Source document: https://docs-lawep.s3.us-east-2.amazonaws.com/1698080732076.pdf (Seychelles)
Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 NATIONAL ASSEMBLY OF SEYCHELLES Tuesday 07th September, 2021 The Assembly met at 9.03am National Anthem Moment of Reflection Mr Speaker in the Chair MR SPEAKER Bonzour tou Manm Onorab e bonzour nou piblik a lekout.

E byenveni pou sa sesyon travay pou sa trimes e bon kouraz tou bann Manm pou sa sesyon.

Nou ava al lo Order Paper e nou konmans Papye, Prezantasyon avek Madanm Clerk.

MADAM CLERK Mersi Mr Speaker.


Bonzour Mr Speaker, bonzour tou bann Manm e tou dimoun ki a lekout.

Bann papye ki pe ganny prezante; S.I.55 and S.I.60 of 2021 to Notice of designate the Ile du Sud-Poivre Atoll as a National Park.

intention S.I.56 and S.I.61 of 2021 Notice of intention to designate the St. Francois Atoll area as a Terrestrial Special Reserve.

S.I.57 and S.I.62 of 2021 Notice of intention to designate the Bancs de Sable Farquhar Atoll Special Reserve.
S.I.58 and S.I.63 of 2021 Notice of intention to designate Ile Du Sud Farquhar Atoll National Park.

S.I.59 and S.I.64 of 2021 Notice of intention to designate the Ile aux Goelettes-Farquhar Atoll Special Reserve.

S.I.65 of 2021 Fisheries (Aquaculture) Regulations, 2020 (Commencement) Notice, 2021. the of S.I.66 Delegation of Statutory Functions (State Land and River (Amendment) Reserves Act) Order, 2021.

2021 S.I.67 of 2021 Revenue Administration Reporting (Amendment) 2021.
(Common Standard) Regulations, S.I.68 of 2021 Revenue (Common Standard) (No.2) Administration Reporting (Amendment) Regulations, 2021.

S.I.69 of 2021 Customs Management persons with Regulations, 2021.

(Exemptions for Disabilities) S.I.70 of 2021 Excise Tax (Exemptions for persons with Disabilities) Regulations, 2021.
1 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 S.I.71 of 2021 Value Added Tax (Amendment of First Schedule) Regulations, 2021. of S.I.72 Environment of (Prohibition Regulations, 2021.

2021 Protection Balloons) S.I.73 of 2021 Public (Emergency Health Use Authorisation of Vaccines and Medical Products) (Amendment) (No.2) Regulations, 2021.

And the last one, S.I.74 0f 2021 Misuse Drugs of (Amendment of First Schedule) Regulations, 2021.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Madanm Clerk.


Zot a war bann dokiman in akimile pandan letan ki nou pa ti an sesyon.

Madanm Clerk nou a prosede avek First Reading Public Bills.

MADAM CLERK Ok, mersi Mr Speaker.

This Act may be cited as the Civil Status (Amendment) Act, 2021, and shall be read and construed as one with the Civil Status Act, Cap.

34, which as amended, is hereinafter referred to as the “principal Act”.

This Act may be cited as the Inquest into Death Act, 2021.
This Act may be cited as the Employment (Amendment) Act, 2021.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Madanm Clerk.

Wi nou a kapab prosede avek lezot item.

Parey zot remarke lo Order Paper, i annan en Statement par Minis Finans, Minis Naadir Hassan.

Me osi ki i pa lo Order Paper, mon’n ganny en demann sorti kot Minis pou Transpor, pou fer en Statement lo pri tiket bis.

Mon’n anvoy lenformasyon kot bann Leaders Caucus, me i pa ankor lo Order Paper.
Madanm Clerk i a fer en Paper lo Order amended pandan lazournen e zot a ganny notice.

Mersi, avek sa nou pou al lo Private Notice Question.

E nou ava apel Vis-Prezidan pou sa kestyon.

Byenveni Vis-Prezidan Ahmed Afif.

E avek Vis- Prezidan i annan Mrs Jessie Esparon, Chief Secretary pou Public Services.

Onorab Georges ou ti’n lev lanmen, ou annan en pwen?

HON BERNARD GEORGES Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker mon ti anvi an atandan ki nou ti pe atann larantre Vis- Prezidan ki mon salye, mon ti anvi zis fer en refleksyon lo 2 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 bann Presentation of Papers bomaten.

Senpleman pou dir ki nou annan en gran satisfaksyon bann ki ti bann Manm lo Komite Zil pou vwar ki serten nou bann rekomandasyon an sa ki konsern designation serten nou bann zil koman bann reserve in ganny pran par Gouvernman.

Se tou.
Se tou.

Mon ti anvi nou satisfaksyon pou sa koman bann Manm Komite Zil.

Mersi.

eksprim zis MR SPEAKER Mersi Onorab Georges.

Nou a prosede avek Private Notice Question.

Onorab Leader Lopozisyon, ou a poz ou kestyon silvouple.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Speaker, Mr bonzour.

Bonzour tou koleg Onorab, bonzour Vis-Prezidan Mr avek ou delegasyon.
lir i Speaker mon kestyon koumsa; Apre ki piblik an zeneral pe kontinyelman remarke ki i annan plizyer sanzman dan bann diferan pos o nivo dan e Ladministrasyon swivan konsern ki plizyer teknisyen, profesyonnel e lezot travayer pe kit zot louvraz, Piblik, Eski sa Lasanble e Lepep Seselwa i kapab ganny detay lo ki bann diferan sanzman ki’n arive dan servis piblik?

Mersi Mr Speaker MR SPEAKER Mersi Onorab Pillay.

Vis- Prezidan ou a adres sa kestyon please.


THE AHMED AFIF VICE-PRESIDENT Mersi bokou Mr Speaker.

Biznes Leader Onorab Gouvernman, Onorab Leader Lopozisyon, tou bann Manm Lasanble e tou dimoun ki a lekout bonzour.

en Mr kestyon Speaker, devan mwan se pou rod detay lo ki bann diferan sanzman ki’n arive dan servis piblik.

Onorab Leader Lopozisyon, mon ti a kontan komans an dizan ki, ou rapel byen ki pep Seselwa ti vot pou en sanzman Gouvernman le 25 Oktob.
ki E nouvo Gouvernman ti ganny formen anba direksyon Prezidan Wavel Ramkalawan.

I enportan pou Leader mwan Lopozisyon, ki enn bann sanzman ki ti arive sa zour sete sa prosesis demokratik dan lakel sa tranzisyon ti ganny fer.

Sete atraver bwat vote par pep Seselwa e non pa par en koudeta, kout fizi ouswa menm pas baton.

Premye sanzman rapel fer 3 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 byensir sete sanzman Konsey de Minis ki bann apwentman politik.
sa, Swivan nou Gouvernman pa’n fer, Onorab, sa ki ou parti ti annan labitid fer apre sak eleksyon;- pran en gran balye e netway tou bann ki zot krwar i Lopozisyon e don zot 24er pou zot evakye zot biro san okenn lesplikasyon.

(APPLAUSE) THE AHMED AFIF VICE-PRESIDENT Sa nouvo Gouvernman in kalman komans travay pou re aranz sa pei e son servis piblik.

Mr Speaker menm avan sa ti komanse, nou’n ganny plizyer demisyon par serten o zofisye Gouvernman dan sekter piblik.
E mon pou sit zis detrwa legzanp;- Sekreter D’ Eta Barry Faure.

Sekreter D’ Eta Dr Patrick Herminie.

Sekreter D’ Eta, Mrs Aude Labaleine dan Biro Prezidan.

Sef Protokol, Mrs Belle dan Biro Prezidan.

Anbasader Anbasader Dick Esparon.

Marie-Antoinette Rose.

Anbasader Ronny Jumeau.

Pierre.

Anbasader Answit detrwa ti Sekreter Prensipal ki’n osi zot in ale.

David annan ki Sekreter de Alain ti kot Comarmond Lanvironnman.

Sekreter Prensipal Fanette Albert ki ti kot Later.


E la mon konpran, Sekreter Prensipal Choppy ki kot Lenfrastriktir.

E dan Lapolis ou a rapel Onorab, nou ti annan en ansyen Depite Komisyoner Lapolis Mr Barbe, ki li ozordi in vin Komisyoner Lapolis e i ganny akonpannyen par 2 Depite Komisyoner Lapolis, Mr Ted Songoire e Mr, Ted, (pardon) Bonnelame.

Mr Francis Songoire e Mr Ron Sa Gouvernman ti osi pran serten desizyon.
Nou ti aboli bann pozisyon Konseye Spesyal ki zot konn tre byen ti vreman bann apwentman politik pou gard serten dimoun an plas.

Mwan mon kontan pou dir ki parmi sa bann, i annan ki’n re entegre dan Gouvernman oubyen dan bann paraetatik.

Zis en legzanp mon a site, Ms Veronica Bresson, ki li i ti en ozordi Konseye Direkter Egzekitiv dan biro Minis.

Spesyal li lo Mr Kevin Vidot, i manager Results-based strategy dan Minister Sports.

Answit, Mr Speaker nou’n fer lezot remaniman.


Par egzanp, e mon a sit detrwa.

4 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Ansyen PS Ledikasyon Linda Barallon ki ozordi i en Direkter Ledikasyon.

Ansyen PS Marie-Josée Bonne ki li in pran, i pe pran son retret e in ganny ranplase par Mr Clive en Manm ti Roucou ki Lasanble.

Mr Alvin Laurence ki li i ti PS Lapovrete ki ozordi i CEO CEPS.
PS Loustau-Lalanne ki ti dan Biro Vis-Prezidan, ki ozordi i PS Sanzman Klima pou ranplas Mr Wills Agricole ki li osi i pe pran en lot pozisyon.

PS Ansyen Fabien Palmyre ki ti PS pou Youth and ozordi kot Minister Sport Ledikasyon koman en Direkter Zeneral dan Planifikasyon.

Dan Departman Ladefans nou ti annan ansyen CDF, Colonel Clifford Roseline.

In pran son retret e Prezidan Komandan-an-Sef, Ramkalawan ti apwent Colonel Michael Rosette koman nouvo CDF.
Lieutenant Colonel Simon Dine koman nouvo Chief of Staff.

Lieutenant Colonel Jean Atala koman nouvo komandan Coast Guard.

Lo Lapolis mon’n fek sit bann sanzman.

Mr Speaker mon’n sit bokou legzanp ki reflekte bann sanzman mazer ki’n ganny fer par sa nouvo Gouvernman.

Nou lobzektif se vreman pou anmenn plis lefikasite.

Pou anmenn sanzman vreman en sanzman mindset kot servis piblik i ganny vwar koman en fasilitater ki pe rod solisyon pou pep Seselwa.

Ki trouv li koman en serviter pou piblik Seselwa.


E se pou sa rezon ki zot an petet apersevwar ki nou pe met bokou lanfaz lo training.

E mon konnen ki Guy Institute par egzanp, Morel atraver Ms Shella Mohideen, i pe fer bokou pou kapab pran bann civil servants e fer zot konpran ki savedir Results- Based Management.

Met lanfaz lo la e fer tou dimoun konnen ki civil service i la pou deservi pep Seselwa.

Nou, nou pe rod en Sesel ki anmenn rezilta.


tou Seselwa i war progre dan son lavi dan servis ki i gannyen e ki dayer in fini peye.

E pou tou sa ki kapab deservi son pei i ganny en loportinite egal pou li fer.

Kot Me mon bezwen dir Mr Speaker, ki sa Gouvernman i kontinyen vwar lenstans kot serten travayer dan servis piblik i kontinyen trenn lipye oubyen azir dan en fason malonnet anver piblik Seselwa.

Nou kontinyen antann sa mo koripsyon ou sabotaz asosye ek servis piblik.
E se la 5 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Mr Speaker, ki sa Gouvernman pa pou zanmen ezite pou pran aksyon neseser kan fodre pou elimin sa bann tel pratik.

Fotespere nou pa tann sa leokri viktimizasyon ler sa i arive.

Parske nou, nou sel bi, se fer nou servis piblik vin pli modern, pli efikas e ki alaoter ki pep Seselwa i espekte de nou.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Vis Prezidan.

Onorab Pillay ou pou annan kestyon siplemanter.


HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker pou redonn mwan laparol.

Mon apresye larepons ki mon’n gannyen sorti kot Vis-Prezidan.

Zis parey, ou kapab permet mwan prefas mon pou siplemanter.

Premyerman mon ti a kontan Vis-Prezidan ou donn nou sa, ou donn mwan detay bann dimoun ki ou’n fer alegasyon ki ou Gouvernman pa pe pous dimoun parey Gouvernman avan.
So mon ti a kontan ou donn mon detay sa bann dimoun ki ou ou’n dir, parey ler Gouvernman avan ti o pouvwar zot in pouse akoz politik.

Akoz ler ou ti dan Lasanble, ou ava donn mwan detay lo sa bann dimoun.

E prezan mon ti a kontan osi ou, mon oule fer sir ki ou pa mislead nou Lasanble ozordi.

Akoz dernyen fwa ou ti dir nou dan ou biro napa personn ki pe perdi i annan dimoun ki’n perdi louvraz apre pa’n ganny repran.

louvraz, me pa’n Bann staff Departman Lenformasyon ti menm parey e nou ou lenformasyon.
So toultan ler ou vin Lasanble ou donn nou en bout lenformasyon, me ou pa donn nou larestan.

donn So kestyon spesifik ki mon oule demann ou, se akoz ki serten sa bann lapwentman ou Gouvernman i swazir pou anons li an piblik, me serten sa bann ou Gouvernman pa anonse?

lapwentman, Par egzanp i annan nouvo Direkter kot Direkter Zeneral kot Ledikasyon.

Labitid dan en Gouvernman, Ladministrasyon Piblik, Direkter Zeneral i anonse.
So, e ou’n koz apwentman politik par egzanp, en ansyen kandida LDS ozordi in ganny en post lyezon lo La Digue.

Ou annan en ansyen MNA LDS ki’n al dan Gouvernman.

So mon krwar Vis- Prezidan ou’n fini perdi, ou’n fini perdi sa moral high ground 6 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 ki ou pe sey vin pran avek mwan dan Lasanble bomaten.

So reste lo baz mon kestyon e Seselwa donn lenformasyon ki piblik Seselwa i bezwen donnen.
piblik Ou aktivis lo Facebook ozordi in ganny gro post dan Lapolis.

So annou arete sey montre ledwa!

E annou fer sa pep konnen kwa ki pe pase.

So, eski ou kapab aret enteronp Onorab Deputy Speaker e reazir koman en Deputy Speaker Lasanble Nasyonal silvouple!

MR SPEAKER Onorab Pillay.

Onorab Pillay termin ou kestyon silvouple.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

HON SEBASTIEN PILLAY Premye zour Lasanble Deputy Speaker pa kapab konport li?

Me non!
Me non!

MR SPEAKER Onorab Pillay i pa ou travay pou met lord dan Lasanble.

(APPLAUSE) HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Ou la zis pou demann kestyon.

Demann ou kestyon silvouple e pa enteronpe.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

HON SEBASTIEN PILLAY So akoz ki serten sa bann post pa pe ganny advertise parey ler ou, ou ti dan Lasanble ou ti demande ki sa bann post i ganny advertise?
E akoz ki serten sa bann post pa pe ganny met an piblik ler bann dimoun i ganny apwente?

Par egzanp ou’n nonm bann Sekreter Prensipal ki pe ale, nou konpran poudir sa dimoun ki ansarz DRDM - PS pou DRDM osi pe resign.

E sipoze annan en nouvo Direkter Zeneral pou DRDM.

Eski i annan en nouvo Direkter Zeneral pou DRDM?

Nou pe apros sezon lapli, piblik ti a kontan konnen lekel sa pwen focal ki zot kapab raport avek.
So Vis-Prezidan sey donn nou lenformasyon, en pe oubyen si ou kapab donn nou sa bann lenformasyon sanzman spesifik ki mon’n demann ou?

Mersi Mr Speaker.

lo 7 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 MR SPEAKER Mersi Onorab.

Vis-Prezidan.

THE AHMED AFIF VICE-PRESIDENT Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker sa kestyon ki ti ganny mete devan nou koman PNQ i en kestyon byen zeneral, pa spesifik sirtou, parey sa bann detay ki prezan ki Onorab i deside koz lo la.
Be mwan sa ki mon oule dir ou, se ki si mon’n sit le pase, se parske nou tou nou konnen ki’n arive dan lepase.

E en legzanp, ou’n demann mwan en legzanp, mon a donn ou enn.

Se mon rapel an 2008 ou 2009, zis apre eleksyon, ti zis apre eleksyon 2007, kot bokou travayer kot SFA ti ganny met deor avek mwens ki 24er notice.

I annan enn ki mwan mon konnen personnelman, ti travay ek mwan Minister Finans, mon ti abzorb li deswit, parske mon ti kot Minister Finans.
E ou ti bezwen lager pou ganny sa bann dimoun, parske in ganny met deor, zot pa ti konnen akoz.

Ou’n nonm Biro Vis- Prezidan.

Biro Vis-Prezidan wi, Departman Lenformasyon nou ti anonse poudir nou pe frenm li, parske nou ti dan en prosesis restriktirasyon pou nou vin pli efikas.

term lefikasite Mon pa krwar ki i annan bokou ki pep Seselwa in perdi an ganny lenformasyon, oubyen lafason ki nou pe regard SBC, oubyen lezot Lazans Lenformasyon, si i annan okenn defayans dan lafason ki sa pe marse.
Petet i annan konplent lo serten lorganizasyon.

Me nou annan en Media Commission.

Nou annan lezot zouti ki kapab servi.

Dan mon biro mwan menm mon nepli annan en Sekreter Prensipal.

Parske in al kot Minister Sanzman Klima.

Me nou biro pe operate, nou pe rod fason pou vin pli efikas.

Pozisyon Direkter Zeneral, Onorab, normalman tan ki mon konnen i pa anonse.

Normalman nou anons bann pozisyon Sekreter Prensipal ek CEO.

Se sa ki normalman i ganny anonse.


Me dan lespri laklarte, mon pa war okenn problenm.

Parske sa bann dimoun zour zot pou ganny met an plas, zot pou annan en kontra, i pou piblik.

Napa okenn problenm si ou oule konnen lekel sa bann dimoun.

Gouvernman i annan en website.

Mon asire ou kapab al dan nenport ki Minister e ou 8 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 pou konnen.

Napa okenn sekre ladan.

An term ou’n nonm detrwa dimoun ki ou krwar ou dir i LDS in ganny apwente.
Konmsi ou pe fer, ou pe fer, ou pe donn lenpresyon ki nou pe pran dimoun LDS pou met dan nou Gouvernman.

Non Onorab, sa i pa le ka.

Mon a sit ou plizyer legzanp bann dimoun ki ti ansyen dimoun Parti Lepep ki ankor dan Gouvernman.

Mon a sit ou Muriel Marie, ansyen Manm Lasanble pou Au Cap, Technical Advisor Local Government.

Mr Kevin ti ansyen Manm Vidot, Lasanble Parti Lepep, ozordi i travay kot Minister Youth and Sports.

i Mr Andre Pool, Komite Santral Parti Lepep, US, pa i travay CEO kot SLA?
Mr Steve Monnaie Komite Santral, pa i travay kot Minister Lanplwa?

Dr Marvin Fanny, Manm Komite Santral, pa i travay kot Lopital?

Mrs Nadia Lauricourt, ki CEO ANHRD, pa ti kandida US pou Plaisance?

Mr Terence Crea, pa i ti kandida pou Anse Etoile, pa i travay Minister Ledikasyon, (ANHRD)?

Mrs Cetoupe, kandida US pou Perseverance, pa i travay Mr Minister Ledikasyon?

Steven Rose, pa i ti kandida Beau Vallon pou US, pa i travay Ledikasyon?

Mr Bernard Arnephy, i ti dan Lasanble Nasyonal.


MR SPEAKER Eskiz mwan Vis-Prezidan.

VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Alor mon’n zis sit serten legzanp.

MR SPEAKER En silvouple.

pause Bann Manm Vis-Prezidan ki pe reponn kestyon.

Bann air off- mic silvouple evite.

I a permet nou al pli vit.

Vis-Prezidan ou a kontinyen silvouple.

VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker eskize si mon’n liste detrwa legzanp, se parske mon’n santi poudir lenpresyon ti pe ganny donnen ki nou pe fer desizyon politik.

Dan sa Gouvernman anba Prezidan Ramkalawan Onorab, napa okenn plas pou fer sa bann zafer politik!

(APPLAUSE) THE AHMED AFIF VICE-PRESIDENT 9 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Dimoun ki an plas ozordi - mon’n donn ou ase legzanp pou montre ki nou Sesel i pou tou son zanfan, tou son zanfan.
E mon’n sit plizyer dimoun ki pa dan LDS, me ki reste dan Gouvernman e zot pou kontinyen reste dan Gouvernman otan ki zot fer zot travay drwat.

Zot travay avek sa prensip ki zot la pou deservi pep Seselwa.

sak Zot pa anmenn politik dan travay dan zot bomaten.

Zot pa vin la koman en azan pou personn, zot vin fer zot louvraz, se tou.

Se tou ki nou demande.

Nou respe zot lopinyon politik.

Nou respe tou zot krwayans, larelizyon eksetera.

Zis nou dir, annou travay pou Sesel, parske Sesel i pou nou tou.
Mersi bokou Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Wi Onorab Pillay si ou bezwen klarifikasyon lo bann kestyon ki ou’n demande.

Mon a permet silvouple.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Mon bezwen klarifikasyon, mon a demann ou 2 klarifikasyon Dayer mersi pou spesifik.

tou sa bann nonm mwan dimoun ki i paret ou konn zot afilyasyon politik.

Mon’n nonm sa 2 akoz mon konnen zot ti kandida.

Me ou, ou’n nonm en kantite dimoun, so i paret ou byen ofe ki afilyasyon politik tou dimoun dan Gouvernman.
MR SPEAKER Ok. (Interruption) HON SEBASTIEN PILLAY Mon krwar i enteresan sa.

Mon kestyon ki mon’n demann ou Vis-Prezidan se pou dir nou lekel ki nouvo Direkter Zeneral, par egzanp pou DRDM.

Akoz sa i enn ki pa’n... Nou PS Labaleine in dir i pe resign, nou’n donn nou bann PS.

So si ou kapab dir nou lekel nouvo Direkter pou DRDM.

konnen ki E si i annan ankor lezot nouvo Direkter Zeneral ki’n ganny apwente ki ou kapab dir nou.

So sa bann dimoun ki travay dan sa bann Departman i konnen.
Akoz se sa ki pe arive, en dimoun pe war en dimoun ki sipoze pe fer en fonksyon, me i pa konnen si sa dimoun in ganny apwente, si sa dimoun pe dir li in ganny apwente.

