5,000 CCTV ini Tuan Yang di-Pertua, 2,062 CCTV fokus kepada lalu pejalan kaki.

Seorang Ahli: Sentiasa berfungsi?

Datuk Seri Jalaluddin bin Alias: 24 jam, twenty four seven Yang Berhormat, dengan izin.

Fokus kepada pejalan kaki dan daripada itu Tuan Yang di-Pertua, tambah lagi 250 orang petugas penguat kuasa yang menjalankan rondaan dari semasa ke semasa dan ditambah lagi Tuan Yang di-Pertua, pemantauan CCTV ini dibuat di Common Center 24/7.

Bermakna jenayah akan berlaku.


Kita tidak boleh cegah 100 peratus.

Akan tetapi peratusan dapat kita kurangkan dan yang lebih- the beauty of this engagement, dengan izin Tuan Yang di-Pertua, ialah siapa-siapa melakukan jenayah, tidak akan terlepas kerana pemantauan secara rapat dan teliti dibuat oleh pihak penguat kuasa DBKL, pihak PDRM termasuk pihak yang meronda di kawasan yang berkenaan.

Jadi Yang Berhormat, jangan risau, keselamatan terjamin.
Galakkan berjalan kaki dan saya harap supaya Yang Berhormat juga dapat membudayakan jalan kaki ini atas urusan harian.

Terima kasih Yang Berhormat.

Datuk Mohd Hisamudin bin Yahaya: Satu lagi soalan tambahan Tuan Yang di- Pertua, daripada OKU.

OKU Kuala Lumpur.

Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Datuk Seri Jalaluddin bin Alias, Timbalan Menteri Wilayah Persekutuan atas jawapan yang saya kira cukup jelas tadi.
Ahli-ahli Yang Berhormat, pertanyaan-pertanyaan bagi jawab lisan ditamatkan.

[Masa Pertanyaan-pertanyaan bagi Jawab Lisan tamat] USUL USUL MENANGGUHKAN MESYUARAT DI BAWAH P.M. 17(1) 11.39 pagi.

Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa: Bismillahi Rahmani Rahim.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.
Bahawa saya, “Senator Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa memohon mencadangkan selaras dengan Peraturan Mesyuarat 17(1) Peraturan-peraturan Majlis Mesyuarat Dewan Negara agar Majlis ini ditangguhkan bagi membahaskan dan merundingkan perkara ramai yang berkehendakkan disegerakan iaitu isu kewarganegaraan anak bagi rakyat wanita Malaysia yang lahir di luar negara.” tertentu berkenaan kepentingan orang ■1140 Seperti mana yang kita ketahui, isu ini sedang mendapat liputan media yang sangat hangat.
Ini ekoran keputusan Mahkamah Rayuan pada 5 Ogos 2022 yang telah memutuskan isu anak-anak wanita Malaysia yang lahir di luar negara yang tidak diberikan kewarganegaraan Malaysia secara automatik berbeza dengan kaum lelaki.

Ini telah menjejaskan reputasi negara.

Ia seolah-olah Malaysia beranggapan wanita tidak sepenting lelaki.

Walhal, kesaksamaan jantina dalam Perlembagaan jelas disebutkan.
26 DN 11.8.2022 Keputusan Mahkamah Rayuan juga telah meletakkan tanggungjawab kepada Parlimen untuk meminda Perlembagaan demi keadilan keluarga yang terjejas.

Akan tetapi, Parlimen bergantung pada kementerian untuk membawa pindaan ini ke Parlimen.

Oleh itu, usul ini bukan- bukan, saya ulang- menyoal keputusan mahkamah tetapi untuk mendapatkan penjelasan daripada Yang Berhormat Menteri Kementerian Dalam Negeri tentang komitmen kementerian untuk membawa pindaan Perlembagaan ini kepada Parlimen.
Yang Berhormat Menteri sendiri di Dewan Rakyat pada 22 September 2021 telah menyatakan hasrat untuk meminda Perlembagaan bagi mengatasi isu ini.

Kelewatan untuk membawa pindaan ini menjejaskan reputasi Parlimen kerana ia seolah- olah Parlimen tidak berfungsi.

Setakat ini, tiada maklumat daripada kementerian mengenai garis masa- timeframe mahupun komitmen kementerian untuk membawa pindaan ini ke Parlimen walaupun sudah hampir satu tahun semenjak deklarasi Yang Berhormat Menteri di Dewan Rakyat.
Usul ini menepati tiga syarat di bawah Peraturan Mesyuarat 17(1) iaitu tertentu, kepentingan orang ramai yang perlu disegerakan bagi menjamin keselamatan dan kelangsungan hidup rakyat.

Oleh yang demikian, saya mohon agar usul ini dapat dibahaskan di dalam Dewan Negara dengan kadar segera.

Sekian, terima kasih... [Tepuk] Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Senator Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa.
Ahli-ahli Yang Berhormat, saya telah menerima satu Pemberitahuan Usul di bawah Peraturan Mesyuarat 17(1) oleh Yang Berhormat Senator Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa pada Isnin, 8 Ogos 2022.

Teks Usul itu adalah seperti yang dibacakan oleh Ahli Yang Berhormat Senator Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa sebentar tadi seharusnya mendapatkan perhatian dan pertimbangan.
Bagi membolehkan perkara ini ditimbangkan oleh Majlis Mesyuarat, saya sebagai Tuan Yang di-Pertua hendaklah berpuas hati bahawa perkara yang dibangkitkan oleh Yang Berhormat itu memenuhi tiga syarat: Syarat pertama bahawa perkara itu bersifat tertentu; Syarat kedua, ia adalah bersifat bagi kepentingan ramai.

Dan, syarat ketiga, ia berkehendakkan disegerakan.


Saya telah meneliti perkara ini dan mendapati bahawa perkara ini perkara yang tertentu, ia adalah bagi kepentingan orang ramai kerana melibatkan hal kewarganegaraan anak bagi rakyat wanita Malaysia, dan perkara ini juga perlu disegerakan.

Oleh yang demikian, saya membenarkan Usul ini untuk dibahaskan... [Tepuk] Mengikut Peraturan Mesyuarat 17(3), Usul ini akan dibahaskan pada petang hari ini, Khamis, 11 Ogos 2022 di dalam Dewan ini.
Saya membenarkan pihak pencadang untuk berbahas selama 30 minit dan selepas itu pihak kerajaan akan menjawab selama 30 minit.

Tertakluk kepada permohonan dan pernyataan daripada Ahli-ahli Yang Berhormat, bolehlah menyertai perbahasan itu mengikut kadar yang diberikan pada petang ini.

Terima kasih... [Tepuk] DN 11.8.2022 27 RANG UNDANG-UNDANG RANG UNDANG-UNDANG ANTIGANGGUAN SEKSUAL 2021 Bacaan Kali Yang Kedua dan Ketiga 11.45 pg.
Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat [Datuk Seri Rina binti Mohd Harun]: Tuan Yang di-Pertua, saya mohon mencadangkan iaitu rang undang- undang bernama Rang Undang-undang Antigangguan Seksual 2021 dibacakan kali yang kedua sekarang.

Timbalan Yang di-Pertua: Minta Yang Berhormat Menteri buat huraian dulu.

Datuk Seri Rina binti Mohd Harun: Bismillahi Rahmani Rahim.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh, salam sejahtera dan salam Keluarga Malaysia.
Tuan Yang di-Pertua dan Ahli-ahli Yang Berhormat, Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat merakamkan penghargaan dan ucapan terima kasih kepada semua kementerian, agensi, jabatan, pertubuhan bukan kerajaan serta akademia yang merupakan Ahli Pasukan Projek Khas Rang Undang-undang Antigangguan Seksual, Jabatan Peguam Negara dan semua pihak yang terlibat secara langsung ataupun tidak langsung dalam proses penggubalan Rang Undang-undang Antigangguan Seksual 2021 (RUU AGS).
Kementerian telah mengambil inisiatif untuk menggubal RUU AGS setelah mengambil kira dengan serius aspek-aspek berikut: (i) (ii) isu gangguan seksual yang terus berlaku dalam masyarakat; dan Malaysia masih belum mempunyai undang-undang khusus berhubung gangguan seksual.
Gangguan seksual perlu diberikan perhatian khusus terutamanya kerana: (i) (ii) jika dibiarkan, ia boleh mendorong kepada perlakuan jenayah seksual yang lebih berat dan serius seperti serangan atau keganasan seksual dan lain-lain kelakuan yang tidak diingini yang bersifat seksual dalam apa-apa bentuk sekalipun termasuklah rogol; dan perlakuan gangguan seksual tidak wajar dianggap kecil, remeh dan tidak penting kerana ia memberi kesan negatif terutamanya kepada psikologi mangsa seperti trauma, fobia, takut dan seterusnya menjejaskan rutin harian, produktiviti, kesejahteraan dan kehidupan mangsa secara keseluruhan.
Usaha penggubalan RUU AGS ini telah bermula sejak tahun 2011 menerusi pelbagai mesyuarat, sesi libat urus, perbincangan dan bengkel melibatkan pihak-pihak berkepentingan seperti agensi kerajaan, NGO dan Ahli-ahli Parlimen.

Kementerian akhirnya membentangkan RUU AGS ini untuk bacaan kali pertama di Dewan Rakyat pada 15 Disember 2021 dan diluluskan di Dewan Rakyat pada 20 Julai 2022.
Selain daripada itu, RUU AGS ini juga merupakan manifestasi penting bahawa kesalahan gangguan seksual merupakan satu perlanggaran kepada hak asasi manusia, suatu bentuk keganasan berasaskan gender dan diskriminasi terhadap mangsa.

28 DN 11.8.2022 Perkara ini juga selaras dengan komitmen Malaysia terhadap Konvensyen Penghapusan Segala Bentuk Diskriminasi Terhadap Wanita yang telah disertai sejak Julai 1995.
Juga di bawah peruntukan di bawah Perkara 8 dalam Perlembagaan Persekutuan yang memastikan kesamarataan setiap individu serta menolak sebarang bentuk diskriminasi termasuklah berasaskan gender.

RUU ini akan menjadi suatu akta yang akan membantu membentuk kesedaran masyarakat untuk tidak lagi menormalisasikan gangguan seksual serta mewujudkan persekitaran yang selamat.
Ia seterusnya mengadakan peruntukan bagi hak tebus rugi bagi mana-mana orang yang diganggu secara seksual melalui penubuhan Tribunal Bagi Antigangguan Seksual selain menggalakkan kesedaran tentang gangguan seksual dengan mengadakan peruntukan yang berkaitan dengannya.
Tuan Yang di-Pertua dan Ahli-ahli Yang Berhormat, bagi tujuan penggubalan RUU AGS, kementerian telah melaksanakan perkara-perkara berikut: (i) (ii) (iii) (iv) ■1150 soal selidik; penubuhan pasukan projek khas; penelitian ke atas perundangan dan dasar sedia ada; dan sesi libat urus.

Pada tahun 2019, kementerian melalui Jabatan Pembangunan Wanita telah talian untuk mendapatkan melaksanakan soal selidik gangguan seksual dalam pandangan masyarakat berkenaan gangguan seksual.
Hasil soal selidik tersebut menunjukkan sebahagian besar responden, 62 peratus menyatakan bahawa undang-undang sedia ada di Malaysia tidak mencukupi untuk mengendalikan kes gangguan seksual dan majoriti iaitu 93.7 peratus responden memilih untuk tidak membuat laporan kepada pihak berkuasa kerana takut atau malu untuk melaporkannya dan tidak mempunyai bukti yang mencukupi.
Selain daripada itu, pasukan projek khas yang telah ditubuhkan, dianggotai oleh agensi kerajaan, ahli akademik dan NGO yang mempunyai kepakaran, pengetahuan dan pengalaman berkenaan kes gangguan seksual untuk membantu dalam membangunkan draf awal RUU AGS ini.
Kementerian juga telah mengambil inisiatif untuk meneliti semula perundangan dan dasar sedia ada berkaitan gangguan seksual seperti Kanun Keseksaan [Akta 574], Akta Kerja 1955 [Akta 265], Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 [Akta 588] dan Peraturan-peraturan Pegawai Awam (Kelakuan dan Tatatertib) 1993.
Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat juga telah mengadakan beberapa sesi libat urus dan sesi penerangan dengan pelbagai pihak berkepentingan yang terdiri daripada wakil agensi kerajaan, ahli akademik, pertubuhan bukan kerajaan, Persekutuan Majikan-majikan Malaysia, Kongres Kesatuan Sekerja Malaysia dan Majlis Perwakilan Pelajar Institusi Pengajian Tinggi.
Sebagai persediaan bacaan RUU AGS 2021 di Parlimen, kementerian telah mewujudkan platform soal selidik atau maklum balas menerusi laman mikro yang telah dijalankan mulai 1 Januari 2022 untuk mengenal pasti tahap penerimaan masyarakat awam kepada RUU AGS.

Hebahan mengenai laman mikro ini telah dibuat menerusi pelbagai medium, antaranya stesen radio, stesen televisyen dan hebahan e-mel kepada kementerian, agensi serta institusi pengajian tinggi.
Hasil soal selidik awam tersebut mendapati lebih dari 87 peratus responden bersedia untuk melaporkan kes gangguan seksual kepada tribunal bagi anti-gangguan seksual pada masa hadapan.

Kementerian juga telah mengambil perhatian atas cadangan penambahbaikan yang telah dikemukakan oleh pelbagai pihak.

Susulan daripada itu, kementerian telah membentangkan cadangan pindaan ke atas RUU AGS di Peringkat Jawatankuasa dan diluluskan di Dewan Rakyat pada 20 Julai 2022 yang lalu.
Pindaan yang telah diluluskan merangkumi perkara-perkara berikut: DN 11.8.2022 29 (i) (ii) (iii) (iv) (v) penggantian perkataan ‘meningkatkan kesedaran tentang dan mencegah berlakunya gangguan seksual’ dalam tajuk panjang; menjadi suatu akta untuk mengadakan peruntukan bagi suatu hak tebus rugi bagi mana-mana orang yang diganggu secara seksual; penubuhan tribunal bagi anti-gangguan seksual; meningkatkan kesedaran tentang dan mencegah berlakunya gangguan seksual; dan untuk mengadakan peruntukan bagi perkara yang berhubung dengannya.
Pindaan ini dibuat bagi memperjelaskan tujuan penggubalan rang undang- undang ini dan supaya selari dengan fasal 25 rang undang-undang ini yang menyatakan mengenai peranan pentadbir bagi anti-gangguan seksual, khususnya berkaitan elemen pencegahan dan kesedaran gangguan seksual.

Seterusnya, pindaan pada fasal 7 yang menyatakan elemen aduan berbentuk prospektif, dan had masa untuk mengemukakan aduan.
Subfasal 7(1) aduan gangguan seksual yang dibuat di bawah subseksyen (1) hendaklah merujuk kepada gangguan seksual yang berlaku selepas akta ini mula dikuatkuasakan.

Subfasal 7(2) aduan gangguan seksual yang dirujuk kepada tribunal di bawah akta ini adalah tertakluk kepada Akta Had Masa 1953 [Akta 254].

Pindaan ini bertujuan bagi memperjelaskan penggunaan Akta Had Masa 1953 bagi penerimaan aduan gangguan seksual.
Pindaan pada fasal 13 melibatkan perihal representasi undang-undang di bawah rang undang-undang ini bagi isu undang-undang yang kompleks.

Subfasal 13(1) pendengaran sesuatu aduan gangguan seksual tiap-tiap pihak kepada prosiding berhak hadir dan didengar.

Subfasal 13(2) tiada pihak boleh diwakili oleh seorang peguam bela dan peguam cara pada sesuatu pendengaran melainkan jika pada pendapat tribunal perkara yang dipersoalkan melibatkan isu undang-undang yang kompleks.
Subfasal 13(3) jika satu pihak dibenarkan untuk diwakili oleh seorang peguam bela dan peguam cara di bawah subseksyen 2, pihak yang satu lagi juga berhak sedemikian.

Subfasal 3 sedia ada dinomborkan semula sebagai subfasal 4 dan subfasal 4 sedia ada dinomborkan semula sebagai subfasal 5.
Pindaan pada fasal 25 dengan menyertakan elemen mempamerkan notis pencegahan gangguan seksual bagi memperjelas fungsi dan kuasa pentadbir untuk menggalakkan aktiviti berhubung dengan pencegahan atau kesedaran tentang gangguan seksual.

Iaitu pentadbir hendaklah mempunyai fungsi yang berikut untuk menggalakkan apa-apa aktiviti, termasuklah mempamerkan apa-apa Notis yang berhubungan dengan pencegahan atau kesedaran tentang gangguan seksual.
Tuan Yang di-Pertua, dan Ahli-ahli Yang Berhormat, secara ringkasnya RUU AGS ini mengandungi empat bahagian, empat bab dan 27 fasal secara keseluruhannya.

Empat bahagian tersebut merangkumi: (i) (ii) bahagian tentang perkara permulaan; bahagian berhubung penubuhan tribunal bagi anti-gangguan seksual; 30 DN 11.8.2022 (iii) bahagian berhubung dengan pentadbir anti-gangguan seksual; dan (iv) bahagian mengenai peruntukan am dan pelbagai.
Empat bab yang dimaksudkan pula meliputi Bab 1 - penubuhan dan keanggotaan Tribunal, Bab 2 - bidang kuasa Tribunal, Bab 3 - perjalanan prosiding Tribunal serta Bab 4 – award, dan Perintah Tribunal.

Butir-butir khusus perincian Rang Undang-undang AGS pula adalah seperti berikut.

Fasal 1 mengandungi tajuk ringkas dan bertujuan untuk memberi Menteri kuasa untuk menetapkan tarikh permulaan kuat kuasa akta yang dicadangkan.
Fasal 2 mengandungi takrif perkataan dan ungkapan tertentu yang digunakan dalam akta yang dicadangkan.

Fasal 3 bertujuan untuk mengadakan peruntukan bagi penubuhan Tribunal.

Fasal 4 bertujuan untuk mengadakan peruntukan bagi keanggotaan Tribunal, tempoh jawatan anggotanya dan elaun yang layak dibayar kepada anggota Tribunal.

Fasal 5 bertujuan untuk mengadakan peruntukan bagi kehilangan kelayakan Presiden, Timbalan Presiden dan anggota Tribunal.
Fasal 6 bertujuan untuk memberi Menteri kuasa untuk melantik seorang setiausaha kepada Tribunal, dan apa-apa bilangan pegawai dan kakitangan Tribunal lain sebagaimana yang perlu untuk menjalankan fungsi Tribunal.

Fasal 7 bertujuan untuk memperuntukkan mengenai bidang kuasa Tribunal.

Subfasal 7(1) bertujuan untuk memberikan Tribunal kuasa untuk mendengar apa- apa aduan gangguan seksual yang dibuat di bawah Bahagian II akta yang dicadangkan oleh mana-mana orang.
Subfasal 74(2) bertujuan untuk memberi Tribunal kuasa untuk mendengar dan ini mula menentukan apa-apa gangguan seksual yang berlaku selepas akta dikuatkuasakan.

Subfasal 7(3) bertujuan untuk memperjelas bahawa Akta Had Masa 1953 hendaklah terpakai bagi apa-apa aduan yang dirujukkan kepada Tribunal.

Fasal 8 bertujuan untuk mengadakan peruntukan bagi pengecualian bidang kuasa mahkamah jika suatu aduan gangguan seksual dibuat oleh mana-mana orang kepada Tribunal.
Fasal 9 bertujuan untuk mengadakan peruntukan bagi penentuan kaedah-kaedah dan tatacara Tribunal.

Subfasal 9(1) bertujuan memperuntukkan bahawa prosiding Tribunal hendaklah dijalankan mengikut apa-apa tatacara sebagaimana yang ditentukan oleh Tribunal.

Subfasal 9(2) bertujuan memperuntukkan bahawa Presiden hendaklah menyebabkan tatacara yang ditentukan di bawah subfasal 9(1) ditulis dan disiarkan dalam apa-apa cara sebagaimana yang difikirkan patut oleh Presiden.
Subfasal 9(3) bertujuan untuk memberi Tribunal kuasa untuk membuat perintah tertentu dalam menjalankan prosiding, antara lain untuk membuat Perintah Interlokutori untuk memerintahkan pemuliharaan dan jagaan interim apa-apa keterangan bagi maksud pendengaran dan untuk memanggil pihak-pihak kepada prosiding.

Subfasal 9(4) bertujuan memperuntukkan bahawa saman yang dikeluarkan oleh Tribunal hendaklah disampaikan dan dikuatkuasakan seolah-olah saman itu merupakan suatu sama yang dikeluarkan oleh Mahkamah.
DN 11.8.2022 ■1200 31 Subfasal 9(5) bertujuan untuk memperuntukkan bahawa Tribunal hendaklah menentukan aduan gangguan seksual berdasarkan imbangan kebarangkalian bukannya mengatasi keraguan yang munasabah.

Fasal 10 bertujuan untuk memperuntukkan bahawa untuk memulakan suatu prosiding di Tribunal, mana-mana orang boleh membuat suatu aduan gangguan seksual di bawah akta yang dicadangkan dengan Tribunal dalam borang yang ditetapkan bersama dengan fi yang ditetapkan.
Fasal 11 pula bertujuan untuk memperuntukkan bahawa setiausaha kepada Tribunal hendaklah memberikan suatu Notis kepada borang yang ditetapkan kepada pengadu dan responden mengenai butir-butir tentang hari, masa dan tempat pendengaran apabila suatu aduan ganggu seksual dibuat.

Fasal 12 bertujuan untuk mengadakan peruntukan bagi persidangan Tribunal.
Subfasal 12(1) bertujuan untuk memperuntukkan bahawa setiap persidangan Tribunal hendaklah ditentukan oleh Presiden dan hendaklah terdiri daripada suatu panel yang mempunyai tiga orang anggota Tribunal yang merupakan Presiden atau Timbalan Presiden atau mana-mana anggota lain yang dilantik sebagai seorang Pengerusi dan mana-mana dua orang anggota Tribunal lain yang dilantik di bawah perenggan 4(1)(c).
Subfasal 12(2) bertujuan untuk memperuntukkan bahawa panel setiap persidangan Tribunal hendaklah terdiri daripada sekurang-kurangnya seorang wanita.

Subfasal 12(3) bertujuan untuk memperuntukkan bahawa persidangan Tribunal boleh diadakan pada bila-bila hari, masa dan tempat.
Subfasal 12(4) bertujuan untuk memperuntukkan bahawa jika Pengerusi yang mempengerusikan mana-mana prosiding berkenaan dengan satu aduan gangguan seksual meninggal dunia atau menjadi tidak berupaya atau atas apa-apa sebab lain tidak boleh menyelesaikan atau melupuskan prosiding itu, aduan gangguan seksual itu hendaklah didengar dan diteruskan dan dipengerusikan oleh mana-mana pengerusi lain sebagaimana yang ditentukan oleh Presiden.
Subfasal 12(5) bertujuan untuk memperuntukkan bahawa jika mana-mana anggota tribunal yang disebut dalam perenggan 12(1)(b) meninggal dunia atau menjadi tidak berupaya atau atas apa-apa sebab lain tidak boleh menyelesaikan atau melupuskan prosiding itu, presiden hendaklah melantik mana-mana anggota Tribunal lain kepada panel itu untuk meneruskan prosiding itu.
Subfasal 12(6) bertujuan untuk memperuntukkan bahawa jika tempoh pelantikan mana-mana pengerusi atau pun anggota Tribunal habis semasa apa-apa prosiding belum selesai dengan suatu aduan gangguan seksual, tempoh pelantikannya hendaklah disifatkan telah dilanjutkan sehingga pelupusan muktamad aduan gangguan seksual itu.

Fasal 13 memperkatakan tentang peruntukan yang berhubungan dengan hak untuk hadir pada suatu pendengaran di hadapan Tribunal.
Subfasal 13(1) bertujuan untuk memperuntukkan bahawa tiap-tiap pihak kepada prosiding berhak hadir dan didengar pada pendengaran di hadapan Tribunal.

Subfasal 13(2) bertujuan untuk memperuntukkan bahawa tiada pihak boleh diwakili oleh seorang peguam bela dan peguam cara pada sesuatu pendengaran di hadapan tribunal.

Perwakilan peguam bela dan peguam cara hanya dibenarkan sekiranya pada pendapat Tribunal perkara yang dipersoalkan melibatkan isu undang-undang yang kompleks.
Subfasal 13(3) bertujuan untuk memperuntukkan sekiranya suatu pihak dibenarkan untuk diwakili oleh seorang peguam bela atau peguam cara, pihak satu lagi juga berhak sedemikian.
32 DN 11.8.2022 Subfasal 13(4) dan subfasal 13(5) bertujuan untuk memperuntukkan bahawa satu pihak yang merupakan seorang yang belum dewasa atau mana-mana pihak orang yang tidak berupaya boleh diwakili oleh sahabat wakil atau penjaga ad litem nya, dan Tribunal boleh mengenakan apa-apa syarat sebagaimana yang difikirkan perlu oleh Tribunal untuk memastikan bahawa pihak yang satu lagi kepada prosiding itu tidak diletakkan dalam keadaan yang merugikan secara substantial.
Fasal 14 bertujuan untuk memperuntukkan bahawa semua pendengaran di hadapan Tribunal hendaklah tertutup kepada orang awam.

Fasal 15 bertujuan untuk memberi Tribunal kuasa untuk mendengar dan menentukan aduan gangguan seksual dalam ketiadaan mana-mana pihak kepada prosiding jika dibuktikan sehingga tribunal berpuas hati bahawa suatu Notis pendengaran telah disampaikan kepada pihak yang tidak hadir itu dengan sewajarnya.
Fasal 16 bertujuan untuk membenarkan Tribunal membantu pihak-pihak merundingkan suatu penyelesaian yang dipersetujui bila masa sesuai dan penyelesaian yang dipersetujui itu hendaklah berkuat kuasa sebagai suatu award Tribunal.

Fasal 17 bertujuan untuk mengadakan peruntukan bagi rujukan kepada Hakim Mahkamah Tinggi mengenai sesuatu persoalan undang-undang.

Subfasal 17(1) bertujuan untuk memberi Tribunal kuasa untuk merujuk kepada Hakim Mahkamah Tinggi mengenai sesuatu persoalan undang-undang.
Subfasal 17(2) bertujuan untuk memperuntukkan bahawa Tribunal hendaklah membuat awardnya bertepatan dengan keputusan Hakim Mahkamah Tinggi yang berhubungan dengan persoalan undang-undang itu.

Subfasal 17(3) bertujuan untuk memperuntukkan bahawa seorang Peguam Persekutuan yang diberi kuasa oleh Peguam Negara boleh hadir bagi pihak Tribunal dalam apa-apa prosiding.
Fasal 18 bertujuan untuk memperuntukkan bahawa tertakluk kepada akta yang dicadangkan dan mana-mana peraturan-peraturan yang dibuat di bawah akta yang dicadangkan, Tribunal hendaklah menerima pakai apa-apa tatacara sebagaimana yang difikirkan patut oleh Tribunal jika tiada peruntukan dibuat yang berhubungan dengan tatacara tribunal.
Fasal 19 bertujuan untuk memperuntukkan bahawa Tribunal hendaklah membuat awardnya dalam masa 60 hari dari hari pertama pendengaran di hadapan Tribunal bermula dan award itu hendaklah disertai dengan sebab bagi award atau penolakan aduan gangguan seksual itu bersama dengan apa-apa dapatan fakta yang diambil maklum oleh tribunal atau syor yang telah dibuat oleh Tribunal dalam prosiding itu.

Fasal 20 menerangkan perintah-perintah yang boleh dibuat oleh Tribunal dalam membuat award.
Subfasal 20(1) bertujuan untuk memberi Tribunal kuasa dalam membuat suatu award untuk membuat mana-mana satu atau lebih perintah yang berikut: (i) (ii) (iii) suatu perintah bagi responden untuk mengeluarkan satu pernyataan permohonan maaf kepada pengadu; suatu perintah bagi responden untuk menyiarkan suatu pernyataan permohonan maaf; dan suatu perintah bagi responden untuk membayar pampasan atau ganti rugi yang tidak melebihi RM250 ribu bagi apa-apa kehilangan atau kerosakan yang ditanggung oleh pengadu atau suatu perintah bagi pihak-pihak untuk menghadiri apa-apa program sebagaimana yang difikirkan perlu oleh Tribunal.
DN 11.8.2022 33 Subfasal 20(3) bertujuan untuk memperuntukkan bahawa tribunal boleh menolak apa-apa aduan gangguan seksual yang dianggap remeh atau menyusahkan oleh Tribunal.

Fasal 21 bertujuan untuk mengadakan peruntukan bagi penalti jenayah bagi ketidakpatuhan apa-apa award yang dibuat oleh Tribunal.
Fasal 22 bertujuan untuk menjelaskan bahawa suatu award yang dibuat oleh Tribunal adalah muktamad, mengikat semua pihak kepada prosiding dan disifatkan sebagai suatu perintah mahkamah dan hendaklah dikuatkuasakan dengan sewajarnya oleh mana-mana pihak kepada prosiding itu.
Fasal 23 bertujuan untuk memperuntukkan bahawa mana-mana pihak kepada prosiding tribunal boleh memohon pada Mahkamah Tinggi untuk mencabar suatu award dalam prosiding itu hanya atas alasan ketidakteraturan yang serius yang menjejaskan award itu.

Jika terdapat ketidakaturan yang serius yang menjejaskan award, Mahkamah Tinggi boleh mengembalikan award itu secara keseluruhan atau sebahagian kepada Tribunal untuk pertimbangan semula atau mengetepikan award itu secara keseluruhan atau sebahagian.
Fasal 24 bertujuan untuk memperuntukkan bahawa Ketua Setiausaha Kementerian yang bertanggungjawab bagi pembangunan wanita, keluarga dan masyarakat hendaklah menjadi Pentadbir Antigangguan Seksual.

Fasal 25 bertujuan untuk mengadakan peruntukan bagi fungsi dan kuasa Pentadbir Antigangguan Seksual.

Perlu diberi perhatian bahawa fungsi dan kuasa pentadbir tidak melangkaui fungsi Tribunal dalam mendengar dan memutuskan aduan gangguan seksual.
■1210 Skop tugas pentadbir adalah untuk menguruskan perihal pentadbiran sahaja melibatkan advokasi, garis panduan dan aktiviti-aktiviti lain berkaitan pencegahan atau kesedaran gangguan seksual.

Fasal 26 bertujuan untuk memberi Menteri kuasa untuk membuat apa-apa peraturan-peraturan sebagaimana yang perlu atau sesuai manfaat berkenaan dengan Tribunal.
Sehubungan dengan itu, sokongan Yang Berhormat amat penting untuk meluluskan rang undang-undang ini dahulu supaya pembangunan peraturan ini dapat diwartakan dan dilaksanakan.

Fasal 27 bertujuan untuk menjelaskan bahawa walau apa pun suatu aduan gangguan seksual yang dibuat di bawah akta ini, seorang pengadu atau mana-mana orang lain tidak terhalang daripada membuat suatu laporan Polis bagi apa-apa kesalahan yang berhubung dengan gangguan seksual di bawah mana-mana undang-undang bertulis.
Akhir kata, saya ini untuk merakamkan ingin mengambil kesempatan penghargaan dan terima kasih kepada semua pihak yang telah memberikan kerjasama sepenuhnya dalam menjayakan Rang Undang-undang Antigangguan Seksual (RUU AGS) 2021.

Tuan Yang di-Pertua, saya mohon mencadangkan.

Datuk Razali bin Idris: Terima kasih, Yang Berhormat Datuk Seri Rina binti Mohd Harun, Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat.

Ada sesiapa sokong?
Ada sesiapa sokong?

Timbalan Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat [Dato’ Hajah Siti Zailah binti Mohd Yusoff]: Tuan Yang di-Pertua, saya menyokong.

Datuk Razali bin Idris: Terima kasih.

Ahli-ahli Yang Berhormat, masalahnya ialah rang undang-undang bernama suatu akta untuk mengadakan peruntukan bagi suatu hak tebus rugi bagi mana-mana orang yang diganggu secara seksual.
34 DN 11.8.2022 Penubuhan tribunal bagi anti gangguan seksual menggalakkan kesedaran tentang gangguan seksual dan untuk mengadakan peruntukan bagi perkara yang berhubung dengannya dibacakan kali yang kedua sekarang dan terbuka untuk dibahaskan.

Ahli-ahli Yang Berhormat, di hadapan saya ada seramai 18 orang Yang Berhormat yang akan berbahas.

Saya membenarkan tempoh masa lima minit seorang untuk berbahas... [Dewan riuh] Lima.
Jadi pembahas yang pertama dijemput Yang Berhormat Senator Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa.

Dipersilakan.

12.12 tgh.

Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa: Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera, salam Keluarga Malaysia.

Terima kasih, Tuan Yang di- Pertua membenarkan saya dan memberi ruang kepada saya untuk membahaskan Rang Undang-undang Antigangguan Seksual 2021 pada hari ini.

Terima kasih.
Terima kasih.

Keputusan RUU ini tidak dapat dipertikaikan lagi, seperti mana yang disebutkan oleh Yang Berhormat Menteri tadi, tahniah Yang Berhormat Menteri.

Kajian sosial selidik kementerian pada tahun 2019 mendapati 62 peratus responden bersetuju undang-undang sedia ada di Malaysia tidak mencukupi untuk mengendalikan kes gangguan seksual.
Lebih membimbangkan apabila sebanyak 93.7 peratus responden memilih untuk tidak membuat laporan kepada pihak berkuasa kerana: (i) (ii) (iii) perasaan malu; takut; dan tidak mempunyai bukti yang mencukupi.

Kita juga melihat bahawa dalam masyarakat kita pengseksualisasi jantina, terutamanya kepada kaum wanita semakin meningkat.

Lebih lagi apabila seseorang diberikan ketanpanamaan atau, dengan izin, anonymity di laman internet.
Malah saya juga telah baru-baru ini menujukan soalan kepada pihak Kementerian Komunikasi dan Multimedia mengenai perkara ini.

Malang sekali ia tidak terpilih untuk perbahasan lisan oleh Jawatankuasa Prosiding membuatkan saya terkilan memandangkan betapa besar dan serius isu yang diperkatakan oleh semua pihak pada hari ini.

Beralih pulang kepada RUU ini, saya ingin juga menekankan bahawa RUU ini bukan sahaja untuk melindungi kaum wanita sahaja tetapi juga terkesan kepada kaum lelaki.
Janganlah kita melihat perkara ini sebagai agenda wanita semata-mata tetapi suatu yang baik untuk kedua-dua jantina.

Apa yang kaum wanita mahukan bukanlah layanan istimewa tetapi layanan saksama.

Tuan Yang di-Pertua, terdapat tiga perkara yang ingin saya bangkitkan mengenai RUU ingin ini untuk penjelasan daripada pihak kementerian.
Pertama, saya mencadangkan RUU ini dimasukkan fasal yang memberi kuasa kepada tribunal untuk memastikan perlindungan pihak pengadu terutama dalam situasi yang melibatkan status pekerjaan mereka.

Kedua dan saya faham perkara ini akan membuat saya tidak popular tetapi apakah perlindungan yang diberikan kepada pihak responden daripada aduan yang tidak munasabah?
Saya mengambil maklum respons Yang Berhormat Menteri daripada aspek fasal 23 yang memberikan tribunal bidang kuasa untuk menolak aduan gangguan seksual yang tidak munasabah atau tidak benar, tetapi bagaimanakah ia akan dilaksanakan dan diputuskan?

Kehancuran reputasi responden dengan aduan ini tidak boleh dipandang rendah.

Saman fitnah bagi pendapat saya tidak memadai juga.

DN 11.8.2022 35 Ketiga, berkaitan pelaksanaan tribunal di negeri dan daerah yang tidak disebut fasal 4.
Saya mengambil maklum pernyataan Yang Berhormat Menteri di Dewan Rakyat di mana pada masa kini tribunal ini akan bertumpu kepada Lembah Klang sahaja.

Saya sarankan agar dibuat penjadual sesi tribunal di setiap negeri secara berkala pada setiap tahun sementara tribunal ini masih sedang dibangunkan.

Peluang untuk keadilan sepatutnya diberi kepada semua pihak dan bukan sahaja kepada mereka yang berada di Lembah Klang.
Saya juga menyarankan komposisi ahli tribunal juga perlu selaras dengan pelbagai jantina, kaum, agama dan juga negeri untuk memastikan tanda aras yang sama serta keadilan dapat diberikan kepada kedua-dua belah pihak.

Tuan Yang di-Pertua, saya faham ada banyak kerisauan tentang kekurangan dan kelemahan RUU ini daripada pelbagai pihak.

Akan tetapi kita tidak boleh tunggu untuk versi yang memuaskan hati semua.

Dengan izin, do not let perfect be the enemy of good.

Sudah bertahun kita menunggu.


Saya berharap pihak kementerian akan berjanji untuk membawa semula penambahbaikan kepada akta ini dalam masa tidak lebih satu tahun selepas pelaksanaan dimulakan untuk memperbaiki sebarang kelemahan yang ditemui sewaktu operasi pelaksanaan.

Sekian sahaja yang ingin saya sentuh berkenaan rang undang-undang ini.

Saya berharap agar kementerian dan semua agensi berkaitan dapat melaksanakan pindaan dan pembaharuan ini dengan sehabis-habisnya.
Saya dengan ini menyokong rang undang-undang ini.

Terima kasih.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.

Datuk Razali bin Idris: Terima kasih.

Seterusnya Yang Berhormat Senator Dato’ Juhanis binti Abd Aziz.

Dipersilakan.

12.18 tgh.

Dato’ Juhanis binti Abd Aziz: Terima kasih, Tuan Yang di-Pertua.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh, salam sejahtera.
Hari ini merupakan sejarah bagi Dewan Negara yang mana kita mengambil kesempatan ini untuk sama-sama membahaskan Usul-usul Rang Undang-undang Antigangguan Seksual 2021.

Setelah hampir 65 tahun Malaysia merdeka, hari ini kita bakal sama-sama berbincang untuk menggubal sebuah undang-undang yang mengiktiraf perbuatan gangguan seksual sebagai sebuah perlakuan jenayah dan suatu bentuk pencabulan ke atas hak asasi manusia serta diskriminasi terhadap mangsa.
Saya ingin mengucapkan jutaan tahniah kepada Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat, semua kementerian lain dan agensi yang terlibat, Pertubuhan Bukan Kerajaan (NGO), pakar akademik, Pasukan Projek Khas (SPT) Rang Undang-undang Antigangguan Seksual 2021, Jabatan Peguam Negara serta semua pihak yang terlibat secara langsung ataupun tidak langsung dalam usaha merealisasikan penggubalan Rang Undang-undang Antigangguan Seksual (RUU AGS) 2021.
■1220 Tuan Yang di-Pertua, antara kita sedar atau tidak atau sebenarnya kita sedar, namun terlampau ego untuk mengakui bahawa isu gangguan seksual merupakan masalah yang telah lama wujud dalam masyarakat kita.

Namun begitu, banyak pihak yang merasakan isu seksual sebagai isu sensitif dan menjijikkan untuk dibincangkan secara terbuka.

Semakin dibiarkan, isu ini semakin membarah dan menjadi-jadi.
Kajian yang dijalankan oleh Jabatan Pembangunan Wanita pada tahun 2021 yang bertajuk pemahaman dan pengalaman gangguan seksual dalam kalangan masyarakat Malaysia mendapati sebanyak 64 peratus iaitu 18,457 orang yang respons kajian ini melaporkan mereka pernah mempunyai pengalaman sebagai mangsa gangguan seksual.

36 DN 11.8.2022 Jumlah yang besar ini menunjukkan jenayah gangguan seksual berlaku secara berleluasa di dalam negara ini.
Statistik Bahagian Siasatan Seksual Wanita dan Kanak- kanak PDRM juga melaporkan sebanyak 11,914 kes gangguan seksual direkodkan sejak 2018 sehingga Ogos 2021.

Kajian PDRM mendapati hampir 90 peratus pemangsa seksual merupakan individu dikenali seperti keluarga, kenalan mahupun individu yang mempunyai kedudukan dalam masyarakat.

Sementara 10 peratus lagi daripada individu yang tidak dikenali.

Kini, masyarakat telah mula cakna.

Isu ini semakin mendapat perhatian masyarakat di Malaysia.
Semakin ramai aktivis-aktivis yang berani bertindak dan bersuara.

Mangsa-mangsa pula mendapat kekuatan untuk tampil berkongsi kesengsaraan yang dialami dan berani membawa kes ke mahkamah bagi mendapat keadilan.

Namun begitu, banyak kesukaran keutamaannya untuk membuktikan jenayah ini memandangkan Malaysia masih belum mempunyai peruntukkan undang-undang yang khusus berhubung jenayah gangguan seksual.
Setelah lebih sedekad diusahakan menerusi pelbagai mesyuarat, Sesi Libat Urus perbincangan dan bengkel melibatkan pihak-pihak yang berkepentingan.

Akhirnya, hari ini Rang Undang-undang Anti Gangguan Seksual 2021 berjaya dibentangkan dalam Dewan yang mulia ini.

Saya yakin RUU ini bukan sahaja dapat menurunkan statistik kes gangguan seksual tetapi juga yang paling utama, mangsa boleh mendapatkan keadilan dan pembelaan.
Saya juga ingin mendapatkan pandangan Menteri berkenaan dengan jenaka- jenaka serta penyataan berbaur seksi dan lucah yang masih kerap ditayangkan di kaca televisyen.

Sama ada melalui drama, filem, rancangan realiti TV, iklan dan sebagainya.

Sama ada ia juga boleh diklasifikasikan sebagai jenayah gangguan seksual dan adakah boleh dikenakan tindakan ke atas mereka.

Sedikit lagi, Tuan Yang di-Pertua.

Saya hendak berpantun juga.

Belajar.

Datuk Razali bin Idris: Teruskan.


Dato’ Juhanis binti Abd Aziz: Alang-alang berdakwat biar hitam, Alang-alang berminyak biar licin; Alang-alang menyeluk pekasam, Biar sampai ke panggal lengan.
Besarlah harapan saya agar Rang Undang-undang Anti Gangguan Seksual 2021 ini mampu membendung perilaku jenayah gangguan seksual daripada berleluasa di negara kita di samping dapat memberi keadilan kepada mangsa jenayah serta menghukum penjenayah ini dengan hukuman-hukuman yang tegas dan setimpal atas perbuatan mereka.

Dengan ini, saya menyokong Rang Undang-undang Anti Gangguan Seksual 2021.

Terima kasih.

Datuk Razali bin Idris: Terima kasih.

Saya tidak mahir berpantun.


Jadi, saya teruskan kepada Yang Berhormat Senator Tuan Sr. Haji Mohd Apandi bin Mohamad.

Dipersilakan.

12.25 tgh.

Tuan Sr. Haji Mohd Apandi bin Mohamad: Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam Keluarga Malaysia, Tuan Yang di-Pertua.
Sebelum itu, izinkan saya merujuk kepada Firman Allah SWT yang berbunyi... [Membaca sepotong ayat al- Quran] “Antara tanda-tanda kebesaran Allah, dijadikan kaum Hawa, kaum Adam, suami dan isteri supaya ada rasa perasaan kasih sayang, rahmat.

Ini merupakan tanda-tanda kejadian bagi orang yang hendak berfikir”.

Satu lagi... [Membaca sepotong ayat al-Quran] “Dan jangan kamu dekati zina”.

Itu amaran Allah SWT.

Sebelum itu, saya hendak berpantun jugalah.

Dua pantun.
Dua pantun.

DN 11.8.2022 Pertama; 37 65 tahun merdeka berlalu, 2022 baru kedua-dua Dewan bersetuju; Kaum Hawa menangis sudah beribu, Insya-Allah, kali ini kaum Adam bersetuju... [Tepuk] Pantun kedua.

Saban hari kaum Hawa merayu, Bila lagi nasib mereka mengadu; Kedua-dua Dewan tidak benarkan ia berlalu, Tanpa nasib kaum Hawa dibantu.

Tuan Yang di-Pertua, sekarang ini saya punya pengalaman.

Ibu saya, nenek saya Hawa.

Adik-beradik saya lapan, enam Hawa.

Anak saya enam, empat Hawa.


Maknanya saya ini memang dekat dengan Hawa.

Oleh sebab itu, saya hari ini kaum Adam yang pertama yang bercakap tentang isu ini dalam Dewan Negara... [Tepuk] Insya-Allah, kita bersetuju tetapi dalam persetujuan kita itu ada, dengan izin, mitigation yang pihak kerajaan kena ambil kira.

Ini kerana kita tahu sudah terdedah- Jabatan Peguam Negara masih buat teguran.

Belum memberi persetujuan kepada rang undang-undang ini dibentangkan.

Kita kawan ramai.

Sudah diberitahu.


Cuma, saya fikir macam ini.

Apabila- memanglah kita tengok secara umumnya saban hari dalam akhbar-akhbar itu mendedahkan kaum Hawa teraniaya.

Akan tetapi, yang menjadi malangnya umumnya kes-kes berprofil tinggi dilakukan oleh ahli-ahli politik yang hebat-hebat.

Sudah beberapa siri dah dan kaum Hawa yang menjadi mangsa iaitu taraf-taraf pelayan dan sebagainya.

Ini yang mereka tidak berani membela diri mereka kerana takut.
Oleh sebab itu, memanglah saya setuju ia dibentangkan di dalam Dewan ini.

Dewan Rakyat alhamdulillah telah bersetuju dan insya-Allah kita dalam Dewan Negara akan bersetuju.

Akan tetapi, saya hanya memberi, dengan izin, memberi ‘amaran’ kepada pihak kerajaan akan banyak berlaku kecelaruan keputusan.
Ini kerana secara umumnya di kaca mata pengadilan umpamanya kita sebagai majikan- secara umum kita sebagai majikan perniagaan, bilamana kita bertembung dengan aduan, laporan, dibawa kes kepada kes Mahkamah Perusahaan umpamanya, Kita sebagai majikan peluang kita secara umumnya hendak menang secara 10 peratus.

90 peratus itu, dengan izin, mind set Mahkamah Perusahaan telah meletakkan kelebihan kepada pihak pekerja.
Oleh sebab itu, banyak tatacara-tatacara majikan kena ikut sekiranya hendak mengambil apa-apa tindakan kepada pekerja.

Begitu juga dalam kes ini.

Ini kerana, saban hari kita dengar yang menjadi mangsa itu kaum Hawa.

Saya sendiri memang berpengalaman semasa saya menjadi Ahli Parlimen Jeli 1999 hingga 2004.

Kita membuat lawatan-lawatan banyak yang berlaku.

Anak-anak dirogol oleh bapa sendiri.

Secara umumnya berlaku ini pada kalangan orang-orang miskin.
Dia masih bernafsu kemudian isteri dia sudah sakit.

Orang miskin- banyak berlaku.

ramai lawatan Apabila kita buat ini seolah-olah masih mempertahankan suami mereka.

Akan tetapi, yang menjadi mangsa anak.

Anak melahirkan anak kepada bapanya.

Juga berlaku- melainkan anak kepada abang dia.

Ini banyak berlaku di kawasan-kawasan kampung pedalaman khususnya kalangan orang- orang miskin.

Akan tetapi, di kalangan orang kaya lain pula halnya.
Maka, pada asalnya ahli-ahli politik yang berkaliber hebat ini dia dengan niat hendak bergurau.

Akan tetapi kadang-kadang dalam gurau dia terlebih.

ibu-ibu, isteri 38 DN 11.8.2022 Oleh sebab itu, saya rasa banyak contoh-contoh telah berlaku di luar-luar negara terutama kalau tengok macam masa Pilihan Raya Presiden Amerika, Dewan Senate Amarika, Dewan Perwakilan Amerika dan begitu juga negara-negara lain di Eropah, Britain dan sebagainya.

Mungkin kita boleh menjadikan ini sebuah model.


Banyak sampel ini dijadikan model supaya tribunal itu bertindak jangan terlalu emosi.

■1230 Kadang-kadang yang menjadi mangsa ini bukan sahaja perempuan, kaum hawa.

