Source document: https://docs-lawep.s3.us-east-2.amazonaws.com/1698080735608.pdf (Seychelles)
Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 NATIONAL ASSEMBLY OF SEYCHELLES Tuesday 1st June 2021 The Assembly met at 0910am National Anthem Moment of Reflection Mr Speaker is the Chair MR SPEAKER Bonzour tou Manm e bonzour nou telespektater e oditer ki pe swiv nou.

Mon annan plezir swet zot la byenveni pou en nouvo lasemenn travay.

Pour komanse Onorab Esparon in ofer pour lir lo lapar Lasanble lokazyon en pti mesaz a Lazournen Zanfan.

Onorab Esparon.

HON REGINA ESPARON Mersi Mr Speaker.


Bonzour tou dimoun a lekout.

Bonzour tou Manm.

A lokazyon Lafet Zanfan mon zwenn ansanm avek tou lezot Manm Lasanble e paran, pou swet en bon Lazournen Zanfan tou nou bann zanfan Seselwa.

Sa lannen parey ti leka lannen pase, nou'n vwar nou ankor pe fer fas avek sa pandemik COVID-19, ki ankor pe ravaz nou pei e lemonn antye.

Ankor enn fwa zanfan zot pa pou kapab selebre lo sa lanpler ki zot ti abitye selebre dan lepase.
Me plito annou pa zis mazin selebrasyon, me pran sa letan lafet koman en zour refleksyon lo bann defi ki zanfan Sesel i ankor pe fas avek.

sa lannen Okour premye 2021, lanmwatye nou'n kapab apersevwar ki mannyer zanfan ankor pe fer fas avek tout sort form labi, par bann predater dan lafanmir, dan kominote e osi dan vwazinaz.

E menm lo rezo sosyal.

In plis ki ler ki sa bann atrosite konportman anver nou zanfan i arete.
E mon lans en lapel avek tou dimoun, pou nou tou pran nou par pou ede sirvey e protez linosans nou zanfan.

Bann paran, annou pran sa lazournen koman en zour pou nou rapros pre ek nou zanfan, pou reasir zot nou gidans e proteksyon.

Bann zanfan, mon le fer zot rapel ki zot tou zot inik, spesyal e annan posibilite pour epanouir e vin bann model dan lasosyete.

Pour ou sa zanfan ki pe viv avek en dezabilite ou otreman kapab, ou osi ou annan en abilite e ou kontribisyon i annan son valer lenportans.
Mon le felisit zot tou pou zot sa rezilyans pandan pandemik, kot nou realize ki Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 espesyalman pa fasil pour zot bezwen kontinyen avek zot letid dan sa nouvo normal.

Kot zot pa tro kapab enterakte fizikman ek kanmarad e osi kot Lafet Zanfan sa lannen i koensid avek larantre skoler pou lamazorite zelev.
E mon pran sa lokazyon tou mon zot pou donn lankourazman, pou kontinyen persevere e montre ki zot zanfan Seselwa zot kapab sirmont nenport ki defi, e reasir anver zot letid e reisi anver zot letid.

Semenn pase Mr Speaker nou Lasanble ti ratifye en lot zot Drwa lo Konvansyon Prosedir Kominikasyon pou bann Zanfan.

ek responsabilite.

Mazinen ki tou drwa ki sosyete i donn zot i mars kot a kot I enportan an mezir ki zot grandi pou vin bann adolesan e adilt ki zot toultan respe e annan konpasyon pou lezot.
Reste sa enn ki sosyete i kapab kont lo la, pou donn bon legzanp e vin bann role model.

Vin pli rezilyans kont bann sibstans danzere e pa les zot ganny antrennen dan bann move Akoz konportman.

sosyete pe kont lo zot pou vin sa pilye demen.

Koman en Lasanble, nou pou toultan pe siport bann Lalwa ki pou garanti zot byennet, e pou asire ki proteksyon posib.

zot ganny tou Mon swet tou zanfan dan Sesel e aryer en bon lafet!

Mersi Mr Speaker.

(APPLAUSE) MR SPEAKER Mersi Onorab Esparon.


Mon afirm sipor nou Lasanble pour sa mesaz.

Letan nou lo size zanfan.

Mon le partaz avek zot e avek piblik en mesaz ki mon'n gannyen swivan nou lo Drwa Zanfan diskisyon semenn pase.

I annan serten Manm ki ti eksprim lenkyetid ki kekfwa sa bann rapor, sa bann lenvestigasyon ki ganny fer i tonm dan en tirwar parla, apre i ganny oubliye.
En dimoun ki travay avek zanfan e sa se madanm Desire Hermitte, ki Konseye Prensipal pou Student Support Minister dan Services Ledikasyon, in dir mwan ki i annan, en group ki travay konstaman lo size siport, bann lenvestigasyon, lo bann ka ki arive e ki ganny met an piblik.

E i le asir nou ki sa bann rapor pa ganny oubliye, i pa ganny met dan en tirwar, i ganny swivi otan ki posib avek mendev, resours ki zot annan.
E nou pa ti a kontan, pa ankouraz bann dimoun ki travay dan sa seksyon, pou zot pa kontinyen fer sa travay.

Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Menm si i pa toultan ki nou tande poudir zot la e nou tande ki rezilta zot travay.

Donk sa pti mesaz lo lapar bann, bann dimoun ki travay pou siport sa konba kont labi zanfan.

Mersi.

Nou a pas lo kominikasyon Papye.

Wi, Onorab Leader Lopozisyon.

HON SEBASTIEN PILLAY Mr Mersi Mr Speaker.


Speaker, avek ou permisyon si mon ti kapab zis azout de pti fraz avek sa ki ou’n dir bomaten avek sa ki Onorab Esparon in dir, san ki nou pran bokou letan Lasanble.

Sa ki mon ti ava kontan dir Mr Speaker avek ou permisyon, se ki an relasyon avek sa ki ou’n dir mon pa pe dir sa in sorti lo mon kote latab oubyen lo lot kote latab.

Me i pa'n zanmen lentansyon okenn Manm Lasanble pou fer sa kalite swa alegasyon, swa komanter.
Me i vin plito lo lefe ki mon krwar petet tou bann akter ki angaze, i devret fer mye pou nou kapab vin ansanm, pou nou kapab konbat kont sa problenm.

E mon krwar sete sa ki bann Manm ti pe sey fer sorti.

E mon le swet tou bann dimoun ki fer sa louvraz tou kouraz posib, akoz i en louvraz difisil.

E lefe ki ozordi i lafet zanfan mon ti ava kontan swet tou zanfan en bonn fet zanfan.

Me osi remind zot ki sityasyon zot ki i montre COVID mannyer lavi i kapab sanze de zour ou lannmen.
E akoz toultan nou koman paran e bann dimoun ki responsab dan sosyete, nou kontinyelman demann zot pou pran zot responsabilite e fer tou sa ki zot kapab pou zot devlope;- swa dan zot letid, zot karyer oubyen lo en pwennvi personnel.

E pou zot fer tou sa ki zot kapab pou zot osi ed zot kominote e ed zot fanmir.

Mersi Mr Speaker, pou donn mwan loportinite pou dir sa de pti mo.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Nou ava pas lo prezantasyon dokiman.

Madanm Clerk.

MADAM CLERK Mersi Mr Speaker.

Bonzour a tous.


Papye ki pe ganny prezante i: - S.I 38 of 2021 Revenue Administration of Business Activity Statement) Regulations, (Amendment) 2021.

(Filing Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Nou ava prezan komans nou sesyon kestyon avek Private Notice Question.

E nou ava apel Vis-Prezidan avek son Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 delegasyon ki pou pran sa kestyon.

E antretan letan zot pe rantre mon le zis fer en pti remark lo kestyon.
Question Time dan mon lopinyon i pou kestyon.

Naryen pa anpes en Manm fer en pti statement pou entrodwir son kestyon.

Me selman Manm pa devret fer en long speech, en long statement kot menm zot kestyon par ler i ganny perdi dan sa statement.

E mon dir sa pou rezon manage letan pou nou kapab kouver biznes ki devan nou dan Lasanble.

Alor mon demann tou Manm silvouple pou obzerv sa.

Mersi.

Byenveni Vis-Prezidan Ahmed Afif dan Lasanble pou Private Notice Question.
E avek li i annan Kolonnel Michael Rosette, Chief of Defense Forces.

Mr Glenny Savy, ki CEO Islands Development Company.

E dan Galeri nou annan Mrs Ivonia Richardson, Sekreter Prensipal dan Biro Prezidan.

Avek sa nou ava al lo Question.

Private Onorab Leader Lopozisyon.

Onorab Pillay.

Notice HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Bonzour ankor enn fwa Mr Speaker.

Bonzour tou koleg Onorab.

E bonzour byensir en bonzour spesyal pou Vis-Prezidan avek ou delegasyon ki avek nou.
Mr Speaker, mon ti ava kontan demann Vis-Prezidan dan son kapasite pou Prezidan koman Minis responsab pou La Defans, avek sityasyon ekonomik kot nou’n vwar pri karbiran (fuel) monte.
E lefe ki nou’n vwar Prezidan servi Larepiblik bokou bann assets Gard Lakot Sesel, tel konman bato, kot parfwa plis ki en bato pe eskort Prezidan lo son bann visit e prenon kont ki nou’n tann diferan versyon lo depans ki Gouvernman pe fer atraver IDC, eski Vis-Prezidan i kapab eksplik nou Lasanble : pou Sesel Konbyen in kout Gard bann Lakot deplasman Prezidan Larepiblik in fer, kot in servi bato e resours Gard Lakot Sesel?
ki IDC Konbyen eski la in lo bann depanse ziska diferan vizit ki Prezidan Larepiblik in fer, enkli sa enn ki ti ganny fer lo bann zil elwanye?

Eski State House i annan lentansyon pran en lapros pou fer plis lekonomi, atraver limit lakantite resours gard lakot, oubyen menm depans ki IDC i fer an relasyon avek bann visit ki Prezidan Larepiblik i fer?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Vis-Prezidan ou annan laparol.


Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Mersi Mr Speaker.

Bonzour tou bann Manm Onorab.

tou dimoun dan Bonzour lakour.

E en bonzour spesyal pou bann zanfan ki ozordi zot Lazournen.

Mr Speaker, tou dabor les mon ava dir ki ler mon ti premye resevwar sa PNQ mon premye reaksyon sete pou etabli kote irzans ti aparet lo sa size.

Ki fer li kalifye koman en kestyon PNQ?


(APPLAUSE) VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Mon osi trou drol ki parmi tou bann size enportan lo lakel oversight i kapab ganny fer, lo Onorab lafason Sef Deta Elekte i servi Lafors Defans pou donn li e son bann zofisye proteksyon ki en travay routin pou sa lafors pou lakel en Bidze in ganny aprouve par sa Lasanble.
in deside pik Me vi ki sa size i enplik lenformasyon annan ki sansibilite militer, mon ti osi krwar ki sa kalite kestyon ti a to ganny rezerve pou pli kot Defans Komite klarifikasyon neseser ti kapab donn donnen.

Me toudmenm mon plito ganny gide par en gran prensip nou Gouvernman.

E ki posib.

sa se pou donn lenformasyon otan Donn lenformasyon ki korek a tou moman.

E pou eklersi okenn dout dan lespri dimoun, lo lafason ki sa Gouvernman i travay sirtou avek larzan piblik.
Alors komanse pou permet mwan fer en referans avek ou premye paragraf Onorab, kot ou koz lo pri karbiran ki ou dir in monte.

Onorab an Zanvye 2020 pri en lit dyezel ti R19.

Ozordi sa menm lit dyezel i kout R18.35, en rediksyon 65 sou.

Alor ki pri karbiran i pa’n monte, in desann opred Zanvye 2020. al lo premye kestyon, konbyen in kout bann Gard deplasman ki Prezidan in fer kot in servi bato Gard Lakot?
Mon krwar i enportan pou eksplik pep Seselwa, ki a sak fwa ki Prezidan i deplase lo i bann akonpanny li.

zil, Gard Lakot Lakot Pou pou Ki i vwayaz lo zot bato, ou i vwayaz atraver lezot mwayen.

Sa se en pwen kardinal pou konpran, akoz si Onorab i anvi etabli si Prezidan Ramkalawan i pe servi resours Leta dan en fason ekonomik?

Larepons se wi, parske in plizoumwen servi Gard Lakot koman son mwayen transpor prensipal.

E dan serten lezot ka servis aeryen IDC.


Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Mon ava donn zis detrwa pti legzanp, akoz son premye kestyon i pe demann bann kou.

Annou pran par egzanp en vizit pou al La Digue kot Gard Lakot Sesel le 6 Avril ti servi La Flêche ki enn son bann pli gro bato.

Avek bann sa ki nou apel Fast Response Boat.

Son kou fuel R31,920mil.

total En vizit travay Fregate le 15 Avril, ankor ti servi La Fleche, avek en Fast Response Boat.

Kou total 27, 660mil.


Le 29 Avril en kou pou al La Digue ankor lo bato Coast Guard La Flêche avek en f Fast Response Boat 31,920mil.

Club Med Ste Anne, le 21 Avril.

Sa pa bezwen gro bato ziz en Fast Response Boat, R2, 700mil.

Sa se zis pou donn ou en lendikasyon Onorab bann kou ki Gard Lakot i bezwen fer ler i pou deplas lo bann zil ki ase pre.
krwar Be mon i enportan pou pep Seselwa ki pe ekoute, e pou bann Manm Onorab ki pe ekoute, si zot pe konpar lefikasite, i enportan pou nou konpare lafason ki li i an pe konparezon avek lafason ki bann predeseser Prezidan.

ozordi, fer sa E sel predeseser se te dan Gouvernman US.

Ki sa letan ti fer sa bann vwayaz ki mon pa’n zanmen tann okenn Manm demann okenn kestyon lo konbyen ti koute.

(APPLAUSE) VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Diferans esansyel Onorab dan lafason sa i ganny fer ozordi.
Se ki pa bliye sak fwa ki Prezidan i deplase, Gard Lakot i bezwen akonpanny li.

E diferans ki ou pe vwar ozordi, se ki ler Prezidan i deplase ki mon ava donn ou legzanp, son delegasyon an antye i deplas avek li lo bato Gard Lakot.

Par egzanp le 13 Novanm lannen pase kan zot ti al La Digue, 32 dimoun ki form parti delegasyon ofisyel.

E la ou ti annan bann Minis Ledikasyon, Lasante, Land Use, Lanvironnman.

Ou ti annan tou zot bann lezot zofisye, 32 dimoun.

Tou ti mont lo bato Gard Lakot.


Diferans ant lafason Ramkalawan pe fer lepase, se dan ti annan, byensir ou ti annan Gard Lakot ki ti pou monte si Prezidan i deplase, me an plis ki sa, e sa se sa bout enportan.

Plis ki sa ou ti annan kou elikopter, ou ti annan kou avyon Air Seychelles pou larestan tou anmenn delegasyon ki pa ti pe mont lo bato Gard Lakot.

lepase ou Ou ti annan pou Cat Cocos pou tou bann larestan delegasyon ki ti pe monte.
E Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 alor prensip ki mon ti a kontan eksplik Onorab, se ki ozordi lafason sa i ganny fer, i bokou mwens ki lafason i ti pe ganny fer dan lepase.

E vi ki ou’n demann detay kou, mon ava donn ou en legzanp.

Nou’n dir par egzanp pou al Praslin oubyen La Digue i anviron R30mil.

Me si ou pran 32 dimoun ki ti pou mont swa lo Cat Cocos swa lo Avyon separeman, apard sa kou R30mil, ki Gard Lakot ti pou bezwen fer toutfason.
Sa kou deplasman Prezidansyel ti pou ziska fasilman ariv R100mil.

Ozordi atraver lafason Prezidan Ramkalawan i fer li.

Sa kou i anviron R30mil.

En rediksyon 70poursan.

(APPLAUSE) VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Alor Onorab mon le adres ou premye pwen pou dir ou mon’n donn ou detay lo bann kou.

E mon krwar ou’n vwar sa lefikasite.

IDC Ou dezyenm kestyon i in dir konbyen eski depanse ziska lo bann diferan vizit ki Prezidan in fer enkli lo bann zil elwanye?

Onorab, sa bann vizit ki Prezidan in fer.


Mon kapab dir ou ki Biro Prezidan pa ankor resevwar okenn invoice avek IDC, pou deplasman kot Prezidan en son delegasyon lo bann zil.

E zot a demande be akoz ?

En rezon se parske sete IDC ki ti envit Prezidan pou louvertir stasyon fotovoltaik lo Astove ek Farquhar.
E alors kan i ti azout detrwa plas pou nou bann Diplomat Distenge li, zot al pou akonpanny Aldabra, IDC pa’n remet okenn invoice avek son biro, akoz i ti ganny entegre dan sa vizit kot Prezidan ti ganny envite pou sa louvertir.

i Pa bliye, pa bliye Onorab, ki ler en tel vizit i ganny organize, i pa osi enn ki leve en zour Prezidan bomaten i dir mon anvi al Aldabra.

Sa bann vizit i ganny fer an etrwat kolaborasyon, e pa bliye Prezidan li i Patron SIF.
Pou ou plan en vizit lo en teritwar Sesel, en Prezidan ki’n ganny elekte pou li diriz sa pei, i bezwen konsilte avek SIF pou vey letan ki pli bon.

I bezwen kordin avek IDC, parske li osi ler i pe deplase, i annan serten loperasyon ki li i pe fer.

I bezwen kordin avek Coast Guard parske Coast Guard de tout fason si i ti pou al osi lwen ki Aldabra ek Assomption, i osi annan lezot travay ki li i fer pou fer sir ki son travay pe ganny fer an i pa en menm tan.
Alor kestyon zis ki Prezidan li i Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 deside deplase e alor en sel kou i vin en kou lo militer.

zot Kan Topaz ti pou Mon a donn ou en legzanp.

ti akonpanny Prezidan pou al anmenn Aldabra, Astove, ravitayman Assomption.

E zot ti osi fer patrol dan Cosmoledo e Providence, ki form parti zot travay routin de tout fason.

Alor i pa vin en kou adisyonnel.


Kan Etoile ti deplase pou akonpanny Prezidan Desroches, i ti osi profite pou fer patrol dan zanmerant e kote Was plato Mahe.

Ankor enn fwa sa i enn son bann travay routin.

Alor i pa en kou adisyonnel ki ou bezwen pran tou sa kou ki Coast Guard in fer, e dir be sa i akoz sa vwayaz Prezidan.

Sa i pa leka.
Sa i pa leka.

i House Alors mon le al lo ou eski trwazyenm kestyon, annan State lentansyon pran en lapros pou fer plis lekonomi atraver limit lakantite resours Gard Lakot, oubyen menm depans ki IDC i fer ?

Be Onorab larepons se nou’n fini pran sa lapros depi premye zour.

Mon pa krwar ki i annan okenn Prezidan dan letan US, ki’n fer plis lekonomi lo Prezidan Ramkalawan.
vwayaz ki (APPLAUSE) VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Mon pa bezwen fer zot rapel kan Prezidan Rene sa lepok ti deplase lontan, ti annan en Jeep Militer devan, en ou de deryer.

Mon krwar zot ti apel sa Pinzgauer ek solda dan kanmouflaz an plis ki sa bann lezot eskort.

Anba Prezidan Michel ti osi annan bann tel eskort.

Me zot a remarke ki dan ka Prezidan Ramkalawan sa kortez i minim.

Malgre ki i pran tou bann prekosyon.


Mon pa bezwen fer zot rapel bann letan kot preski detrwa fwa par mwan Mr Rene ti al lo bann zil elwannyen akonpannyen par Gard Lakot e li i ti mont lo Salmar, lo Gemini, ki ti osi met kou adisyonnel.

sete Souvandfwa pa okenn vizit ofisyel.

Sa bann tel lavantir Gouvernman SPUP, SPPF, Parti Lepep, US in fer pandan 43an.

Zanmen mon’n tann okenn kestyon ganny demande lo konbyen ti koute !
(APPLAUSE) VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF I posib zot pe mazin fe sa dan FPAC mon pa konnen.

Mon trouv vreman drol e etonnen ki kan Prezidan Ramkalawan i fer sitan sanzman dan lapros pou koup depans parey mon’n Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 eksplike, ki zot dan US zot trouv li prezan relevan ou irzan, pou kestyonn son fason travay, ki vin avek bokou plis lefikasite responsabilite anver depans Gouvernman.
e Mon donn zot mon garanti ki anba Prezidan Ramkalawan, sa Gouvernman i reste fermeman determinen pou vey sak sou ki i depanse, e sirtou kot depans nou ki Prezidan konsernen.

li menm Mon espere Mr Speaker, ki mon’n reisi reponn sa 3 kestyon e mon pare ansanm avek mon delegasyon ki enkli CDF, e CEO IDC pou reponn Kestyon okenn lezot Siplemanter.

Mr Speaker.

Mersi (APPLAUSE) MR SPEAKER Mersi Vis-Prezidan.


Mon pou rapel bann Manm ki i pa mon lentansyon limit zot privilez pou zot kapab demann kestyon, be selman mon pou pran kestyon lo sa PNQ pou en demi erdtan, akoz nou annan lezot kestyon ki pou progranm e mon determinen pou nou fini termin nou dan Lasanble pou sa lazournen Question Time.

biznes Alor mon re demann zot ankor, gard zot kestyon direk, kourt e nou a fer otan kestyon ki posib.
Me mon garanti ki loter kestyon pou ganny larepons ki i bezwen, me Kestyon Siplemanter i pou kapab ganny limite.

Mersi.

Onorab Pillay ou annan Kestyon Siplemanter?

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Wi mon annan Kestyon Siplemanter.

Premyerman Mr Speaker, mon le e reasir Vis-Prezidan Prezidan Ramkalawan ki ni Vis-Prezidan oubyen Prezidan, ni enn antre zot pa zot ki pou dir mwan ki kalite PNQ mon pou anmennen dan Lasanble Nasyonal parey zot ti fer!
(APPLAUSE) e HON SEBASTIEN PILLAY Dezyenm keksoz Mr Speaker, ki mon ti a kontan met devan Lasanble, se ki Vis-Prezidan i bliye li menm ki i ti Vice-Chair lakantite FPAC, lenformasyon ki i ti demann departman Ladefans li Chairman FPAC, mon annan email la, ti enkli kou fuel e bann depans lo fuel ki SPDF i fer lo son bann trip.

Enkli an relasyon avek bann vizit ofisyel.

ler E la Vis-Prezidan bomaten pa'n dir nou naryen;- i pa'n donn nou okenn kou an total ki SPDF in depanse.
Ki mon war li drol e mon osi war li en pe etranz vi ki li Vis- Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Prezidan i en dimoun ki sipoze domin byen bann sif.

So, mon kestyon i vin koumsa, eski Vis-Prezidan i kapab dir nou an total konbyen SPDF in depanse, par lefe ki pa zis en bato, me nou'n vwar plizyer bato akonpanny Prezidan lo sa bann vizit?

Nou pa pe dir ki Coast Guard pa devret akonpanny Prezidan.

Nou pe demann ou konbyen in depanse lo sa bann vizit?
Dezyenmman Mr Speaker, mon pa ganny en konpran sa Gouvernman LDS mwan.

Zot kontinyen dir en keksoz apre zot vire zot dir en lot.

Prezidan avan i al sa vizit i dir, sa pti vizit pe kout R3 milyon.

Ler lapres i re demann li, i pa kapab dir konbyen vizit pou koute.

I dir ki IDC ki pe depanse.

IDC nou konnen i en e State-owned evantyelman IDC i belong to the tax payers.

I belong to Gouvernman Sesel.


enterprise, So kestyon ki nou pe demann ou se i bezwen annan en kontifikasyon konbyen in arive pou sa bann vizit sirtou sa bann vizit lo zil elwanye?

Rezon mon pe demann ou sa akoz Mr Gouvernman fodre i arete dir en keksoz e fer en lot!

Speaker, se La nou'n tande poudir Gouvernman pe anpes United Seychelles fer son Kongre, me selman bis dimoun pe marse ladan, Cat Cocos dimoun pe ale ladan.

MR SPEAKER Onorab.

Onorab Pillay.

(Off-Mic) MR SPEAKER Naryen pou fer avek sa.


HON SEBASTIEN PILLAY Wi Mr Speaker ok?

Lefe ki Gouvernman pa le United Seychelles fer son Kongre pa ladan, mon pa pou met ladan.

Mr Speaker mon, mon trwazyenm pwen Mr Speaker, sa ki kler, sa ki kler se ki sak fwa sa Gouvernman en kestyon, sa Gouvernman i anmenn mwan Mr Rene.

I anmenn mwan Mr Michel.

I anmenn mwan Mr Faure.

Be zot ki o pouvwar!


demann ou Mon pe demann ou ankor enn fwa Vis-Prezidan, konbyen in koute an Roupi, an Dolar, sa ki ou kapab dir nou, konbyen in koute an total pou tou sa bann bato ale vini deplase Prezidan avek Larepiblik?

Konbyen IDC in depanse an Dolar, an Roupi pou sa bann trip ki Prezidan in fer?

Mersi Vis-Prezidan.

Se tou ki mon pe demann ou pa bokou.

Silvouple reponn kestyon.


MR SPEAKER Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Vis-Prezidan i a donn son repons apre nou a move-on.

VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker premyerman mon osi rapel kan mon ti en Manm Lasanble e mon ti Deputy Chair FPAC.

Wi, mon ti demande bann kestyon.

Me parey mon'n dir dan mon larepons, mon ti espekte sa bann tel kestyon i mont dan FPAC.

E pa dan en sesyon zeneral sirtou kot i konsern militer.
Kestyon referans avek 3 milyon, ki i dir Prezidan ti dir ti kout 3milyon, mon le koriz Onorab.

Pou dir li Prezidan pa'n zanmen dir i ti pou kot 3 milyon.

Si ou ekout son interview byen, si ou ekout son interview byen, i ti fer en sipozisyon, e i ti dir ‘si’ sa trip ti ariv 3milyon, ki ti pou annan mal avek?

Vi ki bann benefis ki Sesel in gannyen ti pou bokou plis ki sa 3milyon.

I pa'n dir sa kou ti pou 3milyon.


Selman i petet oporten pou zot, pou Onorab devir parol e fer ki war poudir Prezidan ti dir 3milyon.

Me mon pou retourn lo ou kestyon prensipal, konbyen in kout sa bann vizit?

Dan mon premye entervansyon pou reponn ou, mon’n donn ou bann sif.

Mon pou redonn ou bann sif.

Working visit La Digue le 6 Avril, 31, 920mil.

Vizit Desroches avek bato Etoile, 111, 779mil.

Vizit Fregate avek La Flêche, avek Fast Response Boat, 27,660mil.
Ste Anne opening, avek Fast Response Boat, R2, 700mil.

Le 29 Avril pou al La Digue servan La Flêche avek Fast Response Boat, 31, 920mil.

Ti osi annan enn ladan ki ti en pti vizit ministeryel, kot zot ti fer en working visit, en retreat lo Ile aux Cerfs, al bomaten tourn apre midi.

R2,700mil.

Sa ti kou fuel Coast Guard.

E si ou azout sa bann kou ki mon'n donn ou Onorab.

Ou pou ganny ou 208, 679mil.

Sa se kou pou sa 6 diferan misyon lo nou bann zil.


An se ki konsern vizit Prezidan Aldabra, mon a permet IDC donn ou bann kou ki zot, zot annan.

E parey mon'n dir ou tou sa bann kou ki Coast Guard, mon'n donn ou bann sif.

Se pa bann kou ki Coast Guard pou bill Prezidan, parske tou sa bann kou i form parti loperasyon Coast Guard ki i toultan fer.

E ki i dan Bidze Nasyonal.

So napa okenn kou adisyonnel ki pe vin lo Bidze an relasyon avek sa bann vizit.
Pou kou Aldabra ek Outer Islands ki ti servi bato Topaz.

Napa okenn Fast Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Response Boat la.

Son kou, pa bliye Aldabra i tre lwen.

I 600, 203mil.

Parey mon ti dir taler, ou pa kapab porsyon antye sa kou lo vizit Prezidansyel.

Ou pa kapab.

Parske zot servi sa timing pou zot osi anmenn Prezidan, e sa timing ti'n ganny progranmen pou fer lavitayman Astove, Assomption, e osi bann patrol dan Cosmoledo ek Providence.
An se ki konsern sa trip Desroches ki mon ti dir son kou ti 111,779mil, sa osi ou pa kapab aporsyonn li antye lo vizit Prezidan.

Parske i ti fer patrol dan profite ou zanmirant e lo kote plato Mahe.

Ankor enn fwa sa se zot travay routin.

Napa okenn kou adisyonnel Onorab ki vin dan Bidze an relasyon ek sa bann vizit.

Mersi bokou Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Ou ti'n demann CEO IDC pou donn sif ki li i annan.

Mr Savy.

CEO GLENNY SAVY Thank you Chair.


Onorab mon krwar i enportan ki ler nou stipile demann kou nou egzakteman ki nou pe dir par kou.

Akoz kou par egzanp pou IDC si i pe fer en flight, son kou direk evidaman se son kou fuel.

Si sa flight, en flight pa ti pe ganny fer sa avyon ti pe asize, e i pa ti pe bouze, i ti pou napa en kou.

I ti pou annan en kou zeneral IDC dan son general overheads, lefe ki i annan en avyon la dispozisyon pou sa bann aktivite ki sa avyon pe fer.
la a Donk mon pe fer resorti sa akoz ler nou fer en trip ki swa en management flight, oubyen en flight kot nou pe anmenn lo zil, teknisyen oubyen en flight kot nou pe anmenn Manm Lasanble lo zil, oubyen bann dimoun ki bezwen al lo zil ki swa par egzanp Minister Lasante kwa Keseswa, son kou pou nou i reprezant son kou fuel.

Farquhar, Donk mon pou donn ou sa trip ki nou ti fer pou al Astove, avek Desroches.

Sete - e mon repete sete a toutafe korek ki Vis- Prezidan sete a in dir lenvitasyon IDC.
Akoz i ti form parti nou plan - parey nou’n mansyonnen, pou nou fer sir lannen ki prosenn, tou nou bann zil i annan lenerzi soler.

E nou aret servi fuel.

IDC avan lafen lefe ki Astove son E lenstalasyon ti'n konplete, Farquhar son lenstalasyon ti'n konplete.

E Desroches ki nou pli gran lenstalasyon ki ti'n i ti pou nou preske montre pou enportan fini, Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Gouvernman bann pa an avan ki sa lakonpannyen pe fer.
ti E Pou ou fer sa lenformasyon trip Astove, pou Assomption, kout i lakonpannyen en total R259, 679mil.

Epi mon kapab dir ou ti annan lo kote IDC nou ti anmenn Prezidan Ile Denis, Coetivy avek Desroches ki ti ariv en gran total R31mil.

Ile Denis nou ti anmenn Prezidan Ile Denis akoz IDC ti annan en Kontra avek Gouvernman Lenn, pou met en tower.

Pou met en radar pou Coast Guard.

E se nou IDC kontrakter.


Ti annan sa en lenstalasyon, akoz i annan plizyer lannen ki Gouvernman pa'n nobou sort out kote sa tower pou ganny mete lo Ile Denis.

E demann lasistans pou ki sa i ganny rezourd, pou nou kapab al fini sa Kontra.

E sa prezan mon kapab dir ozordi zour in ganny rezourd.
problenm avek nou ti sorti Coetivy avek Desroches, Desroches sete ler nou ti pe retournen Astove, Farquhar ki nou ti ariv Desroches, pou nou montre bann Manm Gouvernman e Kor Diplomatik devlopman soler ki nou’n fer lo Desroches.

Ki reprezant apepre 2.5 megawatt.

E ki byento pe al ganny met anrout.

Coetivy sete an fonksyon lagrikiltir, ki pe progranm fason tre devlope dan en enportan, ki nou ti war li neseser pou nou al diskit avek Prezidan sa devlopman pou nou al devan.
E donk si mon kapab summarize Onorab, i annan sa R250mil ki mon'n dir ou.

E R31mil ki reprezant sa kou ki IDC, ki'n kout IDC siplemanter pou fer sa bann trip.

E mon krwar mon’n reponn ou kestyon lo cost of the flight for us.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi CEO.

Onorab Pillay eskiz mwan nou a permet lezot Manm demann zot kestyon siplemanter.

Ou’n ganny en kantite sans pou demann ou kestyon.

Mon a pas kestyon Onorab Labonte.

HON SEBASTIEN PILLAY (Off-Mic) MR SPEAKER Onorab Pillay.
HON SEBASTIEN PILLAY Mr Speaker mon pa war rezon akoz … (Off-Mic) HON SEBASTIEN PILLAY Mr Speaker, mon pa war rezon akoz mon pa kapab reponn komanter Vis-Prezidan.

Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 MR SPEAKER Onorab Pillay, ou’n demann ou kestyon, Vis-Prezidan in reponn ou, CEO IDC in reponn ou.

En repons i en repons.

Nou a pass on silvouple.

Onorab Labonte demann ou kestyon.

(Interruption) MR SPEAKER Onorab Labonte.

HON ANDY LABONTE Mersi Mr Speaker.

Bonzour Vis-Prezidan.


Bonzour tou koleg Onorab.