Sa i en pwen.

MR SPEAKER 10 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Mersi.

HON SEBASTIEN PILLAY Apre mersi Mr Speaker.

remind Vis- Mon oule zis Prezidan sanzman poudir, Lepep Seselwa ki pe santi.

E se li ki pou dir ou ki mannyer i pe santi sa sanzman ki ou pe donn li.
So fotespere Seselwa ki pe ekout mon bomaten i kontan sa sanzman ki in gannyen.

I kontan, i apresye sa sanzman!

MR SPEAKER Bon-bon.

HON SEBASTIEN PILLAY Akoz nou, nou ti ofer li en opsyon e in pran son sanzman e i ava viv avek son sanzman ki i depan lo la.

MR SPEAKER Onorab Pillay annou reste lo kestyon.

Ok, Vis- Prezidan ou a adres sa bann klarifikasyon silvouple.

VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker mon krwar pep Seselwa in vot pou en sanzman.
E ankor forse 10 mwan, dan sa prosesis pou rod sanzman.

I annan 60 mwan pou nou travay pou anmenn sa vre sanzman.

Nou forse 10 mwan, travay i la, travay i en kantite akoz sa ki in erite e kot nou sorti.

Donn nou sa sans travay e nou pou travay.

(APPLAUSE) THE AHMED AFIF VICE-PRESIDENT demann Lo kote sa pozisyon ki ou ti mwan pe spesifikman lo DRDM.

Wi, mon annan sa lenformasyon.

Sa nouvo Direkter Zeneral i Mr Robert Ernesta i pou ganny anonse.
E sa se pou la senp rezon ki sa PS ki ti la, i pe pran son retret, i pa’n ganny pouse, i pe pran son retret.

E alor Robert Ernesta, nou santi poudir i ti annan sa kalifikasyon neseser.

E i pe pran sa post.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Vis-Prezidan.

Mon pou pran kestyon siplemanter ziskan 10er.

Akoz apre nou bezwen pas lo en lot kestyon pou Minis.

Mon a komans avek Onorab Lemiel.

HON SYLVANNE LEMIEL Mersi Mr Speaker.


Bonzour VP avek Mrs Esparon, tou mon bann koleg Manm Onorab e tou dimoun ki pe 11 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Mr Speaker mon ekoute.

kestyon pou VP i al koumsa;- VP mon konnen lo kote ou Gouvernman zot kont bokou lo latransparans.

E mon osi mon en for latransparans.


dimoun all ki Me ler nou pe regarde an term sa size ki nou pe koz lo la, lo kote advertising bann post dan servis piblik li menm;- par egzanp bann post Direkter Zeneral li menm e lezot bann post ki ase konsekan, Eski i pe ganny advertise?

Enn.

E eski letan sa bann dimoun pe ganny swazir, i dapre lo meritokrasi?

Eski sa bann dimoun i ganny swazir dapre lo meritokrasi?
E mon ti a kontan petet ozordi, Vis-Prezidan i donn nou en lasirans dan Lasanble lo kote sa bann zafer advertising of post, and dimoun ki pe ganny plase dan bann pozisyon ase kle dan Gouvernman?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Vis-Prezidan.

VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker mon konfirm ankor ki nou osi parey ou nou krwar dan latransparans.

E mon kapab dir ou poudir laplipar bann post kot Gouvernman i bezwen rod en dimoun.

Preski toultan sa i ganny advertise.


I annan de lokazyon kot zis en redeployment i ganny fer.

Parske ou deza annan en dimoun an plas ki kapab take over toudswit.

Mon a sit ou par egzanp, ti annan Onorab Pillay ti’n fek mansyonnen taler, ti annan en post Direkter Zeneral kot Ledikasyon ki i ti santi i pa ti ganny advertise.

I ti ganny advertise sa ti ganny post, definitivman advertise dan Nasyon.

Mon pa’n vin avek la ozordi, me selman i ti ganny advertise.
Direkter Zeneral pou DRDM, mon krwar sa i ti en dimoun ki ti ganny selekte - preselected.

I arive sa bann lenstans.

Me selman sa ki mon kapab asir ou Onorab, napa en lokazyon ki sa i ganny fer lo en baz politik.

I ganny fer pirman lo en baz profesyonnalizm lo en baz konpetans, leksperyans.

E ki sa dimoun nou krwar i kapab delivre.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Cosgrow ki ti demann, lanmen.

Wi Onorab Cosgrow.


Onorab, ti Onorab lev HON WALLACE COSGROW 12 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Mersi Mr Speaker.

Bonzour Mr Speaker, bonzour VisPrezidan, bonzour Mrs Esparon.

Mr Speaker mon’n ekout atantivman Vis-Prezidan letan in dir avek Onorab Pillay ki kestyon ti en kestyon zeneral.

Me parkont Onorab, Vis- Prezidan in nobou vin avek en lalis dimoun ki i santi poudir bann dimoun ki siport United Seychelles.
I montre ki poudir Vis- Prezidan ti’n prepare pou sa kestyon li.

Manrmay pa bet la Mr li Vis-Prezidan.

deor Speaker mon’n travay 21an dan servis piblik, 5an en pti pe plis koman Minis e mon’n ansarz diferan Minister, Departman.

Dan bann landrwa kot in annan en mon’n travay kantite dimoun ki sa letan ti siport Lopozisyon.

E pou mwan sa bann dimoun ki mwan mon’n travay avek, mon pa’n vwar okenn lenstans kot ti annan okenn sityasyon kot ti annan politik ladan.
(Interruption) VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF E sertennman Mr Speaker, sertennman Mr Speaker dan ladministrasyon oparavan avek in Prezidan Danny Faure, annan en kantite Lopozisyon ki’n travay dan Gouvernman, me zot in travay-in travay dapre zot profesyonnalizm.

E zot in fer zot louvraz byen.

Mr Speaker.

MR SPEAKER Wi, prosed prezan.

lo en kestyon HON WALLACE COSGROW Mr Speaker, Vis-Prezidan i ava dakor avek mwan ki latransparans, latransparans avek stabilite dan servis piblik i enn ki primordyal.
Akoz Servis Piblik i deservi pep Seselwa.

enportan ki e Eski Mr Speaker, Vis- Prezidan i kapab dir avek nou bomaten, ki plan, dan tou lespri latransparans avek stabilite, ki plan son Gouvernman pou enplimant en Public Sector Commission?

Kot ler i ava annan bann pozisyon, ler i ava annan bann pozisyon, sa bann pozisyon i ava kapab ganny advertise e the right person dan nou sosyete i kapab apply?
E ki i a fer mannyer ki i ava napa sa bann kritik ozordi, ouswa napa sa bann zafer ki nou pe war, kot serten dimoun ki asosye avek en parti politik i ganny met dan bann pozisyon?

Mersi Mr Speaker.

13 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 MR SPEAKER Mersi Onorab.

Vis-Prezidan.

VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker mon pou komans an dizan ki ler ou dir ki dan lepase ti napa apwentman politik manrmay.

Be manrmay ki la pa bet!


dan (laughter) THE AHMED AFIF VICE-PRESIDENT Answit ler ou dir mon’n prepare, mon’n prepare pou vin pou sa.

Mwan mon konnen ki dan en kestyon zeneral, sirman serten zot bezwen annan keksoz ki zot pe rode.

Alor mon’n prepar mwan tan ki mon kapab.

Manrmay pa bet!

(laughter) VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF An se ki konsern Public Service Commission, mon kontan ou lide ki ou pe sizere.
E mon panse poudir si sa i en fason, mon dan ladministrasyon, me selman Mrs Esparon petet i kapab donn son lopinyon.

expert pa Me nou pare pou nou regard tou sa bann posibilite.

Senpleman pou fer sir ki sa ki meyer i ganny sa bann job kot zot kapab deservi pep Seselwa.

ti ava demann, avek ou permisyon Mr Speaker, demann Mrs Esparon pou petet adres sa pwen.

Mersi.

E petet mon MR SPEAKER Wi Mrs Esparon ou annan laparol.

CHIEF SECRETARY JESSIE ESPARON Mersi Mr Speaker.

Bonzour tou bann Manm Lasanble.


Bon, Public Service Commission i en size ki ti lo plan restriktirasyon.

Be selman, ou konnen, ler pou ou advertise en post, pa bezwen, pa neseserman fodre en Public Service Commission.

Menm actually mannyer i ete ou kapab advertise post.

E sa Public Service Commission si en zour i ganny kree, i pou tou depan ki son manda.

Si i pou en manda ki pou recruit dimoun oubyen i pou annan lezot keksoz.
Mon mazinen dan lespri latransparans Gouvernman i ava akey byen sa nide annan Public Service Commission a en moman kot i santi i apropriye pou li fer li.

14 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Parey VP in dir, poudir la fek komanse, i ankor pe fer bann restriktirasyon, mon napa dout ki sa Public Service Commission i a vini en zour.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Mrs Esparon.

Onorab Andy Labonte.

HON ANDY LABONTE Mersi Mr Speaker.


Bonzour VP, bonzour tou Manm koleg Onorab e tou Manm ki a lekout spesyalman mon bann zabitan La Riviére Anglaise ki pe ekout mwan.

Mon kestyon i al koumsa pou Vis-Prezidan, vi ki Vis- Prezidan in nonm enn de endividi ki zot in deside zot menm zot pou zot demisyonnen oubyen kit zot pozisyon, eski ou annan avek ou petet bann rezon prensipal ou ki mazorite zot in donnen, akoz ki zot in deside pou zot demisyonnen oubyen kit zot pozisyon?
Apre mon ti a kontan konnen Vis-Prezidan, si ou ti kapab konfirmen ki tou sa bann endividi ki’n kite, napa okenn endividi oubyen okenn dimoun an zeneral ki endispansab, e nou Gouvernman i pe deroule, i pe fonksyonnen dan en fason byen.

E i an bonn sante, i pe desarz son responsabilite?


Lo menm laliny petet VP, mon pa konnen si ou ti kapab dir avek sa Lasanble, ki nou Gouvernman ler i pe selekte son bann dimoun pou travay dan Gouvernman, i pa neseserman bezwen demann permisyon avek Lopozisyon, oubyen petet si ou ti pe deside dan lefitir kree en panel, petet pou envit Leader Lopozisyon petet pou asiz lo Komite pou selekte bann endividi.

Mersi VP.

Leader (laughter) MR SPEAKER Wi, Onorab wi mon respekte ou drwa demann Me selman ou kestyon.
lo Leader dernyen kestyon Lopozisyon ou ti’n devret evit li.

VP ou a adres son kestyon silvouple.

VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Mersi Mr Speaker.

Mon ava adres zis sa enn dezyenm, apre briyevman lo sa enn premye.

Me mon a demann petet Mrs Esparon pou al lo sa enn premye.

Me zis pou dir ki en Gouvernman ki’n ganny elekte, i bezwen swazir dimoun ki konpetan e ki pou fer sir ki son 15 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 bann plan e son bann stratezi i ganny enplimante.
CHIEF SECRETARY JESSIE ESPARON Alor i annan tou sa lotorite pou li kapab enplimant sanzman, ki pou anmenn sanzman.

Me pa zis dimoun ki la, me ki selman pa pe vreman fer travay ek zot leker pou anmenn sa servis piblik a sa oter ki i devret ete.

E alor wi Onorab, nou, nou pou fer sa ki nou krwar i lankadreman.

byen, ki dan Lalwa ki permet nou azir anba la.

E nou pou fer, nou pou deservi pep Seselwa.

An se ki konsern ou premye kestyon kot ou ti pe demande, kot ki bann rezon dimoun i kite eksetera?
Mon a zis dir poudir bokou sa bann pozisyon senior i ganny fer atraver kontra.

E souvandfwa ler mon dir ou sa dimoun in ale, be in ale akoz petet son kontra i fini.

E avek ou permisyon Mr Speaker, mon ava demann Mrs Esparon zis pou li donn en pti pe lesplikasyon, lo ki mannyer sa i marse e ki lobligasyon Gouvernman zeneralman an se ki konsern kontra?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi VP.

Mrs Esparon.

Wi.

Mersi Mr Speaker, si mon’n konpran byen se ki in demande bann rezon ki dimoun in demisyonnen.
la mazorite ki mon pe gete, mon vwar en bon dimoun in pran zot retret.

Mon Akoz ou konnen dan servis piblik annan de ler bann dimoun sa nivo i annan en pe laz.

So i annan dimoun in pran loportinite e in pran zot retret e zot ti lo kontra.

Konmsi zot kontra, sa retret i kwensid avek zot kontra fini.

I annan petet ki i ankor en pti pe lwen pou fini, zot in determin sa kontra, pran zot retret e pran zot bann benefis.

I annan ki kontra i fini, pa renouvle.

I annan i kapab kas son kontra dan milye semen.


Parey nou konnen, letan en dimoun i lo kontra, i en lagreman 2 parti.

Sa dimoun ki annan sa kontra avek sa dimoun ki pe donn ou sa kontra.

Ler kontra i fini, mon krwar mon ti dir sa dernyen fwa dan prezantasyon Bidze, personn ant sa 2 parti pa oblize renouvle.

Si mwan ki annan en kontra mon deside pou mwan pa renouvle, mon anplwayer pa kapab fors mwan.
Kekfwa i kapab koz ek mwan, dir be reste 16 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 ankor en piti gin ziske nou ganny en dimoun.

Me selman i pa kapab fors mwan.

Si osi mon anplwayer i pa oule renouvle mwan, mon pa kapab konmsi dir poudir i ti i ti bezwen renouvle forse mwan.

E i annan, i kapab rod son lot dimoun pou li ranplas en dimoun ki deza lo sa kontra.

So i napa sa lobligasyon.

Ant tou lede parti napa sa lobligasyon pou zot reste.
Well ler kontra pe fini, sakenn i eksprim son swe.

Mon ti a kontan reste, mon pa ti a kontan reste.

La bann prosedir i ganny fer, si en dimoun ti a kontan reste i fer bann prosedir pou reste.

Son anplwayer i aksepte e zot siny zot kontra pou en serten letan.

Apre sa letan pa garanti ou pou lanmenm.

E oubyen ou pou lanmenm la dan sa pozisyon.

Ou kapab ganny bouze dan en lot landrwa.

Pozisyon dan servis piblik i pa pou nou sa.

I la pou nenport dimoun ki suitable pou antre dan sa pozisyon.
Nou pa kapab dir, ‘’arh in tir mwan dan mon plas!’’ Konmsi toultan mon dir, sa i pa nou plas, si en zour ou anplwayer i deside vwar en lot dimoun ki pli bon ki ou, ki pli kapab ki ou, i annan tou drwa pou li ranpli son pozisyon avek sa lot dimoun.

Sa osi i aplikab pou sekter prive.

I pa zis dan servis piblik.

Mon krwar i en pti pe kler Mr Speaker.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Mrs Esparon.

Onorab Gervais Henrie.

HON GERVAIS HENRIE Speaker.

Mersi Mr Bonzour tou dimoun.


Mr Speaker mwan, pou mon konmans mon kestyon, mon a lir zis en fraz dan manifesto eleksyon 2020 parti LDS.

E i lir koumsa, mon site;- ‘’The LDS guarantees all persons in the public service that their jobs are secure and will not be affected by a change of Government.’’ I dan manifesto an nwanr ek blan.

So mon kestyon pou VP, eski okenn public servant in ganny pouse, pouse, mon soulinyen, mo ‘pouse’ depi Oktob 2020?
E dezyenmman ant 2004, ant 2004 a 2020 baze lo bann restriktirasyon, sa reshuffle ki’n annan dan Gouvernman ki mon’n kapab vwar, Fevriye 2005 Out 2006 apre eleksyon Prezidansyel, Zen 2010, Zanvye 2013, Fevriye 2015, Zilyet 2017 e Avril 2018, eski i korek alor ki 17 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Gouvernman ki’n ganny elekte i annan sa prerogative pou li fer serten sanzman fondamantal ladministrasyon?

dan Mersi.

son MR SPEAKER Mersi Onorab.

Vis-Prezidan.


THE AHMED AFIF VICE-PRESIDENT Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker premye kestyon, eski i annan dimoun ki’n ganny pouse?

Zisteman, wi Onorab, i annan dimoun ki’n ganny pouse.

Ler en dimoun nou konnen i admet poudir li i ti en dimoun ki ti pare pou met pwazon dan dite Prezidan, i nou prerogative pou nou dir li i napa en plas dan sa landrwa!

(APPLAUSE) THE AHMED AFIF VICE-PRESIDENT Ler serten dimoun zot vin travay dan bomaten.
(Off-mic) MR SPEAKER Mon a permet Vis-Prezidan reponn silvouple.
THE AHMED AFIF VICE-PRESIDENT Ler serten dimoun zot vin travay dan bomaten e zot vin avek politik pou vin zwe kot travay, kot lafason zot pou deservi piblik, zot pou dir, ‘’be mon pa kapab ed ou plis ki sa, pa ou ti tick anler?’’ Oubyen gard i aret ou, ‘’be sa Mr Ramkalawan ki’n dir nou fer koumsa, pa zot in tick anler?’’ Ler nou annan sa bann lenstans koumsa, kot bann profesyonnel ki sipoze deservi okenn politik, piblik without ill-will, fear or malice, zot vin zwe politik dan travay, i napa en plas pou zot.
san Parske se pa sa standar ki nou anvi.

E i annan serten lenstans kot sa in arive.

Me pirman akoz sa bann rezon koumsa, pa pou rezon politik.

napa Pou profesyonnalizm, oubyen kot zot pe fer en menas direk.

rezon ki E sa Gouvernman pa pou toler sa.

Nou anvi en servis piblik ki profesyonnel, ki deservi tou pep Seselwa, tou son zanfan.

Mersi.

Lo son dezyenm kestyon, tou sa bann sanzman in arive, alor eski vre Gouvernman i annan pouvwar, wi absoliman Onorab, ou annan totalman rezon.
sa 18 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 En Gouvernman in ganny elekte, parske dimoun i krwar poudir li i kapab anmenn sa direksyon ki sa dimoun pe rode.

Be pou ou kapab anmenn en direksyon ki diferan, ou bezwen fer en keksoz ki diferan.

Se pou sa rezon fer serten sanzman.

E sa pouvwar i bezwen reste avek Egzekitiv.

E i toutafe dan nou fason travay, nou pou servi li, me nou pou servi li san labi e pou nou fer sir ki tou dimoun i ganny son sans.
E pep Seselwa i vin avan tou e ganny deservi e nou reste profesyonnel e a la oter ki pep Seselwa i ekspekte nou.

Mersi Onorab.

MR SPEAKER Mersi Vis-Prezidan.

Onorab Audrey Vidot.

HON AUDREY VIDOT Mersi Mr Speaker.

Bonzour tou dimoun ki a lekout.

Bonzour Vis-Prezidan avek Mrs Esparon.

Mr Speaker mon premye mon annan en leklersisman pou Mrs Esparon.

In dir ki mazorite in ale akoz zot ti pe pran zot retirement.
Eski bann zenn ki’n ansyen servi dan ladministrasyon, ki LDS in e parey mon donn erite, legzanp, en zenn parey CEO, ansyen CEO SIB, ki li in ganny fer arete san en rezon valab.

Me in ganny met deor apre ki Lasanble, setyenm Lasanble en felisit li ek son lekip pou son bann travay.

Eski sa, sa bann group zenn parey CEO ki’n ganny fer arete la, zot osi form parti sa tim retirement?

Sa en leklersisman.
Sa en leklersisman.

ki eski Dezyenm, Vis- Prezidan pe dir avek nou Lasanble, son Gouvernman dan servis piblik se termin lanplwa serten ka travayer pou enplimant son plan reform?

lapros E akoz ki Gouvernman an menm tan pe anploy nouvo dimoun dan bann nouvo post ki pe ganny kree dan sa reform?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Mrs Esparon ou kapab komanse, wi.

CHIEF SECRETARY JESSIE ESPARON Mersi Mr Speaker.

Wi, mon ti dir la mazorite in pran retret.


Selman i annan serten dimoun ki kontra pa’n ganny renouvle.

Dan sa ka spesifik ki ou pe mansyonnen, kontra pa ti ganny renouvle.

So mon pa mwan, detay konn Gouvernman i deside si ou - parey mon pe dir, Gouvernman 19 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 i deside si oule renouvle kontra en dimoun oubyen non.

Sa dan sa ka spesifik ki ou’n dir.


E i annan ankor lezot ki pli zenn osi ki kontra pa’n ganny sa organizasyon konsernen i konn son rezon akoz i pa’n renouvle sa kontra.

renouvle.

E Swa i oule en lot dimoun, sa swa petet i santi sa dimoun pa pe perform.

Mon pa pe dir ou dan sa ka spesifik ki ou’n mansyonnen sa dimoun pa’n perform, kekfwa i annan son ka, son sityasyon spesifik ki akoz son kontra i pa’n renouvle.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Mrs Esparon.


I annan en lot pwen ou ti’n fer Onorab Vidot pou Vis-Prezidan.

Vis-Prezidan ou kapab adrese.

VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Mersi Mr Speaker.

Mon pa’n tro konpran kestyon.

Selman koriz mwan Onorab, ou’n demann mwan si i annan bann nouvo post ki pe ganny kree.

E ki rezon sa bann nouvo post pe ganny kree.

I en pe vag pou mwan, petet ou kapab klarifye?

MR SPEAKER Klarifye Onorab Vidot.


HON AUDREY VIDOT Mon kestyon pou Vis Prezidan, dir nou Lasanble si lapros ou Gouvernman dan servis piblik se termin lanplwa serten kad travayer koman zot fason pou enplimant serten reform ki zot anonse zot pou fer.

E akoz ki Gouvernman pe anploy nouvo dimoun an menm tan dan sa reform?

MR SPEAKER Mersi.

VP.

VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker dan remaniman, i annan serten landrwa ki ou pou bezwen redwir, serten landrwa ki ou krwar ou devret met plis lanfaz.

Alor i normal ki si en egzanp ki departman par Gouvernman i santi i pa i pa pe servi son resours Gouvernman i deside byen, Gouvernman frenm en Departman.

In arive.

Be i posib ki i krwar poudir dan en lot Departman i annan en serten aktivite ki devret ganny ranforsi.
Alor sa i fer, sa i normal, par egzanp Minister Finans kekfwa i bezwen plis dimoun pou okip kont, kekfwa i recruit en pe plis laba dan lodit, kekfwa 20 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 zot bezwen en pe plis resours, i normal, i al laba.

Mon krwar sa i en prosesis normal ki sak Minister i regard son lobzektif, i get results-based management pou li fer sir i delivre rezilta.

E dan sa prosesis i annan landrwa ki ou, ki ou fer pli pti, i annan landrwa ki ou grosi li.
Me tout an selman prenon kont ki ou annan en Bidze e sa Bidze ou bezwen servi li byen.