Walaupun secara umum saya boleh katalah, 75 peratus ke-80 peratus merupakan kaum hawa tetapi terfikir tak sekarang ini, kaum Adam pun banyak yang jadi mangsa.

Katalah ramai peminat kepada Adam tersebut, ini berlaku.
Bila ramai peminat, maka dia cuba pelbagai kaedah dan memerangkap macam dalam filemlah.

Berapa ramai kaum Adam yang terperangkap tetapi bila dibawa kepada mahkamah tribunal, tambahan pula kalau mahkamah tribunal, ketiga-tiga kaum hawa misal kata.

Ketiga-tiga kaum hawa maka dia tak boleh lari, kadang-kadang.

Walaupun kita kata nak keadilan, keadilan, keadilan, tak boleh lari.

Akan tetapi sekiranya satu keputusan yang salah telah dibuat oleh Tribunal maka imej kaum Adam itu tercalar sampai ke mati.
Imej dia tercalar walaupun dia bawa balik ke dalam mahkamah, katalah tiga tahun lagi, empat tahun lagi, didapati dia tidak bersalah.

Akan tetapi calarnya imej dia itu sudah tak boleh dibaiki dan dia mungkin tak boleh bertanding ini, pilihan raya GE15... [Ketawa] Sudah tak boleh bertanding kerana nama sudah disabitkan dan media hebah-hebahkan.

Tambah pula kalau benda-benda terbaharu selepas kita lulus ini, benda terbaharu masih lagi rancak.

Disebabkan itu saya fikir, tak apa.


Saya sokong kerajaan mulakan dulu tetapi kerajaan mesti menjangkakan banyak kecelaruan keputusan akan berlaku dan kita doalah, daripada tak buat langsung, kata Dato’ Juhanis tadi, baik kita mulakan sesuatu.

Tidak ada akta di dalam negara kita yang tidak melalui pindaan.

Manalah ada akta tak kena pindaan?

Semua.


Perlembagaan Persekutuan pun ada lagi pindaan... [Ketawa] Jadi insya-Allah, saya sokong dan saya pun bersama-sama dengan kaum Adam ini memang berpakat nak sokong tetapi kita memberi amaran bahawa akan banyak berlaku keputusan-keputusan yang bercelaru kerana walaupun Pengerusi Tribunal seorang yang mempunyai latar belakang undang-undang tetapi kadang-kadang terbawa- bawa dengan media coverage di luar.
Tendency dia itu terbawa-bawa dengan media coverage di luar yang lebih berpihak kepada kuam hawa.

Wallahualam.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Wassalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.

Datuk Razali bin Idris: Terima kasih.

Seterusnya Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas.

12.32 tgh.

Dato’ Kesavadas a/l A Achyuthan Nair: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.
Saya suka meletakkan satu kaveat di permulaan perbahasan saya bahawa saya memang sokong untuk mengadakan suatu rang undang-undang seperti ini tetapi mesti adil dan tidak ada mana-mana keraguan.

Akhir sekali kita dah nampak, lampu di hujung terowong.

Akan tetapi bila dah keluar terowong sedikit dah kelabu balik, sedikit sahaja.

Biar saya bermula dengan interpretasi apa itu gangguan seksual.

Saya akan beri contoh dalam video yang baru di- satu bulan sebelum ini ada keluar.
Kira-kira sebulan yang lepas, sebuah video yang berdurasi 31 saat yang memaparkan seorang wanita yang bertudung diapit dan dipegang oleh dua orang lelaki, telah tular di media sosial.

DN 11.8.2022 39 Berdasarkan daripada paparan video ini, dua orang lelaki tersebut dengan selambanya menyentuh bahagian belakang tubuh wanita itu di mana sentuhan itu dibuat di bahagian bahu dan di pinggang.

Perbuatan tersebut dipercayai dilakukan di sebuah restoran di kalangan ramai orang.
Biar pun wanita itu secara zahirnya dilihat merelakan perbuatan tersebut berlaku, namun ramai daripada kalangan pengguna media sosial menyifatkan perbuatan tersebut sebagai perbuatan yang tidak sopan dan menjurus kepada gangguan seksual.

Saya tertarik untuk mengulas serta mempersoalkan takrif gangguan seksual yang dinyatakan dalam fasal 2 rang undang-undang ini.
Bagi membolehkan Yang Berhormat Menteri dan Timbalan Menteri, kedua-dua ada di sini serta Ahli-ahli Yang Berhormat yang lain memahami ulasan serta persoalan saya berkenaan takrif tersebut.

Molek saya pecahkan ini kepada tiga bahagian.

Pertama ialah apa kelakuan yang tidak diingini?

Frasa ini terlalu umum dan tidak bersifat definitif.
Ia juga boleh menimbulkan tanda tanya mengenai bagaimana pengadu boleh membuktikan kepada Tribunal bahawa dia merupakan mangsa kepada satu kelakuan yang tidak diingini seperti yang disebut dalam pentaksiran.

Saya imaginasikan satu sesi tribunal olok-olok atau mock tribunal, dengan izin, untuk menghuraikan ulasan serta persoalan saya mengenai kejadian dalam video tular kes ini.

Wanita tersebut memegang watak pengadu.


Yang Berhormat Menteri dan Timbalan sebagai Presiden Tribunal, sebagai individu yang mempengerusikan penilaian serta penghujahan tribunal, adakah Yang Berhormat Menteri dan Timbalan mengklasifikasikan kelakuan yang dipaparkan dalam video itu sebagai kelakuan yang tidak diingini?

Bahagian kedua, yang bersifat seksual dalam apa-apa bentuk sama ada secara lisan, bukan lisan, visual, isyarat atau fizikal.
Saya ingin mengajukan dua persoalan kepada Yang Berhormat Menteri.

Pertama, adakah kelakuan kedua-dua lelaki terhadap si pengadu boleh dijustifikasikan sebagai kelakuan yang bersifat seksual berdasarkan pentafsiran tersebut?

Kedua, jika ia berunsur seksual, bolehkah Yang Berhormat Menteri dan Timbalan yang memegang watak pengerusi tribunal menjelaskan kepada Dewan yang mulia ini bagaimana satu-satu kelakuan boleh diklasifikasikan atau disebut sebagai kelakuan berunsur seksual?
Yang Berhormat Menteri dan Timbalan Menteri merupakan pihak yang bertanggungjawab terhadap penyediaan serta pelaksanaan rang undang-undang ini.

Kedua ialah fasal 4(5) iaitu, “Presiden dan Timbalan Presiden Tribunal boleh bila- bila masa meletakkan jawatan dengan memberikan notis...” Bukan.

Jumlah RM250 ribu yang boleh di-award-kan, apakah garis panduan untuk memberi award sebanyak ini?

Ini disebabkan RM250 ribu ini, kita dalam bahasa undang-undang kita panggil “ganti rugi am”.
Ganti rugi khas senang, boleh ditetapkan, “Okey, meja ini berapa”.

Ganti rugi am, saya beri contoh, dalam kes-kes kemalangan bila dah cedera kepala, mahkamah boleh memutuskan antara RM10 ribu ke RM200 ribu, atau RM300 ribu.

Akan tetapi di mahkamah-mahkamah berasingan macam Kuala Terengganu, cedera di kepala atau kita panggil moderate head injury, RM50 ribu.

Di Johor, moderate head injury di-award-kan sebanyak RM150 ribu.

Di Kuala Lumpur, RM100 ribu.

Seremban, RM75 ribu.

Maknanya berasingan.


Apa Majlis Peguam telah buat ialah come out with the garis panduan.

Ini kita panggil personal injury claim guideline.

Adakah garis panduan itu akan dijadikan di sini?

Fasal 4(5) ialah maknanya, “Menteri boleh bila-bila masa membatalkan pelantikan anggota Tribunal”.

Tidak ada dicatat sebab apa mereka boleh dipecat atau disuruh meletakkan jawatan.

Isu yang satu lagi ialah apakah bukti yang boleh menjamin di dalam sini?
Maknanya, tidak ada berat ke sebelah atau biasness.

Itu tidak dicatat.

Lagi satu iaitu dalam mana-mana tribunal mengatakan mesti ada seorang wanita.

Lagi baik dicatatkan mesti merangkumi kedua-dua gender dan ikut akta ini, apa tribunal boleh buat, boleh ada tiga-tiga perempuan.

40 DN 11.8.2022 Itu memang tak adillah untuk lelaki.

Sebanyak 90 peratus ialah lelaki dan perempuan, 10 peratus ialah lain-lain, soft gen male dengan lelaki atau lelaki dengan lelaki, tomboy dengan perempuan.
Apa yang saya katakan di sini ialah mesti ada gender dengan jelas dicatatkan, mesti merangkumi kedua-dua gender.

I think masa sudah cukup.

Tuan Yang di-Pertua pun sudah nampak satu macam.

Okey, terima kasih.

Datuk Razali bin Idris: Okey.

Terima kasih Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas a/l A Achyuthan Nair.

Pembahas yang kelima, Yang Berhormat Senator Dato' Haji Jefridin bin Haji Atan.

■1240 12.40 tgh.

Dato' Haji Jefridin bin Haji Atan: Bismillahi Rahmani Rahim.
Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.

Terima kasih kepada Tuan Yang di-Pertua dan rakan-rakan Senator.

Pertama, kalau kita tidak semua orang menginginkannya berlaku terutamanya di dalam negara kita yang mendukung sebagai sebuah negara Islam dan juga yang mempunyai budi bahasa dan tatacara kelakuan yang harus kita jaga.

lihat gangguan seksual ini, Namun yang demikian, gangguan ini tetap berlaku.
Gangguan seksual ini boleh dimanifestasikan sebagai salah satu perlakuan yang tidak bermoral yang melanggar hak asasi manusia dan juga satu bentuk keganasan berasaskan gender.

Walaupun kecenderungan gangguan ini berlaku adalah kepada kaum wanita, tetapi ia juga boleh berlaku kepada golongan Adam juga.
Penggubalan Rang Undang-undang Antigangguan Seksual ini semestinya mendapat sokongan penuh kerana fungsinya bukan hanya untuk menurunkan statistik kes gangguan seksual semata-mata, tetapi juga dalam memberikan keadilan kepada mangsa menerusi saluran yang tepat.

Kesedaran mengenai gangguan seksual juga boleh dipertingkatkan supaya perkara tidak dinormalisasi serta mewujudkan satu persekitaran yang selamat kepada masyarakat.
ini Daripada jumlah yang kita dapati melalui repot PDRM sejak 2018 hingga Ogos 2022, sebanyak 11,914 kes gangguan seksual telah direkodkan.

Hampir kira-kira 90 peratus pemangsa dikenali oleh mangsa.

langsung memperlihatkan kebanyakan kes yang melibatkan gangguan seksual dilakukan oleh orang yang dikenali mangsa dan orang yang berada dekat dengan persekitaran mereka seperti keluarga dan rakan sekerja.
Ini secara Dalam masa yang sama, saya yakin bahawa jumlah sebenar kes gangguan seksual adalah jauh lebih tinggi berbanding dengan yang dilaporkan.

Ini kerana kebanyakan mangsa yang diganggu secara seksual tidak membuat laporan Polis atas pelbagai faktor sepertimana yang dinyatakan oleh kawan-kawan kita yang lain.

Malu, fobia dan trauma itu sudah semestinya.


Menerusi kajian sama, ada juga mendapati seramai 17,925 orang responden menyatakan undang-undang sedia ada tidak mencukupi untuk mengendalikan kes gangguan seksual ini.

Justeru, penggubalan undang-undang ini merupakan satu pelaksanaan yang tepat.

Sudah sampai masanya walaupun ia mengambil masa yang lama, setidak-tidaknya kerajaan amat prihatin terhadap perkara ini.

Gangguan seksual ini bukan hanya melibatkan perlakuan fizikal, tetapi juga secara lisan.
Bukan lisan, psikologi dan juga visual terutamanya dalam keadaan moden seperti ini.

Dalam teknologi yang bebas dan bebas, ini juga boleh mendatangkan unsur- unsur gangguan seksual.

Perlu disematkan dalam fikiran bahawa jenaka lucah juga bentuk gangguan seksual.

Ini bukan jenaka atau gurauan yang boleh diterima oleh akal yang normal.

DN 11.8.2022 41 Saya juga ingin memberi beberapa persoalan kepada kementerian sebelum RUU ini diterima dan diluluskan.
Pertama, persoalannya, bagaimanakah kementerian dapat memastikan wujudnya keadilan buat mangsa bagi kes yang mana mangsa terpaksa menarik balik laporan polis yang dibuat disebabkan ugutan atau ancaman di peringkat pemangsa?

Kedua, saya ingin meminta kementerian menyatakan statistik terkini kes gangguan seksual yang dilaporkan oleh kaum lelaki dan di mana biasanya gangguan tersebut terjadi.
Ketiga, apakah bentuk perlindungan yang diberi kepada mangsa supaya mereka tidak takut untuk membuat laporan sekiranya menerima gangguan seksual dan juga bentuk bantuan atau sokongan kepada mangsa supaya perasaan trauma dan fobia dapat diatasi?

Keempat, apa perancangan kementerian dalam mempromosikan kesedaran mengenai jenayah gangguan seksual terutamanya di tempat kerja, institusi pendidikan dan tempat awam?
Kelima, terakhir, menyatakan persediaan kementerian mengenai kemungkinan menerima aduan palsu berkaitan gangguan seksual yang bertujuan untuk menjatuhkan reputasi individu yang dituduh.

Saya berharap, dan mendoakan supaya RUU ini dapat diluluskan dan dapat membantu mangsa-mangsa di luar sana.

Tuan Yang di-Pertua, saya mohon menyokong.

Terima kasih.

Datuk Razali bin Idris: Terima kasih.

Yang Berhormat Senator Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol, dipersilakan.

12.46 tgh.
12.46 tgh.

Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Saya ingin bersetuju dengan apa yang dikatakan oleh rakan Parlimen yang berbahas terdahulu daripada ini, Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas a/l A Achyuthan Nair.

Saya bimbang tentang kemusykilan yang mungkin timbul akibat kepada Tribunal apabila hendak menentukan sama ada sesuatu kelakuan itu merupakan gangguan seksual atau pun tidak.
Kalau kita lihat ketiga-tiga elemen yang termaktub dalam takrif tersebut, elemen pertama ia iaitu kelakuan yang tidak diingini.

Ini saya lihat ia subjektif.

Bagi sesetengah orang, ia mungkin it is okay, tetapi bagi sesetengah orang dia tidak okey.

Jadi, ini merupakan subjektif.

Ketiganya, saya tidak akan sentuh yang apa namanya sexual overtones atau pun bersifat seksual.

Ketiga, ia ujian yang menggunakan the test of reasonableness.
Jadi, kita lihat jurisdiction di luar negara pun memang menghadapi kesulitan dengan ujian ini.

Jadi, saya ambil maklum bahawa ahli-ahli anggota Tribunal nanti akan dilantik daripada kalangan anggota daripada perkhidmatan kehakiman dan perundangan termasuk mereka yang telah bersara, Akan tetapi bagi setiap tribunal, anggotanya yang akan mendengar, mengadili setiap aduan adalah tiga orang.
Salah seorangnya boleh- tidak semestinya Presiden ataupun Timbalan Presiden, tetapi boleh daripada kalangan yang sudah bersara dan daripada kalangan pengamal undang-undang yang telah ada pengalaman selama tujuh tahun.

Jadi saranan sayalah, oleh sebab perkara ini, bagaimana seseorang itu, Tribunal boleh mengaplikasikan undang-undang kepada fakta.

Ia memerlukan seseorang yang memang ada pengalaman dan menjadi trial judge.
Jadi, saya cadangkanlah kalau pegawai anggota yang sedang berkhidmat dengan khidmat perundangan dan kehakiman itu, mungkin mereka pun sibuk dengan tugas mereka.

Saya cadangkan retired High Court Judges dan sebagainya, boleh dijadikan sebagai pengerusi setiap Tribunal.

42 DN 11.8.2022 Jika kita hendakkan setiap orang yang datang ke tribunal itu merasa yakin bahawa Tribunal itu competent dan mempunyai pengalaman yang luas untuk mengadili kes sepertimana kes yang dihadapkan kepada Tribunal tersebut.
Kedua, tentang menginstitusikan antigangguan seksual di setiap tempat kerja.

Saya melihat banyak tugas pentadbir di bawah seksyen ini.

Jadi ini perlukan dasar, perlukan peraturan, memastikan setiap tempat kerja sama ada awam dan swasta mempunyai peraturan yang memang boleh diterima pakai, memang yang disyorkan, memang yang patut digunakan seperti mana di- has been said by the pentadbiran, pentadbir ataupun by the kementerian.
Jadi dalam perkara ini, saya melihat salah satu cara untuk- perkara ini hendak katakan baru, tak juga because sexual harassment memang telah lama berlaku.

■1250 Akan tetapi, dengan adanya undang-undang ini yang akan adakan force of law nanti, jadi ia seakan-akan perkara yang baharu.

Jadi, setiap organisasi perlu ada bukan sahaja polisi tetapi perlu ada cara bagaimana hendak internalize apa-apa yang patut dibuat, apa yang tidak patut dibuat supaya tidak melakukan gangguan seksual.
Jadi, pada hemat, saya mesti ada induction cost.

Bagi pekerja-pekerja yang induction cost.

Salah satunya adalah hendaklah pada baharu, perlu kenakan antigangguan seksual.

Ketiga, saya sarankan supaya diwujudkan database untuk pengganggu seksual.

Ini bukan perkara yang baharu.

Bahkan di Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu dan di bidang kuasa luar, foreign jurisdiction pun ada mengadakan database begini supaya ia membolehkan- ia ada dua fungsi.
Membolehkan the recruiter, sesiapa yang merekrut pekerja baharu boleh merujuk kepada database tersebut supaya- okeylah, I mean why do you have to recruit orang yang ada history melakukan gangguan seksual?

Sepertimana kita kerja dalam kerajaan ataupun mana-mana organisasi, kalau you are convicted criminal, memang biasa orang tidak ambil kamu bekerja.

Keduanya, saya rasa ia bersifat sebagai pencegahan.

Orang akan gerun apabila dia tahu if I commit this crime of sexual harassment, my name will be there.
Dia akan mengganggu masa depan dia juga.

Jadi, saya sarankan supaya kementerian nanti menubuhkan database kepada pengganggu seksual.

Seterusnya, saya lihat banyak kerja pentadbir yang saya rasa Ketua Setiausaha Kementerian.

Jadi, saya rasa mungkin pada peringkat yang pertama ini kita belum ada set up yang well established, bolehlah kita pinjam-pinjam dululah daripada Ketua Setiausaha Kementerian.
Akan tetapi, apabila sudah kita ada urus-urus setia di banyak negeri di Malaysia, I assume sepatutnya wajar dibuat macam itu, mungkin kita ada perlukan ada orang yang berasingan, mungkin pesuruhjaya, untuk memikul tanggungjawab dan tugas-tugas sebagai seorang pentadbir.

Tadi saya ada mendengar bahawa Tribunal boleh bersidang di mana-mana tempat di Malaysia tetapi urus setianya adalah di Lembah Klang.

Saya tidak tahulah berapa lama urus setia akan diadakan di negeri-negeri yang lain.
Misalnya Sarawak, kawasannya besar, biasanya kita adakan region ataupun kita ditadbirkan melalui division.

Jadi, takkanlah hendak tunggu pergi ke Kuala Lumpur untuk orang itu, pengadu membuat aduan?

I mean, distance can be a form of barrier untuk orang mendapatkan keadilan.

Dengan itu, Tuan Yang di-Pertua, saya berharaplah Yang Berhormat Menteri dan juga kementerian mengambil some of these suggestionslah in good faith.

Alright.
Alright.

Dengan itu, saya menyokong Rang Undang-undang Antigangguan Seksual, dan saya mengucapkan tahniahlah kepada Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat dan juga all the women organization yang telah bertungkus-lumus selama 11 tahun untuk menghasilkan rang undang-undang sehingga ia tiba kepada kita pada hari ini.

Terima kasih.

DN 11.8.2022 43 Datuk Razali bin Idris: Terima kasih.

Seterusnya, Yang Berhormat Senator Tuan Aknan a/l Ehtook.

12.54 tgh.
12.54 tgh.

Tuan Aknan a/l Ehtook: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Pertama sekali, tahniah kepada kementerian kerana telah berjaya menggubal atau mencadangkan undang-undang gangguan seksual ini.

Gangguan seksual ini menjadi perkara yang sensitif kepada semua pihaklah.
Kita sudah mendengar hujah daripada rakan-rakan Yang Berhormat Senator sekalian dan kita telah dengar definisi yang diberikan oleh Yang Berhormat Menteri dan juga hujah mempertikaikan ataupun memohon penjelasan lanjut tentang definisi tersebut.

Saya harap kementerian dapat memperbaiki apa-apa kekurangan berdasarkan teguran dan cadangan yang dikemukakan.
Ini kerana kita dapati gangguan seksual ini agak subjektif dan apabila dikenakan, agak sukar untuk mempertahankan diri terutama apabila tuduhan itu tidak perlu bukti yang terlalu jelas sebagaimana undang-undang jenayah.

Jadi, seseorang itu akan terdedah kepada tohmahan sekiranya berlaku ketidakpuasan hati di tempat kerja ataupun di dalam rumah tangga sekalipun.

Jadi, saya harap kementerian dapat mempertingkatkan bahagian-bahagian yang kurang jelas itu.
Ini kerana saya ingin bertanya juga tentang bagaimana kita untuk mengendalikan keganasan seksual di rumah tangga, kerana kita dapati ada kompelin ataupun aduan di sana sini tentang gangguan seksual antara suami dan isteri yang agak sukar untuk diselesaikan kerana ia melibatkan undang-undang dan hukum agama dan sebagainya.

Itu menjadikan satu tugas yang berat kepada Tribunal nanti.

Juga, saya ingin bertanyakan, bagaimanakah untuk kita mengendalikan isu aduan daripada pihak ketiga?
Bukan pihak yang terjejas tetapi ada pihak lain yang tolong mengadu kerana atas alasan tertentu, contohnya pengadu takut, malu dan sebagainya.

Ataupun pihak, contohnya, netizen sendiri yang mengadu kerana tidak tahan dengan perkara yang berlaku.

Bagaimanakah Tribunal untuk mengendalikan isu seperti ini?
Saya ingin bertanya juga sebagaimana yang disebutkan oleh Yang Berhormat Puan Rita Sarimah tadi tentang keupayaan pihak Tribunal untuk mengendalikan kes-kes ini kerana kita mendapati bahawa setiap orang daripada kita ada bias secara peribadi dengan berdasarkan kefahamannya, berdasarkan nilai yang diamalkannya, berdasarkan agama yang dianutinya.

Pastinya ada bias yang perlu dikendalikan yang perlu dia mempengaruhi dalam seseorang itu membuat keputusan.
Jadi, haruslah ada satu prosedur yang jelas supaya kita meminimumkan bias peribadi itu dalam pihak Tribunal menjalankan tugas ataupun memberi keputusan kepada kes-kes yang diadukan.

Berbalik kepada nilai yang ditetapkan dalam akta ini, RM250 ribu maksimum.

Semua orang tertanya, bagaimanakah seseorang ahli Tribunal itu menentukan nilai ganti rugi?

Contohnya, seseorang pekerja wanita diraba di bahagian sulitnya.

Berapakah nilai yang perlu dituntut?


Berapakah nilai yang perlu diberikan oleh pihak Tribunal?

Sekiranya disentuh di bahagian kaki, berapa nilainya?

Itu yang menjadikan suatu yang agak sukar dan seharusnya panduan untuk pihak Tribunal supaya benda ini jelas dan boleh dilakukan dengan sempurna.
Walau apa pun dengan segala teguran dan saya rasa ada ramai lagi Ahli-ahli Yang Berhormat yang akan tegur, apa pun, janganlah jadi ini sebagai penghalang untuk kementerian melaksanakan penambahbaikan kepada akta ini.

Ini kerana, bagi saya, usahlah takut mendung di langit.

Selagi tidak hujan, kita teruskan.

Akan tetapi yang pentingnya, kita ada payung.

Saya mohon menyokong.

Terima kasih.

Datuk Razali bin Idris: Terima kasih.

Kita ada sedikit lagi.


Kita teruskan dengan Yang Berhormat Senator Datuk Ras Adiba binti Mohd Radzi.

Dipersilakan.

44 12.58 tgh.

DN 11.8.2022 Datuk Ras Adiba binti Mohd Radzi: Bismillahi Rahmani Rahim.

Assalamualaikum Tuan Yang di-Pertua.

Terima kasih kerana memberikan saya peluang untuk berbahas.

Rang undang-undang ini merupakan satu usaha yang saya kira wajar untuk melindungi mangsa selain memudah cara tuntutan mangsa melalui penubuhan Tribunal Antigangguan Seksual.
Pembentangan rang undang-undang ini memang dinanti-nantikan oleh seluruh rakyat Malaysia.

Jadi, terima kasih saya ucapkan kepada Yang Berhormat Menteri, Yang Berhormat Timbalan Menteri dan kesemua di Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat.

Saya ingin mengucapkan tahniah kerana telah berjaya menggubal satu undang-undang yang bakal meningkatkan kesejahteraan dan keselamatan Keluarga Malaysia.
Penggubalan undang-undang ini jelas menunjukkan keprihatinan dan keseriusan kerajaan untuk menghapuskan isu ketidaksamaan atau diskriminasi jantina yang sering berlaku sejak sekian lama.

Datuk Razali bin Idris: Yang Berhormat Senator, kita sudah mencecah pukul 1 tengah hari.

Datuk Ras Adiba binti Mohd Radzi: Saya.

Datuk Razali bin Idris: Saya rasa... Datuk Ras Adiba binti Mohd Radzi: Berhenti sejenak.

Datuk Razali bin Idris: Saya cadang sambung selepas itu, boleh?
Datuk Ras Adiba binti Mohd Radzi: Boleh.

Terima kasih.

Timbalan Yang di-Pertua: Ahli-ahli Yang Berhormat, jam telah menunjukkan pukul 1 tengah hari.

Oleh itu, Majlis Mesyuarat ditangguhkan sehingga jam 2.30 petang.

Yang Berhormat Senator Datuk Ras Adiba binti Mohd Radzi akan menyambung perbahasannya pada jam 2.30 petang.

Sekian, wassalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.

Terima kasih.
Terima kasih.

[Mesyuarat ditempohkan pada pukul 1.00 tengah hari] [Mesyuarat disambung semula pada pukul 2.30 petang] [Timbalan Yang di-Pertua mempengerusikan Mesyuarat] ■1430 Timbalan Yang di-Pertua: Bismillahi Rahmani Rahim.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera.

Saya minta Yang Berhormat Senator Datuk Ras Adiba binti Mohd Radzi untuk menyambung perbahasan.

Dipersilakan.

2.32 ptg.

Datuk Ras Adiba binti Mohd Radzi: Bismillahi Rahmani Rahim.

Assalamualaikum.
Assalamualaikum.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua, Dato’.

Terima kasih kerana mengizinkan saya untuk sekali lagi mengambil bahagian dan meneruskan hujah dan perbahasan saya mengenai Rang Undang-undang Antigangguan Seksual 2021.

Tuan Yang di-Pertua, rang undang-undang ini sebenarnya ialah satu usaha yang wajar untuk melindungi mangsa selain memudah cara tuntutan mangsa melalui penubuhan Tribunal Antigangguan Seksual.
Pembentangan rang undang-undang ini memang dinanti-nantikan oleh seluruh rakyat Malaysia.

DN 11.8.2022 45 Saya ingin ucapkan tahniah kepada Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat kerana telah berjaya menggubal suatu undang-undang yang bakal meningkatkan kesejahteraan dan keselamatan Keluarga Malaysia.

Penggubalan undang-undang ini jelas menunjukkan keprihatinan dan keseriusan kerajaan untuk menghapuskan isu ketidaksamaan ataupun diskriminasi jantina yang sering berlaku sejak sekian lama.
Tuan Yang di-Pertua, saya ingin tegaskan dalam Dewan yang mulia ini, serangan dan gangguan seksual juga ialah salah satu epidemik yang terus berlaku di setiap segmen masyarakat.

Saya mendapati bahawa terdapat wabak penderaan atau gangguan seksual terhadap OKU seperti masalah pembelajaran, OKU pekak, mental dan fizikal.

Jenayah ini kebanyakannya tidak diiktiraf, tidak didakwa dan tidak dihukum.

Ini membolehkan pendera bebas untuk mendera lagi berkali-kali.
Orang yang terselamat sering menjadi mangsa semula beberapa kali dan ada kalanya di dalam keluarga mereka sendiri.

Saya pohon agar Yang Berhormat Menteri KPWKM, Yang Berhormat Rina dapat melihat perkara ini dengan telus dan serius.

Soal definisi gangguan seksual ini perlu diperhalusi dan juga diperluaskan agar OKU, terutamanya sahabat-sahabat saya yang masalah pembelajaran, pekak, penglihatan dan beberapa kategori lain seperti syndrom down agar mereka mendapat pengadilan yang sewajarnya.
Bagi kebanyakan daripada OKU masalah pembelajaran, penjaga, termasuk kakitangan profesional menjadi kawan mereka, carers mereka, dengan izinnya.

Selalunya kawan baik mereka, antara orang yang paling mengenali mereka dan paling mengambil berat tentang mereka, dengan izin, that too is a line, that must and can actually easily be crossed.
Selain itu, saya pohon pihak kementerian untuk menyatakan statistik jenayah gangguan seksual terhadap OKU yang telah dilaporkan sehingga kini serta apakah tindakan kementerian setakat ini dalam menangani isu gangguan seksual terhadap OKU?

Orang kurang upaya mesti diberi pendedahan dan pengetahuan pendidikan seks yang sesuai di sekolah sejak kecil.

Usaha ini mesti melengkapkan pelajar dengan cara untuk melaporkan penderaan dan serangan seksual itu sendiri.
Perkara ini perlu dipupuk sejak awal prapersekolahan atau tadika dan turut diperkembangkan ke peringkat pendidikan yang lebih tinggi dari semasa ke semasa.

Persetujuan atau consent, dengan izin, adalah penting apabila mana-mana orang terlibat dalam aktiviti gangguan seksual tetapi ia memainkan peranan yang lebih besar dan berpotensi lebih rumit apabila seseorang mengalami ketidakupayaan.
Sesetengah ketidakupayaan mungkin sukar untuk menyampaikan persetujuan untuk menyertai aktiviti seksual dan pelaku mungkin mengambil kesempatan daripada perkara ini.

OKU juga mungkin tidak diberi pendidikan yang sama tentang seksualiti dan gangguan seksual.

Sekarang ialah masa untuk aktivis dan pekerja kesihatan reproduktif, hak dan keadilan untuk bertindak bagi memastikan usaha mendidik kelompok masyarakat juga diberi perhatian kepada OKU.
Tuan Yang di-Pertua, Kanun Keseksaan, seksyen 355 [Akta 574] ada melibatkan serangan, cabul kehormatan, menjatuhkan kehormatan seseorang.

Saya ingin sekali bertanya, setakat manakah seksyen ini telah digunapakai?

Berapa remedi yang telah dikenakan?

Seterusnya, saya juga ingin bertanya adakah terdapat mekanisme khas bagi menangani jenayah gangguan seksual yang melibatkan OKU mental?
Adakah pihak ketiga boleh membuat aduan atau laporan kepada tribunal bagi pihak OKU mental yang menjadi mangsa gangguan seksual?

OKU Tuan Yang di-Pertua, kadang-kadang kurang dipandang serius apabila mereka membuat laporan tentang serangan atau penderaan seksual.

Mereka juga ada kalanya menghadapi cabaran dalam mengakses perkhidmatan untuk membuat laporan.

Contohnya, seseorang yang pekak atau buta pekak, dengan izin, deaf blind, mereka sukar untuk berkomunikasi.
46 DN 11.8.2022 Jadi, kita mesti pastikan ada akses untuk kita mendekatkan perhubungan supaya senang mereka membuat laporan tanpa diskriminasi.

Saya ingin memohon jasa baik Yang Berhormat Menteri KPWKM, Yang Berhormat Datuk Seri Rina untuk melihat kembali Perkara 4(1)(c) dalam RUU ini iaitu pelantikan lima orang ahli lain yang mempunyai pengetahuan berkenaan isu ini dilantik dalam Tribunal.

Besar harapan saya agar sekurang-kurangnya seorang OKU dilantik sebagai ahli dalam Tribunal ini.
Ini adalah bagi memastikan Tuan Yang di-Pertua, bagi memastikan OKU tidak terpinggir, kami tidak di diskriminasi dalam apa jua perkara pun.

Pelantikan OKU dalam Tribunal ini merupakan usaha yang selaras dengan teras utama yang ditekankan dalam Aspirasi Keluarga Malaysia iaitu keterangkuman, dengan izin, that no one is left behind.

Mohon kementerian menyatakan, siapakah yang akan menganggotai ahli Tribunal serta kaedah pemilihan?

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Saya menyokong RUU ini.

Assalamualaikum.


Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Senator Datuk Ras Adiba binti Mohd Radzi atas perbahasan tadi.

Seterusnya, saya ingin menjemput Yang Berhormat Senator Puan Hajah Nuridah binti Mohd Salleh.

2.39 ptg.

Puan Hajah Nuridah binti Mohd Salleh: Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera.
Tuan Yang di-Pertua, terlebih dahulu saya mengucapkan ribuan terima kasih di atas laluan yang diberikan kepada saya untuk sama- sama berbahas RUU ini.

Tuan Yang di-Pertua, penggubalan Akta Antigangguan Seksual 2021 ini merupakan suatu yang sangat penting untuk diteliti bersama.

Saya secara prinsip menyokong sepenuhnya rang undang-undang ini untuk diluluskan di peringkat Dewan Negara.

Kita sedia maklum mengenai isu perlakuan jenayah seksual pada hari ini yang semakin meruncing.
■1440 Ia mungkin daripada tahap-tahap yang rendah seperti gangguan berbentuk fizikal, mental termasuklah melalui kata-kata dan gurauan sehinggalah ke tahap paling teruk iaitu jenayah rogol.

Walau kecil atau besar gangguan seksual tersebut, namun kesan psikologi kepada mangsa tetap parah.

Kebanyakan daripada mangsa berhadapan dengan trauma, fobia dan takut seterusnya mengganggu kesihatan mental mereka untuk menjalani kehidupan seharian.
Tuan Yang di-Pertua, saya ingin menyentuh pada fasal 3 iaitu mengenai penubuhan tribunal serta fasal 4 mengenai keanggotaan Tribunal.

Saya mencadangkan supaya mereka yang diberikan kuasa melantik keanggotaan Tribunal turut mempertimbangkan keahlian sekurang-kurangnya tiga orang anggota yang mempunyai latar belakang syariah ke dalam jawatankuasa tribunal.

Tiga orang anggota ini mesti mewakili bidang perundangan dan aktivis masyarakat.
ini Tambahan lagi pada fasal 9 turut memperuntukkan mengenai penentuan kaedah- kaedah dan tatacara tribunal.

Di sana perlu ada suatu pandangan daripada golongan yang berlatarbelakangkan undang-undang syariah supaya ini dapat dibangunkan secara komprehensif bersesuaian dengan dwi sistem perundangan dalam negara.

Tribunal Antigangguan Seksual ini juga perlu turut meneliti pendekatan yang terkandung dalam undang-undang syariah.
Bagaimana Islam menghadapi kes-kes jenayah seksual dan bagaimana Islam menanggapi aspek-aspek cegah rintang yang boleh membawa kepada jenayah seksual.

tatacara tribunal Tuan Yang di-Pertua, Islam sangat mengambil berat soal undang-undang yang berkaitan dengan jenayah seksual ini.

Pandangan dunia atau world view yang diketengahkan oleh Islam sebenarnya lebih komprehensif dan menyeluruh.

Maqasid atau objektif undang-undang jenayah Islam itu memelihara keturunan dan maruah.
DN 11.8.2022 47 Dalam kitab Tarbiyatul Aulad, keutamaan dalam perbahasan mengenai pendidikan seksual iaitu mengenai adab dan akhlak serta menjaga pergaulan selain mengetahui batasan dengan bukan mahram.

Hari ini soal adab dan akhlak tidak begitu menjadi keutamaan.

Oleh itu tidak menghairankan apabila ada pihak yang tidak begitu sensitif dalam perbincangan isu gangguan seksual.

Mereka menjadikan isu-isu ini sebagai gurauan seperti yang berlaku di sesetengah tempat.
Lawak-lawak double meaning menjadi kebiasaan dalam masyarakat termasuklah dijadikan bahan dalam program rancangan TV.

Kedua, pendidikan pencegahan jenayah seksual dalam Islam turut bertitik tolak menjauhi perbuatan zina.

Bahkan menghampiri zina juga ditegah dalam Islam.

Firman Allah SWT dalam Surah Al-Isra’ ayat 32... [Membaca sepotong ayat Al-Quran] Bermaksud, “Janganlah kamu mendekati zina, sesungguhnya zina itu perbuatan keji dan satu cara yang buruk”.
Hari ini sesetengah daripada pihak yang mengadvokasikan pendidikan seksual memperkenalkan konsep seks selamat.

Ertinya zina tidak dilarang cuma kehamilan yang dicegah.

Telah tular pelajar-pelajar di sebuah sekolah yang diarahkan memegang kondom.

Apa rasionalnya berbuat demikian pada tahap umur sebegitu.
Hari ini berdegar-degar kita berbahas mengenai gangguan seksual, mengenai apa-apa bentuk sama ada secara lisan, bukan lisan, visual isyarat dan fizikal serta sebagainya, tiba-tiba ada pihak cuba menormalisasikan budaya-budaya seksual kepada golongan yang masih muda.

Di manakah rasionalnya perbuatan tersebut?

Adakah kita mahu menggalakkan budaya zina dalam kalangan anak muda?
Beberapa hari yang lalu Berita Harian melaporkan bahawa Tinjauan Kesihatan Seksual dan Kesejahteraan Hubungan Intim Durex mendedahkan peratusan belia yang berumur 18 ke 30 tahun yang mengaku melakukan hubungan seks telah meningkat daripada 18.8 peratus berdasarkan kajian pada tahun 2016 kepada 35.4 peratus mengikut kajian yang dilakukan pada tahun ini.
Sebab itu, berbalik kepada soalan asas ke mana hala tuju pendidikan seks dalam negara selaras dengan Akta Antigangguan Seksual yang sedang kita cerapkan ketika ini.

Tuan Yang di-Pertua, selalu cukup-cukup sahaja hari ini hendak minta lebih sikit?

Timbalan Yang di-Pertua: Boleh.

Puan Hajah Nuridah binti Mohd Salleh: Okey, terima kasih.

Tuan Yang di- Pertua, hukuman Islam terhadap perbuatan zina, liwat sangat keras.

Mengapa zina, bersekedudukan suka sama suka ini dianggap jenayah dalam Islam?
Ini kerana objektif dalam perundangan syariah untuk memelihara keturunan dan maruah.

Objektif penggubalan Akta Antigangguan Seksual ini saya yakin turut mempunyai tujuan yang sama.

Cuma persoalannya sejauh mana kita bertegas menegah perbuatan zina dalam masyarakat yang turut menyebabkan keruntuhan sosial dan peradaban manusia sejak sekian lama.

Jenayah zina yang merosakkan keturunan dan menjatuhkan maruah diri seseorang.
Tuan Yang di-Pertua, mengenai subfasal 20(3) yang memperuntukkan bahawa tribunal boleh menolak apa-apa aduan gangguan seksual yang dianggap remeh atau menyusahkan oleh tribunal.

Saya ingin penjelasan kementerian, minimum kriteria bagi sesuatu kes aduan gangguan seksual, adakah kementerian telah meneliti perkara ini.

Saya berpandangan, antara kebimbangan utama... Dato’ Kesavadas a/l A Achyuthan Nair: Yang Berhormat boleh mencelah sikit tak, Yang Berhormat boleh bertanya sikit tak?
Puan Hajah Nuridah binti Mohd Salleh: Ya.

Dato’ Kesavadas a/l A Achyuthan Nair: Tadi setelah perbahasan saya, saya lupa hendak buat ini sebab terhad masa.

Satu prosedur yang baik ialah setuju dengan cadangan saya untuk buat satu penapisan sebelum kes ini dibawa ke tribunal.

Macam contohnya Bar Council, ada banyak kompelin atau aduan dibuat kepada Bar Council.

48 DN 11.8.2022 Akan tetapi sebelum Bar Council mendengar meritnya, kes ini akan dibagi pada satu Committee dulu.
Committee tapis- okey ada kes atau tidak.

Kalau tidak, okey perlu dibuang tetapi ada had untuk rayuan.

Kalau ada, baru rujuk kepada... Puan Hajah Nuridah binti Mohd Salleh: Tribunal.

Dato’ Kesavadas a/l A Achyuthan Nair: Disiplinary Board.

Akhir sekali dia akan buat keputusan.

Setuju tak kalau kita ada prosedur macam itu dalam rang undang-undang ini?

Terima kasih.

Puan Hajah Nuridah binti Mohd Salleh: Okey, terima kasih Yang Berhormat.

Semalam ada juga diterangkan dalam taklimat untuk kita.
Jadi, saya rasa yang ini nanti minta kementerianlah jawab pada persoalan Yang Berhormat.

Saya berpandangan antara kebimbangan utama kepada si mangsa merupakan kekuatan dan sokongan untuk membuat laporan aduan yang berkaitan.

Kaji selidik Jabatan Pembangunan Wanita 2019 menunjukkan 93.7 peratus responden memilih untuk tidak melaporkan aduan mereka kepada pihak berkuasa.

Inilah cabaran utama yang kita hadapi ketika ini.


Oleh sebab itu saya berpandangan tribunal perlu mengambil sikap terbuka sepenuhnya untuk menerima sebarang aduan walaupun kita juga berpandangan ada pihak yang akan mengambil kesempatan.

Yang ini termasuk dengan apa yang dicadangkan oleh Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas ya.

Amalan ‘no wrong door policy’ perlu di aplikasi terlebih dahulu ini kerana kita tidak mahu si mangsa mempunyai tekanan untuk menyuarakan kes-kes yang dihadapi.
Bahkan sewajarnya juga medium aduan dipelbagaikan.

Saya turut mencadangkan supaya kementerian membangunkan sebuah platform libat urus yang teknikal dengan badan-badan bukan kerajaan yang senantiasa mengadvokasikan isu ini supaya mereka dapat membantu sama membawa kes-kes gangguan seksual ini ke tengah.

Saya juga bimbang mengenai kes-kes gangguan seksual yang melibatkan orang- orang kenamaan.
Saya mengharapkan agar peranan jawatankuasa tribunal tidak dilengahkan kes-kes sebegini kerana kita bimbang akan pelbagai isu lanjutan akan berbangkit kemudiannya.

Tuan Yang di-Pertua, saya bersetuju dengan penubuhan Jawatankuasa Pemantau dan Penilaian Khas bagi memantau keberkesanan dan pelaksanaan Akta Antigangguan Seksual serta menyediakan laporan khusus terhadap perjalanan akta.
■1450 Saya mengharapkan agar Sesi Libat Urus diteruskan oleh kementerian bagi memastikan ada ruang-ruang penambahbaikan pada masa akan datang.

Saya mencadangkan agar jawatan ini juga turut memperluaskan spektrum terhadap dasar Pendidikan Kesihatan Reproduktif dan Sosial Kebangsaan (PEKERTI) 2022-2025, khususnya berkaitan dengan subjek reproduktif dan pendidikan kesihatan sosial supaya agenda pendidikan seksual ini lebih terarah sejak bangku sekolah.

Tuan Yang di-Pertua, saya mohon menyokong.


Terima kasih.

Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Senator Puan Hajah Nuridah binti Mohd Salleh.

Seterusnya, saya menjemput Yang Berhormat Senator Puan Lim Hui Ying.

2.51 ptg.

Puan Lim Hui Ying: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.
Terima kasih saya ucapkan atas peluang untuk turut mengambil bahagian dalam sesi perbahasan RUU Antigangguan Seksual 2021 yang mana ini merupakan salah satu RUU yang telah lama ditunggu yang bertujuan untuk menyelesaikan isu gangguan seksual yang merupakan salah satu masalah sosial yang amat penting.

DN 11.8.2022 49 Apabila kita berbicara berkenaan gangguan seksual, gangguan ini telah mendatangkan impak kepada semua gender, tidak kira lelaki ataupun perempuan dan juga merentasi had umur.
Menurut statistik Polis Diraja Malaysia, terdapat 7,862 kes yang disiasat bagi kesalahan gangguan seksual yang melibatkan mangsa dan pelajar yang berumur di bawah 18 tahun dari tahun 2014 sehingga 2016.

Ini merupakan statistik yang membimbangkan dan sekiranya tiada tindakan diambil, isu ini akan terus menghantui masyarakat kita dan dengan pengenalan RUU ini adalah diharapkan perlindungan dapat diberikan kepada mangsa-mangsa gangguan seksual, terutamanya anak-anak muda kita.
Selain daripada statistik yang dibangkit tersebut, adalah begitu membimbangkan di mana gejala yang tidak senonoh ini sering kali diamalkan di Dewan Rakyat oleh segelintir Ahli Parlimen yang sering kali menggunakan istilah yang boleh dianggap sebagai gangguan seksual.

Terkini perkataan “P” yang digunakan oleh Ahli Parlimen Pasir Salak.

Ini contoh yang perlu kita tangani dengan lebih serius.
Ahli Parlimen Baling dan Ahli Parlimen Kinabatangan juga sering mengeluarkan perkataan yang boleh dianggap sebagai gangguan seksual.

Memandangkan isu gangguan seksual ini merupakan isu yang sensitif, saya turut berharap agar apabila agensi-agensi yang berkenaan dalam menjalankan tugas mereka, kaedah yang sensitif perlu diambil agar perlindungan dapat diberikan kepada mangsa- mangsa gangguan seksual.
Saya ingin mencadangkan supaya satu prosedur operasi standard (SOP) yang sewajarnya perlu dirangka, khususnya dalam tindakan yang diambil untuk melindungi mangsa untuk memastikan identiti dan keselamatan mereka adalah terjamin.

Saya ingin mencadangkan agar Tribunal atau lembaga antigangguan seksual mempunyai kepelbagaian ahli daripada segi agama, bangsa dan latar belakang.
Apabila lembaga ini mempunyai kepelbagaian, ini dapat memperkukuhkan perpaduan dalam kalangan masyarakat bangsa Malaysia dalam menyelesaikan masalah berkaitan gangguan seksual.

Hal ini demikian kerana kepelbagaian daripada segi agama, bangsa dan latar belakang boleh melahirkan pelbagai variasi idea-idea dalam menyelesaikan masalah gangguan seksual.
Tambahan pula, bukan sahaja idea-idea pelbagai, akan tetapi Tribunal ini boleh mendapat pelbagai pendapat dan langkah untuk menyelesaikan masalah yang dihadapi.

Sebagai contoh, dengan kepelbagaian latar belakang dalam tribunal ini, banyak pandangan dan cadangan boleh dikemukakan dari sisi pandangan pelbagai dan berbeza dalam perbincangan tribunal ini.
Kesannya, kepelbagaian tersebut dapat memberikan solusi atau penyelesaian yang banyak untuk menyelesaikan pelbagai segi masalah melibatkan gangguan seksual yang berlaku dalam masyarakat.

Bagi meningkatkan lagi keberkesanan RUU tersebut, ingin saya mencadangkan agar kerajaan menyediakan satu saluran atau talian hotline yang secara langsung untuk membendung isi gangguan seksual ini.
Menerusi saluran yang disediakan ini, ia mempunyai fungsi galakan untuk membantu mangsa gangguan seksual tampil ke hadapan untuk melaporkan gejala gangguan seksual yang berlaku.

Saluran ini juga perlu memastikan identiti pengadu dapat dirahsiakan dan tindakan susulan boleh diambil untuk menyampaikan bantuan sewajarnya kepada mangsa.