Bonzour tou Manm a lekout.

An repons Minis parey ni dir an relasyon ou repons ki ou’n dir nou ki Prezidan Ramkalawan i pa premye Prezidan ki'n servi tel fer bann vizit fasilite pou parey.

Eski ou kapab konfirm avek sa Lasanble ki Prezidan in swiv Protokol e ler i fer bann vizit parey?

E parey Leader Lopozisyon in dir, Prezidan osi pa bezwen demann permisyon Leader Lopozisyon ler pou li fer bann vizit e pou li servi fasilite pou son proteksyon.

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Vis-Prezidan.

THE VICE AHMED AFIF PRESIDENT swiv Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.

Wi mon kapab konfirm avek ou, wi Prezidan in swiv tou bann Protokol.

In konsilte tou bann parti, bann lorganizasyon ki ti diferan konsernen.

tou In protokol sekirite dan tou bann deplasman ki in fer.

I pa'n dan okenn fason abiz son Lotorite.

Ou dezyenm kestyon se si demann i bezwen permisyon?
Non, i Sef Deta, Prezidan Larepiblik i annan drwa vwayaz nenport ki landrwa dan Repiblik Sesel pou li fer son travay.

E sertennman i pa bezwen permisyon Leader Lopozisyon.

Mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi.

Mon a pran kestyon Onorab Loze.

HON JOHAN LOZE Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker mon ti tann lo televizyon par Anbasader Larisi konmkwa Desroches zot ti al selebre 60an Yuri Gagarin, sa SBC.

arising Mr Speaker, mon annan 2 from kestyon larepons Vis-Prezidan.
Mon premye kestyon i otour, konmela sak fwa ou poz en tann Prezidan kestyon ou Rene i ganny evoke dan larepons.

Alors mon anvi konnen si Prezidan Rene i best practice Gouvernman LDS du jour, e Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 zot fer tou sa ki li i ti fer?

Mon anvi sa konfirmasyon.

Mon dezyenm kestyon, dan sa larepons mon'n tann nonm Prezidan Elekte an plizyer repriz.

Be Prezidan Elekte li menm ler zournalis i poz li en kestyon, i dir ou i pa konnen, IDC ki konnen.
La prezan Vis-Prezidan i osi i vini i dir nou i pa konnen, IDC ki konnen.

Be lekel ki'n ganny elekte pou diriz sa pei Prezidan Ramkalawan IDC?

Lekel lisyen, lekel lake la?

Mersi Mr Speaker.

ouswa MR SPEAKER Mersi pou ou kestyon.

Onorab Loze mon a zis fer ou remarke ki mannyer ou’n demann ou kestyon i pa relevan avek kestyon ki'n ganny mete.

Ou lot kalite pe entrodwir en demagozi ladan.

Me selman Vis-Prezidan i a kapab adrese.

VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker vi i pe fer referans, petet i santi poudir i pou al sitan deryer pou al rod Mr Rene, i tro lwen.

Mon ava donn li en legzanp en pti pe pli resan ki lannen pase par Prezidan Faure.

E mon’n donn zot kou deplasman ki nou, nou'n fer avek Prezidan Ramkalawan.

Mon’n donn zot en kou ki ti 208 mil….

HON SEBASTIEN PILLAY (Off-Mic) MR SPEAKER Onorab Pillay reste trankil silvouple.

Les Vis-Prezidan koze.


HON SEBASTIEN PILLAY (Off-Mic) MR SPEAKER Onorab eskiz mwan.

Eskiz mwan.

Nou retourn ankor lo menm … Ou pa kapab dir en dimoun ki'n vin la dan Lasanble ki’n donn ou en repons, lalang!

HON SEBASTIEN PILLAY Be i lalang!

MR SPEAKER fwa mon pe Ankor enn demann ou - Onorab Pillay mon pou demann ou ankor enn fwa pou apologies pou sa parol.

Onorab Pillay eski mwan…… HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker mon a donn li en apology poudir mon'n dir li i pe koz lalang.
Be selman i kler poudir nou i lenformasyon.

So si, li ki'n dir mwan al dan FPAC.

So ki mon a fer, mon ava kriy li dan FPAC avek Mr Savy e zot a bezwen donn mwan sa lenformasyon donn pa pe Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 ki mon pe rode.

I ava senp!

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Vis-Prezidan eskiz sa lenteripsyon.

Ou a kontinyen.

VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Mr Mersi Mr Speaker.

Speaker mon ti le zis fer referans avek Onorab Loze.
Zis pou dir ek li si nou kapab al lo lannen pase selman, pou 8 deplasman Prezidansyel ki ti ganny fer avan le 25 Oktob 2020.

Bann kou apard Coast Guard pou bann vizit Praslin ek La Digue, apard Coast Guard i R741, 149mil.

Ladan i annan R415, 743mil ki ti zis pou elikopter.

Mon’n donn ou 6 deplasman Prezidan Ramkalawan parey lannen pase avek dan ka ansyen Prezidan, kot ti napa sa bann kou adisyonnel.

Ti napa R700 ekek mil ki’n ganny depanse an adisyon.
Savedir pou reponn kestyon, nou kapab al zis lannen pase, nou a montre zot lekonomi ki'n ganny fer e i konsiderab.

Ou dezyenm kestyon Onorab - ankor enn fwa mon pa, eski IDC ki pe donn bann larepons?

Wi, nou krwar poudir zot in demann detay, nou'n anmenn detay pou zot gannyen.

E i paret zot pa kontan.

Mon pa konnen ki plis detay ki zot anvi gannyen.

Me parey Onorab in dir si laverite i ofans zot, anmenn FPAC, anmenn lezot Komite, me nou pou donn zot menm lenformasyon.

Mersi bokou Mr Speaker.


MR SPEAKER Mesi Vis-Prezidan.

Onorab Sandy Arissol.

HON SANDY ARISSOL Mersi Mr Speaker.

Bonzour VP avek ou delegasyon.

Mr Speaker, mon osi mon ti a kontan profite, en pti mesaz pou mon zanfan, enkli tou zanfan Sesel Bonn Fet e bon lazournen ozordi.

E mon demann bann Manm pou nou pa konport nou koman bann zanfan ozordi, be annou sey konport nou parey bann adilt.

Mersi bokou.

Mon ti a kontan dir avek Vis-Prezidan, ou statement ki ou fek fer, i vre.
US in demann kestyon me pa sa larepons zot ti anvi tande.

Zot ti anvi tande poudir trip Prezidan in ariv 5.6 milyon, 7.8milyon.

Me malerezman in tonm bokou pli ba ki zot ti pe espekte.

Mwan mon annan 3 pti kestyon.


Mon kestyon i relye avek sa ki Onorab Andy Labonte in demande, eski i annan en nouvo Polisi dan Gouvernman ki mon anvi Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 konnen koman en Manm Lasanble, ek nou Eski i annan en nouvo Polisi ki fer ki tou deplasman Prezidansyel son bezwen delegasyon, ganny parti permisyon Lopozisyon avan Prezidan i fer sa deplasman pou al lo nou premye bann kestyon.

Mon anvi konnen sa.

I enportan sa.

zil?

Mon Mon dezyenm kestyon.


mon ti a kontan demann avek Vis-Prezidan, eski dan zot bann negosyasyon avek bann pei zanmi, bann gro pwisans parey Lenn, Lasin.

Eski zot in dekouver en avyon ki pa servi karbiran, ki nou kapab met delo, delwil koko pou donn nou Prezidan ler i al vizit Mr Savy lo bann zil ki nou annan?

Mon trwazyenm kestyon, Mon ti a kontan demann avek Vis-Prezidan, Mr Speaker, eski anvi ki Prezidan i Patron SIF, e SIF parey nou'n dir Aldabra osi i form parti SIF.
ki Eski nou bann zil ki nou i annan Vis-Prezidan, eski form parti sa teritwar, sa Prezidan border li?

rule Ramkalawan pe Oubyen zot tonm an deor?

Parske mon pa'n tann en kestyon an relasyon avek vizit Au Cap ki’n pase weekend.

Mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi.

Vis-Prezidan.

VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Mersi bokou Mr Speaker.

Mr Speaker premyerman permisyon.

Non, i pa bezwen demann permisyon pou li deplase dan sa pei ki'n ganny elekte dan okenn landrwa teritwar Sesel.
I pa bezwen permisyon personn, e sirtou permisyon Leader Lopozisyon parti US!

(APPLAUSE) VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Dezyenmman, eski i annan lezot fason deplase?

Mon osi mon'n demann mon lekor sa kestyon.

Akoz mon konnen poudir Prezidan Ramkalawan e son Gouvernman, dan tou loperasyon, tou deplasman, nou rod fason pli ekonomik posib.

Akoz nou pe viv dan letan difisil.

I posib ki Lopozisyon i konnen en fason pli ekonomik.
Malgre ki mon'n montre zot bann sif ki zot, zot in fer zot menm lannen pase, menm avan.

Me zot pa tro, tro kontan nou al en pe tro lwen.

Me in bokou pli o ki sa ki nou'n fer.

Me Onorab, nou, nou en Gouvernman responsab, nou kontan konsilte, nou kontan ekoute.

Nou ekout tou dimoun parske Sesel i pou tou son Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 zanfan.

E si zot konn lezot fason ki ou kapab deplase pou parey en al Cosmoledo, Assomption, Aldabra.
lwen pe Si i annan kek kouran ki pase ki ou kapab zis mont lo en kartye maron e ariv laba, les nou konnen, nou ava adopte sa bann sistenm pou nou kapab deplase.

Byensir kekfwa pti proteksyon.

Si ou konn sa bann fason les nou konnen.

avek en Prezidan koman Patron, wi, i bezwen al vizit bann zil.

E mon krwar i form parti son travay koman Patron SIF e i pran son responsabilite.

I pa'n zis swazir en zour in leve in dir, be ok mon pe al en kou Aldabra.

In konsilte avek SIF, in konsilte avek militer.


Kot i fer en lekonomi dan sa deplasman.

Ki Coast Guard ler i ale i osi pe fer en lot travay an plis ki sa deplasman.

Kot SIF li osi i pe vey sa letan ki pli bon pou Prezidan ariv laba.

E dan sa ka kot i ti al Astove ek Farquhar pou al lansman sa PV.

In profit dan sa letan avek lenvitasyon IDC, ki finalman i pa'n vin en kou lo Biro Prezidan.

So tousala mars dan en fason tre kordinen.


Dan en fason tre responsab ki fer sir ki vreman nou pe ekout sa ki pep Seselwa in dir nou.

In dir ek nou vey zot sou.

Fer sir ki zot larzan ki zot in travay dir ki zot in pey tax i ganny servi byen.

Napa labi ladan.

Se sa ki nou pe fer.

E mon asir tou bann Manm Onorab e tou dimoun ki a lekout ki nou pou kontinyen fer sa parske sak sou i pou tou Seselwa.

Mersi bokou Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Vis-Prezidan.

Mon a pran Onorab Cosgrow.


kestyon Bonzour HON WALLACE COSGROW Mersi Mr Speaker.

Bonzour Mr Vis- Speaker.

Prezidan.

Bonzour le 2 manm son delegasyon.

Bonzour tou Manm Onorab.

Tou dimoun ki pe ekout nou.

Mr Speaker, natirelman lord Prezidan pa bezwen Leader Lopozisyon, ouswa lord sorti kot parti US pou li vizit Larepiblik Sesel.

Me son devwar pou li rann kont avek pep Seselwa bann ki’n elekte li, ek bann ki pa'n elekte li lo sa bann depans.
E se sa louvraz Lasanble Nasyonal, se sa louvraz Leader Lopozisyon ozordi pe fer dan sa Lasanble.

(APPLAUSE) HON WALLACE COSGROW Mr Speaker, an dizan sa mon demann ti kontan a prensipalman CDF petet Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 ouswa Mr Savy, eski i larealite ki sak fwa, (la mon le fer referans avek petet Prezidan Faure oparavan) ki sak fwa Prezidan i deplase i annan en deplasman Coast Guard?
Akoz mon rapel en deplasman Desroches kot Prezidan ti al vizit bato Nekton Mission, mon ti ganny sans akonpanny li.

Dan sa vizit mon pa'n war in sight, petet zot mouy lwen, Me mon pa'n zanmen war in sight en bato Coast Guard.

Prezidan ti osi desann dan pti soumaren, mon pa krwar nou'n war okenn asset anba lanmer ki ti pe vey Prezidan.

So eski zot kapab konfirmen, si sak vizit ki Prezidan i ale i bezwen al avek Coast Guard?

Mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi.

Vis-Prezidan lekel ki pou reponn sa kestyon?


Ou oubyen Kolonnel?

VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Mersi Mr Speaker.

Mon a permet, avek ou permisyon mo a demann Kolonnel Rosette pou reponn.

MR SPEAKER Kolonnel wi.

COLONEL ROSETTE MICHAEL Bonzour Speaker.

Mr Bonzour tou Manm Onorab.

E Onorab mersi pou ou kestyon.


Dan ka parey ou’n fer sorti sak fwa si Prezidan pe deplase, i pe lo bann zil sorti pou al elwannyen oubyen bann Zil Pros, toultan i enform Coast Guard, e nou fer sir i annan en bato Coast Guard oubyen en avyon Air Force ki dan proksimite pou asiste si i annan okenn sityasyon.

An se ki konsern anba lanmer, Coast Guard nou napa soumaren, nou napa lezot veikil pou lemoman.
Me selman nou annan plonzer, nou annan bann dimoun ki standby lo nou bato, tou nou bato ki sorti pou okenn evantyalite ki arive.

Pou nou kapab port lasistans.

E teritwar Sesel, tou bann VIP ki deplase dan Sesel oubyen lo bann zot enform nou e nou baze lo zot pozisyon, lo assessment risk.

Nou asire nou fer sir ki i annan dan proksimite parey mon'n dir, swa bato Coast Guard, swa avyon pou rann lasistans si i neseser.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Kolonel.

Mon a pran kestyon Onorab Henrie.


HON GERVAIS HENRIE Mersi Mr Speaker.

Bonzour tou dimoun.

Mr Speaker mwan osi parey Vis-Prezidan Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 ti tann Prezidan mon lo televizyon dir, ‘si’ sa trip i kout 3milyon i pe dir avek Seselwa be i ok koman en Nasyon pou nou aksepte sa kou, pou tou sa ki sa bann pei vwazen in donn nou.

i Be baze lo sif ki CEO IDC in donn nou an term fuel, ki tonm mon kalkilasyon apepre 290mil.
Prezan annou azout en pe manze ouswa bann dimoun ki ti la pe travay.

Annou dir sa trip ki kout 500mil.

Eski Vis-Prezidan ki tre bon avek kalkilasyon matematik, i kapab konfirmen poudir sa sonm 500mil i apepre 11 fwa mwens sa sonm R5.7milyon ki rapor Oditer Zeneral in dir i ekivalan 46 bout later ki Parti Lepep in pran malapropo?

Mersi bokou Mr Speaker.

MR SPEAKER Vis-Prezidan.

VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Mersi Mr Speaker.


(Interruption) MR SPEAKER Silvouple, eski - Onorab Pillay mon santi ou konstaman pe deranz Lasanble, pe enteronp Lasanble.

HON SEBASTIEN PILLAY (Off-Mic) MR SPEAKER Wi.

HON WAVEL WOODCOCK Onorab Loze depi taler i pe fer bann komanter, pe ensilte ou Mr Speaker.

La ankor enn fwa la, i dir desizyon Speaker i bias!

I dir ou lalang!

I pe ensilte ou, napa ki parol i pa pe dir la deryer, i pe ensilte ou Mr Speaker!

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Mon pe dir , ok. Mon pa kapab dil avek tou problenm an menm tan.

Mon pou demann fer Onorab Woodcock pou mwan en rapor an ekrir lo sa ki Onorab Loze in dir.

E mon pou pran ka lo la!

Onorab Pillay mon pe dir ou si ou kontinyen enteronp mwan, mon pou dir ou pou kit lasal, se tou!

Mon napa lot rekour!

(APPLAUSE) en anmenn MR SPEAKER Lo kestyon Onorab Henrie, wi pwen in ekstraordiner.

Selman in demann en kestyon lo kou.

In demann en kestyon lo kou ki Onorab Loze pa ti demande.
In demann en kestyon.

Wi, in fer en pwen ki pa, napa naryen pou fer avek soz.

en Selman in demande Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 kestyon lo kou.

E mon a envit Prezidan adres kestyon ki in demande lo kou silvouple.

An relasyon avek rapor Oditer Zeneral.

VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Mersi Mr Speaker.

Wi, Mr Speaker mon dakor avek sa sif ki Onorab Henrie in dir.

R290 mil, e ler ou met bann lezot incidental i fasilman ariv R500 mil.
E sa i 11 fwa mwens ki sa sif ki ti ganny site dan rapor Oditer Zeneral koman en larzan ki ti vreman an ekse.

Mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi.

Mon a pran kestyon Onorab Aglae.

HON EGBERT AGLAE Mersi Mr Speaker.

Bonzour Vis-Prezidan.

CEO IDC, ek Lyetnan Kolonnel.

Mon ti a dabor osi pran sa letan pou swet tou zanfan Seselwa en bonn fet ozordi.

Vis-Prezidan dan ou bann larepons ou’n fer bann diferan konparezon lepase e ozordi lo bann sif, lo bann depans ki'n ganny fer.
Me pou mwan i annan en diferans ant ozordi ler ou dan en kriz, e oparavan kan nou pa ti neseserman dan sa kalite kriz ki nou ladan ozordi.

E pou ou zistifye kot ozordi pep Seselwa pe ganny demande pou annan sakrifis.

E menm si ou pe dir sa larzan ki'n ganny depanse i pa en larzan ase sibstansyel, me nou mazin en frer ek en ser ozordi ki napa lanplwa, napa manze, nou zanfan, pou zot sa larzan 208mil ti pou fer en diferans lo zot lasyet ozordi.
ou’n Baze lo sa mon ti a kontan demann ou Vis- Prezidan, nonm plizoumwen bann kou ki relye avek fuel.

E mon ti a kontan petet demann ou osi, eski in annan additional charge?

Akoz pou ou kit en bato lo lanmer, parey dan lepase ler Lyetnan Kolonnel Rosette ti vin devan sir tou avek piratri.

bann Pou kit Topaz lo lanmer ti pe kout nou anviron apepre R1milyon dan son bann loperasyon e si pa plis.

Eski zot pe pran kont osi i annan saler, i annan manze, i annan allowance osi ki atase avek.
E osi i annan keksoz oi pou fer avek petet mon pa konnen si larmri bann keksoz koumsa.

Nou konnen.

Eski ou kapab petet met sa lankadreman laspe Bidze ladan ki i pa zis enkli sa fuel?

Ouswa si ou pe donn nou zis kou fuel?

Eski ou’n pran kont bann lezot additional charges baze lo sa?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Wi Vis-Prezidan.

Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker son kestyon i an de morso.

En si sa ti devret ganny fer?


I pe dir poudir - mon konparezon ti dan en lepok kot pei pa ti dan kriz.

E ozordi i dan kriz.

Onorab sa sif ki mon fek donn ou ti lannen pase.

Avan Prezidan Ramkalawan ti vin State House.

R741mil koman kou adisyonnel dan lannen COVID.

Nou ti dan kriz, full blown kriz.

Menm plis ki la!

E zot ti depans R741mil ziska le 23 Oktob 2020.

Dernyen invoice i avek mwan la, le 23 Oktob 2020, ti annan plizyer lasyet manze tou ladan.
Lo kote si sa kou ki nou pe donn zot i enkli saler bann solda, e lezot kou ki nou apel sa kou fixed?

Non, mon ti dir klerman poudir sa bann kou ki nou pe donn zot 208mil i kou karbiran.

Akoz nou pa met sa bann lezot kou fixed?

I tre senp Onorab, akoz parey son non i dir i en kou fixed, ki ou deplase, ki ou pa deplase, sa kou i la.

Saler sa bann solda ou bezwen peye de tout fason.

E kou prensipal ki apel kou varyab ki ler ou pe deplase, i vin en kou adisyonnel ki ou pe fer akoz sa vizit.
Me selman pa bliye, e se pou sa rezon nou pran sa kou varyab koman son vre kou, akoz larestan ou ti pou fer de tout fason, ale pa ale.

Me selman sa ki ou bezwen osi realize Onorab e pep Seselwa ki pe ekoute deor, se eski sa bann vizit i pe fer ki Coast Guard prezan pou bezwen depans plis dan sa Bidze ki sa Lasanble ti aprouve akoz sa bann vizit?

Me larepons se non.

Akoz sa kou enkli sa kou varyab ki nou’n detaye, i form parti travay Coast Guard.
I form parti zot travay si zot in al deplase bezwen Aldabra, zot i pou deplase pou al Aldabra de tout fason.

Ti pou pas Astove, ti pou pas Cosmoledo.

Ler ti pou al Providence zot ti pou al laba pou fer patrol dan zanmirant e pou anmenn ravitayman.

pou Alor sa timing i ganny mete pli pros avek sa bann deplasman ki zot ti pe al fer de tout fason.

Alor pou pep Seselwa ki pe ekoute, sa zanfan ki pe mazin en lasyet ki prezan i pa pou gannyen, les mwan a fer zot konnen poudir sa se en kou ki i deza dan Bidze.
Pa pe demann zot en larzan ekstra akoz sa.

Mersi bokou Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Nou pas dernyen kestyon Onorab Loizeau.

HON NORBERT LOIZEAU Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Mersi Mr Speaker.

Bonzour VP ek ou delegasyon.

Mr Speaker mon annan en pti kestyon konsernan Assomption.

Mon panse ki dan sa pti vizit zot in bezwen pas en pti pe obor Assomption.

Mr Savy mon krwar zot in bezwen pas obor Assomption.
ki Gouvernman US dan lepase ti annan donn lentansyon Assomption Lenn pou fer en baz militer lo la.

Eski dan sa vizit vi ki ti konpri osi Lanbasader Lenn ki ti dan sa delegasyon.

vi E Eski in kapab, zot atraver pas obor zot in kapab konvenk li pour ki Assomption pou napa, pa pou kapab fer en baz militer lo la?

Sa enn.

Mon dezyenm kestyon, vi ki dan lepase, ti annan Prezidan ki ti annan bann zil ki zot ti pran koman pou zot parey Remire.
Zot ti konstri en lakaz pou zot, kot zot ti monte dan bato Coast Guard tou le mwan, tou le semenn pou zot al cool laba.

Eski Prezidan in war en pti zil kot i kapab fer en lakaz li osi, pou li kapab monte donn en pe bal parey ti arive avan?

Mersi.

(laughter) mon VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Speaker.

Mr Mersi Mr Speaker, kapab konfirmen ki sa delegasyon ti pas Assomption akoz pou al Aldabra tout fason avyon pou larg ou Assomption e apre zot pran bato pou al Aldabra.
tou E mon krwar delegasyon ki'n vizite in vwar ki napa okenn enstalasyon militer etranze ki pou ganny fer.

Ki pe ganny fer, ki pou ganny fer.

E napa okenn tel kalite plan ki pou ganny tolere par sa Gouvernman, la anba Gouvernman ki direksyon Mr Ramkalawan.

E an se ki konsern si i annan okenn zil oubyen okenn landrwa ki'n ganny trouve.

Non, mon krwar Prezidan son travay i vize ver devlopman bann zil, ver devlopman Sesel.
E kot pli gran rannman ki i kapab gannyen ek sa bann zil atraver Tourizm, Lagrikiltir, si fodre lenvestisman eksetera.

Se sa ki nou pe rode, nou pa pe rod okenn keksoz lwazir keksoz oubyen personnel pou li.

I pe rod sa ki pli byen pli ekonomik pou pep Seselwa.

Mersi bokou Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Vis-Prezidan sa bann kestyon osi ou kapab adres briyevman silvouple.

MR SPEAKER Mersi.

Mon senpati pou bann Manm ki pa’n ganny sans demann zot kestyon.
Nou pou Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 aret sa sesyon la nou pou pran en poz.

Akoz tou fason nou bezwen sanitize landrwa.

So nou a fer en sel break pou nou kapab ekonomiz en pe lo nou lot letan pou nou pran kestyon.

Avek sa mon a dir Vis- Prezidan ek son delegasyon zot mersi partisipasyon, e mon swet zot bonn zournen.

Nou a pran en poz la ziskan 10.45.

Mersi.

bokou pou (BREAK) MR SPEAKER Bon nou pe kontinyen avek kestyon.
Avan mon al lo lot delegasyon mon le fer en lot pwen lo kestyon.

E sa se la mannyer ki bann Manm pe met ekrir.

Standing Orders i dir en Manm i annan drwa demann 2 kestyon en Minis.

kestyon zot Be mon pe remarke ki dan bann kestyon ki mon gannyen i annan en paragraf, apre souvan i annan 3 kestyon.

E apre i annan en lot kestyon avek ankor 3 kestyon.

Prezan mon pe demann mon lekor, eski sa 3 kestyon anba en tit i fer 3 kestyon oubyen i fer en kestyon?

Mon anvi ki nou comply avek Standing Orders.


Mon pe met sa devan latansyon bann Leaders Lasanble, akoz mon pou raise sa dan ABC e mon pe met li a latansyon bann Manm pou zot gete.

E mon osi envit Chairman Standing Orders Committee pou regard sa, e nou pou met lopinyon ansanm pou nou ariv lo en konklizyon, lo ki mannyer nou enterpret sa lareg Standing Orders ki ou demann 2 kestyon.

Mersi.

Avek sa mon ava apel Minis ek son delegasyon pou nou prosen kestyon.

Onorab Aglae wi, letan ou pe koze.


HON EGBERT AGLAE Mr Speaker, mon anvi lo sa ki ou’n dir la.

Permet mwan ler ou pe revwar dan sa laliny kestyon osi, pran kont osi avek siplemanter.

Akoz mon santi i mank en pe fairness la lo ou par.

Pou nou ler nou Manm i demann kestyon nou annan santi klarifikasyon ki nou merite, nou pa pe ganny sans.

Nou santi, i annan Manm ki ganny sans fer.

Si nou pou aplik en keksoz annou aplik li fai,.

ki tou lede kote i ava annan son sans osi.

Mersi.


poudir i MR SPEAKER Mon fer tou mon posib pou mwan reste egal lo tou lede kote.

Mersi.

Bonzour Minis Patricia Francourt ki Minis pou Lanplwa e Zafer Sosyal.

E dan delegasyon Minis nou osi swet Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 la byenveni Mr Jules Baker, Sekreter pou Lanplwa.

E Mrs Veronique Bresson, Executive Director.

Prensipal Avek sa nou pou komans premye seri kestyon pou Minis Francourt.
Mon annan dan kestyon 7 e kestyon 8, 2 kestyon ki lo menm size preski.

Alor ki mon pou fer mon pou pas sa 2 kestyon ansanm e mon pe envit Minis pou li prezant son larepons konsider tou lede.

Tou lede kestyon ki’n ganny mete.

Avek sa mon ava apel premye Onorab Desheila son Bastienne pou poz kestyon.

E mon a apel Onorab Wallace Cosgrow pou poz son kestyon.

Minis wi.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker, mon ti le demann en permisyon zis pou mon lir en pti extract lo Children’s Day message please?

Mersi.

MR SPEAKER Wi Minis nou a akord ou en avan nou pran moman kestyon.

Go ahead.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Bonzour Mr Speaker.

Bonzour tou Manm Onorab.

Bonzour tou a lekout.

Ozordi mon profit sa lokazyon koman Minis pou Ser zanfan, Departman Sosyal pou donn en pti mesaz pou bann zanfan.
zot refleksyon ozordi i devret lo ki'n fason zot kapab fer sa ki dan byen lakominote e kot lekol.

Reflesir lo ki mannyer zot pou vin en pe pi bon zanfan, zanmi, e koleg kot lakour avek zot bann zanmi.

lakour, dan Regarde bann ki tousel, regarde bann ki o bor zot.

En koleg ki pe pas dan bann sityasyon difisil.

Swa enn ki pe fer fas avek serten mankman dan ki mannyer zot pli byen servi zot pti ser oubyen zot pti frer ki petet an danze.
oubyen lakour, Les sa demonstrasyon lanmour, sipor, e solidarite antre zot, e temwannyaz pou mark sa lazournen zanfan spesyal.

Toultan mazinen ki bann zes senp kot nou donnen, partaze, e montre konpasyon pou lezot ki fer nou ganny plis benediksyon.

Mon swet zot tou en zanfan e bon bonn lazournen!

Mersi Mr Speaker.

fet MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab Cosgrow ou ti annan en pwen lo mannyer demann kestyon ou?

Silvouple, wi Onorab.

HON WALLACE COSGROW Mr Speaker mersi bokou.


Mon en kontan ti ava zis Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 leklersisman an vi ki mon kestyon i kestyon limero 8.

Lekel kestyon dan mon kestyon ki ou pe pran li ansanm avek sa kestyon limero 7, pou mwan kapab konnen ler mon demande silvouple?

Mersi.

MR SPEAKER Ok.

Se kestyon lo URS e sityasyon Lanplwa ki dan kestyon Onorab Bastienne.

E ki dan premye parti ou kestyon limero 8.

Avek sa mon ava apel Onorab Bastienne pou demann son kestyon.
Bonzour HON DESHEILA BASTIENNE Mersi Mr Speaker.

Bonzour Mr Speaker.

Bonzour Minis ek ou tou delegasyon.

Manm Onorab.

E en bonzour spesyal zanfan tou spesyalman bann zanfan dan distrik Perseverance.

Minis pour i kapab donn en lanplwa kontrandi sa Lasanble, lo sityasyon lanplwa dan Sesel ozordi, Seselwa ki ti lo URS e osi lo sistenm welfare ki ankor san en lanplwa?

Mersi.

Eski e ki poursantaz MR SPEAKER Mersi.

Onorab Cosgrow ou a kapab demann ou kestyon please.
HON WALLACE COSGROW relasyon Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker mon kestyon i annan en pti prefas avek.

An avek Diskour Bidze 2021, kot Minis ti dir ki pour Finans Unemployment Relief Scheme (URS), My First Job Scheme e osi Employee Transition Scheme (SETS) pou bezwen zwe en rol pli aktiv pou permet kalifye Seselwa ranplas travayer etranze.
Seychelles E osi an relasyon avek statistik katriyenm kar lannen 2020 kot lanplwa formel dan tou sekter tonm par ti’n apepre 6 poursan, eski Minis pour Lanplwa ek Zafer Sosyal i kapab eksplik nou Lasanble; lanplwa sityasyon formel dan pei an se moman, avek lenformasyon spesifik pou nou 3 zil prensipal Mahe, Praslin e La Digue?

Ki Ki rol sa 3 Scheme, URS, My first Job e SETS i annan dan bann plan sa Minister?

I Konbyen partisipan annan lo sa bann Scheme e konbyen ki kapab ganny plase dan en lanplwa formel?
Finalman konbyen demann pou travayer etranze ki’n vin kot Minister depi Zanvye ziska la?

ki’n Konbyen ganny aprouve e dan ki sekter, e konbyen partisipan sa bann Scheme ki’n kapab ganny match ek sa bann demann spesifik?

Mersi Mr Speaker.

Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 MR SPEAKER Mersi.

Minis parey mon’n dir ou ava reponn konteni ki komen ant sa de kestyon.

E apre ou a kapab prosede pou lezot pwen dan kestyon Onorab Cosgrow.

Mersi Minis ou annan laparol.


PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker mon ti a demann permisyon, akoz tou bann kestyon i relate ansanm.

Mon ti a kontan reponn tou ansanm si i posib.

Be selman Onorab pou konpran letan mon’n ariv lo son kestyon.

MR SPEAKER Prosede.

Si i annan pwen ki ou pa’n adrese mon a permet dan Onorab siplemanter zot silvouple.

Cosgrow adres PATRICIA MINISTER FRANCOURT Speaker.


Mr Mersi Mr Speaker, parey ou konnen Onorab, kalkilasyon lanplwa formel dan pei i ganny fer par Biro Nasyonal pou Statistik.

Lenformasyon pli resan ki Minister in resevwar avek sa biro, i dat katriyenm kar lannen 2020, baze lo Rapor and Formal Earnings.

Employment Dapre sa rapor pou katriyenm kar lannen 2020 ti annan 51mil 561 travayer anploye dan en lanplwa formel dan pei.

Enkli Praslin ek La Digue.


Konpare avek 52,210 travayer dan trwazyenm kar 2020. i Sa reprezant en 1poursan.

Osi rediksyon konpare avek katriyenm kar lannen 2019 ti annan 54,914 travayer dan lanplwa formel.

E sa i reprezant en rediksyon 6poursan konpare avek menm letan an 2020.

Mazorite travayer dan lanplwa formel pou katriyenm kar lannen 2020, ti pe travay dan lendistri Tourism avek 8,410 travayer.

Swivi par Ladministrasyon Piblik avek 6,134 travayer.
Konstriksyon avek 5,791 E Wholesale and Retail Trade avek 4, 510 travayer.

travayer.

Me an menm tan laplipar sa bann lendistri in eksperyans en rediksyon dan lakantite travayer dan lanplwa formel.

Zis pou konpar a lannen 2020 komansman avek lanplwa formel dan lagrikiltir in redwir par 16poursan.