Ou pa kapab desot li.

E mon krwar nou'n fer sa dan en fason ase rezonnab, dan en peryod ase difisil ozordi kot nou ete.

Nou pe fer sir tou dimoun i kapab travay sa ki anvi travay.

Kot Bidze i permet nou, nou anploye.

Kot nou krwar i annan gaspiyaz nou redwir.

E vwala Mr Speaker, mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Aglae.

HON EGBERT AGLAE Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis avek Madam.


Minis mon ti a kontan petet ou eklersi sa Lasanble en pti gin.

Akoz ou pe met lanfaz bokou lo tir politik dan servis piblik mannyer mon pe get li.

E ki nou konnen poudir ladministrasyon oparavan ti ganny sase mon kapab dir, par bann Lopozisyon ki ti dan servis piblik.

E se sa ki ou war ozordi zot in kapab ariv o pouvwar.
Mon ti a kontan petet Minis, eski sa bann dimoun ki’n swa perdi zot lanplwa, ki petet Onorab Henrie ti anvi tande poudir pou napa personn ki’n perdi lanplwa; Eski sa bann dimoun ki’n perdi lanplwa ouswa ki’n pran zot depar parey in ganny in annan sort of exit dir, interview ki’n kapab petet-?

Akoz bokou sa bann dimoun i konpetan, i annan zot kalifikasyon e zot annan en memwar enstitisyonnel dan servis piblik.

Eski in annan en dyalog petet pou vwar rezon ki zot anvi ale?

Si i pa politik par deryer.


Sa i enn.

E dezyenmman Minis, nou pe vwar poudir parey zot manifesto, ‘’Sesel pou tou son zanfan.’’ E tou dernyerman i annan bann lapwentman ki’n ganny fer e menm ki annan Seselwa aletranze ki’n vin pran post, petet ki Seselwa ki ti kapab la pe espere pa pe ganny son sans.
Eski ou Gouvernman atraver ou ladministrasyon, nou pou war plis ankor bann long Seselwa ki’n viv so aletranze, pe vin pran bann 21 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 pozisyon isi dan Gouvernman Sesel?

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Vis-Prezidan.

VICE-PRESIDENT THE AHMED AFIF Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker ler ou pe, en sa prosesis dimoun pe ale e oubyen son kontra in fini.

Mon krwar i en prosesis ki mars dan en fason lozik.

Sa dimoun i anploye ek Gouvernman.


i fer Sa dimoun i delivre en servis pou Gouvernman e Gouvernman en li assessment pou gete si sa servis i alaoter, si i bezwen kontinyen sa servis dapre son plan e son stratezi son Minister.

E mon krwar preski dan tou sa bann ka i annan en dyalog.

Ou’n apel sa exit interview, i annan en dyalog kontinyel tanzantan sirtou at senior level.

Kot mwan mon konnen dan mon ka kot mon annan 2 PS ki’n sorti kot mwan, mon’n annan sa dyalog.

Mon’n kriy zot, mon’n koz ek zot.


Mon’n sey find out ki meyer fason nou kapab fer sa keksoz arive, si i pe sorti oubyen i pe transfer i pe al dan en lot Departman.

E nou gard en kontak.

E mon krwar sa i en keksoz normal ki tou Minister i fer.

Mon krwar sa bann dimoun pou realize poudir napa okenn politik dan lafason sa i ganny fer.

Sertennman lo nou kote, ditou nou pa pe fer sa, nou pa krwar ladan.

Se sa nou’n lager pou anmenn en sanzman.

E lo ou dezyenm kestyon, dimoun ki aletranze ki ganny louvraz.
Nou pa pe fer okenn preferans pou dir dimoun ki sorti aletranze.

Me mon krwar Sesel i pou tou son zanfan.

E si en dimoun i en Seselwa in deservi son pei aletranze, in deservi li byen, li osi i annan son merit.

Akoz mon pe zis sit, mon pe donn en legzanp, en dimoun ki par egzanp in travay dan en landrwa tre konpetitiv e dizon in travay dan en Lafors ki ase avanse.

Kot zot in fer fas a plizyer sityasyon.

Sa leksperyans i en leksperyans ki byen ris ki kapab ganny servi e adapte dan konteks Sesel.
E sa osi i en keksoz ki annan gran benefis pou Sesel.

Alor akoz i devret ganny mwens priyorite ki en lot dimoun ki’n la?

Mon pa krwar i devret ganny plis ou mwens, me selman finalman sa ki nou, ladan se, parey nou krwar 22 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Angle i dir, the best person for the best job.

Si ou annan bokou leksperyans, ou bagaz i bon, ou kapab deservi pep Seselwa, vini.
Nou pa pou servi sa kriter akoz ou’n aletranze, sa enn in la, sa i devret en kriter ki sitan for baze vreman lo konpetans.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Vis-Prezidan.

Nou pou termin sa sesyon pou sa kestyon la.

E, a matter of privilege?

Silvouple Onorab wi.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker i privilez Lasanble pou ki, pou vin reponn kestyon e sa i enshrine dan Konstitisyon.

Whilst mon napa kontrol lo lafason ki Minis i reponn kestyon.
Me mon annan kontrol koman Lasanble as part of the Assembly lo sa ki i dir.

E Minis in ankor enn fwa mislead Lasanble.

Mon Vis- Prezidan pou next time ler ou vin Lasanble, fer ou homework byen.

E ler ou pe donn mon bann landrwa ki bann dimoun i sipoze ale, regard byen si sa bann dimoun i al dan sa bann landrwa kot ou pe dir mwan.

demann Akoz i pa korek pou sa dimoun ki ou’n donn mwan, ou ki’n donn mon lalis, lalis ti avek ou, ou ki’n provide Lasanble ek sa lenformasyon.

MR SPEAKER Mersi.
MR SPEAKER Mersi.

HON SEBASTIEN PILLAY Mon ti ava kontan ou pli candid dan lefitir, asire ki ou donn nou lenformasyon korek.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Mon pa vwar ki privilez ki’n ganny afekte par bann kestyon Minis.

Mon krwar Minis in reponn bann kestyon ki in ganny demande.

E si i annan landrwa kot i pa’n al donn ou lenformasyon ki ou ti ekspekte, mon krwar Minis i annan sa prerogative anba Standing Order.

Mersi.
Mersi.

Minis nou pou dir ou mersi bokou e Mrs Esparon osi, mersi pou zot partisipasyon.

E nou a swet zot orevwar e bonn journée.

(THE VICE-PRESIDENT AND HIS DELEGATION WAS EXCUSED FROM THE HOUSE) Mersi.

E an menm tan Madam nou ava apel lot Minis pou antre 23 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 silvouple.

Mersi.

En lot matter of privilege Onorab.

Wi MR SPEAKER En Onorab?

Wi.

Carry on.

lot matter of privilege HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.
Mr Speaker an atandan ki sa, ki sa, ki lot Minis pe antre, mon pa pou vin, mon pa pou al dan en largiman avek ou.

MR SPEAKER Wi.

HON SEBASTIEN PILLAY I pa mon lentansyon sa term, pou, pou ou abes standar nou Lasanble.

Mon le zis demann ou Mr Speaker, pou revwar ou lenterpretasyon nou Standing Orders.

E nou Standing Orders i dir klerman ki mwan, mon napa kontrol lo sa ki en Minis i dir.

E ki mannyer i reponn en kestyon.

Me Lasanble i annan kontrol lo content sa ki i met devan Lasanble.
E si en dimoun i donn Lasanble misleading information is in contempt of the House.

So sa ki mon pe demann ou Mr Speaker se ki, annou regard byen lenterpretasyon.

E ler mon’n dir sa mon’n dir ki Vis-Prezidan lenformasyon korek Lasanble.

i pa'n donn E Vis-Prezidan i konnen i ava regard son lalis i ava vwar.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab Pillay.

I ava mon plezir pou regard Standing Orders, ankor enn fwa.

Onorab Georges mon sipoze ou le adres pwen Onorab Pillay.

Correct?
Correct?

in HON BERNARD GEORGES Wi Mr Speaker.

Annefe mon ti’n lev mon lanmen avan Onorab Pillay fer son dezyenm lentervansyon, pou dir ki, pou rapel avek nou Lasanble ler nou raise en matter of privilege, Nou raise li avek Speaker.

Nou pa pran sa lokazyon pou nou donn en remontrans, sa Minis ki dan Lasanble e dir li ki i pa'n fer keksoz byen.

En matter of privilege se pa en lokazyon pou en Manm adres Minis e dir li kote in fer en fot.
Se pou adres Speaker e pou met son matter of privilege devan Speaker.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Mersi mon’n note.

(Off-mic) MR SPEAKER 24 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Non!

Silvouple nou pa pou antre dan en largiman.

Mon’n not bann pwen, mon’n not bann pwen ki zot in fer e nou pou prosede avek lot seri kestyon.
E mon a swet labyenveni Minis Antony Derjacques Minis pou Transpor e avek son delegasyon zofisye ki annan, Mr Sekreter Andre Patrick Prensipal pou Land Transport e Mr Perinda Herath, CEO pou Transport Land Seychelles Agency.

E nou a prosede avek bann kestyon.

E parey nou adopte routin, bann kestyon ki konsern en distrik spesifik, nou ava permet loter sa kestyon demande e osi son siplemanter.

pran lezot siplemanter sorti kot Manm.

Premye kestyon i pou Onorab Egbert Aglae.

Onorab.


nou Me pa HON EGBERT AGLAE Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis avek ou panel.

Eski Minis i kapab dir ek sa Lasanble kan eski nouvo sirfas koltar i sipoze mete dan rezyon Morne Blanc Sans etandonnen kondisyon aktyel sa semen?

Souci ler a) Eski zot pou antreprann sa travay zot pe osi mazin sa bann gro pye albizya ki son rasin i souvan fwa loter andomaz semen?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis ou repons please?

ANTONY MINISTER DERJAQUES Mersi Mr Speaker.


Bonzour tout ki pe ekoute.

Honorable Chief Whip, Honorable members of the National Assembly.

Par Mr Speaker, semen Sans Souci Morne Blanc i deza lo nou progranm pou ganny resirfas.

I travay bon mansyonnen ki mazer pou resirfas bann seksyon ki ti pli andomaze ti ganny antreprann 3an pase.

E nou rekonnet ki avek letan i annan lezot seksyon ki bezwen ganny resirfas, an vi ki zot kondisyon aktyel.
sa bout egzanp seksyon semen avan larantre ‘Dan Diri’ Morne Blanc.

Sepandan, sa lannen nou plan resirfas bann semen dan tou distrik lo Mahé ek Praslin in ganny bokou retar, an vi ki nou pe ganny bokou difikilte pou nou resevwar koltar anvi kontrent bato ki vin Sesel.

Menm ki nou'n fini plas nou demann byen boner sa lannen.

An vi sa difikilte nou nou repriyoritiz bezwen progranm travay.

E alor sa proze pou ganny antreprann boner premyer kar 2022.
Me an tou ka SLTA, pou kontinyen ek son bann travay 25 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 maintenance lo semen e lezot semen lo Mahé, Praslin ler e letan i neseser.

Pou bout dezyenm parti ou kestyon; I deza en pratik pou SLTA rasin ki andomaz semen avan ki i fer sa travay resirfas.

retir bann Nou bezwen osi note ki i pa tonm dan manda SLTA pou koup bann pye dibwa - bann pye dibwa o bor semen.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab Aglae, ou annan siplemanter?
HON EGBERT AGLAE Mersi Minis pou ou larepons.

Minis mwan mon ti a kontan e CEO osi i la ozordi.

An vi ki in annan sa bann travay ki'n ganny fer, mon kapab dir pa ti’n work plis ki detrwa lannen pase, mon ti a kontan petet demann Minis an term, en timeframe, letan apropriye.

Kan ki petet nou ekspekte ki i ava annan en travay en pe pli mazer ki ava kapab ganny antreprann, pou nou kapab at least annan en semen ki ase an konformite?
rezon konzesyon trafik dan bomaten, bokou dimoun ozordi pe servi sa larout e menm i annan dimoun ki sorti dan Anse Boileau ki pas par sa semen Akoz, pou akoz konzesyon La Louise ki pe servi sa semen e zot annan serten konsern.

Eski petet Minis i kapab dir nou petet dan en dele letan, kan eski nou kapab vwar serten travay?

parfwa Dezyenmman Minis.

Mon ti a kontan petet si CEO osi i kapab annan son input.

Lekel ki fer si ki ler travay i ganny fer, i en travay de kalite ki lo standar.
bann Akoz maintenance i ganny fer i pli worse ki semenn ti ete avan.

en zot sistenm kot zot vwar ki zot satisfe avan peyman i ganny fer, ler maintenance i ganny fer lo sa bann semen?

Mersi.

annan Eski sa MR SPEAKER Mersi.

Lo timeframe mon konpran Minis in dir boner lannen prosenn, first quarter.

Me selman i a konfirmen e i adres sa.

Wi.

ANTONY MINISTER DERJAQUES Yes, Mr Speaker, sa larepons i dan premye larepons;- savedir premye kar 2022.
Lo dezyenm wi, nou annan supervisors e SLTA pe travay lo en laboratwar ki pou kapab analiz bann materyo.

Solman mon a les CEO osi pou osi donn son bout dan sa larepons.

Mr 26 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Speaker eski CEO reponn osi?

i kapab MR SPEAKER Yes CEO?

Ou a pran laparol.

CEO PERINDA HERATH Mersi Mr Speaker.

Bonzour tou dimoun.

Bon, lo kote travay nou pe progranm li pou premye kar lannen prosenn.
E osi sa bann travay patching oubyen bann overlays ki nou fer i en travay normal ki ganny fer lo tou i pa neseserman ki letan en semen i ganny deteryore ki nou bezwen koman en premyer step nou resurface the whole road.

Akoz larout.

I annan en progranm mentenans ki devret ganny fer e son resurfacing i vin koman son dernyen mezir ki nou pran normalman.
Lo kote sipervizyon, wi nou annan bann supervisors ki letan sa group oubyen sa tim ki fer sa resurfacing work al oubyen nenport lezot travay koltar ki repase, pou tyeke.

tou E malerezman pa travay ki lo standar ki nou, nou anvi nou pe sey amelyor sa toultan.

Akoz nou annan bann nouvo travayer ki antre e sel fason ki zot pe ganny training osi pou travay dan koltar se an mezir ki zot pe travay.
Nou bann lekipman osi i annan serten defo, e sa osi anmezir avek Bidze ki nou gannyen nou pe sey renew, nou pe sey fer bann repairs avek, oubyen pou ranplase.

nouvo aste Alors avek letan nou ekspekte nou pou annan serten amelyorasyon dan kalite travay ki nou pe fer.

E osi en keksoz ki pli enportan nou pe travay pou nou ganny serten lekipman koman en laboratwar ki kapab teste sa koltar ki nou anvoy lo site.
Avan i kit nou asphalt plant si oule, pou nou fer sir ki sa quality oubyen sa ki nou pe met ater lo semen i sa enn ki nou anvi.

I bon mansyonnen osi, detrwa lannen pase avan nou ti ganny nou nouvo masin koltar ti ganny en bon pe nou problenm avek quality koltar ki nou ti pe mete.

Akoz masin ti vreman vye e osi sa design mixed ki nou set pou masin i pa li ki pe sorti deor.
pou nou Alors vi ki nou ti napa bann lekipman at that time pou nou, teste, malerezman letan koltar in fini mete, apre, apre en pe letan ki ou komans vwar ki annan serten, defo avek son mixed design.

Mersi Mr Speaker.

27 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 MR SPEAKER Mersi.

Nou a pas lo kestyon swivan e i ankor Onorab Aglae.

transport ek pyeton ki deservi sa pon.


E sa i enkli: - 1) Enstalasyon baryer HON EGBERT AGLAE Mr Speaker, mon a avan mon poz mon kestyon, petet mon’n vwar Onorab Loizeau in lev son lanmen.

Anvi ki nou share balizaz Sans Souci i tonm en bout kot li tou.

Petet si ou ti pou akord i annan en li, si kontribisyon.

MR SPEAKER Poz ou kestyon Onorab.

Ou kestyon 64.

HON EGBERT AGLAE Mersi Mr Speaker.


Eski Minis i annan lentansyon agrandi sa pon e semen ki trouve apre Legliz Port Glaud ki deservi larivyer waterfall pou evit aksidan ki arive regilyerman?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

ANTONY MINISTER DERJAQUES Mersi Mr Speaker.

Nou napa plan imedyat pou elarzi sa pon ki sitye apre semen waterfall e osi sa semen an antye.

Solman SLTA in pran serten mezir pou asir sekirite sekirite lo tou le de kote sa pon.

Dezyenmman en lenstalasyon laglas.


enstalasyon Trwazyenmman bann pti poto reflector ki pou endike rebor semen an ka linondasyon.

SLTA i anvizaze konstrir en trotwar lo sa pon ki vir kote bor lanmer, kot PUC fek fer en travay pas kab.

Sa proze pou ganny fer letan finansman i disponib.

larantre Nou osi anvizaze elarzi sa pti seksyon sa semen, ki pou semen pran kot waterfall ziska dan kontour avan sa pon.

Sa pou ganny lannen prosenn.

enplimante Mersi.

MR SPEAKER Mersi ou annan siplemanter Onorab?


Carry-on.

HON EGBERT AGLAE Mersi Minis pou ou larepons.

Minis etandonnen ki PUC i annan en travay ki i pe fer avek pou pas son bann tiyo.

E ki i annan en bout elarzisman ki'n ganny fer.

Eski zot ti a konsidere petet osi pou extend en vizit ansanm avek Lotorite Distrik pou nou vwar petet meyer 28 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 fason, ki nou kapab antreprann sa proze trotwar ki ou'n mansyonnen?

Premyerman.
Premyerman.

E dezyenmman posibilite en pti lagrandisman ki nou ava kapab diskite, ki pa pou neseserman kout en ta larzan.

Pour fer ki i ava rann sa bout semen ek sa pon en pti pe pli an sekirite.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

ANTONY MINISTER DERJAQUES Mersi Mr Speaker.

Wi SLTA i kontan, I mean i dan son fason travay vizit bann semen ek bann lenstalasyon parey bann pon avek bann MNA e avek bann DA.

Par egzanp yer i ti vizit semen kot Glacis avek MNA, ki la MNA Glacis avek DA Glacis.
Wi, Mr Speaker nou ava sey fer fason avek travayer Land Transport avek SLTA e avek MNA wi.

Pou vizit sa, sa landrwa pou regard tou bann lide e bann lide ou bann constituents dan ou bann distrik.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Nou a pas lo kestyon swivan.

Onorab Phillip Arissol.

HON PHILLIP ARISSOL Mersi Mr Speaker, bonzour tou dimoun.

Mon kestyon lir koumsa: - i Eski Minis pour Transpor i kapab dir Lasanble ki mezir son Minister pe pran, pou asire ki bann motoris pa fer vites lo bann semen segonder?
Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

ANTONY MINISTER DERJAQUES Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker i annan plizyer normalman mezir ki ganny pran pou redwi vites ki drayver i fer lo semen.

Sa bann mezir i comme swivan:- Semen i bezwen ganny proklanmen koman en semen piblik, pour ki kapab legalman ganny administre e bann mezir neseser i ganny met an plas.

Nou osi poste bann siny vites.

Speed limit ki veikil i kapab fer e i kapab ler i fer, ler i sirkile.
Sa i vites maksimonm e osi vites parey minimum lo parey lo Providence highway.

Nou osi met bann siny redwir vites, sa ki nou apel reduce speed, pou endike avek drayver bann danze ki annan.

Espesyalman si zot pe apros en lekol, en landrwa rezidansyel, i annan oubyen vilaz kot konstriksyon e konsantrasyon dimoun.
29 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Nou osi met bann pasaz pyeton, bann zebra crossing koman en fason, pour ki drayver i ganny averti ki zot bezwen vin pli vizilan e ralanti ler zot pe apros sa bann landrwa.

Nou enstal sa bann trafik calming measures tel ki raised zebra crossing, raised speed bumps osi.

Otan ki posib nou sey evite pou met bann tel lo traffic calming measures bann semen primer, nou plito met dan bann semen segonder parey dan bann housing estate.
Nou osi fer resorti ki dapre nou bann lenvestigasyon nou pe vwar, nou anvi fer sorti ki bann lenvestigasyon nou pe vwar ki bann drayver plizanpli pa pe respekte Lalwa e Code larout.

dapre nou pe asir Drayver pli neglizaman lo semen.

Be sa i en pti group ki pe fer tou.

E i pa ki sa bann pti group i afekte ki mazorite drayver e zot sa mazorite i respekte Lalwa e bann kod lo semen.

Nou pli gro defi se mank ranforsisman par bann Lotorite tel ki Lapolis.
Nou pe travay avek Lapolis pou asir ki zot ogmant zot bann speed check dan plis landrwa.

Nou'n etabli prosedir ki nou, nou mete an plas ler nou pe konsider bann aksidan ouswa ki mannyer pou redwir vites lo semen.

Nou analiz bann aksidan ler i arive.

Nou pran kontak avek bann DA ek MNA pou anmenn zot propozisyon e sa i ganny konsidere.

Nou pran kont bann santiman, ek bann konsern ek bann komanter manm piblik.
Lenspeksyon i ganny fer par (RTC) Road Transport Commission avek assistant road officer avek SLTA e parfwa Lapolis.

Sa nou apel en Road Safety Audit ki ganny fer pou determinen gravite sityasyon e fer bann rekomandasyon avek Minister.

La apre SLTA i ganny lenstriksyon pou met okenn mezir ki in ganny rekomande.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Siplemanter Onorab Arissol?

HON PHILLIP ARISSOL Wi Mr Speaker.


Minis eski ou ti kapab dir nou ki sanksyon ki annan pou bann lensidan kot sa i kontinyelman fer vites dan sa bann semen segonder?

Mersi.

drayver, bann MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

30 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 ANTONY MINISTER DERJAQUES Mersi Mr Speaker.

A sa moman anba sa bann spot fines son mezir se en spot fines R200.

Le 1 Septanm Cabinet of Ministers in aprouv 2 Proze Lalwa.
Premye i Minor Offences Fixed (Amendment) Bill, 2021 e apre Minor Offences Fixed Penalties (Amendment) Regulation, 2021.

Spot fine in ganny sizere in ganny aprouve pou sorti R200 pou vin R1000.

Sa Bill pou vin devan zot e se zot ki kapab aprouv sa amannman dan sa Lalwa.

Regilasyon osi i ganny plase devan Lasanble Nasyonal e zot ganny en dele letan osi pou pas zot pwennvi swa pou anile, ouswa pou les li parey i ete.
Bann mezir osi kont bann drayver ki pa pey bann spot fines se, zot ganny anmenn Ankour, zot ganny prosekite e sa bann amannman dan Lalwa anba sa Minor Offences (Amendment) Regulations se pou fer prosedir vin bokou pli efikas.