Pada masa yang sama, menyenangkan tindakan segera diambil oleh agensi penguat kuasa yang sewajarnya.
Akhir kata, saya berharap isu sensitiviti dan perlindungan ke atas identiti mangsa gangguan seksual yang sewajarnya boleh turut diperkenalkan pada masa yang sama kita memperkenalkan RUU ini.

Untuk mendirikan teladan yang baik, saya turut berharap agar semua wakil rakyat juga perlu sentiasa berwaspada ke atas hujah yang dikeluarkan supaya satu contoh yang baik boleh didirikan demi manfaat mereka sendiri dan keseluruhan masyarakat umum.

Dengan kata-kata ini, saya memohon menyokong.

Sekian terima kasih.


50 DN 11.8.2022 Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Senator Puan Lim Hui Ying atas perbahasan tadi.

Ahli-ahli Yang Berhormat, ada satu Usul daripada Yang Berhormat Menteri.

Silakan.

2.56 ptg.
USUL WAKTU MESYUARAT DAN URUSAN DIBEBASKAN DARIPADA PERATURAN MESYUARAT Timbalan Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat [Dato’ Hajah Siti Zailah binti Mohd Yusoff]: Tuan Yang di-Pertua, saya mohon mencadangkan bahawa, “Mengikut peruntukan Peraturan Mesyuarat 11(1) Mesyuarat pada hari ini tidak akan ditangguhkan sehingga selesai diputuskan D.R 14/2022 Rang Undang-undang Kanun Tatacara Jenayah (Pindaan) 2022 seperti yang tertera di No.4 dalam Aturan Urusan Mesyuarat pada hari ini dan Ucapan-ucapan Penangguhan, dan selepas itu Mesyuarat akan ditangguhkan sehingga jam 10 pagi pada hari Isnin, 15 Ogos 2022.” Timbalan Yang di-Pertua: Saya minta sokongan Menteri.
Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat [Datuk Seri Rina binti Mohd Harun]: Saya menyokong.

Timbalan Yang di-Pertua: Ahli-ahli Yang Berhormat, sekarang saya kemukakan ialah usul seperti yang masalah kepada Majlis untuk diputuskan.

Masalahnya dikemukakan oleh Yang Berhormat Timbalan Menteri itu tadi hendaklah disetujukan.

[Usul dikemuka bagi diputuskan; dan disetujukan] Timbalan Yang di-Pertua: Dengan ini, saya menjemput Yang Berhormat Senator Tuan Balasubramaniam a/l Nachiappan.

2.57 ptg.
2.57 ptg.

Tuan Balasubramaniam a/l Nachiappan: Salam sejahtera Tuan Yang di-Pertua kerana memberikan saya peluang dan ruang untuk berbahas dalam Rang Undang- undang Antigangguan Seksual 2021.

Saya sangat tertarik untuk berbahas dalam RUU kerana saya yakin bahawa RUU Antigangguan Seksual 2021 merupakan satu RUU yang sangat penting untuk dilaksanakan di dalam negara kita.
Tuan Yang di-Pertua, saya ada membaca laporan berita iaitu sebanyak 11,914 kes gangguan seksual direkodkan Polis Diraja Malaysia sejak tahun 2018 hingga Ogos tahun lalu dengan 90 peratus pemangsa ialah mereka yang dikenali dan antara modus operandinya menampilkan watak baik seperti mana dilaporkan oleh Penolong Pengarah Bahagian Siasatan Seksual Wanita dan Kanak-kanak D11, Bukit Aman, Asisten Komisioner Polis Siti Kamsiah Hassan.
DN 11.8.2022 51 Malah jaguh penerjun negara Datuk Pandelela Rinong juga pernah menjadi mangsa apabila beliau mendedahkan yang beliau mempunyai pengalaman berdepan dengan seorang jurulatih yang menjadikan perkara lucah sebagai bahan lawak sehingga mendapat maklum balas segera daripada Yang Berhormat Menteri Belia dan Sukan, Dato' Seri Ahmad Faizal bin Dato' Haji Azumu yang menggesa semua atlet untuk terus bersuara tentang isu gangguan seksual seperti isu jenaka lucah.
Gangguan seksual tidak semestinya bersifat fizikal.

Sebaliknya, gangguan seksual boleh berlaku secara lisan, penghantaran, kata-kata, video atau imej tidak diingini.

Gangguan seksual dalam talian ialah menghendap- stalking, memberi ucapan benci atau lucah, memeras ugut, memberi komen dengan niat untuk menimbulkan kemarahan pengguna line- trolling, mencari dan menyebarkan maklumat sulit untuk memalukan atau menjatuhkan maruah seseorang- doxing.
■1500 Enam elemen penting yang diperkenalkan seperti mana yang dijelaskan oleh Yang Berhormat Timbalan Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat, Dato' Hajah Siti Zailah binti Mohd Yusoff iaitu pemakaian undang-undang yang lebih meluas tanpa mengira lokasi kesalahan berlaku iaitu sama ada di tempat kerja atau tempat lain dan tebus rugi kepada mangsa melalui pemberian remedi bersesuaian sebenarnya telah membuka ruang kepada keadilan terhadap mangsa.
Paling utama, RUU ini dapat menunjukkan kesalahan gangguan seksual merupakan satu pelanggaran hak asasi manusia dan bentuk keganasan berasaskan gender.

Saya ingin mendapatkan maklum balas daripada pihak kementerian seperti berikut: (i) (ii) (iii) kenapakah RUU Antigangguan Seksual ini mengambil masa yang agak lama untuk disiapkan dan dibentangkan di dalam Dewan Rakyat?

; apakah kerajaan bersedia untuk mewujudkan sebuah mahkamah khas untuk membicarakan kes berkaitan gangguan seksual?
; dan adakah kerajaan akan mempertimbangkan untuk meletakkan hukuman penjara dalam tempoh yang lebih panjang kepada pelaku gangguan seksual ini?

Tuan Yang di-Pertua, adalah sangat penting agar masyarakat memelihara diri daripada terjebak kepada perkara-perkara yang diharamkan kerana ini merupakan tuntutan agama.

Ingat pesanan Nabi Muhammad SAW bahawa menjaga keselamatan perlu diutamakan.
Sabda Nabi Muhammad SAW yang bermaksud, “Apa yang aku larang kamu lakukan, hendaklah kamu jauhi dan apa yang aku diperintahkan kepada mu, maka lakukanlah sesuai kemampuan kamu.” Hadis riwayat Muslim.

Tuan Yang di-Pertua, saya dengan ini menyokong Rang Undang-undang Antigangguan Seksual 2021.

Sekian, terima kasih.

Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Senator Tuan Balasubramaniam a/l Nachiappan.

Seterusnya, saya menjemput Yang Berhormat Senator Tuan Haji Aziz bin Ariffin.

3.02 ptg.
3.02 ptg.

Tuan Haji Aziz bin Ariffin: Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam Keluarga Malaysia.

Tuan Yang di-Pertua, rang undang-undang ini merupakan satu usaha melindungi tuntutan mangsa melalui penubuhan Tribunal mangsa selain memudah cara Antigangguan Seksual.

52 DN 11.8.2022 Gangguan seksual di Malaysia tidak pernah mengenal mangsanya dan boleh berlaku kepada sesiapa dan di mana-mana sahaja sama ada di rumah, sekolah, tempat awam ataupun tempat kerja.
Setiap golongan tanpa mengira jantina juga tidak terselamat sama ada orang dewasa, warga emas, kanak-kanak ataupun ibu hamil yang berisiko untuk mengalaminya.

Memang benar 90 peratus pemangsa merupakan mereka yang dikenali.

Manakala modus operandinya menampilkan watak-watak yang baik.

Dalam tempoh pandemik COVID-19 sahaja iaitu antara tahun 2020 dan 2021, kes kesalahan jenayah seksual terhadap kanak-kanak juga turut mencatat peningkatan iaitu sebanyak 42 peratus.
Di seluruh dunia Tuan Yang di-Pertua, Tabung Pembangunan Bangsa-Bangsa Bersatu untuk Wanita (UNIFEM) bagi kesaksamaan gender dan pemerkasaan wanita menganggarkan satu daripada setiap wanita pernah mengalami gangguan seksual.
Walaupun undang-undang sedia ada seperti Akta Pekerjaan dan Kanun Keseksaan mengandungi klausa mengenai gangguan seksual, namun ramai yang mendesak supaya rang undang-undang ini khas bagi melindungi mangsa dan menyediakan cara yang terselamat untuk membuat aduan kepada pihak berkuasa selain polis.
Jadi, sekali lagi saya ingin mengucapkan tahniah kepada pihak kerajaan kerana telah berjaya membawa RUU antigangguan yang lebih komprehensif yang meliputi pencegahan gangguan seksual dan memberikan perlindungan yang menyeluruh dan lebih baik kepada mangsa yang terlibat.

Tuan Yang di-Pertua, apakah bentuk perlindungan yang diberikan kepada mangsa yang membuat laporan kepada tribunal melalui RUU ini?
Ini kerana sudah pastinya mereka menginginkan suatu jaminan agar keselamatan diri mereka terjamin setelah membuat sesuatu laporan.

Secara umumnya, mangsa sememangnya sukar untuk melupakan peristiwa yang menimpa diri mereka sehingga mengganggu ketenangan, penumpuan dan juga kestabilan mental serta emosi mangsa.

Kesan yang dialami oleh mangsa gangguan seksual amat membimbangkan.

Selain menjejaskan fizikal dan mental, ia juga boleh mengakibatkan kematian.
Apakah bentuk bantuan yang diberikan kepada mangsa dengan gangguan seksual yang mereka alami dan trauma sehingga berlakunya gangguan mental terhadap mereka?

Teknologi telekomunikasi dan perhubungan masa kini menjadikan media sosial sebagai pemudah cara kepada masyarakat untuk berhubung.

Namun begitu, kemajuan teknologi ini juga menjadi antara punca jenayah seksual siber terbesar dalam kalangan masyarakat khususnya kepada golongan muda.
Media sosial menjadi tempat kepada penjenayah untuk mencari, memerangkap dan mengajak mangsa ke arah perilaku seksual.

Jenayah seksual yang berlaku juga menjadi semakin rumit dan sukar untuk diatasi dengan adanya media sosial.

Bagi umat Islam, ketika mana seorang kanak-kanak itu apabila dia akil baligh ataupun cukup umur, dia ada satu tanggungjawab khusus sama ada pada dirinya sendiri dan juga kepada orang di persekitarannya.
Perkara ini perlu dipupuk sejak awal prasekolah ataupun di tabika lagi Tuan Yang di-Pertua dan turut diperkembangkan ke peringkat pendidikan yang lebih tinggi dari semasa ke semasa.

Kebanyakan kanak-kanak tidak tahu melindungi diri mereka daripada gangguan seksual malah gagal mengenal pasti gangguan itu di tempat awam seperti di dalam bas sekolah.

Pada April lalu Tuan Yang di-Pertua, seorang kanak-kanak perempuan berusia 11 tahun di Seremban didakwa dicabul oleh pemandu van sekolah ketika dihantar pulang.
Pemandu tersebut dikatakan menyentuh pipi kanak-kanak itu sambil memujinya, menggosok tangan dan kakinya dan dia juga didakwa meminta kanak-kanak itu berhubung dengannya menerusi aplikasi WhatsApp.

Namun- boleh sambung sedikit lagi Tuan Yang di-Pertua, hendak perabis?

Timbalan Yang di-Pertua: Silakan.

DN 11.8.2022 53 Tuan Haji Aziz bin Ariffin: Namun, kejadian sebegini bukanlah kes terpencil atau jarang berlaku.
Hakikatnya Tuan Yang di-Pertua, kes gangguan seksual kanak-kanak seperti ini kerap kali terjadi serta dilaporkan sejak dahulu lagi.

Zaman kanak-kanak merupakan satu fasa kehidupan yang indah dan dipenuhi dengan gelak ketawa.

Namun, bagi kebanyakan mangsa gangguan seksual kanak-kanak, tragedi itu akan menjejaskan kehidupan mereka malah berupaya menjadi titik hitam dalam kehidupan.
Tanpa langkah pencegahan awal, titik hitam itu akan berkembang besar meninggalkan kesan yang berpanjangan sekali gus berpotensi mengganggu perkembangan emosi dan mental mereka.

Justeru Tuan Yang di-Pertua, saya memohon agar kerajaan memberi peruntukan sewajarnya kepada kementerian berkaitan bagi tujuan pendidikan dan program-program kesedaran terhadap gangguan seksual di seluruh negara.

Diharap agar kes yang dilaporkan dapat diproses serta diselesaikan dalam masa terdekat.
Tuan Yang di-Pertua, sesungguhnya saya menyokong rang undang-undang ini.

Terima kasih.

Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Senator Tuan Haji Aziz bin Ariffin, dengan penuh semangat membahaskan usul ini.

Seterusnya, saya menjemput Yang Berhormat Senator Datuk Nicole Wong Siaw Ting.

3.09 ptg.

Datuk Nicole Wong Siaw Ting: Salam sejahtera dan salam Keluarga Malaysia.
Terima kasih kepada Tuan Yang di-Pertua kerana mengizinkan saya untuk mengambil bahagian dalam perbahasan Rang Undang-undang Antigangguan Seksual 2021.

Sebagai mangsa gangguan seksual, bukan sahaja saya sendiri tetapi juga anak perempuan saya yang pernah menjadi mangsa, saya memang menanti-nantikan rang undang-undang ini.
■1510 Pertamanya, saya ingin mengucapkan tahniah kepada kementerian kerana akhirnya telah berjaya menggubal satu undang-undang yang mengangkat martabat khususnya wanita di negara ini sekali gus meningkatkan kesejahteraan dan keselamatan seluruh negara Keluarga Malaysia.
Penggubalan undang-undang ini juga merupakan satu manifestasi jelas akan keprihatinan dan keseriusan kerajaan untuk menghapuskan isu ketidaksamaan atau diskriminasi jantina yang sering berlaku sejak sekian lama selaras dengan komitmen Malaysia terhadap Konvensi Penghapusan Segala Bentuk Diskriminasi Terhadap Wanita yang disertai sejak 5 Julai tahun 1995 iaitu 27 tahun yang lalu.
Secara keseluruhannya, saya menyokong penggubalan undang-undang ini supaya kita mempunyai rujukan dan precedent yang dapat meningkatkan kesedaran kepada semua pihak mengenai gangguan seksual ini.

Berdasarkan statistik dilaporkan PDRM, sebanyak 11,914 kes gangguan seksual telah di rekod dalam tempoh empat tahun di dalam tahun 2018 sehingga Ogos tahun 2021.

Lebih membimbangkan apabila mangsa gangguan seksual yang direkodkan terdiri daripada remaja berusia 13 hingga 15 tahun.
Data-data yang membimbangkan ini sudah cukup untuk kita menyegerakan pembentukan rang undang-undang ini untuk menggelakkan timbulnya pelbagai spekulasi dan perdebatan hingga mewujudkan kegusaran awam.

54 DN 11.8.2022 Namun begitu, ada beberapa perkara yang saya lihat memerlukan penjelasan yang sewajarnya daripada pihak kementerian bagi memastikan pelaksanaan rang undang-undang tersebut tidak hanya sekadar siap atau cantik di atas kertas tetapi pelaksanaannya longlai.
Saya ingin membangkitkan pertanyaan mengenai fasal 3 berkaitan penubuhan tribunal iaitu apakah pihak kementerian mempunyai garis masa tertentu atau bila Tribunal bagi Antigangguan Seksual ini akan implementasikan?

Adakah setelah rang undang- undang ini lulus nanti kita masih perlu menunggu lebih lama lagi untuk mewujudkan tribunal berkenaan?
Sejauh mana pihak kementerian rancang untuk mewujudkan Tribunal bagi Antigangguan Seksual ini di peringkat negeri, daerah ataupun sehingga mukim bagi memudahkan sebarang aduan untuk mangsa boleh segera dilakukan seperti kita membuat aduan di balai polis?
Saya juga ingin memetik sedikit kajian yang dilaksanakan oleh YouGov Omnibus yang mendapati satu per tiga daripada wanita di Malaysia pernah mengalami gangguan seksual dengan hanya separuh ataupun 53 peratus sahaja yang berani untuk melaporkan sama ada kepada kenalannya, ahli keluarga ataupun pihak berkuasa.

Berdasarkan kajian ini, sejauh mana keyakinan pihak kementerian dengan wujudnya rang undang-undang ini, maka akan lebih ramai mereka yang menjadi mangsa akan tampil ke hadapan?
Ya, minta sebentar lagi Tuan Yang di-Pertua.

Kegusaran saya ialah apabila terlalu banyak prosedur yang memakan masa dan wang ringgit, maka akhirnya mereka yang menjadi mangsa tidak mahu membuat sebarang lagi sekiranya mangsa itu daripada golongan yang kurang tindakan tambahan berkemampuan ataupun kurang berpelajaran.

Apakah pendekatan yang akan diambil oleh pihak kementerian bagi mengatasi situasi yang saya maksudkan sebentar tadi?
Melalui rang undang-undang ini juga saya ingin mencadangkan agar akta ini dapat dijalankan, dijadikan sebagai sebuah medium untuk kita menghasilkan statistik rasmi mengenai isu gangguan seksual di Malaysia yang kita masih kurang maklumat mengenainya dan hanya bergantung kepada NGO-NGO yang tertentu.

Tuan Yang di- Pertua, saya minta satu minit lagi.

Seterusnya, dalam fasal 24 dan fasal 25, Ketua Kesetiausaha Kementerian (KSU) menjadi pentadbir akta ini.
Apakah justifikasi pihak kementerian untuk meletakkan KSU sebagai pentadbir untuk akta ini?

Saya mohon untuk dijelaskan mengenai persoalan ini.

juga Akhir sekali, saya ingin mendapatkan penjelasan daripada pihak kementerian mengenai tafsiran untuk mewujudkan satu persekitaran yang kondusif agar tidak ada sesiapa yang teraniaya akibat kewujudan rang undang-undang ini.
Bagaimana pihak kementerian mentafsirkan bentuk-bentuk gangguan seksual kerana saya lihat ada ayat-ayat yang boleh memberi tafsiran yang berbeza dalam rang undang-undang ini.

Akhirnya sekali Tuan Yang di-Pertua, saya mohon Rang Undang-undang Antigangguan Seksual ini.

Sekian, terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Senator Datuk Wong Siaw Ting atas perbahasan tadi.

Seterusnya, saya menjemput Yang Berhormat Senator Tuan Ir.

Ts.
Ts.

Haji Khairil Nizam bin Khairudin.

3.17 ptg.

Tuan Ir.

Ts.

Haji Khairil Nizam bin Khairudin: Bismillahi Rahmani Rahim.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam Keluarga Malaysia.

Terima kasih kepada Tuan Yang di-Pertua ke atas keizinan untuk saya mengambil bahagian dalam perbahasan bagi Rang Undang-undang Antigangguan Seksual 2021.
DN 11.8.2022 55 Firman Allah SWT... [Membaca sepotong ayat Al-Quran] “Dan orang-orang yang beriman lelaki dan perempuan sesetengahnya menjadi penolong bagi sesetengah yang lain.

Mereka menyuruh membuat kebaikan dan melarang daripada berbuat kejahatan” Surah At-Taubah Ayat 71.

Ada yang mendakwa bahawa rang undang-undang ini merupakan satu kemenangan buat para wanita di luar sana.

Saya katakan tidak.
Saya katakan tidak.

Ia bukan sekadar kemenangan buat para wanita di luar sana tetapi hakikatnya ia merupakan kemenangan buat seluruh rakyat Malaysia tanpa mengira jantina, kaum, kedudukan dan pangkat, khususnya para mangsa yang dizalimi selama ini.

Hakikatnya Tuan Yang di-Pertua, kita pada hari ini sedang meniti denai-denai untuk meningkatkan peradaban dan ketamadunan negara yang berpaksikan kepada ajaran agama, nilai moral dan tatasusila adat ketimuran.

Peradaban yang terbaik pastinya Peradaban Islam.


Ia disebut sebagai Hadharah Islamiyyah, dengan izin.

Sebuah tamadun yang dibangunkan dengan prinsip dan nilai Islam yang mana pasaknya adalah rakyat yang dididik dengan jati diri yang sempurna sehingga membentuk masyarakat yang sejahtera.

Saya menekankan perihal ketamadunan ini adalah kerana akar masalah kepada gangguan seksual ini sebenarnya bermula daripada masalah peribadi individu yang tidak bermoral, tidak bertamadun dan cetek pemikiran.
Tuan Yang di-Pertua, RUU yang diusulkan ini merupakan satu titik perubahan ataupun turning point, dengan izin, kepada masalah ribuan rakyat yang selama ini menjadi mangsa, namun mereka tidak dibela serta diambil perhatian kerana tidak ada undang- undang khusus untuk membela mereka.

Dewan Negara yang mulia ini menjadi saksi bahawa tidak ada tempat buat jenayah gangguan seksual dalam negara ini.

Kita sesekali tidak akan berkompromi dan tidak akan bertoleransi dengan jenayah ini.
Alangkah sedihnya negara kita pada kala kita ingin pergi ke arah negara maju akibat daripada pemasalahan ini berapa banyak potensi serta mereka yang berkemahiran tinggi telah terhalang potensi mereka akibat daripada kesan psikologi hilang keyakinan diri, menjauhkan diri daripada masyarakat dan merasa tidak selamat di tempat kerja.

■1520 Tuan Yang di-Pertua, gangguan seksual boleh dibahagikan kepada dua jenis iaitu tindakan yang melibatkan ganjaran dan yang kedua, bersifat ancaman.
Saya ambil contoh gangguan lisan, isyarat, visual, psikologi atau fizikal oleh majikan atau mereka yang lebih berkuasa di tempat kerja ataupun mereka yang tidak bertanggungjawab ini ataupun rakan sekerja demi kepentingan jawatan, ancaman atau ejekan untuk dianiayai.
Oleh yang demikian, bolehkah pihak kementerian menjelaskan di Dewan yang mulia ini tentang garis panduan ataupun jaminan oleh pihak kementerian bahawa mana- mana individu yang melakukan aduan, mereka akan dilindungi sama ada dari sudut keselamatan daripada ancaman jenayah, karier, maruah diri atau keluarga serta kerahsiaan diri mereka.

Tuan Yang di-Pertua, saya juga ingin mengambil perhatian Ahli-ahli Yang Berhormat sekalian mengenai faktor-faktor yang mengundang kepada jenayah gangguan seksual ini.
Saya yakin poin ini ramai yang tidak berani untuk menyatakan kerana kita akan dianggap sebagai polis sosial kepada masyarakat dan saya tidak bimbang untuk dikutuk di luar sana kerana ini merupakan pengalaman saya sendiri.

Antara faktor besar yang mengundang kepada jenayah ini merupakan masalah tatacara pemakaian sama ada lelaki ataupun perempuan yang bertentangan dengan kod etika pakaian profesionalisme di tempat kerja.
Selain daripada itu, ada di antara kita yang cuba menormalisasikan budaya pakaian barat yang mencolok mata atas tiket kebebasan individu dan meninggalkan adat ketimuran sehingga mengganggu kesejahteraan pihak-pihak lain seperti yang dinyatakan dalam tafsiran.

Pakaian tak pakai, umpama macam memakai baju adik ke tempat kerja.

Bila kita tengok, kita disalahkan.


56 DN 11.8.2022 Sedangkan sepatutnya ada etika-etika yang sepatutnya diikuti oleh mana-mana individu sama ada lelaki ataupun perempuan untuk menjaga kesejahteraan individu- individu yang lain.
Oleh yang demikian, saya ingin meminta penjelasan daripada pihak kementerian, apakah RUU ini juga memberikan perlindungan kepada mana-mana individu yang terasa terganggu di tempat kerja oleh sebab pakaian rakan sekerja mereka yang mencolok mata dan bersifat keterlaluan bertentangan dengan adat ketimuran dalam negara kita?
Tuan Yang di-Pertua, akhir saya dalam hujah ini, bak kata pepatah, ‘melentur buluh biarlah daripada rebung.’ Saya kira RUU yang kita bahas pada hari ini merupakan permulaan kepada usaha kita untuk memerangi gangguan seksual ini.

Daripada ini, apakah pelan jangka masa panjang pihak kementerian untuk memperkasakan lagi RUU ini dan meningkatkan kesedaran melawan gangguan seksual ini?
Apakah pihak kementerian juga bercadang untuk bekerjasama dengan Kementerian Pendidikan untuk memasukkan silibus anti gangguan seksual ini ke dalam sistem pendidikan negara agar kesedaran ini dapat diterapkan ke dalam setiap diri rakyat Malaysia sejak di bangku sekolah lagi?

Akhirnya, sedikit pantun.

Tegak rumah kerana sendi, Runtuh sendi rumah binasa; Tegak bangsa kerana budi, Runtuh budi hilanglah bangsa.
Sekian Tuan Yang di-Pertua, saya mohon menyokong... [Tepuk] Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Senator Tuan Ir.

Ts.

Haji Khairil Nizam bin Khirudin atas perbahasan yang telah diberikan tadi.

Seterusnya saya menjemput Yang Berhormat Senator Datuk Dr. Dominic Lau Hoe Chai.

3.23 ptg.
3.23 ptg.

Datuk Dr. Dominic Lau Hoe Chai: Terima kasih kepada Tuan Yang di-Pertua kerana memberikan peluang kepada saya untuk berbahas dalam Rang Undang-undang Antigangguan Seksual 2021 atau AGS yang dibentangkan oleh Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat dalam usaha menamatkan normalisasi gangguan seksual.

Walaupun agak lambat sebenarnya, tetapi tak apalah, sekarang dah ada di Dewan yang tertinggi untuk berbahas.
Dengan ini, saya pun nak ambil kesempatan ucapkan terima kasih kepada Yang Berhormat Menteri kerana diri sendiri berada di sini mendengar perbahasan, telah menunjukkan komitmen Yang Berhormat Menteri mengenai RUU AGS yang nak bentang pada petang yang mulia ini.
Memang seperti rakan-rakan yang telah dikatakan bahawa pelanggaran berbentuk gangguan seksual ini bukan hanya kepada pihak wanita sahaja, tetapi juga turut dirasai oleh kaum lelaki dan, dengan izin, transgender antara jantina yang menjadi parah dengan persekitaran yang terbuka tanpa sebarang penetapan undang-undang yang serius.

Saya memang berharap akta yang dibentangkan ini walaupun masih terdapat pelbagai segmen yang perlu dipertingkatkan, tetapi ia sangat penting kepada masyarakat kita.
Saya telah baca dalam berita, artikel, ucapan daripada pihak badan bukan kerajaan dan masyarakat sivik berhubung pandangan dan perhatian yang dipohon oleh kementerian.

Biar saya merekodkan secara rasmi melalui perbahasan ini.

Kementerian perlulah sentiasa terbuka kepada pandangan, sentiasa kaji kepada keadaan semasa dan memberikan perhatian kepada isu-isu yang berbangkit berkaitan dengan gangguan seksual.
DN 11.8.2022 57 Jangan sekadar lulus, tubuh tribunal, jelajah ke sana ke sini, lepas itu tutup buku dan tidak ambil kira perubahan persekitaran.

Memang dunia ini bergerak dengan pantasnya, sebegitu juga isu-isu sesebuah masyarakat.
Maka, saya mohon agar kementerian menetapkan sekurang-kurangnya dua tahun sekali mengadakan, membuatkan kajian lapangan, terima pandangan masyarakat, badan bukan kerajaan, masyarakat sivil, rujuk pakar-pakar yang berkaitan, ambil kira cadangan dan perhatian pertubuhan antarabangsa dan sentiasa menambah baik undang- undang ini.
Tuan Yang di-Pertua, saya memang sokong RUU AGS 2021, tetapi saya pun nak memohon penjelasan daripada kementerian berhubung dengan perwakilan pihak ketiga, kelayakan pihak ketiga dalam melaporkan aduan gangguan seksual dan mewakili bagi pihak mangsa, contohnya ahli keluarga.

Minta mohon kementerian menjelaskan dengan selanjutnya.

Saya juga ingin mendapatkan penjelasan daripada kementerian mengenai perbicaraan di tribunal dengan kehadiran perwakilan pengamal undang-undang ini.
Adakah sebarang penetapan yang dibuat dalam menentukan keperluan, keparahan dan kepentingan dalam mendapatkan bantuan guaman?
Tuan Yang di-Pertua, saya berharap kementerian memang boleh bekerjasama dengan Kementerian Pendidikan, Kementerian Kesihatan, Kementerian Perpaduan Negara, Kementerian Sumber Manusia dan juga Jabatan Perdana Menteri terutamanya Bahagian Hal Ehwal Undang-undang dalam memberikan perhatian kepada kempen pengetahuan dan kesedaran anti gangguan seksual bermula di peringkat sekolah, menara gading, tempat kerja dan sebagainya.
Kita kena sebarkan betapa parah isu ini dan pengetahuan anti gangguan seksual perlu diterapkan dalam masyarakat agar mereka mengenali dan menilai persekitaran mereka.

Kesedaran dan didikan ini adalah sangat- sangat penting.

Mungkin Yang Berhormat Menteri boleh jelaskan apakah pendekatan-pendekatan yang telah diadakan sedang diambil oleh kementerian termasuk, dengan izin, cross ministry engagement.
Kita pun sudah ada banyak projek yang sudah berjaya seperti Strategi Lautan Biru- Blue Ocean Strategy di mana kita mengurangkan kadar jenayah dengan kerjasama polis di Kementerian Dalam Negeri dan tentera dalam Kementerian Pertahanan.

Tuan Yang di-Pertua, kita perlu sentiasa ingat bahawa sesebuah negara tidak akan makmur jika rakyat kita tidak dilindungi.

Saya memang melihat serius agenda membanteras gangguan seksual ini.
Rakyat perlu dilindungi, rakyat perlu diberi persekitaran sekolah yang selamat, tempat kerja yang selamat, rumah yang selamat, masyarakat yang selamat.

Ingat, gangguan seksual juga termasuk, dengan izin, no is no even if the person is a legal partner.

Maka, saya berharap pelaksanaan akta ini akan meliputi segala interpretasi.

Jangan ada kecacatan.

Tuan Yang di-Pertua, berkenaan dengan penilaian bukti.

Mohon Yang Berhormat Menteri menjelaskan mekanisme tribunal dalam menilai bukti gangguan seksual.
Adakah ia akan ditentukan dengan kehadiran perwakilan perundangan sahaja?

■1530 Beralih kepada keadaan mendapatkan keadilan.

Kita ambil contoh jika mangsa merupakan seorang pekerja dan diberhentikan kerja tanpa sebab yang kukuh serta realitinya pekerja itu menghadapi gangguan seksual daripada majikan.
Menurut perundangan ini, adakah mangsa boleh merujuk kepada Tribunal dalam mendapatkan keadilan dan pada masa yang sama merujuk kes pemberhentian kerja pada Mahkamah Perusahaan dalam mendapatkan keadilan dan pampasan yang sewajarnya?

Bolehkah kedua-dua perbicaraan ini yang asas tuntutannya berbeza berlangsung serentak pada masa yang sama?

58 DN 11.8.2022 Tuan Yang di-Pertua, seperti yang saya nyatakan sebelum ini, akta ini sangat penting untuk melindungi masyarakat kita daripada gangguan seksual.
Harapan saya hanya satu sahaja, jangan berhenti setakat akta ini.

Sentiasa usahakan yang terbaik.

Kaji selidik penambahbaikannya.

Dan ingat, menjadi tanggungjawab kementerian dalam melindungi masyarakat kita daripada berzina.

Dengan inilah saya menyokong sepenuhnya Rang Undang-undang Antigangguan Seksual 2021.

Sekian sahaja.

Terima kasih.

Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Senator Datuk Dr. Dominic atas perbahasan tadi.
Seterusnya, saya menjemput Yang Berhormat Senator Puan Noraini binti Idris.

3.31 ptg.

Puan Noraini binti Idris: Assalamualaikum warahmatullahi taala wabarakatuh.

Salam Sejahtera, salam Keluarga Malaysia.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua kerana memberikan saya peluang untuk bersama-sama membahaskan rang undang-undang ini.

Secara peribadinya, saya menyambut baik usaha Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat dalam menggubal Rang Undang-undang Antigangguan Seksual 2021.
Di sini juga saya ingin mengambil kesempatan mengucapkan tahniah kepada pihak kementerian atas penggubalan akta ini kerana akta ini memang amat ditunggu-tunggu oleh kaum wanita di luar sana setelah sekian lama berjuang untuk mendapatkan akta ini digubal.
Akta ini juga diharap bakal mengisi ruang lompong yang ada dalam undang- undang sedia ada kerana pada masa ini, dalam akta sedia ada seperti Kanun Keseksaan- Penal Code, hanya menangani beberapa bentuk gangguan seksual, antaranya rogol dan serangan seksual, di mana beban pembuktian dalam kes jenayah adalah melampau keraguan munasabah menyebabkan banyak kes gangguan seksual dalam Kanun Keseksaan sukar disabitkan.

Manakala dalam Akta Kerja 1955 pula, ia merangkumi gangguan seksual yang dilakukan di pejabat.
Menariknya akta baharu ini, berdasarkan definisi, ia bukan hanya meliputi gangguan seksual kepada kaum wanita tetapi juga kepada kaum lelaki.

Namun, ada beberapa persoalan dan mungkin juga cadangan yang ingin saya utarakan untuk penambahbaikan akta ini.
Kalau dilihat dalam akta ini, “gangguan seksual” ertinya apa-apa kelakuan tidak diingini yang bersifat seksual dalam apa-apa bentuk sama ada secara lisan, bukan lisan, visual, isyarat atau fizikal yang ditujukan kepada seseorang yang secara munasabahnya menyinggung atau menghina atau merupakan satu ancaman kepada kesejahteraannya.

“gangguan seksual” Saya tidak ada masalah dengan definisi ini.
Cuma, kalau boleh saya ingin mencadangkan definisi juga memasukkan perkataan, “mengaibkan kehormatan seseorang.” Ini adalah kerana seksyen 509 Kanun Keseksaan mentafsirkan gangguan seksual merupakan perkataan atau isyarat yang dimaksudkan mengaibkan kehormatan seseorang.

Jadi, dalam seksyen 509 Kanun Keseksaan ada menyebut perkataan inilah, “mengaibkan kehormatan seseorang”, tapi dalam Akta Antigangguan Seksual ini, perkataan ini tidak ada.

Jadi maksudnya ada perbezaan definisi di antara dua akta ini.
Jadi, saya rasa perlu ada keseragaman definisi untuk tafsiran gangguan seksual ini.

ini Yang keduanya, banyak kes gangguan seksual yang tidak dilaporkan kepada pihak berkuasa kerana rasa takut dan malu mangsa untuk tampil ke hadapan apabila melihat tiada perlindungan jika mereka mendedahkan kes tersebut kepada pihak berkuasa.

Perlu ada peruntukan mengenai perlindungan kepada mangsa apabila mereka membuat aduan kepada Tribunal.
DN 11.8.2022 59 Cadangan saya, mungkin boleh ditambah peruntukan yang memberi kuasa kepada Tribunal untuk mengeluarkan perintah melarang pelaku daripada mendekati atau mengganggu, mengugut pengadu atau mangsa sepanjang tempoh aduan tersebut didengar dan sehinggalah selesai diputuskan oleh Tribunal.

Yang ketiganya, saya ada membaca kenyataan media Yang Berhormat Menteri baru-baru ini yang menyatakan buat permulaan pejabat Tribunal Antigangguan Seksual akan ditubuhkan di Lembah Klang.
Saya berpendapat adalah penting untuk menubuhkan Tribunal dan pejabat operasi Tribunal bukan sahaja di Semenanjung tetapi juga di Sabah dan Sarawak seperti apa yang dikatakan oleh Yang Berhormat Rita tadi, untuk memudahkan urusan operasi dan urus setia Tribunal, pemfailan borang aduan, penyimpanan data maklumat pengadu dan orang yang diadu dan sebagainya supaya operasi lagi teratur dan tersusun sesuai dengan objektif akta ini sebagai sebuah platform mendapatkan keadilan, mampu, mudah dan cepat.
Maksudnya, pengadu tidak perlu menunggu lama untuk aduannya didengar dan diputuskan.

Saya juga bersetuju dengan cadangan Yang Berhormat Dato’ Kesavadas tadi semasa beliau mencelah Yang Berhormat Nuridah punya perbahasan bahawa perlu ada satu Jawatankuasa untuk membuat penapisan aduan kes gangguan seksual ini sebelum kes aduan gangguan seksual ini didengar oleh Tribunal.

Ini adalah untuk menapis aduan yang remeh dan yang bertujuan mengenakan dengan niat jahat terhadap orang yang kena adu.
Jadi, tidaklah tribunal ini membuang masa mendengar kes-kes yang remeh yang sengaja untuk mengenakan orang yang diadu itu.

Jadi, saya... Dato’ Kesavadas a/l A. Achyuthan Nair: Yang Berhormat, boleh tanya satu lagi, Yang Berhormat?

Puan Noraini binti Idris: Terpulang.

Dato’ Kesavadas a/l A. Achyuthan Nair: Continue dari situ ya.

Kes-kes yang remeh dan menyalahgunakan Tribunal ini.

Apa kata kalau ada satu fasal di sini, kos dibagi pada responden?
Puan Noraini binti Idris: Saya tidak ada masalah dengan cadangan itu.

Dato’ Kesavadas a/l A. Achyuthan Nair: Terima kasih.

Puan Noraini binti Idris: Akan tetapi terpulang kepada Yang Berhormat Menteri nanti untuk memperjelaskan ataupun menjawab.

Jadi, Tuan Yang di-Pertua, saya tidak ingin mengulang apa yang telah disentuh oleh rakan-rakan saya tadi, Yang Berhormat Senator yang sama-sama membahaskan akta ini.

Mana-mana cadangan yang baik, saya bersetuju.


Akhir kata, saya berharap dengan adanya RUU ini, perlindungan sewajarnya, keadilan dan kesejahteraan mangsa dapat terus terpelihara.

Dengan ini, saya mohon menyokong.

Terima kasih.

Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Senator Puan Noraini binti Idris atas perbahasan tadi.

Seterusnya, saya menjemput Yang Berhormat Senator Dr. Hajah Wan Martina binti Wan Yusoff.

3.38 ptg.
3.38 ptg.

Dr. Hajah Wan Martina binti Wan Yusoff: Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.

60 DN 11.8.2022 Timbalan Yang di-Pertua: Waalaikumsalam.

Dr. Hajah Wan Martina binti Wan Yusoff: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua atas ruang yang diberikan kepada saya untuk sama-sama menyertai perbahasan Rang Undang-undang Antigangguan Seksual.

Pertamanya, saya hendak ucapkan tahniah kepada kementerian Yang Berhormat Menteri yang telah berjaya membawa RUU ini ke Dewan Negara.
Tuan Yang di-Pertua, demi menjaga keselamatan, kehormatan dan maruah wanita walau di mana mereka berada sama ada di tempat kerja ataupun di tempat awam, Akta Antigangguan Seksual perlu disokong.

Ia juga penting untuk mengelak daripada kelakuan gangguan seksual dinormalisasikan.

Dengan kelulusan akta ini, kita berharap kerajaan berjaya mendidik masyarakat kita menjadi rakyat yang saling menghormati, bersopan santun, mengetahui batas-batas dalam pergaulan, persekitaran kerja atau tempat awam yang selamat.
Akta ini bukan untuk menghukum.

Kita bukan mahu melihat berapa banyak kes dilaporkan tetapi harapan kita, tiada lagi kes dilaporkan kerana masyarakat kita sudah bijak terdidik dalam menjaga kehormatan dan maruah wanita.

Ia merupakan satu tugas yang memerlukan komitmen yang tinggi oleh kementerian.

Namun, ia boleh dilaksanakan dengan kerjasama pelbagai pihak dan bantuan pelbagai agensi serta NGO.

Kita menjunjung prinsip Rukun Negara.

Prinsip pertama, kepercayaan kepada Tuhan.


Semua agama mempunyai nilai-nilai yang baik untuk diamalkan oleh penganutnya.

Islam sebagai agama rasmi negara kita telah memberi panduan lengkap dalam isu menjaga kehormatan wanita.

■1540 Dalam surah Al-Ahzab, ayat 59, sangat jelas Allah memerintah supaya menutup aurat, supaya mereka tidak diganggu.
Izinkan saya membaca maksudnya, “Wahai Nabi, suruhlah isteri-isterimu dan anak-anak perempuanmu serta perempuan-perempuan yang beriman supaya melabuhkan pakaiannya bagi menutup seluruh tubuhnya semasa mereka keluar.

Cara yang demikian lebih sesuai untuk mereka dikenal sebagai perempuan yang baik-baik.

Maka dengan itu, mereka tidak diganggu dan ingatlah Allah Maha pengampun lagi mengasihani”.

Manakala dalam Surah An-Nur, ayat 30 pula, Allah telah memerintahkan supaya kaum lelaki menundukkan pandangan.
Ini antara contoh langkah- langkah pencegahan yang dinyatakan dengan jelas oleh Islam.

Prinsip Rukun Negara yang kelima, kesopanan dan kesusilaan.

Gangguan seksual adalah berkaitan dengan tingkah laku yang melanggar adab kesopanan dan kesusilaan.

Untuk langkah pencegahan, amat penting rakyat dididik dengan adab dan budaya, sopan demi mendukung prinsip Rukun Negara.

Sikap dan tingkah laku yang perlu dibudayakan semula.
Saya mencadangkan satu polisi untuk membudayakan kesopanan dan kesusilaan dimulakan di Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat.

Kesimpulannya, nilai kesopanan dan kesusilaan merupakan asas kepada pembinaan negara yang harmoni, sebuah masyarakat dan persekitaran yang selamat dan seterusnya membina sebuah negara yang sejahtera.

Nilai ini perlu dipupuk dan diamalkan bagi menjadikan Malaysia negara maju mengikut acuan nilai budaya setempat.
Negara Malaysia yang kaya dengan adat, budaya, nilai dan moral seharusnya mampu melahirkan generasi yang berjiwa besar dalam berinteraksi sesama manusia.

Aspek pendidikan agama dan moral adalah amat penting diperkasakan di semua peringkat dan merangkumi pelbagai lapisan masyarakat.
Isu gangguan seksual ini bukan tanggungjawab Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat sahaja tetapi perlu dipikul bersama merentas kementerian supaya bersama-sama memberi pendidikan, kesedaran dan dapat diterjemahkan dengan tingkah laku yang baik, sopan dan bersusila.

Ini ialah undang- undang baru.

Oleh itu, apabila RUU ini dilaksanakan nanti, baru kita akan nampak isu-isu yang berbangkit.
DN 11.8.2022 61 Namun, ia boleh diperbaiki dan kelompangan-kelompangan ini diharapkan dapat ditambah baik mengikut keperluan pada masa hadapan.

Dengan itu, saya menyokong.

Sekian, terima kasih.

Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Senator Dr. Wan Martina binti Wan Yusoff.

Seterusnya, saya menjemput Yang Berhormat Senator Puan Fadhlina binti Dato’ Sidek.

3.43 ptg.

Puan Fadhlina binti Dato’ Sidek: Bismillahi Rahmani Rahim.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.


Kajang Pak Malau, kajang berlipat, Kajang hamba mengkuang layu; Pembentangan Rang Undang-undang Antigangguan Seksual ini adalah tepat, Untuk melindungi ahli komuniti yang diganggu.

Tuan Yang di-Pertua, saya ingin memulakan perbahasan pada petang ini dengan merakamkan beberapa perkara.

Pertamanya, ini ialah perjuangan yang berdekad-dekad lamanya dan akhirnya, walaupun agak lembap tetapi kita berjaya untuk membawa rang undang-undang ini akhirnya ke Dewan Negara.
Saya ingin merakamkan beberapa rakaman penghargaan kepada seluruh aktivis wanita yang telah memperjuangkan isu ini dengan cukup lama dan juga kepada mereka yang telah menunjukkan komitmen, khususnya kementerian dan rakan-rakan yang lain untuk menyokong terus agenda melindungi komuniti ini.

Tuan Yang di-Pertua, saya hendak mulakan selepas mendengar perbahasan rakan-rakan ini.
Ini adalah alarm ataupun kita panggil sedikit peringatan untuk pihak kementerian mengambil iktibar daripada seluruh perbincangan kita pada petang ini.

Pertamanya, saya hendak sebut rang undang-undang ini bercakap tentang satu ekosistem selamat yang mesti dipertahankan oleh setiap Ahli Dewan Negara yang membahaskan isu ini.
Ekosistem selamat ini membawa kita kepada beberapa tanggungjawab lain, selain daripada meluluskan rang undang-undang ini iaitu untuk memastikan bahawa ia benar-benar bersifat melindungi komuniti.

Tuan Yang di-Pertua, saya ingin menyentuh beberapa perkara dalam rang undang-undang ini.

Pertamanya, kebimbangan kita adalah terkait rapat dengan beberapa peruntukan.

Saya ambil perhatian rakan-rakan menyebut tentang tribunal ini.
Selepas ekosistem selamat, kita bercakap tentang mekanisme tribunal ini yang sedikit sebanyak mengganggu rakan-rakan dalam perbahasan tadi.

Kerana apa?

Pertamanya ialah isu yang terkait rapat dengan keahlian.

Oleh sebab itu Tuan Yang di-Pertua, saya ingat kementerian kena betul-betul pastikan keahlian ini, kerana bukan sahaja yang dituntut dalam seksyen yang terkait rapat dengan keahlian ini tetapi juga ada satu perkara penting yang sangat perlu diambil perhatian adalah terkait rapat dengan latihan.
Maknanya, bukan soal ia ada undang-undang, bukan soal ia orang syariat, bukan soal ia orang mewakili komuniti OKU tetapi yang benar-benar ada latihan tentang gender sensitivity.

Kalau tidak ada latihan tentang gender sensitivity ini, saya tidak fikir tribunal ini mampu menjadi sebuah Tribunal yang efektif.

Oleh sebab itu Tuan Yang di-Pertua, asas kepada semua perbincangan kita pada hari ini tertumpu kepada satu isu yang besar iaitu kefahaman kepada keganasan berasaskan gender.
62 DN 11.8.2022 Semua naratif dalam keganasan berasaskan gender, termasuklah gangguan seksual ini adalah imbalance of power, dengan izin Tuan Yang di-Pertua.

Imbalance of power, kuasa yang tidak seimbang.

Bukan soal dia pakai seksi, bukan soal dia tidak cukup kain pakai tetapi adalah imbalance of power.

Ini ialah naratif dalam keganasan berasaskan gender yang mesti difahami oleh semua pihak.

Oleh sebab itu, saya hendak juga hendak tekankan bahawa gangguan seksual ini ialah kendala demokrasi.
Ia menghalang kita daripada untuk bercakap tentang isu-isu yang berasaskan kepada isu sebenar.

Oleh sebab itulah di negara-negara lain seperti di United Kingdom misalnya, tempat pertama, tempat utama, anjuran utama yang mesti dilakukan tentang latihan kefahaman gender ini adalah di Parlimen sendiri.

Oleh sebab itu, saya sarankan kepada kementerian, Parlimen harus menjadi tempat pertama untuk menjalankan program-program yang berkait rapat dengan gender sensitivity.
Tuan Yang di-Pertua, saya hendak teruskan dengan satu lagi perkara penting juga iaitu berkaitan dengan tanggungjawab organisasi.

Saya lihat dalam rang undang- undang ini tidak dinyatakan langsung tanggungjawab organisasi yang saya rasa sangat penting dan juga signifikan untuk memastikan proses selepas ini, education- pendidikan, dan juga advokasi.

Saya juga ingin bertanya soalan terakhir kepada kementerian.

Bilakah bil ini akan digazetkan dan tarikh enforcement?
Kita tidak mahu diluluskan, digazetkan tetapi ada masalah tentang kelewatan dalam konteks tarikh enforcement ini, dengan izin Tuan Yang di-Pertua.

Jadi, saya ingat itu sahaja.