Konstriksyon par 15poursan.

Tourism par 11poursan, Wholesale and Retail par 10poursan.
lafen 2020, De lot kote 2 lendistri ki’n annan logmantasyon dan lanplwa formel pandan sa letan, sete lendistri relye avek Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 lasante.

Ki’n monte par 6 poursan.

E manufacturing ki’n monte par 4 poursan.

Parey in kapab zot konstate, an zeneral i annan lanplwa en rediksyon dan formel pandan sa bann letan.

E sa i espekte akoz lenpak lo pandemic demann pou travayer.
COVID-19 Mon swete fer rapel ki an 2020 ti annan 2,763 travayer Seselwa e etranze ki ti ganny fer atraver laprouvasyon redundancy ki Minister ti’n donnen.

travay aret An 2020 ti osi annan en rediksyon dan demann pou travayer etranze.

Kot 10,622 demann pou post travayer etranze ti soumet kot Minister.

Konpare avek 13,320 pou lannen 2019. sa Malgre sityasyon lanplwa formel in amelyore depi Zanvye 2021 ziska statistik pli resan le 14 Me 2021 kolekte par Minister.

Nou’n anrezistre 2,906 plas travay.


E ladan apepre 500 pozisyon ti lo Praslin, La Digue ek lezot zil.

Nou’n resevwar 4,738 post sorti kot anplwayer pou anploy travayer etranze.

E ladan plis ki 600 post ti pou Praslin e La Digue.

Minister in osi vwar en rediksyon dan kantite travayer ki ti pe ganny fer aret travay.

369 travayer in rikorde pou sa peryod letan, e osi ladan 104 travayer ti osi sorti lo Praslin ek La Digue.
Alor Mr Speaker, sityasyon lanplwa formel an se moman i pozitiv sirtou ki biznes pe repran zot aktivite an vi ki plis touris pe antre, dan pei.

Be parey zot in remarke atraver statistik ki mon prezante, Lanplwa formel pa ankor retourn lo sa nivo ki i ti ete avan pandemic COVID- 19 e marse Lanplwa i reste touzour dinamik.

Demann pou travayer i lo nivo depan par egzanp lenfeksyon COVID-19 dan bann pei kot touris i abitye vin Sesel.
Restriksyon Lasante kont COVID-19, e anplwayer ki prefer pran travayer pou travay zournen parey nou dir casual.

Parmi lezot fakter.

E an rezilta sa i fer varyasyon dan vacancies tou le mwan.

Loportinite lanplwa i la, e Minister pe fer tou son posib pou asiste dimoun ki pe rod en lanplwa formel o pli vit posib.

Mr Speaker, mon pou lo prezan adres kestyon sityasyon lanplwa dan Sesel demande Onorab par Bastienne.
Sityasyon lanplwa dan Sesel ozordi i enn ki’n ganny afekte avek pandemic COVID-19 depi lannen pase.

Stratezi in ganny met an plas pou ki in napa bokou lefe lekonomi e advers sitwayen.

Sa i demontre par nou to mank lanplwa ki ti 4.8 lo nou Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 poursan pou premye kar 2020.

Sa i get tre prometan akoz i selman 1 poursan par anba to mank lanplwa pou dernyen kar 2019 avan COVID ki ti 2.3 poursan.
swivan: Statistik pli resan ki ganny prodwir par Minister date le 14 Me 2021 i montre sa 1479 sityasyon endividi ti anrezistre avek Minister pou en lanplwa.

Parmi sa sif 881 ti madanm e 593 ti msye.

1139 dimoun ti lo Mahe, 246 anrezistre lo anrezistre dimoun Praslin, e 94 lo La Digue.

ti An total 6 san 80 dimoun ti annan en nivo ledikasyon pos-segonder.

E 494 ti annan ledikasyon nivo segonder.

Eskiz mwan sa enn 680 pos segonder.


Lakantite dimoun ki’n vin anrezistre pou en lanplwa pandan sa 2 mwan edmi.

I demontre en logmantasyon avek sa ki Departman i abitye obzerve.

Me an menm tan Minister ti pe espekte sa logmantasyon anvi COVID, anvi progranm URS.

SETS ti’n arete lafen Fevriye 2021.

E osi atraver bann laplikasyon pou fer travayer aret travay oubyen redundancy.

I enportan note plis dimoun ti vin anrezistre dan mwan Mars - 1134, me sa in diminyen pou mwan Avril ki ti 3 san 12.
E ziska le 14 Me i ti 33 job seekers.

Sa ki konsern lakantite aplikasyon redundancy, depi Zanvye ziska le 14 Me 2021.

74 lakonpannyen ti soumet laplikasyon kot Minister pou - 369 travayer fer aret travayer, pou fer aret travay eskize, 369 travayer.

E ladan 35 ti travayer etranze, e 3san 34 ti travayer Seselwa.

ti Dezormen Minister donn son laprouvasyon pou fer aret travay 315 travayer, ladan 28 ti travayer etranze, 287 travayer Seselwa.
Bokou plis travayer Seselwa in ganny afekte, akoz mazorite anplwayer dan sa group i anploy Seselwa.

ti I enportan fer resorti ki laplikasyon pou redundancy ti pe komans ogmante pou mwan Fevriye e Mars 2021. apartir mwan Avril, Me bokou in laplikasyon diminyen, kot nou ti resevwar 4 aplikasyon pou fer aret travay 17 travayer.

E depi le 01 ziska le 14 Me, nou’n resevwar 1 aplikasyon pou fer arete en travayer.

So nou war en rediksyon dan redundancy.


Nou’n osi obzerve en logmantasyon dan demann pou travayer.

Depi Zanvye ziska le 14 Me 2021, Minister in anrezistre 2,906 plas travay enkli anba Vacancies Certificate of entitlement.

1229 plas travay ti prensipalman dan lendistri Tourism.

765 pou Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 konstriksyon.

E 555 pou manufacturing.


Be malgre tou sa bann pozisyon, kalifikasyon ou skills bann endividi ki pe rod en lanplwa i limite, ouswa i pa neseserman koresponn avek plas travay ki pe ganny ofer.

Deplis 4,738 post pou ti anploy travayer etranze ganny demande par anplwayer depi Zanvye ziska le 14 Me 2021.

Ladan ti annan 2,019 nouvo post e 2,576 post pou renewal.

Minister in obzerve ki anplwayer pe komans fer plis aplikasyon pou demann nouvo post konpare avek renewals.
Bann post ti deza dan zot lorganizasyon.

Lendistri ki ti pe fer plis demann pou anploy travayer etranze i konstriksyon avek 1,926 post.

9 46 pou tourism.

449 pou manufacturing, Wholesale ek Retail Trade avek 351 post.

E lapes e lagrikiltir avek 161 post.

Minister donn laprouvasyon 2,681 post pou travayer etranze.

Mazorite ladan lendistri konstriksyon.


ti pe pou ti fer lanons Minister i konstate ki avek louvertir nouvo lotel dan par pei Gouvernman pou ouver pei avek campaign vaksinasyon kont pandemic COVID-19, i kontribye dan logmantasyon demann pou touris ek travayer pou ki biznes i rekonmans vin operational apre lenpak ki COVID-19 in annan lo zot sours reveni.

Mon swete azoute ki lakantite loportinite travay ki i annan dan pei an se moman, i plis ki lakantite endividi ki pe rod en lanplwa.
Me malgre sa kalite loportinite, kantite louvraz e lendistri ki pe ofer sa bann pa neseserman parey avan.

travay plas Nou rekonnet alor plizyer defi ki dan serten en sirkonstans, Seselwa ganny en plas travay toudswit.

Oubyen ki’n anpes sa Seselwa aksepte plas travay ki in ganny ofer.

i anpes Par egzanp kalifikasyon e skilsl ki pe ganny demande, kondisyon travay, landrwa kot zot baze, biznes saler, lekspektasyon responsabilite pou okip pti zanfan, e parmi plizyer lezot rezon.
i sezi sa alor Mon loportinite ankouraz pou dimoun ki pe rod en lanplwa pou pran loportinite travay ki a zot dispozisyon, e partisip progranm dan formasyon.

i bezwen osi realis avek zot lekspektasyon, partisip zot osi dan formasyon e swazir nou Seselwa an premye.

Anplwayer bann Mr Speaker, sa sitasyon tan i ase dinamik sirtou Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 pandemic COVID-19 i ankor pe enfliyans marse lanplwa.

Mr Speaker, mon pou kestyon dezyenm reponn Onorab Cosgrow.
Sel progranm ki ankor an plas dan plan Departman Lanplwa se sa Scheme My First Job, ki mon pou koz lo la dan en pti moman.

Parey nou konnen sa de lezot progranm URS ek SETS in nepli egziste.

Zot letan ti terminen lafen Fevriye 2021. lo en Zot a rapel ki an Mars 2021 Departman Lanplwa ti anbark campaign lanrezistreman, kot i ti envit tou dimoun ki ti anba sa de progranm osi byen ki lezot dimoun ki ti san en lanplwa pou vin anrezistre.
i anrezistre, Ler en dimoun ki san en lanplwa i pa ganny gete koman en ansyen partisipan URS oubyen SETS.

Me plito koman en job seeker.

Sa i fer ki tou i ganny trete parey.

tou Savedir i ganny menm sans pou apply e ganny refer diferan bann pou pozisyon ki i annan.

redir Mon ti a kontan a sa pwen ki Minister Lanplwa i fasilit e asiste en dimoun ki san en lanplwa pou reisi trouv enn atraver en prosedir kot nou refer li avek rod en anplwayer ki pe dimoun pou travay.
Savedir, enn fwa en dimoun i anrezistre nou match loportinite li avek bann lanplwa ki annan baze lo son kalifikasyon e leksperyans.

Sa i anmenn tan ki li osi i pe aktivman swiv e vwar bann pozisyon vacant ki i annan, oubyen advertise letan son laplikasyon pe go through.
avek akse Enn parmi nou bann stratezi pou asire ki bann dimoun ki pe rod en lanplwa i ganny bann loportinite ki i annan, Minister lo i advertise televizyon SBC, lo nou paz Facebook, Website, e osi lo Notice Board ki ganny trouve kot nou lofis.

vacancies Nou osi partaz sa bann vacancies avek zofisye Servis Sosyal, e Lazans Proteksyon Sosyal dan distrik, Biro Chief Justice, e osi bann Manm Lasanble Nasyonal, pou ki zot osi kapab ankouraz zot bann constituents pou pran en lanplwa.
E sa i ganny fer tou le semenn.

Depi Mars 2021 ziska le 14 Me 2021, nou lofis in anrezistre 1479 dimoun ki pe rod en lanplwa.

I annan 1,381 referrals ki’n ganny fer.

E ladan 491 dimoun in reisi ganny en lanplwa.

243 parmi sa 479 ki’n anrezistre.

Nou pa pe ganny kontak avek zot.

Sa i vedir ki i annan 745 dimoun ki ankor pe aktivman rod en lanplwa.

Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Serten ladan i dan staz interview e lezot in ganny identified pou reskilling ki pe komanse sa mwan.
Nou labour market i enn ki tre dinamik sirtou la depi ki pei in ouver pou resevwar viziter.

Alor i tre enportan ki bann job seekers zot profite pou zot antre dan Progranm Reskilling ki Minister pe fer.

A sa pwen mon oule fer resorti ki nou pe rankontre bokou difikilte avek bann job seekers, pou pran sa bann loportinite.

Alor mon ankor enn fwa lans en lapel avek zot, pou mazin lenportans sa bann training oubyen reskilling, pa selman dan short term, me plito son long term benefits.
Nou’n osi Ledikasyon bann pou travay ek Minister pou ankouraz Sant pran Profesyonnel maximum etidyan.

Pou 2021 bann lenstitisyon in pran 3 san 64 etidyan an plis.

E sa en travay direk avek Minister Ledikasyon ki nou’n fer.

Sa pou benefisye pei dan lefitir, akoz nou pou annan bokou plis imen kalifye ki pou zwenn marse lanplwa.

At the same time sa bann zenn pa’n antre lo job market.
resours An sa ki konsern My First Job Scheme Minister i tre satisfe ek sa Scheme akoz nou’n osi, nou’n obzerve ki bann zenn pe pran bann loportinite lanplwa ki a zot dispozisyon.

Tout an prenon kont sityasyon aktyel pei i ladan.

Depi Zanvye 2021, 622 zenn in anrezistre anba sa progranm.

279 zenn in fini antre dan lanplwa.

166 ki pe aktivman rod en lanplwa pe ganny asiste par Minister e pe ganny refer dan bann sekter kot i annan bann vacancies.

99 pe esper larepons interview.


E 67 ki nou ankor pe travay avek pou refer o fir a mezir ki bann vacancies i antre.

Mr Speaker, parey zot ni kapab konstate an traver sa bann sif ki mon’n donnen, i annan bokou dimoun ki pe feb en zefor pou rod en antre dan en lanplwa.

Mon Minister pe fer e pou kontinyen fer son mye, pou asire ki i fasilit lanplwa pou bann ki aktivman pe rod en lanplwa.

Mr Speaker, mon pou aprezan adres trwazyenm kestyon Onorab Cosgrow.
Demann pou travayer etranze lannen e depi Zanvye sa laprouvasyon ganny comme swivan: donnen Mwan Zanvye ti annan 225 laplikasyon, 105 nouvo e 120 renewals.

ki’n i A total 181 post ti ganny aprouve.

Sa 3 sekter avek plis laprouvasyon i comme swivan: Konstriksyon ti annan 67 - 37 poursan.

Lagrikiltir forestry Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 and fishing 26 - 14poursan.

Administrative and Support Services Activities 28 - 9 poursan.

Mwan Fevriye ti annan 376 laplikasyon.


158 nouvo e 2 18 renewals.

321 post ti ganny aprouve.

Sa 3 sekter ti avek plis comme swivan: laprouvasyon Konstriksyon 154 ki ekivalan 48poursan.

Wholesale and Retail Trade 12poursan.

38, Lagrikiltir and Forestry - 5 Fishing 15 ekivalan poursan.

ekivalan Mwan Mars ti annan en total 2,235 laplikasyon ki ti’n anrezistre.

1087 nouvo post, 1147 post ki pe renew.

1051 ti ganny aprouve.


Sa 3 sekter avek plis laprouvasyon comme ti swivan: Konstriksyon 521 - 50 poursan.

Accommodation and Food Service Activities 92 - 9 poursan.

Wholesale and Retail Trade 69 - 6.7poursan.

Mwan Avril ti anrezistre 1140 aplikasyon.

414 nouvo ek 5 san 58 post pou renew.

E laprouvasyon ti ganny donnen pou 806 post.

Sa 3 sekter avek plis i comme swivan: laprouvasyon Konstriksyon 377 - 46.8 poursan.

Accommodation and Food services activities 112 - 13.9 poursan.
Wholesale and Retail Trade 70 - 8.

7 poursan.

Ziska le 14 Me, 4 14 laplikasyon ganny ti’n anrezistre.

93 nouvo e 320 post E laprouvasyon ti ganny donnen pou 176 post.

renew.

pou Sa 3 sekter avek plis laprouvasyon i comme swivan: Accommodation and Food Service Activities 58 - 33 poursan.

Health 36 - 20.5 poursan.

Konstriksyon 24 - 13.6poursan.

zot bann Sa bann sif i montre nou ki sa 2 premye mwan dan lannen aktivite ekonomik, in plito reste a nivo ba.
E bann biznes in plito pe renouvle travayer permi etranze ki ti deza la dan pei.

Me apartir mwan Mars nou’n remarke en logmantasyon ase norm signifikan laplikasyon travay etranze, ki reflekte nouvo konfidans pou fer biznes ki kapab ganny atribye avek sa Polisi nouvo bann Gouvernman Sekter Tourism.

dan pou dan Sa travayer logmantasyon dan i demann pou reprezant devlopman en pozitiv pou marse lanplwa.

Akoz i vedir ki biznes pe rekipere apre lefe COVID.

E nouvo par loportinite lanplwa pe ganny kree.


konsekan Me de lot kote i montre ki pei i ankor depann lo travayer Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 etranze, menm si lakantite job seekers in ogmante.

Wi Mr Speaker, mon annan 2 kestyon silvouple.

Atraver bann statistik ki’n ganny donnen, i montre ki Minister Lanplwa pe konsidere an mwayen zis 65poursan bann laplikasyon pou travayer etranze ki ganny anrezistre.

Bokou plis lanfaz pe ganny mete lo promosyon lanplwa pou Seselwa.
se An konsern plasman bann partisipan, ankor mon pou dir ki Departman Lanplwa i annan en sel Scheme ki relye avek plasman dimoun dan en lanplwa.

E sa i My First Job.

fer atraver diferan lapros e non pa selman anliny ek demann atraver laplikasyon travayer etranze.

i ganny Plasman ki Nou osi konsidere lezot anplwayer ki pozisyon partikilye, ki pe rod travay etranze.

E annan, travayer etranze ki annan e osi pou ofer loportinite formasyon pou partisipan Skills Development Program.

Mersi Mr Speaker.
Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Mon ava prezan ofer loportinite pou 2 dimoun ki’n poz kestyon pou demann klarifikasyon si zot bezwen.

Onorab Bastienne eski ou annan okenn kestyon klarifikasyon?

HON DESHEILA BASTIENNE MR SPEAKER Go ahead.

HON DESHEILA BASTIENNE Minis letan ou fer en revi lo lakantite dimoun ki’n al anrezistre ek lakantite ki’n ganny travay.

Eski ou pe santi ki gradyelman Seselwa pe rantre dan sa travay?
Ouswa menm ki i annan bokou lavertisman prenon kont zefor ki zot pe fer pou met Seselwa dan lanplwa, ki i annan ankor ki pa pe montre lentere pou leve e al tap sa bann laport pou zot kapab ganny en lanplwa?

E mon, lot kestyon Minis.

Nou’n osi ganny bokou konplent ki menm letan job seekers i al kot Biro Lanplwa, zot tarde ganny apele ou menm pa ganny apele ditou pou zot konnen kot zot debout.
E letan zot call par ler laplipar di tan repons se ‘’Espere.’’ ‘’Nou pa ankor pare.’’ oubyen sa travay ki zot pe rode pou lemoman napa.

Minis ki mesaz ki ou, ou annan pou sa bann dimoun ki kontinyelman annan sa bann konplent parey?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Onorab mon a pran ou premye kestyon.

Ki letan ou pe dir mwan, eski i annan ase louvraz pou Seselwa?
Eski zot pe pran louvraz?

Wi, mon’n dir dan mon larepons nou annan plis louvraz ki dimoun at the moment.

E nou war poudir sa bann louvraz i across the board.

I pa zis dan bann sekter ki pran zis en kalite dimoun.

I across the board.

So nou lapel se dimoun come forward pou zot kapab pran louvraz.

Wi, i annan louvraz.

E again latitid toultan mon dir avek nou behaviour i vreman enportan.

En kantite dimoun pe fer vreman byen e zot pe travay.

E zot prodiktiv.
E zot prodiktiv.

Me parkont i annan en pti group ki still asize lay back, and then wait pou, mon pa konnen annan de fwa mon osi ki zot pe wait for.

Si zot pa le antre dan lanplwa, ki difikilte zot annan.

Me solman parkont si zot in vin anrezistre kot nou.

Nou pe sey nou mye.

Konplent, parey mon’n deza dir, ler dimoun i vin anrezistre kot nou, i premye pa ki sa dimoun i fer pou li komans - Pou nou kapab identify i pa dan louvraz.

E pou nou kapab facilitate sa process pou li.


So i pa vedir prezan ou’n vin anrezistre kot lanplwa ou asiz dan lakour ou espere kan lanplwa pou call ou.

En kantite bann dimoun ki nou pe montre dan sa sif ki’n ganny louvraz, zot in fer en kantite zefor lo zot lekor osi.

it is about E sa nou ankouraze akoz taking repower responsibility and yourself to get job.

Travay i bon li, travay i fer ou lavi meyer.

So nou met responsabilite lo zot.


into a Ou kapab imagine COVID osi in tap nou kot Biro Lanplwa en kantite.

E i annan bann moman ki nou osi nou’n scale down nou bezwen service.

So mon apologise si i annan dimoun ki kekfwa i krwar son kontak avek kot lanplwa in tarde.

Me solman nou try nou very best on a daily basis.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Cosgrow, ou a demann klarifikasyon ki ou bezwen.

HON WALLACE COSGROW Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker dabor mon ti’n omit taler pou dir bonzour Minis avek son panel.

So bonzour e welcome.

Minis 2 klarifikasyon pardon.

Ou’n dir ki My First Job i le sel Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Scheme pou lemoman ki pe ganny enplimante.

Eski zot annan petet dan zot vizyon lezot Scheme ki zot ti a kontan met an plas pou ede amelyor sa sityasyon?
An partikilye mon pe mazin bann Private Employment Agencies, ki mannyer zot pe servi sa bann Private Employment Agencies pou ed zot.

ouswa Akoz mon okouran ki i annan enn ki’n apply e ziska aprezan i ankor pe esper son laprouvasyon son rejection.

Eski zot pe servi sa bann Employment Agencies akoz zot kapab ede Minister Lanplwa dan sa demars pou ki nou bann Seselwa i kapab antre dan lanplwa?
Dezyenm Minis, Gouvernman ti dir ki poudir dezormen sak post etranze ki vin available, nou pou bezwen gete si napa en Seselwa parla.

I annan apepre 700ekek Seselwa parey ou’n dir ki ankor pe esper en louvraz.

Letan zot in konsider sa bann post etranze, eski sa 7 san ekek Seselwa i osi in antre in ganny konsidere, in ganny konsilte, ganny sey match avan ki sa bann laprouvasyon travayer etranze in ganny fer?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.


Mersi Onorab pou ou 2 kestyon.

My First Job i the Scheme at the moment ki nou pe konsantre lo la parey mon dir.

Apre nou annan nou Reskilling Program ki pe komanse.

Already nou’n identify 365 partisipan pou dan Reskilling Program.

E la an Zen nou komans avek nou Reskilling Training and program avek 125.

So ou kapab imagine nou pe demare.

E COVID getting hopefully a bit better ki kapab fer nou kapab target nou bann group, nou kapab kontinyen.
Plus, nou annan nou Skill Development Program ki very active.

E nou annan nou bann partisipan lo la.

Ki zot deza i annan, i en mixture of the skill development and on i the kontinyen.

trainings, job sa In terms of bann peers, nou annan bann peers ki nou travay jointly avek.

I annan 2 ki nou travay, nou outsource, nou servis avek zot.

E larestan zot pe to continue to get job seekers registered.

I annan en dernyen ki mon’n fek aprouve semenn pase.

nou ogmantasyon pou bann peers i ogmante.


fer zot louvraz savedir Ki Me selman par kont Onorab.

Zis pou fer ou konnen Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 poudir nou pe fer review en pti pe how the peers work.

E fer en pti evalyasyon how efikas in ete.

E si i annan fason ki nou kapab fer li pli efikas e efektiv.

Pou donn en better service e osi pou nou kapab travay jointly ansanm pou the same obzektif.

So sa bann, ou dernyen kestyon bann post available.
Onorab mon donn ou mon garanti ki mon Departman i travay the very best that they can to make sure en Seselwa i ganny en louvraz premye.

E sa nou fer li an en fason sistematik.

E en fason striktire.

Se sa ki nou’n dir poudir tou bann landrwa ki pe rod en, pe advertise louvraz it has to come through us.

E nou annan full oversight lo sa bann louvraz ki vini.

Son prosedir i vreman senp.

So dizon en dimoun pe apply en GOP, sa louvraz i bezwen ganny advertise.

E i bezwen ganny advertise lo Nasyon ki enn.


And then we pick up all the jobs pa zis sa ki pe vin rod GOP.

All the jobs.

Si ou regard nou website ou pou war ek nou Facebook page.

Tou sa bann louvraz i ganny advertise.

Nou osi bann travay lakonpannyen pou fer nou bann advert ki kekfwa ou war lo televizyon.

avek sa I pas tou le Mardi ek tou le Zedi, nou pas sa bann advert.

E nou annan en good working relationship avek SBC ki nou annan bann slot times ki nou bann adverts i pase.
Nou’n menm fer advert pou dir sa bann advert pe pase.

So again nou pe donn loportinite.

So avan en dimoun i pou ganny en GOP aprouve, nou’n bezwen fer sir ki dan database napa dimoun.

E sa nou believe very strongly ladan, napa dimoun.

E dernyen opsyon se pou konsidere whether this person can actually have the GOP.

ti annan But on top of that all the way that we go.

Mon konnen bann lontan understudy process ki ti arive, nou konnen poudir pa ti marse.
En dimoun i kapab dir poudir in pran en dimoun understudy 4an, 5an, 6an, 10an i ankor pe understudy e zot dir nou dimoun pa ankor pare.

Prezan la nou ki nou fer nou fer en succession plan.

So ler nou donn en GOP savedir dan 2an i bezwen annan en dimoun ki succeed and take over.

So sa i bann keksoz ki nou’n sanze, nou pou fer sir i marse.

Pou fer sir nou Seselwa ganny priyorite.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Nou pou pran kestyon siplemanter ki nou annan letan.
Me sa kestyon en le dimoun kantite i Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 lo Alor lenformasyon.

gard kestyon lo size ki nou pe la.

Onorab konsantre Woodcock premye e i a swivi par Onorab Samynadin.

So met ou pare pou al deryer.

Onorab Woodcock.

HON WAVEL WOODCOCK Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis.

Tou Manm e tou dimoun a lekout.

Mr Speaker mon profit sa lokazyon pou mwan swet tou bann zanfan Grand Anse Praslin, Sesel en zot fet bonn lazournen!
lazournen, Mon kestyon i comme swivan: Minis i annan en kategori bann ki ti pe ganny lasistans anba URS dan lepase.

E parey bann madanm ki anwad fanmir ouswa bann ki fek ganny zanfan.

Prezan zot pe war li difisil, sirtou bann ki ti lo URS, pou zot ganny lanplwa.

Pou ganny louvraz.

Akoz obviously zot annan sa 4 mwan maternity leave.

zot E plizyer sa bann dimoun pe vin devan pe rod lasistans welfare Sosyal pou petet pou sa 3, 4 mwan ziska ler zot nobou kapab ganny en louvraz.
bann lakonpannyen pa pe pran sa bann madanm dan sa kad.

Akoz zot Alor pe eski konsidere pou donn lasistans welfare sa bann ki pou dan sa kategori, ziska ler zot sorti dan maternity e zot nobou antre dan lanplwa?

Mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi.

Minis.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Onorab tou bann dimoun ki vin kot lasistans, pou vin rod lasistans Sosyal.

Parey ou konnen i annan prosedir e osi i annan kriter ki ganny met an plas.
E si sa bann dimoun i vini zot in ganny lasistans pou fill zot forms, anmenn tou zot bann paper work verifikasyon.

Of course it is considered.

So i pa en keksoz ki nou fer dimoun dezavantaze.

E nou pou realize poudir i annan louvraz ki pa pou pran en dimoun because sa dimoun is expecting.

So mon pou ankouraze bann dimoun vin devan, apros departman, e the procedures.

And if you meet the criteria of course you will be helped.

Mersi.

follows MR SPEAKER Mersi.

Onorab Samynadin.


HON KELLY SAMYNADIN Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker, avek ou permisyon mon ti a kontan mon osi swet tou zanfan dan distrik Au Cap e dan Sesel an antye, en bonn Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 enternasyonal fet zanfan.

bann Minis Bonzour Minis avek ou delegasyon.


eski premyerman ou kapab dir sa Lasanble, an konparezon avek nonm travayer etranze ki an demann, konbyen Departman ou letablisman ki swa prive ou piblik ki pe adopte en Polisi nationals only?

Avek bi pou garanti ki se mazorite Seselwa ki ganny rekrite an priyorite?

linisyativ E dezyenmman, avek bi pou plan garanti Gouvernman, pou ki Seselwa i travay dan en klima ki ankouraz ek lenzyenozite.
Ki mekanizm ki Minister Lanplwa in met an plas pou asir devlopman bann kontinyel profesyonnel?

Apard ki re skilling ki ou’n deza nonmen.

e Afen krwasans ekonomik dan pei i kapab ganny garanti.

Mersi.

prodiktivite nou ki MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.

Onorab pou lemoman la mon okenn le ki lenformasyon ki ou konpar bann lenstitisyon ki pran nationals only.

Kontrer ou met sa en bon nide.


Mon krwar i en keksoz ki nou bezwen push to forward napa actually see lekel bann ki kekfwa 100 percent nationals only.

Mon konnen i annan.

I annan en pe ki mon konnen in to my attention.

Me come solman ou war osi bokou i fer en kantite zefor.

Very proud actually to say, I am a 100 Seychellois.

Mon percent konnen i annan dive centre.

Mon konnen i annan lotel, guest house.

Pa lotel, guest houses and stuff like that.


But I think that will be interesting for me to know as well.

So thank you for that.

Mon a les PS pran sa dezyenm bout please.

Mersi.

Mr Speaker i ok?

MR SPEAKER Wi PS go ahead.

PS JULES BAKER Thank you Mr Speaker.

Bonzour Mr Speaker.

Bonzour tou Manm Lasanble.

Bonzour tou dimoun ki a lekout.

Mr Speaker, mersi Onorab pou ou kestyon.

En tre bon kestyon annefe.

Me solman a sa moman donnen parey ou pou konnen devlopman resours imen.
E devlopman sirtou i atase avek profesyonnel Minister Ledikasyon avek devlopman resours imen.

portfolyo Me sa ki mon kapab dir ou se ki nou travay an tre pros kolaborasyon avek Departman Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Ledikasyon e ensi ANHRD.

Ki kot sa bann bon ankadreman in fini ganny prodwir e met lo labour market, Minister Lanplwa i responsabilite pou fasilit zot avek akse pou lanplwa, mazorite letan dan domenn ki zot in train.
Me sa ki mon kapab dir ou, i annan en konversasyon ki pe ganny deroule an se moman.

E byento nou ava diskit en pe pli profon lo sa size, Resource Development, Planning and Resources.

Mersi Mr Speaker.

Human MR SPEAKER Mersi PS.

Onorab Sophola e i pou par Onorab Letourdie alor met pare.

Onorab Sophola.

swiv Minis HON NOLINE SOPHOLA ou ek Bonzour Minis delegasyon.

Mersi Speaker.

Tou dimoun ki a lekout.

Minis mon konnen ki ou Minister pe fer en bon pa travay e nou osi nou popilasyon nou apresye.
rod sa lanplwa i annan bokou issues ki atase avek.

Mr Speaker, dimoun pe ankor ganny demande ler zot al rod en lanplwa, zot demann ou leksperyans.

Ou afilyasyon politik osi i zwe en gran rol.

E job seeker i esper call, me pa zanmen gannyen.

zafer Mr Speaker, si sa bann dan rantre pa dimoun lanplwa, kote zot pou ganny leksperyans sa progranm skilling?

apard Mr Speaker, si krwayans politik, mon krwayans politik i diferan ek sa ki pou ou, e mon kalifye pou sa plas, e mon refize gannyen.
Akoz mon lapartenans politik … MR SPEAKER Onorab prosed silvouple.

lo kestyon HON NOLINE SOPHOLA i en gro Mr Speaker, sa problenm pou pei.

Mon enplor Minis, mon enplor Minis pou met en mekanizm an plas, pou fer arete avek sa move latitid.

E redwir komanter Seselwa, si Seselwa i pares.

Minis eski ou kapab dir sa Lasanble, ki prosedir ki sa bann aplikan i bezwen fer ler zot pas dan sa bann move sityasyon refiz plasman dan lanplwa?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Minis.


PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

E fer sa mon kontan ou’n statement ki ou realize poudir nou pe fer en kantite kot Departman Lanplwa pou met dimoun dan louvraz.

So thank you for that.

Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Onorab i annan bann defi ki ennler i arive avek en dimoun akoz i pa antre dan lanplwa.

Sa semenn menm mon war diferan dimoun pou diferan rezon.
I annan dimoun i vini, ou dir in ganny trained oubyen in ganny counselling pou fer son CV.

This is an A4 page, CV i ariv zis lanmenm.

So sa i enn, i annan dimoun pa met zefor.

I annan dimoun kekfwa, annan de fwa i le sa louvraz ki pa ale ek sa kalifikasyon, ek sa leksperyans ki i annan.

So i annan diferan keksoz.

E i annan menm parkont dimoun ki ler ou pe call li, parey mon dir ou nou ti fer legzersis apepre 2 semenn pase pou target at least 400dimoun.
Li i pe dir ou i pa ankor ler pou li travay, i pe pran son letan.

So lalis i gran.

Me solman en keksoz ki mon kapab garanti ou, anba sa Gouvernman, pandan mon watch, napa afilyasyon politik!

(APPLAUSE) MR SPEAKER Onorab ou’n demann ou kestyon.

Nou a kontinyen.

Onorab De Letourdie.

HON JANY DE LETOURDIE Mersi Mr Speaker.

Bonzour tou dimoun.

MR SPEAKER Onorab kontinyen silvouple.

De Letourdie HON JANY DE LETOURDIE Mersi Mr Speaker.

Bonzour tou dimoun.
Bonzour tou dimoun.