Par egzanp bann ki ganny, ki'n kas Lalwa e in ganny demande pou pey sa spot fine, zot pou nepli annan zis 3 zour pou pey sa fine me 14 zour.

An menm tan pou aranz sa file, pou bann prosedir pou anvoy kot Attorney Zeneral i vin 30zour.
Attorney Zeneral olye 3 mwan i annan 6 mwan pou li prosekit ouswa pou anmenn sa ka Ankour.

Mr Speaker nou hope e nou demande ki bann drayver i careful, ki vin bokou pli mannyer zot drive e pran kont ki i annan lavi ek propriyete ki an risk ler zot kas Lalwa.

Nou demande ki dimoun i konpran ki sa spot fine ki sorti R200 ki vin R1000 i akt koman en mezir pou anpes dimoun, espesyalman repeat offenders ki pou zot, zot kas Lalwa zis zot tir R200 dan zot pers, zot desann dan 3 zour zot pey zot fines.
bann Apre ou vwar zot ankor pe repete parey avan.

Kekfwa ler zot realize ki nepli R200, me i R1000 ler ou kas Lalwa, ler ou met an risk sekirite e lavi dimoun zot pa ava fer sa.

Zot ava met zot safety belt, zot a obei Lalwa.

Zot pa ava fer speed parey nou vwar, nou tande aswar, mannyer zot pase lo semen a grand vites.

Kekfwa zot a realiz e ki nepli R200 i R1000 e zot pa ava fer li.
Alor Mr Speaker mon rekomande ki nou sansibiliz tou dimoun pou nou tou obei Lalwa ki pe hopefully ganny 31 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 pase byento ek bann regilasyon ki pe al ganny pibliye.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

MR SPEAKER Mersi vi ki sa i en kestyon zeneral mon pou permet en siplemanter.

Akoz se tou ki mon annan letan pou pran.

Onorab Letourdie.

HON JANY LETOURDIE Mersi Mr Speaker.

Bonzour tou dimoun.
Bonzour tou dimoun.

Minis mon'n tann ou ou'n nonm bann housing estate, e la dan mon lespri byensir mon mazin Perseverance, e vilaz kot mon reste Roche Caiman.

Mon konnen ou'n dir an atandan zot pe konsilte DA ek bann lezot dimoun.

Me la an se moman Minis napa Lapolis, prezans Lapolis, napa camera i annan zis bann, dimoun menm ki pe vwar sa bann lensidan ki pe arive.
E toulezour nou vwar poudir i annan bokou dimoun moter, loto ki vreman fer gran vites dan nou vilaz Roche Caiman e byensir i annan bokou zanfan ki frekant semen ki pe zwe dan semen.

Alors an se moman la mon pe mazinen Minis ki ou pe propoze, dan en lespas, en dele letan kot sa bann issues i kapab ganny adrese - sirtou dan sa de gran vilaz?

Mersi.

ANTONY MINISTER DERJAQUES Mersi Mr Speaker.

Mon pou osi demann PS Patrick Andre pou reponn.


Solman an zeneral mon ava dir ki wi – enn - nou bezwen, bezwen fer sir ki sa bann ganny proklanmen koman en public road anba Road Act.

semen i lo speeding Nimero 2, sa i ava fer ki sa Lalwa i ganny enplimante.

Nou pou bezwen osi etablir en speed limit.

Par egzanp i annan en maksimonm 45kilometres per hour e sa i an zeneral lo tou semen.

Nou pou bezwen osi demann SLTA avek RCC pou apros e antre dan sa de distrik e regarde kwa bann mezir an plis ki neseser.
Si i annan posibilite par egzanp pou bann speed bump.

Sa de travay pou bezwen ganny fer.

E mon ava demann PS osi pou koz lo bann prosedir pou zot rankontre ou, avek bann lot zofisye parey DA dan ou distrik ek lot, ek MNA tou MNA.

E pou met bann mezir an plas.

Mr Speaker eski PS kapab koze?

MR SPEAKER 32 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 PS wi?

PS ou annan laparol.

Mikro.

LAND TRANSPORT PS PATRICK ANDRE Mersi Mr Speaker.

Bonzour tou Onorab.
Bonzour tou Onorab.

Bon parey in ganny fer resorti normalman nou bann prosedir ki nou adopte letan ki nou ganny bann konplent, oubyen parey ki letan ki nou fer nou bann assessment bann aksidan ki arive.

Definitivman nou annan en tim ki i fer en safety audit dan sa bann landrwa.

E nou, fer bann vizit, nou fer bann lenspeksyon pou nou idantifye egzakteman ki kalite sa bann aktivite ki pe pran plas.

Ki mannyer zot pe pran plas, e la apre nou deside ki mannyer nou pou adres sa bann problenm ki annan.
Nou okouran poudir Perseverance i annan bann konplent ki'n vin kot nou, me selman lo kote Roche Caiman nou pa ankor gannyen bann konplent pou nou kapab adres li, apard ki bann ki i dan lepase.

Me lo kote Perseverance in annan bann vizit ki'n ganny fer, semenn pase, pou kapab osi adres bann serten konsern ki annan.
E en fwa ki nou, nou etabli sa bann lyen definitivman nou pran kontak ek DA, MNA dan distrik pou nou fer bann vizit e osi, bann zofisye Lapolis ki baze dan sa bann distrik respektif e osi Lapolis Trafik, nou al ansanm koman en lekip pou nou kapab sa bann evalyasyon e analysis.
fer sa de avek So etandonnen ki ou'n mansyonn distrik Roche Perseverance Caiman, nou a fer li nou devwar ki semenn prosen, nou a kapab fer en vizit dan sa de landrwa pou nou kapab fer en reiki dan premye plas, pou nou konpran en pe mannyer sityasyon i ete, sirtou Roche Caiman.

E kote sa bann keksoz i pe arive e ki mannyer nou kapab adres li.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi PS.

Nou a pas lo prosen kestyon.

Onorab Esparon.

HON REGINA ESPARON Mersi Mr Speaker.

Bonzour tou lekout.
Bonzour tou lekout.

Bonzour dimoun a Minis ek ou delegasyon.

Mr Speaker an vi ki aksidan i kontinyen arive, eski Minis pou Transpor i kapab dir sa Lasanble, ki demars ki son Minister pe fer pou met en bus shelter, zebra crossing e speed bump dan sant Glacis (Glacis Centre).

Mersi.

MR SPEAKER 33 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Mersi Onorab.

Minis.

ANTONY MINISTER DERJAQUES Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker Komisyoner Semen in deza fini laprouvasyon ki nou donn kapab raised pedestrian crossing, lo sa morso semen pou redwir lavites an zeneral e rann sa landrwa pli an sekirite.

enstal en SLTA pou enplimant sa proze mwan prosen.

Savedir lafen Oktob, sa lannen.

An sa ki konsern bus shelter, nou ankor pe resevwar difikilte pou ganny wayleave lo en morso later ideal pou prive, ki ti pou konstriksyon en bus shelter ek en layby.
An vi ki nou pa ekspekte ki sa enn negosyasyon pou materyalize dan imedyat.

SLTA ansanm avek Lotorite Distrik ek MNA pou Glacis, madanm Esparon in kapab idantifye en lot about teren ki appartient a Leta pou konstriksyon sa nouvo bus shelter.

Me malerezman napa ase lespas pou fer en layby bis.

SLTA pou prepar bann plan neseser pou konsiderasyon e laprouvasyon Lotorite Planning.

okenn lobzeksyon sa proze.

I kapab lannen enplimante ganny napa E si prosenn, si nou ganny en Bidze pou sa bus shelter.

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Siplemanter Onorab Esparon?

HON REGINA ESPARON Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker anvi ki Minis in dir pou sa raised crossing pou ganny fer mwan prosen, e napa larzan dan Bidze pou kapab fer en bus ti a kontan shelter, mon demann sa ek Minis negosyasyon pou ganny sa bout later prive la, ki lot kote, ki lot kote kot Mr Mancham la, i sa kapab kontinyen dan demars?
si Parske ti deza annan en negosyasyon ki ti pe ganny fer e ti annan en plan avek Minister Later dan lepase pou acquire sa pti bout la.

Mon pa konnen si dan lentere zabitan Glacis.

Minis kekfwa ou kapab fer en demars atraver Minister Later, regarde si nou pa kapab acquire zis sa pti bout o bor ki pou fasilit fer sa layby.

Parski letan nou'n fer en vizit yer avek CEO, nou'n vwar poudir kot sa bout later ki nou'n idantifye ki pou Gouvernman la, nou pa pou zanmen kapab fer en layby.
ti Parske letan nou'n mezir grander en bis avek sa pti 34 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 morso later, an vi ki i annan deza de poto elektrik ki la, ki nou pou bezwen retire, menm si nou pou al fer sa bus shelter, petet ki mon pe demande Minis ki negosyasyon i pa aret la.

Annou kontinyen pouse ki at least nou ganny sa pti bout later o bor kot sa bin i ete, pou nou kapab fer en layby.

Parski sa danze ki i annan menm si nou pe al fer en bus shelter, i pa pou retire sa danze aksidan.
I a retir sa problenm kot bann dimoun ki esper transpor i koup semen, pou al anba laboutik pou esper bis parske napa sa shelter.

Me selman dan li menm li, ler ou pe regard sa pti landrwa mannyer i sere.

Ler bis in park ler kot sa transpor in pase sa ki koz sa danze, plis sa danze.

laboutik i ete, annan Parski sa i laboutik o bor, vizavi sa bus stop.
E dan sa meeting ki nou'n fer yer, nou pe menm demande ki sa bus stop i ganny move en pe pli o. Pour ki napa sa konsesyon li menm li, sa blokaz devan sa laboutik.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis ou adres sa please?

ANTONY MINISTER DERJAQUES Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker avek sa raised zebra crossing, i pou amelyor problenm.

Solman problenm pou ankor la.

Pou annan plis sekirite akoz bann transpor pou bezwen ralanti, ler zot apros sa zebra crossing.
Mr Speaker mon konnen ki sa fanmir ki ou'n nonmen wi, i annan, sa ki mon’n konpran en pe problenm lo sa later Ankour.

E i aparet ki i pa ankor par spesifikman idantifye Lakour ki pou arive akoz i annan kontestasyon.

Wi, Minis i annan pouvwar anba Road Transport Act pou li demann avek Minister ki ansarz Land and Planning pou fer en land acquisition.

E sa i a son diskresyon.

Solman Gouvernman a sa moman pa ankor antre dan land acquisition akoz son fer, nou listwar.
Alor nou vreman pridan ki mannyer nou apros land acquisition e nou fer sir ki it’s always dan public interest.

Alor pou kontinyen negosye avek bann ki annan sa later, ki spesifik ki nou konnen wi, lafanmir Mancham Glacis.

E nou ava gete ki zistans nou kapab arive.

nou wi, 35 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Solman pou ede, lannen prosenn nou a fer sa raised crossing.

E nou a zebra kontinyen avek sa negosyasyon pou sa later.
E an Oktob nou ava annan sa raised zebra crossing e sa i ava anmenn en pe plis sekirite, pou zabitan ou distrik Madanm Onorab.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Mon pou fer privilez pou Leader Lopozisyon Onorab Pillay akoz i en zabitan dan Glacis.

Si ou a fer li dan en kestyon spesifik silvouple pou lenformasyon.

Mersi.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi.

Mersi Mr Speaker tre spesifik.

Zis dan en stretch of road apepre en stretch semen apepre nou pe koz 200 a 300 met in annan plizyer aksidan, menm fatal.
So nou pran depi kot sa bazar lakaz Mr Mancham e ler ou ariv anler kot sa laboutik.

In annan zenn manrmay ki'n perdi lavi a de repriz dan bann aksidan transpor la anba.

E pli o anler in annan trwa aksidan an tou ki mwan mon kapab recall ki'n ase serye.

Enn ti involve en zanfan lekol, enn resaman fek involve en msye ki'n fek kas son lipye e en lot en garson ki pe koup semen in tap li.
So i tou sa stretch of semen ki bezwen ganny sort of bann signage neseser pou alert motoris e komans donn petet serten lanfaz travay Lapolis dan sa rezyon.

Eski i dan zot plan osi pou entrodwir en reduced speed limit pou sa landrwa?

Akoz i ase danzere ki mannyer son fason i ete.

Bokou transpor i vin tre vit e apre by the time zot pou ariv laboutik, bokou pa kot sa kapab arete a tan e ler dimoun pe koupe zot ganny tape.

Pou lemoman i napa en speed limit dan sa landrwa.


Eski i en keksoz ki zot kapab konsidere entrodwir avan ki sa transpor i ariv kot sa raised pedestrian crossing?

Akoz en i raised pedestrian crossing riske koz lezot problenm kot en transpor i kapab menm, menm take-off si i pe vin vit dan sa landrwa.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

ANTONY MINISTER DERJAQUES Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker 7 ti premyerman aksidan ki ti arive Glacis dapre nou bann statistik, lannen pase.
annan Pou sa lannen mon pe get bann statistik an Zanvye, 36 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Fevriye ek Mars ti napa aksidan Glacis, e an Avril osi ti napa aksidan Glacis.

Dapre sa ki nou'n gannyen fatal accidents, mon pe koz lo fatal accidents.

An sa ki konsern speed limit, sirtou drayver ankor enn fwa nou fer en rapel speed limit sa 40kilomet.

Silvouple pa drive, pa speed an ekse 40kilomet.


landrwa i Prezan mon ava les PS poudir enn de mo lo bann mezir ki nou bezwen pran plas, pou nou al regard sa semen parey ou'n sizere, Onorab.

MR SPEAKER Mersi PS.

LAND TRANSPORT PS PATRICK ANDRE Mersi Mr Speaker.

Well sa seksyon semen ki nou koz lo la i komans depi kot laboutik Tirant, Kordgard, lekol nou desann kot Bliss i ete e nou al end up dan kontour kot sa laboutik ti brile.

Sa i en seksyon semen an zeneral ki nou, nou pe fer serten audit lo la.
I wi sa seksyon semen i pa'n mal ganny bann aksidan fatal dan lepase.

Nou krwar nou ankor recall letan 3 zenn ti perdi zot lavi lanmenm la dan kontour kot nou pe koz propriyete Mancham i ete.

Me nou pe evalye sa seksyon semen, i pa zis en matter zis met en raised crossing pou sa ki pe ganny fer la dan limedya.

Me i pou bezwen annan lezot mezir ki nou bezwen pran, si nou bezwen met en lot mezir pou ralanti trafik pli devan avan ki ou ariv la depi kot bazar, depi ler ou kit Bliss pou ariv kot bazar.
E ranforsi bann lansenny avek bann marking lo semen li menm li.

So i en proze ki nou pe travay lo la, dan son totalite.

E apre nou pou diskit avek Lotorite Distrik avek bann mezir e osi Lapolis dan sa distrik li menm li.

osi E enn fwa ki nou’n kapab konsevwar en plan, i pou ganny diskite avek bann Lotorite konsernen avan ler ki nou met li an aplikasyon.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi PS.

Nou ava termin sa la.

Mon a peryod kestyon remersye Minis son delegasyon, PS ek CEO pou zot partisipasyon.
E mon swet zot bonn zournen e bonn travay.

Nou a repran travay 11.05. e (BREAK) 37 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 MR SPEAKER Bonzour e byenveni Mrs Marie- Celine pou Lafanmir Lazenes e Spor.

Zialor Minis E dan premye delegasyon Minis nou annan Mr Ralph Jean-Louis Sekreter Prensipal pou Lazenes ek Spor e Mr Jean Larue CEO pou National Sports Council.

Nou annan load kestyon ase sarze pou Minis e i bann kestyon ki i annan bokou lentere lo la.
en So nou pou fer mannyer donn bann kestyon siplemanter kot letan i permet, me mon prevwar ki i pou bezwen limite.

Nou ava konmans avek premye kestyon pou Onorab Andy Labonte pou Minis.

Onorab Labonte.

HON ANDY LABONTE Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis avek ou panel.

Mon kestyon i lir koumsa ; Minis, dan ou nouvo stratezi pour devlopman Sport dan Sesel.

Ki plan ou Minister pou donn sipor, asiste e rekonnet bann lantrener e zofisye, swa lo en baz amater oubyen profesyonnel?

MR SPEAKER Mersi Onorab.


Minis.

MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mr Speaker.

Bonzour Mr Speaker, avek tou bann Manm Onorab, e pou bann dimoun ki a lekout dan lakour.

Mersi bokou Onorab pou ou kestyon.

Enn parmi nou bann stratezi se pou, pou profesyonnalizm spor dan Sesel e sa i enkli osi bann atlet, bann coach, zofisye e osi lezot profesyon ki dan spor menm bann ki nou pa fer ozordi.

An sa ki konsern bann coach spesifikman, reform in konmans pou reviz zot striktir.
La mon pe koz pou bann ki anploye a plentan avek Konsey Nasyonal pou Spor.

E dan sa reform i pou enkli detrwa sa bann keksoz premye zesyon bann coach pou annan en Komisyoner ki pou bann lankadreman ansarz ogmant pou coach profesyonnalizm e travay lo plan pou bann coach kapab travay lo plan, e pou zot kapab mezir zot progre dan en fason pli syantifik.

Dezyenm i annan revizyon zot bann kondisyon travay ki pou ale avek sa ki mon’n dir premye.
E trwazyenm i annan bann lantrennman ki nou pou amelyor ki nou pou ogmante.

E la nou pe ganny bokou 38 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 korperasyon avek SOGA e osi avek bann lezot korperasyon bilateral ki apre CEO Larue i kapab donn plis detay.

Pou bann zofisye nou pou konmans sa konversasyon ansanm avek bann diferan lasosyasyon spor, pou fer en striktir en pe parey ki nou pe fer pou bann coach.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Minis.


CEO Larue i anvi azout keksoz lo sa ki Minis in dir la.

CEO ou annan laparol si oule klarifye.

CEO JEAN LARUE Mersi Mersi Mr Speaker.

Onorab.

Bonzour zot tou.

Minis in koz lo profesyonnalizm e sirtou i annan sa bout lasyans ek teknolozi, i en seksyon ki tre enportan ozordi dan lemonn, e sa i enn bann fason kot nou bann coach ozordi olye zot pe zis travay alalezer zot bezwen travay avek lenformasyon data avek zot bann atlet ek zot bann Federasyon.
Mon ti anvi zis anvi met en pti bout lo la.

Apre Minis ti’n fer referans avek bann zot bann partenaire Lanbasad.

E en rankont tre sarze, nou’n kapab diskit avek nou bann Foreign Affairs i annan en kantite bann pei ki prezan pe demann nou, en lalis baze nou zis met nou bezwen e nou’n prepar lo priyorite ;- baze lo kapasite sa bann diferan pei kot i ava ed nou kapab plas nou bann coach dan sa bann diferan pei diferan spesyalizasyon.

Mon ti ava kontan zis azout lo la.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.


Siplemanter Onorab Labonte.

HON ANDY LABONTE Mersi Mr Speaker.

Mersi Minis avek CEO pou ou larepons.

Minis parey nou konnen san lantrener, san bann ankadre e san bann coach, pou napa atlet e pou napa spor an zeneral.

Alor mon ti ava kontan konnen dan ou larepons ou’n dir bann ki anploye avek NSC.
Be la nou pe get en pe petet bann ki pa anploye avek NSC, me selman zot pe donnen e zot vwar poudir zot travay ki zot pe fer pou zot kapab ganny zot dipen pou anmenn kot zot fanmir i pran bokou zot letan, e i clash pou zot kapab ankadre bann sportsmen si oule.

So ki nou pe mazin fer lo sa nivo?


E dezyenmman se bann ki’n ariv lo baz profesyonnel ki ler zot vwar, la nou pe koz parey bann keeper - parey dan mon distrik partikilyerman i annan Mr Emile ki en en ref lo kote 39 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 sa profesyonnel.

Zot anploye me solman ler zot kit pei pou zot al desarz responsabilite aletranze e reprezant Sesel fer Sesel fyer, zot santi poudir zot pa pe ganny vreman sa rekonnet.

So ki nou pe mazin fer lo sa baz koumsa?

Mersi.


MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Onorab pou ou kestyon siplemanter.

i annan de kad ;- nou pe koz lo amater apre profesyonnel.

Nou pa menm kondisyon akoz nou anvi fer distenksyon.

I annan 5 stratezi sportiv pou sa prosen 4nan ki pe vini.

E profesyonnalizm i enn e en nou bezwen konmans E nou bezwen landrwa.

konmans ant entern avek bann ki anploye plentan avek NSVC.
Me selman i pa anpes bann larestan lakademi spor bann larestan Federasyon pou zot anploy zot prop coach i pa anpese sa.

Fodre pa ki Gouvernman i fer tou keksoz e spesyalman dan sport, e sekter prive osi kapab antre ladan.

Sa i pou sa premye kestyon.

Lo kote zofisye sa mon ava plito Mr Speaker pas laparol avek CEO pou reponn.

Mersi.

MR SPEAKER CEO wi.

CEO JEAN LARUE Mersi ankor Mr Speaker Onorab.


Bann zofisye konmela dan National Sports Council nou annan nou 12 bann zofisye nou apel zot bann sport officers ki travay tre pros an kolaborasyon avek diferan Federasyon.

bann sa Me la letan nou pe travay dan faz restriktire, re organize nou pe vwar nou byento pou bezwen rod en pe plis bann dimoun ki annan plis bagaz, bann asiste pou Federasyon.

nou Lo kote coaches mon ava dir Lasanble ozordi nou annan nou 15 coach Seselwa ki ganny anploye a plentan - 15.
E an menm tan nou annan nou 17 bann Seselwa ki nou apel zot bann part time coaches ;- savedir bann dimoun i annan deza en landrwa me apre ler travay zot vin donn zot konesans zot travay.

E zot ganny en allowance so sa i ed zot osi.

Me avek nouvo striktir ki nou pe fer, nou pe gete osi ki fason nou kapab elev zot allowance.

E donn zot 40 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 plis bagaz e se sa la sa zafer laspe formasyon avek bann lezot pei ki pe asiste nou.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.


Onorab Labrosse.

ek pou donn mon HON RICHARD LABROSSE Bonzour Mr Speaker.

Mersi laparol.

pou Bonzour Minis ou delegasyon, bonzour tou bann Manm koleg.

E dabor alor mon demann mon kestyon mon ti ava kontan felisit sirtou PS Jean-Louis nouvo lapwentman e bann zenn avek Komite Sportif pe get ou tre pre.