Saya mohon untuk menyokong rang undang-undang ini dengan empat kata kunci terakhir cabaran kepada kementerian ialah victimization, education dan advokasi.

Sekian, terima kasih.

Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Senator Puan Fadhlina binti Dato’ Sidek atas perbahasan tadi.
Seterusnya, saya menjemput Yang Berhormat Menteri untuk menjawab.

3.48 ptg.

Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat [Datuk Seri Rina binti Mohd Harun]: Bismillahi Rahmani Rahim.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera.

Tuan Yang di-Pertua dan Ahli-ahli Yang Berhormat, izinkan saya mulakan ucapan penggulungan dengan dua rangkap pantun.
Dari Jeli ke Pulau Rawa, Singgah sebentar di Titiwangsa; RUU Gangguan Seksual kita bawa, Demi membela nasib mangsa... [Tepuk] Singgah ke Rembau membeli gangsa, Dibawa pulang bersama pelita; Jangan risau kita bela semua mangsa, Tidak kira lelaki mahupun wanita... [Tepuk] Terima kasih saya ucapkan kepada Tuan Yang di-Pertua dan semua Ahli Yang Berhormat yang terlibat dalam sesi perbahasan Rang Undang-undang Antigangguan Seksual (RUU AGS) 2021.
DN 11.8.2022 63 Hasrat untuk mewujudkan undang-undang khusus bagi gangguan seksual menggambarkan komitmen negara untuk menangani kes gangguan seksual secara lebih holistik.

Sokongan Yang Berhormat-Yang Berhormat Senator sekalian semasa perbahasan, saya tidak dengar seorang pun yang kata tidak bersetuju, Tuan Yang di- Pertua.

■1550 Semua kata menyokong dengan pelbagai pandangan dan juga cadangan.

Sudah pasti untuk penambahbaikan kepada rang undang-undang ini.
Ini menunjukkan solidariti kita ke arah meningkatkan pemahaman dan kesedaran masyarakat tentang perlakuan gangguan seksual dan kesan-kesannya terhadap mangsa.

Ini merupakan usaha pelbagai pihak yang telah bermula sejak tahun 2011.

Tadi ada yang kata memang sedekad lamanya.

Kenapakah lama sangat?

Kalau tahun ini tahun 2022, sudah 11 tahun.

Jadi, saya kira kalau tidak diteruskan, jika tidak dibawa ke Dewan Rakyat dan juga Dewan Negara, mungkin hendak kena tambah lagi beberapa tahun.
Walaupun ada banyak lagi penambahbaikan yang perlu kita adakan tetapi sekurang-kurangnya ia telah pun dibawa ke Dewan ini untuk diluluskan.

Sudah ada satu punca kuasa di mana ia boleh untuk kita gerakkan tentang menggazetkan Rang Undang- undang Antigangguan Seksual ini.

Saya sebenarnya rasa amat terharu.

Saya mendengar setiap baris perbahasan yang telah disampaikan oleh Ahli-ahli Yang Berhormat Senator.
Saya berasa bangga kerana saya dikelilingi bersama-sama dengan sahabat-sahabat, Yang Berhormat-Yang Berhormat yang menunjukkan sokongan kepada rang undang-undang ini.

Saya amat berharap agar sesi hari ini menjadi detik yang amat bermakna buat Keluarga Malaysia dan tarikh 11 Ogos 2022 mencipta sejarah di Dewan Negara apabila rang undang-undang ini diluluskan, insya-Allah.
Rang undang-undang ini melengkapi perundangan dan dasar sedia ada berkenaan gangguan seksual di Malaysia dengan jelas dan dapat memberikan tebus rugi yang sewajarnya kepada mangsa-mangsa gangguan seksual.

Tuan Yang di-Pertua, seramai 18 orang Ahli Yang Berhormat telah membangkitkan pertanyaan, isu dan pandangan berkaitan rang undang-undang ini.

Izinkan saya untuk menjawab semua pertanyaan, pandangan atau cadangan tersebut berdasarkan isu yang dibangkitkan oleh Ahli-ahli Yang Berhormat.
Pertama daripada Yang Berhormat Senator Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa yang telah membangkitkan beberapa perkara termasuklah fasal memberi kuasa kepada tribunal dan juga perlindungan diberikan kepada pihak responden sekiranya aduan yang tidak munasabah.

Saya merakamkan penghargaan dan terima kasih atas saranan Yang Berhormat Senator Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa terhadap rang undang-undang ini.
Bagi cadangan supaya rang undang-undang ini memasukkan fasal yang memberi kuasa kepada tribunal untuk memastikan perlindungan pihak pengadu terutama dalam situasi yang melibatkan status pekerjaan, perkara ini boleh ditangani menerusi perundangan sedia ada.

Contoh, dalam konteks pekerjaan, ia boleh ditangani di bawah Mahkamah Perusahaan atau sekiranya melibatkan ancaman atau ugutan yang bersifat jenayah.

Ia boleh dirujuk kepada Kanun Keseksaan Akta 574.


RUU AGS ini merupakan forum alternatif di mana Tribunal bagi Antigangguan Seksual menawarkan saluran pendengaran aduan yang berkos rendah iaitu mampu, mudah dan cepat.

Macam saya maklumkan tadi, walaupun berkaitan RUU AGS ini telah dibincangkan sejak tahun 2011, kita mengambil kira perundangan dan juga akta-akta yang sedia ada untuk kita melengkapi tentang RUU AGS ini.
64 DN 11.8.2022 Tribunal Bagi Antigangguan Seksual ini mempunyai bidang kuasa untuk mengendalikan aduan gangguan seksual.

Namun, jika Tribunal mendapati aduan adalah tidak munasabah atau tidak benar, Tribunal mempunyai kuasa untuk menolak aduan tersebut seperti mana yang dinyatakan dalam fasal 23.

Jika didapati bahawa aduan tersebut merupakan satu fitnah, mana-mana pihak boleh memfailkan kes tersebut secara berasingan di Mahkamah Sivil.
Fasal 23 RUU AGS... Dato’ Kesavadas a/l A Achyuthan Nair: Boleh mencelah Yang Berhormat Menteri?

Timbalan Yang di-Pertua: Terpulang Yang Berhormat Menteri.

Datuk Seri Rina binti Mohd Harun: Ya, Yang Berhormat.

Dato’ Kesavadas a/l A Achyuthan Nair: Ya, soalan yang senang.

Tadi Yang Berhormat Menteri ada katakan kalau dapati aduan itu tidak betul atau telah dibuang oleh Tribunal dan pergi ke laluan lain iaitu mahkamah.

Akan tetapi dalam mahkamah, pembelaan pengadu adalah qualified privilege.
Kalau gunakan qualified privilege, buang kes responden juga.

So, itu bukan satu jalan yang betul, because qualified privilege memang boleh digunakan.

Terima kasih.

Datuk Seri Rina binti Mohd Harun: Terima kasih kepada Yang Berhormat.

Kita kena ingat apabila RUU AGS ini dibuat, ia bersifat sivil sepenuhnya.

Ia tidak melibatkan jenayah.


Oleh sebab itu apabila rang undang-undang ini kita bentangkan, kita buat sesi taklimat, sesi engagement, kajian yang kita buat sejak berpuluh-puluh tahun, kita dapati apabila kajian dibuat ramai di antara kita- saya bukanlah hendak mengatakan hanya wanita, lelaki pun saya tahu sekarang ini ramai juga yang menjadi mangsa kepada gangguan seksual, tetapi majoritinya wanita.

Apabila majoritinya wanita, apabila ditanya kenapa tidak buat aduan, sebab tadilah.
Takut, selepas itu bahan bukti yang lebih berat yang perlu ditunjukkan di mahkamah dan sebagainya.

Saya hendak minta Ahli Yang Berhormat Senator, kita masing-masing ada keluarga, kita masing-masing ada adik-beradik.

Kita kalau turun di bawah mungkin dengan pimpinan masyarakat tempatan dan sebagainya cuba sekali skala itu atau tanyakan soalan.

Ada tak di antara mereka itu mengalami gangguan seksual seumur hidup mereka?

Saya percaya mesti ada, ramai.


Jadi bila kita lihat, inilah kita lihat pada undang-undang sedia ada itu lebih memberikan hukuman kepada pelaku.

Ini bersifat sivil.

Kita hendak bagi kepada wanita ini bahawa ada sedikit tebus rugi.

Dalam pada masa yang sama, saya hendak menyatakan, apabila kita buat rang undang-undang ini, tadi ramai juga Ahli-ahli Yang Berhormat Senator sebutkan rang undang-undang jangan hanya jadi rang undang-undang sahaja.
Ahli-ahli Yang Berhormat Senator, rang undang-undang ini kita buat bukan sekadar semata-mata hendak menghukum pelaku.

Akan tetapi apa yang kita buat dan kalau kita baca dalam ini ada advokasi tentang pengajaran.

Saya tidak mahu bahawa budaya gangguan seksual ini dinormalisasikan.

Sudah jadi macam perkara biasa pula.

Kadang-kadang gurauan yang melampaui batas.


Oleh sebab itulah RUU AGS ini saya kira memang tepat pada waktunya, walaupun ada banyak juga tentangan, banyak juga pandangan yang mengatakan perlu lagi dilewatkan dan sebagainya, kita bawa ke Dewan yang mulia ini.

Yang Berhormat sekalian, berkaitan pelaksanaan tribunal ini di negeri tadi ada ramai juga sebut “Takkan hanya di Lembah Klang?” Perjalanan 1,000 batu itu bermula daripada satu langkah.
Oleh sebab itu kita lihat bahawa walaupun ia dimulakan di Lembah Klang tetapi kementerian menyambut baik bahawa ia akan diadakan penjadualan sesi tribunal di setiap negeri secara berkala.

Bukan hanya di Lembah Klang sahaja yang kena gangguan seksual.

Tadi ada disebut nun jauh di Sarawak, di Sabah, bagaimanakah pula?

DN 11.8.2022 65 Jangan jadikan satu kos itu, hendak terbang pula ke Lembah Klang menjadikan satu sebab dia tidak membuat aduan.
Oleh sebab itu Ahli-ahli Yang Berhormat, walaupun insya-Allah ia diluluskan, sesi libat urus ini akan terus kami adakan.

Bukan sahaja di pihak kementerian, jabatan, agensi, NGO, syarikat swasta, majikan, di Kementerian Pendidikan, guru-guru, pelajar universiti dan sebagainya.

Jadi, saya juga di sini ingin mengambil kesempatan supaya kita dapat membuat satu kerjasama yang erat di antara kita.
Benar sebagai permulaan, tribunal akan diwujudkan di Lembah Klang dan ia akan diperluaskan di peringkat negeri secara berperingkat.

Untuk makluman Yang Berhormat juga, kementerian telah mengadakan sesi penerangan kepada kerajaan negeri.

Usaha ini akan diteruskan selepas rang undang- undang ini diluluskan.

Ini permulaan diluluskan.

Ada banyak lagi kerja-kerja yang perlu kita laksanakan.

Saya bersetuju tadi ada juga Yang Berhormat sebutkan tadi kita berpegang kepada prinsip-prinsip Rukun Negara.
Kita perlu hormat-menghormati antara satu sama lain.

Ini kerana mangsa Rang Undang-undang Antigangguan Seksual ini bukan hanya kepada wanita tetapi juga lelaki.

Jadi, sebagai tambahan, merujuk kepada fasal 12(3), Tribunal boleh bersidang dalam satu atau lebih persidangan pada bila-bila masa dan di mana-mana tempat sebagaimana yang ditentukan oleh Presiden.

Maksudnya walaupun di Lembah Klang tetapi ia boleh juga diadakan di tempat-tempat lain yang telah diputuskan oleh Presiden dan sekiranya diperlukan.
Forum persidangan seumpama ini boleh dilaksanakan di mana-mana tempat mengikut keperluan.

Sebagai contoh, pengoperasian Tribunal bagi Anti Gangguan Seksual boleh dilaksanakan seperti mana Tribunal Rayuan Kastam yang mana pemfailan boleh dibuat di Putrajaya tetapi prosiding boleh dilaksanakan di negeri-negeri mengikut keperluan.

■1600 Namun perkara ini akan diteliti selepas akta ini dikuatkuasakan kelak.
Selain itu, kementerian juga akan memastikan komposisi ahli tribunal merangkumi pelbagai jantina, kaum, agama dan negeri supaya tanda aras yang sama serta keadilan dapat diberikan kepada semua pihak.

Apa yang penting, kalau kita tengok kepada anggota tempoh jawatan dan elaun dalam fasal 4, Tribunal hendaklah juga terdiri daripada tidak kurang daripada lima orang yang terdiri daripada orang merupakan anggota atau yang pernah memegang jawatan dalam perkhidmatan kehakiman dan perundangan.
Kita hendak mereka ini benar-benar mempunyai kepakaran, pengalaman dan juga mereka ini orang yang diterima masuk sebagai peguam bela dan peguam cara di bawah Akta Profesion Undang-undang 1976, Ordinan Peguam Bela Sarawak, Peguam Bela Sabah dan yang menjalankan amalan selama tidak kurang daripada tujuh tahun.
[Tuan Yang di-Pertua mempengerusikan Mesyuarat] Ini bukan dia baru setahun, bermakna yang betul-betul ada pengalaman sekurang-kurangya tujuh tahun, senior lawyer dan juga tidak kurang- apabila saya sebut ini tidak kurang, bukan bermaksudnya lima, tidak kurang daripada lima orang anggota lain sebagaimana yang ditentukan oleh Menteri yang mempunyai pengetahuan atau pengalaman praktikal dalam perkara yang berhubung dengan gangguan seksual.
Ini boleh disebutkan sama ada aktivis, kaunselor, lecturer yang kita rasakan bersesuaian.

Jadi seperti yang saya sebutkan, forum tribunal ini boleh dilaksanakan di mana-mana tempat mengikut keperluan.

Kementerian juga, seperti yang saya sebutkan tadi, kita akan memastikan ia akan dilantik dengan seadilnya.
66 DN 11.8.2022 Seterusnya, saya ingin menjawab Yang Berhormat Senator Dato’ Juhanis binti Abd Aziz yang telah pun menyebut tentang ego untuk mengakui ada gangguan seksual ini berlaku, kajian yang telah disebutkan, jenaka-jenaka yang telah banyak diperkatakan.

Jadi terima kasih kepada Yang Berhormat Senator Dato’ Juhanis binti Abd Aziz.
Saya bersetuju dengan Yang Berhormat bahawa kita telah lama bekerja keras untuk menjadikan RUU ini satu kenyataan ini dan hari ini akan melakar sejarah apabila RUU AGS ini diluluskan.

Penggubalan akta khusus adalah perlu sebagai usaha untuk mengurangkan jurang gender antara lelaki dan wanita seiring dengan matlamat pembangunan mampan dan juga CEDAW.

Rang Undang-undang Antigangguan Seksual (RUU AGS) merupakan forum alternatif yang bersifat sivil sebenarnya.

Dia forum alternatif, ada banyak.


Tidak akan selama ini kita tidak ada tindakan yang diambil.

Jadi ini merupakan satu forum alternatif yang bersifat sivil sepenuhnya.

Tribunal bagi Antigangguan Seksual pula sebuah badan separa kehakiman bagi mendengar dan mengadili suatu aduan gangguan seksual berdasarkan imbangan kebarangkalian.
Benarlah saranan Yang Berhormat bahawa rang undang-undang ini adalah penting bagi membentuk kesedaran masyarakat untuk tidak lagi menormalisasikan gangguan seksual serta mewujudkan persekitaran yang selamat.

Penyediaan persekitaran yang selamat turut boleh meningkatkan keupayaan rakyat dalam ekonomi, sosial dan politik selain memastikan mereka tidak terpinggir dalam arus pembangunan negara.

Apatah lagi sekarang negara dalam fasa pemulihan ekonomi.
Kita baharu sahaja buka sektor ekonomi, orang sudah mula bekerja, sudah mula berniaga dan sebaginya, maka perlunya mereka ini berasa selamat.
Seperti mana yang saya telah maklumkan semasa sesi huraian, gangguan seksual didefinisikan sebagai apa- apa kelakuan tidak diingini yang bersifat seksual dalam apa-apa bentuk sama ada secara lisan, bukan lisan, visual, isyarat atau fizikal yang ditujukan kepada seseorang yang secara munasabahnya menyinggung atau menghina atau merupakan satu ancaman kepada kesejahteraannya.
Sekiranya perlakuan gangguan seksual berlaku menerusi saluran media yang tadi Yang Berhormat ada sebutkan, apabila banyak cerita, drama ataupun filem, mangsa boleh membuat aduan jika ia menepati tafsiran di bawah RUU ini.
Sebagai tambahan untuk makluman Yang Berhormat, kod kandungan komunikasi dan multimedia Malaysia di bawah Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 yang terletak di bawah Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia telah menyatakan keperluan untuk mengelakkan gambaran tidak seimbang antara wanita dan lelaki.

Maka kod ini boleh digunakan untuk mengatasi contoh seperti yang telah dinyatakan oleh Yang Berhormat sebentar tadi.
Suka saya tekankan di sini, isu menangani kes gangguan seksual memerlukan kerjasama dan tanggungjawab semua pihak supaya persekitaran yang selamat dapat diwujudkan.

Seterusnya, daripada Yang Berhormat Senator Tuan Sr. Haji Mohd Apandi bin Mohamad yang telah pun membangkitkan beberapa isu.

Kementerian mengambil maklum kekhuatiran yang diutarakan oleh Yang Berhormat Senator dan akan berusaha untuk meningkatkan kesedaran mengenai keseriusan isu kes gangguan seksual supaya ia tidak disalahgunakan.
Untuk makluman Yang Berhormat, bagi ini, Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat telah mengadakan beberapa siri perbincangan dan semakan bersama Jabatan Peguam Negara sebelum draf RUU ini dimuktamadkan.

Keputusan Jemaah Menteri secara berutus pada 2 Disember 2021 telah bersetuju supaya RUU AGS ini dibentangkan untuk bacaan kali pertama semasa Mesyuarat Kedua Dewan Rakyat bagi Mesyuarat Penggal Keempat Parlimen yang Keempat Belas.
tujuan penggubalan RUU Seterusnya, Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas a/l A Achyuthan Nair.

Tuan Yang di-Pertua saya hendak ucapkan terima kasih kepada Yang Berhormat atas sokongan terhadap RUU ini.

Terima kasih banyak-banyak.

DN 11.8.2022 67 Saya ingin menjawab soalan Yang Berhormat bersama dengan Yang Berhormat Senator Puan Rita Sarimah dan Yang Berhormat Senator Tuan Aknan a/l Ehtook menegnai maksud “munasabah” dalam tafsiran gangguan seksual RUU ini.
Ini adalah apabila gangguan seksual tersebut secara logiknya memberi kesan kepada pengadu sehingga menyebabkan pengadu merasa tersinggung atau terhina dengan perbuatan tersebut.

Tadi dibangkitkan tentang isu satu video yang tular, saya kira mungkin sebulan atau dua bulan yang lepas yang terjadi dan kita lihat di sini apabila kita mengadakan RUU AGS ini, dia bukan sahaja tribunal untuk mendengar aduan daripada pengadu yang akan juga melibatkan kepada responden.
Akan tetapi kalau kita lihat RUU ini juga ada program-program advokasi, kesedaran.

Itu yang penting supaya macam saya katakan tadi, sudah mula hendak menormalisasikan.

Jadi apabila sekurang-kurangnya sudah ada RUU ini, mereka akan lebih peka.

Perbuatan-perbuatan yang dilakukan itu bukan sekadar gurauan, tetapi perlu ada batas-batas yang tertentu dalam kehidupan kita seharian.

tentang bagaimana untuk menentukan darjah kemunasabahan kerana setiap individu mempunyai tafsiran atau persepsi yang berbeza.
Jadi persoalan berbangkit Dalam hal yang demikian, peranan ini akan dimainkan oleh Panel Tribunal secara kes demi kes untuk menentukan sama ada perbuatan gangguan seksual itu boleh dianggap munasabah berdasarkan bukti-bukti yang dikemukakan oleh pihak-pihak dan juga berdasarkan pernyataan-pernyataan pihak-pihak dalam tuntutan dan pembelaan yang difailkan kepada tribunal.
Tambahan pula, pengerusi bagi setiap prosiding Tribunal hendaklah terdiri daripada kalangan yang mempunyai latar belakang undang-undang seperti yang saya sebutkan tadi.

Jadi bagi pertanyaan Yang Berhormat juga mengenai penetapan award tadi tanya kalau kaki berapa, kalau tangan itu pula berapa.

Jadi saya kira penentuan jumlah award ini adalah bergantung kepada keputusan Panel Tribunal.

Selepas ini kita akan bangunkan juga peraturan-peraturan dan garis panduan.
Macam saya katakan tadi, bukan hanya setakat diluluskan garis panduan sebab ini merupakan satu Rang Undang-undang yang baharu, bukan pindaan, yang baharu.

Jadi kita akan buat daripada segi peraturan, daripada segi garis panduan dan sebagainya.

Ia adalah berdasarkan kepada fakta kes tertakluk kepada bukti yang dikemukakan oleh pengadu.

Laporan perubatan, laporan psikiatri, kerugian daripada segi kewangan disebabkan perbuatan gangguan seksual oleh responden dan sebagainya.
Di samping itu, Tribunal boleh juga berpandukan kepada keputusan kes duluan yang telah diputuskan oleh Tribunal atau kes tort gangguan seksual yang telah diputuskan oleh mahkamah sivil dalam menentukan jumlah award yang boleh diberikan terhadap kerugian yang tidak dapat ditafsirkan.

Kementerian mengambil perhatian... Tuan Yang di-Pertua: Yang Berhormat, Yang Berhormat.

Yang Berhormat Menteri, pandang sini sedikit.

Datuk Seri Rina binti Mohd Harun: Ya, Yang Berhormat Tuan Yang di-Pertua.
Tuan Yang di-Pertua: Jadi petua yang saya hendak sebut iaitu cuba jawab mengikut soalan, dan tidak perlu baca semua yang dalam nota.

■1610 Jadi, kita ada beberapa minit sahaja lagi.

Oleh sebab ada usul yang akan dimunculkan.

Justeru, saya mengambil kesempatan untuk mengingatkan Yang Berhormat Menteri harus terus kepada isu yang dibangkitkan oleh Ahli-ahli Yang Berhormat.

Terima kasih.

68 DN 11.8.2022 Datuk Seri Rina binti Mohd Harun: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.
Seterusnya, saya kepada Yang Berhormat Senator Dato' Haji Jefridin yang memberi cadangan yang telah diutarakan bahawa kes-kes gangguan seksual berlaku seluruh negara dan melibatkan semua jantina tidak hanya wanita.

Tadi banyak juga Yang Berhormat sebutkan tadi bukan hanya wanita tetapi juga lelaki.

Jadi, perlindungan mangsa sekiranya mengalami penganiayaan adalah di luar bidang kuasa Tribunal Antigangguan Seksual.
Peranan Tribunal Antigangguan Seksual adalah spesifik iaitu untuk mendengar dan menentukan aduan gangguan seksual.

Sekiranya elemen penganiayaan berlaku, ia boleh ditangani menerusi perundangan sedia ada.

Contoh, dalam konteks pekerjaan ia boleh ditangani bawah Mahkamah Perusahaan atau sekiranya melibatkan ancaman atau ugutan yang bersifat jenayah ia boleh dirujuk kepada Kanun Keseksaan Akta 574.
Mengenai kebolehlaksanaan untuk membuat aduan gangguan seksual di dua buah platform yang berbeza iaitu aduan polis dan aduan di tribunal.

Bagi perkara ini di bawah fasal 27 RUU AGS juga ada menetapkan bahawa pengadu tidak terhalang daripada membuat suatu laporan polis bagi apa-apa kesalahan yang berhubungan dengan gangguan seksual di bawah mana-mana undang-undang bertulis walaupun aduan telah dikemukakan kepada tribunal.
Selain daripada itu, tatacara dan pembuktian di tribunal bagi antigangguan seksual adalah berbeza daripada yang digunakan di Mahkamah Jenayah.

Standard pembuktian dalam menentukan aduan gangguan seksual di Tribunal menggunakan imbangan kebarangkalian berbanding perundangan jenayah menerusi Kanun Keseksaan Akta 574 yang menggunakan beban pembuktian yang tinggi tanpa keraguan yang munasabah.
Namun, perlu diberi perhatian bahawa pengadu tidak boleh membuat aduan mengenai gangguan seksual kepada Tribunal sekiranya kes sedang didengar di Mahkamah Sivil bagi menyelesaikan tuntutan pengadu berkenaan dengan gangguan seksual yang sama atau sebaliknya.

Untuk makluman Yang Berhormat, buat masa ini saya tidak mempunyai statistik khusus untuk gangguan seksual yang berlaku terhadap lelaki.

Ini kita akan dapatkan.


Ini kerana data yang didapati daripada PDRM merangkumi kes-kes yang disiasat di bawah kanun keseksaan yang mana tiada taksiran spesifik bagi ‘gangguan seksual’.

Kementerian telah mula dan akan terus mempergiat usaha advokasi berkaitan gangguan seksual termasuk sesi libat urus latihan dan sesi penerangan berkenaan jenis gangguan seksual dan perkara-perkara yang berkaitan.
Ini untuk membentuk kesedaran masyarakat untuk lagi menormalisasikan norma gangguan seksual serta mewujudkan persekitaran yang selamat.

tidak Perkara ini juga diberi perhatian semasa pembangunan tatacara dan peraturan tribunal serta garis panduan bagi kesedaran atau pencegahan gangguan seksual yang akan dibangunkan kelak.
Kementerian juga akan bekerja sama dengan pelbagai pihak termasuk media, pertubuhan bukan kerajaan, lain dalam melaksanakan aktiviti advokasi berkaitan kesedaran gangguan seksual dalam kalangan masyarakat.

jabatan agensi yang Tribunal bagi antigangguan seksual mempunyai bidang kuasa untuk mengendalikan aduan seksual.

Namun, jika Tribunal mendapati aduan tidak benar atau tidak munasabah, ia mempunyai kuasa untuk menolak.
Jika didapati aduan tersebut merupakan satu fitnah, mana-mana boleh memfailkan kes tersebut secara berasingan di mahkamah sivil.

Selain daripada itu, Tribunal juga mempunyai kuasa yang antara lain melibatkan untuk membuat perintah interlokutori memanggil pihak-pihak berkaitan untuk memberi keterangan atau mengemukakan dokumen berkaitan semasa prosiding itu berjalan.

Seterusnya, kepada Yang Berhormat Senator Puan Rita Sarimah.
Tuan Yang di- Pertua, saya mengambil maklum saranan Yang Berhormat yang menyentuh mengenai tanggungjawab organisasi bagi mencegah gangguan seksual.

DN 11.8.2022 69 Untuk makluman Yang Berhormat, elemen pencegahan akan dibangunkan menerusi dasar atau garis panduan berhubung pencegahan atau kesedaran mengenai gangguan seksual di bawah kuasa Pentadbir seperti yang dinyatakan di fasal 25 RUU AGS.
Dalam fasal 25, kementerian turut menyatakan mengenai fungsi Pentadbir untuk menggalakkan apa-apa aktiviti termasuklah mempamerkan Notis berhubung dengan pencegahan atau kesedaran tentang gangguan seksual.

Di samping itu, menerusi pindaan Akta Kerja 1955 yang telah diluluskan pada Mac 2022, terdapat penambahbaikan yang bakal dilaksanakan di mana, seksyen baharu 81H telah dimasukkan yang menyatakan majikan perlu mempamerkan Notis kesedaran tentang gangguan seksual.
Selain itu, pindaan juga dibuat terhadap seksyen 81F dengan meningkatkan jumlah maksimum denda yang dikenakan kepada majikan atas kegagalan menguruskan aduan gangguan seksual daripada RM10 ribu kepada RM50 ribu.

Oleh itu, kementerian akan bekerjasama dengan Kementerian Sumber Manusia bagi kita meningkatkan kesedaran gangguan seksual di tempat kerja.
Kementerian juga menyambut baik saranan ini dan menjalankan perbincangan terperinci bersama dengan pihak-pihak berkepentingan termasuk Kementerian Sumber Manusia dan agensi-agensi lain untuk kita memberi perhatian berhubung gangguan seksual.

Ini merupakan isu merentas agensi dan juga keadaan yang memerlukan penglibatan kerjasama dan sokongan semua pihak.
Suka saya tekankan di sini, kementerian percaya tanggungjawab mencegah, memberi kesedaran dan seterusnya menangani gangguan seksual perlu dipikul oleh semua pihak termasuk ibu bapa, guru-guru, majikan, pekerja syarikat, kesatuan dan juga organisasi.

Kementerian mengambil maklum atas cadangan untuk mewujudkan pesuruhjaya tanggungjawab daripada aspek bagi membantu pentadbir dalam menjalankan pencegahan atau kesedaran gangguan seksual.
Untuk makluman Yang Berhormat, kementerian melalui Jabatan Pembangunan Wanita giat mengadakan program-program untuk meningkatkan kesedaran masyarakat tentang gangguan seksual supaya dapat mengelakkan perlakuan tersebut daripada terus berleluasa sama ada fizikal, visual ataupun lain-lain bentuk.
Antara program yang telah dan sedang dilaksanakan oleh kementerian termasuk menyediakan perkhidmatan kaunseling dan melaksanakan program psiko pendidikan melalui De’stress Clinic, Klinik undang-undang wanita antijenayah dan pelaksanaan program sukarelawan skuad WAJA.

Program-program yang dijalankan oleh JPW adalah terbuka kepada semua lapisan masyarakat.

Bagi menjawab persoalan mengenai penubuhan Tribunal Antigangguan Seksual sebagai permulaan seperti yang saya sebutkan tadi.
Ia akan dibuat di Lembah Klang dan akan diperluaskan di peringkat negeri secara berperingkat.

Dalam masa yang sama, tribunal juga boleh bersidang di mana-mana tempat sebagaimana yang ditentukan oleh Presiden.

Seterusnya, kepada Yang Berhormat Senator Tuan Aknan.

Tuan Yang di-Pertua, mengenai persoalan yang diajukan oleh Yang Berhormat Senator berhubung kesukaran untuk mempertahankan diri sekiranya dituduh melakukan gangguan seksual.
Tribunal mempunyai kuasa untuk menolak aduan tersebut seperti mana yang dinyatakan dalam fasal 23.

Jangan risau.

Tribunal akan meneliti setiap aduan.

Jika aduan tersebut merupakan satu fitnah, mana-mana pihak boleh memfailkan kes tersebut secara berasingan di Mahkamah Sivil.

Selain daripada itu, Tribunal juga mempunyai kuasa yang lain memanggil pihak- pihak berkaitan untuk memberikan keterangan dan mengemukakan dokumen berkaitan semasa prosiding berjalan.
70 DN 11.8.2022 Bagi isu melibatkan perbuatan keganasan seksual dalam rumah tangga akan ditangani di bawah seksyen 375(a) Kanun Keseksaan Akta 574.

Mangsa juga boleh mendapat perlindungan di bawah Akta Keganasan Rumah Tangga 1994 [Akta 521].

Akta gangguan seksual di bawah RUU AGS boleh dibuat oleh mana-mana orang yang diganggu secara seksual.
Namun begitu, aduan yang dibuat oleh pihak ketiga tidak diterima kerana aduan gangguan seksual di bawah RUU ini bersifat sivil dan melibatkan perlakuan di antara satu orang individu dengan individu yang lain.

Walau bagaimanapun, sekiranya individu yang diganggu adalah seseorang yang belum dewasa atau mana-mana yang tidak berupaya termasuk OKU, aduan boleh dibuat oleh sahabat wakil atau penjaga ad litem nya.
Kriteria komposisi Tribunal yang merangkumi pelbagai jantina, kaum, agama dan negeri supaya tanda aras yang sama serta keadilan dapat diberikan kepada semua pihak akan dibangunkan di bawah satu garis panduan secara pentadbiran.

Ini akan memastikan isu berat sebelah dapat dielakkan.

■1620 Kementerian akan meneliti perkara berkaitan pembatalan pelantikan anggota tribunal oleh Menteri di bawah subfasal 4(5) dan diberi perhatian semasa membangunkan garis panduan secara pentadbiran kelak.
Bagi pertanyaan penetapan award seperti yang saya huraikan tadi ia adalah bergantung kepada keputusan Panel Tribunal yang mendengar dan memutuskan suatu aduan gangguan seksual berdasarkan fakta kes, tertakluk kepada yang dikemukakan oleh pengadu.

Di samping itu, tribunal boleh berpandukan kepada keputusan kes... [Rakaman kurang jelas] Yang diputuskan oleh Tribunal.

Tuan Yang di-Pertua, seterusnya Yang Berhormat Senator Datuk Ras Adiba binti Mohd Radzi.
Kementerian akan terus menjalinkan kerjasama bersama organisasi dan menggunakan media massa untuk mengadakan siri jelajah supaya masyarakat umum bukan sahaja cakna, malah lebih menjiwai sepenuhnya hasrat RUU ini di peringkat pelaksanaan supaya mereka tahu, mereka faham tentang hasrat RUU ini.

Apa yang lebih penting ialah kesedaran dan pendidikan kita sampaikan kepada mereka termasuklah golongan OKU yang juga merupakan kumpulan sasar kementerian ini.
Dalam memastikan kepentingan golongan OKU terjaga di bawah fasal... Tuan Yang di-Pertua: [Mengetuk tukul] Yang Berhormat, ada lapan minit lagi.

Jika tidak putus maka Usul akan bermula pada jam 4.30 petang.

Kalau itu dilakukan maka Yang Berhormat akan tergendala dengan pembentangan rang undang- undang ini.

Tadi telah saya berikan isyarat tetapi nampaknya, kereta api laju sangat... [Ketawa] Silakan.

Datuk Seri Rina binti Mohd Harun: Saya habiskan satu ini.

Tuan Yang di-Pertua: Elok rumuskan.


Rumuskan dan kita selesaikan urusan ini.

Itu pandangan saya tetapi hak kepada Menteri kalau nak berbicara lagi, mungkin akta ini lewat diproses dalam keadaan yang ada.

Datuk Seri Rina binti Mohd Harun: Sedikit lagi ya tentang- Tuan Yang di-Pertua, terima kasih atas ingatan yang diberikan oleh Tuan Yang di-Pertua.

Saya sebut sedikit tentang yang telah diutarakan oleh Yang Berhormat Senator Datuk Ras Adiba.

Kepada sahabat-sahabat nanti, kita akan jawab secara bertulis.
Dalam memastikan kepentingan golongan OKU terjaga di bawah fasal 13(4) RUU AGS telah menyatakan, “Seseorang belum dewasa atau mana-mana yang tidak berupaya termasuk OKU, boleh diwakili oleh sahabat wakil ataupun penjaga ad litem nya semasa sesi pendengaran Tribunal.

Pada masa yang sama juga boleh mengenakan apa-apa syarat dalam memastikan tiada pihak yang berada dalam keadaan yang merugikan secara substantial”.
Untuk makluman Yang Berhormat Senator Datuk Ras Adiba juga, kita juga ada nanti dalam jawatankuasa itu juga, akan ada juga mereka yang mempunyai kemahiran untuk bahasa isyarat untuk membantu sahabat-sahabat OKU kita.

DN 11.8.2022 71 Jadi saya tekankan di sini untuk kita sama-sama, hakikatnya pada zaman ini kanak-kanak termasuk kanak-kanak OKU juga terdedah dengan gangguan seksual bukan sahaja di sekolah malah di mana-mana tempat sama ada secara fizikal ataupun dalam talian.
Jadi sudah pasti Yang Berhormat, kita akan meneruskan kerjasama ini, penglibatan sesi libat urus bersama dengan rakan-rakan semua pihak, pihak NGO, supaya kita tidak mahu ada mereka yang ketinggalan.

Jadi Tuan Yang di-Pertua, saya bersetuju dengan Yang Berhormat-Yang Berhormat bahawa iltizam politik merupakan elemen penting dalam meningkatkan kesedaran dan menangani kes gangguan seksual.

Jika RUU ini diluluskan di sini, maka di sinilah ia bermula.
Maka sudah pastilah kita yang berada di dalam Dewan ini yang akan memulakan satu contoh teladan yang baik... [Tepuk] Akhir sekali, saya ingin merakamkan penghargaan setinggi-tinggi terima kasih dan penghargaan yang tidak terhingga kepada semua Ahli Yang Berhormat yang telah menyatakan pandangan dan cadangan bagi Rang Undang-undang Antigangguan Seksual ini.

Sesungguhnya kami menghargai segala cadangan dan pandangan serta akan mengambil tindakan sewajarnya berdasarkan input yang diterima.
Ke pasar tani membeli gamat, Gamat dibungkus dengan berangan; Terima kasih banyak sekalian Yang Berhormat, Semoga lulus dengan sokongan.

Sekian.

Wabillahitaufik walhidayah wasssalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.

Tuan Yang di-Pertua: Baiklah Yang Berhormat.

Saya percaya dengan ucapan yang begitu panjang, rang undang-undang dapat kita proses terus.

Ahli-ahli Yang Berhormat, sekarang saya kemukakan masalah kepada Majlis bagi diputuskan.
Masalahnya ialah bahawa rang undang-undang ini dibacakan kali yang kedua sekarang.
[Masalah dikemukakan bagi diputuskan; dan disetujukan] [Rang undang-undang dibacakan kali yang kedua dan diserahkan kepada Dewan sebagai Jawatankuasa] [Majlis bersidang dalam Jawatankuasa] [Tuan Yang di-Pertua mempengerusikan Jawatankuasa] [Fasal-fasal dikemukakan kepada Jawatankuasa] [Fasal-fasal 1 hingga 27 diperintahkan jadi sebahagian daripada rang undang- undang] [Rang undang-undang dimaklumkan kepada Majlis sekarang] [Majlis Mesyuarat bersidang semula] [Rang undang-undang dilaporkan dengan tidak ada pindaan; dibacakan kali yang ketiga, disokong oleh Timbalan Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat (Dato’ Hajah Siti Zailah binti Mohd Yusoff) dan diluluskan] 72 DN 11.8.2022 RANG UNDANG-UNDANG RANG UNDANG-UNDANG TABUNG ANGKATAN TENTERA (PINDAAN) 2022 Bacaan Kali Yang Kedua dan Ketiga 4.28 ptg.
Timbalan Menteri Pertahanan [Dato’ Sri Ikmal Hisham bin Abdul Aziz]: Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera.

Tuan Yang di- Pertua, saya memohon mencadangkan satu rang undang-undang untuk meminda Akta Tabung Angkatan Tentera 1973 [Akta 101] dibacakan kali kedua sekarang.

Tuan Yang di-Pertua, Lembaga Tabung Angkatan Tentera adalah sebuah badan berkanun di bawah Kementerian Pertahanan yang ditubuhkan menurut Akta Tabung Angkatan Tentera 1973 [Akta 101].
Akta 101 digubal untuk mengadakan peruntukan bagi penubuhan atau kumpulan simpanan yang dikenali sebagai Tabung Angkatan Tentera.
Untuk makluman Tuan Yang di-Pertua dan semua Ahli Dewan yang mulia ini, sukacita saya maklumkan bahawa Rang Undang-undang Tabung Angkatan Tentera (Pindaan) 2022 ini telah pun dibahaskan di Dewan Rakyat pada 1 Ogos 2022 dengan penyertaan sejumlah 15 orang pembahas daripada kalangan Ahli-ahli Dewan Rakyat daripada barisan kerajaan mahupun pembangkang termasuklah Ketua Pembangkang sendiri iaitu Yang Berhormat Port Dickson, Dato’ Seri Anwar bin Ibrahim yang merupakan Presiden PKR, Yang berhormat Seremban, Tuan Loke Siew Fook, Setiausaha DAP dan juga mantan Menteri Pertahanan iaitu Yang Berhormat Kota Raja, Tuan Mohamad bin Sabu iaitu Presiden Parti AMANAH, dan 12 orang lagi.
Semuanya alhamdulillah tidak menentang untuk meluluskan Rang Undang-undang Tabung Angkatan Tentera (Pindaan) 2022 ini yang juga secara kebetulan jatuh pada hari yang sama LTAT menyambut kelahiran penubuhan yang ke-50 atau juga digelar sebagai Jubli Emas.

telah menyokong dan ■1630 Tuan Yang di-Pertua: Dikemukakan suatu Usul.

Oleh itu, Yang Berhormat bolehlah menyambung selepas proses Usul ini dilaksanakan oleh Dewan.

Buat sementara itu, ditangguhkan dahulu pembentangan tersebut.
Sekarang saya uruskan kehendak seperti yang telah diputuskan pada pagi tadi.

USUL USUL MENANGGUHKAN MESYUARAT DI BAWAH P.M 17(1) Kewarganegaraan Bagi Anak Wanita Rakyat Malaysia Yang Lahir di Luar Negara 4.30 ptg.

Tuan Yang di-Pertua: Ahli-ahli Yang Berhormat, saya telah menerima satu Pemberitahuan Usul di bawah Peraturan Mesyuarat 17(1) oleh Yang Berhormat Senator Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa pada Isnin, 8 Ogos 2022.
DN 11.8.2022 73 Teks Usul itu adalah seperti yang dibacakan oleh Ahli Yang Berhormat Senator Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa pada sesi ini, dan seharusnya mendapat perhatian serta pertimbangan.

Bagi memperoleh perkara ini ditimbangkan oleh Majlis Mesyuarat, saya sebagai Yang di-Pertua Dewan Negara hendaklah berpuas hati bahawa perkara yang dibangkitkan oleh Yang Berhormat itu memenuhi tiga syarat.

Syarat yang pertama ialah bahawa perkara itu bersifat tertentu.
Syarat kedua adalah bersifat bagi kepentingan orang ramai.

Dan syarat ketiga ialah ia berkehendak disegerakan.

Saya telah meneliti perkara ini dan mendapati bahawa pertamanya, hal ini adalah tertentu.

Perkara ini merupakan perkara yang khusus.

Kedua, ini adalah bagi kepentingan orang ramai kerana melibatkan hak kewarganegaraan anak bagi rakyat wanita Malaysia.

Seterusnya ketiga, saya dapati perkara ini juga perlu disegerakan.
Justeru, saya membenarkan Usul ini untuk dibahaskan dan terhenti hendaknya segala proses pada jam 5.30 petang.

Mengikut Peraturan Mesyuarat 17(3), Usul ini akan dibahaskan pada petang ini, Khamis, 11 Ogos 2022 di dalam Dewan ini.

Saya membenarkan pihak pencadang untuk berbahas selama tidak lebih dari 20 minit dan selepas itu, pihak kerajaan akan menjawab selama tidak lebih dari 20 minit.

Dalam keadaan yang sedemikian, senarai yang diberikan setakat ini ialah 10 orang ingin menyampaikan ucapan.
Justeru, saya akan menggunakan budi bicara berapa minit seorang yang boleh dihadkan.

Pada pandangan awalan saya, tidak lebih lima minit bagi seorang pengucap bagi hal yang telah dikemukakan ini.

Terima kasih dan sekarang terbuka untuk perbahasannya.

4.34 ptg.

Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa: Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh, salam sejahtera dan salam Keluarga Malaysia.
Tuan Yang di-Pertua, pertama sekali saya ingin mengucapkan jutaan terima kasih kepada Tuan Yang di-Pertua yang telah menyokong dan meluluskan permohonan Usul saya di bawah Peraturan Mesyuarat 17(1).

Sesungguhnya isu kewarganegaraan anak bagi rakyat wanita Malaysia yang lahir di luar negara ini merupakan perkara yang melibatkan kepentingan orang ramai, yang perlu disegerakan.

Tuan Yang di-Pertua, seperti mana yang kita ketahui, isu ini sedang mendapat liputan media yang sangat hangat.
Ini ekoran keputusan Mahkamah Rayuan pada 5 Ogos 2022 yang telah memutuskan isu anak-anak yang lahir di luar negara kepada wanita berwarganegara Malaysia, dan lelaki bukan warganegara Malaysia tidak diberikan kewarganegaraan Malaysia secara automatik.

Ini berbeza layanan bagi anak-anak yang lahir di luar negara kepada lelaki yang berwarganegara Malaysia dan wanita yang bukan berwarganegara Malaysia.

Mereka akan menerima kewarganegaraan secara automatik.
Sekiranya kedua-dua jantina Warganegara Malaysia dilayan dengan sama, tiada isu ketidakadilan.

Akan tetapi, kenapa kita boleh lakukan untuk warganegara lelaki, tetapi tidak boleh kita lakukan yang sama untuk warganegara wanita?
Perkara ini jelas menjejaskan juga reputasi negara kita iaitu seolah-olah Malaysia jantina dalam beranggapan wanita Perlembagaan interpretasi Perlembagaan yang telah dibuat oleh Hakim-hakim Mahkamah Rayuan di mana mereka telah meletakkan tanggungjawab kepada Parlimen untuk meminda Perlembagaan demi keadilan keluarga yang terjejas.

tidak sepenting jelas disebutkan.


Keputusan lelaki, walhal kesaksamaan ini adalah berdasarkan 74 DN 11.8.2022 Akan tetapi, Parlimen bergantung kepada kementerian untuk membawa pindaan ini kepada Parlimen.

Oleh itu, Usul ini bukan- saya ulang bukan untuk menyoal keputusan Mahkamah, tetapi untuk mendapatkan penjelasan daripada Yang Berhormat Menteri Dalam Negeri tentang komitmen kementerian untuk membawa pindaan Perlembagaan ini ke Parlimen.
Yang Berhormat Menteri sendiri di Dewan Rakyat pada 22 September 2021, telah menyatakan hasrat untuk meminda Perlembagaan ini bagi mengatasi isu-isu ini.

Oleh sebab itu, pada pendapat saya, dan pasukan undang-undang saya, perkara ini tidak, dengan izin, sub judice selagi mana kita tidak membincangkan dan mempersoalkan keputusan Mahkamah Rayuan.
Dalam laporan Kerajaan Malaysia berkaitan pelaksanaan, dengan izin Tuan Yang di-Pertua, Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women (CEDAW) pada 22 April 2022, kita telah menyatakan bahawa terdapat Jawatankuasa antara Yang Berhormat Menteri Dalam Negeri dan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Parlimen dan Undang-undang) yang sedang mengkaji pindaan ini.

Mengikut laporan Al Jazeera 5 Ogos 2022, Jawatankuasa ini telah ditubuhkan semenjak Disember 2021.
Laporan akhbar Malay Mail bertarikh 5 Ogos 2022 pula menyatakan bahawa kerajaan telah berjanji untuk meminda Perlembagaan berkaitan isu ini pada Julai 2022.

Kelewatan untuk membawa pindaan ini menjejaskan reputasi Parlimen kerana ia menampakkan seolah-olah Parlimen tidak bertindak.

Akan tetapi, saya yakin, dalam diam kementerian sedang giat berusaha untuk membawa pindaan ini.

Cuma, ia tidak jelas akan garis masa, dengan izin, time frame untuk ia dibawa ke Parlimen.
Tuan Yang di-Pertua, berdasarkan jawapan bertulis Yang Berhormat Menteri di Dewan Negara pada 29 November 2021, di antara tahun 2010 hingga 11 Oktober 2021, terdapat 6,296 permohonan kerakyatan untuk anak wanita berwarganegara Malaysia.

Hanya 951 diluluskan, 2,241 ditolak, 2,725 masih dalam pemprosesan, dan 379 telah membatalkan permohonan.

Dengan izin Tuan Yang di-Pertua, saya perlukan- izin sedikit masa lagi.
■1640 Saya ingin memohon Yang Berhormat Menteri untuk memberikan maklumat terkini berapakah bilangan permohonan dari tahun 2010 sehingga terkini dan status permohonan tersebut.

Memandangkan perkara ini melibatkan nasib semua anak yang dilahirkan di luar negara kepada wanita berwarganegara Malaysia dan lelaki berwarganegara asing, ada keperluan untuk kita di Dewan Negara mendapatkan maklum balas daripada kementerian mengenai status penggubalan pindaan ini.
Satu-satu sebab mengapa saya tidak begitu beremosi dan marah berkaitan perkara ini adalah kerana saya percaya akan kepimpinan kementerian di bawah Yang Berhormat Datuk Seri Hamzah Zainudin, Menteri Dalam Negeri dalam menangani isu ini dengan seadil-adilnya.