Minis mon 2 … HON NOLINE SOPHOLA (Off-Mic) MR SPEAKER Onorab Sophola nou a retourn lo ou kestyon si nou annan letan.

Onorab De Letourdie kontinyen.

In In reponn in dir napa afilyasyon politik e sete sa ou kestyon.

Mersi.

reponn.

HON NOLINE SOPHOLA Be ki prosedir ki Minis pe fer?

MR SPEAKER In dir ou napa, so napa prosedir.

Onorab De Letourdie poz ou kestyon.

HON JANY DE LETOURDIE Mersi Mr Speaker.

Bonzour tou dimoun.

Minis mon de kestyon.


I an sipor avek bann travayer ki pe travay dan lotelri e osi ti ava anvi, ki ti ava travay dan enterese pou lotelri.

Minis eski ou Minister ti a konsider en revizyon dan Employment Act.

Kot i permet en anplwayer pou pran lavantaz, letan i ensiste ki son travayer i konplet 10erdtan par zour pandan 6 zour.

Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Fodre dir ki pa tou lotel ki pe pratik sa.
Me i annan i pe abize, akoz aktyelman i annan sa laport ouver la.

Alors Minis, eski ou ti a kapab fer en sort ki zour zot ava annan en revizyon, petet ti ava posib pou met par lanplwa kekfwa kategori lotelri, kategori lot, lot.

Mon dezyenm pwen Minis, eski ou Minister ti a konsider standardiz bann post titles ki konfiz Seselwa ki anvi apply bann job?

Akoz par egzanp nou kapab war bann koman mini post attendant, petite attendant, safe together Manager, Guest experience, e menm Lady in red.
title E Minis mon mazinen poudir sa petet i ganny fer, mon pe prezimen pou farous Seselwa dan lanplwa.

E alors si en standardizasyon kot dimoun pou ankouraz plis Seselwa pou pran sa bann pos.

Mersi.

annan ava ti MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.

Mersi zis pou Onorab.

Onorab anmenn pou ou latansyon ki ler kot Departman Lanplwa poudir i annan labi dan diferan fason ki pe arive.
Swa excessive okouran nou hours, oubyen leave pa ganny donnen, oubyen lapey bann keksoz koumsa.

Lanplwa i annan son bann Lalwa ki immediately take effect.

E si i vin dan nou latansyon ki mon kontan, akoz en kantite dimoun pe anmenn en kantite keksoz dan nou latansyon.

Otomatikman nou Departman Industrial Relations i kick in.

E i al fer bann lenspeksyon.

E sa bann lenspeksyon nou pa donn - nou pa demann bokou letan pou fini konplete e donn sa rapor pou nou kapab pran aksyon.
So dek ki nou konnen e nou annan levidans, then action is taken.

Dan sa rapor normally letan mon vwar i dir i etablir ki pe arive.

I etablir bann konversasyon ki’n gannyen avek bann staff.

E i etablir ki i pe ganny rekomande ek bann action plans.

E i annan en swivi.

So mon ankouraz dimoun si i annan bann labi dan diferan fason ki pe arive.

Please come forward and tell us, and report.

Ou pa bezwen annan de fwa ni met ou non si ou santi poudir ou pe protez yourself.
Menm bann let anonim nou kapab generate an inspection, nou kapab fer.

Bann zafer post title mon kontan ou’n fer resorti akoz once and for all i bezwen arete sa bann zafer.

E mon krwar Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 bann landrwa ki ti pe fer sa in realize ki nou nou’n konnen ki zot pe fer.

Bann titles avek job bann gran, gran tit e bann kalifikasyon annan de fwa ki zot demande i pa match.

Alor nou annan en very good eye dan nou seksyon pou ogarde poudir be non, sa i just a ploy.
I zis en keksoz ki zot pe mete.

So nou port en kantite latansyon lo la.

E mon krwar ban landrwa, bann biznes in kon pran poudir nou konn sa tre byen.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Aglae.

HON EGBERT AGLAE Mersi Mr Speaker.

Minis ou’n fer resorti dan ou larepons ki aktyelman la ou annan plis lanplwa ki travayer.

Me an menm tan nou konnen i annan en bon pe dimoun ankor, ki ankor pe esper travay e zot pe ale, vini.
Minis baze lo sa, petet eksplik nou kwa an plis zot pe mazin fer pou kapab annan sa mayon ant sa enn ki pe espere premyerman e sa antite li menm li ki pe fer lavertisman pou vacancy li menm li.

Ki i annan sa, i a reflekte en kominikasyon.

Akoz par ler bokou pe asize pe espere, pe esper call pa gannyen.

Pa konnen.

I pe pas detrwa landrwa dan menm senaryo prosedir.

So ki mannyer nou pou etam pou donn lespwar sa endividi ki pe espere?
Dezyenmman Minis, sa ki ou fek nonmen la i annan en lenportans ki nou bezwen atase baze lo fe, kot sa bann job ki pe ganny advertise premyerman i pa pe reflekte sa ki merite.

E baze lo sa mon ti a kontan demann ou Minis, eski Minister pe fer sir ki zot pe at least kler tors ase kler bann renewal of GOP li menm li?

Ki souvandfwa sa Departman, sa sa lorganizasyon, lakonpannyen in fini idantifye son travayer li.

Me zis i pe pas en prosedir akoz Lalwa Lanplwa i demann li pou fer sa.
Me ki i annan nou Seselwa ki pe espere.

Eski zot pe fer sa scrutinization ase deep pou fer ki sa bann lesapman ki sa bann dimoun pe fer nou Seselwa i pas an premye?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Onorab again mon donn ou mon garanti ki nou pe travay Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 en kantite pou still fer sir la sa diferans ki reste ki nou pa ankor met dan lanplwa, we do.
Me selman parey mon dir, i en zefor tou lede kote.

Par egzanp en kantite fwa nou call, i bann senp pti keksoz, sa dimoun pa pran telefonn.

Mon konnen poudir nou travayer annan de fwa i al dan lakour ziska 8er diswar pe call sa dimoun.

Telefonn is out of service oubyen nou fer 15, 20 call zot pa pran.

So i annan en joint approach ki bezwen arive ki zot meet nou half way.

Like I say ler ou’n vin anrezistre pa vedir ou sit back.
Sa bann ki ou war in ganny louvraz la, zot in fer en gran zefor lo zot lekor osi.

E sa ki gou zot call nou, zot pou dir thank you, la prezan mon pe anploye.

Me selman mon kontinyen dir, dan reskilling for example the program, i pou la li.

Nou pe keep en watch pou dir be ok, la nou le komans ek 125.

Annou fer sir nou 125 i turn up.

I pa pou turn up ler i le, ki zour i le.

You know petet en bann latitid ki mon krwar nou osi nou bezwen fer sa zefor and change.

Akoz nou pare nou.
Akoz nou pare nou.

Sak fwa en dimoun ki nou war i antre dan lanplwa la, i en laglwar pou nou.

Nou kontan, konmsi nou dir, sa enn nou’n fight all the way, nou’n chase lotel.

Nou’n chase sa sa construction company pou fer sir ki sa dimoun i ganny en sans.

E i fer nou happy letan nou war poudir sa dimoun in gannyen.

So nou zefor i kontinyen, i kontinyen.

La mon pe met en lapel.

The Reskilling Program is happening.

It is going to start.

Please si nou’n identify you, come forward.

Pa zis sit back.
Pa zis sit back.

Fer ou zefor, pa vin en zour, 2 zour ou pa vini.

So i enportan pou annan sa kontinyasyon.

Mon a les PS Mr Speaker, reponn sa dezyenm bout si i ok. MR SPEAKER Wi PS i kapab pran laparol.

PS JULES BAKER Mersi Mr Speaker.

Mersi onorab pou ou dezyenm kestyon.

Zis pou azout en pti pe lo sa ki Minister in dir regarding mayon Onorab ki ou’n dir.

Mon krwar letan Minis in donn sa bann statistik oparavan.

I dir ou 243 dimoun nou’n esey call.

243 dimoun pa en pti gin dimoun sa.


2 43 dimoun ou pe sey call pou ou donn li en plas travay, pou ou fasilit li ganny en plas travay.

Son telefonn i dir ou ‘cannot be reached at present’.

Dezyenmman, nou menm Minis in dir se ki ou lo bezwen met en lanons Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 televizyon pou dir keler nou lanons pou pase, en dezyenm mayon ankor sa.

Pou ed zot menm konmsi, konmsi, be desann.

Ou konpran?

I annan en kantite zefor.


Menm parey ou okouran annan de ler ki nou menm fer door-to-door pou al rode dan ban distrik partou.

Nou anvoy lalis vacancies kot tou bann MNAs.

Kot tou bann ASP welfare dan distrik ankor.

Be konmsi mayon li, kominikasyon i la, i zis kekfwa i depan ankor en pti pe push de lapar sak endividi, pou zot kapab desann pou vin donn en koudmen.
la i Mon pou pran en pti bout kestyon Onorab avan regarding Employment Act avek post title ansanm avek sa ki ou’n dir in terms of scrutiny.

Mon krwar i vre nou’n realize poudir tou sa bann post ki Onorab in fer resorti.

Sa bann zoli post ki zot in mete ki en senp waitress i apel in villa dining, e prezan dimoun pa tro, tro ganny en konpran.

So e tousala i annan en, nou pe travay avek ISCO ki en lorganizasyon enternasyonal.

Ki annan bann standar post.


E ki nou pe fer la se ki nou pe renouvle Employment Act.

E tre byento nou’n konsilte preski tou, enkli zot menm zot bann Onorab nou’n anvoy Employment Act kot zot pou demann zot, zot lopinyon lo la.

E byento nou pou vin avek en standar advert ki pou bezwen ganny dir tou bann eleman enportan ki pou kapab ganny mete dan sa adverts.

Si en post i ganny mete ki pa form parti sa standar, nou pe dir li al re advertise akoz nou pa pou aksepte.
E letan sa post i vini, Then nou pou match li avek job seeker ki readily local available lo labour market e pare pou pran sa pozisyon.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Esparon.

E i pou swiv par Onorab Romain alor met pare pou al laba.

Onorab Esparon.

HON REGINA ESPARON Mersi, Mr Speaker.

Mr Speaker, lefe ki URS i anba en Lalwa date 2012.

Eski Minis i kapab konfirmen si sa Lalwa pou ganny repeal.

Ouswa si petet pli tar i pou ganny amande pou asir son lefikasite si zot pou revwar li ?
Dezyenmman Minis, ou’n dir ki i annan 4738 GOP, laplikasyon GOP ki’n ganny fer resaman.

I annan 600 pou Praslin ek La Digue, si mon mal ou a koriz mwan.

Eski i annan en prosesis kler e ou’n koz osi lo.

Ou pe dir poudir ou pa pe koz lo understudy, me ou pe koz lo en succession plan.

Eski i annan prosesis Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 kler pou bann anplwaye servi dan sa direksyon pou konsider Seselwa vizavi en etranze?
ki en E dan ka kot anplwaye i refize anploy en Departman Seselwa Lanplwa in vwar ki son kalifikasyon i ekivalan ek pou sa etranze, ki mannyer sa bann ka i ganny remedye?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi, Minis.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Premyerman wi, we will bring to repeal the Act for URS.

We will bring the paper to Cabinet.

Dan Praslin avek La Digue e si mon regard nou succession plan, we are actually working on our Policy to put it in place.
Akoz parey mon dir, olye al dan sa understudy ki ti, mon krwar ti en fason zis dir poudir ‘be wi, sa dimoun i la, i pou aprann’ be zanmen sa dimoun i fini aprann.

You know.

Vwala ki nou pe dir succession.

Succession savedir si ou’n ganny ou GOP pou 2an, by the time it’s 2 years, somebody else needs to take that job ki pou pran.

So, you will have to go, you will have to leave unless nou napa pou nou kapab ranplas sa pozisyon konpletman.
Me selman si ou’n pran en dimoun lo sa succession plan, that person has to be trained.

So, nou pe tally avek kantite lannen ki nou pe donn sa GOP.

E sa i en change completely e sa mon krwar i pou donn nou en garanti poudir i annan en dimoun that you will undertake.

Pou bann louvraz ki dernyen, ki ou pe dir eski si i annan sa dimoun nou pou still donn sa GOP ?

Larepons i senpleman non.

Nou very ruthless dan nou fason ki nou tyeke.

E mwan mon asize letan bann vreman byen appeals i vin kot mwan.
Avan ler mon dir wi, byen rar konmsi.

Mon bezwen re demann kestyon, mon re demann kestyon, re demann kestyon e toultan mon pa satisfe poudir napa en dimoun out there, they know I will not say yes or aprouve the post.

E sirtou si nou konnen.

Sa ki mon kontan, en kantite dimoun i bring bann keksoz to nou latansyon.

I a dir nou, be tel landrwa, tel dimoun ti pe fer menm louvraz e actually li ki ti pe train sa etranze.

I pou dir nou tel landrwa sa bann dimoun i la parey en pti clique, zot pa oule ale.
Zot in form zot pti group.

I dir ou pourtan i annan en Seselwa la.

Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 So, nou scrutinize everything.

I ask, we ask a lot of questions.

E sa mon garanti ou poudir it’s not going to happen anymore.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Romain.

HON GEORGE ROMAIN Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis avek ou delegasyon.

Minis, an vi ki nou konnen ki ou Minister in fer bokou pou met dimoun dan travay espesyalman bann ki ti lo Scheme URS.
Eski Minis ti kapab dir avek sa Lasanble konbyen dimoun ki zot in ede met dan lanplwa e ki ozordi in kit sa lanplwa ?

Sa i mon premye kestyon.

Mon dezyenm.

Minis nou osi konnen ki ou Minister pe fer tou posib pou met Seselwa dan bann pozisyon ki pe ganny okipe par etranze.

Eski Minis i kapab dir avek sa Lasanble, ki kantite pozisyon ki’n ganny lokalize pandan sa dernyen 6mwan ?

Mersi, Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Wi Minis.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi, Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.


Premye kestyon ti konbyen dimoun ki’n kite.

Onorab si sa bann dimoun pa fer nou konnen poudir zot in sorti dan sa lanplwa.

Most of the time nou pa konnen.

It’s only si zot vin through an application, through a GOP, then we know.

Pran en lotel par egzanp, nou konnen dizon nou annan, nou’n fer 230 dimoun antre lotel koman en dan sa priyorite pou nou Seselwa.

Ler nou ganny en call, human resource i a dir ou poudir 50 dimoun in kite, then we will know.

Right ?
Right ?

So, pou pran sa figure consensus mon pa kapab donn ou en accurate figure.

Me selman mon kapab pran li par and establishment establishment.

E nou gannyen pa mal sa bann problenm ki dimoun i antre dan 3, 4 semenn apre they get another offer or i annan bann leres rezon zot kite.

E anler i difisil.

louvraz.

Se sa ki konmsi mon kontinyen dir, be antre dan en lanplwa pour lemoman.

And when you get the one that is your preferred one, i garanti.

Then you can move into the other one.


So, nou konnen poudir i annan 75 establishment dimoun i kapab kite just like that, parey mon’n tann mwan dir plizyer fwa lo televizyon pou diferan rezon.

Hours i dir ou enn, soley i tro for.

I lwen.

Mazinen dan Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Sesel konmela nou dir i lwen pou nou al travay en landrwa.

Konpran?

So i annan bann leskiz ki zot donnen annan defwa.

Me selman unless they tell us, nou konnen.

Me si non, zot zis ale, nou pa konnen.


Ms Bresson a pran mwan … Mr Speaker, si i ok i a pran mon dezyenm kestyon.

Mersi.

MR SPEAKER Byen, wi.

Carry on.

Yes.

DIRECTOR EXECUTIVE VERONIQUE BRESSON Mersi Mr Speaker.

Bonzour tou dimoun.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Pou sa dernyen pou localisation, nou napa spesifik sa dernyen 6 mwan.

Me selman si ou bezwen sa lenformasyon nou kapab fer ou gannyen.
sis mwan lo nou Me selman an tou, an plan zeneral lokalizasyon nou annan 327 post ki’n ganny idantifye e ladan nou annan 124 ki’n fini localize.

Sa i as at Mars 2021. oule selman spesifik pou dernyen 6 mwan, sa nou kapab fer ou gannyen.

Mersi.

Me si MR SPEAKER Mersi.

Avek sa mon a pas Onorab Gabriel.

Wi.

HON CONRAD GABRIEL Mersi Mr Speaker.

Welcome Minis ek ou delegasyon.

Mon a dir bonzour tou dimoun a lekout, espesyalman zabitan La Point Larue.
Minis atraver zot bann vizit ki petet ou bann zofisye expectorate i fer dan bann lorganizasyon travay.

Petet eski zot ensure ki tou sa bann travayer zot dokimantasyon travay i anliny avek Lalwa Lanplwa.

E in the event ki si zot dekouver ki i annan ki pa anliny, petet ki aksyon, mezir apropriye ki zot pran avek sa sityasyon?

etranze E dezyenmman an pasan zot in dir i annan apepre 243 dimoun zot pe sey call.

Petet atraver ou Speaker.


PS ou ti a kapab dir mwan petet si i annan okenn zabitan ki trouve dan mon distrik Point Larue, mon ti ava kontan ou alert mwan.

Akoz nou an kontak avek tou dimoun, mon konn preski zot tou.

Si ou pe ganny difikilte mon ti a byen kontan donn ou en led.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

PS i ava adres sa, wi.

PS JULES BAKER Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.


Mon a pran sa enn premye, Minister parey ou kapab konstate, Departman Lanplwa i annan en manda pou li fer Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 bann lenspeksyon lo landrwa travay e nou konstate ki i annan anplwayer ki an defo avek landrwa travay.

Me sa ki mon kapab dir ou lo nou rikord la Onorab, i annan 20 case ki already devan Employment Tribunal an term prosekisyon.

Nou annan 12 ki dan prosesis file ki nou pe asize pou initiate legal action.
E i fini ganny annan 7 ki’n sentence e pinisyon in ganny pran kont zot.

Mersi Onorab.

MR SPEAKER Mersi, an se moman mon pou pas lo prosen kestyon.

Mon konnen i annan plizyer Manm ki’n lev lanmen.

Me selman si nou annan letan ler nou’n fini lot seri kestyon.

Eski mwan, wi ou ti pe sinyalman mwan keksoz la?

wi, ok. Minis mon a permet ou reponn, me selman apre mon a pas lo lot kestyon e mon pe anvizaze ki nou pou kontinyen avek menm Minis apre midi.
Si nou annan letan nou a pran ankor kestyon, e mon annan non tou bann Manm ki’n lev lanmen.

Mini sou ti bezwen fini sa.

MINISTER FRANCOURT PATRICIA Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.

Akoz ou’n demann nou bann non.

Wi, nou kapab donn tou sa lenformasyon par distrik.

Si i annan bann leres Manm Onorab ki oule konnen lekel zot bann dimoun dan zot distrik e nou annan to bann data up-to-date.

dan Konbyen dimoun ki pe travay distrik, zot konbyen dimoun ki pe rod louvraz dan zot distrik.
Parey mon ti donnen dernyen fwa.

We can give you all these information.

So, nou a pran kontak pou share.

Mersi.

MR SPEAKER Tre byen.

Madanm Clerk, nou annan nouvo zofisye ki pe antre la?

en Ok, mon annan dilenm la, akoz nou pe bezwen sanz zofisye ki demann en break tou mannyer.

Me alors sa ki mon a fer.

Mon a retour en pti git lo mon desizyon.

Mon pou pran ankor 2 kestyon e apre nou pou terminen pou sa peryod e nou a retournen 2er pou kontinyen avek Minis.

Next lo mon lalis i annan Onorab Hoareau.


HON JOHN HOAREAU Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis avek ou lekip.

E antan en ansenyan mon pou osi dir bonn fet tou bann zanfan Seselwa.

Mr Speaker, mon kestyon i baze lo larepons ki Minis in donnen lo zafer re- skilling.

In dir nou poudir i Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 annan 365 dimoun ki’n ganny anrezistre.

Ladan 125 pe al komans training sa mwan.


Mon ti a kontan kan ki sa 240 pou komanse, ki reste e si sa bann dimoun ler zot pe fer sa training zot ganny okenn saler.

E osi Mr Speaker, an vi ki Minis in donn nou en lo kantite detay bomaten reduction dan demand for redundancy, lo My First Job, matching employment ensidswit.

Mon oule ki Minis, si i avek konfirmen kapab Seselwa poudir sa Polisi pou met Seselwa premye dan louvraz pe marse?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Wi Minis.


PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi, Mr Speaker.

Mersi Onorab.

Onorab bann ki nou’n komanse pou an Zen.

Akoz la i permet pou nou kapab annan group.

Akoz the numbers ki nou pe fer pou re- skilling i bezwen, mazinen nou pe peye sa servis.

I bezwen annan quantity.

Sansan i pa pey fre, ou pe pey sa servis, ou bezwen kontinyen peye, peye.

To be able to get a group.

So, as soon ki sa bann i fini depandan ki re-skilling title ki zot anba, pou ki sekter.
Then sa profiling i komanse byen boner osi pou nou kapab regarde ki bor avek bann servis providers nou kapab plas zot.

So pou nou pa esper pou dir esper sa fini and then we start looking where to place them.

So way before nou’n fini konpran pou kapab match ki bor sa bann dimoun i ale an bann swivan vacancies pe vini e ki bor bann GOPs.

kote nou Dernyen fwa mon ti dir zot par egzanp bann GOPs ki pe al expire we have this knowledge in advance e nou komans kapab deside ki bor pou match.
E nou annan sa bann lenformasyon.

As as, soon again mazinen nou Bidze ki nou’n gannyen, that we are working with.

As soon as ki en batch i fini, nou bezwen pran sa lot batch.

Me toultan nou pe dir.

Si sa dimoun i fer en zefor, mazinen poudir si ou lo en re- skilling program e lanplwa i stipulate sa premye, e ou pe montre poudir mon pe seye, mon pe fer en zefor.

Mon en active job seeker.

I pa vedir ki akoz ou vin lo progranm ou aret rod louvraz osi.

Ou en active job seeker.


si So nou regarde ki mannyer nou kapab siport zot fodre.

The financially welfare to work program is working very well e nou’n vwar statistik i montre ou poudir dimoun in leve, dimoun tann Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 sa mesaz e dimoun in realize poudir I cannot carry on just sitting back e zis ganny en hand out, ganny en handout.

Dimoun sa responsabilite.

pran in dimoun bann Laplipar ou i montre ki’n anrezistre avek nou.
They are looking for jobs, there are going into jobs.

La nou pe zis dir reste dan en louvraz.

So, sa ti en desizyon fantastik ki nou’n dir ek dimoun, wake up, empower yourself.

Make it better for yourself ek ou fanmir e antre dan en louvraz.

E nou vwar i ape marse.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Mon’n fer en zefor spesyal pou akomod Onorab Leader Lopozisyon.

Onorab Pillay pou son kestyon.

HON SEBASTIEN PILLAY Well, mersi bokou Mr Speaker pou accommodate e mwan.

Mr Speaker, mon ti a kontan demann Minis.


Ou pe penn nou en portre e an deor nou ganny en lot portre avek piblik ki kontinyen vin kot nou.

So as much lenformasyon ki ou kapab donn nou on a regular basis ti ava ganny apresye Lasanble par Nasyonal.

Nou ganny en kantite dimoun ki ekrir nou, anvoy mesaz pou nou.

E ou pe dir nou enn, e zot pe dir nou en keksoz.

Sa ki mon ti a kontan klarifye Mr Speaker, eski Minis ou kapab dir nou an relasyon par egzanp ek bann gran lotel.
La nou pe tann lenformasyon ki Ephelia pe fer vini ankor 50 travayer.

Eski ou kapab provide nou tou bann pending GOPs ki sa bann gran lotel i annan?

Akoz i kontinyen annan konsern par Seselwa e zot al lo rezo sosyal.

Nou vwar bann lezot keksoz arive.

Si ou kapab sa lenformasyon.

donn nou E eski ou Minister in resevwar okenn konplent vizavi bann travayer ki pe ganny dir oubyen zot bann anplwayer pe met zot deor akoz zot in ganny teste pozitiv pou COVID.
Mon’n ganny detrwa ka ki dir zot in kot lanplwa e i paret i annan en sityasyon ki pe devlope.

So si ou kapab klarifye sa e dernyen pti pwen Minis, i pa en kestyon.

Me sa zafer let anonim la.

Mon pe ganny dimoun ki pe dir mwan zot in anvoye let anonim kot Departman Lanplwa.

Me zot in ganny dir comme quoi ki Departman Lanplwa pe entertain bann let anonim.

So, zis sey kalifye pou mwan en pti pe sa ki’n ganny dir ladan.

Mersi Mr Speaker.
Mersi Mr Speaker.

Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 MR SPEAKER Mersi.

Minis.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.

Mon a pran sa enn dernyen, i en pti pe pli fasil.

Si i anonim mon pa konnen mannyer nou pou fer li konnen poudir nou’n fer aksyon.

So selman sa ki mon kapab dir.

E mon wish, again mon dir.

Please you know, certainly si sa let in adres direkteman kot mwan Onorab, I will treat it with the most discretion and confidentiality.
Mon bann staff i kapab dir ou, ler mon anvoy en let mon tir tou sa ki mon konnen i kapab met sa dimoun at risk pou fer sir ki son identity i ganny proteze.

E mon wish en kante fwa ki nou annan bann rezilta, konmsi mon dir zot mon ti kapab dir sa dimoun sirtou bann ki nou bezwen al investigate.

Zot zis anvoye, prezan how do you give feedback?

I annan zis i dir ou mon pe zis dir, mon pe bring to your attentions.

So, zot konnen zot.
So, zot konnen zot.

Out their zot konnen lekel zot, lekel ki’n anvoy let kot nou e ki mannyer nou handle sa.

Ou kestyon premye Onorab, sa statement ki ou dir out there, there is a different picture, mon ti a kontan petet fer nou konnen at a later time ki sis a you want from us e of course poudir Departman Lanplwa i travay for lo konponan legal avek statistics.

vwar ou So whatever you need please tell us and ask us e nou a try nou very best to provide.

Sa i pa en problenm.

Pending GOPs.


Mr Speaker, PS a pran sa enn la.

Mersi.

MR SPEAKER PS i ava kontinyen.

Wi.

PS JULES BAKER Thank you Mr Speaker.

Annefe Leader mersi Lopozisyon pou ou kestyon.

Annefe i pa en kestyon, ou pe demann ou senpleman pou donn ou lenformasyon baze lo bann pending post pou bann major hotel ki nou annan.

E annefe nou kapab donn ou en pti pe statistik lo zot quota entitlement e osi zot quota level today.

Akoz parey ou konnen, ou’n deza vwar poudir tourism pe vini.
Me nou pou donn ou en good picture of what is happening in term of the major hotel.

That’s not a problenm, you can have it.

In terms of positive cases, lo nou latab as I speak now, mon zofisye, nou zofisye pa ankor mansyonn nou si i Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 annan okenn issue konsernan dimoun ki’n ganny pouse, ouswa aksyon disipliner pran kont li, kont en positive case.

But si ou annan lenformasyon, kekfwa ti a byen ki ou partaz sa avek nou.

Mersi, Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.


Nou pou pran en poz la.

Nou pou retournen 2er avek menm Minis, me en lot group zofisye.

Minis mersi pou sa partisipasyon pour lemoman la.

E PS Baker avek Ms Bresson mersi pou zot partisipasyon.

Nou a pran poz.

(BREAK) Woodcock MR SPEAKER Bonn apre midi tou dimoun.

Avan mon komans avek kestyon apre midi mon ti a kontan adres point of order ki Onorab Woodcock in leve dan lasal bomaten.
Onorab Loze, Onorab in konfirmen avek mwan an ekrir ki ou’n fer plizyer komanter, enkli poudir ‘ou lalang, parey VP i lalang’ e ou’n dir sa omwen 2 fwa.

E apre lezot komanter.

Alor mon pe demann ou si ou aksepte sa bann komanter in ganny fer.

Wi Onorab Loze.

Wi Onorab Loze.

Micro silvouple, i annan landrwa ki micro i tennyen?

HON JOHAN LOZE Mr Speaker, eski okenn par dan rapor Onorab Woodcock in note okenn son bann komanter off-mic ki li in fer?

Mon zis anvi konnen?


MR SPEAKER Napa naryen pou fer avek sa, zour i fer komanter off-mic ou kapab raise en point of order, si i fer dezord ou kapab raise en point of order lo son konportman.

HON JOHAN LOZE Non Mr Speaker, mon pa vin raport personn dan Lasanble mwan!

Sa mon pa pou fer mwan!

MR SPEAKER Onorab.

Mon pe dir ou mon annan krwayans dan sa ki Onorab Woodcock in raporte, e alors mon pe demann ou pou apologise silvouple.

Avek kwa ?

HON JOHAN LOZE Mon pou apologise pou ki?


Pou ki egzakteman Mr Speaker?

Mon pou apologise lo basis en raporter, en tattletale, be anba ki provizyon Standing Orders …?

MR SPEAKER Onorab Loze, mon pa pe ekout tousala, mon pe demann ou en apology avek Speaker e avek Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Lasanble.

Si ou pa pou apologise silvouple retir ou dan lasal.

(Interruption) HON JOHAN LOZE Mr Speaker.


The whole basis of this se pou tir mwan dan lasal baze lo en keksoz ki pa egziste dan Standing Orders Lasanble Nasyonal!

anywhere MR SPEAKER I egziste.

HON JOHAN LOZE Kote dan Standing Orders ki dir ki Manm i annan en fonksyon tattletale, raporter parey pti zanfan lekol lo son fellow Members!

I pas en zournen antye rabase laba li.

Zanmen i pou cross my mind pou lev mon lanmen pou al ekrir en rapor lo li.

MR SPEAKER Mon pa pe antre dan tousala.


Onorab Loze mon pe demann si ou pa apologise silvouple retir ou dan lasal pou apre midi.

Pou apre midi silvouple.

Onorab.

HON JOHAN LOZE Mr Speaker, mon pou gladly apologize pou lapenn ki Onorab Woodcock i en pti zanfan e i genger!

Mersi.

(APPLAUSE) MR SPEAKER Mon pa aksepte sa.

Mon pa aksepte sa.

Silvouple sorti.

Sorti.

(APPLAUSE) (Interruption) MR SPEAKER Order silvouple !

Mersi.

Bon, mon demann order silvouple !


E mon osi demann leskiz pou sa enteripsyon.

Minis bonn apre midi e byen venir pou nou peryod kestyon.

E mon a osi dir byenveni ou delegasyon ki annan Mrs Linda William-Melanie, Principal Secretary of Social Affairs, Ms Brenda Morin ki CEO pou Agency for Social Protection e Mrs Debbie Celtel ki Direkter Loperasyon pou Agency for Social Protection.

Nou pou pran kestyon, nou annan 3 kestyon.

Wi Onorab Pillay?

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker, mon point of order i relate avek nouvo prosedir ki nou pe pran.

Mwan bomaten ler mon ti pe koze a plizyer repriz Onorab Woodcock e serten lezot Manm lot kote in dir mwan mon lalang, mon pa’n al ladan avek li.

Me selman mon ti a kontan ganny Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 ou gidans si from now on ler mon tann en Manm dir mwan mon lalang, mon raport avek ou.
Ou pou fer sa Manm apologise e si i refize apologise ou pou fer li kit lasal parey ou’n fer Onorab Loze fer.

E dezyenm keksoz ki mon ti a kontan met devan ou, si en Manm ler ou’n fini adjourn Lasanble, ou pe sorti deor, i pran son telefonn e son telefonn i komans fer en bann tapaz dan Lasanble, en bann tapaz dan Lasanble.

(laughter) (Interruption) HON SEBASTIEN PILLAY En bann tapaz dan Lasanble, Mr Speaker.

(Interruption) MR SPEAKER Silvouple.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.


Ou vwar ki kalite anfantiyaz nou pe al avek dan Lasanble.

MR SPEAKER Terminen silvouple, Onorab.

HON SEBASTIEN PILLAY Mr Speaker, ii ou pe dir mwan poudir koumsa ki nou prosede mon ava alert tou bann Manm lo mon kote latab, ki from now ler zot on tann okenn komanter lalang, oubyen dan okenn fason ki ganny fer par okenn lezot Manm lo lot kote latab, nou pou ekrir ou !
E nou annan garanti lo sa kote latab ki ou pou fer sa Manm apologise e nou annan garanti ki dan toute fairness e san bias ou pou fer sa Manm kit lasal, kit Lasanble pou sa larestan sesyon parey ou’n fer avek Onorab Loze ozordi !

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Raport okenn lensidan e mwan mon a deside ki pou fer.

Mersi.

Apre Nou pou pran kestyon, nou annan 3 kestyon.

Premye mon pou pas kestyon Onorab Wallace Cosgrow.


i annan 2 kestyon ki mon konsider poudir size i preski idantik e mon pou pas tou lede ansanm parey bomaten.

Alor nou ava apel Onorab Cosgrow pou son kestyon.

HON WALLACE COSGROW Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi Mr Speaker, bonn apre Minis avek ou delegasyon.

Mr Speaker, avan mon pran mon kestyon, mon krwar i regretab ki enn mon koleg Onorab pou ozordi pa kapab partisip sesyon kestyon.
Dan mon pwennvi i pa fair e i … dan sa la Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 (Interruption) HON WALLACE COSGROW I pa fair Mr Speaker e lo nou kote i pa fair Mr Speaker.