Minis mon kestyon mon’n ekout ou atantivman, ou’n koz en pti pe dan ou ler ou ti pe fini lo zafer sekter prive.
Konmsi mwan mon en kalite dimoun ki nou bezwen get keksoz en pti pe pa parey keksoz ti abitye fer dan lepase, kot Gouvernman ti fer tou keksoz, ti antre dan tou keksoz.

E sa li menm li ti serten i annan atlet parfwa osi se desizyon politik osi parfwa ti ganny fer ler i koumsa.

Mwan mon kestyon i koumsa, eski dan sa nouvo fason sportif ler nou pe ankadre bann lantreprener nou pe koz amater, profesyonnel ki plan a Gouvernman la ki nou’n fek sanze la, se ki pou ankadre plis sekter?
Konmsi ki pli fasilite ki zot pe fer oubyen ki travay zot pe fer ki sekter prive osi i antre ansanm avek Gouvernman, kot nou ava vwar ki en pti pe plis larzan sorti dan kof Leta i ava ganny amelyore dan en lot keksoz ?

E kot prive li i ava antre kot zot ava vin sa divan anba lezel bann atlet.

Apre mon lot kestyon Minis i annan bann atlet osi ki met devan nou ki zot pe fer profesyonnalizm deor, i annan bann training camp ki zot gannyen, bann scholarship eksetera.
Eski kot Gouvernman i antre dan sa bann zafer pou kapab ed zot?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mr Speaker, mersi Onorab pou ou de kestyon.

Senpleman nou annan bokou nou’n konmans bokou.

E mon krwar i pe aport fri nou’n konmans senm sa legren depi lannen pase, e mon ava les CEO donn en pti pe plis detay lo sa.

Me selman nou annan pa mal bann partenarya.


Pa zis lo kote lokal lo kote enternasyonal 41 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 osi nou a pe ganny en bon pe.

E lo kote atlet, definitivman nou kontan ki bann atlet zot a pe bouz devan, pe rod bann loportinite pou zot menm zot pa pe zis esper Konsey pou Spor, ouswa pe sper Gouvernman fer.

E bann ki nou vwar i fer definitivman nou lofis i veye e nou pran kontak avek zot, nou regarde ki mannyer nou kapab anmenn sipor.
Napa keksoz ki fer nou plezir ler zot fer sa.

E ou nou donn nou regarde nou annan en progranm lo kote Spor O Nivo e nou regarde ki nou kapab fer pou nou kapab anmenn sa sipor ekstra pou zot.

Mersi mon ti ava kontan Mr Speaker pas laparol avek CEO pou li eksplik en pti pe detay.

Mersi.

MR SPEAKER CEO ou annan laparol.

CEO JEAN LARUE Mersi Mr Speaker, Onorab wi avek sekter prive ozordi i tre enportan, akoz nou’n deza annan diskisyon.
E mon krwar zot in ti annan en diskisyon ki nou’n kapab avek Lotorite kot GM in dir nou zot pare ek son lotel pou asiste nou bann atlet, nou bann tim ki al lo bann training camp, dan son bann diferan lotel aletranze.

E nou annan lezot sekter prive bann konpannyen ki pare pou nou apel sa parrainage ek nou bann atlet ;-savedir en landrwa i pran en atlet i ed li, lo son parkour.

So sa deza i en keksoz tre, tre, tre byen.


An plis nou travay avek (SOFGA) Komite Olenpik ki zot, bann scholarship Olympic Solidarity Fund, me natirelman pa toultan ki sa larzan i ase.

resevwar zot This is where kot NSC ansanm avek SOFGA nou zwenn ansanm nou met sa ki sa larzan ki bezwen.

I en keksoz osi ki tre enportan ozordi preske tou le semenn nou pe ganny bann paran ek bann atlet ki enterese al parkour.
E sa ki tre byen se ki zot fer sa bann in konmans diskisyon sa bann paran la e zot avek NSC me rankontre mon halfway.

E sa mon krwar i tre byen letan paran – papa, manman ek son garson ek son fiy, zot vin ansanm e prezan i fer lavi Lotorite pli fasil, akoz ou konnen i annan sa langazman paran.

Mersi Onorab.

MR SPEAKER Mersi.

Mersi CEO.

Nou ava swiv avek kestyon Onorab 42 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Esparon.

E Onorab Loizeau i ava swiv apre.

So met ou pare.


ou HON REGINA ESPARON Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis ek ou delegasyon.

Minis ou’n dan mansyonnen ki annan 5 sport ou’n strategies.

mansyonn nou zis enn pou professionalism.

Ti ava bon nou konnen lekel sa 4 lot?

Selman larepons E dezyenmman, CEO ou’n dir nou i annan sa progranm kot bann coach i ankadre bann zenn apre ler.

Eski sa menm progranm ki pe tonm anba Gouvernman Lokal ?
E ki partenarya ki zot Minister i annan avek Gouvernman Lokal pou ankadre bann zenn apre lekol anba bann progranm spor?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Lekel ki ava pran laparol Minis oubyen CEO?

CEO.

CEO JEAN LARUE Mersi Onorab pou ou kestyon wi annefe nou’n deza fer en diskisyon avek Gouvernman Lokal e sa bann lantrener la zot travay dezormen se zot bezwen al dan distrik akoz laba ki annan sa bann grassroot.
Me se pou sa rezon letan nou anploy zot, zot bezwen ale al rod sa bann talan ki dan distrik anmenn lo nivo Nasyonal.

So sa i en travay ki’n deza fer.

li Lokal E wi sa partenarya avek Gouvernman Local Government nou’n konmanse, akoz NSC li prezan i konman fasilitater sa nou expertise, nou regle fer sir ki poudir dan distrik dan kominote i annan spor.

donn Se pou sa nou appel li ‘Community Sports Leisure’ avek ‘Sports For All.’ Se sa nou stratezi.

Mersi Onorab.

MR SPEAKER Mersi.


Minis oule azout en keksoz ?

MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Non Mr Speaker.

Mon krwar CEO in mank premye kestyon.

Mersi.

MR SPEAKER CEO wi ale repran wi.

CEO JEAN LARUE Ok.

I apel staragic priorities ;- wi high performance kot o nivo avek profesyonnalizm.

premye sete Dezyenm sete pou nou ranforsi kapasite nou bann travayer.
43 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Trwazyenm sete nou bann fasilite met li lo en nivo pli o. E lot se katriyenm sete pou nou annan en landrwa o nivo ozordi ki nou apel li en arena, kot nou kapab anmenn tou en bon pe aktivite dan menm landrwa.

E senkyenm si mon pa tronpe Onorab mon ava kapab anvoy ou senkyenm mon kapab anvoy ou lot, akoz la i pa dan mon latet.

Silvouple.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Loizeau.

HON NORBERT LOIZEAU Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis ek ou delegasyon.


Mr Speaker mon anvi demann Minis - Minis vi ki mwan mon en dimoun mon krwar dan lakademi.

Akoz mon santi atraver lakademi se sa ki sports i bouz pli devan.

E vi ki nou annan bokou bann sportsmen bann atlet dan diferan disiplin ki’n partisip o nivo pou Sesel dan diferan konpetisyon aletranze.

Mon anvi demann Minis ki ou Minister, eski ou Minister i annan en plan pou ankadre sa bann dimoun, ki mon pe bann dimoun ki mon pe koz lo la bann sportsmen.
Ankadre zot donn zot bann formasyon ki petet zot kapab dan avek bann lakademi pli tar.

E dezyenmman vi ki nou dan en pandemik, mon pa vwar nou pe anmenn etranze pou vin coach.

E nou annan bann i annan en konsern oparavan, kot i annan serten etranze pe pas par devan nou bann coach en pe ansyen.

Par egzanp kot weight lifting, personn pa’n dir mwan nanryen me selman vi k i mon frekant laba, ler mon’n fit zorey mon’n serten konversasyon ki pe arive.
tann Kot i annan serten coach ki’n la, parey Mr Dixie ki’n fer nou ganny meday 2011 en ta meday weightlifting, ozordi i santi li dekouraze akoz ?

I annan serten etranze ki’n antre ki pe petet pe pran plis lenportans ki li.

Ki ou pe fer pou ankouraz bann dimoun parey Mr Dixie ki’n donn tou son letan pou sa spor?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mersi Mr Speaker.

Onorab pou ou kestyon.


Definitivman dan sa bann plan stratezi ki CEO in mansyonnen i annan plan pou lakademi.

E 44 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 nou pe met lanfaz bokou lo formasyon.

Nou pe fer bokou, bokou diskisyon avek Foreign Affairs, pou nou rod - la sirtou pe rod kantite formasyon.

E mon kontan pou dir i annan pa mal pei zot lakademi i otour lemonn ki’n pare pou zot pran en pe nou bann dimoun pou zot kapab train.

Ouswa pou nou kapab fer bann dimoun vin isi Sesel.


So nou kapab annan pli bokou bann partisipasyon, bann dimoun devlopman sportif.

nou sa dan Lakademi, nenport kwa en varyete levantay kapasite ki pou ganny devlope.

Dezyenm kestyon, mon pa konnen kot ou’n ganny sa lenformasyon Onorab, me selman mon kapab atraver Mr Speaker mon kapab dir ek ou, sa bann coach etranze zot pe koz lo la, wi i annan ki’n sirtou mwan personnelman i annan en kantite ki’n revini, akoz sa bann ki anvi kontiny zot Kontra.
I annan en kantite ki anvi nouvo kontra i annan en kantite ki anvi fer en kantite keksoz ki nou krwar Seselwa i kapab fer.

Nou pa’n otorize nou, nou pa’n otorize akoz no krwar dan nou Seselwa.

E nou krwar ki formasyon avek bann avek nouvo kad nou pe anmennen, ki zot kapab frer ositan byen menm pli byen ki bann coach aletranze.
E mon ava dir avek sa bann dimoun kekfwa ki ou’n koz avek aprose kot NSC, akoz nou senserman, senserman pe fer bann progranm coach zis Seselwa, pou lemoman ki pou lo nou payroll e ki nou pe ankadre.

Sa bann ki’n vin devan mon pa konnen ki zot pe dir zot vreman fristre zot osi, akoz nou’n dir ek zot non, nou pe met nou Seselwa premye.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab Aglae.

HON EGBERT AGLAE Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis ek ou panel.


Minis mon konpran en pe ou lapros travay ki ou’n site.

Kot kree kondisyon ideal pou e kapab sportsmen epanouir.

lanvironnman bann Minis dan sa menm laliny mon krwar lenportans pou nou kapab ganny bon amater ki pou devlope vin bon profesyonnel dan spor, kondisyon sirtou lenfrastriktir i bezwen alaoter.
Minis baze lo sa mon ti ava kontan petet ler mon ti tande 45 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 poudir NSC pou pran gard tou lenfrastriktir, akoz zot annan leksperyans, lekspertiz e menm resours.

Baze lo sa Minis mon ti ava kontan demann ou petet eski in annan en desizyon ki’n ganny pran la tou resaman, pou kapab osi pou ki, serten anba lenfrastriktir distrik li menm, ki mon annan dout ki maintenance pou alaoter pou nou kapab ganny bann bon amater ki pou devlop dan sportif.

Mersi.
Mersi.

retourn MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mersi Mr Speaker.

Onorab pou ou kestyon.

Nou annan bokou diskisyon avek Gouvernman Lokal, e nou pe revwar i annan bann premye diskisyon ki nou’n fer ki’n agree lo serten keksoz.

Be parey mon ti pe dir oparavan dan Lasanble anmezir ki nou travay nou merit evalye regarde kwa ki pe marse, kwa ki pa pe marse, an prenon kont poudir i annan restriktirasyon ase mazer ki pe fer osi, kot Konsey pou Sport.
E mon ti ava kontan kekfwa CEO i donn en pti pe plis detay lo sa size lenfrastriktir, lekel ki reste kot NSC apre lekel ki al avek distrik.

Mersi.

MR SPEAKER CEO wi ou annan laparol.

CEO JEAN LARUE Mersi Onorab.

Wi Onorab i annan bann gro fasilite ok kot i annan bann complex, laplenn avek kort eksetera.

Sa ki nou’n tonm dakor avek Gouvernman i kontinyen Lokal ki NSC mentenir li, met li lo en soz lo en standar eleve.

Me parkont nou annan bann ptipti laplenn - ptipti laplenn.
Gouvernman Lokal in dakor pou zot kontinyen zot koup zerb netway sa bann ptipti landrwa.

Me selman la ki nou pe koze nou pe revwar lafason ki nou bann lenfrastriktir, son bezwen management revwar.

Akoz kekfwa dan lepase nou’n fer li en fason ke nou’n vwar sa dekadans ki nou bann fasilite in tonm ladan.

nou E konman nou pe koze la nou pe anploy nouvo dimoun, anmenn dimoun nouvo onboard ki pou donn nou plis lide, e fason nou kapab atrap sa bann problenm ki egziste dan distrik.
Me selman nou konnen poudir en kantite sa bann fasilite, nou pou bezwen rod 46 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Bidze adisyonnel so se travay ki nou pe fer la.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Mon remarke ki nou’n debord en pe kestyon orizinal.

Mon ava envit bann Manm pou gard zot focus lo size kestyon ki devan nou.

Nou ava pas lo lot kestyon Onorab Gervais Henrie.

HON GERVAIS HENRIE Mersi Mr Speaker.


Mon osi rekonnet bonzour tou dimoun, rekonnet prezans nouvo PS Mr e son premye Jean-Louis rankont Lasanble avek Nasyonal.

Felisitasyon pou ou lapwentman.

Mon kestyon nimero 68 Mr Speaker i lir koumsa ;- Eski Minis pour Spor i kapab dir Lasanble Nasyonal ki plan son Departman i annan pou asire ki koman en Leta Zil nou servi nou losean pli byen, e fer plis pou ofer bann aktivite sport lo delo, avek bi pou ede vann limaz Sesel aletranze?

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab, Minis.

MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mersi Mr Speaker.

Onorab pou ou kestyon.

Nou, Nou nou tre konsernen.

konsyan potansyel ki lanmer ek losean pou pei sirtou pou spor.

E i annan bokou potansyel dan spor avek Lekonomi Ble.
Alors nou pe travay tre pre avek Departman Lekonomi Ble, e nou osi pe travay avek lezot antite parey Departman Zafer Etranzer, pou devlop bann aktivite spor lo delo ;- pa zis lo en baz Nasyonal me nou pe ganny osi bokou demann pou nou organiz bann konpetisyon enternasyonal ki nou pou fer sir e met li ansanm avek spor tourizm pou nou kapab ogmant sa ki nou tire avek nou losean.
Me mon ti ava kontan selman envit, akoz sa i louvraz ki Departman pe fer - mon ti ava kontan envit nou nouvo Sekreter Prensipal pou li fer son premye lentervansyon dan Lasanble Nasyonal.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

PS.

PS RALPH JEAN-LOUIS Bonzour Mr Speaker.

Bonzour tou Manm Onorab.

Mon pou konmans koumsa.

Si nou pe regard spor lo delo, nou annan de beacon ki pe klate kot nou, nou de sport of the year, se bann dimoun ki fer spor lo delo ok?
47 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 E spor lo delo i en keksoz ki’n anmenn bokou sikse pou Sesel dan lepase.

E plan stratezi pou spor i egzize ki nou entegre spor ansanm ek lezot sekter, son potansyel ekonomik e an retour ganny plis kontribisyon ladan pou lekonomi pei.

devlop pou Stratezi pou realiz sa i enkli travay ek Departman Planifikasyon Ekonomik, pou idantifye bann sekter kot nou kapab entegre spor, pou ganny plis benefis ladan.
ek Idantifye bann mankman dan Polisi ki pou permet partenarya bann partenaire ;- par egzanp kot nou kapab ganny plis sponsorship petet pou devlop serten spor lo delo, ou si non les rantre bann envestiser ki oule ganny en rannman ek spor lo delo konman en biznes.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Ou annan siplemanter Onorab Henrie?

HON GERVAIS HENRIE Mersi Mr Speaker.


mon premye siplemanter par lefet ki avan dan larepons kestyon avan, panel in mansyonn pou regard avek bann Pei Zanmi ki mannyer nou kapab benefisye.

E ozordi i annan bann pei atraver lemonn ki pe fer tre byen kot i konsern spor avek lanmer pou nonm detrwa L’Espagne, La Croatie La Grèce, Italie, Malta avek L’Egypt.

E la i en mon pe mazin Malta legzanp enteresan akoz i en pti leta zil parey nou.

Kapab ed nou.

L’Egypt i en pei Africain parey nou.


So mon ti ava kontan zot osi dir nou, si dan sa domenn spesifik i annan sa refleksyon pou rod en pe led?

Departman Dezyenmman mon’n note Tourizm ki i pa’n ganny spesifikman partikilyerman mansyonnen avek son plan pou diversifye aktivite touristik ki touris i kapab fer.
Mr Speaker si nou get en pti pe briyevman bann statistik atraver lemonn, sports tourism i account pou ant 12 a 15 milyon dimoun ki voyaze toulezan ki 6poursan touris dan lemonn i voyaz akoz sports E zot reveni ki tourism.

anmennen i 10poursan ouswa $800bilyon.

So i annan en gran potansyel la pou Sesel, alor mon ti ava kontan konnen ki term refleksyon bann diversifikasyon tourism product pou met sports lanmer ladan.

Mersi.
Mersi.

nou an 48 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.

De pwen tre valab.

Pou ou premye kestyon mon kapab dir ek ou konversasyon in konmanse ek L’Espagne definitivman ek La Croatie osi tou.

E avek L’Egypte atraver sa GM ki Kempinski nou’n deza konmans koze.

E nou ti’n fer en sesyon laba e led pou nou kapab fer sa pou nou kapab ganny sipor an term devlopman kapasite nou kapab.
Me selman nou bann Seselwa osi nou annan nou bann dimoun ki osi tou zot kapab.

Nou bezwen zis devlop sa lenfrastriktir pa zis fizik.

Bann lezot osi pou nou kapab viz ver sa.

E i bann inovasyon sa ki par ler nou pa ankor tro abitye avek pou nou kapab pas lenplimantasyon.

Son plan i la in fini fer.

Pou dezyenm kestyon definitivman bann tourizm e nou’n fini ganny demande avek Departman Tourizm, pou nou organiz en forum zis pou spor tourizm.
E nou ti pe esper bann restriksyon, akoz i pou en gro forum, ki nou bezwen anmenn tou stakeholders, tou partenaire lo latab, pou nou kapab diskite e fer en bon plan e fer sir ki bann retonbe ki nou gannyen i retonbe ki valab.

Akoz avek tourizm nou pa le ki i arive avek spor lo delo swa avek spor tourizm.

Par fwa nou regard zis nimero, nou gete i annan 300 mil touris ki vini.

Me an term son statistik dan lekonomi, nou pe revwar ki mannyer nou anmas sa bann statistik, ki mannyer nou fer sa kalite stratezi.
E mon a donn ou en legzanp ankor lo sport open water (FINA) ti fer konpetisyon Sesel 2018/2019 nou ti pou fer me akoz pandemik nou’n bezwen pouse.

E letan nou pe evalye pe regarde, akoz nou pe aprann ki nou bezwen fer la pou nou kapab fer pli byen, nou vwar poudir Sesel pa ti ganny tro bokou li.

E nou annan en domenn par egzanp medya ek spor avek sa la kot nou bezwen pe konmans koze nou’n konmans koze avek bann partenaire.

Nou pa’n ganny copyright.


E i annan sa bann etranze sa bann lakonpannyen ki’n vini in pran zimaz Sesel pe vann e nou, nou pa’n ganny nanryen ladan.

E sa i bann leson ki nou bezwen vwala fer sa forum, fer li 49 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 byen letan nou fer.

Anmenn li envit osi Lasanble Nasyonal dan sa bann diskisyon, pou nou kapab letan nou gannyen nou ganny en plan, kot nou fer sir kot nou ganny bokou avek.
Nou’n ganny demande par egzanp pou cricket i pa me selman i en legzanp.

E ladan nou’n fer konversasyon pou ki dan sa ki nou pe negosye nou bezwen kapab negosye pli byen.

Dan sa ki nou pe negosye avek sa lakonpannyen Sud Afrique, se ki nou bann komanter lokal i bezwen ganny en par ladan.

Nou medya lokal i bezwen ganny en par ladan e bann larestan, vwala en pran en pe plis letan akoz nou negosye en pti pe pli o profon lo sa ki ou pe koz lo la.

Selman vreman valab.

Mersi bokou Mr Speaker.


MR SPEAKER Mersi Minis.

Mon ava pran enn Onorab de Woodcock.

siplemanter.

HON WAVEL WOODCOCK Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis avek ou delegasyon tou Manm e tou dimoun a lekout.

Minis mon kestyon i kot i konsern Grand Anse Praslin.

Annefe Grand Anse Praslin i en beacon pou water sport dan Sesel i en hub pou kitesurfing e osi windsurfing.
Me anba Gouvernman presedan napa ase lanfaz ki’n ganny mete, pou ede evolye devlop sa spor, i annan bokou mankman term lenfrastriktir, an term lekipman e zot menm zot konn leta fasilite.

E mon kestyon ki i Grand Anse Praslin bann lenfrastriktir i dan zot plan, pou fer en pe plis lenvestisman, renovasyon nou bann lenfrastriktir e an term lekipman e bann lezot keksoz ki ou petet anmenn sa de spor windsurfing avek kitesurfing en nivo, ki menm ni kapab generate reveni pou nou pei e nou zil Praslin.

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mon kapab zis mon pe swiv sa de legzanp spor lo delo ki ou’n donnen, kitesurfing nou’n deza fini ganny demann pou fer konpetisyon enternasyonal, jetski osi nou’n konmans ganny en pou fer, windsurfing tousala.

E Grand Anse Praslin definitivman i lo nou radar, nou’n vizite nou konnen ki problenm i annan.
E akoz nou 50 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 fer bann restriktirasyon pe entern pou regard lenfrastriktir an antye, apre pou nou re regard zesyon spor lo nou lezot zil apard ki Mahé, pou donn plis lotonomi, mon ti ava kontan Mr Speaker avek ou permisyon les CEO Larue eksplik en pti pe plis.

Mersi.

MR SPEAKER CEO wi.

CEO JEAN LARUE Mersi Onorab.

Kestyon tre valab wi Praslin kot sa water sport centre i priyorite.

Priyorite lo nou progranm.


Akoz nou konnen poudir laba Praslin zot in prodwir bann top sailors, bann top wind surfers eksetera.

E zot ankor la.

E letan nou’n donn nouvo stratezi nou’n donn sa lotonomi Praslin pou zot vin avek en plan e sa fiy ki laba mon konnen zot pe fer bon travay.
Nou espekte nou ganny en plan konpreansiv sorti kot bann dimoun Praslin zot met devan nou then nou ava kapab al devan gete ki mannyer nou pou envesti, pou fer sir ki Praslin sa water sport centre Grand Anse Praslin i devlope e i anmenn li lo pli onivo.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi, fotespere bann Manm LDS i ava konpran mwan, tou kestyon ki’n ganny submit la i sorti lo kote LDS.