Saya tanpa alasan munasabah tidak akan melakukan sesuatu.

Perkhidmatan kerajaan ini penuh dengan cabaran dan kekangan yang biasanya tidak dilihat oleh orang awam.
Saya sendiri mengenali Yang Berhormat Menteri sebagai seorang yang mulia dan menepati janji.

faham kerajaan melakukan sesuatu Diharapkan pada akhir perbahasan ini, segala kebimbangan, kekeliruan serta persoalan dapat diperjelaskan, diselesaikan oleh Yang Berhormat Menteri terutamanya garis masa untuk pindaan ini dibawa kepada Parlimen.

Selaku Ahli-ahli Dewan Negara yang prihatin dan bertanggungjawab, kami terpaksa membawa usul ini.
Kami di Dewan Negara bukanlah mahu mencemar nama baik kementerian tetapi kami ingin menyediakan wadah bagi kementerian menjawab kontroversi yang telah menimbulkan kegusaran rakyat dan membuat rakyat dan warga dunia mempersoalkan kesungguhan Kerajaan Malaysia terutama Kementerian Dalam Negeri dalam memastikan keadilan untuk semua jantina.

DN 11.8.2022 75 Dengan itu, saya mohon mencadangkan usul ini untuk dibahaskan di Dewan yang mulia ini.
Sekian, terima kasih Tuan Yang di-Pertua... [Tepuk] Tuan Yang di-Pertua: Kembali.

Demikian penyampaian Usul serta kandungan yang khusus.

Sekarang dibuka untuk perbahasan dan dijemput Yang Berhormat Senator Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol.

4.42 ptg.

Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Tuan Yang di-Pertua: Ingat masa sedikit ya, sebab kita berebut-rebut masa.

Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol: Okey.


Saya cuma hendak memberi satu komen dan satu pertanyaan kepada Yang Berhormat Menteri.

Tidak dapat dinafikan peruntukan Perkara 14(1)(b) dan Bahagian II Jadual Kedua, Fasal 1(b), dan (c) Perlembagaan Persekutuan mendiskriminasikan wanita warganegara Malaysia yang berkahwin dengan warganegara asing, dan melahirkan anak di negara asing, di mana anak tersebut tidak diberikan kerakyatan secara automatik oleh kerajaan.
Jadi, walaupun Malaysia meratifikasikan CEDAW iaitu Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women, dengan izin Tuan Yang di- Pertua, tetapi Malaysia masih belum meratifikasikan Perkara 9(2) Konvensyen tersebut iaitu tidak menjamin bahawa akan memberikan kerakyatan automatik kepada kanak- kanak warga wanita Malaysia melahirkan kanak-kanak di luar negara.

Perkara ini bukan perkara yang baharu.


Ia pernah dibawa ke Dewan Rakyat beberapa tahun dahulu oleh, saya rasa, dua tiga orang wakil rakyat.

Jadi, soalan saya kepada Yang Berhormat Menteri, apa justifikasi kerajaan untuk tidak membuang diskriminasi ini, untuk tidak meminda peruntukan Perlembagaan ini?

Sebab, sudah jelas seperti mana keputusan Justice Kamaludin dalam kes baru-baru ini, dengan izin, “Only the Parliament can rewrite the Constitution, not the court.
The court cannot in its own whim and fancy change the Constitution.”.

Jadi, kuasa ada pada Parlimen.

Jadi, saya hendak tahulah, apakah justifikasi kerajaan untuk tidak meminda peruntukan Perlembagaan tersebut?

Ia telah terpacaklah sejak kemerdekaan dahulu.

Sekian, terima kasih.

Tuan Yang di-Pertua: Kembali.

Yang Berhormat Senator Puan Lim Hui Ying.

4.45 ptg.

Puan Lim Hui Ying: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Cukai pendapatan yang dikenakan kepada wanita adalah sama dengan lelaki.
Sumbangan kaum wanita dalam membangunkan negara ini tidak kurang daripada yang diberi oleh lelaki.

Akan tetapi, malangnya, anak-anak warganegara wanita Malaysia tidak diberi kewarganegaraan sepertimana anak-anak warganegara lelaki.

Ini merupakan satu ketidakadilan.

Kononnya Keluarga Malaysia tetapi ahli keluarga wanita dilayan seperti ahli kelas kedua.

Mengapakah jurang yang berdasarkan jantina ini masih berlaku di dalam negara kita?
Mengapakah warganegara wanita tidak diberi hak seperti warganegara lelaki di mana taraf kewarganegaraan mereka boleh disampaikan kepada anak mereka yang dilahirkan di luar negara?

Keadaan yang sedia ada telah memangsakan warganegara wanita Malaysia yang terpaksa mengharungi pelbagai cabaran daripada segi undang-undang demi mendapatkan hak kewarganegaraan anak mereka.

Lelaki pula tidak ada masalah seperti ini.

76 DN 11.8.2022 Tuan Yang di-Pertua, kehidupan golongan ibu dalam situasi ini adalah amat sukar.
Sekiranya berlakunya penceraian, isu diskriminasi daripada segi kewarganegaraan anak mereka akan menyebabkan kehilangan hak penjagaan kepada anak mereka.

Adakah konsep Keluarga Malaysia membenarkan pengasingan anak daripada ibu mereka?

Adakah Keluarga Malaysia membenarkan diskriminasi seperti ini berterusan?

Kenapakah hak kewarganegaraan bagi anak warganegara wanita masih tidak dapat diberikan secara automatik seperti anak warganegara lelaki?
Warganegara wanita harus mempunyai kedudukan yang sama dengan warganegara lelaki daripada segi perundangan.

Wanita harus dilindungi daripada diskriminasi yang berdasarkan jantina.

Wanita harus dilayan dengan adil dalam negara ini.

Pemimpin-pemimpin harus menegakkan keadilan dan bukannya membenarkan ketidakadilan seperti ini diteruskan.

Tidak harus kaum wanita dilayan sebagai ahli keluarga kelas kedua.
Justeru, saya minta kerjasama daripada semua pihak khususnya Kementerian Dalam Negeri untuk mempertahankan kedudukan warganegara wanita dalam negara ini.

Bukan meminta layanan khas atau yang istimewa tetapi layanan yang sama, layanan yang adil.

Saya yakin Dewan yang mulia ini mampu memainkan peranan yang penting demi memastikan layanan yang sama rata dapat disampaikan kepada wanita kita.
Dengan kata-kata ini, saya mengalu-alukan dan juga berterima kasih kepada Yang Berhormat Senator Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa yang membangkitkan Usul ini.

Sekian, terima kasih.

Tuan Yang di-Pertua: Kembali.

Yang Berhormat Senator Tuan Robert Lau Hui Yew.

4.48 ptg.

Tuan Robert Lau Hui Yew: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.
Baru-baru ini, Mahkamah Rayuan telah membatalkan dengan majoriti 2-1 keputusan Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur bahawa ibu warganegara Malaysia yang telah berkahwin dengan suami warganegara asing boleh memberikan kerakyatan secara automatik kepada anak yang dilahirkan di luar negara.

Keputusan ini amat mengecewakan banyak orang.


Majoriti Mahkamah Rayuan yang disampaikan oleh Hakim Kamaluddin bertepatan bahawa perkataan “ibu” dalam Perlembagaan adalah jelas dan tanpa samar-samar, dengan izin, unambiguous dan tidak boleh ditafsirkan untuk dimaksudkan perkataan “ibu”.

Hakim Nanta yang menentang penghakiman, dengan izin, dissenting judge itu pula menyatakan bahawa terdapat konflik yang jelas di antara Perkara 8(2), dan Perkara 14(1).
Perkara 8(2) melarang diskriminasi terhadap seorang warganegara atas alasan agama, kaum, keturunan, tempat kelahiran atau jantina dalam mana-mana undang- undang.

Hakim Kamaludin berkata hanya Parlimen yang boleh meminda Perlembagaan, bukan mahkamah.

Majoriti Mahkamah Rayuan tidak salah dalam pertimbangan mereka.

Maka, menjadi tanggungjawab para Ahli Parlimen untuk mendesak dan menyokong panggilan untuk meminda Perlembagaan dan membenarkan perkataan “ibu” dimasukkan.
Saya bersetuju dengan interpretasi Hakim majoriti di Mahkamah Rayuan.

■1650 Saya mendesak Yang Amat Berhormat Perdana Menteri dan Yang Berhormat (Parlimen dan Undang-undang) agar Menteri di Jabatan Perdana Menteri membentangkan pindaan tersebut di Parlimen segeranya.

DN 11.8.2022 77 Dalam perkara berasingan tetapi berkenaan, walaupun keputusan Mahkamah Rayuan bawa kekecewaan, ia bukanlah berhujung jalan.
Oleh sebab perkara ini dalam proses rayuan ke Mahkamah Persekutuan iaitu mahkamah yang tertinggi di Malaysia untuk keputusan muktamad.

Dalam keputusan majoriti yang disokong oleh Hakim Nantha, para Hakim menjelaskan bahawa kerakyatan yang telah diberikan kepada anak-anak daripada enam orang ibu warga Malaysia itu akan kekal sementara menunggu rayuan mereka diputuskan di Mahkamah Persekutuan.
Seterusnya, mengarahkan Jabatan Pendaftaran Negara supaya tidak menolak permohonan yang bukan sebahagian daripada tuntutan mahkamah ini.

Akan tetapi membeku permohonan mereka sementara menunggu keputusan rayuan pada Mahkamah Persekutuan, dengan izin, to freeze all applications.

Soalan saya ialah adakah ini telah diikuti oleh Jabatan Pendaftaran Negara?
Tuan Yang di-Pertua, keputusan hakim majoriti dan penentang, terutamanya arahan untuk tidak menolak tetapi membeku semua permohonan menunjukkan bahawa mahkamah dan sistem perundangan kita menjalankan tugas dan tanggungjawab mereka dalam rangka Perlembagaan.

Kes ini ialah testimoni yang bagus terhadap proses kehakiman dan peranan kritikal yang dimainkan oleh kehakiman.
Ia juga mencerminkan doktrin pengasingan kuasa dan peranan yang dimainkan oleh tiga cabang kerajaan iaitu Kehakiman, Perundangan dan Eksekutif.

Dengan ini, saya mohon menyokong usul ini.

Terima kasih.

Tuan Yang di-Pertua: Baiklah.

Yang Berhormat Senator Tuan Muhammad Zahid bin Md Arip.

4.52 ptg.

Tuan Muhammad Zahid bin Md Arip: Bismillahi Rahmani Rahim.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.


Tuan Yang di-Pertua, terima kasih kerana memberi peluang kepada saya untuk turut mengambil bahagian dalam membahaskan Usul yang dikemukakan oleh sahabat saya, Yang Berhormat Senator Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa.

Usul ini penting pada hemat saya dan ada inti pati dalam usul ini.

Pertama, usul ini dikemukakan bukan niat untuk menyoal keputusan mahkamah, itu yang pertama.
Kedua adalah untuk mendapatkan penjelasan Yang Berhormat Menteri Dalam Negeri tentang komitmen Kementerian Dalam Negeri untuk meminda Perlembagaan di Parlimen bagi membolehkan perkara-perkara yang berbangkit ini dapat diselesaikan segera.

Kalau inilah dua perkaranya, bab ini okey, tidak masalah untuk mendapatkan penjelasan Yang Berhormat Menteri.

Kita juga tidak boleh menyoal keputusan yang telah dibuat oleh mahkamah.
Mahkamah Tinggi telah membuat keputusan, dirayu di Mahkamah Rayuan dan sekarang ini akan ke Mahkamah Persekutuan.

Saya rasa Usul ini patut dibahaskan selepas kita mendengar keputusan penuh dari Mahkamah Persekutuan.

Akan tetapi Tuan Yang di-Pertua berpendapat bahawa Usul ini penting dan kita berpeluang membahaskannya hari ini.

Cuma saya hendak memperingatkan bahawa dalam menentukan kerakyatan seseorang, ia merupakan hak eksklusif bagi kerajaan.

Hak ini terkandung dalam Perlembagaan Persekutuan.


Walaupun ada memenuhi syarat tetapi hak itu, hak untuk memberikan kerakyatan, hak penuh kerajaan.

Dalam kes ini yang saya faham ialah ada enam orang yang wanita Malaysia, rakyat Malaysia berkahwin di luar negara, mendapat anak dan anak itu lahir di luar negara mengikut diberikan kerakyatan di negara bapanya.

Telah ada kerakyatannya di negara bapanya dan ibunya menuntut supaya hak kerakyatan itu dapat automatik, secara automatik menjadi rakyat Malaysia.
Kalau kita beri dia secara automatik... Dato’ Dr. Nelson a/l Renganathan: Mohon mencelah Tuan Yang di-Pertua... 78 DN 11.8.2022 Tuan Yang di-Pertua: Boleh, ya.

Dato’ Dr. Nelson a/l Renganathan: Kerakyatan hanya boleh satu buah negara saja.

Daripada pengetahuan saya, Tuan Yang di-Pertua pun seorang peguam, boleh comfirm.

Kalau dia memohon untuk menjadi rakyat negara ini, dia kena surrender, pulang balik kerakyatan negara lain.

PR boleh.
PR boleh.

Jadi, saya tidak pasti yang seperti mana Yang Berhormat, rakan saya yang baik ini katakan tadi.

Tuan Muhammad Zahid bin Md Arip: Terima kasih Yang Berhormat Senator Dato’ Dr. Nelson a/l Renganathan.

Anak-anak yang lahir ini telah pun mendapatkan kerakyatan di negara bapanya.

Apa yang berlaku sekarang ialah ibunya mahukan supaya anak itu mendapat kerakyatan automatik.

Ini yang jadi masalah kepada kita.

Tidak boleh seseorang itu mempunyai dua kerakyatan.
Ada prosesnya, maknanya pemohon boleh merayu kepada kerajaan dan sekarang dibawa ke mahkamah.

Mahkamah pulangkan balik kepada kerajaan.

So, kerajaan kena buat sesuatu untuk menentukan, mengkaji balik.

Jadi, tadi kalau saya baca Yang Berhormat Senator Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa punya usul, Yang Berhormat Senator di sini dia kata- mana Usulnya tadi?

Bahawa Yang Berhormat Menteri yang pernah berjanji di Parlimen pada- mana Usul?

Seorang Ahli: ...2 Ogos.


Tuan Muhammad Zahid bin Md Arip: Daripada 2 Ogos... Tuan Yang di-Pertua: Dapat cari Yang Berhormat, dapat cari, tidak?

Tuan Muhammad Zahid bin Md Arip: Ada, ada.

Akan tetapi saya buat sikit research, Tuan Yang di-Pertua... Tuan Yang di-Pertua: Ya.

Tuan Muhammad Zahid bin Md Arip: ...Di perpustakaan.
Pada tarikh 22 September 2021, jawapan oleh Yang Berhormat Menteri Datuk Seri Hamzah bin Zainudin, Yang Berhormat Menteri Dalam Negeri di akhir ucapan beliau, ayat yang paling- ayatnya ialah, kata beliau, saya petik, “Jadi, Oleh sebab itu, saya mengambil keputusan jalan tengah.

Kita merayu supaya kita dapat masa yang panjang”.

Dapat masa yang panjang ya.

Maknanya, ada libat urus.

Bukan mudah-mudah kita hendak pinda Perlembagaan ini.
Katanya, “Dalam waktu yang sama, kita hendak mencadangkan supaya kita bawa kepada Majlis Raja-Raja.

Kalau dipersetujui, boleh kita tukar Perlembagaan kita, tidak ada masalah.

Itulah yang akan saya ambil dan yang lain-lain saya akan jawab secara bertulis”.

Saya faham.

Maknanya, kementerian sedang mencari jalan yang terbaik dan sekarang ini keputusan di Mahkamah Rayuan akan dirayu di Mahkamah Persekutuan.
Keputusan untuk merayu di Mahkamah Persekutuan ini, saya memetik laporan dari Bernama pada 5 Ogos 2022.

BERNAMA.

Yang Berhormat Senator Datuk Ras Adiba binti Mohd Radzi, Pengerusi BERNAMA ada di sini.

Kita telah dimaklumkan bahawa kes ini akan dibawa ke Mahkamah Persekutuan.

Jadi, hari ini kita bincang sebelum Mahkamah Persekutuan buat keputusan.

Saya tidak mahu Dewan yang mulia ini mengajar Mahkamah Persekutuan, apa yang patut kita buat.
Tuan Yang di-Pertua: Yang Berhormat Senator, itu tidak... Tuan Muhammad Zahid bin Md Arip: Justeru itu Tuan Yang di-Pertua, ringkas cerita... Tuan Yang di-Pertua: Tolong dengar dulu.

Dengar sini dulu... Tuan Muhammad Zahid bin Md Arip: Saya menolak.

Tuan Yang di-Pertua: Tidak apa.

Jangan sabitkan apa-apa prosiding di Mahkamah dalam soal ini.

Ini telah diberi isyarat tadi.

Tuan Muhammad Zahid bin Md Arip: Terima kasih atas peringatan, Tuan Yang di-Pertua.

Saya minta maaf.
Saya minta maaf.

Saya dengan sahabat saya... DN 11.8.2022 79 Tuan Yang di-Pertua: Baik.

Tuan Muhammad Zahid bin Md Arip: Akan tetapi saya menolak Usul ini yang beliau membawa.

Terima kasih.

Tuan Yang di-Pertua: Baik.

Saya dapatkan itu dalam rekodnya.

Yang Berhormat Puan Noraini binti Idris.

4.59 ptg.

Puan Noraini binti Idris: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua, kerana memberikan ini.

Assalamualaikum saya peluang untuk bersama-sama membahaskan Usul warahmatullahi wabarakatuh.
Salam sejahtera, salam Keluarga Malaysia.

Langkah Mahkamah Rayuan membatalkan keputusan Mahkamah Tinggi yang sebelum ini membenarkan kewarganegaraan secara automatik diberikan kepada anak- anak yang dilahirkan wanita Malaysia di luar negara secara penguatkuasaan undang- undang sama seperti bapa warganegara Malaysia sudah semestinya menghampakan golongan wanita warganegara Malaysia yang bergelar ibu.
Diskriminasi dan layanan berat sebelah terhadap golongan wanita warganegara Malaysia perlulah dihentikan segera seperti mana kita mahukan hak kebebasan bersuara di dalam Perlembagaan.

Begitulah juga dengan layanan sama rata tanpa mengira jantina di negara ini.

Kita memahami dan mengambil maklum bahawa seseorang individu warganegara Malaysia tidak boleh memiliki dua kerakyatan.
■1700 Namun mengapa hak bagi memilih kerakyatan berdasarkan sistem matriarki atau mengikut kerakyatan seseorang ibu turut dinafikan.

Pelbagai andaian dan situasi yang tidak dapat dielakkan mungkin berlaku kepada seseorang wanita.

Mengambil contoh sekiranya berlaku perkara seperti wanita yang menetap di luar negara yang mengandung di luar perkahwinan atau berkahwin dengan pendatang asing yang telah dihantar pulang ke negara asal.
Bagaimanakah kerajaan mengenal pasti dan bersedia untuk memberikan kewarganegaraan dengan lebih mudah buat anak yang tidak berdosa itu?

Menafikan hak kanak-kanak yang mempunyai ibu yang merupakan warganegara Malaysia ibarat kita bersifat zalim dan telah mengelapkan masa depan kanak-kanak ini.

Justeru, komitmen daripada Kementerian Dalam Negeri adalah amat penting bagi memastikan isu-isu yang melibatkan hak mendapatkan kewarganegaraan ini dapat diselesaikan sewajarnya.
Semestinya kita tidak mahu negara kita dilabelkan berat sebelah dan seolah-olah tidak membela nasib wanita yang teraniaya.

Walaupun kes ini sekarang dibawa ke Mahkamah Persekutuan, saya melihat satu pilihan untuk menyelesaikan perkara hanyalah mungkin melalui pindaan ke atas Perlembagaan Persekutuan oleh Parlimen dan sudah semestinya kita melihat akan keperluan bagi menyegerakan pindaan ini bagi memastikan isu ini tidak lagi menjadi sekatan kepada wanita bagi memperoleh kewarganegaraan kepada anak mereka.
Kita perlu bersifat realistik dan sentiasa bersedia untuk meminda dan memperbaharui perkara yang belum lagi termaktub dalam Perlembagaan Persekutuan agar ia bersesuaian dengan situasi semasa yang berlaku di negara ini demi memelihara kebajikan dan kesejahteraan rakyat Malaysia tanpa mengira jantina, agama dan warna kulit.
Oleh itu di sini, walaupun mungkin apa yang saya katakan ini sebagai langkah ke hadapan kerana kes ini masih lagi dalam pertimbangan Mahkamah Persekutuan, saya ingin mencadangkan agar perkataan ‘bapa’ dalam seksyen 1(b) dan 1(c) Jadual Kedua, Bahagian II, Perlembagaan Persekutuan dipinda dengan memasukkan perkataan “atau ibu.” 80 DN 11.8.2022 Jadi, akhir kata saya menyokong sepenuhnya pindaan Perlembagaan akan dapat dilakukan kelak dengan kadar segera agar keadilan dan pembelaan dapat diberikan sepenuhnya kepada mereka yang terkesan pada masa kini demi memudah cara perkara di luar jangka pada masa hadapan kelak.
Saya dengan ini mohon menyokong.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Tuan Yang di-Pertua: Kembali.

Diberi pengetahuan kepada kita masa berjalan oleh itu diharapkan Ahli-ahli Yang Berhormat yang mengambil bahagian dalam perbahasan, padatkan isinya dan tujukan kepada nas yang sebenar dalam hujah masing- masing.

Saya jemput Yang Berhormat Senator Datuk Bobbey Ahfang Bin Suan.

5.03 ptg.

Datuk Bobbey Ahfang Bin Suan: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.
Terima kasih juga dan tahniah kepada rakan kita Yang Berhormat Senator Datuk Seri Hajah Zurainah kerana membawa Usul ini ke Dewan yang mulia ini.

Saya suka turut dalam perbahasan ini mengenai dengan Usul kewarganegaraan anak bagi rakyat wanita Malaysia yang dilahirkan di luar negara kerana memikirkan kemungkinan ada lagi beribu-ribu anak-anak yang serupa berada di luar negara, ingin balik ke Malaysia.
Niat untuk bersama keluarga mereka, untuk tinggal lama di negeri ini tetapi dengan keadaan yang serupa, maka mereka ini tidak dapat keistimewaan seperti abang-abang, kakak-kakak ataupun adik-adik mereka.

Jadi sekarang ini, isu yang sebenar yang perlu dititikberatkan selepas mengambil kira keputusan Mahkamah Tinggi baru-baru ini, Mahkamah Rayuan ataupun COA ialah interpretasi terma “bapa” di bawah Artikel 14(1)(b), Perlembagaan Persekutuan.
Mahkamah Tinggi dalam keputusannya membenarkan anak yang dilahirkan di luar negara yang mana si ibu ialah orang Malaysia manakala bapa ialah warga asing.

Secara automatik mempunyai kelayakan hak kewarganegaraan di bawah Artikel 14(1)(b) Perlembagaan Persekutuan dengan syarat perkataan “bapa” di bawah Artikel ini perlu dibaca sekali untuk memasukkan ibu.
Tuan Yang di-Pertua, walau bagaimanapun berdasarkan kepada rayuan, Mahkamah Rayuan memilih secara literal berlandaskan kepada peruntukan di atas memberi perintah perkataan “bapa” bermaksud bapa kandung, dengan izin, biological father, dan tidak boleh dipanjangkan untuk dimasukkan ibu atau ibu bapa.

Jadi, lanjutan itu Mahkamah Rayuan menyatakan ini bergantung kepada Parlimen dan bukannya mahkamah untuk memutuskan semula peruntukan yang relevan dalam Perlembagaan Persekutuan.
Tuan Yang di-Pertua, jadi langkah yang paling logik ini, dan adil, dan penting yang boleh diambil oleh Dewan Rakyat dan Dewan yang mulia ini ialah untuk meminda peruntukan undang-undang yang berkenaan seperti dianjurkan oleh Mahkamah Rayuan supaya perkataan “bapa” juga bermaksud ibu ataupun sebagai apa yang diletakkan oleh Yang Berhormat Senator Puan Noraini tadi yang ibu dan bapa barangkali ataupun macam mana mengikut kesesuaian undang-undang.
Cadangan yang perlu ialah pertama menamatkan pangkalan diskriminasi jantina yang tidak selaras dengan kesaksamaan jantina yang dijamin di bawah Perlembagaan Persekutuan.

Kedua, menamatkan kesusahan dan keperitan yang berpanjangan yang dihadapi oleh wanita berkahwin dengan pasangan asing dan anak-anak mereka.

Bayangkan jika di antara kita, pada keluarga kita yang berada dalam situasi seperti ini.

Apakah perasaan kita sebagai seorang berketurunan warga Malaysia?
Untuk hidup harmonis di negara ini, marilah realisasikan konsep warga Malaysia yang sebenarnya.

Tuan Yang di-Pertua, saya mohon menyokong.

Tuan Yang di-Pertua: Baiklah.

Yang Berhormat Senator Puan Fadhlina binti Dato’ Sidek.

DN 11.8.2022 5.08 ptg.

81 Puan Fadhlina binti Dato’ Sidek: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Bismillahi Rahmani Rahim.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.

Tuan Yang di-Pertua, Usul ini yang paling fundamental.
Hari ini kita berdiri di atas pasak yang sama bercakap tentang hak fundamental, hak asasi di dalam Perlembagaan Persekutuan.

Kita menjunjung Perlembagaan yang sama.

Kementerian, Timbalan Menteri, saya dan Ahli-ahli Dewan Negara hari ini semuanya menjunjung Perlembagaan yang sama.

Apakah permintaan ibu-ibu ini Tuan Yang di-Pertua?

Permintaannya iaitu hak yang sama di dalam Perlembagaan.

Itu sahaja.

Dan untuk berdiri sama tinggi dan duduk sama rendah mempertahankan Perlembagaan.
Itu yang diminta berdasarkan Artikel 8, Artikel 14, Artikel 15 yang telah pun disebutkan oleh semua rakan saya sebentar tadi.

Tuan Yang di-Pertua, Usul ini sangat penting ketika ini kerana ia bukan sahaja bercakap tentang soal-soal fundamental- tentang hak Perlembagaan tetapi juga menunjukkan satu lagi syor kepada dunia bahawa kita mengiktiraf hak-hak asasi ini berdasarkan kepada apa yang telah digariskan di dalam Perlembagaan.
Saya fikir kita semua bersetuju walaupun keputusan dua majoriti 2:1 tetapi fundamental-nya semua bercakap asas yang sama.

Pindaan Perlembagaan harus dilakukan.

Sebab itu Tuan Yang di-Pertua saya hanya ingin mengemukakan empat sahaja persoalan pada petang ini.

Pertama, adakah Jawatankuasa telah diwujudkan untuk menjalankan kajian tentang pindaan ini?

Persoalan kedua, adakah kerajaan telah pun menerima persetujuan daripada Majlis Raja-Raja.
Saya cukup ingat isu Majlis Raja-Raja ini Tuan Yang di-Pertua, sebab saya punya soalan dalam Dewan ini sentiasa konsisten kepada Timbalan Menteri kalau Timbalan Menteri ingat saya, tentang isu kewarganegaraan ini, dan jawapan yang terakhir iaitu menunggu isyarat daripada Majlis Raja-Raja.

■1710 Soalan yang ketiga, adakah Rang Undang-undang Pindaan Perlembagaan ini telah pun disediakan?

Ini sangat penting.
Ini sangat penting.

Kalau kita serius bercakap, walaupun proses Mahkamah sedang berjalan tetapi proses Jawatankuasa pindaan ini, rang undang-undang ini mesti disegerakan, dan bilakah kerajaan bercadang untuk membentangkan rang undang-undang ini di Dewan Rakyat dan di Dewan Negara?

Akan tetapi syor saya Tuan Yang di-Pertua, rang undang-undang ini boleh dibentangkan di Dewan Negara.

Pertama, kerana Usul kita- dibawa oleh Ahli Dewan Negara.
Kedua, kita bersedia untuk membincangkan dan membawa rang undang-undang ini untuk dibentangkan di dalam Dewan Negara.

Itu sahaja Tuan Yang di-Pertua, terima kasih.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.

Tuan Yang di-Pertua: Alhamdulillah.

Yang Berhormat Senator Datuk Dr. Dominic Lau Hoe Chai.

5.10 ptg.
5.10 ptg.

Datuk Dr. Dominic Lau Hoe Chai: Terima kasih kepada Tuan Yang di-Pertua kerana memberikan peluang kepada saya untuk turut serta menyampaikan pandangan dan pendirian berkenaan isu kewarganegaraan anak kepada rakyat wanita Malaysia yang lahir di luar negara.

Ingin saya mulakan memberikan pandangan dan pendirian dengan soalan.

82 DN 11.8.2022 Tuan Yang di-Pertua: Tolong tengok masa, ya.

Masa untuk Yang Berhormat Senator berucap.

Datuk Dr. Dominic Lau Hoe Chai: Pendek sahaja ucapannya.
Di mana kesamarataan dan justifikasinya kalau anak kepada warganegara lelaki lahir di luar negara boleh diberi kewarganegaraan, mengapakah kaum ibu pula tidak boleh menurunkan kewarganegaraan kepada anak mereka?

Perbincangan ini bukannya baharu, isu ini berlarutan bertahun-tahun lama.
Badan bukan kerajaan, masyarakat sivil, pakar-pakar Perlembagaan, kewarganegaraan, aktivis kanak-kanak, ahli-ahli politik dan rakyat sekalian telah bersuara demi menjaga hak wanita dalam menurunkan kewarganegaraan, tidak kira di Malaysia atau yang berada di luar negara.
Tuan Yang di-Pertua, apa yang penting dalam konteks perbincangan ini ialah kesaksamaan yang perlu dijamin dalam Perlembagaan, dan yang sedih pula, ada yang interpretasi klausa yang tidak menekankan kesamarataan tersebut, yang tidak memberi kuasa kepada mahkamah berpihak kepada kaum ibu dalam isu ini dan kini, Dewan Parlimen perlu mengambil pendekatan.

Kita perlu membenarkan permintaan kaum wanita membuatkan pindaan yang sewajarnya dan melindungi mereka.
Selain isu teknikal dalam undang-undang dan interpretasi yang tidak menepati kehendak semasa, apakah yang susah sangat dalam memberikan kerakyatan kepada anak yang lahir kepada wanita warga Malaysia di luar negara hasil perkahwinan dengan lelaki warga asing?

Daripada perspektif moral, kesaksamaan sebagai sebuah negara yang menghormati wanita, bukankah kita perlu mengiktiraf kewarganegaraan tersebut?

Dengan izin, I consider this is a basic and fundamental request.
Man or woman, father or mother, both are equal.

Tuan Yang di-Pertua, di sini masalah ialah Kementerian ‘A’ kata, isu teknikal dan Kementerian ‘B’ pula jelas pendekatan ini berbeza tetapi solusi kepada isu ini tidak nampak.

Akhirnya, sekumpulan ibu pergi ke Mahkamah untuk melawan interpretasi berkenaan.
So, Tuan Yang di-Pertua, kalau peruntukan dalam undang-undang Malaysia hanya membenarkan bapa warga Malaysia yang boleh mewariskan kewarganegaraan automatik kepada anak mereka yang lahir di luar negara, apa salah tukarlah perundangan ini.

Untuk siapakah undang-undang ini digubal?

Bukankah wanita, lelaki dan setiap orang yang mempunyai MyKad merupakan warganegara Malaysia yang perlu diberikan layanan yang sama rata?

Kalau ini bukan diskriminasi, apakah lagi?


Tengoklah undang- undang kita, Perkara 8, Perlembagaan Persekutuan, jamin kesamarataan.
Oleh itu Tuan Yang di-Pertua, saya berharap selepas selesai memberikan pandangan, perbincangan di Dewan yang mulia ini, kementerian bersama dengan semua agensi kerajaan berkaitan akan meneliti semula, duduk secepat yang mungkin, menambah baik perkataan “wanita” dan “ibu”, usulkan pindaan yang sewajarnya dan memberikan kewarganegaraan kepada anak yang dilahirkan di luar negara kepada ibu warganegara Malaysia yang berkahwin dengan warga asing.

Ini merupakan harapan rakyat.

Bersama kita utamakan.


Sekian sahaja, terima kasih.

Tuan Yang di-Pertua: Terima kasih.

Yang Berhormat Senator Datuk Wira Koh Nai Kwong.

5.15 ptg.

Datuk Wira Koh Nai Kwong: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua atas peluang yang diberikan kepada saya... Tuan Yang di-Pertua: Tolong hormati masa, ya.

DN 11.8.2022 83 Datuk Wira Koh Nai Kwong: ...Dalam perbahasan Usul yang dibawa oleh Yang Berhormat Senator Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa.
Tuan Yang di-Pertua, di sini saya ingin mengatakan bahawa, bukanlah hasrat saya untuk mempersoalkan keputusan Mahkamah Rayuan dan prinsip Rukun Negara yang ketiga iaitu Keluhuran Perlembagaan.

Malah saya amat menghormati proses ini amat undang-undang Malaysia, namun keputusan Mahkamah Rayuan mengecewakan.

Saya pelik mengapa anak kepada lelaki warganegara Malaysia layak mendapat kewarganegaraan secara automatik tetapi tidak bagi wanita.
Saya merasakan ini merupakan satu bentuk diskriminasi dan ketidakadilan terhadap gender wanita.

Tuan Yang di-Pertua, semakin kita memasuki era modenisasi dan seiring dengan hasrat Malaysia untuk menjadi negara maju, antara perkara yang perlu kita hapuskan iaitu diskriminasi terhadap gender.
Saya berpendapat ini lah masanya terdapat keperluan untuk kita meminda Perkara 14(1) Perlembagaan Persekutuan supaya wanita mendapat hak yang setara dengan lelaki, bukan sahaja dalam hal kewarganegaraan anaknya, bahkan dalam peruntukan undang-undang lain untuk memperluaskan takrifan “bapa” untuk merangkumi ibu atau ibu bapa.
Tuan Yang di-Pertua, di samping itu saya ingin merujuk kepada permohonan untuk kerakyatan anak-anak wanita warganegara Malaysia yang berkahwin dengan warga asing di bawah Perkara 15(2) Perlembagaan Persekutuan dengan cara memohon pada Jabatan Pendaftaran Negara (JPN) untuk didaftar sebagai warganegara Malaysia.

Namun ia tetap tidak adil kerana seolah-olah undang-undang negara kita melebihkan rakyat lelaki, sedangkan rakyat wanita juga banyak menyumbang kepada negara dalam pelbagai segi.
Sungguhpun permohonan di bawah Perkara 15(2) Perlembagaan Persekutuan merupakan tidak adil bagi golongan yang tersebut di atas, ia juga mengambil masa yang lama untuk pemohon-pemohon menerima keputusannya di mana kebanyakan keputusan adalah sama ada ditolak ataupun dalam proses.
Tuan Yang di-Pertua, saya ingin menyeru kepada kerajaan, khususnya Kementerian Dalam Negeri, sementara Perlembagaan Persekutuan dipinda untuk memperluaskan tafsiran bapa untuk merangkumi ibu atau ibu bapa, kelonggaran harus diberi kepada permohonan-permohonan yang tersebut di atas di bawah Perkara 15(2) Perlembagaan Persekutuan di mana ia dapat membolehkan anak-anak yang dilahirkan di luar Persekutuan oleh wanita warganegara yang berkahwin dengan warga asing dapat memperoleh kewarganegaraan Malaysia, dan menikmati privilege seperti anak-anak lain yang berstatus warganegara Malaysia.
Justeru, saya amat berharap agar pindaan ke atas Perkara 14(1), Perlembagaan Persekutuan dapat dilaksanakan secepat mungkin bagi memastikan hak Perlembagaan rakyat Malaysia dapat dipelihara dan dalam masa yang sama, menghentikan sebarang bentuk diskriminasi gender terutama yang jelas termaktub dalam undang-undang negara sejak sekian lama.

Sekian, terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Tuan Yang di-Pertua: Baiklah.

Sekarang, Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas a/l A Achyuthan Nair.
Harap menghormati masa ya.

5.19 ptg.

Dato’ Kesavadas a/l A Achyuthan Nair: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Ya, Tuan Yang di-Pertua.

Tuan Yang di-Pertua: Sebab ada seorang lagi saya fikir.

Dato’ Kesavadas a/l A Achyuthan Nair: Ya.

Pada 5 Ogos 2022, Mahkamah Rayuan telah memutuskan bahawa anak-anak yang dilahirkan oleh ibu yang kerakyatan Malaysia di luar negara tidak berhak untuk kerakyatan Malaysia.

84 DN 11.8.2022 Mahkamah ini telah menggunakan Artikel 14(1)(b), Perlembagaan Persekutuan.
Satu-satunya cara sekarang adalah untuk ibu-ibu membawa kes ini ke Mahkamah Persekutuan dan atau pada alternatifnya untuk kerajaan masa kini untuk menggubal satu rang undang-undang untuk menyemak balik dan pinda Artikel 14(1)(b) untuk memasukkan perkataan “ibu” dalam artikel tersebut.

Untuk pengetahuan Ahli-ahli Dewan ini, Malaysia telah mengesahkan di Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women (CEDAW) dan Convention on the Rights of the Child (CRC).
■1720 Pada tahun 1995, satu pindaan Perlembagaan telah dibuat pada tahun 2001 untuk memupuk prinsip kesaksamaan jantina tetapi ia membuat ketetapan mengenai perkara yang berkaitan dengan kewarganegaraan.

Kerajaan berpendapat bahawa tidak meliputi kewarganegaraan dan kewarganegaraan adalah di luar bidang kuasa mahkamah.

Malaysia sebuah negara daripada 28 buah negara yang menghalang wanita daripada menyerahkan kewarganegaraan kepada anak-anak mereka.
kesaksamaan jantina Saya tidak mempunyai hak untuk mengkritik keputusan Mahkamah Rayuan tetapi saya dengan rendah hati mengemukakan bahawa dalam semangat Keluarga Malaysia, Federal Constitution mesti dipinda dan membenarkan semua ibu mempunyai hak yang sama, begitu juga dengan bapa.

Jika tidak wanita akan terpaksa berhijrah kerana anak- anak mereka tidak diterima di sini dan menyebabkan anak-anak terpisah daripada keluarga mereka.

Biar bawa ini ke Parlimen.


Parlimenlah yang sangat berkuasa... Tuan Yang di-Pertua: Ya.

Dato’ Kesavadas a/l A Achyuthan Nair: ...Parlimen institusi yang paling berkuasa di negara ini, dan satu-satunya perkara Parlimen tidak boleh lakukan iaitu menukar jantina sesuatu... Tuan Yang di-Pertua: [Ketawa] Okey.

Dato’ Kesavadas a/l A Achyuthan Nair: Ya.

Dengan itu saya menyokong Usul ini.

Sekian terima kasih.

Tuan Yang di-Pertua: Terima kasih Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas a/l A Achyuthan Nair.
Ada sedikit ruang dan ada rayuan daripada Yang Berhormat Senator Datuk Dr. Haji Zulkifli Mohamad Al-Bakri.

Kalau boleh rumus dalam tiga minit sebab Yang Berhormat Menteri hendak jawab.

Sudah tidak tahan hendak menjawabnya... [Ketawa] Silakan Yang Berhormat Senator.

5.22 ptg.

Datuk Dr. Haji Zulkifli Mohamad Al-Bakri: Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh, Tuan Yang di-Pertua.

Pertama sekali, saya ucapkan terima kasih dan ini Usul yang amat penting.
Saya bukanlah memberi pendapat tetapi sekadar untuk menzahirkan beberapa persoalan untuk sama-sama kita lihat.

Pertama sekali Rasulullah SAW bersabda... [Membaca sepotong Hadis] “Wanita- wanita itu sedara-sedara kepada lelaki”.

Ertinya Islam menjunjung kedudukan wanita terutamanya ibu.
Kedua, pernah berlaku seorang wanita di mana Rasulullah SAW mengiakan apa yang dikehendaki- memberi jaminan iaitu Ummu Hani sebagaimana dalam hadis yang masyhur- ketika Baginda Rasulullah SAW membuka Kota Mekah pada tahun 8 Hijrah.

DN 11.8.2022 85 Seterusnya, dalam kaedah Islam- Haqqul Hadanah ataupun hak penjagaan untuk ibu memang adalah seolah-olah mutlak semasa kecil bagi anak-anak kerana dia lebih bersifat kasih sayang kepada anak berbanding dengan yang lain.

Seterus berbanding dengan bapa.


Walaupun begitu Haqqul Qiwamah, hak ataupun kelelakian ataupun tanggung jawaban atau “bin” dan seumpamanya merupakan milik mutlak lelaki dalam kaedah Islam.

Oleh sebab itu, tidak panggil “Muhammad bin...” apa-apa melainkan “bin”, ataupun Fatimah binti kepada lelaki.

Itu di dunia sebagaimana yang masyhur.

Saya yakin hikmah tersebut akan wujud pada mana-mana tindakan yang diambil atau ketetapan oleh kerajaan.
Cumanya saya concern dalam beberapa isu ini iaitu apabila kita tengok satu-satu isu, kita tidaklah melihat kepada hanya satu isu itu sahaja tetapi kalau boleh sifatnya qauli ataupun keseluruhan dan ghalibi.

Contohnya datang pada kami bagaimana orang-orang yang lahir di Malaysia tetapi tidak di “bin” atau di”binti”kan.

Adakah dia anak pungut, boleh diwarganegarakan Malaysia?

Atau begitu juga isu yang terkait di sini.


Di samping kebijaksanaan kita tengok maslahah-maslahah yang perlu di mana anak-anak yang kadang-kadang seperti ini, macam mana duduk perkara sebenarnya pada kesudahannya.

Maka, saya yakin kalau terlalu lama, jumlah sudah tentu akan ramai.

Jenis-jenis seperti ini kadang-kadang meminta syafaat-syafaat daripada Yang Berhormat, daripada Datuk-Datuk, daripada Menteri-Menteri untuk satu-satu kes.
Kalau boleh biarlah bersifat umum di samping kita menjunjung keadilan dan saya yakin di sebalik hukum pasti ada maslahah yang hendak ditegakkan dan hendak dizahirkan yang kadang-kadang tidak tercapai dek akal atau fikiran kita kerana sebab-sebab tertentu.

Justeru, saya mohon semangat daripada segi warganegara Malaysia untuk sama- sama melihat kembali isu ini dengan lebih tuntas.
Walaupun, saya menyokong Usul ini tapi perlu kepada perbahasan yang biarlah kata orang, kalau buat, bukannya menyelesaikan dua orang ini atau tiga orang ini tapi menyeluruh dalam isu-isu yang terkait dengan hal ini.

Sekian, terima kasih.

Tuan Yang di-Pertua: Terima kasih Yang Berhormat Senator Datuk Dr. Haji Zulkifli Mohamad Al-Bakri.

Untaian lama sudah sampai.

Yang Berhormat Timbalan Menteri pun sudah ada.

Dimohon supaya beliau memberi penjelasan.

Kita ada lebih kurang lapan minit begitu, boleh?


5.26 ptg.

Timbalan Menteri Dalam Negeri I [Dato’ Sri Dr. Haji Ismail bin Haji Mohamed Said]: Ya.

Dengan izin Tuan Yang di-Pertua yang begitu arif sekali tentang Peraturan- peraturan Mesyuarat dan juga perundangan di dalam negara ini.

Saya mengucapkan ribuan terima kasih kerana sikap keterbukaan Tuan Yang di-Pertua membenarkan supaya Usul ini dapat dibahaskan.
Saya mengucapkan juga terima kasih kepada semua Yang Berhormat Senator yang cukup faham terhadap isu yang dihadapi oleh ibu-ibu seperti mana yang telah dibahaskan.

Saya juga mengucapkan terima kasih kepada semua wakil rakyat dan Yang Berhormat Senator yang faham terhadap Peraturan Mesyuarat 22(1)(g), Peraturan Mesyuarat dalam Dewan Negara ini yang membicarakan- kita tidak boleh membicarakan tentang perkara-perkara sub judice.
Saya lihat tadi tidak ada perkara-perkara yang menyentuh tentang isu-isu melibatkan dua-dua kes yang telah dibicarakan dan diputuskan pada 5 Ogos baru-baru ini oleh Yang Arif tiga orang Ketua Hakim-hakim di peringkat Mahkamah Rayuan di mana telah memihak kepada pihak kerajaan dengan keputusan 2-1.

86 DN 11.8.2022 Cuma, saya hendak nyatakan kepada Tuan Yang di-Pertua kerana kes ini baru diputuskan dan pihak-pihak yang terlibat masih lagi mempunyai hak untuk membuat rayuan ke Mahkamah Persekutuan.
Pihak yang terlibat merupakan Kerajaan Malaysia dalam kes Suriani Kempe dan juga pihak yang terlibat dalam kes Mahisha Suhaila iaitu Ketua Pengarah Jabatan Pendaftaran Negara di bawah Kementerian Dalam Negeri.

Saya hendak nyatakan, saya terikat- bagi pihak Kementerian Dalam Negeri terikat kita dalam bentuk undang-undang negara dan juga Peraturan Mesyuarat kerana saya tidak boleh mendedahkan apa-apa perkara yang selagi kes mahkamah ini tidak diputuskan di Mahkamah Persekutuan.
Saya harap semua Yang Berhormat Senator bersabar atas apakah tindakan- tindakan lanjut yang akan diambil oleh kedua-dua pihak yang terlibat apabila kes ini diputuskan di peringkat Mahkamah Rayuan.

Itulah sahaja penjelasan saya Tuan Yang di-Pertua dan saya tidak berhajat untuk memberikan penjelasan lanjut kerana tangan saya terikat daripada segi perundangan negara kita.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.


Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa: Tuan Yang di-Pertua, boleh saya... Tuan Yang di-Pertua: Kembali atas ucapan tersebut.

Sekiranya pembawa Usul ada fakta yang ringkas yang hendak didaftarkan, kita boleh benarkan.

Akan tetapi, tidak membuat ucapan dan ulasan.

Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa: Tidak Tuan Yang di-Pertua.

Tuan Yang di-Pertua: Baik.

Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.
Saya hanya ada satu soalan sahaja Tuan Yang di-Pertua.

Kita meminta time frame... Tuan Yang di-Pertua: Soalan tidak timbul.

Soalan tidak timbul.

Sekiranya ada fakta yang harus diambil kira, dimasukkan.

Hendak menyoalkan kembali, beliau sudah memberi pendirian tadi dan pendirian kementerian itu kita hormati.

Ada apa-apa?

Datuk Seri Hajah Zurainah binti Musa: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Tuan Yang di-Pertua: Baik.

Dengan itu saya ingin menelurkan dua perkara.


Pertama ialah, sesi mengadakan Usul ini bukan sekali-kali mencabar kewibawaan Mahkamah.

Ia tidak kena mengena dengan konsep sub judice, sebab kita tidak ada membuat penilaian atau menzahirkan sesuatu yang membawa kepada norma lain daripada apa yang telah diputuskan.

■1730 Ia tidak kena mengena dengan konsep sub judice sebab kita tidak ada membuat penilaian atau menzahirkan sesuatu yang membawa kepada norma lain daripada apa yang telah diputuskan.
Ketiga, ini boleh dianggap sebagai satu peringatan kepada negara, pihak-pihak berkuasa bahawa hak yang ada di bawah Perlembagaan Perkara 8 jangan diambil ringan.

Oleh sebab itu sementara kementerian membuat penelitian, sementara pihak judiciary ataupun kehakiman membuat persiapan, kita sebagai Ahli-ahli Dewan Negara sudah mula masuk ke dalam arena yang baharu iaitu kita prihatin terhadap hak-hak rakyat di luar sana.