Mersi.

(Interruption) MR SPEAKER Proceed avek ou kestyon silvouple Onorab.

byen HON WALLACE COSGROW Wi Mr Speaker.


Minis pour ki nou Lasanble i kapab konpran pli diferan devlopman ki pe arive dan domenn benefis sosyal, afen ki nou ava kapab donn nou bann sitwayen lenformasyon pli azour e pli kredib, bann eski Minis i kapab met nou Lasanble azour lo ki zistans Lazans Proteksyon Sosyal ek son bann lezot partner in arive, avek sa progranm reform sosyal ki zot pe antreprann, ki ti ganny anonse tar lannen pase?
Eski Minis i kapab eksplik nou Lasanble si in annan okenn sanzman dan la fason ki progranm welfare pe ganny egzekite;- an term prosedir laplikasyon, bann dokiman ki bezwen ganny soumet par bann aplikan e la fason diferan evalyasyon i ganny fer?

bann ki Finalman, an vi bann ki’n restriksyon diferan konsernan anonse STC, restriktirasyon, (pardon) eski sa progranm peyman en morso benefis welfare atraver kart STC pou kontinyen?
E si wi ki plan zot annan pou bann zabitan Praslin ek La Digue ki dezormen pou napa outlet STC lo zot zil?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Mon rapel bann Manm Onorab ki nou annan en lot seri kestyon pou apre midi e mon annan lide termin nou Order Paper lo la.

So, mon pe demann annou ankor, respekte letan e mon aplik limit letan ki nou annan pou sa peryod.

Minis silvouple ou ava adres kestyon Onorab Cosgrow please.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi Mr Speaker.


Bonn apre midi bann Manm Onorab e bonn apre midi tou bann ki pe ekoute.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Sa progranm reform ki Sesel in antre an partenarya avek World Bank pou en peryod 4an, set en sipor bidzeter ki pou target reform proteksyon dan sosyal.

Bi se pou anmenn en reform total dan sistenm proteksyon sosyal isi Sesel ki pou fer li pli soutenab.
sistenm Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Sa progranm reform pe konsantre lo sa 5 pli gro problenm sosyal ki kout pei pli gro sonm.

Sa i konmsa ; Premye benefis pasyon retret, ki nou dir li retirement pension.

Dezyenm progranm swen kot lakour, home care.

Trwazyenm, benefis envalidite, invalidity benefit.

Katriyenm benefits dezabilite, disability benefit.

E senkyenm lasistans byennet sosyal.

Social welfare assistance.


Bi sa progranm avek Wold Bank, se pou siport Gouvernman Sesel dan son lobzektif ki’n fek mansyonnen par konsantre lo lobzektif 2 pilye, oubyen mazer.

ganny konsantre Premye: Premye pile se lo pou amelyorasyon efikasite dan sa progranm Proteksyon Sosyal pou ki en pli gran poursantaz benefis, i ganny donnen avek bann ki pli bezwen parey bann fizik, ki annan problenm oubyen finansyel enkli osi nou bann dimoun ki aze.
Dezyenmman, pilye nimero 2 pou konsantre lo fason pou anmenn en plis bon kalite servis dan nou sistenm progranm benefis.

Sa ki pe ganny espekte se lefikasite dan servis.

Sa pou fer ki bann ki pe ganny lasistans sosyal, pou ganny pli bon akse avek lezot servis ki zot bezwen e osi delivre en servis ki azour, letan espesyalman emergency parey la avek COVID-19.

dan Egzekitiv Dapre Minister Finans, Labank Board Mondyal, World Bank, in aprouv sa loperasyon depi le 25 Mars, 2021 pou en sonm $30milyon.
Depi Zanvye 2021 travay in komanse pou fer sir ki nou akonplir bann goals and target sa progranm ,pou asire ki bann lasistans aprouve pour Sesel pou lannen fiskal 2021 i kapab ganny materyalize.

En Dapre Minister Finans i en sonm $13.5milyon ki pou ganny donnen dan lannen 2021.

Komite Interministerial in ganny met an plas e i ganny dirize par Minis Finans e Minis Lanplwa e Zafer Sosyal.

Sa Komite i zwenn tou le mwan pou zot diskite.


Ledisyon, Minis Lo sa Komite i annan Minis Minis Lasante, Local Government, Minis Finans, Minis Family Affairs e parey mon’n dir, sosyal.

Bi sa Komite se fer ki i annan en bann Minis platform onivo, pou konsilte e desid Polisi proteksyon sosyal, ki sa bann Polisi i entegre dan sak Minister.

bann lo Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Siperviz devlopman, kondisyon ek loperasyon bann Polisi proteksyon sosyal.
etablir En lot bi se priyoritiz bann progranm proteksyon sosyal vizavi resours.

Nou lot bi, Technical Committee pou sa progranm lezot High Level sosyal e Working Task Group depandan lo nesesite.

en Nou lot bi se gid bann ek Minister, Lazans Departman, bann MDAs, lo ki mannyer pou enplimant bann aktivite progranm sosyal pou asire ki bann Polisi i marye byen ansanm.

E lot diskit lo progranm e rann kont bann Minister, Departman ek Lazans lo progre ki pe ganny fer lo sa bann progranm sosyal.
E nou enn dernyen, evalye e swiv byen pros lenpak lapovrete e reviz sa bann progranm ler i neseser.

Sa Komite Interministerial in kree son technical working group.

E son rol se pou fer sir ki tou Departman Gouvernman ek technical groups ki bann i i ganny formen, ganny angaze pou fer sa bann reform.

i Sa Komite Teknik raport lo progre zot travay avek Komite Interministrial tou le mwan e fer sir ki bann timeline pe ganny respekte.
Sa technical working group in kree 7 sou-Komite ki lobzektif pe annan diferan comme swivan e zot deadline i Zilyet, 2021.

Index, Premyerman zot pou regard Barthel the assessment.

Reviz sistenm ki determin lasistans swen kot lakour, home care.

Parey nou konnen Minister Lasante pou konmela, pe servi Barthel Index pou determin lasistans carer.

Propozisyon se pou servi en lot metod oubyen tool ki pli efikas e ki WHO i servi.

E sa i ganny konnen koman WHO DAZ.


e Dezyenmman en kart striktirasyon pou home care.

Sa sou-Komite i pou revwar fason ki lasistans swen kot lakour bann i ganny Lenstitisyon Leta, determinen ki fason pou fer sa servis tre en portan vin donn profesyonnalizm, training sa bann ki pou donn sa swen.

dan e swen Trwazyenmman, carer Polisi pou dan letablisman skoler.

Travay avek Minister Ledikasyon pou revwar sa laranzman met carer dan bann lekol pou bann zanfan avek bann abilite diferan.
Ki zot devlop en Polisi ki pou diriz ki mannyer sa servis i sipoze ganny donnen.

Board medikal.

Sa Komite i travay Katriyenm, Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 avek medikal ansanm pou revwar kriter ki an Board Fon kolaborasyon Pansyon, pe servi ozordi pou determin nivo dezabilite e envalidite en endividi, pou li kalifye pou benefis anba Fon Sekirite Sosyal.

Dan sa revi, anmenn propozisyon pou annan en sel Board medikal ki a deservi Fon Pansyon Sesel ozordi.
Senkyenmman, benefis konze medikal parey nou konnen - sick leave.

Sa reform i annan pou bi fer sa benefis konze medikal vin pli realistik, tir labi e ogmant prodiktivite dan lanplwa.

Sa legzersis pou ganny fer ansanm avek Departman Lanplwa, sekter prive e osi bann Lorganizasyon Linyon Travayer.

Sizyenmman, laz retret e laz pansyon retret.

Lobzektif sa reform, se pou annan en sistenm konsyan pli soutenab a lavenir e vwar ki sanzman pou bezwen ganny fer avek benefit retret.
Sa bann sanzman pe ganny antisipe pou pran lefe an 2023.

Then, nou annan nou social registry, sa i en data base.

En sosyal registry pou ganny etabli e i pou link avek bann lezot data base, dan bann tel ki ; Ledikasyon, Departman Lanplwa, Family Lasante, Housing e Zafer lezot antite Affairs, bi avek Sosyal, annan lenformasyon lo tou dimoun ki pe ganny serten lasistans anba okenn progranm sosyal.
Sa i ava permet pa zis Lazans Proteksyon Sosyal, me Gouvernman pou mezir lenpak dan lasistans dapre bann Polisi Sosyal.

E finalman Mr Speaker, sa setyenm lobzektif se fitir Lazans Proteksyon Sosyal li menm.

Sa sou-Komite ki pe get ki rol Lazans Proteksyon Sosyal pe zwe dan sa bann reform.

Setadir ki kalite servis i pe donnen e dan ki fason i pe travay avek lezot antite.

Sa se pou fer sir ki son manda i kler e pa pe overlap avek lezot antite oubyen i pe donn servis ki i pa devret.
Parey mon’n deza dir Mr Speaker, sa bann Komite i serten soumet bezwen rekomandasyon apartir Zilyet 2021 avek technical working group.

Sa bann Komite i bezwen vin avek solisyon konkret pou anmenn sa kalite reform ki Sesel in agree avek World Bank.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab Cosgrow i ganny kestyon siplemanter pou klarifikasyon.

Onorab Cosgrow?

HON WALLACE COSGROW Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Mersi Mr Speaker.
Mr Speaker, dan larepons Minis in konsantre plizoumwen lo pwen nimero enn.

Me selman konsernan kestyon nimero 2, menm kestyon avek kestyon STC, mon pa’n ganny okenn larepons Mr Speaker.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis ou kapab repas lo son de kestyon e regarde.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi, Mon a kontinyen.

eskize Onorab.

Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker, dezyenm pou larepons kestyon Onorab kot i konsern sanzman progranm dan welfare.
Pli gran sanzman dan fason ki in ganny donnen, se ki en sipor a kour term e non pa pou lavi antye.

fason welfare Sa i vedir ki sa dimoun ki’n fer laplikasyon, i bezwen demontre ki i pe fer en zefor pou amelyor son prop lavi e lavenir.

E dan sa ka Lazans i konsider ki lasistans i devret a en kourt term.

Osi kot i kot i konsern bann sanzman entern dan program welfare, Lazans in koman angaze dan en lapros interagency pou de redwir depandans lasistans lo sosyal.
la Annefe son bi se pou adopte en lapros kot bann endividi devan prezant Lazans, i ganny assess avek en holistic approach, pou ki sa bann endividi i mentenir zot dinyite e vwar valer pou zot prop kontribye dan stabilite ekonomik.

Amelyor zot kalite e standar lav.

Dan sa ka Lazans pe travay an kolaborasyon avek son bann partner swivan.

Premyerman pou Lazans avek atraver Prevansyon Labi Drog ek Reabilitasyon, APDAR.

Lazans Pe travay osi avek Divizyon Quality of Life dan Minister Lafanmir.
Pe travay avek Social Affairs, pe travay osi avek Departman Lanplwa, avek Lotorite Prizon, Ministry of Health and Occupational Health Unit dan Minister Lasante.

Lazans I osi annan bann lezot Departman, ek Minister ki’n ganny idantifye ki osi kapab zwe en rol kle, dan sa reform entern dan lasistans sosyal ki enkli.

E sa i Sosyete Lakrwa Rouz Sesel, Ledikasyon, Minister Gouvernman Lokal, bann sosyete Sivil e Lorganizasyon non-governmental par egzanp ASFF, Lalyans Solidarite pou Lafanmir e Zidisyer.
Prenon kont sa holistic assessment approach, sa i oblize ki Lazans i get tou bann fakter sosyal, ki sa endividi oubyen fanmir i prezante.

Sa Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 avek lespri pou empower bann endividi ek fanmir e fer zot pran sarz zot lavi.

Divizyon Quality of Life dan Minister Lafanmir i donn bann kliyan, Lazans sipor psycho social e osi mentorship.

Mr Speaker, sa sanzman entern i osi permet ki Lazans i e mentenir bann etablir kondisyon atase avek bann lasistans.
egzanp Par oparavan bann endividi ki ti kapab ganny en sertifika medikal, ki sertifye ki zot pa kapab pran lanplwa, e enn parmi bann lakoz se bann konplikasyon avek depandans lo lakol oubyen drog.

relye ti Dan serten ka, sa bann asiste endividi ganny finansyerman e olye ed zot sa lasistans ti kapab, pe kapab servi pou deteryore zot lasante plis.

Aprezan avek sa nouvo lapros, kan sa bann i ganny idantifye, sa endividi i ganny refer kot APDAR.

E bann pa neseser i ganny pran anver tretman e rehabilitation.
Sa i permet ki sa aplikan i ganny tou bann le ki neseser e pa zis en lasistans finansyel.

Sa dimoun ki pe fer tretman kot APDAR, i ganny son lasistans atraver kart STC pou redwir son sans retonm dan labi sibstans.

Depi ziska aprezan, Lazans in refer en pti Zanvye pe plis ki 18 bann tel ka kot APDAR.

I osi annan bann ka kot Departman Occupational Health i refer sa bann ka zot menm kot APDAR.
Osi dan sa lespri pou ed bann endividi kontribye dan zot stabilite ekonomik, Lazans i asire ki bann aplikan i al kot biro lanplwa pou anrezistre pou ganny en lanplwa.

Deza in annan apepre 35 sa bann ka ki’n verifye kot biro lanplwa.

Dan bokou sa bann ka, Lazans i resevwar feedback sorti kot Biro Lanplwa, ki bann aplikan i ganny anvoye refer pou bann oubyen interview.

interview oubyen Me i osi annan bann ka kot bann endividi i refize al bann fer resorti ki zot pa ankor pare pou pran en lanplwa formel.
Osi dan bann ka ki minim, biro lanplwa i osi fer resorti ki serten endividi i annan bann problenm latitid parfwa ki fer li difisil pou plas zot dan en lanplwa.

Lazans i ankouraz bann endividi pou fer bann zefor personnel pou kapab ganny en lanplwa e Biro Lanplwa i azir koman en sipor dan sa demars.

Mr Speaker, Onorab in osi demann konsernan lasistans ek prosedir pou dokimantasyon ki neseser.
Mr form pou Speaker, bann Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 ganny laplikasyon lasistans sosyal, i ankor pe soumet atraver bann zofisye baze dan bann diferan Ladministrasyon Distrik.

i I ti neseser ki bann aplikan bann soumet dokiman tel ki kart idantite, papye saler, zot payslip pou lanplwa.

bann Dokimantasyon litilite, utility bills.

Delo ek elektrisite parmi lezot.


dan ki 21 dan Parkont Mr Speaker, pou asire ki lenformasyon ki bann i soumet, i vre, aplikan kredib, pou transparan, permet ki Lazans i fer en bon evalyasyon, bann ka ki prezante.

Idantifye e redwir okenn labi, Lazans in trouv li neseser ki bann aplikan i osi prezant serten lezot dokiman.

I enportan ki Lasanble i note ki Seksyon 14, osi Seksyon Lalwa Proteksyon Sosyal ki gid lasistans welfare, ti deza pe fer provizyon pou sa bann dokiman ek prosedir.
Me sa toultan ganny pa enplimante.

Speaker, bann Mr pe Lazans ki dokiman demande i comme swivan; Papye nesans pou bann zanfan ki sa lakour, birth certificate.

Sa pou asire ki sa zanfan i reelman pou sa aplikan e pa en kart ki en endividi in pran pou vin fer sa demann.

ti pe sorti ladres Lot, laprev guardianship, dan sa ka kot i neseser.

Lot, kot laprev administrater distrik, dan ka kot sa aplikan napa en papye utility bill ki lo son non.
Sa i garanti ki sa aplikan i vreman reste dan sa distrik e non pa pe rekonstri en household pou avek benefisye kapab lasistans.

Statement labank pou sa dernyen 12 mwan, ki en sipor pou ki sa lakour ou endividi i prouve, ki i vreman napa en lo mwayen pou siport son lekor oubyen son fanmir.

loan Lagreman okenn labank, ki permet Lazans idantifye kwa ki sa endividi pe depans lo la.

Par egzanp eski i en loan lakaz oubyen en loan personnel?

Laprev okenn lanrezistreman biznes dan ka kot i neseser.
Laprev okenn shares, si i annan shares dan en biznes oubyen asset dan ka kot i neseser.

Okenn transpor personnel i deklare.

License biznes.

Laprev ki sa aplikan pe rod en lanplwa dan ka kot sa endividi pa dan en lanplwa.

Par egzanp dan bann tel ka, Lazans i reklanm laprev bann job interview e levidans lanrezistreman pou lanplwa kot Departman Lanplwa oubyen bann Lazans lanplwa prive.
Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 An plis, Lasanble atraver ou Mr Speaker, i devret note ki sak ka ki prezante devan Lazans i inik.

E avek son prop konpleksite.

Dan sa ka, Lazans i osi rezerv drwa a diskresyon demann lezot dokiman ki okenn neseser depan lo ka ki prezante devan li, parey Lalwa i permet.

pou An plis, Lazans pe aprezan angaze avek diferan Lotorite ek Lazans, pou verifye e validate bann lenformasyon ki bann aplikan i prezante.
Pension Sa bann Lotorite ek Lazans i enkli bann swivan ; Fund, Seychelles Registration, Business Revenue Seychelles Land Commission, Registration, Ministry of Finance, Immigration, pou en Seychelles travel history.

Licensing Authority.

Lazans i satisfe ki sa in permet bann sanzman redwi labi lo welfare.

ki bann oparavan ti Aprenan pou konsider kestyon Onorab konsernan fason diferan evalyasyon i ganny fer.
Mr bann Speaker, laplikasyon ki ganny soumet, ki ganny aprouve par zofisye sinyor ki sa en laplikasyon ti ariv kot li.

ti fer validasyon dapre sistenm ki servi pou kalkil e aprouv bann lasistans siplemanter – (SWIS).

zofisye E sa asire ki Me Lazans in pran serten pa pou liniformite konsistans dan standar e equity ;- setadir fair and impartial dan bann desizyon ki ganny pran.

aprezan Pou amelyor sa bann lasistans benefis defayans, sosyal ganny i aprouve e determinen par en Komite entern ki enkli 7 manm.
Sa ka i ganny table devan sa Komite, diskite e merite sa ki i ganny i diskite dapre levidans ki prezante.

Kot i neseser sa Komite i fer rekomandasyon ki bann ka i ganny reinvestigate pou asire ki personn pa ganny neglize e bann demann lezitim i ganny asiste dapre merit.

Sa i permet ki Lazans i reste angaze dan son manda pou asiste bann ki vreman merite.

Mr Speaker, Onorab in osi demann klarifikasyon konsernan bann kart STC e bann peyman ki pe ganny fer an morso oubyen an tyer atraver sa kart.
sa Mr Speaker, wi progranm kart STC pou Mahe, kontinyen espesyalman pou bann ki depan lo sibstans e ki pa kapab zer zot lasistans.

lo Dan ka Praslin, STC in enform Lazans ki son outlet pou fermen le 15 Zen, 2021.

Lazans in konplet legzersis pou transfer tou sa bann Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 lasistans atraver kont labank sa aplikan.

Par kont La Digue son outlet in ganny konfirmen pou fermen le 30 Septanm, 2021.
Bann endividi pe kontinyen ganny sa bout benefis atraver kart STC ziska ki sa outlet i fermen le 30 Septanm.

Apartir Septanm kan sa outlet i fermen, tou zot lasistans pou ganny transfer atraver kont labank.

Pou mwan Me, 2021 ti annan 58 endividi ki annan kar STC lo sa bann zil ki en total R96mil 548.

22 benefisyer i sorti Baie St Anne Praslin, 19 benefisyer i sorti Grand Anse Praslin.

2 Cote D’Or.

15 benefisyer i sorti lo La Digue.


Pou lenformasyon Lasanble, i annan an tou 622 aplikan ziska Me, 2021 ki pe resevwar lasistans welfare, swa an parti, oubyen antye atraver kart STC ki en total R1milyon 817.

1million, 185thousand, 817.

185mil i annan Pou benefis anba Lalwa statutory, 913 benefisyer ki pe ganny lezot benefit Setadir benefis.

envalidite, dezabilite e benefits retret atraver sa kart pou en total R1milyon 649, 343.
Osi Lazans pe antre pran en legzersis avek STC, pou kont retourn Gouvernman tou bann larzan lo bann kart ki bann endividi dan pa pe reklanmen, oubyen servi pou aste zot bann komodite.

Pou lafen 2019, i annan en balans 1milyon 40mil 770 lo sa bann kart.

Pou lafen i annan en balans 2020 R4milyon 430, 72.

Sa i vedir ki zis pou 2020 sa total i R3milyon 389, 302.

Pou Zanvye 2021 ziska Avril 2021, sa balans in akimile depi 2019 ziska 2021 in ariv R4milyon, 706, 724.
Lasanble i devret note ki sak sa bann total i enkli total ki’n akimile pou sa lannen presedan.

Dan sa total i annan bann endividi ki pe servi zot kart, me zot pa pe fini servi tou larzan ki pe ganny credited parey nou dir.

Pou mwan alors, zot total lo zot kart i akimile.

Apre sa i annan bann endividi ki zot kart i avek zot, me ki zot pa pe servi sa kart ditou.

Sa legzersis ki Lazans pe antreprann, pou ede etabli tou sa bann sirkonstans e lakoz ki bann endividi pa pe servi zot kart.
Mr Speaker, osi pou benefis Lasanble, dan sa total R4.7milyon i annan en balans R1milyon, 16mil, 951 ki bann kart i dan posesyon Lazans e bann aplikan pa’n reklanm sa kart.

Sa i en total 209 kart.

Laplipar dan sa bann kart ti ganny issue an 2020 e napa ladan ki’n ganny issue an 2021.

Mersi Mr Speaker.

Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 MR SPEAKER Mersi.

Onorab Cosgrow, ou annan kestyon adisyonnel prezan?

Wi.
Wi.

E apre Onorab Cosgrow mon a pas Onorab William, so ou kapab met pare pou al laba.

Onorab Cosgrow.

HON WALLACE COSGROW Mersi Mr Speaker.

Mersi Minis pou ou leksplikasyon Minis 2 pti byen detay.

siplemanter.

Ou’n dir ki poudir benefis retret i enn bann benefis ki pe ganny target avek sa progranm reform.

E dan bann diskisyon avek World Bank nou konnen ki sa zafer 2 pansyon, i enn bann keksoz ki’n leve de tanzantan.
Eski Minis ou kapab konfirmen ki si zot pe konsidere pou fer en reform lo benefis retret.

Kot en dimoun pete ler i retire, parey i ete ozordi.

Si in kontribye dan son Fon Pansyon, i ganny son Fon Pansyon e osi i annan en pansyon mandatwar ki Gouvernman i donn li.

Eski zot sipoze annan okenn sanzman dan lafason ki sa i ganny fer evantyelman?

E dezyenm Minis, enn bann keksoz ki LDS dan lopozisyon in toultan koz lo la, sete tir birokrasi dan bann servis Gouvernman.
Parkont ler mon’n ekout ou larepons lo dezyenm kestyon Minis, mon vwar ki i annan bokou plis prosedir pe ganny met an plas.

I normal pou bann dimoun petet ki vin oule abiz lo sistenm, akoz nou pa oule labi.

Me par ont Minis, pou bann dimoun ki genuine, mon krwar san ki mon antre lo kestyon ki pe vini apre, mon krwar nou bezwen rod en fason pou fer keksoz en pti pe pli vit.

E mon ti a kontan ou dir mwan Minis or dir nou Minis, konbyen fwa sa Komite ki aprouv soz i zwenn dan en semenn?

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mr Speaker, si i ok, mon ava les PS William-Melanie pran sa premye kestyon, mon a pran sa enn dezyenm silvouple ?

MR SPEAKER Wi.

MINISTER FRANCORT Mersi.

MR SPEAKER Carry on PS.

PATRICIA Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 LINDA WILLIAM- PS MELANIE Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker, pou premye morso sa kestyon.


Minis in deza in eksplike ki i annan bann diferan sou-Komite ki pe travay anba sa progranm World Bank e i annan sa Komite ki pe re get sa size retirement pension e i annan diferan akter e partner ki pe travay lo sa Komite.

mon krwar mon pou dir i a pe kontrol labi.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab William.

avek HON WAVEN WILLIAM Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi Minis ou delegasyon.


Mr Speaker, mon kestyon i vize lo trwazyenm parti Onorab Cosgrow, i annan pou fer avek kart STC.

kestyon E wi, konsern se ki pou vwar ki mannyer sistenm pansyon i kapab vin pli soutenab e streamline.

E sa Komite pou vin avek zot bann pozisyon devan Gouvernman e apre ki Gouvernman in konsider propozisyon ki a ganny fer par sa Komite, la nou a kapab donn Lasanble en larepons lo la.

Akoz sa Lasanble osi pou ganny konsilte atraver sa bann deliberasyon ki pe ganny fer.
Mersi, Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Minis.

PATRICIA MINISTER FRANCOUT Mersi Mr Speaker.

Onorab zis reponn ou dezyenm pou kestyon.

Sa Komite i meet once a week me si i annan nesesite zot meet more often.

Mon pa pou dir, poudir sa Gouvernman pe fer birokrasi, Mon anvi demann avek Minis par lefe ki Praslin, La Digue si mon’n konpran ou byen, par lefe ki bann outlet STC pe fermen, sa bann larzan ki ti pou al kart STC pou ganny transfer lo kont sa bann dimoun.
Me eski sa pou apli osi lo Mahe, par egzanp Grand Anse Mahe, outlet pe fermen.

Eski sa osi pou ganny konsider pou zot ?

sa E ansanm avek kestyon, eski dan sa reform zot pe mazin osi pa zis fer kart pou STC, akoz STC i annan serten komodite ki wi i annan, me eski dan bann distrik, si zot ava fer serten konfyans, well Lotorite pou kapab osi lezot laboutik ki nou annan, mon dir konfyans dan zot pou kapab ofer serten servis ?
kapab Finalman Mr Speaker, par lefe ki sa i en holistic reform ki ou fer Minis, eski sa Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Lasanble pou ganny en sans fer son input ?

Rezon mon pe demann ou sa, mwan mon konsern i lo laz retret.

I annan dimoun ozordi ki avan 63an baze lo travay ki in fer, in fini karyate e nepli kapab.

Eski pou annan en timeframe kot bann dimoun pou vin devan, kot zot pou les a bann dimoun vin devan pou zot kapab retire?

Mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi.

Minis.


PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Wi, Onorab i menm aplikasyon pou Grand Anse Mahe, zot osi zot pou servi menm prosedir pou STC card.

Mon bann regard Dan distrik, posibilite pou leres krwar landrwa.

premyerman, petet les nou met en pe lord, apre nou ava cross that bridge when it comes to it.

Ou konnen, tou just put everything into place and how vreman it enportan.

Petet sa i en pa ki pli tar i kapab ganny konsider.
Mon ti a kontan PS i pran ou dernyen kestyon, Mr Speaker si i ok avek ou?

should be, i MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.

PATRICIA MR SPEAKER PS.

LINDA WILLIAM- PS MELANIE Mersi Mr Speaker.

Parey mon’n dir lo komansman.

Konsiltasyon pou ganny fer e sa komite pe travay pou zot lo en progranm.

Ki mannyer zot fer konsiltasyon avek pou diferan kous popilasyon e osi bann lezot sekter ki enkli Lasanble.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Porice.

HON DOYACE PORICE Mersi Mr Speaker.


Bonn apre midi Minis ek ou delegasyon.

E bonn apre Minis nou bann koleg.

Minis mon kestyon pe al menm laliny avek Onorab Waven William.

Si sa kart STC ti servi zis dan Super Market STC, omwen i ti pe servi dan lezot magazen?

Si non, eski ou Minister pou fer provizyon lavenir dan plas travayer zot larzan dan zot kont, pou vwar avek lezot magazen ed Gouvernman?

Mersi.

kapab ki MR SPEAKER Wi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.


Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker, mersi Onorab.

Pour lemoman i zis STC parey mon’n dir Onorab.

Like I say, petet this will be a discussion further on.

Me pour lemoman i zis STC.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Lemiel.

avek HON SILVANNE LEMIEL Mersi Mr Speaker.

Bonn apre ou midi Minis delegasyon.

Mon annan 2 kestyon ki mon krwar ou’n pa slo la Minis.
Ou’n donn en larepons ase kler, me selman mon annan en klarifikasyon ki mon ti a kontan Minis ou eklersi pou bann dimoun ki deor laba pe ekoute.

I annan de sesyon ozordi ki pe arive Mr Speaker, kot i annan dimoun ki a la resers en travay, e an menm tan in sey vin apply en lasistans.

I pa’n kalifye sa lasistans menm si i pa pe travay.

In annan son bill delo, son bill elektrik ki in I pa’n ganny anmennen.

konsidere pou pey ni sa bill delo, ni sa bill elektrik.
E ozordi Minis, letan ou’n vin donn bann leksplikasyon ozordi, mon pe regard ki konsey pete ou pou re donn sa dimoun?

nou sa Petet sa letan, mon pe koz ou 2 semenn pase la, zot pa ti ankor pran en demisyonn lo sa zafer si pou pey delo, si pou pey elektrik.

Ki ozordi ou ti ava annan pou ou dir ek sa bann dimoun?

Wi ou pe fer ou zefor pou ou ganny en travay, ozordi ou napa naryen pou ou manze, ou delo ek ou elektrik pa ankor kapab ganny peye.

In fini koupe tou, by the way.


E ki advice Minis, ou ti ava annan pou ou donn sa bann dimoun, pou zot fer la an se moman antan ki ou pe mazin, ou pe eksplike ki i laranzman, annan serten reform ki ou pe fer ?

Mersi.

serten MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Si sa dimoun i annan son laprev, se sa ki nou demande.
I pe montre ki i en active job seeker e i anmenn son bann laprev ki ii ganny demande kot ASP, e tou bann kriter i ganny merite, napa rezon ki sa dimoun pa devret ganny son lasistans.

But it’s the proof that i actively seeking for a job, number 1.

E nou tou nou konnen avek PUC in annan en pe outcry, people paying their bills Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 e zisteman avan ler mon vin Lasanble apre midi, mon fek Minis pe Lanvironnman e Lagrikiltir.
avek koz I annan en meeting avek PUC la apre midi, pou regarde ki mannyer zot kapab travay avek Lazans, menm avek Sosyal pou nou kapab identify sa bann dimoun ki merite e vulnerable dan sa sans.

E sa diskisyon la apre midi it’s taking place, akoz nou rekonnet.

Sa Gouvernman i rekonnet poudir i annan some difikilte e sa i en ongoing discussion.

Ler mon a sorti la ozordi mon ava konnen ki sa plan aksyon e ki mannyer nou kapab travay ansanm.
Me selman mon krwar zot pou regard to us ki annan lalis kredib, pou regard poudir sa dimoun pa zis pe dir ou son bill.

nou Parfwa ganny dimoun ki vin kot nou, i dir nou son bill i o, i annan 3 air condition dan lakaz e tou le 3 i on !

So, i annan sa bann keksoz koumsa ki arive, me si nou vwar i vilnerab, i merite sa diskisyon i ongoing right now.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Mon a pran kestyon Onorab Roucou.

HON MICHEL ROUCOU Bonn apre midi Minis.


Minis mon kestyon i en pti pe, ou’n koz en pti pe lo bann labi ki’n arive sirtou avek bann kart STC.

Si ou kapab al en pti pe an detay pou dir nou ki kalite labi ki zot in vwar.

Apre dizon sa dimoun ki’n ganny sa kart STC i passed away.

Ki mannyer zot konnen, pou fer sir poudir napa en lot dimoun ki pe servis a sa kart, li menm li?
Apre mon lot kestyon, bann dimoun ki pe apply pou zot ganny en lasistans, ki mannyer zot al verifye poudir sa dimoun i vreman bezwen sa larzan ki pou fer sir ankor, pou anpes annan okenn labi ?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mr Speaker, si i posib mon a les CEO reponn sa kestyon please.

MR SPEAKER Wi, CEO ou annan laparol.

CEO BRENDA MORIN Mersi, Mr Speaker.

Bonn apre midi Mr Speaker e bonn apre midi a tous dan Lasanble e a lekout.
Lo kart STC sa i en legzersis ki pou vini, pou nou kapab ganny en konpran akoz nou fek komans sa legzersis.

E dan konversasyon avek CEO STC e son team laba ki Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 nou’n al vwar sa.

Akoz avan fer en monthly pa ti pe larzan ki reconciliation ki nou’n anvoye lo kart e pou nou vwar, pou zot kapab donn nou en kontrandi lafen le mwan.

E sa prezan ki nou pe komanse la.

Tou le mwan zot pou anvoy nou en statement.


Me selman nou pe al travay la, pou nou backwards premyerman kapab rekiper sa larzan ki laba.

E osi pou al gete, sa bann kart ki ganny allocate ki nou ti’n fini met larzan lo kot STC.

Akoz i pa’n ganny servi.

Se nou bezwen al pull out file sa bann kliyan, sa bann aplikan pou nou ganny en konpran akoz sa in arive.