So mon pou fer en pti preferans pou Lopozisyon pou permet zot partisip dan sa size.

Mon apel Onorab Audrey Vidot.


HON AUDREY VIDOT Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker permet mwan avan pou mwan dir PS ki en ansyen ansenyan kot lekol Plaisance segonder, lo lapar Konsey ki lekol e bann etidyan nou swet ou tou de bon dan ou nouvo pozisyon.

pe Mon kestyon pou Minis, Minis lanfaz pe ganny plis mete petet an term lo bann lans, oubyen bann distrik ki annan plis sa bordaz lans pou bann aktivite spor.
Eski pran zot konsiderasyon letan nou pe koz aktivite spor lo delo, parey mon regard Roche Caiman i en distrik i osi i bord avek lanmer e osi nou annan en gran annan wetland loportinite pou kapab ankouraz e promot en pti pe sa laspe spor lo delo.
area, ki E ki Gouvernman pe fer dan sa laliny, pou kapab parey nou pe dir i en ankouraz bann zenn, pou angaz zot dan bann aktivite sport e byensir elev en pti pe limaz parey kestyon i 51 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 demande, pou Sesel, pou vwar poudir nou pe servi tou nou bann resours natirel, pou pa zis labote Sesel me osi pou angaz nou popilasyon pou partisip dan bann progranm, ki kapab anmenn bann keksoz pozitiv anver nou distrik e nou pei?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.


Minis.

MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mersi Mr Speaker.

Onorab pu ou kestyon.

Tre valid nou napa balizaz lo bann distrik avek spor lo delo.

I ouver pou nenport ki kot i annan loportinite.

E i pa zis depan lo Gouvernman pou nou vin avek nide, nou napa monopoli lo nide.

I pou depan osi lo bann zenn bann larestan dan sa distrik si zot vwar loportinite, pou zot aprose osi tou pou zot vin devan ;- montre bann louvertir bann loportinite.
E nou definitivman avek resours ki nou annan nou ava konsidere.

Si napa resours nou ava al tap laport nou ava regarde kote nou kapab ede.

Mersi Mr Speaker.

HON WALLACE COSGROW Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis, bonzour PS avek CEO.

Minis zisteman natasyon e en spor ki’n fer nou byen fyer swa konman rezyonalman swa enternasyonalman.

en pei ki ki Me resaman nou’n vwar ki’n in annan serten i se pou se, Lasosyasyon Natasyon avek Departman avek NSC.
E nou’n menm vwar resaman en piblikasyon dan Le Seychellois Hepdo kot i annan remark Lasosyasyon Natasyon.

lo Minis eski dan lefitir ou kapab dir nou, si pou annan en pe ant Departman Minister avek bann Lasosyasyon ek Federasyon?

langazman plis E si ou ava dakor ek mwan ki nou bezwen tir net sa eleman petet politik en pti pe, ant Gouvernman bann ouswa Federasyon Lasosyasyon, pou ki spor li menm i ava kapab benefisye?
avek sa E nou konnen si i annan sa bann eleman politik se sa spor e malerezman se sa bann atlet finalman ki pou ganny enpakte.

So Minis si ou kapab donn nou sa lasirans.

Mersi.

Federasyon MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab Cosgrow.

MR SPEAKER 52 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Mersi Onorab.

Minis.

MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mersi Mr Speaker.

Onorab pou ou kestyon.

Definitivman sa problenm avek naze i pa resan.

Mon pou koriz ou la atraver Mr Speaker.


I en problenm ki’n ganny nou’n vin erite, konman mon’n vin dan lofis mon depi Novanm le 4 Novanm lannen pase, tou bann spor ki’n vin plis se naze.

Paran in vini, atlet in vini tou laz in vini.

Lasosyasyon antye in vini, coach in vini, tou sa bann atlet in vini e zot in vin en problenm kot nou’n erite ler nou’n antre.

I pa en problenm ki resan li.

Nou ki nou pe fer, nou, nou brav.

Apre nou adres keksoz drwat parey sipoze ganny adrese.
E letan nou’n vini osi mon krwar CEO Larue ti la avan mwan i kapab azout keksoz lo la in annan enn parmi, bann problenm ki’n fakter ki’n ede annan en kantite tirayman dan spor en pe partou.

Kot nou pe tire.

fer Nou pe lape nou misyon nou fondamantal la fer lape.

I en pei ironik.

Spor i sipoze en aktivite dan lemonn ki anmenn dimoun ansanm, ki anmenn solidarite.
Mon krwar ler Sesel pe zwe avek en lot tim, tou dimoun i bliye politik ki siporte, tou dimoun i bliye ki larelizyon i bliye ki son zanr zot bliye zot siport Sesel pe zwe nou kontan.

Me selman malerezman Mr Speaker, nou bezwen être fran sa bann keksoz osi tou ki nou’n vin zwenn, se ki in annan en kantite politik dan spor en kantite, en kantite.

E nou, nou louvraz se prezan pou nou kapab fer sa bann dimoun, fer lape.
I annan en kantite zistwar ki’n rakonte nou pe dir ek zot ou konnen kwa annou ferm sa laport lo lepase annou bouz ver lavan.

E annou geri sa bann boubou, annou fer lape bann ki enterese Sesel i annan dimoun byensir pa anvi fer lape i anvi kontinyen lager.

Sa bann ki anvi kontinyen lager nou pou zis regarde ki mannyer nou met zot de kote.

E nou rod bann dimoun ki anvi fer lape pou devlopman spor.

Akoz mazinen nou bann zenn, nou bann zanfan pe regarde, e zanfan pa ekoute ki ou dir li, i gete ki ou fer.
E vwala ki mannyer nou, nou pe fer sir e nou fek siny aide- mémoire avek Rezistrar pou nou fer sir ki sa bann Lasosyasyon Spor Federasyon zot azour.

E nou pe met sistenm an plas, pou nou kapab fer sir ki 53 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 nou pa pe zis - i pa en kestyon pini zot ouswa met lord avek zot.

I osi donn sipor.

Nou bezwen aksepte.

I annan site bokou pou bann dimoun ki pe zer sa bann spor.
Pa tou ki annan sa kapasite ki konnen ki mannyer i pou met tou son bann keksoz annord, e menm ki mannyer i pou zere.

Akoz pa tou dimoun ki ansarz ki en leader, pa tou dimoun.

Ou bezwen devlop ou kapasite, ou bezwen kapab travay avek dimoun divers lopinyon, e napa zis en fason fer keksoz, ou bezwen kapab osi admet ler i annan en keksoz ki mal, pou dir i annan en keksoz ki mal.

Vwala se sa.

I pa Gouvernman ki annan en problenm avek okenn Lasosyasyon Sport.
I bann atlet, i bann larestan coach, en la kantite antre zot Gouvernman i pa ladan li, i pa ladan.

Nou pe vini pou nou kapab vin regarde pou nou kapab met lape, e pou nou kapab vwar osi tou merit.

i sa Nou bezwen osi pa fer i annan en kantite lapreferans lo ki ganny fer dan spor.

Nou fer sir ki i annan merit.

E mon konnen petet Mr Speaker sa ka ki Onorab i a pe vir autour du pot parey i dan Français.

E sa se merit.
E sa se merit.

E i annan merit pou ki letan nou’n vwar in leak lo medya, dan social media ki’n vwar dan diskisyon, sa bann kantite negosyasyon ki nou ti pe fer.

I pa zis avek naze nou’n fer bokou avek bisiklet, nou’n fer avek bann larestan lasosyasyon ek basketball pou nou kapab ede.

E nou, nou fer parey en refri, kot bann kote ki pe lager ki bann fristrasyon pou nou kapab retire.

annan zot pe E mon kapab garanti Lasanble Mr Speaker ki nou, nou angaze pou nou fer lape.
E enn parmi bann aktivite ki nou pou fer la ki restriksyon i permet ki nou kapab groupe plis ki 30 dimoun avek SOP, pou nou anmenn tou sa bann dimoun.

Bann dimoun ki ti la ki’n santi kekfwa dan en fason ou en lot in ganny afekte, par bann desizyon anmennen e pou nou fer lape poudir ou konnen pou spor progrese Sesel tou dimoun ki la, tou dimoun i annan en konesans ki’n travay ki konnen, nou pou anmenn zot.
Sel kriter sel kriter, nanryen sel kriter se ki fodre ou pare pou ou fer lape, fodre ou pare pou travay ansanm, fodre ou pare pou annan latolerans, e travay avek divers kalite lide pou nou kapab fer keksoz progrese.

Mersi Mr Speaker.

54 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab Uranie.

HON ROCKY URANIE Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis avek ou delegasyon.

Minis fotespere ou vreman senser ou avek ou Gouvernman i vreman senser.
Ler zot dir annou fer lape, me isi anndan nou tann zis koz lo zis lepase selman en?

parey So Minis ki ou plan pou spor lo delo kot i konsern La Digue, canoeing, windsurfing, e osi kitesurfing, kot nou’n ganny Digwa ki’n al reprezant nou aletranze?

i annan en diskisyon ki’n fer avek sa atlet pou ki gete ki sipor i bezwen pou ankouraz plis zenn vin zwenn sa spor?

Mersi.

eski E MR SPEAKER Mersi.

Minis.

MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mersi Mr Speaker.

Onorab pou ou kestyon.


Definitivman La Digue pa pou ganny kit deryer.

E CEO Larue i annan en pti pe plis lenformasyon lo kote sa ki pe ganny fer pou La Digue.

Parey mon’n dir oparavan nenport ki distrik, nenport ki zil nou pa pe kit deryer.

E nou mon krwar nou pa pou nou pa pe koze zis koze.

E nou ti ava anvi petet Mr Speaker fer pase ki nou pe fer zesyon bokou atraver lenformasyon levidans e atraver lenpak ki nou pe anmennen.
E mon krwar nou pou les nou pou les nou rezilta nou pou les nou lenpak koz pou li menm, dan plas kekfwa fer gran, gran statement pou dir nou senser nou senser.

Nou ava les bann rezilta koz pou li menm.

Mon ti ava kontan avek sa parol envit CEO Larue pou li donn en pti pe plis detay lo plan pou water sport pou La Digue.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

CEO ou ava azout en pti detay.

CEO JEAN LARUE Mersi Mersi Mr Speaker.

Onorab.


En pti detay se ki dernyen fwa letan nou ti La Digue avek Minis, kot nou ti rankontre en group dimoun kot nou ti fer en konsiltasyon, nou ti demann zot osi pou zot donn nou zot prop nide, zot ki konn zot La Digue, zot ki konn zot zil.
So la pou lemoman ki mon’n en resevwar plandaksyon sorti avek nou 55 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 regional sport officer sorti La Digue, ki’n met ansanm nou group dimoun ki’n met ansanm en plan ki tre byen.

E nou ava fer sir poudir ladan osi i annan water sports La Digue.

Me selman en keksoz priyorite ki La Digue in demann nou, se annan en basen naze e pou dir ou pou dir wi dan Bidze nou prevwar, pou fer sir poudir i annan en basen naze laba.
So vwala Mr Speaker en pe travay ki pe ganny fer La Digue.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Non nou pou termin la avek sa kestyon.

E avek sa mon pou dir mersi CEO Jean Larue ki pou ganny ranplase par Mrs Penny Belmont.

(CEO JEAN LARUE WAS EXCUSED FROM THE HOUSE) MR SPEAKER E Minis avek PS Jean-Louis i ava reste pou bann prosen kestyon.

Mersi Mr Larue.

Ki i annan Onorab?

Wi Onorab Pillay.

Yes ou annan?

HON SEBASTIEN PILLAY Wi me avek tou respe avek tou respe Mr Speaker.

MR SPEAKER Wi.
MR SPEAKER Wi.

HON SEBASTIEN PILLAY Mon krwar lafason ki ou pe koz ek mwan i en mank respe.

I en mank respe.

(Interruption) MR SPEAKER E annou azir dan en fason parey ou Prezidan sivilize ki i annan kwa.

Mon pe demann li en kestyon pou mwan ganny klarifikasyon lenformasyon ou pa kapab en lorganizasyon ki vin la ki koz ek nou lo zis plan, plan nou oule ganny en keksoz konkret !
ganny ou (Interruption) HON SEBASTIEN PILLAY Pa rod nou ki nou ti fer, ou’n vot pou sanzman nou oule vwar sa sanzman, nou oule vwar keksoz ganny fer !

MR SPEAKER Order!

(Interruption) HON SEBASTIEN PILLAY Napa nanryen pou zot ankoler !

MR SPEAKER Order!

Silvouple.

56 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 HON SEBASTIEN PILLAY So ou pa kapab vin demann mon ki ou annan, mon’n respe ou mon krwar ou bezwen donn mon respe Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.
MR SPEAKER Mersi.

HON SEBASTIEN PILLAY Mr Speaker annou azir dan en fason sivilize parey Prezidan in dir.

MR SPEAKER Mersi Onorab Pillay.

Ou’n dir mwan ki i annan.

HON SEBASTIEN PILLAY Come on!

MR SPEAKER Mon satisfe.

Minis in reponn kestyon ki’n ganny demande in santi dan apropriye.

lafason ki i Nou ava kontinyen avek prose kestyon, e sa i sorti kot Onorab Naddy Zilaor.

HON NADDY ZIALOR Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis ek ou lekip.


Mon kestyon i swivan : Eski Minis responsab pour Departman Lazenes i kapab donn detay nou Lasanble lo bann redeplwayman bann travayer Konsey Nasyonal Lazenes?

E ki fason ki bann zenn Seselwa pe ganny ankouraze pou pran ownership zot prop lepanouisman atraver nouvo fonksyon Konsey Nasyonal Lazenes?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

kestyon ; MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.


Pou ou premye anba restriktirasyon Konsey Nasyonal Lazenes, mon ava donn en pti bann sif lo redeplwayman.

I annan 6 travayer ki’n ganny transfer dan lezot Minister.

Nou annan 7 ki’n ganny fer redundant akoz zot post nepli available.

I annan 3 ki’n resign e i annan enn ki’n transfer.

E dan nou dezyenm faz restriktirasyon, nou pe ganny regard bann pozisyon pli sinyor e pran bann desizyon pou redeplway osi.
Bi fer sa bann legzersis se pou armoniz nouvo manda Konsey Lazenes avek kapasite entern ki nou annan.

lo Pou Konsey lepanouisman ;- Lazenes pe aret fer kantite aktivite e osi enn de bann kalite dezyenm 57 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 aktivite ki ti pe fer oparavan.

I pe transform li pou vin plis fasilitater.

Pou permet ki bann zenn i pran ownership parey Onorab in demande, zot lepanouisman e i pe fer sa atraver bann diferan fason.
Mon ava donn detrwa legzanp ; pou Enn, ogmant langazman ek partisipasyon bann zenn.

Dan kreasyon klib lo nivo lekol e lo nivo kominote e osi nivo nasyonal.

Kree bann platform pou fasilit idantifikasyon bann zenn dirizan ki annan potansyel.

Fasilit devlopman kapasite bann zenn, pou kapab form zot prop lorganizasyon e pou zot zer li byen.

Promouvwar diferan kolaborasyon ant Konsey avek bann antite pou ganny akse avek resours e pou enplimant aktivite e progranm ki zot anvi fer.

E sanz lapros kot Konsey.


Pou ki zenn i annan plis konfyans dan sistenm pou zot aprose.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Siplemanter Onorab i swiv par Onorab Zilaor Samynadin - si ou kapab met pare.

Mersi Mr Speaker.

Mersi Minis pou ou larepons byen detaye.

Lo ou premye bout kestyon, mon ti anvi zis ou reasir nou Lasanble ki baze lo s bann detay ki ou’n donnen dan sa restriktirasyon, ki tou bann partner konsernen i annan konsiltasyon.
Epi an se ki konsern lo nivo lazenes involvement kominoter, eski ou santi ki ou annan si oule ou annan lazenes lo nivo kominoter ki pe vreman pouse, pou ki vreman zot i annan en konnen poudir loportinite la pou zot pran ownership to be a leader at fer level ?

community diferans dan lavi lezot zenn dan zot distrik?

Mersi Minis, mersi Mr Speaker.

E MR SPEAKER Minis silvouple.

MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.
Mersi Onorab.

Mon ti ava swete sa de kestyon petet Mr Speaker e detay ki CEO Belmont i la i ava kapab reponn.

Mersi.

MR SPEAKER Yes please CEO.

HON NADDY ZIALOR CEO PENNY BELMONT 58 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Mersi Mersi Chairman.

Onorab.

I annan en nouvo seksyon ki’n ganny kree dan SNYC, se empowerment.

E sa seksyon Empowerment i son bi se empower bann zenn dan sa ki zot fer.

Parey Minis i eksplike nou pe kree bann leaders.


Nou pe demann bann zenn pou pran Youth-led swa ownership programmes, swa bann NGOs.

E nou ki nou bezwen fer nou bezwen asire ki nou donn zot sa lenformasyon ki zot bezwen ek sa sipor pou zot kapab fer zot bann aktivite.
ledikasyon, sa Nou annan en progranm outreach programme ki nou ti’n konmanse, me akoz COVID nou pe fer li dan en lot fason ;- swa atraver teknolozi, ki nou bezwen kontinyen pou bann zenn konnen poudir i annan sa bann legzersis ki’n ganny fer premye.

Akoz nou’n fer en survey, pou nou konnen bann demann e spesifisite dapre distrik.

E montre zot poudir nou laport i ouver e nou la pou ed zot pou zot fer zot diferan kominote or grouping oubyen troops.

So sa en pti pe ki SNYC pe fer anba empowerment.

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Mersi Samynadin.

CEO.

Onorab HON KELLY SAMYNADIN Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis, CEO, PS e tou mon bann koleg Onorab.

Minis an vi ki bann youth workers i travay direkteman anba parasol SNYC, e avek bann District Youth Committees, eski Minis i kapab donn sa Lasanble en leksplikasyon lo fonksyonnman bann District Youth Committees ?

E si pou annan okenn sanzman ou transformasyon lo zot rol, e osi ki rol SNYC li tel menm anver sa bann Komite?

MR SPEAKER Wi mersi.


Lekel ki pou pran CEO mersi.

CEO PENNY BELMONT Mersi Onorab.

District Youth i en Komite ki Committees ganny kree dan distrik.

E i reprezant 7 manm distrik apre 2 ki sorti dan lekol.

Nou’n revwar fason fer, nou ti’n konmanse eleksyon, e i annan detrwa manm ki’n call mon e vi ki nou ti anvi expand li pou tou zenn, nou’n deside al dan en vot.

Nou annan en Eleksyon ki pe al arive.


Nou ti’n sipoze met li depi sa semenn, 59 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 me nou’n revwar zot kriter, nou’n vwar kwa ki konpromi en Youth Committee, zot code of conduct, kwa ki zot fer, kwa ki zot pa fer, pou nou fer sir ki tou zenn i ganny reprezante.

E osi sa group i ava en group ki i ava lafors sa distrik.

Be it dan son bann progranm, be it ki pe arive dan distrik educational and everything.
nou Prezan dezyenm sa Youth District keksoz, Committee, sa bann ki ti’n konmans zwenn avek bann DA MNA zot konnen, i pa zis avek SNYC Local Government, avek lekol.

avek sa So dan bann lekol zot annan zot vot ki pe pase deza zot eleksyon kot zot, zot pe swazir zot Chairman, oubyen zot best candidate pou anvoy ladan.

Apre E menm keksoz ki nou pe fer avek Lasanble Lazenes.

So DYC avek youth work i diferan.

demann ou’n konsernan youth worker ki ti dan distrik.

Nou travay in sanze.


Avan sak distrik ti annan en travayer.

Me fason fer keksoz i en pti pe diferan, nou pa pe fer aktivite, akoz avan nou ti fer tou progranm.

Me la nou pe vin plis bann fasilitater e nou pe travay ek pli gran group.

E nou team-up ansanm pou nou kapab fer sa ki pli byen pou nou lazenes.

Thank you.

MR SPEAKER Mersi.

Minis wi oule azout keksoz?

MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mr Speaker.


Zis pou azout en pti keksoz, nou bezwen vwar petet revwar ankor tou bann partenaire avek konsernen sa zafer District Youth Committee, pou ki i sorti en pe Gouvernman ladan.

Pou ki les avek sa i kominote sa distrik nou zis fasilit sa prosedir, ki nou les sa Komite sa distrik zot, zot ava deside ki mannyer sa i ganny fer.
Vwala akoz letan nou’n in donn nou en pe CEO lenformasyon, sa ki pe arive avek detrwa bann distrik, i annan en pe me kontantman ki nou’n dir annou revwar sa.

Mon ti anvi azout sa bout.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Vidot.

HON AUDREY VIDOT Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker mon oule demann avek Minis ek son delegasyon.
Zot in dir 60 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 zot pe vin sa fasilitater, me prenon kont ki in napa en konsiltasyon ki zot in fer avek bann zenn, pou zot kapab ganny zot pwennvi an term lapros ki zot pe pran.

Letan nou pe dir nou pe les sa avek bann zenn, i ti enportan ki sa bann zenn osi i ganny sans kontribye anver zot lopinyon, voice out zot bann konsern avek Gouvernman, avan en tel desizyon i ganny pran.
I montre poudir napa sa nouvo atraver lanvi ladministrasyon pou angaz lazenes e montre poudir zot pe donn sipor finansyel.

Akoz sa bann zenn i struggle pou zot ganny sponsorship dan zot kominote, prenon kont ki i annan serten distrik i pa forte pou ganny sipor atraver bann sekter prive.

Mon santi lo la i annan en failure.

E zot bezwen vwar ki mannyer zot kapab sey rod fason pou accommodate sa.

Dezyenm Minis ler nou pe dir sa bann pe fer eleksyon, pou sa bann zenn dan distrik.
Ankor avek konsiltasyon langazman sa bann zenn.

I enportan ki zot montre en latransparans i lavertisman ankouraze ki annan en fason diplomatik, ki sa bann zenn i kapab partisipe annan e montre zot lentere, pa zis vwar li en fason selektif kot nou vwar i annan en Komite, me sa bann zenn pa pe ganny zot input.

E i montre poudir bann ki anvi ganny loportinite pou antre lo bann Komite pa ganny sa bann loportinite.
So alors mon konpran wi i annan en limitasyon lo kantite groupman atraver regilasyon Lasante Piblik, me ankor i enportan annan sa langazman lo lazenes.

Nou pe koz en zenerasyon ki nou anvi empower zot, donn zot loportinite pou zot koze e ganny loportinite pou eksprim Mersi Mr zot Speaker.

lopinyon.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou de kestyon.