Kita ucap terima kasih kepada Yang Berhormat Timbalan Menteri.
Sampaikan salam akrab kami kepada Yang Berhormat Menteri dan diharapkan kita dapat bertemu lagi dalam hal-hal yang berkepentingan bersama.

Dato’ Sri Dr. Haji Ismail bin Haji Mohamed Said: Insya-Allah.

Tuan Yang di-Pertua: Oleh sebab urusan di bawah Perkara 17, Mesyuarat kita pada petang ini diteruskan, dan dengan hormat dipohon Yang Berhormat Timbalan Menteri Pertahanan meneruskan tanggungjawab beliau.

DN 11.8.2022 5.31 ptg.


87 Timbalan Menteri Pertahanan [Dato’ Sri Ikmal Hisham bin Abdul Aziz]: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Terima kasih memberi saya rehat satu jam tadi.

Saya sambung balik ya Yang Berhormat-Yang Berhormat semua.
Di pihak kementerian, saya amat berterima kasih kepada Ketua Pembangkang Yang Berhormat Dato’ Seri Anwar bin Ibrahim yang merupakan Presiden PKR, Yang Berhormat Anthony Loke Siew Fook yang merupakan Setiausaha DAP, Yang Berhormat Tuan Mohamad bin Sabu iaitu Presiden Parti AMANAH dan semualah Yang Berhormat- Yang Berhormat yang di Dewan Rakyat ada lebih kurang 15 Ahli Parlimen yang telah membahaskan dan mereka telah menyokong pada tempoh hari.

Jadi, menyambung latar belakang Tuan Yang di-Pertua.
Sebagai dana persaraan, LTAT melabur dalam pelbagai sektor dan LTAT mempunyai tiga perbadanan yang ditubuhkan di bawah kuasa LTAT iaitu: (i) (ii) (iii) Perbadanan Perwira Harta Malaysia; Perbadanan Perwira Niaga Malaysia; dan Perbadanan Hal Ehwal Bekas Angkatan Tentera Malaysia.

LTAT mempunyai 119,476 orang ahli pencarum tentera di mana bilangan pencarum yang aktif adalah berjumlah 111,989 orang.

Jumlah caruman dan pengeluaran tahunan adalah sebanyak RM963.5 juta dan RM809.3 juta pada tahun berakhir 2021.
Tuan Yang di-Pertua dan semua Ahli Dewan yang mulia ini, saya ingin menjelaskan bahawa LTAT mempunyai modal pengurusan dan fungsi yang hampir sama dengan Kumpulan Wang Simpanan Pekerja (KWSP).

Jadi, apakah itu LTAT?

Fungsi dia sama dengan KWSP.

Apa yang membezakan LTAT dan KWSP iaitu pencarumnya dan saiz dana di mana pencarum LTAT iaitu anggota tentera yang mencarum pada kadar 10 peratus daripada gaji mereka dan pihak kerajaan selaku majikan menyumbang pada kadar 15 peratus.
Manakala, pencarum KWSP terdiri daripada pekerja syarikat swasta yang mencarum pada kadar minimum sembilan peratus dan syarikat iaitu majikan mereka akan membayar kepada KWSP pada kadar minimum 12 peratus untuk gaji yang RM5,000 ke atas dan 13 peratus bagi gaji RM5,000 ke bawah.

Kedua, oleh sebab terdapat perbezaan kadar caruman yang berbeza dan berlainan di antara pencarum anggota tentera dan syarikat swasta, maka saiz dana LTAT adalah jauh lebih kecil daripada KWSP.
Pada ketika ini, aset pengurusan LTAT adalah sebanyak RM9.89 bilion berbanding dengan KWSP sebanyak RM1 trilion.

LTAT tidak sampai RM10 bilion.

KWSP RM1 trilion itu jauh bezanya.

Tuan Yang di-Pertua, walaupun dengan aset saiz yang kecil, hasil pengurusan LTAT yang cekap, bijaksana dan amanah ia telah memungkinkan LTAT terus teguh dan kukuh dalam memastikan caruman anggota tentera yang sedang berkhidmat sentiasa terpelihara, selamat dan dilindungi.
Untuk makluman Tuan Yang di-Pertua dan semua Ahli Dewan Negara, kadar dividen LTAT sebelum ini adalah sentiasa lebih tinggi berbanding dengan kadar purata pengisytiharan dividen KWSP.

Bermula pada tahun 2018, LTAT telah mengisytiharkan kadar dividen yang lebih rendah daripada KWSP demi memastikan agar LTAT dapat terus beroperasi sebagai sebuah tabung persaraan yang mampan atau lestari.
Melalui cadangan pindaan Akta 101 ini, ia membolehkan LTAT untuk kembali, insya-Allah dapat memberikan kadar dividen berdasarkan prestasi kewangan yang sebenar yang sekurang-kurangnya setara dengan KWSP.

Ketika ini juga, Akta 101 adalah akta yang terbelakang jika dibandingkan dengan Akta KWSP 1991 [Akta 452].
Untuk makluman semua, Akta 101 harus dipinda kerana tanpa pindaan ini: 88 DN 11.8.2022 (i) (ii) LTAT tidak boleh menjayakan pelan transformasinya yang akan mengakibatkan LTAT tidak berupaya mengisytiharkan dividen kepada para pencarum yang terdiri daripada anggota tentera; ia akan meningkatkan beban fiskal kerajaan kerana Kementerian Kewangan terpaksa mengeluarkan surat sokongan kepada LTAT bagi tujuan pengisytiharan dividen; dan (iii) LTAT tidak dapat beroperasi sebagai dana persaraan mengikut erti kata sebenar kepada anggota tentera.
Tuan Yang di-Pertua, rang undang-undang yang dicadangkan ini bertujuan untuk meluaskan skop pelaburan LTAT dan memberi kuasa kepada LTAT untuk memperbadankan syarikat sebagai tambahan kepada kuasa sedia ada untuk menubuhkan perbadanan.

Cadangan rang undang-undang ini terbahagi kepada 12 fasal yang mengandungi perkara seperti berikut.

Fasal 1 mengandungi tajuk ringkas akta yang dicadangkan dan kuasa Menteri untuk menetapkan tarikh permulaan kuat kuasa akta yang dicadangkan.
Fasal 2 bertujuan untuk meminda seksyen 2, Akta 101 untuk memasukkan takrif baharu syarikat ke dalam Akta 101.

Fasal 3 bertujuan untuk meminda seksyen 4, Akta 101 untuk mengadakan peruntukan bagi kriteria yang perlu dipertimbangkan oleh Menteri dalam menentukan orang yang layak dan sesuai untuk dilantik sebagai anggota LTAT dan hal keadaan seseorang tidak layak untuk dilantik atau hilang kelayakan menjadi anggota LTAT.

Fasal 4 pula bertujuan meminda seksyen 6, Akta 101.
Subfasal 4(a) bertujuan untuk meminda perenggan 6(2)(e) Akta 101 untuk menaikkan bilangan anggota panel pelaburan daripada dua orang kepada empat orang yang mempunyai pengalaman dan kepakaran dalam pelbagai disiplin.
Subfasal 4(b) bertujuan untuk mengadakan peruntukan bagi kriteria yang perlu dipertimbangkan oleh Menteri dalam menentukan orang yang layak dan sesuai untuk dilantik sebagai anggota panel pelaburan dan hal keadaan seseorang itu tidak lagi layak untuk dilantik atau telah hilang kelayakan menjadi anggota panel pelaburan.
Tuan Yang di-Pertua, fasal 5 pula bertujuan untuk menggantikan seksyen 8, Akta 101 untuk mengadakan peruntukan bagi kewajipan dan tanggungjawab anggota LTAT, anggota panel pelaburan, anggota jawatankuasa LTAT, pegawai dan pekhidmat LTAT dan orang sedemikian boleh dipertanggungjawabkan secara sendiri bagi apa-apa kerugian atau kerosakan yang disebabkan oleh kemungkirannya, kegagalannya untuk mematuhi, sumbangannya kepada kemungkiran atau ketidakpatuhan itu atau perlanggarannya terhadap mana-mana seksyen di bawah Akta 101.
Fasal 6 bertujuan untuk meminda seksyen 9, Akta 101 untuk membolehkan askar- lasykar memohon bagi sesuatu pemotongan lanjut daripada gaji bulanannya untuk dikreditkan kepada akaunnya dalam Tabung Angkatan Tentera melebihi amaun caruman wajibnya di bawah Akta 101.
Fasal 7 bertujuan untuk meminda seksyen 9A, Akta 101 untuk membolehkan pegawai memohon bagi satu pemotongan lanjut daripada gaji bulanannya untuk dikreditkan kepada akaunnya dalam Tabung Angkatan Tentera melebihi amaun caruman wajibnya di bawah Akta 101.
Fasal 8 bertujuan untuk meminda seksyen 11, Akta 101 untuk memberi LTAT kuasa dengan kelulusan Menteri untuk mengisytiharkan kadar dividen Tabung Angkatan Tentera berdasarkan prestasi kewangan sebenar LTAT dan bagi maksud itu LTAT hendaklah dianggap sebagai solvent jika LTAT berupaya untuk membayar hutangnya jika dan apabila hutang itu menjadi kena dibayar dalam masa 12 bulan sebaik selepas pengisytiharan kadar dividen itu dibuat.
DN 11.8.2022 89 Fasal ini juga bertujuan untuk membolehkan LTAT melantik aktuari yang berkelayakan dan bebas untuk membantu LTAT dalam membuat penilaian prestasi kewangannya menurut seksyen 11 Akta 101.

■1740 Tuan Yang di-Pertua, fasal 9.
Fasal 9 bertujuan untuk meminda seksyen 12, Akta 101 subfasal 9(c) bertujuan untuk memasukkan subseksyen baharu 12(1B) ke dalam Akta 101 untuk memberi LTAT kuasa untuk membenarkan pengeluaran semua jumlah wang yang ada dalam kredit akaun pencarum dalam Tabung Angkatan Tentera yang dimohon oleh waris atau waris kadim pencarum yang telah meninggal dunia atau yang telah diperakui sebagai tidak berupaya untuk berkhidmat secara fizikal atau mental mengikut mana-mana yang berkenaan.
Subfasal 9(d) bertujuan untuk memasukkan subseksyen baharu 12(2A) ke dalam Akta 101 untuk mengadakan peruntukan bagi pencarum yang telah diberhentikan atau bersara daripada perkhidmatan mempunyai pilihan untuk menyimpan apa-apa amaun yang ada dalam kredit akaunnya dalam Tabung Angkatan Tentera dan berhak untuk menerima kadar dividen bagi caruman yang disimpan dalam Tabung Angkatan Tentera di bawah Akta 101.
Fasal 10 bertujuan untuk menggantikan seksyen 15, Akta 101 untuk memperluas kuasa LTAT atas nasihat yang diberikan oleh panel pelaburan untuk membuat pelaburan berdasarkan perumpukan aset strategik sebagaimana yang diluluskan oleh Menteri dan Menteri Kewangan... [Batuk] Tuan Yang di-Pertua, izinkan saya untuk memberi penjelasan lanjut mengenai fasal 10 ini.
Perumpukan aset strategik merupakan kaedah yang akan memberi panduan kepada LTAT untuk melabur dalam aset kelas yang tertentu di mana aset kelas ini menyerupai aset kelas seperti KWSP dan juga dana-dana persaraan yang lain... [Batuk] Fasal 11 bertujuan untuk memasukkan seksyen 24 dan 25 yang baharu ke dalam Akta 101.

Seksyen baharu 24 yang dicadangkan bertujuan untuk memberi LTAT kuasa... Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol: Sekejap.
Dato' Sri Ikmal Hisham bin Abdul Aziz: ...Untuk memperbadankan sebuah syarikat... Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol: Yang Berhormat Timbalan Menteri, Bentara tolong bagi mineral water kepada Yang Berhormat Timbalan Menteri.

Dato' Sri Ikmal Hisham bin Abdul Aziz: Akan tetapi saya puasa hari ini... [Ketawa] Terima kasih atas keprihatinan Tuan Yang di-Pertua.

Terima kasih.

Saya sambung.


Seksyen baharu 24 yang dicadangkan bertujuan untuk memberi LTAT kuasa untuk memperbadankan suatu syarikat di bawah Akta Syarikat 2016 [Akta 777], syarikat amanah yang didaftarkan di bawah Akta Syarikat Amanah 1949 [Akta 100], atau apa-apa syarikat di bawah undang-undang bertulis yang berbidang kuasa asing untuk menjalankan atau terlibat dalam apa-apa aktiviti yang diluluskan atau diusahakan oleh LTAT bagi maksud Akta 101.
Seksyen baharu 25 yang dicadangkan bertujuan untuk mengadakan peruntukan bagi hal keadaan yang membolehkan pendahuluan daripada Kumpulan Wang Disatukan diberikan kepada LTAT.
Terakhir, fasal 12 bertujuan untuk meminda Jadual Kedua Akta 101 untuk memasukkan perenggan baharu 2A bagi membolehkan mesyuarat panel pelaburan dapat dipengerusikan oleh mana-mana anggota yang hadir di mesyuarat tersebut seandainya dia dilantik ketika ketiadaan pengerusi panel pelaburan yang tidak dapat hadir atas sebab- sebab tertentu.
90 DN 11.8.2022 Cadangan rang undang-undang ini membolehkan LTAT menambah baik dan memperkukuhkan empat aspek penting kepada anggota tentera dan juga LTAT dari segi: (i) (ii) (iii) (iv) protection for contributor, dengan izin, perlindungan ke atas wang caruman Anggota Tentera daripada kerajaan; enhancement of social security iaitu meningkatkan perlindungan sekuriti sosial Anggota Tentera; better governance of Tabung Angkatan Tentera memperkukuhkan takbir urus LTAT; dan iaitu to ensure sustainability of dividend iaitu memastikan pengisytiharan dividen yang lestari kepada Anggota Tentera berdasarkan prestasi kewangan LTAT.
Mohon maaf Tuan Yang di-Pertua dan rakan-rakan Ahli Dewan yang mulia ini, ingin saya tegaskan di sini, Akta Tabung Angkatan Tentera 1973 [Akta 101] ini adalah khusus untuk Anggota Tentera yang sedang berkhidmat selaku pencarum.

Ia tidak ada kena-mengena dengan hal ehwal veteran, tiada kena-mengena dengan isu-isu perolehan aset-aset tentera kerana kita tahu hal ehwal veteran diuruskan oleh Jabatan Hal Ehwal Veteran ATM.

Manakala, perolehan aset-aset Tentera dikendalikan oleh Kementerian Pertahanan.
Jadi, tidak ada kena-mengena dengan isu keselamatan Laut China Selatan dan lain-lain.

Ini dibangkitkan di Dewan Rakyat tempoh hari.

Jadi, saya juga percaya pada sesi bacaan kedua di Dewan Negara yang mulia ini, Ahli-ahli Yang Berhormat Senator mungkin ingin hendak bangkitkan isu LCS yang sedang hangat diperkatakan sekarang.

Saya tidak boleh menghalang mana-mana yang hendak bangkitkan.
Namun percayalah, isu Rang Undang-undang LTAT 2022 yang saya kemukakan ini hanya berfokus kepada usaha untuk menjaga kepentingan caruman anggota tentera di LTAT dan juga bertujuan menambah baik tadbir urus LTAT sebagai tabung dana caruman anggota tentera yang sedang berkhidmat.

Rang undang-undang ini tidak mempunyai perkaitan secara langsung permasalahan isu perolehan LCS yang sedang dihadapi oleh Syarikat Boustead Naval Shipyard Sdn.

Bhd.
Bhd.

Secara kesimpulannya, Akta Tabung Angkatan Tentera 1973 [Akta 101] ini sama fungsinya dengan KWSP iaitu menyimpan wang bagi mereka yang masih bekerja.

Perbandingannya, maka jika orang awam yang bekerja, mereka akan mencarum dengan KWSP.

Manakala, Anggota Tentera yang masih berkhidmat mereka mencarum dengan LTAT.

Atas sebab itulah fokus cadangan pindaan Akta 101 adalah semata-mata untuk memastikan caruman Anggota Tentera adalah terjaga, terjamin dan selamat.

Terima kasih.
Terima kasih.

Jadi Tuan Yang di-Pertua, saya mohon mencadangkan.

Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol: Terima kasih Yang Berhormat Timbalan Menteri.

Ada sesiapa yang menyokong?

Timbalan Menteri Dalam Negeri I [Dato' Sri Dr. Haji Ismail bin Haji Mohamed Said]: Tuan Yang di-Pertua, saya menyokong.
Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol: Ahli-ahli Yang Berhormat, masalahnya ialah rang undang-undang bernama suatu akta untuk meminda Akta Tabung Angkatan Tentera 1973 Dibacakan Kali Yang Kedua sekarang dan terbuka untuk dibahaskan.

Ahli-ahli Yang Berhormat, yang di hadapan saya ada seramai enam orang Ahli Yang Berhormat yang telah memberikan nama untuk berbahas.

Saya membenarkan tempoh lima minit seorang untuk berbahas.
Saya menjemput Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas a/l A. Achyuthan Nair sebagai pembahas pertama.

DN 11.8.2022 5.47 ptg.

91 Dato’ Kesavadas a/l A. Achyuthan Nair: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Dengan izin Tuan Yang di-Pertua.

Sebagai badan yang bertanggungjawab dalam menguruskan dana pencarum yang sebahagian besarnya terdiri daripada Anggota Tentera tetap, LTAT perlu memberi tumpuan terhadap konsistensi peningkatan kadar dividen tahunan Tabung Angkatan Tentera.
Pengumuman kenaikan kadar dividen sebanyak 4.1 peratus bagi tahun 2021 merupakan berita gembira buat pencarum khususnya golongan veteran tentera.

Saya berpendirian bahawa had pengeluaran maksimum yang dibenarkan perlu disemak dan diteliti semula dari semasa ke semasa oleh LTAT.

Semakan serta penelitian semula tersebut adalah penting untuk memastikan bahawa had pengeluaran maksimum yang dibenarkan benar-benar memadai dengan keperluan semasa pencarum serta matlamat kewangan mereka.
Saya ingin mencadangkan agar LTAT dapat menaikkan had pengeluaran maksimum daripada RM10 ribu kepada sekurang-kurangnya RM15 ribu bagi pengeluaran yang dibuat dengan tujuan untuk mengerjakan ibadah haji.

Saya difahamkan oleh rakan- rakan saya yang beragama Islam, kos untuk menunaikan haji pada tahun ini telah meningkat kira-kira sebanyak 25 peratus iaitu bersamaan dengan RM20,554.
Biarpun Tabung Haji ada menyediakan bantuan kewangan atau subsidi bagi jemaah daripada kumpulan B40, namun kos akhir yang perlu dibiayai oleh jemaah B40 tetap melebihi RM10 ribu.

Oleh itu, saya merasakan bahawa had maksimum pengeluaran wang caruman LTAT untuk tujuan ibadah haji perlu diperhalusi semula agar ia dapat dinaikkan kepada satu had amaun yang lebih munasabah.
Selain had maksimum pengeluaran, LTAT juga seharusnya mempertimbangkan kelonggaran baharu yang boleh diberikan kepada pencarum yang ingin melakukan pengeluaran wang maksimum RM10 ribu bagi tujuan selain mengerjakan ibadah haji.
Saya berpandangan bahawa had pengeluaran maksimum sebanyak RM3,200 untuk tujuan bayaran semula yuran semester satu pengajian tinggi perlu dinaikkan kepada RM8,000 hingga RM10 ribu dengan syarat bahawa pengeluaran tersebut dibuat bagi tujuan pembiayaan pengajian tinggi termasuk kos-kos selain yuran semeter.

■1750 Apakah salahnya syarat pengeluaran wang caruman bagi pembayaran semula yuran semester satu dilonggarkan untuk pembiayaan awal kos pengajian institut pengajian tinggi swasta (IPTS)?
Yang Berhormat Timbalan Menteri perlu menjelaskan, mengapakah syarat pengeluaran wang caruman Tabung Angkatan Tentera hanya dikhususkan bagi pengajian semester satu di IPTA sahaja?

Mengapakah pencarum tidak diberikan hak pengeluaran yang saksama bagi membiayai kos awal pengajian tinggi di IPTS?

Tuan Yang di-Pertua, saya difahamkan bahawa LTAT sedang memasang cita- cita untuk melabur dalam pasaran ekuiti awam antarabangsa sebanyak 20 peratus.
Seperti yang dikatakan oleh Ketua Eksekutif LTAT, Datuk Ahmad Nazim Abdul Rahman, cita-cita tersebut merupakan strategi jangka panjang ke arah mencapai peningkatan hasil pulangan atau return, dengan izin, bagi dana caruman Tabung Angkatan Tentera.

Penilaian risiko terhadap rancangan pelaburan tersebut juga perlu dibuat dengan berhemah agar setiap sen yang dilaburkan dalam ekuiti antarabangsa itu tidak merisikokan wang persaraan Anggota Tentera pada masa hadapan.
92 DN 11.8.2022 Oleh yang demikian, seperti yang ditegaskan oleh Ahli-ahli Parlimen Pembangkang, LTAT perlu dibarisi dengan panel pelaburan yang berkaliber, berfikiran jauh, berpengalaman luas, dan yang paling penting, berintegriti dalam menjalankan amanah agar setiap keputusan pelaburan baharu yang dibuat boleh mendatangkan manfaat kepada pencarum di samping meningkatkan prospek LTAT sebagai pengendali pelaburan di peringkat antarabangsa.
Keanggotaan panel pelaburan seperti yang disebut dalam seksyen 6, Akta LTAT ini menarik minat saya untuk membangkitkan beberapa soalan penting untuk dijawab oleh Yang Berhormat Timbalan Menteri.

Bagi saya lagi one minute ya.

Pertama, sejauh manakah panel pelaburan LTAT boleh bertindak dan berfungsi secara profesional tanpa campur tangan politik?
Dengan kata lain, sejauh manakah pelantikan empat orang anggota tambahan yang menganggotai panel pelaburan benar- benar dibuat oleh Menteri mengikut kriteria yang digariskan dalam pindaan perenggan (e) yang dinyatakan dalam fasal 4 rang undang-undang ini?

Kedua, apa signifikan atau kewajaran terhadap penambahan dua orang anggota panel seperti yang dinyatakan dalam pindaan seksyen 6, subseksyen 2(e)?
Ketiga, berapa jumlah perbelanjaan tambahan yang akan ditanggung oleh LTAT bagi pembayaran emolumen anggota panel pelaburan baharu iaitu dua Orang Anggota tambahan, seorang wakil Kementerian Pertahanan dan seorang wakil Kementerian Kewangan?

Keempat, adakah jaminan bahawa nasihat yang diberikan oleh LTAT kepada Menteri dalam soal pelantikan anggota panel tambahan benar-benar mematuhi kriteria atau keunggulan profesional seperti yang disebut dalam pindaan seksyen 6, subseksyen 2(e)?
Adakah LTAT akan mendapatkan nasihat dari Bank Negara atau mana-mana institusi yang mengendalikan profesion dalam bidang kewangan sebelum memutuskan nasihat kepada Menteri dalam soal pelantikan tersebut?

Kelima, adakah prospek serta perancangan pelaburan yang telah diputuskan oleh panel pelaburan pada tahun 2022 ini?
Minta Yang Berhormat Menteri menyatakan satu persatu nama projek atau prospek pelaburan yang telah diputuskan oleh panel pelaburan dan masih belum dilaksanakan LTAT serta justifikasi mengapa keputusan pelaburan tersebut dibuat.

Tuan Yang di-Pertua, berbicara soal pelaburan, teringat saya kepada pemeteraian perjanjian kerjasama (MOC) yang dibuat antara LTAT dengan sebuah syarikat pertahanan terbesar di Indonesia yang bernama PT Pindad pada Mac lalu.
Berhubung dengan memorandum tersebut, saya minta Yang Berhormat Timbalan Menteri menyatakan, pertama, adakah perancangan ke arah merealisasikan memorandum kerjasama tersebut telah dinilai terlebih dahulu di peringkat panel pelaburan sebelum diputuskan oleh LTAT?

Apakah justifikasi yang diberikan oleh panel pelaburan kepada LTAT terhadap keputusan bagi meneruskan kerjasama dengan syarikat PT Pindad tersebut?

Kedua, apakah potensi pelaburan yang boleh dicapai oleh LTAT menerusi jalinan kerjasama tersebut?
Adakah kerjasama tersebut boleh mendatangkan faedah jangka panjang kepada pencarum Tabung Angkatan Tentera?

Ketiga, sejauh manakah jalinan kerjasama tersebut boleh meningkatkan keupayaan negara dalam aspek teknologi pertahanan?

Keempat, adakah jalinan kerjasama tersebut melibatkan penggunaan dana Tabung Haji Tentera?

Jika ya, berapakah jumlah wang pencarum yang telah digunakan bagi menjayakan kerjasama tersebut?

Tuan Yang di-Pertua, sekian sahaja ucapan perbahasan saya bagi rang undang- undang ini.
Saya mohon menyokong dan terima kasih kerana beri masa sedikit.

Terima kasih.

Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol: Terima kasih Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas.

DN 11.8.2022 93 Selanjutnya, saya mempersilakan Yang Berhormat Senator Tuan Sr. Haji Mohd Apandi bin Mohamad.

5.56 ptg.

Tuan Sr. Haji Mohd Apandi bin Mohamad: Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh, dan salam... Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol: Lima minit ya.

Tuan Sr. Haji Mohd Apandi bin Mohamad: Salam Keluarga Malaysia.
Tuan Yang di-Pertua dan sahabat-sahabat Ahli Dewan sekalian.

Sebelum itu, ingin saya merujuk Firman Allah SWT yang berbunyi... [Membaca sepotong ayat Al-Quran] “Seseorang apabila diberi tugas dan amanah, maka dia akan laksanakan amanah tersebut sebaik mungkin.” Tuan Yang di-Pertua, adapun tujuan akta ini dibentangkan untuk pindaan pada petang ini kerana akhir-akhir ini dividen yang dikeluarkan oleh Tabung Angkatan Tentera jauh berbeza berbanding tahun 1983 sehingga 1995.
Pada waktu itu, dividen yang diberikan oleh Tabung Angkatan Tentera antara tertinggi, jauh mengatasi Koperasi Polis dan sebagainya.

Juga jauh mengatasi FELDA.

Antara badan yang memberi dividen paling tinggi pada ketika itu.

Memanglah kita tahu bahawa yang menganggotai, yang mendapat manfaat ini sekitar 120 ribu yang masih berkhidmat.
Di dalam pindaan seksyen ini ada menyatakan bahawa pindaan dibuat pada subfasal 4(a), perenggan seksyen 6(2)(c), dia menambah bilangan anggota panel pelaburan daripada dua kepada empat.

Maknanya, memberi lebih ruang untuk, dengan izin, maneuver pasaran-pasaran saham dan juga apa jua instrumen-instrumen kewangan yang lain.

Akan tetapi, saya pernah mencadangkan dalam Parlimen sesi 1999-2004 kepada KWSP kerana pada ketika itu KWSP juga hanya confine, dengan izin, pelaburan dia dalam negara pada ketika itu.
Maka saya mencadangkan pada ketika itu supaya KWSP dapat memberi pulangan dan dividen tidak kurang daripada lima peratus pada tiap-tiap tahun, maka KWSP mesti membuka pelaburan di luar negara setidak-tidaknya 30 percent.

Saya hanya menyebut 30 percent tapi sekarang KWSP telah melebihi 30 percent kerana ada, dengan izin, emerging markets, ada negara-negara baru yang sedang naik.
Ada negara-negara yang dulu dia punya portfolio dan bursa-bursa saham tidak menarik tapi akhir-akhir ini kerana negara tersebut memberi penekanan fokus pada teknologi- teknologi masa depan menyebabkan KWSP telah membuat pelaburan yang bijak, matang sehingga secara konsisten sekarang ini telah memberi pulangan tidak kurang lima peratus dan mereka mempunyai nilai saham terkumpul tidak kurang daripada RM1 trilion.
Oleh sebab itu, pada hari ini, saya juga mencadangkan pada Tabung Angkatan Tentera ini supaya daripada RM10 bilion seperti mana yang dikatakan, mungkin RM3 bilion dibawa melabur di tempat-tempat yang pakar-pakar yang empat orang pakar ini.

Dulu dua orang, sekarang hendak tambah jadi empat.

Jadi, bila empat orang berfikir ini, ia lain.

Dia empat orang, dia tengok risiko-risiko dan sebagainya, jadi lebih yakin.

Kalau dua orang, dia kurang yakin.


Akan tetapi kalau empat orang dia yakin, makna kalau empat membuat keputusan, ya, ini betul.

■1800 Maka, insya-Allah keputusan itu betul, keputusan itu cenderung kepada betul.

Jadi sebab itu, kita tengok antara perkara dia tambah daripada dua kepada empat, tidak lain dan tidak bukan kerana Tabung Angkatan Tentera sedang berusaha mungkin hendak mengembalikan balik jumlah angka dividen yang pernah dibagi pada 1983 sehingga 1995.
94 DN 11.8.2022 Akan tetapi Tabung Angkatan Tentera ini ia mula menurun apabila nama ia- bukan nama, memang betul pun.

Ia melabur dalam- setakat Boustead Holdings, okey lagi tetapi apabila Boustead itu sendiri terlibat dengan isu-isu sensitif sekarang ini.

Pada tahun 1995- 1997 sudah ada isu ini.

Saya bangkit berkali-kali tentang penglibatan dengan pembuatan kapal-kapal ini.

Memanglah bagus kita hendak mulakan kapal kita sendiri tetapi biarlah tengok kemampuan kita juga pada ketika itu.
Oleh sebab kita tengok seolah-olah daripada dahulu lagi, daripada 1995, 1996, 1997 sehingga sekarang ada agenda tersembunyi kepada Boustead Shipyard dan sebagainya yang penglibatan dalam pembuatan kapal.

Daripada 1995 lagi.

Benda ini bukan sekarang.

Sekarang ini sudah- bila ditengok orang dahulu buat, orang sekarang pun buat.

Bukan baharu.

Ia dahulu lagi sudah start.

Oleh sebab itu saya sudah nampak dahulu, saya sudah bercakap panjang lebar dalam Parlimen, cuma dahulu pemain lain.
Dahulu pemain lain, memang bilionair lah pemain itu sekarang sebut sekarang ini.

Cumanya pemain-pemain lain.

Cuma masalah littoral combat ships ini satu isu yang besar.
Saya rasa pelaburan Tabung Angkatan Tentera masih ada dalam Boustead dan Boustead terlibat... Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol: Yang Berhormat, saya rasa tadi Menteri menyatakan bahawa... Tuan Sr. Haji Mohd Apandi bin Mohamad: Ada satu lagi... Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol: ...Ini LTAT yang tiada kaitan dengan isu LCS yang sedang hangat sekarang.

Tuan Sr. Haji Mohd Apandi bin Mohamad: Tuan Yang di-Pertua, ia tabung ini ia masuk, ia beli stok Boustead.
Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol: Betul, betul.

Jadi, masa Yang Berhormat pun sudah over.

Saya bagi satu minit.

Tuan Sr. Haji Mohd Apandi bin Mohamad: Boustead ini pemilik majoriti ia- satu lagi, last-last.

Okey, fasal 8, seksyen 11.

Yang Berhormat Timbalan Menteri ini orang berniaga juga.

Memang dia orang hebat berniaga, kita tahu dia orang hebat berniaga.

Jadi, satu lagi ia melantik actuary yang bebas untuk membantu lembaga dalam membuat penilaian prestasi kewangan.
Memang actuary ini genius, budak paling genius dalam kursus ini semua actuary lah.

Ia melantik actuary bebas supaya melihat masa hadapan.

Selalu actuary ini ia lebih kepada melihat business masa hadapan.

Akan tetapi hari ini saya mohon, Yang Berhormat Timbalan Menteri pun memang orang berniaga, kalau boleh memikirkan seperti mana cadangan saya kepada KWSP dahulu, buat benda yang sama.

Jangan fikir RM9 bilion, RM10 bilion itu besar sudah angka.
RM3 bilion put aside untuk bawa ke luar negara, apa jua instrument, harta benda ke, real estate kah, kita tidak kisah.

Mereka tahu lah, pelabur-pelabur hebat-hebat ini yang belajar di Amerika Syarikat dan England.

Sekian, terima kasih.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol: Terima kasih Yang Berhormat.

Selanjutnya, saya mempersilakan Yang Berhormat Dato' Haji Jefridin bin Haji Atan.

6.03 ptg.
6.03 ptg.

Dato' Haji Jefridin bin Haji Atan: Bismillahi Rahmani Rahim.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam Keluarga Malaysia.

Terima kasih Tuan Yang di- Pertua kerana memberi kesempatan untuk saya sama-sama membahaskan rang undang- undang yang telah dibentangkan tadi.
Pada umumnya, kita mengetahui bahawa pekerja di Malaysia mempunyai simpanan bagi tujuan persaraan menerusi Kumpulan Wang Simpanan Pekerja yang mana caruman dilakukan setiap bulan dan majikan dan juga pekerja dengan peratusan tertentu.

Simpanan ini bertujuan sebagai satu bentuk jaminan persaraan menjelang usia 50 dan 55 tahun.

DN 11.8.2022 95 Walaupun simpanan ini kelihatan seperti satu bentuk caruman paksaan, namun kita dapat lihat ramai yang menikmati hasilnya pada usia persaraan mereka.
Ada yang menggunakan untuk menunaikan ibadah umrah atau haji, ada yang melancong ke luar negara dan ada juga menggunakannya untuk mengubahsuai rumah supaya lebih selesa walaupun terpaksa membuat potongan gaji sebagai caruman semasa bekerja di usia muda, namun hasilnya dapat dirasai pada usia tua.
Saya menyokong penuh cadangan kerajaan untuk meminda Rang Undang- undang Tabung Angkatan Tentera yang bertujuan untuk memperluaskan skop pelaburan Lembaga Tabung Angkatan Tentera bagi mewujudkan dana pasaran yang kompetitif dan mampan serta berupaya memelihara kedudukan sosioekonomi hampir 120 ribu orang warga tentera Malaysia.
Menerusi data yang dikeluarkan oleh kementerian, pada masa ini terdapat kira-kira 111,989 orang pencarum yang aktif dengan jumlah caruman dan pengeluaran tahunan sebanyak RM963.5 juta dan RM809.3 juta pada tahun berakhir 2021.

Struktur KWSP dan Tabung Angkatan Tentera adalah hampir sama.

Apa yang membezakan ialah pencarum LTAT terdiri daripada anggota tentera yang mencarum pada kadar 10 peratus dan kerajaan selaku majikan mencarum sebanyak 15 peratus.
Kita sedia maklum, ramai pesara tentera yang hidup mereka selepas bersara tidak begitu senang.

Ada tentera yang berpencen dan ada tentera yang bersara tanpa pencen.

Bagi yang menerima pencen, jumlahnya tidak begitu besar.

Ada yang hanya cukup-cukup makan sahaja.

Ada yang selepas bersara hanya bekerja kampung, ada yang menjadi pengawal keselamatan, ada yang bekerja di ladang dan ada yang juga terlantar sakit.
Oleh itu, adalah penting untuk anggota tentera mempunyai simpanan persaraan supaya mereka juga mampu menikmati kehidupan yang jauh lebih baik, selesa semasa usia persaraan mereka.

Tawaran Tabung Angkatan Tentera kepada pencarum seperti pengeluaran pinjaman perumahan, pengeluaran kematian dan kehilangan upaya.

Pengeluaran bagi ibadah haji dan pendidikan pastinya menjadi satu tawaran yang menarik dan berfaedah buat anggota tentera.
Menerusi pindaan ini, apa yang diharapkan ialah kerajaan dapat memastikan soal tadbir urus yang lebih terjamin dan yang berstruktur.

Saya juga ingin memberi beberapa soalan kepada Yang Berhormat Timbalan Menteri.

Saya juga ingin mengetahui sama ada kerajaan mempunyai perancangan untuk memperluaskan lagi fungsi tabung ini seperti KWSP yang menawarkan potongan caruman bagi tujuan insurans perubatan yang membolehkan anggota tentera atau pesara mendapat rawatan di pusat perubatan swasta.
Kedua, bagaimanakah kerajaan menentukan kadar dividen bagi setiap pencarum?

Adakah pelaburan dana mengikut syariah ataupun secara konvensional?

Saya juga menyokong RUU ini.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol: Terima kasih Yang Berhormat Senator.

Selanjutnya, saya mempersilakan Yang Berhormat Senator Puan Hajah Nuridah binti Mohd Salleh.
Memandangkan Yang Berhormat Senator Puan Hajah Nuridah binti Mohd Salleh tidak berada di Dewan pada ketika ini, saya menjemput pembahas selanjutnya, Yang Berhormat Senator Datuk Razali bin Idris.

6.08 ptg.

Datuk Razali bin Idris: Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera.

Bismillahi Rahmani Rahim.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Berdiri saya adalah untuk sama-sama kita membahaskan Rang Undang-undang Tabung Angkatan Tentera (Pindaan) 2022.
Ini merupakan satu permulaan baharu bagi Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT) dalam agenda transformasinya.

96 DN 11.8.2022 Langkah ini akan membolehkan agensi tersebut melakukan transformasi ke arah menjadi sebuah dana persaraan yang kompetitif dan mampan serta berupaya memelihara kedudukan sosioekonomi kepada hampir lebih kurang 120 ribu orang warga Angkatan Tentera Malaysia.
Kelulusan yang diperoleh di Dewan Rakyat merupakan satu detik bersejarah sempena ulang tahun LTAT ke-50 sejak penubuhannya pada tahun 1972.

■1810 Tuan Yang di-Pertua, walaupun begitu dalam menubuhkan perbadanan mesti ditekankan tahap pengurusan, mesti diperbetulkan daripada sekarang.

Bukan menggunakan kedudukan untuk mengaut, memunggah keuntungan dan laba daripada hasil perbadanan.

Ini satu prinsip yang LTAT, perbadanan yang hendak ditubuhkan ini diperincikan.
Tuan Yang di-Pertua, saya ada satu soalan kepada Yang Berhormat Timbalan Menteri iaitu kewajaran LTAT menyimpan dana di pusat persisiran luar, offshore, dengan izin.

Apakah ini berlaku?

Kalau berlaku, apakah tindakan yang diambil?

Ini kerana pada saya, salah.

Dana tersebut sewajibnya dilaburkan dalam negara.

Sebagai contoh, saya pernah sebagai Pengerusi Lembaga Kemajuan Terengganu Tengah di mana LTAT sebahagian daripada shareholder dan mereka angkat wang Tuan Yang di-Pertua.

Angkat wang yang besar.


Maksudnya tidak perlu kita labur di luar negara.

Saya juga mencadangkan supaya perbadanan yang hendak ditubuhkan ini adalah untuk menarik pelabur asing masuk ke negara kita, berusaha sama dengan LTAT.

Jangan kita gunakan wang daripada LTAT untuk melabur di luar negara yang kita sendiri tidak tahu apa di sebalik pelaburan tersebut.
Inilah terjadi kepada beberapa isu besar seperti 1MDB sebagai contoh memunggah harta negara ke luar negara dan yang paling takut disebut Yang Berhormat Timbalan Menteri kata, LCS.

Saya hendak beri contoh sahaja.

LCS ini pun satu hal, satu pelaburan sebanyak RM6 bilion, dan kita tidak tahu, apa yang berlaku, apa yang terjadi kepada pelaburan tersebut.

Ini rasuah yang berskala besar dan ini kurang diberi tumpuan oleh kerajaan.
Sampai ke hari ini kita bahas dalam Dewan Negara, masih lagi kita tidak mempunyai punca perkara tersebut, dan insya-Allah pada minggu hadapan kita akan bahas lagi usul khusus LCS.

Kelemahan ini saya harap kita dapat memperincikan lagi dalam pengurusan LTAT yang mana kementerian perlu diberi perhatian dan diperbetulkan demi memastikan kebajikan pencarum itu terjaga.
Ini merupakan satu perkara yang agak penting sebab kita suka menubuhkan perbadanan kerana ia merupakan satu dividen yang tersangat besar kalau pelaburan dapat keuntungan.

Akan tetapi seandainya LTAT dan perbadanan ini ditadbir dengan telus dan prinsip tadbir urus yang tepat, keupayaan LTAT akan lebih besar selepas ini kerana tidak lagi hanya bergantung kepada caruman semata-mata.
Justeru itu, saya bersetuju dan menyokong sepenuhnya rang undang-undang ini dengan berprinsip ketelusan dalam melaksanakan perbadanan yang hendak dipinda pada sesi kali ini.

Justeru itu, terima kasih Yang Berhormat Timbalan Menteri kerana dapat bersama-sama dengan kita.

Terima kasih kepada Tuan Yang di-Pertua dan saya menyokong.

Wassalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.

Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol: Terima kasih Yang Berhormat.
Selanjutnya saya menjemput pembahas terakhir Yang Berhormat Senator Datuk Iskandar Dzulkarnain bin Abdul Khalid.

6.14 ptg.

Datuk Iskandar Dzulkarnain bin Abdul Khalid: Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera.

DN 11.8.2022 97 Helang terbang mencari makan, Terbang tinggi mekar di atas; Puan Timbalan Yang di-Pertua mohon izinkan, Atur bicara mula berbahas.

Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol: Silakanlah.

Saya tidak pandai berpantunlah.


Datuk Iskandar Dzulkarnain bin Abdul Khalid: Pertamanya saya ingin mengucapkan tahniah dan syabas kepada Kementerian Pertahanan kerana menonjolkan komitmen yang jitu dalam memelihara kedudukan sosioekonomi kepada hampir 120 ribu warga Angkatan Tentera Malaysia dan pindaan rang undang-undang ini juga merupakan satu indikasi jelas kerajaan bagi untuk mentransformasikan Lembaga Tabung Angkatan Tentera yang telah berusia 50 tahun sejak penubuhannya pada 1952.
Sebuah dana persaraan yang mampan, sama seperti KWSP.

Saya yakin, kelulusan pindaan rang undang-undang ini kelak akan memberi 1,001 sinar keceriaan dan manfaat kepada seluruh anggota tentera yang sentiasa sedia berkhidmat untuk pertiwi tercinta ini.
Jasa Tentera tidak mungkin dilupakan, Subur mekar hingga ke mati; Negara dan agama dipertahankan, Kaulah perwira rakyat dan negara sejati... [Tepuk] Namun begitu, masih terdapat beberapa perkara dalam pindaan rang undang- undang ini yang perlu kita murnikan agar pentadbiran dan tadbir urus LTAT ini tidak lagi terpalit dengan isu ketirisan rasuah dan sebagainya.
Kita tidak mahu kisah atau cerita seumpama skandal enam buah kapal tempur pesisir (LCS) yang bernilai RM9 bilion yang sepatutnya dimiliki oleh Tentera Laut Diraja Malaysia ini kembali berulang.

LCS yang sepatutnya diserahkan mengikut garis masa yang ditetapkan tetapi gagal disiapkan oleh Boustead Naval Shipyard yang merupakan milik LTAT.

Saya ingin membangkitkan persoalan untuk dijawab oleh pihak kementerian.
Sejauh manakah anggota tentera telah terkesan secara tidak langsung akibat daripada skandal LCS ini?

Adakah kerugian LTAT yang dicatatkan pada tahun 2019 sebanyak RM808.1 juta dalam laporan tahunan 2019 ada terkait dengan isu LCS yang seakan-akan cuba disembunyikan ketika ini?
Ini kerana, pada saat ini hampir seluruh rakyat Malaysia khususnya pesara tentera mula tertanya-tanya apa sebenarnya yang telah berlaku dan mereka juga berhak untuk mendapatkan penjelasan sekiranya ketirisan akibat skandal LCS ini telah memberikan kesan kepada mereka.

ingin menyentuh Seterusnya, saya isu berkenaan kadar dividen LTAT.

Alhamdulillah perlahan-lahan kadar dividen ada menunjukkan peningkatan berbanding empat tahun sebelumnya.
Tahun 2021 menunjukkan sedikit peningkatan dengan 4.1 peratus dengan jumlah agihan dividen tahun 2021 sebanyak RM379.4 juta berbanding dengan 3.5 peratus pada tahun 2020 dengan pembayaran sebanyak RM310 juta.

Justeru, berkait dengan pindaan rang undang-undang ini saya ingin mendapatkan penjelasan, apa tahap status kemajuan atau progress, dengan izin, semasa Pelan Transformasi LTAT yang sedang berlangsung ini.
Apa perancangan LTAT untuk meningkatkan LTAT berbanding RM9.7 bilion, aset di bawah Pengurusan setakat Disember 2021?

Kemudian, saya turut ingin menyentuh mengenai cadangan LTAT untuk buat pendedahan dalam ekuiti awam antarabangsa sebanyak 20 peratus daripada keseluruhan peruntukan 50 peratus dalam pelaburan ekuiti yang ditetapkan di bawah sasaran peruntukan aset seperti yang disuarakan CEO LTAT sebelum ini.
98 DN 11.8.2022 Pandangan saya ini mungkin langkah yang agak berisiko jika kita lihat kepada iklim ekonomi global sekarang yang rata-ratanya baru sahaja ingin pulih daripada kesan pandemik COVID-19.

Saya lontarkan persoalan ini untuk dijelaskan oleh pihak kementerian.

Sejauh manakah keyakinan kementerian bahawa pelaksanaan dasar pelaburan yang melibatkan ekuiti antarabangsa ini dijangka dapat memberi kesan keuntungan kepada LTAT pada ketika iklim ekonomi dunia yang masih belum stabil?
Saya tiada masalah dalam pindaan rang undang-undang ini dan saya jelas mengharapkan agar tiada lagi isu-isu ketirisan yang membabitkan pengurusan LTAT yakni yang hanya akan memberi kesan kepada anggota dan pesara tentera.

Kasihanilah mereka, bertimbang rasalah kepada mereka.

LTAT merupakan masa hadapan untuk mereka.

Dengan ini, saya menyokong Rang Undang-undang Tabung Angkatan Tentera (Pindaan) 2022.

Sekian, terima kasih.

Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol: Terima kasih Yang Berhormat.
Dipersilakan Yang Berhormat Timbalan Menteri Pertahanan menjawab.

■1820 6.20 ptg.

Timbalan Menteri Pertahanan [Dato' Sri Ikmal Hisham bin Abdul Aziz]: Bismillahi Rahmani Rahim.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh, salam sejahtera.
Tuan Yang di-Pertua, saya ingin mengucapkan terima kasih banyak-banyak kepada Ahli-ahli Yang Berhormat Senator yang telah mengambil bahagian dalam perbahasan Rang Undang-undang Akta Tabung Angkatan Tentera (Pindaan) 2022 seperti berikut: (i) (ii) (iii) (iv) (v) Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas a/l A Achyuthan Nair; maaf kalau tersalah sebut.
Banyak soalan beliau; Yang Berhormat Senator Tuan Sr. Haji Mohd Apandi bin Mohamad, hebat dia punya perbahasan; Yang Berhormat Senator Dato' Haji Jefridin bin Haji Atan; sahabat saya, Yang Berhormat Senator Datuk Razali bin Idris, yang dikenali sebagai Tok Li; dan penuh bermadah, berpantun, Yang Berhormat Senator Datuk Iskandar Dzulkarnain bin Abdul Khalid.
Melalui perbahasan yang disampaikan, saya secara peribadi berbangga kerana semangat dalam membela kebajikan Anggota-anggota Tentera yang sebelum ini terserlah di Dewan Rakyat ketika pembentangan rang undang-undang ini, kini bersemarak pula di Dewan Negara.
Segala pandangan dan cadangan yang dikemukakan oleh Ahli-ahli Yang Berhormat ketika perbahasan akan diberi perhatian yang serius oleh Kementerian Pertahanan kerana matlamat kita adalah sama iaitu membela kebajikan Anggota-anggota Tentera yang berjuang demi negara tercinta ini.
Sememangnya keprihatinan Ahli-ahli Yang Berhormat amat diperlukan memandangkan rang undang-undang ini sepertimana yang saya nyatakan, bertujuan membolehkan LTAT melakukan penambahbaikan dan memperkukuhkan lagi tanggungjawabnya dalam empat aspek penting kepada anggota tentera iaitu: (i) (ii) protection for contributor, perlindungan ke atas wang caruman Anggota Tentera daripada kerajaan; enhancement of social security iaitu meningkatkan perlindungan sekuriti sosial Anggota Tentera; DN 11.8.2022 99 (iii) (iv) better governance of Tabung Angkatan Tentera iaitu hendak memperkukuhkan tadbir urus LTAT; dan to ensure sustainability of dividend untuk memastikan pengisytiharan dividen yang lestari kepada anggota tentera berdasarkan prestasi kewangan LTAT.
Saya percaya LTAT mampu untuk melaksanakan semua perancangan dan penambahbaikan yang akan dibuat bagi mencapai objektif yang telah ditetapkan.