La mon pa kapab dir ou sa, akoz as legzersis pa ankor ganny fer.
E apre osi tou wi, pou al gete ki arive avek en kart ler en dimoun i passed away e sa osi la mon pa pou kapab donn ou en repons.

Savedir a pli tar nou pou kapab donn ou sa e ou pou vwar tou rezon se nou bezwen al retir tou sa bann files sa bann aplikan.

E ganny en konpran akoz dimoun, e menm i annan ki nou pe vwar i annan R42mil lo kart ki pa’n zanmen ganny servi.

E nou pe dir vulnerable.

Dimoun deor i lafen, i annan manman ek 3 piti dan lakaz, napa manze me kart i annan R42mil lo la.
So, zot pa pe manze, I don’t know why.

So, sa lo sa kart pli tar nou kapab donn ou en pe.

Lo pou anpes labi, si mon’n konpran ou kestyon.

Dan nou prosedir ki nou fer pou anpes labi.

Se sa ki nou rod sa bann dokiman e nou fer nou bann lenvestigasyon.

Si mon konpran ou byen Onorab, lo ou kestyon.

fer vin sertennman E nou get partou.

Akoz i annan menm ki nou vwar dimoun sa ki i laplikasyon, annan ki truly vulnerable ki zot bezwen.

E sertennman sa nou rol, nou asiste.


E se sa ki ler nou tann en bann pe dir i annan dimoun ki pa pe gannyen.

Me se sa, fer nou konnen, anvoy kot nou.

Sa nou rol sa, pou okip sa bann dimoun.

E apre i annan zot osi bann ki Onorab ki pe dir nou, nou pa’n donn entel larzan, nou pa’n sa.

Me nou happy osi pou dir ou akoz.

E mon konnen i annan detrwa zot la ki nou’n fer zot konpran ki labi nou’n vwar.
Nou’n fer zot konnen ki zot constituent, sa dimoun i annan menm ki annan R60 mil lo zot kont, zot pe demann lasistans.

Zot annan biznes ki zot pe fer, ki zot pa pe deklare.

E osi sa nou pe gete, menm si pou nou komans fer SRC konn sa bann biznes ki pe Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 pase, you know.

And they are legally But registered.

somehow, they are lost in the system.

So, sa bann fason ki nou pe travay.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Woodcock.


HON WAVEL WOODCOCK Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker, mon kontan ki Onorab Cosgrow in anmenn sa kestyon an vi ki in CEO sa Lazans an 2012 ziska 2015, ki mon prezimen i okouran bann labi anba Gouvernman presedan.

arive ki’n Mon kestyon i kot konsern sa Komite ki vet bann aplikasyon pou donn social Petet, welfare assistance.

kekfwa Minis i kapab donn nou en pe detay ouswa lenformasyon ki konponan sa Komite, lekel ki lo la?
E en konsern ki’n ganny souleve se ki sa Komite akoz i Mahe, bann aplikasyon ki sorti lo Praslin, lo Zil Pros i bezwen al Mahe pou sa komite, pou vet sa bann aplikasyon.

Alors eski i pa posib pou zot kekfwa konsidere pou annan en Komite pou kekfwa zil Pros, akoz Praslin ki pou vet bann aplikasyon dek ki zot bezwen anvoy Mahe, ki tar sa prosedir en pe.

E finalman, mon dernyen kestyon i bann zanfan.


Bann zanfan ki en paran in pran in mor, ouswa bann orphans, eski zot pou kontinyelman ganny sa bann lasistans ki zot ti pe ganny dan lepase?

Mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi bokou.

CEO wi.

CEO BRENDA MORIN Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Sa Vetting Committee se sa enn nou non ki nou’n donn nou internal committee ki nou fer within.

Sa i enkli mon menm lo la, i annan Mrs Celtel ki Direkter Loperasyon.
I annan Principal Benefit Welfare Officer, Ms Souris.

I annan sa senior welfare officer ki li in travay avek sa welfare officers dan distrik, ki konpran sa file byen.

Apre nou senior registration monitoring officer ki pou Home Care, Ms Julie.

annan nou Apre, nou annan en new position ki nou’n kree, sa se investigation officer ki Mrs Bonnelame.

Apre nou annan nou sekreter ki pran Minutes bann dokimante, pou diskisyon ki’n pase.

Pou Praslin i menm prosedir e nou pa pou delay okenn osi pou bann zil.
Akoz pou ariv file Mahe i pa tarde e i pas dan menm prosedir.

E lanmer ant Mahe ek Praslin is not a problenm pou fer file pas Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 menm parey ek bann file Mahe.

So napa okenn delay.

So pou mwan mon pa vwar i merit en lot akoz nou fer par call osi.

Ms Paulette Praslin osi, i asiz lo sa bann call e li osi i partisipe e i annan son reprezantan dan nou lofis ki deal avek zis pou bann zil.

Pou Praslin ek La Digue, ok. Mersi.


Pou orphans, napa sanzman dan benefis, tou i parey.

Napa naryen ki pou koupe or retire.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Vidot.

HON AUDREY VIDOT Mersi Mr Speaker.

Minis i annan konsern parmi serten kliyan ki’n ganny refer avek Lazans, ki pou ganny lasistans envalidite kot zot pe dir ki Lazans pe pran en lapros tir portre pou gard laprev, zot malad ou byen zot dezabilite.

Eski sa i form parti sa nouvo reform?


eski Dezyenm, dan labsans kot en welfare officer pa la dan distrik, eski zot ankor pe servi sa sistenm i al lo en direk rezyonal pou li fer?

Ouswa zot pe konsider lezot opsyon ki petet lezot dimoun osi ki ranpli sa form?

Si zis ou kapab eklersi sa pou nou?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Wi CEO.

CEO BRENDA MORIN Mersi Mr Speaker.

Mon a pran premye kestyon e Mrs Celtel a pran dezyenm silvouple, Mr Speaker.

Lo premye, non.
Lo premye, non.

Napa okenn file ki nou pe met portre okenn maladi dimoun.

Akoz nou ganny dokiman sorti kot medikal.

Sa rapor, sa wi ou pou vwar lo file.

Mersi.

MR SPEAKER Wi Mrs Celtel, kontinyen.

OPERATIONS DIRECTOR ASP - DEBBIE CELTEL Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou kestyon.

Lo kote zofisye dan distrik, tou keksoz i reste parey, zofisye i baze dan sak distrik.

I annan byensir distrik ki napa en zofisye.

Me selman i annan zofisye ki kouver 2 distrik.


E osi i annan bann lenstans dan lasemenn kot i annan zofisye ki al UniSey, sa nou fer laranzman, ki DA i konnen.

Lotorite i konnen, ki nou met en timetable kan zofisye pou dan distrik e napa okenn sanzman ki zofisye pa dan distrik.

Apart ki i annan lenstans ki bann distrik ti deside pou ferm 3er.

So ler zot ferm 3er nou napa akse pou anndan.

Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 So nou osi nou zofisye bezwen fini 3er.
i Apre i annan enn de lenstans, parey la Anse Aux Pins, distrik i fermen akoz i annan COVID e alor nou, nou pe fer laranzman ki nou kliyan i al Au Cap pou al fer lafliksyon.

Sa osi DA avek lofis in ganny enformen.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Henri.

HON GERVAIS HENRIE Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi tou dimoun.

Mr Speaker, dan son larepons Minis in donn nou bann diferan kategori i benefisye en lasistans kot ASP e in menm donn nou lakantite beneficiaries.
dimoun kot Me enn ki Minis pa’n mansyonnen e ki dernyen konversasyon dan piblik ki’n annan lo sa size sete devan TRNUC an Septanm 2019, kot ansyen CEO ASP ti konfirmen poudir Liberation Memorial Fund i ankor la.

I en kont ki kot Trezor e ki ASP ki manage son payroll.

So aprezan mon anvi konnen whether Liberation Memorial Fund i ankor la e ki si wi, pou nou kote LDS demande ki sa Decree i disparet enn fwa pour tou.

Mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi.

Minis.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.


Mersi Nou aprann en Onorab.

keksoz nouvo toulezour.

So, definitely i en keksoz ki … Ou konnen i annan sitan keksoz ki come to nou latansyon.

Ou fini sort sa enn out, ou vwar ou bezwen pran sa lot, pran sa lot.

I pouri menm annan de fwa.

So, la en keksoz ki nou bezwen al look into it, mon pe i pa aware.

demann PS, Madanm Celtel, i ankor la, ou le dir en keksoz lo la?

Mersi.

MR SPEAKER Wi.

OPERATIONS DIRECTOR ASP - DEBBIE CELTEL Mersi Mr Speaker.
Mersi Onorab pou ou kestyon.

Wi, Memorial Fund i ankor la.

Lazans Proteksyon Sosyal i ankor pe manage son payroll e larzan parey ou’n dir i sorti kot Finans, nou’n ou fer peyman.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Gill.

HON CHURCHILL GILL Mersi Mr Chair.

Bonn apre midi Minis ou Minis mon delegasyon.

kestyon i konsernan STC, pou Praslin, La Digue.

Ou’n fer avek Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 nou konpran ki le 15 Zen i pou fermen.
Mon kestyon se, bann fer assessment ki’n ganny avan STC i fermen, sa ti baze lo pri bann keksoz ki STC ti pe vann sa letan, ansanm avek zot assessment ki zot, zot in fer internally ki zot ti kapab determinen ki kantite en dimoun pou gannyen.

Me la pou letan le 15 Zen, STC pou nepli la Praslin, eski sa bann larzan ki pou ganny transfer lo kont sa bann dimoun ki kalifye, apre ki ou Minister in fer son legzersis, eski serten lazisteman?
Akoz zot pou nepli kapab al kot STC, akoz STC pou nepli la pou kapab donn zot sa servis ki i ti pe donnen avan le 15 Zen.

Mersi.

annan pou MR SPEAKER Mersi.

Minis.

CEO.

Mrs Celtel, wi.

OPERATIONS DIRECTOR ASP - DEBBIE CELTEL Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Si mon fer ou en pti pe konpran ki mannyer i marse sa kart STC.

Sa kart STC i en part of sa benefis ki sa dimoun pe gannyen or ki kalifye.

So si mon donn en legzanp, en dimoun i kalifye pou li ganny R3945 dizon lo welfare.
Laranzman i ganny fer ek li ouswa nou menm, nou tir dizon en R1500 pou anvoy kot STC, lo sa kart.

Li i ganny balans.

Avek sa closure of sa bann outlet, sa dimoun prezan nou, nou pou aret dedwir sa R1500 pou anvoy kot STC.

Definitivman, e li i pou ganny sa full R3945 ki i deza kalifye ziska son lasistans i fini.

Pou bann lezot benefis osi i mars parey.

I part and parcel of zot benefit ki nou, nou dedwir, nou anvoy kot STC.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.


Nou pou pran kestyon Onorab Monthy e i pou swiv par Onorab Labrosse.

Alors met ou pare pou vin laba.

Onorab Monthy.

E HON PHILIP MONTHY Mersi, Mr Speaker.

Bonn apre midi a tous.

Bonn apre midi Minis avek ou delegasyon.

Kestyon se ki lorizin sa reform?

Eski se en reform ki ti’n devret ganny fer depi avan anba ladmirasyon presedan?

petet ki ladministrasyon presedan pa’n annan sa kouraz pou fer sa reform, ki aprezan la nou, nou pe sa?
Oubyen, eski se en reform ki ler nouvo ladministrasyon in vini, in vwar telman labi ki nou pe dir nou pou bezwen reform striktir Servis Sosyal?

antreprann Oubyen eski se presyon ki World Bank pe mete, ki pe Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 dir Sesel pe depans tro bokou dan Servis Sosyal.

Preski 7 poursan nou GDP mon mazinen.

So mon ti a kontan Minis i eklersi nou en pe lo la.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.


Mon a les PS Melanie pran en bout, en porsyon.

Apre mon a pran dezyenm bout Mr Speaker.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Wi, PS.

LINDA WILLIAM- PS MELANIE Mr Mersi Mr Speaker.

Speaker, pou donn en pti pe istorik sa reform.

Sa bann reform i bann kontinyasyon reform ki ti annan depi 2008 letan nou ti pas atraver bann difikilte ekonomik.

E a plizyer repriz parey nou konnen, Sesel in ganny sipor swa avek IMF, swa avek World Bank.
E bann diskisyon in komanse byen avan depi dan 2017 koumsa, e in ale pou en pe letan ziska nou ti kapab konklir bann diskisyon an 2020.

Akoz ti annan bann diferan travay, diferan vizit, finding ki World Bank, bann avek dimoun ti vin isi Sesel e ti Departman zwenn Bann Economic Planning.

Departman Finans e ti enkli osi Departman Zafer Sosyal Proteksyon avek Sosyal.

Lazans Akoz parey nou a rekonnet i annan diferan lasistans ki ganny donnen anba sa pli gro progranm sosyal in mansyonnen.
Me sa ki World Bank ti vreman pe konsernen avek, akoz nou depans ki pa soumet.

parey Minis vwar, nek An vi nou depans career parey nou i kontinyen ogmante, nou bann popilasyon ki pe aze.

Ki benefis pansyon i kontinyen, retret i kontinyen monte.

E osi bann sityasyon dezabilite osi ki bann peyman i kontinyen ogmante.

Akoz parey nou kapab apresye.

Par egzanp si en paran ki annan en dezabilite ki pe ganny benefis envalidite, I osi ganny benefis pou son depandan.
So tou sa i fer ki larzan i ogmante e pei pe vwar ki i pa soutenab.

oparavan So lagreman in ganny konklir avek Minis Finans.

Byensir bann diskisyon ki’n annan carry forward.

E se sa rezon ki mwan mon la sa Komite teknik ki pe lead sa bann diferan sou- Komite pou travay anba sa bann diferan pilye ki Minis in i Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 mansyonnen, pou nou kapab arive anmenn sa reform.

E parey nou’n tande dan media, dan press conference, i link avek budget support.
E byensir letan i annan bann loan ki Gouvernman pe pran avek nenport ki Lorganizasyon Enternasyonal i annan bann diferan target, bann diferan keksoz ki Gouvernman i ganny demande pou li fer.

E se sa rezonn ki sa reform depi ler bann diskisyon i komanse, prezan i pe ale.

E son timeline in ganny agree lo la.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Minis ou pou zot keksoz.

rekomandasyon, bann task i ganny fer.

Alors nou pou nou, nou pe drive - nou pe drive sa reform forward.
E pou sa pti git letan ki nou’n pran, we are doing a very good job.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Labrosse.

ek HON RICHARD LABROSSE Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi Mr Speaker.

Bonn apre midi Minister ou delegasyon.

E Mr Speaker, avan mon al pli lwen mon ti a kontan osi parey bann lezot Manm, swet tou bann zanfan mon distrik en bon lazournen, well, apre midi la.

Ki zot in pas en bon lazournen.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Very briefly.

Speaker.

Onorab zis pou.


PS in donn en bon leksplikasyon.

Zis pou dir nou komitman nou, se pou fer sir ki tou bann rekomandasyon ki ti’n ganny mete before, nou pe fer sir ki i ganny enplimante.

So sa en gran komitman.

Se sa nou vwar i annan en interministerial team solid, ki meet tou le mwan comme fodre, lo nou deadline, lo nou schedule.

E nou annan nou technical group, led by 2 PS.

PS Melanie lead on it, tou sa bann ensuring ki E touzour mazinen poudir zot apartyen a en don entelizan.
So, ler zot fer bann desizyon dan zot lavi, ler zot pe grandi, zot lentelizans e ki nou distrik Plaisance i a kontinyen flourish, nou a ganny plis dimoun malen ankor dan 5an ki pe vini.

byen servi Mr Speaker, mon kestyon ki mon ti pe vin demande la, i konsern en pe lo laliny ki Onorab Henri in fek leve la pou Minis.

Minis Onorab in - sa kestyon pa ti orizinalman, me ler in demann sa in vin en pe dan mon lespri.
MR SPEAKER Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Vitman Onorab silvouple, fer li vitman.

HON RICHARD LABROSSE I annan en Liberation Fund ki mon’n tann li nonmen.

Mon ti a kontan ganny en pe plis lenformasyon lo sa mwan en.

Konbyen pe dimoun benefisye anba la?

E konbyen larzan ki nou Manm Lasanble nou’n vote dan sa Liberation Fund?

ki E kantite lannen ki Gouvernman pe anvizaze ki sa fon i kontinyen?
Vi ki la nou dan en letan kot bann distrik nou pe ganny en pti pe difikilte pou nou ganny en pti pe difikilte pou nou akonplir nou bann proze, nou osi nou ti a kontan annan en fon dan nou distrik Plaisance, pou fer marse nou bann proze.

Mon dezyenm kestyon Minis pou ou.

Mon’n lir en pe lo sa rapor World Bank ki zot in gannyen.

Mon’n osi mon’n vwar ki World Bank in note ki 7poursan nou GDP i al lo proteksyon sosyal.

Sa rapor in menm note ki sa i en pti pe o pou en pti pei parey Sesel.

E en pti Leta Zil.
E en pti Leta Zil.

E osi zot in pran an kont lepidemi COVID-19 ladan, still i pa’n tro sa mon krwar satisfer zot.

So mon konnen ou’n eksplik en pe lo la oparavan.

Me mwan mon ti a kontan konnen pe plis konsernan ou Minister Minister avek Lafanmir, pou zot kapab konbat lo sa bann nivo.

Akoz vre i annan detrwa dimoun ki ankor dan bezwen.

Konmsi ki bann travay agresiv pe ganny fer lo sa kote?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi, Onorab.

Minis.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.


Mersi Onorab.

Mon a pran en bout, PS a pran en bout lo sa 7 poursan GDP and then mon a terminen.

MR SPEAKER Lo Liberation Fund annou al vitman silvouple.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Liberation Fund nou pou bezwen anvoy zot tou sa bann lenformasyon in demande.

Si i posib nou ava forward sa kot zot.

zot ki So, PS ava pran sa bout lo 7percent GDP.

LINDA PS MELANIE PS.

WILLIAM- LINDA WILLIAM- PS MELANIE Mersi Mr Speaker.
Parey i bann mon’n eksplike, Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 diskisyon.

I bann keksoz par egzanp letan ou annan sa Lorganizasyon bann Enternasyonal ki Sesel i demann lasistans avek.

Ler i pe vwar ki depans atraver bann progranm sosyal, annou pa koz zis welfare.

Nou pe koz bann diferan problenm sosyal ki Gouvernman i met a laporte bann sitwayen, se ki i zisteman i o. E i o konpare avek lezot morso Bidze ki al pou bann lezot Minister.
So se sa rezonn ki sa travay pe ganny demande pou fer, pou nou asire ki nou streamline li, ki i kapab redwir e i napa okenn labi e dimoun ki merit gannyen, i devret gannyen.

Letan ou pe koz lo ankor welfare kot dan sa dokiman World Bank in kontrer, in met en target ki mon krwar CEO SP i kapab koz lo la, se ki son target pou 2021 i ti pe espekte ki Lazans i pe asiste bokou plis dimoun.

Akoz sityasyon COVID- 19.


Me nou pe vwar ki travay ki pe ganny fer, nou pa pe arive pou meet sa target, akoz sa target i sitan o.

Me i annan en travay ki pe ganny fer avek Departman Lafanmir parey Minis in dir avan.

Zot Family Life Departman pou kapab travay avek bann fanmir, ki bezwen lasistans oubyen ki dan bezwen.

Ki zot asire ki zot aplikasyon i ariv kot Lazans Proteksyon Sosyal.

Si zot merit ganny asiste, zot ganny azite.

E lezot landrwa kot rapor World Bank i targete se care.
Ki lasistans home nou mannyer kapab streamline?

Parey nou konmela, i annan dimoun ki ganny carer full day, i annan dimoun ki ganny carer half day.

Dan bann diskisyon ki pe ganny fer, pe ganny demande, eski sa bann dimoun ki ganny carer.

I ganny carer baze lo needs?


Se sa rezonn ki nou bezwen, ki desizyon pe ganny pran pou revwar sa sistenm Barthel ki ti en pti pe pli subjective, pou servi sa lot sistenm ki sa lot tool ki WHO i annan, pou nou re assess bann dimoun ki dan bezwen pou ganny en carer, So, i annan posibilite a lavenir, bann desizyon ki ganny pran, zisteman pou redir sa kantite depans.

Menm ki i an dimoun, ki i annan serten.


I annan dimoun ki petet pe ganny en carer full day, pou vwar li pe ganny enn half day, akoz i baze lo needs.

Eski en dimoun i bezwen the nursing care?

En dimoun i bezwen zis pou netway son lakaz, bann keksoz koumsa?

I sa bann travay ki Komite pe fer e sa bann keksoz ki sa nouvo tool WHO pou adrese Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 letan nou pe asses bann dimoun ki bezwen.
So, si ou le i annan en kantite travay ki pe ganny fer, e tousala i dan sa reform pou redwir depandans e nou soustenabilite bann progranm ki Gouvernman i ofer atraver Bidze.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi PS.

Prezan nou pou pas lo 2 kestyon swivan ki lo Order Paper e sa se kestyon Onorab Egbert Aglae e Onorab Wavel William.

Nou pran sa de ansanm akoz zot kwensidir lo menm topik.

Onorab Aglae ou kestyon.

HON EGBERT AGLAE Mersi, Mr Speaker.

Mr Speaker, Minis in lev son lanmen.


MR SPEAKER Pardon, Minis ti oule adrese.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Eskize Minis, mon ti kapab demande si PS William- Melanie i kapab sorti, akoz i pa relye, i pa pou la pou sa 2 kestyon.

MR SPEAKER Pou sa sesyon wi, pou sa peryod.

PS Melaine nou a dir ou orevwar.

Mersi bokou.

(PS WILLIAM-MELANIE WAS EXCUSED THE HOUSE) FROM MR SPEAKER Ale Onorab Aglae.

HON EGBERT AGLAE Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi Minis ek ou panel.


Swivan konsern kot bokou dimoun pe dir ki lasistans ki zot al rode i tarde, eski Minis pour Zafer Sosyal i kapab eksplik sa Lasanble, ki son Minister pe fer pou asire ki bann ki vin rod led finansyel ouswa sipor i kapab ganny sa letan led dan rezonnab?

Mersi.

en dele MR SPEAKER Mersi.

Onorab William ou a poz ou kestyon.

HON WAVEN WILLIAM Mersi Mr Speaker.


Mon anvi demann Minis, eski Minis pou Welfare e Sosyal i kapab donn lenformasyon sa Lasanble, baze lo bann ka pou lasistans welfare ki irzan ouswa pou bann kan one-off, zot plan pou revwar ankor prosedir e kriter pou donn lasistans.

E osi dan ki dele letan kliyan i espekte en larepons ?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Ou a sey donn nou leksplikasyon.

Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.
Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mon a pran tou le de kestyon Speaker.

Mr ansanm Premyerman Mr Speaker, Onorab Aglae in demann en leksplikasyon konsernan dele letan ki Lazans pe pran pou donn bann larepons laplikasyon welfare?

Dapre pratik Lazans, laplipar bann aplikasyon pe ganny en larepons dan en minimonm 5 zour e en maksimonm 14 zour.

Lazans i note ki bann ka i kapab ganny retarde kan bokou plis lenformasyon i bezwen ganny kolekte lo sa aplikan.
Par egzanp Lazans i re demann aplikan pou soumet lenformasyon e dokiman siplemanter, ki pa ti’n ganny soumet orizinalman dan laplikasyon ki ti’n ganny fer.

ekstra Nou’n obzerve ki serten aplikan i refize pou korpere avek Lazans pou soumet sa bann dokiman, pou ede ki zot ka i ganny travay lo la dan en pli kourt letan posib.

Pou note, dan bann interview ki Lazans in donn avek medya boner lannen 2021, Lazans in deza met manm piblik okouran son pozisyon lo sa size.
Osi vi ki i annan sa interagency approach, Lazans lo serten lezot i depan Departman pou donn li lenformasyon, avan ki en desizyon i kapab ganny pran lo sa endividi.

standing Nou rekonnet ki sak Departman i annan son prop fonksyon entern.

Pou amelyor sa defayans, Lazans pe finaliz son operating procedures, bann laplikasyon welfare kot bann deadline pe ganny agree ansanm bann Departman e Minister.

Sa pou fer ki lenformasyon i ariv kot Lazans pli vit posib.
avek pou sa Osi depi boner, Me 2021, Lazans pe enplimant en sistenm file mouvement pou ranforsi nou rezilta.

Osi Mr Speaker, Lazans i annan en zofisye dan sak distrik.

Sa bann zot dispozisyon pou reponn okenn kestyon ek klarifikasyon.

i dan zofisye Bann zofisye baze kot servis customer care e osi dan distrik i enform bann aplikan konsernan dokiman, ki zot bezwen anmennen, me sa piblik i kapab retourn ankor si i bezwen klarifikasyon.
sa Mr Speaker, Lazans i pran loportinite pou demann tou bann aplikan, pou swiv bann prosedir pou ki sa i ed minimiz letan ki Lazans i pran pou process bann laplikasyon.

Pou reponn kestyon Onorab William an sa ki Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 konsern bann one-off cases.

Lazans pe asiste bann aplikan dapre demann e levidans ki ganny prezante.

Seksyon 22 dan Act Lazans i fer provizyon pou sa lasistans.
Parkont sa menm Lartik i eksplike ki sa demann i bezwen rezonnab e i atase avek en exceptional need.

Savedir demann en eksepsyonnel.

Lartik 3 dan sa Seksyon i permet ki Lazans fer tou bann enquiry ki neseser avan ki sa aplikan i kapab ganny sa lasistans.

An se moman sa lasistans pa exceed R5000.

Mr Speaker, dan sa ka Lazans i bezwen fer bann due diligence pou asire ki sa bann Lalwa.

i dapre demann Setadir bann dokiman i ankor bezwen ganny soumet e bann lenformasyon i bezwen ganny konfirmen.
Par egzanp bann endividi i fer demann pou ganny en one-off pou lanterman enn zot pros.

Apart ki donn dokiman ki relye avek sa lanmor e laprev bann depans.

Serten parmi bann kestyon ki lazan si i kapab demande ki konm swivan; Ki sa dimoun i annan dan menm lafanmir pou zwe pou anter sa pros, sirtou si i annan zanfan?

finansyel rol Ki bann savings ki annan, larzan ki sa defen petet ti annan?

Akoz en tel Bidze pou sa lanterman?

Nou bezwen demann enn de bann pti kestyon ki pou establish the need.
Mr Speaker, si tou sa bann kestyon i ganny reponn vitman par bann aplikan, sa bann ka i ganny travay lo la o pli vit posib e byensir e zot ganny asiste dapre merit sa ka.

Mr Speaker, pa bliye osi ki sa menm endividi ki kapab benefisye avek benefits pou lanterman, anba Lalwa Fon Sekirite Sosyal.

Mr Speaker, osi dan bann ka kot i annan merit, sa aplikan i ganny asiste dapre mezir kalifikasyon lo (SWIS), sistenm ki kalkil benefis siplemanter.
Pou note bann ka one-off i osi ganny diskite par sa Komite ki aprouv merit bann ka.

E kan bann ka i irzan, Lazans i osi mobiliz resours pou ki sa Komite i zwenn e diskit bann ka.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

klarifikasyon, siplemanter.

Onorab Aglae, HON EGBERT AGLAE Yes, Mr Speaker.

Minis mersi pou larepons.


Minis lafason ki ou’n eksplik serten keksoz, teorikman i byen, me selman le ri vin dan la pratik i vin avek Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 bokou difikilte pou sa bann kliyan ki fer laplikasyon.

Premyerman mon ti a kontan petet demande ou Minis, vi ki ou pe mansyonnen poudir i annan en dele letan 5 a 14 zour.

E ler en dimoun i dan bezwen li menm li, sirtou si i napa mwayen, i napa manze.
pou Petet ki zot pe mazin fer petet kapab li premyerman kapab at least ganny en keksoz de la?

Mon konnen Red Cross i annan en bout ki i fer, me selman parfwa zot osi zot overwhelm.

So ki zot pe mazin fer dan sa dele letan ki zot pe espere pou ki i annan en lasistans ki kapab soutenir en fanmir ki napa naryen, napa naryen ditou?

E dezyenmman Minis, bokou.


I annan en serten kriter ki sa bann aplikan i bezwen bokou, souvandfwa sa bann kriter ki zot bezwen al rode, i annan serten dokiman avek bann Departman.

swiv e I kapab Labank, i pe demann zot pou pey at least en larzan osi ler zot pe demann sa bann dokiman.

E vi ki parfwa, si zot napa menm, zot pa pe kapab gannyen sa bann dokiman, e zot vin kot MNAs.

Bann MNAs ki la, zot in pas atraver, nou sey ede ki mannyer nou kapab.
So, Minis petet dan en fason en pti pe pli sibzektif mon kapab dir, an atandan si en kliyan ki’n vini i pe apre, i napa naryen ditou.

Eski nou kapab petet dir, parey Lapolis i annan en fason fer kot zot waive-off pou zot ganny serten dokiman.

So, eski i annan en fason ki kapab fer ki sa bann dimoun i kapab prodwi en dokiman san ki zot bezwen al dan en hassle?

E dernyen mon ti a kontan demann ou, permet mwan Mr Speaker … MR SPEAKER Wi, wi.

2 kestyon deza en?
2 kestyon deza en?

HON EGBERT AGLAE … eski zot annan nide pou revwar bann weights, an vi ki sityasyon lavi in sanze.

Pri lavi in monte li menm, bann weights, kriter.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.


Onorab zis pou reasir ou, bann partner ki mon’n koz lo la avan, nou travay byen pros avek zot e Red Cross i enn ki toultan nou an kontan ki si i annan dimoun ki bezwen keksoz koman emergency, sirtou lo manze e sirtou si zot Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 annan zanfan.

E sosyal i tonm anba mwan.

So, i annan bann partners ki nou travay vreman close pou fer sir sa bann basic needs can be met.

I difisil pou nou zis dir sot sa mezir, sot sa, sot sa, sot sa.
Ou konnen, akoz sa ki nou pe sey fer se fer sir tou keksoz i mars byen.

Me ki nou fer, nou tap dan nou bann partner ki nou konnen i kapab ede e siporte.

E zot fer sa vreman byen.

Nou’n vwar Red Cross, son louvraz ki i fer e nou pe anforsi sa partnership ki avek Local Government.

Nou konnen poudir nou kapab ganny en kantite donasyon, for example.

Sa nou konnen, akoz nou’n fer, nou’n reserse.

Alors ki mannyer nou vin ansanm ki bann immediate needs i actually get met.
zot siport So, sa nou fer avek nou bann partners.

Mon kontan ou dir poudir zot bann MNAs osi zot bann constituent par egzanp, si i larzan pou en bezwen en peyman pou al tir en dokiman, me selman, which is fantastic.

Akoz i pa zis lo nou sa.

Nou tou nou kapab donn en sipor.

Bann dokiman ki pou fer avek bann biro Gouvernman they don’t pay.

So nou, nou take sa onboard.

E nou’n tyeke avek bann labank par egzanp bann dokiman ki zot bezwen.
I annan enn de labank ki donn zot bann dokiman free of charge e sanmenm sa ki nou dir within 12 months, right?

E vwar la petet kot zot ava travay an partnership.

Si sa dimonn i bezwen en larzan zis pou li al tir en dokiman ki i bezwen.

When the money, si tou son bann dokiman in ganny verifye, verifikasyon in ganny fer e i merite.

Then i kapab refund sa larzan.

So nou bezwen zis fer nou sistematic approach i marse.
E parey CEO in dir, nou rankont i regular e si i annan nesesite pou fer li akoz i annan en emergency, they will do so.

Mon a les CEO pran sa dernyen bout if it’s ok Mr Speaker.

MR SPEAKER Wi, CEO carry on.

CEO BRENDA MORIN Mersi Mr Speaker.

Regarding weights, sa i pou form par dan reform akoz sa i ansanm avek the Lalwa.

Alors sa i pou bezwen, akoz sa i dan the Act.

So sa i pou bezwen form par dan reform pou revize e sa i sertennman ganny konsider sa, to review that.

Mersi.

pe MR SPEAKER Mersi.


Onorab William.

Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 HON WAVEN WILLIAM Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker, par lefe ki Minis in nonmen poudir i annan bann plizyer Lazans ki zot bezwen lyez avek.

Me selman sa i o nivo Nasyonal.

Mon anvi demann avek Minis si dan sa reform zot annan lentansyon, apart ki bann Lazans Nasyonal, lo nivo lokal, distrik.

Par egzanp la eski zot kapab eksplik nou, pou en one-off avek en ka emergency.
Ki bann prosesis, ouswa lekel bann dimoun o nivo lokal ki ganny enkli ladan.

An menm tan pou kapab osi, akoz ki arive lavi i fluid, i annan en kantite keksoz ki sanze overnight pou ki Lotorite Distrik kapab vreman donn en koudmen pou avek Lazans.

ede ouswa one-off Akoz parfwa, baze lo sa dele letan parey in ganny dir, en en emergency.

Ou dir be petet sa ka pa ti en emergency akoz kantite letan ki i pran.
E ki bor la nou, nou kapab antre ansanm avek zot pou kapab sible sa bann lenformasyon pou fer sir ki Lartik 16 nou Konstitisyon pa ganny vyole?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.

Mon konpran ou byen Onorab e sa i en travay ki nou konstaman koz lo la, you know of in emergency.