Premye napa statement konsiltasyon i pa vre.

I pa vre les CEO ditou, mon pou eksplike.


Mon letan mon ti vini lannen pase konsiltasyon in ganny fer letan nou pe regarde ki plan stratezik pou lazenes, pou Departman apre osi pou konsey.

61 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 E In annan en kantite fer konsiltasyon ki’n ganny oparavan.

nouvo konsiltasyon ki’n ganny fer.

E sa bann analiz bann rezilta i annan en dimoun spesifik kot Departman, ki regard sa li.

i regard sa bann analiz e anmas lenformasyon.


E kot SNYC osi i annan en dimoun ki zot armonize ki zot anmas lenformasyon avek bann zenn.

E nou’n pran desizyon nou.

Sa ki nou pe fer la i bann zenn ki nou’n demande nou, nou pa’n al evant nanryen an plis.

Oparavan sa bann keksoz o kontrer p ti ganny ekoute.

O kontrer pa ti ganny ekoute akoz sa ti deza en pe letan pase pa’n ganny fer, nou pe ekoute.
E akoz nou pe ekoute nou pe tann leko pou sa District Youth Committee ki vre Onorab pe dir in annan en pe mankman, i annan en pe keksoz ki pa’n tro ganny fer byen.

Nou pe dir met en stop e akoz nou pe ekoute.

Akoz nou pe ekoute nou pe al fer li diferaman.

E pou lo kote finansman lo kote bann zenn ki napa kapasite, mon pa pou dakor- mon pa pou dakor.
Nou kot nou personnelman letan bann zenn i demande pou vin vwar mwan nou fer en zefor spesyal dan Zedi, pou nou kapab vwar zot e CEO in akonpanny mwan, PS fek vini detrwa.

Bann zenn in akonpanny mwan kot nou’n vwar zot.

Zot annan zot fason zot, pou zot ale akoz i annan en kantite bann proze Nasyonal enternasyonal bann Grant ki kapab donnen.

Vwala bann fasilitater ki nou pe dir konsey pe fer li.

i facilitate.
i facilitate.

E i annan en bon pe bann progranm pou bann zenn par bann zenn ki’n ekrir ki nou’n anvoy kot Foreign Affairs pe ganny konsidere e Foreign Affairs pe dir ek nou, be kot sa bann proze ti ete, be vwala sanmenm sa bann ki nou ti pe espere.

E sak fwa nou’n lans lapel e la kalite nide la kalite proze ki bann zenn pe vin avek i bokou.

Mwan mon krwar i pa lo nou kote ki nou mal enformen.
Mon krwar ki petet kekfwa oparavan ki mannyer keksoz in ganny fer ki bann zenn pa’n trust Gouvernman, pa’n trust system.

Zot pa’n trust.

lafason.

Akoz nou’n demann zot e nou bezwen prezan pe sanz Even pou keksoz progranm Youth Assembly, British High in pare pou sponsor pou nou fer li lo en nivo Européen, full sponsor.

E taler 62 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 PS, CEO lenformasyon.
i kapab donn E i nou pa pe zis koze nou, parey in ganny dir en komanter oparavan poudir nou pe zis fer plan.

I annan bann aksyon konkret-aksyon konkret ki nou pe fer.

E zot annan zis pou zot demande e nou ava fer zot konnen.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Bistoquet.

Mersi Onorab Vidot.

Mon krwar ou reponn in ganny kestyon Onorab Vidot.

HON ROSIE BISTOQUET Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis ou delegasyon.

Bonzour tou Manm, bonzour tou dimoun ki pe ekoute.


ek Minis dan ou larepons fer resorti ki Konsey ou’n Nasyonal pou Lazenes i annan enn nouvo mandan dan sa nouvo lannen ki’n komanse.

SNYC atraver Prenon kont osi lepidemi COVID.

Ki plan ki ou Minister i an annan kolaborasyon lezot Minister ou lenstitisyon vizavi bann progranm pou prezerv, relev, promot lasante mantal bann zenn - sirtou bann ki a risk ou pli vilnerab?

Mersi.

avek MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.


MINISTER MARIE- CELINE ZIALOR Mersi Mr Speaker.

Mon krwar CEO i ava dan en pli bon sa pou pozisyon kestyon.

Mersi.

reponn MR SPEAKER CEO, wi ou a pran laparol CEO PENNY BELMONT Mersi Chair.

Mersi Onorab.

Tou sa ki nou fer, nou panse, nou santi e nou krwar ladan, i annan lefe lo nou byennet e byennet zenn, mantal, fizik.

Si nou, nou pa pran an kont, nou pou napa en sosyete.

i So, wellbeing SNYC annan 5 keksoz ki i focus lo la.
Premye se konekte, dezyenm se aktiv.

Trwazyenm, pran kont, katriyenm ekoute e aprann e donnen.

Nou annan sa zorey ekoute.

So sa seksyon Wellbeing toulezour i annan case ki antre.

Mental health, nou annan en progranm ki pe komanse lo SBC i apel Youth Matters.

So nou pe kouver sa.

E pandan Youth Festival, semenn pase, mon ti vreman kontan, mon ti ganny 9 zenn psikolog ki fek retourn Sesel sorti etidye, ki’n dakor pou travay volonter pou ed lezot bann zenn.
63 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 So, zot la a lekout pou zot, en lot zenn kapab ekout zot.

Mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi.

Mersi CEO.

Onorab Georges.

HON BERNARD GEORGES Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker, tou dabor permet mwan pran en segonn pou felisit Mr Jean- Louis pour son elevasyon lo ran PS.

Se en manrmay Mamelle e i fer nou.

Anfen, i reste Mamelles e i vot Mamelles e i fer nou distrik tre So, welcome PS and all the best dan ou nouvo latas.

fyer.
fyer.

Mr Speaker, mon kestyon i swiv en pti pe bann repons ki nou fek gannyen.

E mon vwar i annan en serten lenkyetid lo lafason ki bann Komite Zenn dan bann distrik pe ganny striktire.

Mon krwar, nou tou nou dakor ki otan ki posib bann zenn i devret ganny empowered.

Otan ki posib zot devret ganny larg zot lanmen, otan ki posib nou pa devret enterfer avek zot swa zot menm, lekel ki devret reprezant zot, eksetera.
Me mon krwar i byen ki ti ava annan en input lo lapar bann dimoun distrik, dan espesyalman bann MNA ki’n ganny elekte.

SNYC Pandan 20an mwan mon’n reprezant Les Mamelles.

E premye fwa ki mon’n zwenn ler avek Mademoiselle Belmont ti vin entrodwi nouvo konsep 2 or 3 months ago.

Zanmen avan sa mon’n okenn ganny kominikasyon avek lazenes.

sete Toultan nou ti vwar ki ti sete menm dimoun, ou plito menm kalite dimoun ki ti ganny pran e ki ti ganny met la.

Mon krwar nou pa kapab al dan sa direksyon ankor.


E si mon konpran byen, nou pa anvi al dan sa direksyon.

E nou anvi ki levantay i ganny partaze pli larzman posib pou ki bann manrmay i ganny formen.

Zot konnen ki sa ki zot pe al fer dan en fason ki zot ava swazir zot reprezantan dan en fason ouver, e pa dan en fason striktire oubyen ki nou pe al rod en serten kalite dimoun pou met la.

Si zot konpran mwan byen.

Nou bezwen tir sa lepase parey Minis in dir, met li deryer nou, fer sa laport and move on.
Eski mon kapab ganny zot garanti ki dan as bann eleksyon ki pe ganny fer la, se sa ki pou ganny fer.

Dan fason ki bann zenn ava ganny empowered depi eleksyon li menm.

Pa pli tar, pa ki ler zot in ganny swazir, me zot ava ganny 64 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 empowered pou zot kapab swazir avek sipor bann Lotorite Distrik.

E finalman lo sa kestyon, ler i ariv pou rod sponsorship, e nou konnen sponsorship i en problenm.

Zot in dir zot menm zot.


MNA dan distrik i kapab ed zot, me si nou pa konnen.

Si nou pa angaze avek zot, nou pa pou kapab ed zot pou al rod en sponsorship pou zot kapab epanouir e pran plis sarz avek zot aktivite kotidyen.

Donk eski nou kapab ganny sa lasirans ki sa nouvo SNYC, nouvo sa ladministrasyon pou al dan sa direksyon?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Minis, CEO i ava adrese.

Wi.

CEO PENNY BELMONT Mersi Chair.

Mersi Onorab.


Onorab, mon krwar ou enn bann Onorab ki nou’n fer bokou diskisyon, ki mannyer nou pou sir ki i annan bonn gouvernans, latransparans.

E nou’n pran an kont pa zis ou distrik ek tou lezot distrik.

E mon bezwen dir ozordi poudir twa kar Manm Onorab ozordi pe donn nou sa siport ansanm avek zot DA.

So, mon bezwen dir zot mersi.

Ler nou pe koz zenn la, i annan diferan kalite zenn.

I annan zenn ki willingly i pou vini.


Me i annan ki ou bezwen come-up avek incentives.

So, nou pe come up avek diferan inventives e donn zot sa sans pou zot vin sa lavwa.

SNYC ki i pe fer, pe demann zenn pou vin sa prop lavwa pou li menm.

So sa ‘campaign’, sa canvassing - pa campaign, mon bezwen sanz mon mo, ki pe vin la, i pou ouver pou tou zenn konnen egzakteman ki pe al pase.

E ki rezon ou bezwen form par dan ou distrik e ki rezon ou bezwen kontribye, e sa ki pe arive.
So mon pe donn ou garanti, wi nou kapab fer.

E lot, dezyenm kestyon lo sponsorships.

Bokou Onorab la ek lezot dimoun dan distrik in ed nou ek sponsorship.

Nou’n fek fini fer en Youth Festival e Minis i la pou temwannyen.

Nou ti napa ditou larzan pou fer Youth Festival en semenn.

Nou’n nobou kapab fer.

Sirtou bann pri pou educational, annan nou’n labank, nou’n annan diferan partner ki’n vin onboard pou nou kapab fer sa progranm.

Mersi bokou.
Mersi bokou.

MR SPEAKER 65 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Mersi, nou ava termin la lo sa kestyon.

Nou a pas lo kestyon 70 pou Onorab Phillip Arissol.

ki HON PHILLIP ARISSOL Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis avek ou delegasyon.

Bonzour ankor enn fwa tou dimoun.


Mon kestyon i lir bann mezir koumsa, prevantif ki ou Minister pe pran pou dekouraz bann zenn ki pe servi drog, pou ki zot pa vin bann trafiker ou enportater drog dan le fitir, e ki bann progranm ki annan an plas pou asir sa?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis ou ava adrese.

MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Nou stratezi se pou met a laporte otan ki nou kapab, bann aktivite pozitiv ki zenn i ava kapab ganny akse avek.
Pour ki zot ava ganny dekouraze pou angaz zot dan aktivite negativ, tel ki parey ou’n mansyonnen pou biznes drog.

Bann legzanp ki mon a kapab donnen i come swivan; Nou annan diversifye aktivite diskit sportive longman lo la e nou pe enkli bann aktivite ki nou pa pe fer nou’n ki pour lemoman.

Sa ki nou apel angle bann adrenaline junkie.

Akoz nou konnen i annan bann zenn ki annan bokou, bokou lenerzi e zot bezwen toultan pe tir sa bann lenerzi, sansan zot pou al tir en lot landrwa.
Dezyenm, divers progranm lantreprenarya an kolaborasyon avek Minister pou Lantreprenarya ek Lendistri.

E osi nou pe ganny bokou kolaborasyon avek sekter prive pou nou anmenn sa bann progranm a laporte bann zenn.

Diferan progranm lar avek kiltir.

E mon ti ava kontan fer en mansyon spesyal poudir mersi bokou Anbasader Patrick Victor ki pe ed nou en kantite pou nou kapab fer sa.

Program lesanz lokal e osi aletranze e bokou led ek sipor avek Zafer Departman Etranzer.
Progranm devlopman bann karyer, sirtou nou pe met lanfaz ek Minister Ledikasyon ki’n dir avek nou i ti ava kontan swete ganny led avek bann karyer ki plis teknik, ki nou napa bann Seselwa ki pe fer pour lemoman, e nou’n annan pa mal detrwa bann proze ki nou’n met ater.

Bann progranm volontarya ki SNYC i pe fer bokou e ankouraz bann lezot progranm ki pa neseserman par ganny konsevwar 66 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Gouvernman, par Minister.
Nou, nou laport i ouver pou nou ede e annan sa levantay diversifikasyon otan progranm ki nou kapab, pou nou bann zenn reste lo en semen pozitiv.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab Arissol, siplemanter.

HON PHILLIP ARISSOL Wi Mr Speaker.

Dan menm laliny Minis, eski ou satisfe avek lasistans ki lakominote i aporte lo sa size e osi bann NGOs?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mr Speaker.


Mon krwar, mon pou dir pou sa pti kourt letan avek apre en pandemik ki nou pe viv ladan.

Wi e menm mon krwar CEO in mansyonnen poudir letan nou ti pe fer aktivite pou Festival Lazenes, nou’n ganny bokou sipor.

E i annan bann sipor ki pe san ki nou bezwen vini demande dir nou lakominote biznes e larestan bann partenarya, mersi bokou.

Mersi Mr Speaker.

a e MR SPEAKER Mersi.

Mon pou pran kestyon Onorab Labonte akoz in lev son lanmen tre boner.
HON ANDY LABONTE Bonn apre midi Minis avek panel ankor enn fwa.

Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker, rezon ki lanmen tre mon’n boner, akoz pou mwan drog avek lazenes i en keksoz ki mon enteres bokou ladan.

Akoz mon santi poudir nou zenn i fitir nou pei.

lev mon So, rezon ki mon pou demann en kestyon osi Minis, se akoz Youth Centre in ganny trouve dan English River district e mwan mon enn permi bann zenn ki’n lager pou nou ganny en Youth Centre e zot konn sa tre byen.
Mon krwar menm CEO nou’n annan en dyalog lo la.

So, i pa kestyon ki mon kont ki APDAR i annan sa, in pran mazorite Youth Centre si ou le.

Me selman i annan en bout ankor kot in ganny kite pou Youth Department.
Be ler ki kestyon pe demann lo mezir, mon ti a kontan konnen petet ki plan ou Minister pe mazinen pou travay ansanm avek sa bann group zenn, akoz mon mwan sa bann zenn i vreman feb. 67 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 So, ki ou plan petet pou travay, serten pran lenformasyon ki nou gannyen avek APDAR, pou nou kapab travay ansanm, pou tir sa bann zenn dan sa drog akoz zot zis en viktim?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.


Nou’n deza MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mersi Mr Speaker.

Onorab.

fini komans sa bann konversasyon e lenformasyon in deza sorti kot Minister Lasante, in ariv kot nou.

E mon a dir ou i vreman enkyetan, ou annan rezon.

Onorab atraver, Mr Speaker.

Sirtou lakantite nou bann zenn par anba 17an ki’n fini adikt avek Eroin, i bokou e i a pe kontinyelman ogmante.

E ansanm avek Minister Lasante, zot in demann nou sipor avek led.
E bokou sa pe ganny fer ansanm avek Konsey Nasyonal pour Lazenes apre seksyon ansanm avek Qualité de Vie dan Departman Lafanmir.

en Zot pe met zefor ansanm bokou, apre Konsey Nasyonal Pou Bann Zanfan osi tou.

Nou’n met zefor ansanm pou kapab vin avek progranm pou fer sa en progranm pli konpreansiv ki sa ki APDAR la ki pli simik, ki pli donn zis Methadone.

Me en progranm pli konpreansiv ki pe fer.

E nou menm pe ganny sipor avek sekter prive.


I annan en dimoun ki’n fini en proze ki nou’n fini soumet pou nou kapab ganny finansman.

Pou son take, sa bann dimoun ki pou partisip dan sa proze i pou lantreprenarya bann dimoun ki lo Methadone, bann zenn ki lo Methadone, pou kapab retir zot ladan.

E in annan pa mal diskisyon osi, bann larestan proze dan distrik.
Mon a donn ou, parey mon’n fini komans koz avek Onorab William Grand Anse pou nou kapab regarde ki mannyer nou kapab fer en keksoz, en sant laba ansanm avek en lot partner prive pou nou kapab fer sa bann lapros.

Me selman, sa batay adiksyon, sa batay trafik drog, i en batay pou tou dimoun, pa zis pou Gouvernman - i pou tou dimoun.

Ki nou pa kree en demann osi tou, nou pe fer en kantite pou nou, prevansyon, ler zot in arive malerezman tonm fer bann progranm pou retire.
ladan pou Me i pou depan, i pou depan bokou lo volonte tou Seselwa pou fer sir ki lavenir, 68 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 parey ou pe dir, fitir nou bann zenn i annan.

Be lo sa kote spesifik mon ti ava swete kekfwa CEO, donn en pti pe plis detay lo la.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Wi CEO, ou ava azout en pti bout.

CEO PENNY BELMONT Mersi Chair.

Mersi Onorab.

Ou konnen, sa bout drog toulezour nou koz lo la.

Tou aktivite ki nou fer nou koz lo la.


Ki nou bezwen fer, parey i annan sa quality of life ki’n fek vini, nou bezwen al rod sours problenm.

Ler nou pe koz lasante mantal, nou pe koz lasante zenn, tousala i form par ladan.

I pa zis en dimoun i leve ozordi bomaten i deside i al pran drog.

kote I annan en kantite eleman ki nou bezwen vwar.

Nou sours vwar bezwen Depi kot i ete.

problenm lafanmir, depi dan son Komite.

So, ki nou pe fer se plis ledikasyon.

Apre nou pe fer mentorship.


Apre nou bezwen realize, ler sa zenn i sorti dan sa progranm Methadone, eski nou annan en after care?

Eski nou annan follow-up?

Sa ki pli enportan.

Si en zenn i sorti zis i reste a la lezer parey nou dir, i napa naryen pou li focus lo la, i napa en lanvi pou fer lezot keksoz e sa ki nou pe fer.

E osi nou annan en group bann peer educators ki nou’n formen, ki osi edik lezot zenn.
Nou bezwen edik sa bann ki ptipti, ki pa ankor al ladan oubyen sa ki annan enn son frer ki al ladan, e pou fer prevansyon.

E sa ki pli enportan.

Pa zis akoz ler zot in ale, zis nou zize.

Se sa ki SNYC pe sey fer.

MR SPEAKER Mersi.

HON ANDY LABONTE Mr Speaker, klarifikasyon.

zis en pti MR SPEAKER Ale, vitman.

HON ANDY LABONTE Mon remersi Minis avek CEO pou ou larepons.

I donn mwan lespwar.

Me petet ki fitir nou Youth Centre, petet si ou ti kapab dir nou ankor?

MR SPEAKER Mini ou ava adres sa.


MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mr Speaker.

retourn I pou Departman avek 69 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Lazenes sa Youth Center.

Nou tou nou konnen ki difikilte lasante pe fer fas avek sa pandemik.

Nou’n fini agree pou retourn sa sant.

Nou a pe zis donn zot en pti pe plis letan pou zot organize ki APDAR i kapab ganny en lot landrwa pou li bouze.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Mon bezwen termin sa sesyon pou sa kestyon la.


E mon a remersi PS Jean-Louis avek CEO Belmont pou zot partisipasyon e mon a swet zot bonn apre midi.

(PS JEAN-LOUIS AND CEO BELMONT WAS EXCUSED FROM THE HOUSE) MR SPEAKER Madanm raporter ou ava apel Principal Secretary for Family, Mr Clive Roucou.

Bonne apre midi Mr Roucou, Principal Secretary pou Lafanmir.

Nou annan 2 kestyon ki reste lo Order Paper.

Mon regrete mon pa pou kapab pran siplemanter lezot Manm lo sa bann kestyon.

Kestyon 71.
Kestyon 71.

Onorab Phillip Arissol.

HON PHILLIP ARISSOL Bonn apre midi ankor enn fwa.

Mon kestyon i lir koumsa: Eski ou Minister i kapab donn detay Lasanble lo servis ki zot donn bann viktim vyolans domestik e bann abize seksyelman?

ganny ki Eski i annan okenn swivi pou vwar leta lasante sa bann viktim?

Si wi, pou kantite letan eski sa bann viktim i ganny swiv?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis.

MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mr Speaker, mersi Onorab pou ou kestyon.
Dan nou divizyon dan Departman Lafanmir ki aple Quality of Life, li ki responsab pou donn sipor psikososyal an zeneral.

E sa ki osi enkli bann viktim vyolans domestik, labi seksyel e lezot bann viktim.

E anba sa divizyon i annan 2 seksyon.

I annan enn ki fer bann bann progranm, progranm mentorship, empowerment.

Sa ki nou apel prevansyon avek advocacy.

E apre nou annan bann ki fer avek counseling psychotherapy.
E zot plis vwar sa bann dimoun lo sa bann counseling servis pou enkli 70 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 bann dimoun ki fer fas avek ki ka labi.

zot ganny E koman divizyon ki ofer tel servis e sipor, tou bann kliyan ki akse avek sa bann servis, swivi kontinyel e baze lo lentansite problenm ki ganny prezante.

E mon ti a kontan envit PS Roucou pou donn en pti pe plis lenformasyon.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER PS ou annan laparol.

PS CLIVE ROUCOU Mersi Mr Speaker.


Bonzour Mr Speaker.

Bonzour tou Onorab e mersi Onorab Arissol.

mersi Minister.

Mr Speaker, parey in dir, nou divizyon Minis Quality of Life ki responsab pou sa tretman psikososyal ki nou donn nou bann kliyan.

Me pou komanse i enportan pou note ki nou divizyon i vwazen kantite sa bann ka, espesyalman la kan in fek ganny inisye an Avril, ziska la i enportan note ki nou’n vwar 22 ka vyolans domestik.

Dan 22 ka vyolans annan 21 domestik nou madanm avek 1 zonm.
E dan tou sa bann ka vyolans domestik zot in raport kot nou departman atraver nou help line ki nou annan.

E nou servis ki nou ofer osi se bann dimoun ki pe ganny abiz seksyelman.

Parey nou dir bann rape cases.

Dan sa bann rape cases ki nou’n annan depi an Avril ziska la, nou’n ganny 23 e dan 23 ki nou’n annan i annan 18 marital rape.

18 marital rape, i enportan pou note e larestan, sa 3 lezot se bann ka ki’n raporte kot nou.
E nou divizyon i vwar zot dir, parey kontinyelman i depandan lo lentansite ki zot in vin avek.

in tousala Minis e E servis ki nou ofer i depandan lo ki sityasyon zot Par egzanp bann ladan.

dimoun ki’n vin avek bann madanm oubyen bann msye ki labi, zot swivi i viv avek kontinyel.

i tretman Me depandan.