Berdiri teguh bersama-sama saya pada hari ini merupakan barisan kepimpinan yang jadi tonggak utama LTAT.

Tuan Yang di-Pertua, saya mohon minta kebenaran memperkenalkan.

Saya hendak memperkenalkan: (i) (ii) (iii) (iv) (v) Ketua Pegawai Eksekutif LTAT iaitu YBhg.
Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman, ini orangnya;... [Tepuk] Ketua Pegawai Kewangan kalau orang Kelantan panggil, “Jaga pitih”... [Ketawa] Chief Financial Officer, Encik Mohammad Ashraf Md Radzi; Ketua Pegawai Pelaburan, Muhammad Fitri Othman; tadi sentuh fasal pelaburan, Ketua Jabatan Perundangan – Maizatul Aznin Mohamed; dan Pengarah Strategi – Puan Dayana Rogayah Omar... [Tepuk] Kalau kita lihat muka-muka mereka ini, saya percaya Ahli-ahli Yang Berhormat Senator boleh setuju dengan saya.
Ini muka penuh berintegriti ini, jujur... [Tepuk] Betul, amanah dan juga bijaksana dan berkaliber.

Tadi Yang Berhormat kata hendak berkaliber.

Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol: Kita doakan begitulah.

Dato’ Sri Ikmal Hisham bin Abdul Aziz: Insya-Allah, insya-Allah.

Okey, saya hendak menjawab sekarang ini yang paling banyak soalan ini daripada Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas, banyak soalannya.

Insya-Allah saya akan cuba menjawab satu persatu.


Dato’ Kesavadas a/l A Achyuthan Nair: Saya bekas tentera... Dato’ Sri Ikmal Hisham bin Abdul Aziz: Ini veteran.
Pertama, beliau ada bertanya tentang penilaian risiko pelaburan, kriteria pelantikan Ahli Lembaga Panel Pelaburan, beliau bertanya tentang perancangan ke arah merealisasi Memorandum of Collaboration dengan PT Pindad, Indonesia, adakah telah dinilai terlebih dahulu, prospek pelaburan yang telah diputuskan oleh panel pelaburan, apa justifikasi yang dibuat, kewajaran hendak tambah daripada dua jadi empat lagi panel pelaburan.
Juga sejauh manakah panel pelaburan boleh bertindak dan berfungsi secara profesional tanpa campur tangan orang politik?

Jadi, hendak menjawab soalan-soalan Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas.

Untuk makluman Yang Berhormat, formulasi perumpukan aset strategik mengambil kira pelbagai faktor.
Antaranya profil risiko pulangan LTAT serta toleransinya terhadap risiko, aliran tunai jangka panjang, pandangan ke depan pulangan dan risiko jangka panjang bagi sesuatu aset kelas, pematuhan kepada Akta 101, regulasi, polisi perakaunan yang diguna pakai, sebarang kekangan yang dihadapi atau kemungkinan dihadapi oleh LTAT dan banyak lagi.

100 DN 11.8.2022 Proses ini melibatkan banyak sesi perbincangan yang panjang bagi memuktamadkan rangka kerja.
Perumpukan aset strategik merupakan kaedah yang diguna secara umum dan meluas oleh dana-dana pelaburan, simpanan persaraan dalam dan luar negara bagi mengurangkan risiko ketidakupayaan memenuhi mandat penubuhan sesuatu organisasi.

Di Malaysia, pelaburan berdasarkan kepada perumpukan aset strategik sebagaimana dipraktikkan oleh KWSP, Kumpulan Wang Persaraan (KWAP), Perbadanan Nasional Berhad (PNB) dan juga Khazanah Nasional Berhad.
Kriteria pelantikan ahli panel pelaburan telah dipelbagaikan di pindaan ini di mana mereka mempunyai pengalaman dan kepakaran dalam pelaburan, pengurusan risiko aktuari, perbankan, undang-undang atau kewangan.
Manakala untuk pelantikan ahli Lembaga, LTAT telah memperkenalkan Board Charter, dengan izin, yang telah menyenaraikan kriteria-kriteria yang sesuai untuk dilantik sebagai ahli lembaga di mana seseorang itu perlu mempunyai pengalaman dan latar belakang yang pelbagai yang berkaitan dan sesuai untuk menggalas tanggungjawab sebagai ahli Lembaga.
Pada masa yang sama, pihak pengurusan telah mengetatkan proses pemilihan Ahli Lembaga LTAT dan panel pelaburan sejak tahun 2019 lagi di mana semakan latar belakang terhadap semua calon telah pun dilaksanakan.

Jadi ia tidaklah dilantik pakai ikut suka sahaja.

Kita ada background checking.


Mengenai perancangan yang merealisasikan collaboration- memorandum of collaboration (MOC) kerjasama dengan PT Pindad, skop MOC adalah bertujuan untuk bertukar-tukar maklumat mengenai pembangunan industri pertahanan dan meneroka ruang kerjasama dalam industri ini.

Ini bersesuaian dengan usaha Kementerian Pertahanan bagi membangunkan lagi industri pertahanan kita.
Mengenai prospek pelaburan yang diputuskan oleh panel pelaburan serta justifikasi, setiap cadangan pelaburan perlu diperakukan di peringkat panel pelaburan sebelum dibawa kepada lembaga untuk kelulusan.

Sebarang cadangan dan strategi pelaburan turut dipastikan tidak bertentangan dengan kerangka kerja perumpukan aset strategik yang telah diluluskan oleh lembaga.
Selain itu, beberapa mekanisme telah diwujudkan bagi memastikan keputusan yang tepat dan efektif seperti polisi dan garis panduan pelaburan dan senarai risiko pelaburan.

Kenapakah kita menambahkan lagi dua Panel?

Ini wajar kerana akta sekarang memperuntukkan anggota lain yang berpengalaman dalam perniagaan dan kewangan sahaja.
Dengan pindaan ini, komposisi panel pelaburan daripada pelbagai kepakaran pengalaman yang membolehkan LTAT untuk melakukan proses semak imbang dan perbincangan yang komprehensif bagi cadangan pelaburan oleh pihak pengurusan.

Seperti yang dikatakan oleh Yang Berhormat Senator Sr. Haji Mohd Apandi tadi.

Dia kata kalau empat orang ini lebih tepat.

Berapakah jumlah perbelanjaan tambahan untuk tambah dua orang panel ini?
Elaun bulanan bagi seorang ahli panel pelaburan hanyalah RM3,000 sahaja dengan elaun kehadiran jika hadir sebanyak RM2,000.

Maka seorang ahli panel pelaburan akan menerima sebanyak RM5,000 sebulan.

Dengan pertambahan sebanyak dua orang panel pelaburan, jumlah perbelanjaan tambahan adalah sebanyak iaitu kalau dua orang tambah dalam setahun, RM120 ribu.

■1830 Sejauh manakah Panel Pelaburan boleh bertindak dan berfungsi secara profesional tanpa campur tangan ahli politik?
Sebagai makluman Tuan Yang di-Pertua, setiap cadangan atau pelan tindakan yang hendak dilaksanakan perlu dibawa kepada jawatankuasa yang bersesuaian di peringkat pengurusan untuk dibincangkan sebelum diperakukan bagi mendapat kelulusan Lembaga.

Seterusnya, memperoleh kelulusan bertulis daripada Menteri sekiranya perlu.

LTAT juga mengguna pakai dan tertakluk kepada pemilik kerajaan yang berkaitan.
DN 11.8.2022 101 Bagi keputusan yang melibatkan pelaburan, cadangan perlu diperakukan di peringkat Panel Pelaburan sebelum dibawa ke Lembaga untuk kelulusan.

Sebarang cadangan dan strategi pelaburan turut dipastikan tidak bertentangan dengan rangka kerja berupa aset strategi yang telah diluluskan oleh Lembaga.

Selain itu, beberapa mekanisme telah diwujudkan bagi memastikan keputusan yang tepat dan efektif seperti polisi dan garis panduan pelaburan dan senarai-senarai risiko pelaburan.
Pada yang sama, pindaan ini akan membolehkan LTAT menambahkan lagi anggota bebas pelaburan daripada dua kepada empat dengan pelbagai komposisi pelaburan dengan pelbagai kepakaran pengalaman yang membolehkan LTAT untuk melakukan proses semak imbang dan perbincangan yang komprehensif bagi cadangan pelaburan bagi pihak pengurusan dan memastikan sebarang pelantikan ke Panel Pelaburan, Lembaga akan mematuhi ujian kelayakan dan kesesuaian iaitu fit dan proper test.
[Datuk Razali bin Idris mempengerusikan Mesyuarat] Dengan pelbagaikan lagi kepakaran anggota Panel Pelaburan, ia membolehkan Panel Pelaburan menasihati dan memberi panduan pada LTAT sebelum melabur dalam sesuatu pelaburan.

Maka, daripada segi pelaburan Yang Berhormat, tidak ada sebarang campur tangan ataupun urusan daripada ahli politik kerana terdapat proses komprehensif yang harus dilalui LTAT dan juga sebarang pelaburan harus mengikut strategi pengukuhan aset.
Manakala, daripada segi pelan pelantikan pula, jikalau terdapat ahli politik yang dilantik, ia akan berdasarkan keupayaan mereka untuk menjalankan tanggungjawab sebagai anggota Lembaga dan anggota Panel Pelaburan.

Ini selesai Tuan Yang di-Pertua.

Banyak soalan ini.

Okey, terima kasih.

Sekarang ini, saya hendak menjawab daripada Tuan Sr. Haji Mohd Apandi bin Mohamad.

Akan tetapi Tuan Sr. Haji Mohd Apandi bin Mohamad pun sudah baru keluar.

Dia pergi sembahyang kot.

Akan tetapi saya jawab.


Boleh saya jawab juga?

Boleh.

Okey.

Isu mengenai dividen rendah berbanding dahulu.

Eh!

Sudah tukar Tuan Yang di-Pertua.

Datuk Razali bin Idris: Teruskan.

Dato’ Sri Ikmal Hisham bin Abdul Aziz: Untuk makluman Yang Berhormat, LTAT sedang giat memulihkan dividen melalui pelaksanaan pelan pemulihan pelaburan yang berpandukan merupakan aset strategik dan juga rangka kerja strategi bagi setiap aset kelas.
Strategi pemulihan pelaburan LTAT adalah termasuk penstrukturan semula pelaburan legasi dalam tersenarai termasuklah portfolio anak syarikat tersenarai, meningkatkan pelaburan dalam terus memperbagaikan strategi pelaburan saham tersenarai termasuklah memulakan program pelaburan luar negara.

Selain itu, mengurangkan pendedahan dalam pelaburan ekuiti persendirian hartanah bagi meningkatkan tahap kecairan dan kesolvenan LTAT.
instrumen pendapatan selain tetap Pelaburan yang berdisiplin berpandu SAA serta pelaksanaan pelan pemulihan pelaburan LTAT dapat memastikan pulangan dividen jangka panjang yang mampan dan kompetitif seiringan dengan kadar yang diisytiharkan oleh syarikat pelaburan berkaitan kerajaan iaitu GLIC yang lain.

Menyambung pada apa yang dibahaskan oleh Senator Tuan Sr. Haji Mohd Apandi bin Mohamad, pindaan seksyen 11.

Dia bertanya, adakah aktuari bebas untuk LTAT melihat prospek masa hadapan.
Pindaan seksyen 11 adalah bertujuan untuk memberikan ruang ke Lembaga bagi melantik aktuari untuk apa-apa keperluan yang dirasakan bersesuaian untuk perancangan operasi LTAT.

102 DN 11.8.2022 Okey, saya hendak jawab sekarang ini kepada Yang Berhormat Senator Dato' Haji Jefridin bin Haji Atan.

Dato' Haji Jefridin bin Haji Atan tanya tentang soal tadbir urus yang lebih terjamin dan berstruktur dan bagaimanakah kerajaan menentukan kadar dividen.
Juga, adakah LTAT perlu mewujudkan dana pasaran kompetitif yang mampan dan memelihara kebajikan pencarum.

Pertama, untuk makluman Yang Berhormat, setiap cadangan atau pelan tindakan yang hendak dilaksanakan perlu dibawa kepada jawatankuasa yang bersesuaian di peringkat pengurusan untuk dibincangkan sebelum diperakukan bagi mendapat kelulusan Lembaga, seterusnya memperoleh kelulusan bertulis daripada Menteri sekiranya perlu.

LTAT juga tertakluk dan mengguna pakai pekeliling kerajaan yang berkaitan.
Bagi keputusan yang melibatkan pelaburan, cadangan.

Ini kebanyakan sama daripada jawapan daripada Tuan Sr. Haji Mohd Apandi bin Mohamad tadi.

Cadangan yang perlu diperakukan di peringkat pelaburan sebelum dibawa ke Lembaga untuk kelulusan.

Sebarang rancangan dan strategi pelaburan turut dipastikan tidak bertentangan dengan rangka kerja merupakan aset strategi yang diluluskan oleh Lembaga.
Selain daripada itu, beberapa mekanisme telah diwujudkan bagi memastikan keputusan yang tepat dan efektif seperti polisi dan garis pelaburan dan senarai risiko.

Bagaimanakah kerajaan menentukan kadar dividen?

Melalui pindaan ini, LTAT boleh mengisytiharkan kadar dividen yang mampan berdasarkan kepada keuntungan bersih yang merupakan refleksi prestasi kewangan sebenar LTAT dan berdasarkan kepada ujian kesolvenan.
Adakah LTAT perlu mewujudkan dana pasaran kompetitif yang mampan dalam memelihara kebajikan pencarum?

Menjawab− sebagai makluman Yang Berhormat, rasional untuk pindaan Akta 101 terbahagi kepada empat iaitu pertama, dividen.

Membolehkan kadar dividen LTAT kepada tahap yang kompetitif dan mampan seperti dana persaraan lain.
Kedua, mencerminkan LTAT sebagai dana persaraan jangka panjang yang kekal relevan dengan ekonomi semasa dan perlindungan sekuriti sosial, pencaruman tanpa had dan pengeluaran pencaruman yang fleksibel.

Ketiga, perlindungan bagi pencarum.

Memperkenalkan jaminan kerajaan dalam usaha Kementerian Pertahanan untuk melindungi apa-apa jumlah wang yang ada dalam kredit akaun pencarum ketika menghadapi situasi ketidaktentuan jangka pendek yang ekstrem yang kini iaitu kerajaan menjamin duit wang pencarum.
Keempat, tadbir urus.

Mengukuhkan tadbir urus LTAT serta menambah lagi pakar yang berpengalaman dan berkelayakan bagi memastikan pelaburan yang dibuat memberi pulangan yang lebih tinggi.

Selepas pindaan berkuat kuasa, LTAT akan meneruskan usaha untuk mempercepatkan pengimbangan semula portfolio bagi mencapai matlamat utama LTAT iaitu untuk memberi pulangan dividen yang berdaya saing dan mampan dalam jangka masa panjang dan kedua meningkatkan faedah dan memenuhi kesejahteraan sosial warga angkatan tentera.
Ini daripada Dato' Haji Jefridin bin Haji Atan.

Ini soalan daripada Tuan Yang di-Pertua, Datuk Razali bin Idris.

Okey, daripada Datuk Razali bin Idris nampaknya tidak sampai lagi pada saya.

Akan tetapi, saya menjawab rakan saya yang bermadah ini.

Datuk Iskandar Dzulkarnain bin Abdul Khalid bertanya, apa kemajuan Pelan Transformasi LTAT dan apakah perancangan LTAT seterusnya.
Untuk makluman Yang Berhormat, Pelan Transformasi LTAT telah dilancarkan pada tahun 2019 dan sedang berlangsung bagi tempoh lima tahun sehingga 2023.

Fokus utama pelan transformasi LTAT terhadap pelaksanaan pelan pemulihan pelaburan berpandukan peruntukkan aset strategik yang telah diluluskan pada tahun 2020.

Antara strategi pelaburan yang telah dikenal pasti dan sedang dilaksanakan iaitu penstrukturan semula pelaburan legasi dalam saham-saham tersenarai termasuk portfolio anak syarikat tersenarai.
DN 11.8.2022 103 Kedua, meningkatkan pelaburan dalam instrumen pendapatan tetap selain terus memperbagaikan strategi pelaburan saham tersenarai termasuklah memulakan program pelaburan luar negara.

Ketiga, mengurangkan pendedahan dalam pelaburan ekuiti persendirian dan hartanah bagi meningkatkan tahap kecairan dan kesopanan LTAT.
Pelaburan yang berdisiplin berpandukan SAA serta pelaksanaan pelan pemulihan pelaburan LTAT dapat memastikan pulangan dividen jangka panjang yang mampan dan kompetitif seiring dengan kadar yang diisytiharkan oleh syarikat pelaburan berkaitan kerajaan GLC yang lain.

Okey, saya hendak menjawab soalan Datuk Razali bin Idris.

Okey, ada sebenarnya ini.

Tuan Yang di-Pertua Datuk Razali bin Idris, untuk pengetahuan Yang Berhormat Senator, LTAT sebenarnya tidak memiliki pelaburan dalam akaun pesisir.
Buat masa ini tidak ada.

Itu jawapan dia.

Walau bagaimanapun, pindaan Akta 101 ini bukan bertujuan untuk membenarkan LTAT melabur dalam akaun pesisiran pantai.

Pindaan ini bertujuan untuk menambah baik dan memperkukuhkan empat aspek penting kepada anggota tentera LTAT iaitu perlindungan ke atas wang caruman anggota tentera.

Kedua, meningkatkan perlindungan sekuriti sosial anggota tentera.

Ketiga, memperkukuhkan tadbir urus LTAT.


Keempat, memastikan pengisytiharan dividen yang lestari kepada anggota tentera berdasarkan prestasi kewangan LTAT.

■1840 Daripada cadangan pindaan ini, satu peruntukan sahaja yang berkaitan dengan pelaburan LTAT di mana LTAT boleh melabur dalam aset klien tertentu berlandaskan perumpukan aset strategik.

Ini membolehkan LTAT mengimbangi semula portfolio- portfolio pelaburannya mengikut amalan terbaik yang diamalkan dana persaraan di seluruh dunia.
Yang Berhormat Senator ‘Tok Li’ berkata labur dalam negara sahaja, jangan melabur di luar negara.

Saya mohon maaf Yang Berhormat Senator.

Saya rasa dalam amalan perniagaan, termasuk macam KWSP, mereka juga melabur di luar negara.

Mereka terlibat contohnya di London ada nama Battersea, tak salah saya Beberapa Ahli: Battersea.

Dato’ Sri Ikmal Hisham bin Abdul Aziz: Battersea, ia memberi- wah, ramai yang tahu Battesea ini.

Takut ramai pelabur agaknya.


Battersea ini pelaburan yang cukup baik, memberi pulangan yang baik.

Jadi, saya rasa kita tidak boleh halang jika ada satu pelaburan yang baik, tak kiralah dalam negara, di luar negara, kalau nampak di luar negara itu memberi pulangan yang baik, bagi saya ia tak patut menjadi penghalang kepada kita.

Walau bagaimanapun, tentulah kita ada panel pelaburan akan melihat risikonya dan sebagainya.

Akan tetapi seperti orang kata, kita akan beri keutamaan dalam negara dulu.
Sebenarnya saya ada satu daripada Yang Berhormat Senator ‘Datuk Dzul’ tak menjawab satu.

Yang Berhormat Senator ‘Datuk Dzul’ tanya, Yang Berhormat Senator Datuk Iskandar Dzulkarnain.

‘Datuk Dzul’ pula.

Maaf ya.

Kenapakah kadar dividen rendah dua tahun kebelakangan ini?

Adakah sebab punca skandal LCS?

Saya nak menjawab, sebenarnya ia tidak begitu kaitan.

Kadar dividen ditentukan bukan berpunca daripada LCS, kadar dividen ditentukan oleh kedudukan keuntungan bersih LTAT secara keseluruhan.
Dividen yang rendah dua tahun kebelakangan adalah disebabkan oleh prestasi perniagaan yang lemah pada anak-anak syarikat LTAT.

Walau bagaimanapun, dividen LTAT telah meningkat dari tahun ke tahun sejak 2018.

104 DN 11.8.2022 Disebabkan itulah pindaan ini bertujuan supaya kadar dividen ini kita boleh insya- Allah, diharapkan boleh.

Kalau tak boleh lebih tinggi daripada KWSP pun, at least setaraf dengan KWSP.

Saya rasa saya dapat menjawab semua.


Jika ada yang saya tak menjawab, mungkin saya boleh menjawab dengan secara bertulis.

Tuan Yang di-Pertua, sebelum saya mengakhiri penggulungan ini, saya sekali lagi mengucapkan jutaan terima kasih kepada Ahli-ahli Yang Berhormat Senator atas segala pandangan, cadangan dan keprihatinan yang ditunjukkan sepanjang sesi pembentangan rang undang-undang ini berlangsung.
Saya percaya dan yakin, anggota tentera kita yang mengikuti perkembangan rang undang-undang ini sudah pasti merasa gembira dan terharu atas penglibatan Ahli-ahli Yang Berhormat dalam usaha mengukuhkan lagi perancangan Kementerian Pertahanan melalui LTAT dalam menjaga dan memelihara kebajikan anggota-anggota tentera kita.

Perjuangan anggota kita terlalu besar.


Ketika kita bersidang dalam Dewan yang mulia ini, ada anggota tentera kita yang sedang berkorban tenaga dan nyawa sepanjang masa dalam memastikan keamanan dan keselamatan negara kita terjamin.

Justeru itu, melalui rang undang-undang ini yang insya-Allah, akan diluluskan oleh Dewan yang mulia ini, ia pasti akan menyuntik semangat mereka memandangkan caruman yang bertujuan bagi menjamin kehidupan mereka pada masa depan adalah terjamin, selamat dan terpelihara.
Perkara ini tidak perlu disangsikan lagi memandangkan LTAT mempunyai barisan pengurusan yang cekap, bijaksana dan amanah serta berkaliber.
Barisan pengurusan inilah yang akan memainkan peranan penting untuk memastikan caruman anggota- anggota tentera kita diuruskan dengan sebaik-baiknya selain kecekapan, kebijaksanaan dan sikap penuh amanah barisan pengurusan LTAT, anggota-anggota tentera juga tidak perlu bimbang memandangkan Menteri Kanan Pertahanan sendiri Dato’ Seri Hishammuddin amat prihatin dalam memastikan tidak lagi berlaku sebarang masalah dalam pengurusan LTAT.
Ini terbukti dalam banyak mesyuarat Yang Berhormat Dato’ Seri Hishammuddin Tun Hussein, Menteri Kanan Pertahanan memberi mesej yang jelas dan tegas bahawa beliau sama sekali tidak akan berkompromi dalam sebarang salah laku penyelewengan dan pecah amanah.

Seorang Ahli: [Tepuk] Dato’ Sri Ikmal Hisham bin Abdul Aziz: Seorang sahaja penyokong... [Ketawa] Sekali lagi saya mengucapkan jutaan terima kasih kepada Ahli-ahli Yang Berhormat yang mengambil bahagian dalam perbahasan rang undang-undang ini.
Terima kasih semua Yang Berhormat... [Tepuk] Datuk Razali bin Idris: Terima kasih Yang Berhormat Dato’ Sri Ikmal Hisham bin Abdul Aziz, Timbalan Menteri Pertahanan.

Ahli-ahli Yang Berhormat, sekarang saya kemukakan masalah kepada Majlis bagi diputuskan.

Masalahnya ialah bahawa rang undang-undang ini dibacakan kali yang kedua sekarang.
[Masalah dikemukakan bagi diputuskan; dan disetujukan] [Rang undang-undang dibacakan kali yang kedua dan diserahkan kepada Dewan sebagai Jawatankuasa] [Majlis bersidang dalam Jawatankuasa] [Datuk Razali bin Idris mempengerusikan Jawatankuasa] [Fasal-fasal dikemukakan kepada Jawatankuasa] [Fasal-fasal 1 hingga 12 diperintahkan jadi sebahagian daripada rang undang- undang] [Rang undang-undang dimaklumkan kepada Majlis sekarang] [Majlis Mesyuarat bersidang semula] DN 11.8.2022 105 [Rang undang-undang dilaporkan dengan tidak ada pindaan; dibacakan kali yang ketiga, disokong oleh Timbalan Menteri Dalam Negeri I (Dato’ Sri Dr. Haji Ismail bin Haji Mohamed Said) dan diluluskan] RANG UNDANG-UNDANG RANG UNDANG-UNDANG MAHKAMAH KEHAKIMAN (PINDAAN) 2022 Bacaan Kali Yang Kedua dan Ketiga 6.48 ptg.
Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Parlimen dan Undang- undang) [Datuk Wira Hajah Mas Ermieyati binti Samsudin]: Tuan Yang di-Pertua, saya mohon mencadangkan iaitu bahawa Rang Undang-undang Mahkamah Kehakiman (Pindaan) 2022 dibacakan kali yang kedua sekarang.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera Tuan Yang di-Pertua dan semua Ahli Yang Berhormat Senator.
Cadangan pindaan kepada Akta Mahkamah Kehakiman 1964 [Akta 91] yang melibatkan dua perkara iaitu pertama, mengehadkan rayuan untuk kes-kes interlocutory civil dan yang keduanya, penyediaan dokumen dan juga rekod rayuan bebas kertas dalam prosiding perbicaraan rayuan jenayah.

Komitmen badan kehakiman adalah untuk sama-sama melakukan reformasi substantif dalam mekanisme kehakiman bagi memperkenalkan kaedah untuk meningkatkan kecekapan dan juga produktiviti berkaitan dengan beban tugas kehakiman.
Ucapan Yang Amat Arif Ketua Hakim Negara semasa Majlis Pembukaan Tahun Perundangan 2020 telah menyatakan mohon dengan izin Tuan Yang di-Pertua, “The judiciary has to constantly introduce measures to meet the constantly evolving problems arising in terms of the workload of the judiciary.

A perennial problem is the increasing caseload.

The ever-increasing interlocutory appeals affect the Court of Appeal the most.
In fact, the Court of Appeal has become so inundated with interlocutory appeals, which currently stand at around 1,200 appeals that the judiciary needed to co-opt special Court of Appeal panels comprising Federal Court judges to reduce the heavy workload in the Court of Appeal”.
■1650 Jadi, kaedah perubahan substantif yang dicadangkan adalah dengan mengehadkan rayuan dari Mahkamah Rendah ke Mahkamah Tinggi dan dari Mahkamah Tinggi ke Mahkamah Rayuan dengan mengehadkan rayuan dalam kes-kes permohonan interlokutori yang tidak memprejudiskan hak pihak-pihak.
Bagi maksud ini, kes-kes interlokutori sivil yang dicadangkan untuk dihadkan rayuannya adalah seperti yang berikut: (i) (ii) (iii) permohonan penghakiman terus yang ditolak oleh Mahkamah; permohonan untuk membatalkan apa-apa writ ataupun pliding yang ditolak oleh Mahkamah; dan permohonan untuk mengetepikan suatu penghakiman ingkar yang dibenarkan oleh Mahkamah.

Cadangan pindaan ini telah pun dibincangkan di dalam Mesyuarat Jawatankuasa Kaedah-kaedah sejak tahun 2019 lagi.
Jawatankuasa Kaedah-kaedah Mahkamah ini dibentuk di bawah seksyen 17, Akta 91 dan dipengerusikan oleh Ketua Hakim Negara.

106 DN 11.8.2022 Manakala ahlinya terdiri daripada Presiden Mahkamah Rayuan, Hakim Besar Malaya, Hakim Besar Sabah dan Sarawak, Hakim Mahkamah Persekutuan, Hakim Mahkamah Rayuan, Hakim Mahkamah Tinggi, wakil Peguam Negara, Ketua Pendaftar Mahkamah Persekutuan, Presiden Majlis Peguam Malaysia, Presiden Persatuan Peguam Bela Sabah dan Presiden Peguam Bela Sarawak.
Mesyuarat Jawatankuasa Kaedah-kaedah antara telah pun memperuntukkan pada tahun 2019 dan juga tahun 2020 bersetuju supaya Akta 91 ini dipinda bagi memperuntukkan mengenai had untuk merayu bagi kes-kes interlokutori sivil seperti yang dinyatakan di atas dan cadangan pindaan itu tidaklah akan melupuskan hak pihak-pihak untuk merayu dan juga didengar.
lainnya Hal ini kerana pihak-pihak masih lagi mempunyai ruang untuk menghujahkan kes dalam perbicaraan penuh dan mahkamah akan memberikan penghakiman bagi berdasarkan merit sesuatu kes.

Dengan ini, asas ataupun fundamentals iaitu akses kepada keadilan masih lagi kekal dan tidak terjejas.
Di samping itu, pindaan ini juga dihasratkan supaya judicial time dapat dimanfaatkan dengan sebaik-baiknya iaitu dengan memfokuskan kepada perkara-perkara yang lebih substantif, sebagai contoh penulisan alasan penghakiman.

Oleh yang demikian, adalah high time untuk cadangan pindaan ini dapat direalisasikan dengan meminda Akta 91 ini bagi mengehadkan rayuan bagi kes-kes interlokutori sivil dari Mahkamah Rendah pada Mahkamah Tinggi dan dari Mahkamah Tinggi ke Mahkamah Rayuan.
Kesan daripada pindaan ini akan memperlihatkan bahawa hanya kes yang mempunyai merit sahaja yang akan didengarkan di Mahkamah Rayuan dan menjadikan pentadbiran kehakiman lebih efektif serta masa dan kos pihak-pihak kini dapat dijimatkan tanpa menjejaskan keadilan dan juga hak mana-mana pihak.

Selanjutnya, badan kehakiman juga komited dalam memastikan akses kepada keadilan dengan meningkatkan tahap kecekapan proses mahkamah melalui penggunaan teknologi.
Dalam ucapan yang sama, Yang Amat Arif Ketua Hakim Negara menyatakan bahawa dengan izin Tuan Yang di-Pertua, “Modern technological advancement served primarily boost access to justice, developing the process is therefore absolutely necessary.

This is one reality the judiciary and the rest of the justice system must accept if we are to keep up to the rapid onslaught of the Fourth Industrial Revolution”.
Ke arah itu, badan kehakiman melalui Pejabat Ketua Pendaftar Mahkamah Persekutuan (PKPMP) telah pun merangka pelbagai inisiatif untuk meningkatkan penggunaan teknologi dalam operasi pentadbiran dan penyampaian kehakiman, termasuklah memperluaskan sistem e-Kehakiman yang merupakan sistem aplikasi mahkamah yang dibangunkan oleh PKPMP dan memperkenalkan projek-projek dengan menggunakan platform teknologi dan juga pendigitalan.
Pada masa ini, di bawah peruntukan undang-undang sedia ada, setiap notis bagi rayuan kes jenayah yang difailkan hendaklah mengandungi inti pati rayuan terhadap penghakiman yang dirayu dan alamat untuk sebarang notis ataupun dokumen yang berkaitan dengan rayuan tersebut boleh disampaikan kepada perayu ataupun peguamnya serta bertanda tangan.
Pindaan yang dicadangkan adalah bagi penambahan alamat melalui cara komunikasi elektronik untuk turut disertakan dan dinyatakan di dalam notis rayuan bagi menyediakan kaedah alternatif kepada kaedah sedia ada bagi tujuan penyampaian sebarang notis ataupun dokumen yang berkaitan dengan rayuan kepada perayu ataupun peguamnya.
Selanjutnya, pindaan ini juga dicadangkan bagi suatu peruntukan tanggapan bahawa apa-apa notis ataupun dokumen yang dihantar kepada alamat elektronik perayu ataupun peguam perayu disifatkan telah disampaikan dan diserahkan apabila salinan itu dihantar ke alamat elektronik perayu atau peguam perayu.
Pada masa ini, terdapat juga keperluan untuk memfailkan petisyen rayuan sebanyak lima- salinan kepada Pendaftar Mahkamah yang berkenaan dalam tempoh 10 hari selepas penyampaian notis yang disebut dalam subseksyen 52(2).

DN 11.8.2022 107 Melalui sistem e-filing, rekod prosiding, notis rayuan dan petisyen rayuan akan dihantar ke Mahkamah Rayuan melalui Case Management System (CMS).

Oleh itu, tiada keperluan untuk mengekalkan amalan sedia ada.
Justeru, pindaan yang dicadangkan adalah untuk menggantikan keperluan untuk menghantar lima salinan petisyen rayuan dengan hanya memuat naik dan menghantar dokumen yang berkenaan secara atas talian sahaja.

Kesan langsung daripada pembaharuan ini memberikan alternatif kepada pihak- pihak berkaitan serahan rekod dan juga dokumen berkaitan rayuan jenayah secara dalam talian.
Ini bermakna pihak perayu mempunyai alternatif untuk membuat serahan Notis Rayuan dan dokumen lain berkaitan prosiding rayuan secara dalam talian.

Dengan pembaharuan yang dicadangkan, bukan sahaja dapat meningkatkan tahap kecekapan operasi pentadbiran kehakiman secara keseluruhan, tetapi pada masa yang sama akan dapat mengurangkan kadar penggunaan kertas yang drastik.

Ini akan mengurangkan kos pembelian kertas.


Pada masa yang sama, merupakan solidariti badan kehakiman terhadap Dasar Alam Sekitar Negara bagi memastikan kelestarian alam sekitar demi kita mewujudkan alam sekitar yang lebih bersih, selamat, sihat dan juga produktif bagi generasi pada masa kini dan juga pada masa hadapan.
Tuan Yang di-Pertua serta Ahli-ahli Yang Berhormat Senator, Akta 91 merupakan akta yang berhubungan dengan mahkamah kehakiman atasan dan mula berkuat kuasa di seluruh Malaysia pada 16 Mac 1964.

Antara perkara yang diperuntukkan dalam Akta 91 adalah berkenaan bidang kuasa Mahkamah Persekutuan, Mahkamah Rayuan dan Mahkamah Tinggi, termasuklah bidang kuasa rayuan jenayah.
Pindaan yang dicadangkan adalah untuk dibuat kepada peruntukan Akta 91 berkenaan dengan mengehadkan rayuan untuk kes-kes interlokutori sivil dan penyediaan dokumen dan juga rekod rayuan bebas kertas dalam prosiding perbicaraan rayuan jenayah melibatkan enam peruntukan sedia ada dan pengenalan satu peruntukan baharu.

Seterusnya, saya akan menjelaskan cadangan pindaan tersebut yang dimasukkan ke dalam fasal-fasal rang undang-undang.
Pertama, di bawah fasal 1 mengenai tajuk ringkas dan juga peruntukan mengenai permulaan kuat kuasa rang undang-undang ini.
Fasal 2 iaitu rang undang-undang ini bertujuan untuk meminda seksyen 28, Akta 91 bagi mengehadkan hak untuk merayu dari Mahkamah Rendah ke Mahkamah Tinggi dalam kes sivil, dalam hal keadaan jika Mahkamah Rendah itu menolak mana-mana permohonan untuk penghakiman terus atau mana-mana permohonan untuk membatalkan mana-mana writ ataupun pliding atau membenarkan mana-mana permohonan untuk mengetepikan penghakiman ingkar.
Fasal 3 bertujuan untuk meminda subseksyen 51(2), Akta 91 bagi mengehendaki apa-apa notis atau dokumen yang berhubung dengan satu rayuan mengandungi alamat surat-menyurat atau alamat elektronik perayu atau peguam perayu.

Fasal 4 bertujuan untuk meminda subseksyen 52(2), Akta 91 bagi mengehendaki pendaftar untuk menyebabkan supaya disampaikan satu Notis bahawa salinan rekod prosiding telah tersedia kepada perayu atau peguam perayu di alamat surat-menyurat atau alamat elektronik perayu atau peguam perayu.
Fasal 5 bertujuan untuk memasukkan seksyen baharu 52A ke dalam Akta 91 untuk mengadakan peruntukan bagi apa-apa notis atau dokumen yang berhubungan dengan suatu rayuan yang dihantar ke alamat elektronik perayu atau peguam perayu disifatkan telah disampaikan dan diserahkan apabila notis atau dokumen itu dihantar ke alamat elektronik perayu atau peguam perayu melalui apa-apa cara elektronik, contohnya melalui e-mel.
Fasal 6, dan fasal 7 bertujuan untuk meminda subseksyen 53(1), dan subseksyen 55(1) Akta 91 supaya selaras dengan sistem e-filing yang mengehendaki hanya satu salinan apa-apa dokumen yang berhubung dengan satu rayuan untuk difailkan.
108 DN 11.8.2022 Fasal 8 bertujuan untuk meminda seksyen 68, Akta 91 bagi mengehadkan hak untuk merayu dari Mahkamah Tinggi ke Mahkamah Rayuan dalam kes sivil, dalam hal keadaan Mahkamah Tinggi itu menolak mana-mana permohonan untuk penghakiman terus mana-mana permohonan untuk membatalkan mana-mana writ ataupun pliding dan membenarkan mana-mana permohonan untuk mengetepikan penghakiman ingkar.
■1900 Tuan Yang di-Pertua dan Ahli-ahli Yang Berhormat, cadangan kepada pindaan Akta 91 berkenaan dengan mengehadkan rayuan untuk kes-kes interlocutory civil dan penyediaan dokumen dan rekod rayuan bebas kertas dalam prosiding perbicaraan rayuan jenayah adalah selaras dengan perkembangan teknologi dan keperluan undang-undang semasa.

Diharapkan agar dengan pindaan ini, prosiding di mahkamah dapat dijalankan dengan lebih teratur, efisien dan berlandaskan peruntukan undang-undang.
Badan kehakiman juga telah mengadakan perbincangan dan Sesi Libat Urus dengan pihak-pihak berkepentingan seperti Jabatan Peguam Negara dan juga Majlis Peguam mengenai cadangan pindaan kepada Akta 91 ini.

Untuk makluman Tuan Yang di-Pertua dan Ahli-ahli Yang Berhormat, semua pihak berkepentingan tiada halangan dan bersetuju dengan pindaan yang dicadangkan.
Akhir kata, kerajaan berharap cadangan pindaan ini dapat memantapkan lagi sistem penyampaian perkhidmatan badan kehakiman negara secara amnya demi memastikan akses kepada keadilan yang optimum dapat kita berikan kepada rakyat.

Dengan ini, Tuan Yang di-Pertua, saya mohon mencadangkan.

Datuk Razali bin Idris: Terima kasih Yang Berhormat Datuk Wira Hajah Mas Ermieyati binti Samsudin, Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Parlimen dan Undang-undang).

Ada sesiapa menyokong?


Timbalan Menteri Dalam Negeri I [Dato’ Sri Dr. Haji Ismail bin Haji Mohamed Said]: Tuan Yang di-Pertua, saya menyokong.

Datuk Razali bin Idris: Terima kasih Yang Berhormat Timbalan Menteri.

Ahli-ahli Yang Berhormat, masalah di hadapan Majlis ialah rang undang-undang bernama suatu akta untuk meminda Akta Mahkamah Kehakiman 1964 dibacakan kali yang kedua sekarang dan terbuka untuk dibahaskan.
Ahli-ahli Yang Berhormat, di hadapan saya ada seramai lima orang Yang Berhormat yang bersedia untuk berbahas.

Kalau siapa hendak bahas lagi, boleh angkat tangan.

Saya membenarkan tempoh lima minit seorang untuk berbahas.

Dijemput Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas.

7.02 mlm.

Dato’ Kesavadas a/l A. Achyuthan Nair: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua, Yang Berhormat Timbalan Menteri.

Izin saya berhujah sekarang.


Saya berpendirian bahawa pindaan seksyen 28 rang undang-undang ini boleh mencetuskan kepada keputusan kehakiman yang tidak bersifat konstruktif terutamanya di peringkat mahkamah rendah.

Saya ingin menyatakan dua pendirian saya yang berkaitan dengan mahkamah rendah dan pindaan seksyen 28 tersebut.

Pertama, mengenai Mahkamah Sesyen.


Lumrahnya, Pegawai Undang-undang yang mengendalikan kes perbicaraan di peringkat Mahkamah Sesyen iaitu mereka yang berpengalaman dan mempunyai kefahaman yang tinggi dalam pelbagai sudut perundangan.

Biasanya, mereka yang naik ke pangkat hakim Mahkamah Sesyen iaitu pegawai yang berpengalaman sekurang-kurangnya 12 tahun.
Sudah menjadi norma bahawa seorang Pegawai Undang-undang perlu memiliki kredibiliti dalam aspek perundangan sebelum dipilih untuk menjadi Hakim Mahkamah Sesyen.

DN 11.8.2022 109 Kredibiliti ini terbentuk daripada pengalaman dalam mengendalikan pelbagai ragam kes dan ia sudah tentu memerlukan tempoh perkhidmatan seperti yang dikatakan tadi, sekurang-kurangnya 12 tahun.
Oleh itu, bagi saya, batasan atau had yang diperuntukkan terhadap hak untuk merayu dari Mahkamah Sesyen ke Mahkamah Tinggi disifatkan sebagai memadai kerana penghakiman yang dibuat di peringkat Mahkamah Sesyen lumrahnya bersandarkan kematangan.

Kedua, mengenai Mahkamah Majistret.

Ini ada masalah sedikit.

Ada daripada kalangan Majistret di Mahkamah Majistret dipilih daripada graduan baharu bidang guaman, tidak kisah dia dari universiti tempatan atau universiti luar negara.
Berhubung dengan hal tersebut, saya ingin mencadangkan agar seseorang Pegawai Undang-undang seharusnya memiliki pengalaman sekurang-kurangnya lima tahun berkhidmat sebagai Timbalan Pendaftar atau Penolong Kanan Pendaftar atau Peguam Kanan Persekutuan sebelum dilantik untuk menggalas peranan sebagai hakim Mahkamah Majistret.

Peguam yang menganggotai Bar Council yang berpengalaman melebihi lima tahun juga boleh dipertimbangkan.
Pelantikan Hakim Mahkamah Majistret yang berpengalaman adalah penting untuk imej Majistret sendiri.

Pemilihan Majistret di Mahkamah Majistret yang berkaliber dapat menepis andaian bahawa penghakiman atau keputusan kes yang dibuat oleh mereka mempunyai kelemahan.

Merujuk pindaan subseksyen 1(b) dan (c) seksyen 28, saya ingin mencadangkan agar penyerahan notis ataupun pemakluman penghakiman bertulis dapat dibuat pada hari yang sama penghakiman atau keputusan kes dibuat.
Penyerahan notis penghakiman dengan segera tersebut boleh mengelakkan daripada tercetusnya sangkaan negatif atau keraguan oleh pihak-pihak plaintif dan defendan terhadap keputusan atau penghakiman yang dibuat.

Bukan niat saya untuk mempertikaikan peranan kehakiman yang dimainkan oleh mahkamah majistret dalam memutuskan sesuatu kes.
Cuma, sebagai seorang legislator dan juga seorang pengamal undang-undang, saya ingin memastikan bahawa pindaan baharu Akta 91 ini tidak mengetepikan isu credibility of judgement, dengan izin.

Satu-satu kes yang dihakimi seharusnya diteliti, dinilai dan dipertimbangkan dengan wajar dan rasional oleh penghakiman yang mempunyai kekuatan daripada segi pengalaman dan pengetahuan.

Hal tersebut penting bagi mewujudkan keseimbangan terhadap proses keadilan buat pihak plaintif dan defendan.
Kita tidak seharusnya memikirkan soal penjimatan masa dalam mengekalkan keadilan.

Cepat atau lambat untuk mencapai proses keadilan itu tidak mustahak.

Apa yang jauh lebih mustahak ialah bagi satu-satu pihak untuk mendapatkan hak penghakiman yang seimbang yang dibuat menerusi penilaian yang cermat dan teliti.

Keadilan perlu diukur dengan hak serta ruang perundangan yang harus diberikan kepada perayu- appellant untuk dihakimi dengan sebaik-baiknya tanpa prejudis.
Their right to appeal must not be restricted.

Right to appeal is a right towards justice, dengan izin.

Tuan Yang di-Pertua, satu minit lagi ya?

Datuk Razali bin Idris: Okey.


Dato’ Kesavadas a/l A. Achyuthan Nair: Tuan Yang di-Pertua, seterusnya saya ingin menyentuh berkenaan dengan penggunaan teknologi dalam urusan pentadbiran kehakiman seperti yang disebut dalam ucapan pembentangan oleh Yang Berhormat Timbalan Menteri, “Penggunaan teknologi dalam pentadbiran kehakiman akan diberikan tumpuan sejajar dengan pindaan rang undang-undang ini”.
110 DN 11.8.2022 Saya ingin merujuk kepada pindaan seksyen 52(2) yang memperuntukkan Pendaftar hendaklah menyampaikan salinan rekod prosiding kepada perayu atau peguam perayu yang dihantar ke alamat surat-menyurat atau alamat elektronik perayu atau peguamnya.

Berhubung dengan peruntukan tersebut, saya ingin membangkitkan dua persoalan.
Pertama, apakah jaminan bahawa kaedah penghantaran salinan prosiding kepada perayu atau peguam lantikannya secara elektronik benar-benar sampai kepada pengetahuan penerima atau recipient?

Lebih-lebih lagi, pertanyaan dibuat tersebut selepas beberapa hari atau minggu dari hari diputuskan kes kehakiman.

Kedua, bagaimanakah pihak pentadbiran kehakiman boleh dipastikan bahawa segala arahan untuk mengirimkan salinan prosiding kepada perayu atau peguamnya benar-benar dibuat tanpa terlepas padang?
Kesilapan penghantaran yang melibatkan kesalahan ejaan alamat e-mel serta kesilapan tidak menekan butang ‘send’ boleh menyebabkan pemakluman tidak sampai kepada perayu atau peguamnya.

Hal tersebut boleh memberi kesan kepada persediaan pihak perayu atau peguamnya yang memerlukan tempoh masa yang mencukupi untuk melakukan persiapan sekiranya perayu diputuskan berhak untuk membawa penghakiman ke peringkat rayuan.

Tuan Yang di-Pertua, sekian sahaja ucapan perbahasan saya.
Sebenarnya memang saya menyokong ini.

Terima kasih.

Datuk Razali bin Idris: Terima kasih Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas.

Seterusnya, Yang Berhormat Senator Tuan Balasubramaniam a/l Nachiappan.

Dipersilakan.

■1910 7.10 mlm.

Tuan Balasubramaniam a/l Nachiappan: Salam sejahtera.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua kerana memberikan saya peluang dan ruang untuk berbahas dalam Rang Undang-undang Mahkamah Kehakiman (Pindaan) 2022.
Saya melihat bahawa pindaan ini ialah satu tindakan yang wajar dilakukan atas urusan untuk memperkemaskan struktur pentadbiran yang melibatkan penyediaan dokumen dan rekod rayuan bebas kertas dalam prosiding perbicaraan rayuan jenayah serta mengehadkan rayuan untuk kes-kes interlocutory civil.

Tuan Yang di-Pertua, Islam meletakkan kepentingan dalam pengurusan organisasi.
Di dalam Al-Quran ada dinyatakan, “Sesungguhnya Allah SWT menyukai orang yang berperang di jalan-Nya dalam barisan yang teratur seakan-akan mereka seperti suatu bangunan yang tersusun kukuh.” Surah As-Saff, Ayat 4.