Se sa ki mon dir, nou kapab call sa meeting ki konsernen bann kapab meet en desizyon.

e pran dimoun terms E nou ankouraze e mon konnen CEO i fer sa vreman byen.
Apre nou work very closely avek Local Government e nou, nou trust zot.

Nou trust zot bann MNA, nou trust zot bann DA, pou donn nou bann lenformasyon ki konkret, ki kredib ki save nou annan de fwa pou nou al verifye, verifye, verifye ki kapab pran en pe letan.

E alors mon ankouraz sa partnership avek zot bann MNAs, sirtou DAs.

Konmsi bann profesyon ki kredib pou kapab amplify sa case.
E dan en fason still following nou bann prosedir, still following bann kriter, still following ki mannyer nou travay ki nou kapab fer li dan en letan ki apropriye.

Mersi Onorab.

MR SPEAKER Mersi.

CEO i anvi azout keksoz.

CEO BRENDA MORIN Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Yes, Mr Speaker.

Mersi.

Zis pou ranforsi sa ki Minis in dir.

I annan sityasyon ki nou vwar e lanmenm ler nou pe fer nou lenvestigasyon pou nou ganny tou dokiman.
Me selman par bann kontak, par bann relasyon ki nou gannyen avek lezot, nou ede dan sa bann letan.

I annan ki nou donn en one-off ladan dan sa peryod.

Apre ki ler nou ganny tou nou bann dokiman, tou bann papye i devret sorti.

Sepa tou bann bor ki nou bezwen e la nou ganny son vreman peryod sa dimoun pou asiste li.

Nou add lo la apre.

Me dan sa letan ler nou vwar case i vreman urgent ki sa dimoun i bezwen at least for one month, nou ed li dan sa letan e apre nou donn li son full neseser.

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Nou dan en pozisyon difisil.

Nou pou donn 5 minit kestyon siplemanter.

Mon pou pran zis 2 kestyon e sa se Onorab Pillay ek Onorab Arissol.

Zot ava eskiz mwan.

Onorab Pillay ou a fer li vitman silvouple.

HON SEBASTIEN PILLAY Mr Mersi Mr Speaker.

Speaker, mon premye kestyon i lo sa dezyenm kestyon.

Mon vwar zot in met Minis pou Welfare, mon pa ti konnen nou annan en Minis pou Welfare.
I Minis pou zafer Sosyal, me mon kontan e mon vwar i drol Leader Zafer Gouvernman pa’n pick-up akoz li filozofi son Gouvernman zot pa sipoze krwar dan welfare, me in les pase sa enn.

Mon kestyon i senp.

Mon konpran langwas Onorab William.

Mon frer ou lot kote ozordi, letan ou ti kot nou, kekfwa keksoz ti en pti pe pli vit.

Ki mon kapab dir ou, sityasyon in sanze, i koumsa.

ankor Deputy (Ase Speaker!

Aret fer malelve!)

MR SPEAKER ale Kontinyen.

silvouple.

Annou aret gat letan.


Annou i annan HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Kestyon ki senp ki mon bezwen demande, se si sa bann kestyon in ariv lo Order Paper, si ki i annan en en konsern, problenm.

E si i annan en konsern, i annan en problenm ki zot pe fer pou sey adrese?

Par egzanp si dimoun in ariv kot Red Cross, me pa’n kapab ganny lasistans atraver zot sistenm.

Kote problenm i ete?

Red Cross in vwar li i neseser pou al kot sa dimoun, anmenn keksoz pou li, i annan en rezon.
Zanmen Sesel nou’n dan sa sitasyon kot dimoun i Akoz si Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 bezwen, sa kantite dimoun pou al tap laport Red Cross.

i So kestyon senp Minister, se kwa ki zot pe fer pou zot kapab dres sa sityasyon, menm si bann MNA lo kote Gouvernman i en pe per, per pou koz lo la, napa naryen mal ladan.

Zot devret koz pou zot dimoun.


Eski ou pe pick-up sa bann dimoun ki’n al kot Red Cross pou ou vwar si zot devret pe pas atraver sistenm ASP, pou zot kapab ganny lasistans, pou zot serten kapab ganny ede?

En pti pe parey Per Kale ti pe dir, konmsi si ou’n kapab sey donn zot lasistans ler ki zot bezwen e pa fer zot esper tro bokou letan, pou zot kapab ganny sa lasistans, dan laliny ki Onorab William osi in demann son kestyon, Onorab Aglae?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.


PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Onorab nou travay avek konpasyon, nou travay avek sensitivity e understanding.

Nou pa en Lazans ki konmsi nou pe travay kont dimoun.

Nou pe travay avek dimoun.

Me selman ou kapab konpran poudir sa regidness follow en pti pe, oubyen sa fason ki nou the systematic approach, i fer en sans apre tou sa ki nou’n akoz lo la, bann labi, bann keksoz koumsa.
Nou depan lo bokou, pou dimoun premyerman letan zot vin devan pou zot apply.

Koz laverite i enportan.

Si ou koz laverite, letan ou’n fini fer sa verifikasyon, ou’n fini ganny ou larepons i fast track sa case vreman vit.

Me letan ou komans annan en discrepancy isi, isi, isi, isi.

Lanmenm ler ki fer tarde sa bann prosedir annan de fwa.

Akoz mon’n ganny en Manman ki ti mesaz mwan.

Mon ganny en ta dimoun en ler i mesaz mwan, zis pe demann mwan en konsey.
E i pou dir mon annan de zanfan, mon en single mum, mon pa travay and so on.

Me letan ou zis cross check en pti moman dan 10 minit, i travay, i annan en partner ki reste ek li e i pe ganny son bann benefits pou zanfan.

Se sa ki mon dir, i enportan pou koz laverite right from the beginning.

E nou kapab bann distinguish dimoun ki vreman bezwen.

Bann dimoun ki mon pe refer en pti pe lo la, ki mon konnen in servi servis Red Cross si bann COVID-related osi.
Bann ki kekfwa zot in dan lakour, Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 zot pa’n kapab sorti because of quarantine.

tou Me selman dan lemonn i annan bann, nou napa zis Red Cross, nou annan mon krwar 3 ankor bann NGOs ki’n pick-up.

Bann young NGOs with young people ki’n dir zot enterese fer sa bann proze parey.

E it’s good thing.

Akoz giving is a good thing.

E si nou annan bann organization ki step-up, ki dir zot oule fer sa.

Nou, nou ankouraze.
Nou, nou ankouraze.

Nou’n asize kot sosyal, nou’n koz ek bokou sa bann NGOs ki’n dir we will like to help, we will like to support and they give.

Mon pa vwar li konmsi koman i en keksoz dezoner oubyen mal.

E bokou sa bann dimoun ki letan ou dir be ou case pe zis process, petet ou a ganny en larepons.

Would you like en donation from Red Cross and sa bann NGOs?

They always say yes.

Zanmen zot pou dir ou non.

So, zot met lafyerte de kote and they step-up.


It’s not that the sistenm is going to let them down.

Me selman i annan en process pou nou fer e mon konnen poudir ASP letan i annan en emergency they have to fast track that and make sure that it happens.

Me selman nou travay avek konpasyon, mon oule fer sa resorti.

Nou ganny bokou dimoun ki dir nou pa fer sa, nou pa fer sa, nou pa fer sa.

Parkont ou’n nonm en Per ki’n dir en keksoz.


Parkont mon annan en lot Per ki’n call mwan i dir mwan Minis be dir mwan ki prosedir?

Mon eksplik li.

Letan sa dimoun pe rod en lanplwa, ki i devret fer?

mon eksplik li.

Me i konpran, ou konpran?

So, nou, nou demande, koz avek nou, speak to me.

Si zot konmsa bann dimoun ki zot konnen i dan bezwen, kekfwa zot in ganny missed in the system oubyen i annan en keksoz, talk to us.

Right ?

Nou la pou siporte.


So ouver sa laport kominikasyon, ouver sa laport partnership.

E mon welcome sa dan mon Minister.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Arissol.

avek HON SANDY ARISSOL Mersi Mr Speaker.

Bonn apre ou midi Minis delegasyon.

Bonn apre midi tou Manm.

Mr Speaker, mon kontan letan Onorab Pillay i dir ek nou poudir dan listwar Sesel, i fer apepre premye fwa ki nou dimoun pe tap laport en pe partou.
Selman sa ki enteresan pou dimoun pe ekout nou deor, tande, ekoute, Minis in dir poudir i annan plizyer Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 dimoun ki’n ganny asiste avek kart STC, ki pa ankor vin serse.

I annan en bann pa pe servi e i annan dimoun ki pe rod lasistans, lezot kont i annan akout R60mil pe dormi.

Selman tou sa bann dimoun ti pe rod en lasyet manze.
E Minis in osi refer avek nou, in dir avek nou poudir letan bann dimoun pe rod led, i apel zot i dir zot vini, anmenn zot levidans, bann dimoun i refiz vin devan.

Selman i pe rod en lasyet manze.

Mon anvi remind US Mr Speaker, ozordi lafen zanfan.

Pa bliy zot goute ki zot in promet bann zanfan!

Mon de kestyon ki mon ti a kontan demann avek Minis pou la apre midi i koumsa, ozordi i le 01 Zen, lazournen bann zanfan.
Eski i annan rikord kot ou biro Minis, statistik comme quoi nou annan zanfan Sesel ki pe dormi san en lasyet manze, oubyen ki pe malad, akoz i pa ganny manze?

nou Oubyen annan rikord sorti kot Lopital Sesel, ki nou zanfan pe mor akoz i pa’n ganny en lasyet manze e zot, zot in refize ede?

Mon premye kestyon.

Mon dezyenm kestyon mon ti a kontan demande, i retourn lo pwen Ki Onorab Pillay in fer resorti an relasyon avek Onorab Waven ti kot zot, prezan in sote.

Mon a eksplik zot akoz Onorab Waven in sote.


MR SPEAKER … Non, silvouple….

HON SANDY ARISSOL … mon kestyon lo la.

Non mon annan zis en kestyon Mon pe demann mwan.

kestyon mwan.

Mon pa pe al dan statement mwan.

MR SPEAKER Ou a eksplik li en lot ler.

HON SANDY ARISSOL Mon kestyon, akoz mon ti a kontan demann Minis se.

Ozordi tou Manm in koz lo kantite birokrasi, kantite letan i pran pou sa bann prosedir.
Mon ti a kontan demann Minis, si sa bann prosedir ozordi sa bann reform nou pe koz lo la, se akoz zot kot Minister kontan Seselwa, zot pe partaz sa larzan antre zot koman bann travayer ?

zot pa Oubyen eski sa reform i neseser akoz in relye avek bann labi ki in annan, ki in egziste, ki in ganny soutire par bann Minis dan ansyen Gouvernman, bann CEO, bann Depite CEO e la sa reform i neseser ozordi.
Se pour sa Gouvernman pe netwaye, pe analize e pe restriktire, pou nou kapab asiste bann dimoun ki dan Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 bezwen, me pa bann ki pa dan bezwen.

Mersi bokou Mr Speaker.

(APPLAUSE) MR SPEAKER Mersi pou ou kestyon.

Minis.

PATRICIA MINISTER FRANCOURT Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Non.

Ou kestyon ki ou’n demande eski i annan zanfan ki’n ganny raporte kot nou ki napa manze?

Non.

Ki pe mor lafen?

Non.

Nou napa sa lo rikord.


Ok. E in terms of prosedir, parey mon’n dir plizyer fwa letan mon’n vin dan Lasanble e mon krwar mon ti fer sa byen kler letan mon ti vin defann nou Bidze.

Sa kantite labi ki’n arive kot ASP, sometimes we didn’t know where to start.

Me selman nou pe komans pti pa par pti pa pou fer sir ki tou keksoz i vin annord.

E sa bann kontrol i neseser pou nou pa fer history repeats itself again e larzan piblik sa.
Nou annan en obligasyon pou fer sir i larzan i ganny byen zere e i ganny byen servi.

Tou sa ban kontrol, mon konnen zot pou agree avek mwan zot tou ki la, me selman petet lo kote politik nou dir en lot parol.

Me selman the control have to be made, en systematic approach has to be done pou nou kapab fer sir poudir tou keksoz i byen ganny kontrole e sa ki merite i gannyen.

Nou’n vwar, nou’n koz lo Bidze ki nou annan e nou servi nou Bidze, i annan larzan, sa ki merite, i merit, i gannyen.

Mersi.
Mersi.

(APPLAUSE) MR SPEAKER Mersi.

Nou ava remersye Minis ek son relasyon pou zot partisipasyon e nou a pran en poz la.

Eski mon kapab limit zot letan pause pou nou retournen 4er?

Silvouple, nou a re zwenn 4er.

(BREAK) MR SPEAKER Byen, nou ava apel Minis ek son delegasyon silvouple e Madanm Clerk nou pou bezwen fer en sanzman zofisye ant bann kestyon, mon ti a kontan si nou ti kapab reste dan lasal e fer sanitize si i posib please ?

Mersi.

Bonn apre midi Minis Anthony Derjaques, Minis pou Transpor.
Mon vwar nou annan 3 zofisye, eski nou pe ganny zofisye la pou tou bann kestyon Madanm Clerk?

Tou Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 bann kestyon ki la.

So, zot tou zot la?

Ok. Alors nou annan avek Minis Ronny Mr Brutus ki CEO pou Seychelles Port Authority.

Mr Franky Laporte ki Director Project & infrastructure pou Seychelles Ports Authority e osi Mr Parinda Herath ki Chief Executive Officer, Seychelles Land Transport Agency.

Ok, mersi.
Ok, mersi.

Mon kontan vwar ki bann kestyon i tre spesifik e mon pe espere ki sa i a permet nou al vitman lo la.

Mon a komans avek kestyon Onorab Churchill Gill.

HON CHURCHILL GILL Mersi Mr Speaker.

Bonn apre Minis ek ou delegasyon.

Bonn apre midi tou Manm.

Kestyon i lir koumsa, eski Minis i kapab enform sa Lasanble, ki bann diferan kondisyon an plas pou bato pasaze, bato kargo ek serten bato lwazir, pou pey Lotorite Por ler zot bato i koste avek lasose?
Ki kondisyon an plas pou bann bato ki reste overnight koste avek lasose e konbyen zot peye?

Eski apart ki sa bann i bato ki mon’n nonmen, annan lezot fee ki Lotorite Por i lezot konpannyen, konbyen e pou ki servis?

Mersi.

anmase avek MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis ou a konmans avek sa ?

ANTONY MINISTER DERJACQUES Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi Mr Speaker.

Onorab Leader of Government of Business, Onorab Leader of the Opposition, bann Onorab, msye, madanm.
Mr Speaker, Lotorite Por Sesel SPA i responsab pou tou bann ek lo fonksyonnman Por Leta lapar Gouvernman, lo Mahé, Praslin ek La Digue.

zesyon laspe Sa i konpri sa 3 lasose enternasyonal, prensipal lo Mahé nouvo Por ki Por lapes komersyal, endistriyel ki nou apel vye Por e EU Quay kot Zone 14 e tou bann pti lasose domestik ki pou Gouvernman, ki lo sa 3 zil.
Por Bann Por domestik ki lo Mahe, Praslin ek La Digue i annan en valer tre enportan tranzaksyon pou biznes ek lwazir, pou zabitan sa bann zil e osi pou sa gran nonm viziter ki vizit zot.
deservi Pou plizyer lannen Lotorite Por in reste angaze pou fer sir ki sa bann lasose i reste vibran, e ganny devlope dan en fason soutenab ;- par kontinyelman amelyor konfor pou bann pasaze ki servi sa lasose e pou bann bann Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 diferan bato kapab fer zot loperasyon respektif dan en fason pli efikas posib.
lavi ek An vi ki tradisyonnelman pri tarif aplikab pou bann servis lo bann lasose domestik in ganny garde, a en to relativman ba, pou permet ki pri lanvironnman biznes pou bann zabitan lo zil pa ganny enpakte negativman.

Lotorite Por i vwar li pe larz- savedir sibvansyon man subsidize fonksyonnman sa bann terminal lo Praslin ek La Digue atraver son reveni ki i fer lo bann lasose prensipal lo Mahé ki konpri Por komersyal, Por Lapes endistriyel lo lasose Zone 14 – (14).
Tou bann tarif ki Lotorite sarz bann bato Por in enternasyonal e osi domestik, in ganny preski par en regilasyon Legal Harbour Dues Regulation S.I 60 of 2013.

Dernyen fwa ki sa bann tarif ti ganny revize ti dan lannen 2013, Lotorite Por in donn peser prose revizyon dan sa bann tarif portyer, en legzersis ki’n konmans depi en pe letan e ki tre byento ava pou ganny aprouvasyon par Cabinet.
finalize Tou kategori bato tel ki bato pasaze, bato kargo, bato lwazir e bann bato ekskirsyon savedir hire craft ki koste avek lasose i ganny sarze en pri akoz taz ;- savedir lo berthing fee ki ganny fer dapre tonaz gross tonnage sa bato.

Sak sa bann lasose i ganny zere par Pier Master respektiv e en tim zofisye ki asiste li dan sa responsabilite.

Se sa Pier Master ek son tim ki kordin mouvman bato kot sa bann lasose.

E se zot ki lyez ek bann bato direkteman pandan bann loperasyon.
Bann tarif akoz taz dapre sa latab swivan.

Mon ava dir li an Anglais parey dan sa schedule apre mon a sey tradwir li an Kreol.

Berth fees applicable to every coastal vessel occupying berth.

Gross tonnage pou sorti zero to 30 first 2 hours or part thereof R60.

Savedir pou bann bato ki zot tonaz i zero a 30 premye 2 erdtan oubyen letan mwens ki 2 erdtan R60.

each Pou menm bato zero a 30 tonnage subsequent period of one hour or part thereof R110.

Savedir sak erdtan an plis ki sa 2 erdtan i vin R110.
Mr Speaker pou bann bato ki annan tonaz ant 30 e 100 tonn first 6 hours or part thereof R110.

Savedir premye 6 erdtan ouswa en letan mwens ki sa premye 6 erdtan R110.

Each subsequent period of 1 hour or part thereof above 6 hours R210.

Savedir pou sa menm bato 30 a 100 tonaz 2 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 erdtan adisyonnel par lao 6 erdtan R210.

Mr Speaker pou bann bato 100 a 200 tonaz first 6 hours or part thereof R110.
Savedir premye 6 erdtan ouswa sa bann letan ki mwens ki 6 erdtan R110.

Mr Speaker, each subsequent period of 1 hour or part thereof above 6 hours R210.

Savedir pou sak erdtan par lao sa 6 erdtan pou sak erdtan R210.

Mr Speaker pou tou bato ki an plis ki 200 tons in tonnage, first 6 hours or part thereof R110.

Savedir premye 6 erdtan ouswa en parti sa 6 erdtan R110 Each subsequent period of one hour above the 6 hours R210.

Savedir sak erdtan par lao sa 6 erdtan pou sa bato ki par lao 200 tonaz, R210.
Mr Speaker ou dezyenm kestyon Onorab Gill ki’n demande ki kondisyon an plas pou bann bato ki reste overnight koste avek lasose e konbyen zot peye?

Larepons i comme swivan : Lotorite Mr Speaker swivan bann fer konsern ki operater ti Por resorti, ti konsidere sistenm en derogasyon depi 2014 e ki dan gran benefis pou tou bann bato ki koste sa bann lasose domestik.

Annefe sa derogasyon ti inisyalman ganny akorde a trouv finansyel bann operater bato an bonn fwa.
E vi ki Lotorite Por ti anvi donn zot ase letan, san ki zot letan e akimil en kantite kantite kou lo lasose, en kantite letan pou zot lezot mwayen mouyaz pou zot bato, apre zot peryod loperasyon lo lasose.

Sa derogasyon in permet ki bato in kapab reste avek erdtan lasose pou bann lo bann adisyonnel baze disponibilite avek lasose, menm dan sirkonstans ki zot reste overnight.

Napa okenn fee ki aplike.

lespas bann Mr Speaker prezan mon a donn sa latab avek bann fees ek derogasyon.
Derogasyon savedir ki Por i seri son diskresyon pou pa fer peye.

Savedir en derogasyon kont sa fee ki fikse dan Lalwa ki Por e Harbour Master i annan drwa redwir e osi Minis i annan drwa redwir ouswa cancel.

Berth dues normal vessel existing derogation ki pe ganny aplike la.

Mr Speaker pou bann bao tonaz zero a 30 tonn first 2 hours or part thereof R60, premye 2erdtan oubyen total letan ki an mwens ki 2erdtan R60 e sa napa derogasyon tou le de i sa fee i reste R60.
Mr Speaker pou sa menm bato zero a 30 tonn each subsequent period of 1 thereof R110 hour a part Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 derogasyon i zero.

Savedir zot pa pe pey sa R110.

Savedir pou sa bato zero a 30 tonn premye erdtan adisyonnel, normalman i devret pey R110, me nou activate sa derogasyon e ou pa peye.

Mr Speaker pou bato 30 a 100 tonn first 6 hours a part thereof R110 e sa i aplikab napa derogasyon.

Be each subsequent period of 1 hour or part thereof zero Roupi.
Savedir tou erdtan adisyonnel par lao 1 erdtan sa bato ki an 30 e 100 tonn pa peye.

Mr Speaker, pou bann bato ant 100 a 200 tonn first 6 hours or part thereof R110, e sa i ganny mentenir napa Solman each derogasyon.

subsequent period of 1 hour or part thereof above 6 hours, (R200 and ) - zero Roupi ou pa peye.

Savedir tou erdtan par lao 6 erdtan pou sa bato 100 a 200 tonn par lao sa 6 erdtan ou pa pey ditou.
Mr Speaker pou bann pli gro bato e sa i dernyen, savedir par lao 200 tonn first 6 hours a part thereof R110, e napa derogasyon, ou bezwen peye.

Savedir pou premye 6 erdtan ouswa mwens pou sa bato 200 tonn ou pey R110.

Each subsequent period of 1 hour above 6 hours ou pa peye.

Savedir tou bann erdtan par lao 6 erdtan pou sa bato 200 tonn ou pa pey Por nanryen ditou.

Apart lakostaz, pri Lotorite Por i osi sarz bann bato ki servi ramp sa touzour dapre Dues Harbour Regulations S.I 60 of 2013.
Ramp i ganny servi par bann bato ki nou normalman apel landing craft.

Ki deservi sa bann zil an transportasyon tou sord kalite kargo.

La ankor sa derogasyon i konpri bann tarif pou ki itilizasyon ramp ki permet benefisye bann 60poursan rediksyon lo pri normal.

operater dir Otreman bann operater ki servi ramp pe pey 40poursan pri ki zot sipoze peye under Harbour Dues Regulation S.I 60 of 2013. latab comme swivan ; Use of ramp fee normal, as against existing derogation.
Sa i Mr Speaker first 30 minutes, zot sipoze pey R400 zot pey R160.

Dezyenm 2 erdtan zot sipoze pey R1500, zot pey R600.

Tou erdtan adisyonnel par lao 2erdtan zot sipoze pey R2500 zot pey zis R1000.

fer Zis mansyonnen an Me 2014 Lotorite Por ti akord e donn bann operater bato bann sit lo zil Ile Eve Praslin, pou zot fer zot baz loperasyon e pou bann bato kapab liber lasose ler zot pa pe fer loperasyon.
pou Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 I fer aktyelman 8an depi ki sa bann bout later in ganny akorde a bann operater.

Me malerezman e tre aktyelman mont zot baz kontrerman a lideal ki ti ganny preski pou sa landrwa pou sa devlopman.

pe Sa i fer ki pandan bann lannen ki’n pase 2014, sa derogasyon in ganny renewed, renouvle anyelman ziskan e zis akoz sa sityasyon.
Dezormen mon Minister in deside an 2021 sa lannen, i dernyen fwa ki sa derogasyon in ganny renouvle, e ki apartir 2022 tarif ki’n ganny preski dapre Lalwa Harbour Dues Regulations pou bezwen ganny an drwatman aplikasyon parey Lalwa i preskrir.

Atraver sa derogasyon Lotorite Por in fer en pert plis ki 3 milyon par an, otreman dir Lotorite Por pe sibvansyon sa aktivite lakostaz par plis ki R3 milyon par an.

E si nou regard sa 4an ki’n fer fek pase, sa sibvansyon R24milyon ki Por pa’n sa derogasyon.
anmase akoz i Mr Speaker trwazyenm kestyon Onorab Gill se, eski apart ki sa bann bato ki mon’n nonmen, i annan lezot fee ki Lotorite Por i anmase avek lezot konpannyen konbyen e pou ki servis?

Mr Speaker Lotorite Por i osi annan serten fasilite obor lasose, tel ki bann warehouse, lofis, cafeteria eksetera ki i lwe avek bann diferan lokater.
Lotorite Por i osi annan lespas dan visinite serten lwe avek bann lasose, ki operater pou pozisyonnman zot zot bann e propriyete tel ki snack, ramp, container eksetera.

servis, Pou sa bann tel servis ki Lotorite Por i ofer, bann pri varye, depandan lo siperfisi sa lokasyon ki pe ganny lwe avek zot sa bann lokater.
Mr Speaker a sa pwen mon ti a kontan fer resorti ki bann operater bato ki pe lwe parey lenfrastriktir bann warehouse, landrwa pou met container, lofis zot pe ganny en pri vreman tre ba e rezonnab preferansyel, konpare avek bann pri normal bann pri komersyal.

I enportan pou fer resorti ki Lotorite Por in tou resaman konplet konstriksyon en nivo lasose lo Zil Eve, i pou deservi bann bato pasaze.
E Lotorite Por pe organize pou met an plas bann fasilite debaz, pou ki tre byento sa lasose i ava kapab vin operasyonnel.

Evantyelman Lotorite Por pou konstri en passenger laba, e terminal building fasilite ki pou modern e pou ki konpri tou sord kalite servis ki ava vin konman en loportinite biznes, pou nenport endividi lakonpannyen, ki ti a ou Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 enterese pou bid pou vin donn zot bann servis laba.
I tre enportan pou note ki an vi avek sa lenvestisman ki pe al ganny fer dan devlopman Por Victoria byento, i pa pou posib kontinyelman sibvansyon bann devlopman lo Mahé lo Praslin ek La Digue fer parey oparavan.

i pou toultan rezonnab.

ti pe ganny Solman pou i Alor pou Lotorite Por i tre enportan pou li kapab ranmas bann reveni atraver son bann aktivite portyer, lo sa bann lasose domestik pou ki sa bann lasose i vin osi profitab pou kapab soutenir bann proze devlopman a lavenir.

Bann devlopman pou pei.


Enkli pou extension and development of Port Victoria ki nou oule konmanse an Zen lannen prosen.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Gill ou annan siplemanter?

Mikro Minis.

HON CHURCHILL GILL Mersi Mr Speaker.

Mersi Minis pou larepons byen detaye.

E dan ou larepons ki ou’n donn mwan, ou’n dir mon sa derogasyon i selman a diskresyon sa Harbour Master, si mon’n konpran ou byen.
Me ki arive dan en sa Harbour sityasyon ki sa servi Master derogasyon, me selman sa li pa’n kapab boat owner i santi poudir ti devret sa derogasyon ki i arive dan en lenstans parey, ki rekour sa boat owner i annan?

servi Eski sa boat owner i annan en landrwa kot i kapab ale pou fer konnen poudir lo mon ti annan en sityasyon, sa mon derogasyon, me selman mon pa’n ganny permisyon?

Sa i enn anvi apply ti Apre ou’n dir nou osi poudir ou akey bann bato enternasyonal osi apard ki lokal.
An menm tan ou’n dir nou poudir, ou pa pou kapab kontinyen sibvansyonn apre en moman donnen, ou pou bezwen zis kontinyen sa.

Eski ou kapab konfirm ek nou si, sa fason anmas reveni avek sa bann bato etranze ki berth avek nou Por, ki santi ou Minister pe anmas sa reveni to the maximum?

E petet sa i a ede pou menm si pa sibvansyon antye me selman ziska ler ki sa Por i a kapab soutenir son lekor, nou a kapab ganny serten rekour la.

MR SPEAKER Mersi Onorab pou ou 2 kestyon.

Minis.


ANTONY MINISTER DERJACQUES Mersi Mr Speaker, mon a reponn an zeneral apre plis Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 teknik ek spesifiksite i ava vin atraver CEO Por Mr Brutus.

Alor Mr Speaker, Harbour Master avek CEO Por i fer bann rekomandasyon e desizyon final i pou Minis ki responsab pou Por avek Marine.

zot, zot se administre zot, zot fer en rapor e zot, zot anmenn sa anler kot Minis e Minis si satisfe i allow sa derogasyon.
Solman Minis espesyalman avan ti’n fini fer en desizyon lo sa bann latab.

E i pou rar ki i pa aplikab ki Minis la i ava al kot sa ki Polisi prezan se Minister prezan pe lans bann gran proze.

Parey nou dir lo TV nou’n secure €30 milyon pou premye faz devlopman Por Victoria.

Nou bezwen ranmas ankor en lot €30milyon pou nou fer dezyenm faz agrandisman Por Victoria pou sorti 300 met pou vin en Por 600 met.

E nou pou bezwen osi fer nouvo Headquarters Por, SPA.
Nou pa pou kapab fer bann proze koumsa san ki nou pa reviz bann dues;- par egzanp pou bann containers ek pou bann bato ki vin Sesel enternasyonal.

Apre nou pa kapab kontinyen menm si Lalwa i dir par egzanp R110 i 1 erdtan ki a sa lepok la i ase pti gin pou en bato zero a 30 tonaz pou li mouy obor en lasose, nou pa kapab kontinyen ki par lao nou pa anmas nanryen.

Nou pe rann en servis, e SPA i bezwen larzan pou fer devlopman bann Por.

Parey Por Bel Ombre.


Nou bezwen deside enn fwa pou tou, ki pou fer avek sa later akoz konmela i annan bann dimoun bann squatters.

Nou anvi devlop en nou pou devlop Por La Digue.

E nou bezwen secure sa finans sa bann larzan pou Por fer son bann devlopman.

Si ou pa anmas sa larzan ki legal apre ou pa review bann fees, par egzanp pou bann handling fees pou bann commercial lo Por Victoria, ki ankor anba en ganny regilasyon1994.

Si ou pa moderniz ou sistenm, zanmen ou pou kapab fer en devlopman.
E Sesel akoz Por Victoria i sel gateway pou tou bann komodite ki antre Sesel e se la avek atraver transpor ki annan devlopman ekonomik ek sosyal dan pei, ou pa pou kapab sa bann proze.

connectivity Alor ou bezwen fer en funds ki fason ou secure legalman i due, ou regard bann funds ki zanmen in sanze, depi 1994 ek 2014 e ou met bann ki rezonnab ki up to date ki permet bann devloper, bann antrepriz kontinyen zot biznes e ki les Seychelles Port Authority lans li dan bann proze.
Mr Speaker si i annan okenn komanter CEO i kapab.

Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 MR SPEAKER Wi CEO.

CEO RONNY BRUTUS Mr Speaker tou bann Manm Onorab prezan bonn apre midi.

E zis pou azout lo sa ki Minis in fer resorti Lotorite Por pe kontinyelman revwar son bann tarif, pou fer sir ki i vin azour avek realite ekonomik e pou nou kapab kontinyen donn en bon servis tou bann bato ki pe operate domestik e osi enternasyonal.
E annefe nou dan prosedir la pou reviz nou bann tarif ki nou pou submit avek Cabinet byento pou zot pran li an konsiderasyon.

E sa an prenon kont parey Minis in fer sa resorti lenvestisman Por komersyal, ki a en kou tre sibstansyel.

annan i E SPA pe finans sa lenvestisman.

E nou, nou bezwen fer sir ki an menm tan ki Por komersyal pe devlope, Praslin ek La Digue pa ganny kit deryer.

E se pou sa rezon ki nou pou bezwen revwar nou bann fees osi ki nou anmase pou lasose Praslin ek La Digue.
E ler nou pe reviz nou bann fees, nou bezwen osi fer sir ki nou servis ki nou pe donn bann operater bato, ensi byen ki pasaze lo sa 2 lasose prensipal Praslin ek La Digue i alaoter.

E i satisfer bann operater ek bann kliyan an zeneral.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Mon annan zis de dimoun ki’n lev lanmen pou siplemanter.

pou konmans la silvouple.

Onorab Sophola.

Mon HON NOLINE SOPHOLA Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi Minis ek ou delegasyon e tou dimoun ki a lekout.
Mr Speaker avek ou permisyon, eski mon kapab demann Minis si i kapab fer nou ganny kopi sa bann latab ki’n koz lo la silvouple ?

MR SPEAKER Sertennman.

HON NOLINE SOPHOLA Mersi.

Mon premye kestyon se ki ti annan en travay ki ti’n ganny fer lo La Digue, kot bann bato ki koste ek lasose.

Sa ti pou bann bato ganny akse avek delo trete.

Minis konbyen ki sak kategori bato pe peye pou sa servis?

Ki mannyer ki sa pe ganny monitor e lekel ki pe fer sa monitoring?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.


Minis lekel ki pou reponn?

MINISTER DERJACQUES ANTONY Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Mr Speaker CEO Por Mr Brutus.