Adalah sangat penting untuk kita memahami bahawa pindaan ini tidak melupuskan hak pihak-pihak untuk merayu dan didengar kerana mereka masih mempunyai ruang menghujahkan kes dalam perbicaraan penuh dan mahkamah akan memberikan penghakiman berdasarkan merit sesuatu kes.
Adalah sangat penting juga bahawa pindaan ini adalah untuk menunjukkan bahawa hanya kes yang mempunyai merit akan didengar di Mahkamah Rayuan dan menjadikan pentadbiran kehakiman lebih efektif dan masa serta kos pihak terlibat dapat dijimatkan tanpa menjejaskan keadilan dan hak mana-mana pihak.

Dalam dunia moden dan canggih ini, peningkatan pengurusan dalam penghantaran maklumat sememangnya sangat dituntut.
Penghantaran maklumat secara manual atau serahan tangan akan menyebabkan pengurusan mahkamah akan ketinggalan.

Saya beri satu contoh, bagaimana Jabatan Pendaftaran Pertubuhan (ROS) telah menggunakan kaedah menghantar laporan tahunan pertubuhan melalui pengisian maklumat atas talian untuk semua pertubuhan kecuali pertubuhan politik.

Ia telah membantu menguruskan dan sangat efisien.


DN 11.8.2022 111 Oleh itu, RUU ini telah membolehkan cara alternatif kepada pihak terlibat berkaitan serahan rekod dan dokumen berkaitan rayuan jenayah secara dalam talian, termasuk serahan Notis Rayuan dan dokumen lain berkaitan prosiding rayuan.

Ini bukan bermakna serahan secara manual dihapuskan kerana ia masih diperlukan pada keadaan- keadaan tertentu.
Tuan Yang di-Pertua, dalam masa yang sama, saya juga ingin mendapatkan penjelasan daripada Yang Berhormat Menteri terhadap beberapa persoalan yang saya kemukakan ini.

Pertama, adakah kerajaan memperuntukkan bajet untuk menambah baik fasiliti dan kemudahan di setiap mahkamah?

Saya ingin memberikan satu contoh iaitu Mahkamah Jerantut di Pahang yang perlu diperbaiki bilik air, bilik fail dan ketiadaan surau yang mencukupi.

Begitu juga dengan status tapak projek mahkamah yang baharu.
Kedua, adakah segala usaha meningkatkan pengurusan mahkamah ini akan diserahkan kepada pihak pentadbiran atau ia akan diswastakan?

Tuan Yang di-Pertua, saya dengan ini menyokong pindaan RUU Mahkamah Kehakiman (Pindaan) 2022.

Sekian, terima kasih.

Datuk Razali bin Idris: Terima kasih Yang Berhormat Senator.

Seterusnya, dipersilakan Yang Berhormat Senator Tuan Robert Lau Hui Yew.

Dipersilakan.

7.14 mlm.


Tuan Robert Lau Hui Yew: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua kerana memberikan saya peluang untuk berbahas tentang rang undang-undang ini.

Pindaan kepada seksyen 28 untuk kes rayuan dari Mahkamah Sesyen, dan seksyen 68 untuk kes rayuan dari Mahkamah Tinggi.

Ini akan menghapuskan hak rayuan bagi tiga situasi yang tersenarai.

Kes-kes tidak mengehadkan dan memuktamadkan mana-mana kes.

interlocutory, di mana mereka ialah permohonan ini Kes utama akan tetap terus dibicarakan.
Dengan izin, the original case will still go on.

The rights to justice will still be maintain.

Tujuan pindaan ini adalah untuk mengurangkan kelewatan dan menghentikan penyalahgunaan proses kehakiman, dengan izin, this is to discourage delays and abuse of the court process yang diulangi oleh Yang Berhormat Timbalan Menteri.
Soalan saya ialah bolehkah Yang Berhormat Timbalan Menteri menjelaskan sama ada pindaan hanya terpakai bagi rayuan yang dikemukakan selepas pindaan tersebut dilaksanakan atau mereka juga terpakai bagi semua kes rayuan yang telah dikemukakan sebelum ini tetapi masih belum dimuktamadkan?

Soalan kedua.

Berapakah kes rayuan sebegitu yang masih terkandung dalam sistem?

Soalan ketiga, apakah yang akan terjadi kepada kes-kes ini?
Pindaan kepada seksyen 51 dan 52 ialah satu perkara yang bagus kerana ia membenarkan service writ secara elektronik untuk menggalakkan pengelakan servis, mengurangkan permohonan servis gantian- substitute services, dan mengurangkan kelewatan.

Saya mohon menyokong penuh rang undang-undang ini.

Terima kasih.

Datuk Razali bin Idris: Terima kasih.

Seterusnya yang terakhir, Yang Berhormat Senator Puan Noraini binti Idris... [Tepuk] 7.17 mlm.

Puan Noraini binti Idris: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.
Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.

Salam sejahtera dan salam Keluarga Malaysia.

Terima kasih kerana memberikan saya peluang untuk bersama-sama membahaskan rang undang-undang ini.

Pindaan melibatkan seksyen 28 dan seksyen 68, Akta Mahkamah Kehakiman.

112 DN 11.8.2022 Hasil daripada pindaan ini, perubahan bakal berlaku daripada segi prosedur rayuan dalam kes sivil seperti berikut.
Pertama, tidak ada lagi permohonan rayuan dari mahkamah rendah ke Mahkamah Tinggi dibenarkan untuk mengetepikan keputusan mahkamah rendah yang menolak permohonan penghakiman terus dan permohonan membatalkan writ atau pleading.

Kedua, tidak ada lagi permohonan rayuan dari Mahkamah Tinggi ke Mahkamah Rayuan dibenarkan untuk mengetepikan keputusan Mahkamah Tinggi yang menolak permohonan penghakiman terus dan permohonan membatalkan writ atau pleading.
Ketiga, tidak ada lagi permohonan rayuan dari mahkamah rendah ke Mahkamah Tinggi dibenarkan ke atas keputusan mahkamah rendah yang membenarkan permohonan untuk mengetepikan penghakiman ingkar.

Keempat, tidak ada lagi permohonan rayuan dari Mahkamah Tinggi ke Mahkamah Rayuan dibenarkan atas keputusan Mahkamah Tinggi yang membenarkan permohonan untuk mengetepikan penghakiman ingkar.
Jadi maksudnya, sekiranya pihak plaintif gagal dalam permohonannya mendapatkan penghakiman terus atau dalam permohonannya untuk membatalkan pleading, dia tidak boleh merayu sama ada dari mahkamah rendah ke Mahkamah Tinggi ataupun dari Mahkamah Tinggi ke Mahkamah Rayuan.

Akan tetapi contohnya, defendan yang kalah dalam permohonan penghakiman terus atau pembatalan- striking out boleh merayu.
Dengan pindaan ini, pihak plaintif yang gagal dalam permohonan penghakiman terus ataupun pembatalan masih lagi berpeluang untuk mendapatkan penghakiman melalui perbicaraan penuh.

Akan tetapi defendan, sekiranya penghakiman terus ataupun pembatalan defense pembelaan dibenarkan, tidak mempunyai peluang lagi selain daripada membuat rayuan sama ada dari mahkamah rendah ke Mahkamah Tinggi ataupun dari Mahkamah Tinggi ke Mahkamah Rayuan.
Jadi, saya merasakan bahawa pindaan ini mengambil kira prejudis yang dialami oleh pihak defendan yang tidak mempunyai ruang yang lain untuk mendapatkan keadilan, berbanding dengan pihak plaintif yang masih lagi berpeluang membuktikan kesnya melalui perbicaraan penuh.

Jadi, pindaan subseksyen 51(2) dan subseksyen 52(2) sesuai dengan peredaran masa dan zaman teknologi masa kini.
Di mana dengan adanya pindaan ini, ia mempermudah urusan penyampaian apa-apa notis ataupun dokumen berkaitan rayuan dan salinan rekod prosiding.

■1920 Ini kerana pindaan ini memberikan pilihan penyampaian dokumen-dokumen tersebut selain boleh dihantar ke alamat surat-menyurat perayu atau peguam perayu, dokumen-dokumen ini juga boleh dihantar ke alamat elektronik atau alamat e-mel yang mana kita tahu rata-rata semua orang menggunakan e-mel pada masa kini untuk menerima dokumen dan menghantar dokumen.
Penyampaian melalui e-mel ini juga lebih dipercayai ataupun, dengan izin, reliable.

Manakala penambahan seksyen baharu iaitu seksyen 52A pula iaitu peruntukan yang menyatakan penghantaran dokumen-dokumen berkenaan rayuan melalui alamat elektronik seperti e-mel perayu atau peguam perayu disifatkan, atau boleh dianggap telah disampaikan dan diserahkan.
Begitu juga pindaan subseksyen 53(1), dan 55(1) juga memudahkan proses pemfailan dokumen rayuan di mana selaras dengan sistem e-filing hanya satu salinan dokumen mengenai rayuan diperlukan untuk difailkan berbandingkan dengan syarat sebelum ini yang mengehendaki empat atau lima salinan dokumen tersebut difailkan.

Jadi, saya merasakan pindaan-pindaan lebih bersifat kepada prosedur untuk penambahbaikan sistem kehakiman.

ini Jadi, saya tidak ada masalah.

Saya mohon menyokong pindaan ini.

Terima kasih.


Datuk Razali bin Idris: Terima kasih kepada empat orang pembahas yang berhujah.

DN 11.8.2022 113 Justeru itu, saya menjemput Yang Berhormat Datuk Wira Timbalan Menteri untuk menjawab.

Dipersilakan... [Tepuk] 7.21 mlm.

Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Parlimen dan Undang- undang) [Datuk Wira Hajah Mas Ermieyati binti Samsudin]: Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh, salam sejahtera.
Terima kasih saya ucapkan kepada Tuan Yang di-Pertua dan terlebih dahulu saya hendak mengucapkan ribuan terima kasih atas keprihatinan Ahli Yang Berhormat Senator yang telah pun membahaskan Rang Undang- undang Mahkamah Kehakiman (Pindaan) 2022 ini.

Tuan Yang di-Pertua, seramai empat orang yang sudah bahas ini.

Yang ini yang kita bahas ini pun sangat- perkara-perkara yang prosedur.
Jadi ia- apabila Yang Berhormat bahas saya amat hargai dan semua Yang Berhormat yang masih berada di dalam Dewan ini walaupun lewat petang.

Okey untuk persoalan pertama yang telah pun dibangkitkan oleh Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas berkenaan dengan pindaan seksyen 28 yang mana dinyatakan tidak konstruktif.

Jadi untuk makluman Yang Berhormat, sekiranya terdapat kekhilafan dalam mana-mana keputusan yang mempunyai finality, maka keputusan itu sebenarnya masih lagi boleh dirayu.
Pihak-pihak tidak akan ada kehilangan hak pun untuk merayu kerana mereka boleh merayu sewaktu dalam perbicaraan penuh.

Untuk perkara kedua yang dibangkitkan oleh Yang Berhormat berkenaan dengan pelantikan majistret yang baru graduasi, maksudnya mereka tidak ada pengalaman dan sebagainya.

Jadi, cadangan Yang Berhormat untuk lima tahun pengalaman.
Untuk makluman Yang Berhormat, cadangan agar sekurang-kurangnya lima tahun sebagai timbalan pendaftar ataupun PKP sebelum dilantik sebagai majistret, sebenarnya polisi ini pun telah dilaksanakan pada masa ini kecuali dalam keadaan terpencil.

Bagi cadangan agar peguam juga boleh dilantik untuk melantik majistret ataupun pegawai kehakiman yang merupakan kakitangan awam.

Sehubungan dengan itu, hak untuk merayu tidak terjejas.

Sebaliknya fokus pindaan- okey.


Okey yang mana polisi ini sebagaimana yang saya nyatakan tadi dalam keadaan terpencil itu ada macam contoh dekat Kelantan.

Ada dia punya majistret hanya yang dibenarkan majistret lelaki sahaja, majistret perempuan tidak dibenarkan.

Seorang Ahli: Tak ada, tak ada perempuan?...

Datuk Wira Hajah Mas Ermieyati binti Samsudin: Sekarang sudah ada perempuan tapi maksudnya dia punya inilah- okey.

Perkara yang ketiga bagaimana segala arahan benar-benar dipatuhi oleh peguam.
Jadi, mahkamah sebenarnya memantau setiap kes rayuan.

Tarikh pengurusan kes selalunya akan ditetapkan sehingga rekod rayuan lengkap.

Bagi soalan seterusnya Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas berkenaan dengan bagaimana untuk menjamin rekod prosiding sampai kepada perayu.

Sebenarnya sebagaimana yang telah dinyatakan tadi melalui sistem CMS sedia ada, mahkamah akan meminta alamat daripada pihak peguam ataupun pihak perayu.
Rekod tersebut akan dihantar melalui e-mel dan sebenarnya untuk makluman Yang Berhormat juga peguam juga akan rekodkan alamat e-mel ini dalam sistem mereka yang mana akan di-synchronize-kan dalam sistem mahkamah.

Jadi, tidak ada sebab untuk maksudnya mereka tidak dapat terima.

Sebab itu apabila kita bercakap tentang teknologi, hari ini kita pun sudah maksudnya ada tindakan untuk hati-hati juga.

Maksudnya kita kena pastikan supaya macam Yang Berhormat khuatir kalau khuatir tak tekan send dan sebagainya.
Akan tetapi sebab itulah perkara ini semua orang ada tindakan hati-hati untuk melaksanakan sebelum dilakukan makluman penghantaran dokumen dan sebagainya.

114 DN 11.8.2022 Jadi, apabila perkara itu kita telah menggunakan teknologi jadi itu perkara-perkara yang harus kita lihat dan perlu diambil kira.

Keduanya untuk Yang Berhormat Senator Tuan Robert Lau berkenaan ya... Dato’ Kesavadas a/l A Achyuthan Nair: Dengan izin, boleh minta sedikit penjelasan di sini.
Adalah juga masalah di antara majistret-majistret di mana actually di bandar-bandar kecil di mana majistret ini macam general practitioner.

Dia buat sivil, criminal, reman semua.

Oleh sebab dia tekanan masa ini, so kalau ada kes macam Order 26A somebody judgement okey.

Maknanya dia cuma dengar- easy way out dia ialah tolak atau dibenarkan.

Walaupun tak ada tribal issues itu yang penting.

So, the right- ada juga insiden-insiden macam ini.


So, cadangan saya ialah di mana macam- tak payah sebutlah Majistret mana ini.

Kes accident, sekarang limit dia daripada RM25 ribu sudah naik ke RM100 ribu, dia punya kuat kuasa dia.

Akan tetapi Majistret-majistret baharu ini dia tak erti apa especially accident cases okey.

The Doctors, in their medical terms- macam “siku”.

Kita panggil “elbow” tetapi dalam medical itu ditulis “olecranon”.
So, bila kita Lawyer submit kita cuma cakap olecranon tetapi Majistret baharu ini kadang-kadang, kadang-kadang ya dia malu hendak tanpa kepada Lawyer, apa itu olecranon.

So, itulah saya kata lagi baik- sebab oleh sebab had dia sudah naik daripada RM25 ribu ke RM100 ribu, kena ada Majistret yang berpengalaman, is it.

Itu sahaja.

Terima kasih.

Datuk Razali bin Idris: Okey terima kasih Yang Berhormat.
Datuk Wira Hajah Mas Ermieyati binti Samsudin: Terima kasih Yang Berhormat atas keprihatinan Yang Berhormat serta cadangan yang telah pun diberikan.

Kita akan memberi perhatian tentang perkara-perkara tersebut.

Untuk Yang Berhormat yang kedua, iaitu Yang Berhormat Senator Tuan tentang cadangan untuk Balasubramaniam yang mana beliau ada menyatakan menambah baik mahkamah contohnya Mahkamah Jerantut pada masa ini ya.
Untuk makluman Yang Berhormat, pembangunan dan juga penambahbaikan mahkamah sentiasa dibuat mengikut keperluan memang ada sahaja from time to time memang ada sahaja dan ada juga bajet untuk tengok.

Sebab saya pun ada juga pergi ke mahkamah dekat Kelantan.

Dekat Pahang saya belum pergi lagi.

Dekat Johor saya sudah pergi dan juga di Perlis.


Jadi daripada semasa ke semasa ada sahaja yang kita buat penambahbaikan dan pihak mahkamah dengan kerjasama Bahagian Hal Ehwal Undang-undang sentiasa berusaha untuk memastikan fasiliti mahkamah tersedia ada dapat digunakan dengan sebaiknya.

Untuk makluman seterusnya untuk Yang Berhormat Senator Tuan Robert, berkenaan dengan persoalan bila pindaan akan berkuat kuasa.
Untuk makluman Yang Berhormat, PKPNP berhasrat untuk menguatkuasakan pindaan yang dicadangkan selepas mendapat perkenan Yang di-Pertuan Agong.

Seterusnya soalan yang dinyatakan dan dibangkitkan oleh Yang Berhormat juga apakah yang berlaku kepada kes-kes selepas pindaan berkuat kuasa.

Untuk makluman Yang Berhormat, pindaan ini adalah merupakan pindaan yang berupa prospective.

Jadi, dia tidak akan menjejaskan kes-kes yang telah pun difailkan sebelum pindaan.
Yang Berhormat Tuan Robert Lau juga menyatakan berapakah kes-kes rayuan ya.

Untuk makluman Yang Berhormat, jumlah kes yang terdapat untuk kes interlocutory yang didaftarkan dari tahun 2020 hingga Julai 2022 merupakan sebanyak 5,181 kes di Mahkamah Rayuan dan daripada jumlah tersebut sebanyak 16 peratus terlibat dengan cadangan pindaan ini.

■1930 Dia tidak semua, Yang Berhormat.

Dia hanya ada beberapa kategori sahaja yang terlibat dengan pindaan ini.

Okey.
Okey.

DN 11.8.2022 115 Untuk Yang Berhormat Senator Puan Noraini binti Idris, berkenaan dengan pindaan yang tidak memprejudiskan pihak-pihak.

Jadi, hak merayu untuk makluman Yang Berhormat, hak merayu tidak dinafikan kerana sebagaimana yang saya telah nyatakan untuk persoalan Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas a/l A Achyuthan Nair tadi, kerana pihak terbabit masih lagi boleh bangkitkan isu ini di peringkat rayuan setelah bicara penuh itu dimuktamadkan.
Jadi, saya rasa itu sahaja Tuan Yang di-Pertua, atas persoalan-persoalan yang dibangkitkan oleh semua Yang Berhormat Senator.

Saya ucapkan ribuan terima kasih kepada semua Yang Berhormat Senator yang telah pun membahaskan isu tadi.

Terima kasih... [Tepuk] Datuk Razali bin Idris: Terima kasih Yang Berhormat Timbalan Menteri.

Ahli-ahli Yang Berhormat, sekarang saya kemukakan masalah kepada Majlis bagi diputuskan.

Masalahnya ialah bahawa rang undang-undang ini dibaca kali yang kedua sekarang.
[Masalah dikemuka bagi diputuskan, dan disetujukan] [Majlis bersidang dalam Jawatankuasa] [Datuk Razali bin Idris mempengerusikan Jawatankuasa] [Fasal-fasal 1 hingga 8 diperintahkan jadi sebahagian daripada rang undang- undang] [Rang Undang-undang dimaklumkan kepada Majlis] [Majlis Mesyuarat bersidang semula] [Rang undang-undang dilaporkan dengan tidak ada pindaan; dibacakan kali ketiga, disokong oleh Timbalan Menteri Dalam Negeri I [Dato’ Sri Dr. Haji Ismail bin Haji Mohamed Said] dan diluluskan] RANG UNDANG-UNDANG RANG UNDANG-UNDANG KANUN TATACARA JENAYAH (PINDAAN) 2022 Bacaan Kali Yang Kedua dan Ketiga 7.34 mlm.
Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Parlimen dan Undang- undang) [Datuk Wira Hajah Mas Ermieyati binti Samsudin]: Tuan Yang di-Pertua, saya mohon mencadangkan iaitu bahawa Rang Undang-undang Kanun Tatacara Jenayah (Pindaan) 2022 dibacakan kali kedua sekarang.
Assalamualaikum dan juga salam sejahtera Tuan Yang di-Pertua dan Ahli-ahli Yang Berhormat Senator, cadangan pindaan kepada Kanun Tatacara Jenayah [Akta 593] ini adalah merupakan pindaan susulan daripada Rang Undang-undang Mahkamah Kehakiman (Pindaan) 2022 yang melibatkan perkara berkenaan dengan penyediaan dokumen dan juga rekod rayuan bebas kertas dalam prosiding perbicaraan rayuan jenayah.

Ini adalah kerana tatacara penyediaan dokumen dan juga rekod rayuan jenayah adalah termaktub dalam Akta 593.
116 DN 11.8.2022 Pindaan ini juga merupakan satu komitmen badan kehakiman dalam memastikan akses kepada keadilan dan meningkatkan tahap kecekapan proses mahkamah melalui termasuklah memperluaskan sistem eKehakiman yang penggunaan merupakan sistem aplikasi mahkamah yang dibangunkan oleh PKPMP dan memperkenalkan projek-projek yang menggunakan platform juga pendigitalan.
teknologi dan teknologi, Pada masa ini, di bawah peruntukan undang-undang sedia ada, setiap notis rayuan bagi kes jenayah yang difailkan hendaklah mengandungi alamat bagi sebarang notis atau pun dokumen berkaitan dengan rayuan tersebut boleh disampaikan kepada perayu ataupun peguamnya.
Pindaan yang dicadangkan adalah bagi penambahan alamat elektronik untuk turut disertakan dan dinyatakan di dalam notis rayuan untuk menyediakan kaedah alternatif kepada kaedah sedia ada bagi tujuan penyampaian sebarang notis atau dokumen yang berkaitan dengan rayuan kepada perayu ataupun melalui peguamnya.
Selanjutnya, pindaan ini juga dicadangkan bagi suatu peruntukan tanggapan bahawa salinan bertandatangan alasan keputusan yang dihantarkan ke alamat elektronik perayu ataupun peguam perayu disifatkan sebagai telah disampaikan dan diserahkan apabila salinan itu dihantar ke alamat elektronik perayu ataupun peguam perayu.

Kesan langsung daripada pembaharuan ini memberikan alternatif kepada pihak- pihak berkaitan serahan tangan dan dokumen berkaitan dengan rayuan jenayah secara dalam talian.
Dengan pembaharuan yang dicadangkan, bukan sahaja dapat meningkatkan tahap kecekapan operasi pentadbiran kehakiman secara keseluruhan tetapi pada masa yang sama dapat sama mengurangkan kadar penggunaan kertas yang drastik.
Ini mengurangkan kos pembelian kertas dan pada masa yang sama merupakan solidariti badan kehakiman terhadap Dasar Alam Sekitar Negara untuk sama pastikan kelestarian alam sekitar dan mewujudkan alam sekitar yang bersih, selamat, sihat dan produktif untuk generasi masa kini dan juga masa hadapan.

Tuan Yang di-Pertua serta Ahli-ahli Yang Berhormat Senator, Akta 593 ini merupakan satu akta yang berhubung dengan tatacara jenayah yang mula berkuat kuasa di seluruh Malaysia pada 10 Januari 1976.
Antara perkara yang diperuntukkan di bawah Akta 593 ini adalah berkenaan dengan perbicaraan jenayah termasuklah rayuan dan juga penyemakan.

Pindaan yang dicadangkan untuk dibuat kepada beberapa peruntukan Akta 593 adalah berkenaan penyediaan dokumen dan rekod rayuan bebas kertas dalam prosiding perbicaraan rayuan jenayah yang melibatkan pindaan kepada satu peruntukan sedia ada.

Seterusnya, saya akan menjelaskan cadangan pindaan tersebut yang dimasukkan dalam fasal-fasal rang undang-undang.
[Timbalan Yang di-Pertua mempengerusikan Mesyuarat] Fasal 1 berkenaan dengan tajuk ringkas dan peruntukan mengenai permulaan kuat kuasa rang undang-undang ini.
Fasal 2, rang undang-undang bertujuan untuk meminda seksyen 307, Akta 593 bagi memperluaskan cara penyampaian satu salinan bertandatangan, alasan keputusan dengan menghantar salinan itu ke alamat elektronik perayu ataupun peguam perayu sebagai tambahan kepada amalan sedia ada dengan meninggalkan salinan itu atau menghantar salinan itu melalui pos berdaftar ke alamat surat-menyurat perayu ataupun kepada peguam perayu.
Fasal ini bertujuan untuk sama memasukkan subseksyen 307(3A), ke dalam Akta 593 untuk mengadakan peruntukan bagi salinan bertandatangan alasan keputusan yang dihantar ke alamat elektronik perayu ataupun peguam perayu disifatkan telah disampaikan dan diserahkan apabila salinan itu dihantar ke alamat elektronik perayu ataupun peguam perayu melalui apa-apa cara elektronik, contohnya melalui e-mel.
DN 11.8.2022 117 Fasal ini juga bertujuan untuk meminda perenggan 307(5)(b), Akta 593 berbangkit daripada pindaan yang dicadangkan kepada subseksyen 307, sub 2, Akta 593.
Tuan Yang di-Pertua serta Ahli Yang Berhormat Senator sekalian, cadangan pindaan kepada Akta 593 ini berkenaan dengan penyediaan dokumen dan juga rekod rayuan bebas kertas dalam prosiding perbicaraan rayuan jenayah adalah selaras dengan perkembangan teknologi dan keperluan undang-undang semasa dan diharapkan dengan pindaan ini, prosiding mahkamah dapat dijalankan dengan lebih teratur, efisien dan juga berlandaskan peruntukan undang-undang.
Akhir kata, kerajaan berharap cadangan pindaan ini dapat memantapkan lagi sistem penyampaian perkhidmatan badan kehakiman negara secara amnya demi memastikan akses keadilan yang lebih optimum kepada rakyat dapat kita laksanakan.

Dengan ini Tuan Yang di-Pertua, saya mohon mencadangkan.

Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Timbalan Menteri.

Ada sesiapa menyokong?


Timbalan Menteri Dalam Negeri I [Dato’ Sri Dr. Haji Ismail bin Haji Mohamed Said]: Tuan Yang di-Pertua, saya mohon menyokong.

Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih.

Ahli-ahli Yang Berhormat, masalahnya ialah rang undang-undang bernama suatu akta untuk meminda Kanun Tatacara Jenayah dibacakan kali yang kedua sekarang dan terbuka untuk dibahaskan.

Ahli-ahli Yang Berhormat, di hadapan saya ada seramai tiga Ahli Yang Berhormat yang hendak berbahas.
Saya membenarkan tempoh masa lima minit seorang untuk berbahas.

Dijemput Yang Berhormat Senator Puan Noraini binti Idris.

■1940 7.40 mlm.

Puan Noraini binti Idris: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua kerana membenarkan saya memberikan peluang kepada saya untuk membahaskan pindaan kepada rang undang-undang ini.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera.
Pindaan kepada Kanun Tatacara Jenayah [Akta 593] ini adalah pindaan susulan daripada Rang Undang-undang Mahkamah Kehakiman (Pindaan) 2022 yang melibatkan perkara dalam penyediaan dokumen dan rekod rayuan bebas kertas dalam prosiding perbicaraan rayuan jenayah.

Ini kerana tatacara penyediaan dokumen dan rekod rayuan jenayah adalah termaktub dalam Akta 593.
Saya bersetuju dengan kenyataan Yang Berhormat Menteri tadi bahawa ini adalah menunjukkan komitmen badan kehakiman dalam memastikan akses kepada keadilan dengan meningkatkan tahap kecekapan proses mahkamah melalui penggunaan teknologi termasuklah memperluaskan sistem kehakiman yang merupakan sistem aplikasi mahkamah yang dibangunkan oleh Pejabat Ketua Pendaftar Mahkamah Persekutuan Malaysia menggunakan platform teknologi dan pendigitalan yang disesuaikan dengan kemajuan zaman IT masa kini.
Pindaan seksyen 307, Akta 593 yang memperluaskan cara penyampaian satu salinan bertandatangan alasan keputusan dengan menghantar salinan itu ke alamat elektronik perayu atau peguam perayu sebagai tambahan kepada amalan sedia ada dengan meninggalkan salinan itu atau menghantar salinan itu melalui pos berdaftar ke alamat surat-menyurat perayu atau peguam perayu.
118 DN 11.8.2022 Begitu juga pindaan untuk memasukkan subseksyen baharu 307(3)(a) ke dalam Akta 593 yang memperuntukkan bagi salinan bertandatangan alasan keputusan yang dihantar ke alamat elektronik perayu atau peguam perayu melalui apa-apa cara elektronik disifatkan telah disampaikan dan diserahkan apabila salinan itu dihantar ke alamat elektronik perayu atau peguam perayu melalui apa-apa cara elektronik.

Contohnya melalui e-mel.


Saya tidak ada masalah dengan pindaan-pindaan ini kerana pindaan ini menunjukkan bahawa badan kehakiman telah bersedia untuk mengadaptasikan kemajuan teknologi masa kini dalam sistem dan prosedur perundangan.
Namun demikian, sudah semestinya apabila kita membincangkan isu perluasan penggunaan teknologi digital ini kita juga tidak terkecuali mempersoalkan sejauh mana adaptasi ke arah pendigitalan ini mampu merangkumi seluruh kawasan dari bandar hingga ke luar bandar sebab ada jugalah yang mungkin pihak-pihak yang berkenaan contohnya perayu yang tidak mempunyai alamat e-mel.

Jadi, mungkin itu satu kekangan jugalah.


Walaupun begitu, saya percaya bahawa pindaan ini merupakan satu langkah yang bagus untuk menunjukkan badan kehakiman sedia berubah untuk penambahbaikan dan tadbir urus yang lebih cekap.

Pindaan-pindaan ini adalah wajar sama ada yang melibatkan pemfailan dokumen atau penyampaian dokumen-dokumen yang melibatkan mahkamah demi memastikan badan kehakiman dapat ditadbir urus dengan lebih sistematik dan teratur.

Itu sahaja daripada saya.


Sekian, saya mohon menyokong... [Tepuk] Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Senator Puan Noraini binti Idris atas perbahasan yang telah diberikan.

Seterusnya saya menjemput Yang Berhormat Senator Dr. Wan Martina binti Wan Yusoff.

7.44 mlm.

Dr. Wan Martina binti Wan Yusoff: Bismillahi Rahmani Rahim.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.


Pertamanya, saya hendak ucap tahniah dan menyambut baik langkah-langkah yang diambil kerajaan untuk meminda RUU Kanun Tatacara Jenayah.

Ia selaras dengan kemajuan dan perkembangan pendigitalan dan teknologi maklumat yang digunakan secara meluas dalam semua pengurusan.

Saya hanya ada beberapa persoalan.

Kita tahu kaedah ini boleh menjimatkan masa, kewangan, menjaga alam sekitar dan pengurusan menjadi lebih cekap.
Jadi soalan saya, dengan langkah penjimatan ini berapakah unjuran penjimatan yang boleh dibuat oleh kerajaan dengan pelaksanaan akta ini?

Kedua, saya mohon penjelasan jika apa yang dimaksudkan dengan alamat elektronik?

Adakah ia dimaksudkan dengan e-mel sahaja ataupun surat-surat ataupun pengurusan ini juga termasuk dengan aplikasi lain seperti WhatsApp, Telegram ataupun apa-apa aplikasi elektronik yang lain.
Bagaimanakah pihak Mahkamah ataupun pihak Majistret hendak memastikan ataupun pihak pengurusan hendak memastikan bukti penerimaan daripada orang kena tuduh?

Ketiga, bagaimana pula jika OKT tidak mempunyai alamat elektronik ini dan tiada peguam yang mewakili mereka, bagaimana surat ini dihantarkan kepada mereka sebab kita juga perlukan keadilan kepada orang kena tuduh ataupun pesalah-pesalah ini yang mungkin tiada liputan internet dan sebagainya.

Jadi bagaimana pihak kerajaan akan mengatasi masalah ini?
Itu sahaja daripada saya.

Saya menyokong.

Terima kasih... [Tepuk] Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Senator Dr. Wan Martina binti Wan Yusoff.

DN 11.8.2022 119 Seterusnya saya menjemput pembahas yang terakhir, Yang Berhormat Senator Tuan Muhamad Zahid bin Md.

Arip... [Tepuk] 7.46 mlm.

Tuan Muhamad Zahid bin Md.


Arip: Tuan Yang di-Pertua, apa yang dibangkitkan oleh sahabat saya Yang Berhormat Senator Dr. Wan Martina binti Wan Yusoff tadi, itulah yang saya catat, itulah yang saya hendak tanyakan.

Saya ingat saya berkongsi hujah yang sama dengan beliau... [Ketawa] Sekian, terima kasih.

Saya menyokong... [Tepuk] Dato' Sri Dr. Haji Ismail bin Haji Mohamed Said: Hebat, tiga-tiga Melaka.

Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Senator Tuan Muhamad Zahid bin Md.

Arip.
Arip.

Dijemput Yang Berhormat Timbalan Menteri untuk menjawab.

7.47 mlm.

Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Parlimen dan Undang- undang) [Datuk Wira Hajah Mas Ermieyati binti Samsudin]: Terima kasih kepada Tuan Yang di-Pertua dan juga terima kasih kepada Ahli-ahli Yang Berhormat yang telah pun membahaskan dan juga memberikan pertanyaan pada petang ini.
Terlebih dahulu saya ucapkan terima kasih sekali lagi kepada semua Ahli Yang Berhormat yang prihatin membahaskan Rang Undang-undang Kanun Tatacara Jenayah (Pindaan) 2022.

Untuk makluman Yang Berhormat Senator Puan Noraini binti Idris, terima kasih atas sokongan yang diberikan.
Untuk makluman Yang Berhormat Senator Puan Noraini binti Idris dan juga Ahli- ahli Yang Berhormat sekalian, mahkamah di Sabah sebenarnya telah pun mempelopori bagi sistem mahkamah teknologi digital lebih awal lagi daripada Semenanjung.

Jadi kalau hendak dikatakan kiranya orang Sabah ini bertuahlah daripada orang Semenanjung... [Tepuk] Kalau Yang Berhormat berpeluang untuk pergi ke mahkamah di Sabah, jangan jadi sebagai OKT ataupun yang kena tuduh tetapi sebagai pelawat dan sebagainya.
Tuan Muhamad Zahid bin Md.

Arip: Bila itu, bilakah itu?

Minta Yang Berhormat Timbalan Menteri jelaskan bila.

Kita boleh pergi.

Datuk Wira Hajah Mas Ermieyati binti Samsudin: Yang Berhormat Senator Tuan Muhamad Zahid, kalau setakat satu soalan ditanyakan berdasarkan kepada Yang Berhormat ini, tidak payahlah nak ikut... [Ketawa] [Tepuk] Jadi, terima kasih Yang Berhormat Senator Puan Noraini binti Idris.

Untuk makluman bagi soalan sejauh mana pendigitalan di kawasan-kawasan yang terpencil.
Penggunaan sistem ini hanya melibatkan kawasan-kawasan mahkamah yang ada sistem CMS sebagaimana saya nyatakan tadi.

Kalau tidak ada sistem ini, kita tidak pakailah.

Bagi perayu yang tidak diwakili peguam ataupun tiada khidmat internet sebagaimana yang disoal oleh Yang Berhormat Senator Puan Noraini binti Idris, sama juga yang dibangkitkan oleh Yang Berhormat Senator Dr. Wan Martina binti Wan Yusoff itu, yang tidak ada diwakili peguam atau tidak ada internet.
Mahkamah masih lagi boleh menggunakan penyampaian sedia ada.

Jadi tidak ada sebab untuk dokumen itu tidak sampai.

Terima kasih juga kepada Yang Berhormat Senator Tuan Muhamad Zahid bin Md.

Arip, walaupun soalan yang sama tetapi saya rasa saya kenalah address persoalan yang hendak dinyatakan.

120 DN 11.8.2022 Jadi untuk persoalan bagi menerangkan satu-persatu tatacara rayuan jenayah bagi OKT yang telah pun saya sebut tadi.

Maksudnya semua orang ini tidak akan ketinggalan.


Jadi sama-sama bukan sahaja pihak perayu ataupun peguam tetapi pihak majistret ataupun hakim juga kena update pengetahuan mereka tentang teknologi ini supaya kita dapat selari dan juga selaras dengan perkembangan teknologi terkini.

Jadi apa yang dibincangkan pada petang ini, yang dibahaskan, saya ucapkan ribuan terima kasih kerana ia amat diperlukan oleh mahkamah kita.

Terima kasih banyak- banyak dan saya mohon mencadangkan.
■1950 Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Timbalan Menteri.

Ahli-ahli Yang Berhormat, sekarang saya kemukakan masalah kepada Majlis bagi diputuskan.

Masalahnya ialah bahawa rang undang-undang ini dibacakan kali yang kedua sekarang.
[Masalah dikemukakan bagi diputuskan; dan disetujukan] [Rang undang-undang dibacakan kali yang kedua dan diserahkan kepada Dewan sebagai Jawatankuasa] [Majlis bersidang dalam Jawatankuasa] [Timbalan Yang di-Pertua mempengerusikan Jawatankuasa] [Fasal-fasal dikemukakan kepada Jawatankuasa] [Fasal-fasal 1 hingga 2 diperintahkan jadi sebahagian daripada rang undang- undang] [Rang undang-undang dimaklumkan kepada Majlis sekarang] [Majlis Mesyuarat bersidang semula] [Rang undang-undang dilaporkan dengan tidak ada pindaan; dibacakan kali yang ketiga, disokong oleh Timbalan Menteri Dalam Negeri I (Dato’ Sri Dr. Haji Ismail bin Haji Mohamed Said) dan diluluskan] Timbalan Yang di-Pertua: Ahli-ahli Yang Berhormat, ada Usul Penangguhan daripada Yang Berhormat Menteri.
USUL MENANGGUHKAN MESYUARAT DI BAWAH P.M. 15(3) 8.03 mlm.

Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Parlimen dan Undang- undang) [Datuk Wira Hajah Mas Ermieyati binti Samsudin]: Tuan Yang di-Pertua, saya mohon mencadangkan: “Bahawa mengikut Peraturan Mesyuarat 15(3), Mesyuarat ini ditangguhkan sekarang.” Timbalan Menteri Dalam Negeri I [Dato’ Sri Dr. Haji Ismail bin Haji Mohamed Said]: Tuan Yang di-Pertua, saya mohon menyokong.

Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih.


DN 11.8.2022 121 UCAPAN PENANGGUHAN Pelaksanaan Sesi ‘Pertanyaan Lisan Perdana Menteri’ dan Sesi ‘Pertanyaan Lisan Menteri’ 8.53 mlm.

Timbalan Yang di-Pertua: Dipersilakan Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas a/l A. Achyuthan Nair untuk membacakan teks ucapan.

Dato’ Kesavadas a/l A. Achyuthan Nair: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua, Yang Berhormat Menteri izinkan saya baca.
Ini merupakan Usul di bawah Peraturan Mesyuarat 16 dari Dewan yang mulia ini mengenai pelaksanaan “Sesi Pertanyaan Lisan Perdana Menteri” dan “Sesi Pertanyaan Lisan Menteri.” Bahawa saya, ingin mencadangkan kepada Dewan Negara menerusi perhatian Tuan Yang di-Pertua dan anggota pentadbiran seperti disebut dalam Perkara 43(2), Perlembagaan Persekutuan sebagai “Perdana Menteri” dan “Menteri”.
Usul ini adalah untuk Ahli-ahli Dewan Negara dianjurkan satu sesi pertanyaan lisan khas yang boleh saya panggil sebagai “Sesi Pertanyaan Lisan Perdana Menteri” dan “Sesi Pertanyaan Lisan Menteri” Sesi pertanyaan lisan yang saya usulkan ini adalah untuk Ahli-ahli Dewan Negara mengemukakan soalan-soalan khusus bagi jawapan lisan yang dijawab sendiri oleh Perdana Menteri dan Menteri-menteri yang berkaitan pada mana-mana hari persidangan yang dipersetujui secara bersama dan para Ahli Dewan Negara dan Jemaah Menteri yang merangkumi Perdana Menteri sebagai Ketua Kerajaan Persekutuan.
Oleh yang demikian, saya minta Menteri di Jabatan Perdana Menteri yang bertanggungjawab dalam hal ehwal Parlimen dan undang-undang untuk memperincikan cadangan ini dengan serius untuk dipersembahkan kepada perhatian Jemaah Menteri bagi penganjuran segera.
Perincian tersebut haruslah disifatkan sebagai satu tindakan eksekutif ke arah melaksanakan sesi pertanyaan lisan khas tersebut seperti yang turut digariskan dalam Perkara 43(3) Perlembagaan Persekutuan yang menyebut, “Jemaah Menteri hendaklah bertanggungjawab secara bersama kepada Parlimen.” ini Usul tidak jitu untuk memperkasakan peranan serta fungsi Dewan Negara sebagai pentas Parlimen yang wajar diberi pengiktirafan dan penghormatan yang utuh oleh Jemaah Menteri sepertimana yang diamalkan secara tradisi di Dewan Rakyat.
tidak bukan mempunyai motif yang lain dan Saya yakin dan percaya bahawa penganjuran “Sesi Pertanyaan Lisan Perdana Menteri” dan “Sesi Pertanyaan Lisan Menteri” yang disebut dalam Usul ini akan mampu meningkatkan keyakinan rakyat terhadap kewibawaan Dewan Negara sebagai Dewan Parlimen Malaysia yang menjulang mandat untuk memperjuangkan isu-isu rakyat dan juga negara tercinta.
Saya mohon Usul ini disokong secara bipartisan atas semangat profesionalisme Ahli-ahli Dewan Negara yang mendukung agenda transformasi dan kestabilan politik yang dimeterai oleh Kerajaan Persekutuan dan Pakatan Harapan.

Saya mohon mencadangkan dan saya pohon semua Ahli-ahli sokong ini tanpa apa-apa perbahasan.

Terima kasih.

Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas a/l A. Achyuthan Nair.

Saya minta Yang Berhormat Menteri untuk menjawab.

122 7.57 mlm.
122 7.57 mlm.

DN 11.8.2022 Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Parlimen dan Undang- undang) [Datuk Wira Hajah Mas Ermieyati binti Samsudin]: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Terima kasih Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas a/l A. Achyuthan Nair.
Untuk makluman, Jabatan Perdana Menteri Parlimen dan Undang-undang telah pun mendapatkan pandangan dari Jabatan Peguam Negara berkenaan dengan Ucapan Penangguhan di bawah Peraturan Mesyuarat Dewan Negara 16(1) oleh Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas a/l A. Achyuthan Nair.
Input yang kami terima dari Jabatan Peguam Negara berpandangan bahawa perkara tadbir yang dalam tanggungan kerajaan adalah sebagaimana yang telah pun diperuntukkan di bawah Peraturan Mesyuarat 13(1)(g), (i), (m) dan (n) Peraturan- peraturan Majlis Mesyuarat Dewan Negara.
Sesi pertanyaan lisan khas yang dicadangkan dalam Usul Ucapan Penangguhan Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas a/l A. Achyuthan Nair sebagai “Sesi Pertanyaan Lisan Perdana Menteri” dan “Sesi Pertanyaan Lisan Menteri” telah pun diperuntukkan secara umumnya di bawah Peraturan Mesyuarat 13(1)(g) dan (i) P.M. DN.

Selain itu, pertanyaan-pertanyaan bagi Jawab Lisan oleh Menteri telah pun diperuntukkan secara khusus juga di bawah Peraturan Mesyuarat 20(1) Peraturan- peraturan Majlis Mesyuarat Dewan Negara.
Saya tidak pasti sama ada sesi yang dicadangkan oleh Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas a/l A. Achyuthan Nair ini adalah berbeza dengan Peraturan Mesyuarat iaitu Pertanyaan- 13(1)(g) Peraturan-peraturan Majlis Mesyuarat Dewan Negara pertanyaan Jawab Lisan oleh Menteri.
Walau bagaimanapun, sekiranya sesi yang dicadangkan oleh Yang Berhormat Senator Dato’ Kesavadas a/l A. Achyuthan Nair tadi adalah hampir sama dengan sesi waktu pertanyaan Menteri yang diperuntukkan di bawah Peraturan Mesyuarat 24A Peraturan Majlis Mesyuarat Dewan Rakyat yang telah pun dimasukkan berkuat kuasa pada 7 April 2016 telah diputuskan dalam Jawatankuasa Peraturan Mesyuarat Dewan Rakyat- yang ini kita rujuk Penyata Rasmi Dewan Rakyat, bertarikh 7 April 2016 ■2000 Berdasarkan Penyata Rasmi tersebut, dapat dilihat bahawa cadangan untuk menambah sesi baharu iaitu sesi-sesi Pertanyaan-pertanyaan Menteri telah pun dimasukkan secara pindaan terhadap Peraturan Majlis Mesyuarat Dewan Rakyat setelah dipersetujui dalam Jawatankuasa Peraturan-peraturan Mesyuarat dan bukannya dibuat melalui usul di bawah Peraturan Mesyuarat 17, Peraturan Majlis Mesyuarat Dewan Rakyat memandangkan ia melibatkan pindaan terhadap Peraturan Majlis Mesyuarat Dewan Rakyat.
Jadi, cadangan Yang Berhormat Senator juga boleh diberi pertimbangan yang sewajarnya kerana ia juga selaras dengan Fasal 3, Perkara 43, Perlembagaan Persekutuan dibaca bersama dengan Perkara 44, Perlembagaan Persekutuan yang di mana Jemaah Menteri adalah bertanggungjawab secara bersama terhadap Parlimen.
Cadangan tersebut sebenarnya boleh dipertimbangkan oleh Dewan Negara dengan cadangan pindaan kepada Peraturan Majlis Mesyuarat Dewan Negara yang dikemukakan dan dirujuk kepada Jawatankuasa Peraturan Mesyuarat melalui Majlis Mesyuarat Dewan mengikut tatacara yang ditetapkan di bawah Peraturan Mesyuarat 73, Peraturan Majlis Mesyuarat Dewan Negara.
Sehubungan dengan itu, adalah lebih wajar untuk cadangan ini dirujuk kepada Jawatankuasa Peraturan Mesyuarat Dewan Negara dengan mematuhi tatacara yang telah pun ditetapkan dalam Peraturan Mesyuarat 73, Peraturan Majlis Mesyuarat Dewan Negara ataupun Yang Berhormat Senator sendiri boleh membangkitkan cadangan ini dalam Jawatankuasa Dewan iaitu Dewan Negara yang telah pun dipengerusikan oleh Yang Berhormat Senator Tan Sri Tuan Yang di-Pertua yang mana keanggotaannya Yang Berhormat sendiri.
DN 11.8.2022 123 Yang Berhormat sendiri pun salah seorang daripada anggota dalam Jawatankuasa Dewan.

Jadi, cadangan pindaan ini bolehlah dibincangkan dalam Jawatankuasa tersebut dan diputuskan secara bersama dalam Jawatankuasa Peraturan Mesyuarat Dewan Negara.

Sebarang cadangan yang telah pun diputuskan berkenaan dengan perkara ini, ia boleh dimaklumkan kepada Majlis Mesyuarat Dewan Negara untuk dilaksanakan.
Sebagai maklumat tambahan yang diperoleh oleh pihak Parlimen Malaysia, amalan kebiasaan by convention oleh Parlimen-Parlimen di luar negara, Sesi Pertanyaan Lisan kepada Perdana Menteri dilaksanakan di House of Commons Dewan Rakyat dalam konteks Malaysia.

Contohnya di Parlimen United Kingdom dan juga Kanada.

Sekian, terima kasih.


Timbalan Yang di-Pertua: Terima kasih kepada Yang Berhormat Datuk Wira Hajah Mas Ermieyati binti Samsudin, Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Parlimen dan Undang-undang) atas jawapan yang telah diberikan.

Ahli-ahli Yang Berhormat, Mesyuarat Dewan hari ini ditangguhkan sehingga jam 10 pagi hari Isnin, 15 Ogos 2022.

[Dewan ditangguhkan pada pukul 8.03 malam]