MR SPEAKER CEO Por.

CEO RONNY BRUTUS Mr Speaker, Onorab Sophola mersi pou ou kestyon.

Lo kote delo lo lasose La Digue sa in touzour en defi.

E Lotorite Por in touzour angaze pou donn en servis kontinyel lo kote laprovizyonnman delo avek bann bato lokal ensi ki bann yot.
Me sa i pa’n touzour leka, an vi ki bann disruption ki nou’n annan dan nou servis.

E nou, nou touzour angaze avek bann operater bato, ensi ki bann yot ki vini pou nou donn zot en bon servis.

E sa servis li i ganny garanti par nou Pier Master ek son bann zofisye ki pe travay lo lasose.

E nou, nou pe fer sir ki nou met bann mekanizm an plas ki nou annan bann rikord ki kantite delo zot donnen, e ki bann reveni nou pe zenere avek sa servis.

So sa i en zefor kontinyel.


E nou, nou touzour angaze pou fer sir ki i en servis ki konsistan e alaoter parey piblik i ekspekte.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Pillay.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Mon ti a kontan demann Minis avek son delegasyon, Minis in sit en sif apepre R3 milyon lo 4an kot i tonm apepre R12 milyon, si mon pa tronpe.

Mon’n tann li dir 24.


Sa ki mon ti a kontan demann Minis se, ler zot pou retir zot pou revwar sa bann rates e CEO Mr Brutus in dir nou zot pe anvoy kot Cabinet.

Kan eski zot annan fer okenn lentansyon pou revizyon dan bann rates, prenon kont ki sa i kapab annan given sityasyon difisil ekonomik ki nou pe pas ladan, pou bann bato ki deservi sa 2 lasose Praslin, ki aprovizyonn sa de zil.

E eski zot in pran kont sa sityasyon ler zot pe fer revizyon sa bann rates ki zot in koz lo la?
lenpak Digue en La E lo mon sou kestyon Mr Speaker avek ou lendilzans, Minis in koz lo Por lo lasose Bel Ombre si mon pa tronpe, e ou’n koz lo bann squatters.

Eski Minis pe refer avek bann squatters an relasyon avek bann dimoun ki pe met zot bato ki pe fer reparasyon lo zot bato pou lemoman, eski i pou annan en dele letan ki zot pou enform sa bann dimoun, lo kan sa devlopman i sipoze konmanse?

Ki zistans in arive?

Ki zot plan an relasyon avek sa?


Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Akoz ler ou dir sa probableman sa bokou dimoun pe demande kestyon, lo ki pou arive or kan ki zot pou bann fer Mersi Mr devlopman?

Speaker.

vin sa MR SPEAKER Mersi.

Minis.

ANTONY MINISTER DERJACQUES Meri Mr Speaker.

Lo bann regilasyon ki pe ganny update, mon annan kontak direk avek CEO Por avek son bann zofisye, avek son Senior Legal Officer.

Solman menm Sa travay in konmans 1, 2 lannen pase 2an.
E nou pe revi e i pou vin kot mon byento dan detrwa semenn.

Apre si mon Minis i dakor ki sa bann fees i ase rezonnab, la mon pou bezwen anmenn li devan Cabinet fer en Cabinet Paper.

i annan bann proze ki pe ganny fer ki bezwen fini.

Par egzanp nou pe lans lo Por Victoria renovation and extension.

An menm tan nou le fini ek sa passenger service station pou Praslin ek son building ki antase avek, pou bann bato ek Ferry Terminal Praslin.
tan An menm tan an Zen nou le konmans e Juillet nou le konmans avek sa lasose La Digue.

Bann proze ki pe dictate avek SPA, kan nou bezwen review.

Akoz nou pe get bann fe on the ground.

SPA i bezwen larzan pou fer sa bann devlopman.

increase.

Alor Mr Speaker wi sa bann fees ek sa bann review, nou pa pe al donn okenn sok, nou pa pe al fer li bann gran, gran Nou pou kontinyen fer li en sonm ki tre rezonnab, ki kapab permet bann operater kontinyen zot business, san bann gran traka komersyal ek ekonomik.
Nou konsyan ki tou sa ki nou pe fer, nou pe facilitate lekonomi, pou pe facilitate bann operater, bann pasaze ek bann viziter.

Nou pa pe fer li pou Por, Por pe fer li pou pei.

Alor nou annan –(1) pou nou facilitate biznes, (2) pou nou kree nouvo fasilite ki bann nouvo Por.

E nou bezwen etabli sa balans.

E hopefully dan Minister nou pou fer.


E apre nou pou anmenn devan Cabinet e lo Cabinet pou annan Minis Finans, Lanplwa, Sosyal, Biznes, Antreprener tou sa bann Minis osi pou zet koudey, zot pou regard sa bann fees.

E finalman Cabinet ansanm Cabinet avek Prezidan of course ki Chair, i fer sa dernyen desizyon.

Onorab Leader Lopozisyon, nou pou sey fer li rezonnab e nou pou bezwen fer li sa lannen.

Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 An sa ki konsern Bel later Ombre Mr Speaker, ser.
vreman i konble Devlopman in ganny arive, fishing in ganny son par, Por in ganny son par.

Malerezman dan lepase, sakenn in mont lo later in fer zot biznes san okenn plan.

Alor sa Gouvernman i bezwen etabli en plan.

Nou pou bezwen monte al interview bann dimoun, gete ki mannyer zot kapab fitting dan plan, e si i konpatib avek plan Por pou sa landrwa devlope anba plan ki ti kree sa landrwa in the first place.
Alor nou pou bezwen donn en kree sa Polisi, fer sa plan, al vizite interview tou dimoun e être rezonnab dan tou sa ki nou fer.

Nou pa kapab zis kree en Por domestik apre kit li parey i ete, san okenn kontrol e san okenn devlopman ekonomik.

Sa mon asire ou dakor avek mon.

plan Alor nou pou fer li dan en fason rezonnab.

Nou pou donn ase letan tou dimoun.

E nou pou prezant en plan avek Cabinet osi lo ki nou anvi fer Bel Ombre.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi nou a pas lo kestyon Onorab Uranie.
HON ROCKY URANIE Mersi Mr Speaker.

Bonn apre avek midi Minis ou Minis prenon delegasyon.

kont logmantasyon dan bann aktivite lo Por La Digue, eski ou kapab enform sa Lasanble, ki Lotorite Por pe fer pou ede ?

E asire ki bann viziter e dimoun La Digue ki servi bann fasilite lo Por i an sekirite?

Ki bann mezir kontrol Lotorite Por i annan an plas pou fasilit sirkilasyon bann transpor later parey taxi, club car e pick-up truck?
Mon trwazyenm kestyon eski i annan en fason pou monitor bann aktivite parey anbark-man e debarkman kargo e lezot aktivite ki ganny fer pandan lazournen lo Po,r pou ki i deroul byen e ki napa materyo e salte ki ganny kit ater pou ankonbre Por?

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi.

Minis.

ANTONY MINISTER DERJACQUES Mersi Mr Speaker.

Dan son plan devlopman e amenazman bann Por dan Sesel, Lotorite Por in touzour reste angaze pou kontinyelman amelyor bann servis e aktivite ki deroul lo bann Por, lo sak Por.
Parey nou tou nou konnen Por La Digue i sel mwayen e fasilite pou deservi zabitan La Digue pou tou son Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 an term bezwen, bann komodite debwaz, materyo e konstriksyon, karbiran, menm fasilit tan ki osi mouvman pasaze ki enkli bann zabitan ouswa viziter e touris.

Alor lafason ki Por La Digue i fonksyonnen i vreman tre enportan pou sa ki pou tou sa bann aktivite ki deroul e i deroul dan lord e an sekirite.
Pou fer sir ki bann viziter ek zabitan La Digue i an sekirite Lotorite Por i adopte diferan lapros lo diferan nivo.

Premyerman Lotorite Por i a plizyer repriz zwenn bann operater bato kargo e osi pasaze pou ki ansanm nou adres bann konsern e met devan bann sizesyon dan fason ki bann aktivite i kapab pli ganny deroule.

E sa i en legzersis kontinyel e i vreman enportan.

Dezyenmman, Lotorite Por pe osi konsyantiz sa bann zofisye lo La Digue lenportans zot louvraz.
E nesesite pou reste touzour vizilan lo bann aktivite ki pe deroul lo Por e re forsi e re anforsi zot prezans.

En progranm rotasyon ant bann zofisye Mahe, Praslin, La Digue pe al ganny enplimante, pou donn sans plis lo bann aktivite portyer e mezir ganny ki fasilite enplimante enplimant lo leksperyans ki tou lesanz Lotorite Por ki lo e i reste lo menm standar.
Trwazyenmman, Lotorite Por pe ranforsi bann mezir ki an plas tel ki bann ler ki bato pasaze kargo i arive, ogmant sirveyans lo Por pandan ki bann aktivite pe deroule, ranforsi restriksyon lo bann transpor lo Por, sirtou pandan ki bann pasaze pe anbarke ouswa pe debarke.

Katriyenmman Lotorite Por fer provizyon an i konsiltasyon avek Inter Island Ferry pou annan en lofis anba Passenger Terminal pou vann tiket zis parey menm servis Cat Cocos pe ofer konmela.
Sa i ava ede pou redwir konzesyon ki egziste letan pe vann tiket lo lasose, pandan ki i annan pasaze pe anbarke e debarke.

A sa staz i tre enportan pou fer resorti ki bann mezir ki pe met an plas zis en laspe pou fonksyonnman Por La bon Digue.

Lefe i reste ki i bezwen annan langazman personnel tou bann Digwa ki pe servi Por La Digue, pou fer sir ki zot respekte bann mezir e korpore avek bann zofisye Por ler zot pe desarz zot responsabilite lo Por La Digue.
Mr Speaker lo dezyenm kestyon Onorab Uranie, ki’n demande ki bann mezir kontrol Lotorite Por i annan an plas, pou fasilit sirkilasyon Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 bann transpor parey taxi, club car ek pick-up.

Mr Speaker dan sa konteks i enportan pou fer resorti ki’n touzour en defi pou kontrol akse transpor lo Por La Digue.

Sirtou dan sirkonstans kot i annan bokou pasaze pe sirkile.

sirkonstans Parey mon’n fer resorti pli boner, i annan restriksyon lo bann transpor ki vin lo Por.
Kontrol i ganny fer depi kot baro e Lotorite Por i depan bokou lo sa bann zofisye, pou fer sir ki zot desarz zot responsabilite.

Dan ki annan bann pick-up ki pe kolekte oubyen pe delivre marsandiz lo bann bato kargo, sa bann aktivite i bezwen ganny fer bezwen ganny interrupted enteronpe, pou en pe letan ziska bann pasaze i fini sirkile.

Apre ki bato in pasaze in fini ale e bann pasaze osi in ale.

Fasilite parking zis an deor baro in ganny mete.


Me souvan nou pa kapab nou kapab konstate, ki pa sifizan pandan ki i annan bokou pasaze ki pe sirkile e sa i reste en defi an vi ki annan bann kontrent lespas.

Mr Speaker trwazyenm kestyon Onorab Uranie, se eski i annan en fason pou monitor bann aktivite parey anbarkman e debarkman kargo e lezot aktivite ki ganny fer pandan lazournen lo Por.

Pou ki i deroul byen e ki napa okenn materyo salte ki ganny kit ater lo Por.
fer Parey mon’n deza resorti monitoring i reste enn bann pli gran defi lo Por La i annan Digue.

E vi ki limitasyon e langazman bann zofisye pou ranforsi bann mezir.

lo mendev Dan zefor pou annan plis kontrol lo bann aktivite ki pe deroul e re anforsi mezir ki an plas, Lotorite Por pe enplimant en proze camera ki pou ede pou anmenn plis vizibilite lo bann aktivite ki pe deroule.
Sa sistenm camera pou osi ede pou idantifye tou bnn dimoun ki pa pe respekte bann mezir e aksyon apropriye i ava ganny fer e pran kot bann marse lo bann levidans ki’n ganny anmase.

Lotorite Por pou osi reviz bann Lalwa e regilasyon pou met bann fines pli sever pou dekouraz okenn aktivite ki pa anliny avek fonksyonnman Por La Digue.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Uranie ou annan Wi siplemanter?

Onorab.

Mikro Minis.

HON ROCKY URANIE Mersi Mr Chair.


Eski Minis i kapab dir mon konbyen fwa ki zot zwenn sa bann operater Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 kargo ek pasaze pou zot fer sa legzersis ki zot diskite, e ki dernyen fwa zot ti zwenn?

Mersi.

Lotorite Por i pran zot bann rekomandasyon e lenplimantasyon pe ganny fer parey i devret.

Mersi.

serye MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

ANTONY MINISTER DERJACQUES Mersi Mr Speaker.

CEO i kapab reponn ouswa mon zofisye.

MR SPEAKER Wi CEO.
MR SPEAKER Wi CEO.

CEO RONNY BRUTUS Mr Speaker, Onorab Uranie parey ou deza konnen Lotorite Por i angaz li pou mont Praslin La Digue regilyerman.

E nou dernyen fwa ki nou ti zwenn sa bann operater bato, ti apepre 3 mwan pase.

E nou touzour kontinyen angaze, menm si nou pa pe an plas laba kot zot ete nou touzour angaze atraver bann telefonn calls ki nou fer avek zot.
E la nou lot vizit i pou an Zen spesifikman le 17 Zen kot nou’n fini plan pou nou mont Praslin, La Digue pou nou kontinyen diskit ek sa bann operater bato Praslin e La Digue kontinyelman pou annan sa diskisyon.

E fer sir ki nou pe donn en bon servis a la oter e ki zot osi zot satisfe pou dir ki MR SPEAKER Mersi.

pran siplemanter Onorab Sophola.

Nou a HON NOLINE SOPHOLA Mersi Mr Chair.

Minis i annan plizyer travay ki’n ganny fer par Gouvernman sortan lo size Por.

La ou’n nonm detrwa.


I bon ki nou rekonnet e apresye sa bon travay.

Minis eski ou kapab eksplik sa Lasanble ki pouvwar ki bann Pier Master oubyen pier attendance i annan ?

E dezyenmman eksplik sa Lasanble akoz lo lasose i annan en pti shelter ki ti pou bann sekirite?

La monn tann dir k pou met camera.

Me an atandan ki pe arive, akoz nou pa met sekirite ?

Akoz ler sekirite ti la ti annan bon lord ki ti pase.

Akoz konmela nou konnen ki tou lizye i lo sa pti zil.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.


Minis oubyen CEO.

ANTONY MINISTER DERJACQUES CEO Mr Speaker.

MR SPEAKER Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 CEO ou ava reponn.

CEO RONNY BRUTUS Mersi Mr Speaker.

Onorab Sophola lo kote sekirite i vre ki nou annan en langar ki nou ti mete, e sa ti sirtou pandan lafet La Digue kot ti annan bokou sirkilasyon e mouvman pasaze e trafik osi.
E kot nou ti vwar nou bezwen angaz bann sekirite prive pou nou kapab kit servis e sekirite alaoter parey i ganny demande lo en Por.

E sa ti dan en letan kot ti vreman bizi.

E avek sityasyon la aktyel kot nou vwar touris pe vini, e i annan nesesite pou nou kapab konsider e revwar lapros ki nou pe vin avek e lasose La ranforsi Digue.

lord lo sa pran E lo kote sa lakaz sekirite ler nou pe monte le 17 nou pou an konsiderasyon.
E nou pou get mendev ki nou annan lo La Digue aktyelman ki servis ki zot kapab donnen an plis ki sa ki zot pe fer la.

E si i annan nesesite pou re angaz servis sekirite prive nou pou fer li an prenon kont ki sa i vin avek en kou finansyel, nou ti ava plifere vwar nou pe anploy bann zabitan La Digue, dan laspe portyer kot zot osi zot kapab deservi zot kominote lo Por parey nou, nou osi anvi angaze avek lakominote.

Mersi.

MR SPEAKER Onorab ou’n Mersi CEO.


demann en siplemanter ale si ou kapab fer enn vitman.

HON NOLINE SOPHOLA Wi Mr Speaker mon krwar zot i pa’n reponn pouvwar Pier Master ek jetty attendance, MR SPEAKER Bon byen wi.

CEO ou a dir li.

CEO RONNY BRUTUS Mersi Mr Speaker.

Pouvwar Pier Master i lo bann lasose i vreman enportan.

E se zot ki bezwen pran dan zot menm pou desarz zot responsabilite avek pouvwar ki zot annan, zot annan pouvwar pou fine nou bann bato, ki pa anliny avek regilasyon ki an plas.
E zot annan sa diskresyon osi pou anpes en bato koste.

Oubyen dekoste anliny avek bann norm ki’n ganny etabli.

e pa donn Si en bato in tro sarze i devwar sa Pier Master pou fer sa ganny resorti avek sa kaptenn, li lotorizasyon pou koste.

Me tou Lalwa parey nou konnen, i annan posibilite pou nou ranforsi.

E fer sir ki i pe ganny enplimante dan en fason pli direk kot sa bann Pier Master i a santi li annan plis pouvwar.
So Lalwa pe ganny revize, e nou pe pran kont tou bann Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 laspe enkli pouvwar Pier Master.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi CEO.

Avek sa nou a pas lo kestyon ki an swivan kestyon Onorab Conrad Gabriel.

HON CONRAD GABRIEL Mersi Mr Speaker.

Welcome Minis ek ou delegasyon.


Mon kestyon i al dan sa laliny, avek sityasyon trafik dan peak hours depi Au Cap ziska anvil dan bomaten, e sirtou apre travay, eski Minis i kapab enform nou Lasanble, ki sityasyon aktyel an sa ki konsern sa proze konstriksyon semen sorti Pointe Larue an pasan Nageon Estate, pou al fini Caryole, Anse Aux Pins?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

ANTONY MINISTER DERJACQUES Mr Mersi Mr Speaker.


Speaker an 2017 avek bi pou redwir konzesyon trafik lo semen lakot les e osi pou donn akse alternativ bann kominote rezidansyel rezyon Caryole, SLTA ti inisye 3 proze semen.

Premyerman pou konstri en third lane lo semen plato Pointe Larue.

dan Sa proze i pou sorti kot ziska pwen Airport ron Lakademi Lapolis.

Proze i ekspekte ganny enplimante par faz.

in fini Premye faz pou konmans kot ron pwen Airport e termin kot Almagamated Tobacco.
Plan ganny laprouvasyon Lotorite Plan pou enplimantasyon.

I bon note ki reste serten wayleaves pou finalize avan ki proze i kapab enplimante, ganny letan Bidze i disponib.

Mr Speaker dezyenmman, an koneksyon semen ki sorti dan vilaz Anse Des Genets kot Ex-Albert ziska Caryole Anse Aux Pins ganny survey detaye konplete pou sa proze, e estimasyon preliminer i endike ki sa proze pou kout plis ki R50milyon an vi kondisyon teren ki tre difisil.

in nou vwar Sa bout semen i pou donn anvironman 600 met longer.
E an vi ki son kou i tre li pa o, ekonomikman vyab a sa moman an vi lezot priyorite Nasyonal.

Senpleman pou 600 met semen 50 milyon i tro bokou.

E a sa moman la Gouvernman pa kapab fer sa semen.

Trwazyenmman semen an vilaz koneksyon Nageon Estate Point Larue avek Caryole Anse Aux Pins, sa i sa proze ki Onorab pe fer dan referans son Evalyasyon kestyon.
avek Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 preliminer ti ganny fer par teknisyen SLTA an 2018, ti demontre ki sa proze pa fezab, an vi kontrent lespas ek teren ki tre apik.

Alors sa proze pa ti ganny konsidere pozitivman an 2018.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Onorab Gabriel, ou annan siplemanter?

Non wi mikro.

HON CONRAD GABRIEL Yes mersi Mr Speaker.

Mersi Minis pou ou larepons.

Nou konpran i annan serten Bidze kontrent.

Solman eski dan near future petet si sityasyon i amelyore.
Akoz la nou pe koz nou kapab eksplor teren pou nou kapab donn bann plot land bank kot Indian i pou benefisye Gouvernman.

I annan dimoun ki enterese pou built malgre i pou difisil.

Eski nou kapab ganny en pti kontrandi lo la?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

ANTONY MINISTER DERJACQUES Mr Speaker sa kestyon i viz lo plizyer akter.

Savedir Ministry of Land Use and Planning nou osi SLTA ki fer semen, e nou bezwen pran kont sa kantite devlopman ki’n fini arive.
E mon ti a demann CEO i annan okenn SLTA si komanter pou fer lo sa kestyon an plis ki sa ki mon’n dir.

opsyon CEO PARINDA HERATH Mersi Minister, mersi Mr Speaker.

Zis kote pou azoute letan nou’n eksplor sa ki plizyer enn koneksyon Anse Des Genets Ex-Albert avek sa enn sorti Nageon Estate, ki nou’n vwar lo kote teknik se sa pou lemoman i vreman difisil pou enplimant sa bann sa 2 proze.

sa Akoz lo kote teknik proze i posib li.


Me selman sa kou ki vin avek letan nou balans son benefis, i byensir i annan bann lezot benefis parey ou’n nonmen lo kote Housing i posib.

lekonomi Mon krwar sa dan lefitir letan sityasyon i amelyore, petet bann Minister i kapab travay ansanm pou gete si in that point in time en proze koumsa i ava pli fezab.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi CEO.

Onorab Adelaide.

HON FRANCOIS ADELAIDE Mersi Mr Speaker.


Dabor mon osi mon ti a kontan kantmenm letan in fini swet tou zanfan Baie Lazare, fotespere zot in pas en bon zournen Lafet Zanfan.

Minis petet mon kestyon in regards to sa zafer semen la, akoz en pe letan nou pe Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 regarde.

E petet pou ede, eski petet ou vi kou osi ou ansarz bann zafer Por nou annan bato e mon konnen poudir dan new normal, petet ti annan bann envestiser ki petet pe mazin lot fason fer biznes.
E ki bato i en fason konmsi bato i en lot legzanp kot nou kapab servi pou transportasyon.

Eski petet ti annan bann diskisyon ki bann apros businessmen Gouvernman, ouswa zot pe inisye pou ki dan plas nou kontinyen lo semen, i ava annan bann ferry service ki 30 minit sorti Anse Royale ziska anvil vice versa.

in E zot Minister met lenfrastriktir, ankouraz bann biznes pou zot kapab venture ladan e sa i ava redwir en bon pe konstrent sirtou dan sid.

E nou ava viv en lavi ase san presyon bomaten ek aswar.
Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

ANTONY MINISTER DERJACQUES Mersi Mr Speaker.

Sa kestyon i vreman montre en vizyon.

Mr Speaker akoz pou la premye fwa apre 20an, tou mwayen transportasyon enkli lavyasyon, delo sale, maren i dan en sel avek Minister, sa i ede ki sa Minister i kapab get bann later, ki pasaze, proze parey pou debous sa mouvman trafik, popilasyon ki plis ki 50mil pou sorti dan sid pou vin Victoria toulezour.
Wi, ansanm avek en investor mon’n ale lo sa bann bato pou nou kapab gete si i fezab pou fer ferry service pou sorti Anse Royale, pou vin debark kot passenger kot Fish Tale Restoran.

anvil obor en ladan.

devlop I pran egzakteman ler ou pe travel 19 knots savedir 19 – (19) per hour i pran 29 minit.
Nou’n regarde e prezan sa investor pe fer son business plan pou gete si vreman i pou bouz Savedir son konsep ki mon’n al gete avek li landrwa se lanbarkasyon Anse Royale e debark dimoun anvil e vice versa dimoun i kapab sorti anvil pou mont Anse Royale.

en landrwa dan milye, par egzanp Anse Aux Pins pou annan en stop.

Zot pe gete si i fezab.

E wi Minister pe regarde avek li si i fezab e mon’n ale avek li lo bann bato pou gete si i fezab.

Nou pe esper business plan sa i nou larepons.

Mersi Onorab.
Mersi Onorab.

Mersi Mr Speaker.

posibilite Avek MR SPEAKER Mersi.

Onorab Pillay.

HON SEBASTIEN PILLAY Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Mersi Mr Speaker.

Baze lo bann larepons ki Minis pe donnen, nenport fason pou get sa sityasyon sa konzesyon trafik si ou pran depi Pointe Larue ziska Au Cap menm Cascade, savedir nou napa gran solisyon fizik ki nou kapab donn li menm par extend trwazyenm lane, menm par fer lezot sa.
So petet Minis baze lo zot kontrent bidzeter ki Minister i annan, kwa ki zot pe anvizaze konman fer Gouvernman, pou tackle sa sityasyon?

Akoz la nou pa pe koz zis problenm trafik, nou pe koz problenm lezot servis ki par egzanp si i annan en dife, dan enn sa rezyon laba pou Fire Brigade arive i bloke.

So ki zot pe mazinen pou fer?

Eski i annan posibilite pou annan en trwazyenm lane lo kote Airport mon pa krwar i posib.

Akoz SCAA i osi i tre i protective of son later ki i annan.
Lo lot kote ou annan bann biznes ki deza etabli UCPS, Amalgamated Tobacco i annan bann lakour eksetera ziska an desandan.

So ki bann solisyon ki propoze Gouvernman pe atraver SLTA pou sa sityasyon dizon dan sa 2an 3an ki pe vini?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Minis.

avek ANTONY MINISTER DERJACQUES Mersi Speaker.

Mr Premyerman pou sa third lane, akoz portfolyo pou SCAA i tonm sa Minister Transpor, nou kapab deblok sa.
E SCAA in fini tonm dakor pou donn lespas e dan sa vizit ki mon ti fer avek 4 MNA ki enkli Onorab Pointe Larue, SCAA ti la e ti dir nou osi ki zot dakor.

E nou ti regard sa teren ziska kot kargo ki SCAA son CEO ti la avek nou, i pare pou donn nou pou sa third lane.

An sa ki konsern kot avek Amalgamated UCPS Tobacco an prensip in fini annan Lakor.
fini kontakte Sa ki reste se an prensip lafanmir ki reste ki bann Onorab i konn byen, Onorab Clifford Andre ti pou kontakte enn, e Onorab Uranie in fini kontakte avek Onorab Gabriel I mean in fini kontakte enn sa bann fanmir.

In lot Onorab pou LDS osi in ede, savedir i reste enn ki en Ziz mon’n fini kontakte li e pe demann en lesanz en pti bout later pou son later.
Dezyenm kot Albert Onorab Clifford Andre pe ed nou pou kontakte e lot kot lafanmir Stravens CEO SLTA in fini kontakte avek MNA osi Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 e an prensip in fini tonm dakor.

Alor Mr Speaker nou pe anvizaze ki sa third lane i ava ede.

I pa pou deblok tou trafik.

Selman i pou ede ziska kot Police Academy apre nou pou regard si nou pou kapab al pli lwen.

Mr Speaker, mon Departman pe travay ansanm avek PS Andre.
Fortman lo nou vizyon pou dan nou bann Polisi dan nou bann stratezi ki pou ede.

An menm tan par egzanp Land Transport pe get lo flexible working hours, ki neseserman avek COVID in fini ganny entrodwir Sesel, kan dimoun pou desann anvil, ki ler en bann i kapab desann pli boner 6er edmi 7er e fini 2er edmi 3er al kot zot.

En bann i kapab desann 9er al kot zot 5er.


I annan plizyer proze ki nou pe gete, akoz nou konsyan ki plis ki 50 mil dimoun parfwa i pran 1 erdtan edmi tou le bomaten;- 1 erdtan en kar 1 erdtan edmi aswar pou zot retourn kot zot.

E en imen pa kapab perdi 3 erdtan dan en lazournen 24 erdtan zis pou ariv kot li ouswa pou li vin travay.

Sa i enn mon bann pli gran defi pou traffic.


E mon pou bezwen avek Minister rod en keksoz e prezant avek Lasanble, avek Gouvernman dan nou Polisi ki pibliye pou ganny an Novanm probableman /Desanm ki kekfwa i ava amelyor sa sityasyon pou lavenir.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Nou a pran Onorab Aglae.

E nou a termin avek Onorab Bistoquet silvouple met ou pare.

HON EGBERT AGLAE Mersi Mr Speaker Minis bonn apre midi panel.

Minis mon zis anvi met en portre devan ou pou ou konsidere.
Nou tou nou konnen menm si nou pou fer third lane ankor dan 5an ek volim trafik i pou annan, i pou vin en satirasyon.

E nou konnen sa larout i pe deservi depi Pointe Larue almost 6 distrik ziska dan Baie Lazare laba, ki fer si nou pe kalkil kantite dimoun plis ki 20mil dimoun pou servi sa semen.
So Minis mon konnen ki CEO in dir pou annan en kou 50milyon pou fer sa semen, eski petet zot ti kapab detay en plan ok, en plan pou get potansyel sa landrwa osi, pou pa zis get devlopman semen, me e lezot i kapab ekonomik ki sa anmennen dan sa landrwa ki swa komersyal, housing estate e bann keksoz parey dan sa laliny?

E anglob li ansanm.
E anglob li ansanm.

devlopman Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 E si fodre al rod en Grant a lavenir ler keksoz i amelyore fer sa proze al rode sey fonksyonnen dan son lanpler sa ki petet zabitan Pointe Larue osi i ava benefisye, e bann ki ti pe lager depi osi zot zefor pa a fini abouti dan nanryen.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

ANTONY MINISTER DERJACQUES I Mersi Mr Speaker.

egzakteman sa ki nou pe panse.


E CEO avek mon nou’n dir en proze parey i pa pou kapab zis SLTA avek Land Transport, i pou bezwen enkli ek Land Infrastructure Finance.

Planning E i pou bezwen vin en Cabinet decision ki pran kont sa bann devlopman ki ou’n nonmen par egzanp housing, commercial use pou deblok sa bann semen pou fasilitate lavi bann bann zabitan, constituents, wi.

I pa pou kapab en proze zis Land Transport.

I pou bezwen en proze global.


E nou pou kapab dan nou Polisi fer sa bann sizesyon akoz mete i a konmans kot nou, solman i pou bezwen ganny devlope par sa 3 Minister.

Yes mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Bistoquet.

Onorab avek HON ROSIE BISTOQUET Mersi Mr Speaker.

Bonn apre ou midi Minis delegasyon.

I en pti pe domaz depi mon krwar sa sityasyon pou Pointe Larue pou en bon pe lannen.

E la nou 2021 mon krwar i annan plis ki 20an koumsa.

I domaz, me selman fer ou bezwen ki ou a kontinyen.
La parey Minis in dir nou evalyasyon ti ganny fer 2018 me son kou i sitan ser.

Mon kestyon se ki nou’n sey semen nou pa pe kapab fer.

Onorab Adelaide in propoz bato ki parey Minis in dir en bon vizyon.

Petet mwan mon ti ava demann Minis oli sa proze tinel ki nou ti ganny promet dan preski dan dernyen eleksyon ki’n arive avek?

i Kekfwa si Mr Herath okouran.

Apre si pa sa mon krwar nou a bezwen pran bann pti avyon, zot konnen mannyer pou apel li.

Mersi bokou.

(laughter) MR SPEAKER Minis.


MINISTER DERJACQUES ANTONY Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021 Novanm/Desanm ler nou kapab piblir nou nouvo Polisi nou ava fer bann sizesyon lo ki mannyer nou pou sey amelyor sa sityasyon.

Nou rekonnet i annan en problenm grav.

E nou rekonnet ki Seselwa i fatige spend 3 erdtan toulezour dan en bis, dan en loto pou sorti kot zot vin travay, e sorti travay pou antre kot zot tar toulezour.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.


Mon remersi Minis ek son delegasyon zofisye pou zot partisipasyon e lenformasyon ki zot in partaz avek nou.

Mon remersye bann Manm pou zot kestyon e partisipasyon.

Nou ava adjourn e nou ava rezwenn demen bomaten 9er.

Mersi adjourn.

(ADJOURNMENT) Mersi Mr Speaker.

Ler sa mo tinel ti monte, Gouvernman pa ti pran li konman serye, akoz pou lemoman i pa en proze ki Gouvernman regarde konman vyab ditou.
i Mr Speake pti avyon mon pe liberaliz lavyasyon, e petet en zour en akter i ava anmenn avyon sorti dan sid pou apoz Victoria.

Selman mon krwar osi sa pa pou arive.

Mr Speaker nou met sa a kote e nou pou fer bann proze wi i serye.

Nou pou sey rod solisyon.

Akoz nou konnen nou bezwen rod solisyon pou deblok sa problenm.

Sa problenm se wi, i annan en kantite loto e avek devlopman e avek plis larises i annan plis loto ki antre Sesel.

Nou annan en semen ki’n ganny fer dan bann letan kolonyal.
En kantite batiman ki’n ganny fer obor semen e lot kote i annan lakot, lakot pa kapab ganny detri lans par egzanp Au Cap 5 lans pa kapab ganny detri, akoz sa i pou lanvironnman detri touris, e dimoun pa pou vin Sesel, zot pa pe vin get semen zot pe vin get lans.

Alor nou annan en problenm.

Dan bann lot pei parey La Reunion zot in fer semen anler lo montanny.

E la zot pe fe trwazyenm semen lo lakot.

E Sesel pou bezwen rod en solisyon.


Sanmenm mon pe demann letan ziska Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 1st June, 2021