Kot sa msye oubyen sa madanm i reste dan sa labi, tretman i pli long.

Me bann ki’n sorti dan sa labi, zot tretman i pli kourt.
Me tousala i ganny evalye avek sa therapist ki pe vwar zot, sa counsellor ki pe vwar zot.

E la nou desid lo zot mode of treatment.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

siplemanter.

Onorab Arissol, HON PHILLIP ARISSOL 71 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Wi Mr Speaker.

Dan zot bann travay, eski zot in apersevwar okenn ka repetitive dan sa bann ka vyolans domestik ouswa sexual abuse?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis?

MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mr Speaker.


Eski Onorab i kapab re demann en pti git kestyon.

Mon pa’n tann sa premye bout.

Mersi.

HON PHILLIP ARISSOL Mon ti a kontan konnen si i annan bann ka repetitiv?

PS CLIVE ROUCOU Mersi Onorab pou ou kestyon.

Onorab parey mon’n dir pou komanse, nou divizyon i fek komanse an Avril.

Ziska la i ankor en kantite sa bann kliyan ki nou pe vwar nou ankor pe swiv zot.
Me tou sa bann ki nou’n fini avek zot tretman nou pa ankor ganny okenn repetisyon dan zot ka labi oubyen labi seksyel.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Mersi PS.

Kestyon 72, Onorab Gervais Henrie.

HON GERVAIS HENRIE Mersi Mr Speaker.

Bonn apre tou midi ankor enn lir dimoun.


koumsa; fwa Kestyon 72 i Eski Minister lafanmir i kapab dir avek Lasanble Nasyonal lekel sa bann diferan progranm e servis modern, ki i a pe met an plas an kolaborasyon lezot Minister pou amelyor kalite lavi bann fanmir Seselwa san ki zot vin depan lo sistenm?

Mersi.

avek MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mersi Mr Speaker.

ou kestyon.
ou kestyon.

Onorab pou Stratezi prensipal Departman Lafanmir i pou ogmant bann diferan servis e varyete kalite servis ki nou pe ofer bann fanmir.

Nou’n konsevwar detrwa avek led bokou partner parey in ganny mansyonnen.

E mon kapab sit serten legzanp.

I pa en lalis ki egzorsiz, selman i bann ki nou konnen nou’n ariv en faz ase avanse.

Enn ;- i annan en proze avek bi pou zer plis reveni lo nivo kominoter ansanm avek 4 lezot Minister.
Sa ki nou pe apel 72 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 en progranm pou nou ogmant family business Sesel.

dan Sa i bann progranm kot diferan nou, bann kominoter, nou pe ankouraz bann manm ki sorti dan manm fanmir.

Paran ek zanfan.

De frer, frer/ser pou zot kapab akse, pou business accelerator program.

en E la osi nou pou annan posibilite pou bann fanmir kapab vin fer biznes.
Me osi pou ou kapab aret depandan lo sistenm, bann kapasite, i annan bann larestan servis ki pa tradisyonnelman in ganny ofer Sesel, ki nou pou bezwen komans ofer.

annan i I pou akseler sa e i pou fer ki bann distrik zot osi zot kapab vin bann sant komersyal.

Bann pti sant komersyal ki kapab bann fanmir ganny akse avek pou zot kapab ganny reveni adisyonnel.

Sa i pou diversifye en pe servis ki kalite de vie i pe donnen.

I pa pe donn zis siko terapi.


Me nou konnen bann fanmir osi i annan bezwen finansyel, espesyalman dan sa bann letan la kot nou konnen i difisil finansyerman.

Nou pe fer sa pou ki zot pa depan tro lo sistenm.

Dezyenm, nou lo nivo rezyonal.

annan bann Family Wellness Center en pe Mon konnen poudir Anse Royale, nou’n komans serten kozri avek lo sa propriyete ki kot NSC.

Anndan dan propriyete kot Liniversite Sesel i ete, pou nou kapab regard en pti git pou desantraliz sa bann servis ki nou pe ofer.
Akoz evolisyon in arive avek en pandemik ki’n akseler keksoz, nou pou bezwen nou osi kapab mazin lo la.

Trwazyenm, nou annan en proze cultural tourism ki PS Roucou i a kapab donn en pti pe plis leksplikasyon lo la.

Nou’n komans sa kozri, avek nou pe osi fer en pe led ek sipor avek Departman Tourism ki pe- taler nou’n koze, avek tourizm.

I pa zis lakantite touris ki pe vini, i osi tou ki kantite zot pe depanse.
E sa lenformasyon ki nou a pe gannyen avek Departman Touris, se ki sa bann ki a pe vini la, letan nou marse tradisyonnel in sanze, sa bann ki pe vini pe depans plis I bann touris ki larzan.

depanse.

E nou bezwen rod plis fason, rod plis aktivite e nou pou bezwen anmenn sa.

Nou tou sa bann aktivite nou anvi lo nivo nasyonal, pa reste anmenn li lo nivo kominoter.

Vwala akoz sa partenarya.


73 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Nou’n ariv en staz ase avanse, mon pou le PS Roucou, taler i ava donn en pti pe plis detay ki mannyer.

E nou ti pe esper restriksyon sorti pou regard en pe bann distrik.

Mon konnen nou’n komans koz ek detrwa distrik pou regard kwa ki available dan bann distrik, e i ki mannyer bann groupe, i aranze pou zot kapab ganny revi adisyonnel avek sa bann aktivite.
fanmir Nou pou annan detrwa mwan la, bann premye bato krwazyer pe vin Sesel e fodre ki nou bann fanmir i kapab, zot kapab profite e benefisye avek sa bann aktivite.

E katriyenm la sa bann proze korperativ ki nou bezwen fer spesifikman pou bann dimoun aze, e osi pou bann dimoun otreman kapab.

Pou ki zot osi zot a kapab pa depandan lo sistenm e ki zot kapab ganny reveni adisyonnel kot zot.

Nou annan osi bann proze ki pou ganny fer ek lasante.
Akoz si ou pa an bonn sante ou pa pou kapab aret depandan lo sistenm, pa zis lasante mantal.

Lasante fizik.

Nou’n ganny lenformasyon.

Tou sa ki nou fer nou fer lenformasyon.

dapre sorti kot i Lenformasyon Lasante, i dir nou zot enkyet avek lakantite ka dyabet dan pei.

E sa i pe rezilta ki nou bann dimoun en pti pe pli aze pe koup zot bann ledwa.

Ledwa lanmen, ledwa lipye e nou pou bezwen anmenn bann lot kalite servis.
I annan dimoun ki’n deza ekrir en proz ki nou a pe konsidere, ki pou li anmenn sa servis, ki pou li ofer sa bann swen spesyalize pou okip byen nou bann ledwa lipye, sirtou pou bann dimoun ki ganny dyabet a en serten laz.

E osi nou pe vwar ki i annan bokou dimoun ki pe bezwen fer knee replacement ki kout pei en kantite larzan akoz groser.

Akoz lobezite e nou pou bezwen anmenn sa bann sport pou tou dan nou bann distrik en pti pe plis aktiv, pou ki sa osi nou kapab fer desann.
Savedir i bann proze Mr Speaker, konpreansiv.

I pa egzostiv parey mon’n dir.

Nou annan ankor bann proze ki pe antre, nou kontan pou vwar.

E nou pe akseler sa bann ki nou annan la.

E mon kontan ki la avek restriksyon, kot nou kapab groupe apepre 30 dimoun dan Nou pe bann kominoter.

demann sipor aprezan avek Lasanble, avek bann MNA pou nou kapab demar bann distrik ki’n pare, bann dimoun ki’n pare.
74 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 E mon ti ava kontan Mr Speaker, pas laparol avek PS Roucou akoz en bon pe bann demars li ki a pe fer avek son bann larestan koleg.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

PS Roucou, ou a pran laparol.

PS CLIVE ROUCOU Mersi Mr Speaker.

Mersi Minis.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mr Speaker, parey Minis in dir, nou divizyon i travay tre pros Government.

avek Spesifikman nou PS avek nou Minis an relasyon of anmenn sa lo nivo devlopman distrik.
tourizm Local E ankor mon an kontak avek detrwa nou bann MNA pou nou vwar lo nivo distrik ki mannyer nou kapab enkorpor sa an relasyon avek bann progranm e servis, pou nou ogmant larises parmi bann fanmir e parmi bann endividi lo nivo distrik.

Ankor lo nou nivo, nou Departman pou Quality of Life.

Nou ofer ankor difer progranm prenon an kont pou nou amelyor lavi.

Par egzanp nou annan en mentorship program ki nou fer li one-to-one.
Sa i an kolaborasyon avek ASP e lezot Departman gouvernmantal e non-gouvernmantal lo focus lo ki endividi annan bann problenm pou zot kapab ed zot lekor pou zot pa depan lo sistenm.

E nou annan en lot, en progranm ki focus lo bann endividi ki’n ganny redundant.

Nou fer counselling avek zot, avek Minister Lanplwa.

Sa, sa focus i rann dimoun pou ki apre COVID-19 ki zot in redundant, ki en kantite zot, zot nivo psikolozik pa stab e zot vwar zot ti pe earn en living, zot vwar zot, zot napa.
Me nou Quality of Life division, en kantite konsey i donn zot, en kantite terapi i ganny fre e en kantite success stories nou’n gannyen avek sa group dimoun.

Nou osi pe travay tre pros avek Departman Prizon, kot tou bann inmate ki pou sorti dan sa next 6 months kot i annan sa konsey, sa counseling, sa terapi k i nou fer ek zot fanmir, ek zot koman bann endividi pou prepar zot pou ler zot sorti pou antre dan lanplwa formel.

E sa nou fer li tre close avek sa inmate e endividi.
Tousala nou progranm mentorship, nou bann spesyalis dan sa field i travay avek tou sa bann non-governmental and gouvernmantal agencies pou nou Lepep Seselwa.

Mersi Mr Speaker.

amelyor lavi 75 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 MR SPEAKER Mersi.

annan siplemanter?

Onorab Henrie ou HON GERVAIS HENRIE Mersi Mr Speaker.

Mon tre ankouraze par larepons ki mon’n gannyen.

Mon vwar poudir sa Minister i annan en plan, zot annan en lanbisyon avek en vizyon pou al kekpar.
E mon ti ava swete la ki bann dimoun o nivo kominote i sezi ki zot pe dir e komans mazinen ki mannyer pou zwenn zot dan milye semen.

So ki zot ganny empowered.

De kestyon mon annan Speaker.

siplemanter Mr Premyerman, baze lo bann progranm ki zot pe anvizaze, eski i ava annan en alokasyon bidzeter ki zot pou demann Minister Finans pou ede siport en pe sa bann proze?

ed Partikilyerman son bann fanmir koman en startup, en keksoz koumsa?
Dezyenmman, malgre mon akerir en kantite sa bann plan modern e anbisye.

Me i touzour reste bann servis tradisyonnel, ki ou bezwen kontinyen donn dimoun, pou asire ki dimoun i vreman ganny sa empowering en ?

Par egzanp pou elimin lapovrete, enteraksyon sosyal.

Akoz mon vwar bokou fanmir pe kase konmela dan Sesel.

Pou ankouraz dimoun pran lanplwa a plen tan, fer bann travay desan e apre planifye fanmir.

Parski sa en problenm nou vwar en kantite dan kominote.
So servis tradisyonnel, kot son plas i ete dan sa ki zot pe propoze?

Mersi.

bann sa MR SPEAKER Mersi.

Minis.

MINISTER MARIE-CELINE ZIALOR Mersi Mersi Mr Speaker.

Onorab kestyon adisyonnel.

Mon pou komanse, apre mon pou pas la parol avek PS pou donn detay.

pou ou Ou premye kestyon.

Non, napa.

Pou napa en Bidze adisyonnel pou nou fer.

Nou’n pas dan en kriz ekonomik e i senpleman, nou napa dan Bidze.

Ceiling pou reste parey pou 2022.


Me selman ler ou anvi fer en keksoz, sa ki mon ki pe dekouver pandan sa bann mwan la ki mon’n antre dan lofis.

I annan en kantite fason, koz pe sirtou nou ou fodre lantreprenarya, vreman sorti dan bwat.

76 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Ou sorti dan lafason ki mannyer keksoz in ganny fer e mon kapab pe dir ek ou, nou pou annan en kantite bann business accelerator program.

Ansanm avek Minister Devika Vidot, e i annan bann par egzanp kot li.
Mon konnen Bean Vallon pou konnen.

I annan par egzanp bann ki ti’n fini ganny larzan par Gouvernman Sinwan, ki i ti spesifikman pou Beau Vallon, kot prezan i pe dir be, annou fer sa ansanm avek lafanmir.

fer pou en keksoz Annou lafanmir dan plas fer en keksoz zis koumsanmenm nasyonal.

Nou a pe fer sa e i annan en kantite lezot.

Nou a pe fer bann lezot business startup program, incubation accelerator lo sa kote fanmir.

Nou ki nou enterese dan fanmir, se donn sa counseling.
Parfwa nou konnen ek biznes Seselwa, nou komanse, nou komans byen parey ou pe dir.

Apre ler nou pa ankor fer bokou progre, i ok li.

Ler nou komans fer progre, nou komans annan bann tirayman, pou nou kapab aprann fer sa counselling tou, ki nou annan tolerans e ki nou kapab fer li byen.

E ki sa laspe ed lafanmir, ed biznes.

E nou pe annan osi bann, mon’n dir 4 Minister, ek nou i fer 5.

Akoz par egzanp Lanplwa i ladan.

Nou’n negosye pou annan travay fleksib.

Negosye ki sa i bann reveni adisyonnel.


Ou pou kapab annan bann diferan faz ki mannyer ou antre lo progranm, ki mannyer ou exit i e son imans.

lakantite posibilite E mon krwar nou kapab komanse san bezwen allocate biznes.

E i annan pa mal dimoun ki anvi vin ede.

E nou ki nou pe fer la nou, nou a pe servi.

Par egzanp nou a pe servi bokou India Small Grant pou sa bann proze accelerator.

Bann proze incubation .

E i pe ganny vreman, vreman byen resevwar.


E i annan lezot ankor bann MOU letan nou pe regarde, nou’n sinyen.

Par egzanp avek Lenn nou’n siny 70 MOU.

70.

Nou’n pran tou, mon lofis in pran tou sa bann Lakor ki nou annan en pe partou.

Nou a pe evalye, nou a pe analiz tousala, toulezou.

E nou pe regarde, nou pe refer sa bann koneksyon pou vwar e mon garanti ou Onorab atraver Mr Speaker, nou pa bezwen Bidze pou fer sa, nou kapab fer.
dezyenm, servis Pou tradisyonnel, definitivman, akoz i pou pran en pe letan, nou pe met fondasyon la.

Nou pe zis kapab met fondasyon e i pou 77 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 pran en pe letan pou nou kapab fer sa.

Savedir nou bezwen petet fer hybrid, ki mon a les PS Roucou eksplike.

Ki nou pou, avek en kote lanmen nou pou bezwen ofer en pe servis tradisyonnel, nou pou bezwen.

Lot kote lanmen, pti git, bann.

Selman fodre pa ki nou anpes bann ki’n pare.


Nou annan bann fanmir ki’n pare, mon’n koz avek detrwa bann koleg, Manm Onorab.

I annan en kantite distrik osi ki’n pare.

E i annan en bann osi ki pe demande pou nou kapab antre dan sa bann konversasyon.

Nou bezwen rod sa bann dimoun pare e pa zis koze parey taler mon krwar ti annan en Onorab ki ti dir, ki letan nou vwar en legzanp kot pe arive dan en kominote, e larestan mon konnen zot pou swiv.
Parfwa se sa ki nou bezwen annan e mon kapab koze ziska demen bomaten lo la akoz mon pasyonnen par sa.

Me mon ti a kontan Mr Speaker, pas laparol avek PS Roucou pou azout sa bann lo sa ki mon’n dir.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis.

PS, ou a azoute.

PS CLIVE ROUCOU dan divizyon Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker, parey Minis in dir, bokou pe ganny fer.

Espesyalman lo sa nou en Departman.

An relasyon avek konsey, i enportan pou note ki i annan en kantite fanmir dan bann distrik.
I annan en kantite distrik pe bouz devan pou en tel progranm, pou en tel proze.

Me nou koman sa divizyon, nou travay tre pros avek sa bann fanmir, sa bann endividi pou nou donn zot sa konsey.

Pou nou ed zot atraver sa bann servis ki available.

Koumsa ki zot tou zot kapab kolabore, met enn ek enn pou vwar devlopman dan zot plan ki zot annan lo en nivo biznes, koumsa ki koman en fanmir zot income osi i ava ogmante.

E tousala i a tir sa lo groser depans ki annan Gouvernman.
Me nou divizyon i reste committed pou nou progranm, pou nou proze ki nou pe met devan.

E nou kontinyen toulezour pe rankontre bokou fanmir, bokou endividi.

E ankor mon an kontak avek en kantite zot bann Onorab pou nou fer sir ki sa bann proze ek sa progranm i ganny enplimante.

Mersi Mr Speaker.

78 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 MR SPEAKER Mersi.

Mersi PS, mersi Minis.

Mon remersi Minis sirtou pou son long partisipasyon.
Mersi bann MNA pou zot kestyon, nou a termin la e nou a re pran travay 2er kar.

(BREAK) MR SPEAKER Bonn apre midi tou Manm.

Bon lo nou Order Paper nou annan Statement, 2021 Mid-Year Review Report par Minis Naadir Hassan.

Madanm raporter ou ava son delegasyon silvouple.

apel Minis ek Manm Onorab e tou dimoun a lekout, bonn apre midi.
Mr Speaker, anliny avek lartik 154(6) Konstitisyon e Seksyon 30 anba Public Finance Management Act, 2012, ozordi mon pe donn sa Lasanble en revi lo performans bidzeter pandan sa premye 6 mwan pour lannen 2021, e prezant revizyon bidzeter pour sa lannen.

Parey okouran, nou Gouvernman in anbark lo en Progranm Reform Ekonomik avek sipor Fon Monneter Enternasyonal, sa lannen.

(IMF) Bon, bonn apre Midi Minis Naadir Hassan, Minis pou Finans, Plan Ekonomik ek Komers.
E avek Minis nou annan Mr Patrick Payet, Secretary of State pou Finans.

Ms Astride Tamatave, Deputy Comptroller General e Mr Yannick Vel, Chief Economist, Finance Department.

Minis ek ou delegasyon, byenveni dan Lasanble e nou la pou ekout ou 2021, Mid-Year Review Report.

Minis ou annan laparol.

MINISTER NAADIR HASSAN Mr Speaker.


Onorab Leader Lopozisyon, Onorab Leader bann Zafer Gouvernman, Avek bi pou fer nou det vin pli soutenab e natirelman sa pou nesesit serten mezir fiskal ki pou fer nou akonplir nou bann target ki nou’n agree avek IMF.
Mr Speaker, boner sa lannen, Lasanble ti aprouv en Bidze R11bilyon,13milyon, 648mil, 296, e avek sa, Gouvernman ti pou fer li en defisit fiskal primer 11.8 poursan nou prodwi domestik brit, (GDP._ Baze performans lo premye 6 mwan e nouvo prozeksyon pour sa lannen, nou pe prevwar en defisit fiskal primer 6.7poursan nou GDP.

Sa, i en amelyorasyon 4.2 poursan nou GDP ouswa R868 79 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 milyon.
Sa prozeksyon i pli favorab ki sa ki nou ti agree avek IMF, e sa, i donn nou lespwar e konfyans ki nou dan bon direksyon ver en det pli soutenab.

Touzour bezwen mazinen ki nou ankor dan en peryod avek lensertitid pandemik COVID-19.

fiskal pour sa performans premye 6mwan, nou’n atenn en defisit 2.7 poursan GDP par rapor avek en defisit 10.5 poursan ki nou ti’n prozekte a lafen Zen 2021. primer fiskal Sa, i vedir ki nou’n anmas plis reveni ki nou ti’n prevwar e nou’n osi depans mwens ki nou ti pe antisipe.
avek Avek reouvertir nou lafrontyer an Mars sa lannen, nou’n vwar ki Sekter Tourizm pe fer pli byen ki nou ti prevwar konmansman sa lannen.

Nou ti prevwar en krwasans domestik brit 2.08 poursan pour lannen 2021, me nouvo devlopman dan Sekter Tourizm, nou prozeksyon in ganny revize pou ariv 6.72 poursan pour lannen 2021.

Nou endikater bann inisyal pe montre nou ki nou annan 32.5poursan kapab ogmantasyon dan larive bann viziter ler nou konpar avek lannen 2020.
Sa logmantasyon dan krwasans dan Sekter Tourizm, i annan en lefe pli favorab dan bann Sekter ki relye avek Sekter Tourizm.

Bann lezot Sekter ki pe kontinyen annan krwasans i dan Sekter Lenformasyon ek Telekominikasyon, e osi dan Sekter Prodiksyon Manze.

Mr Speaker, lo kote nou en Anba reveni total, nou pe vwar rediksyon R242 milyon konpare avek Bidze inisyal.

Me sa i prensipalman relye avek rediksyon anba bann don ki nou ti’n prevwar pou gannyen sa lannen.
rediksyon i prensipalman akoz retar ki nou’n rankontre dan prosedir pou fer sa bann don vin realite, anvi sa pandemik COVID-19.

Sa Mr Speaker, letan nou ti prezant Bidze 2021, nou ti pe prevwar ki an mwayenn en dolar ti pou R22.68.

Me parkont nou’n war ki lekonomi in rekiper pli vit ki nou ti’n prevwar pe kontinyelman apresye.

Roupi e Me prozeksyon mwayenn pou sa lannen, i R18.28.

Sa, in ede pou fer bann depans e reveni ki relye direkteman avek deviz desann pou sibstansyelman.
La Mr Speaker, les mwan dir ki sa rediksyon remarkab dan to lesanz, i rezilta direk 80 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 ki sa desisiv desizyon Gouvernman ti pran pli boner sa lannen, pou antreprann sa e progranm reouver pei an Mars.

vaksinasyon Nou tou nou bezwen agree ki sa desizyon ti pli bon solisyon pour lekonomi nou pei.

Rezilta sa de desizyon i koz pour li menm.


Reveni tax in perform pli byen ki nou ti’n prevwar par 8 poursan, e sa, i relye avek Sekter Tourizm ki’n perform pli byen avek re ouvertir Erport.

Nou’n reviz prozeksyon reveni tax par 7poursan, sorti R6.2 bilyon pou ariv R6.6 bilyon.

Akoz sa bann bon desizyon ki sa Gouvernman in pran, lekonomi nou pei pe repran dousman, dousman.

Nou ankor byen lwen avek bann sif ensi byen ki bann aktivite ekonomik dan peryod avan sa pandemik COVID-19.

I reste bokou pou fer.


I touzour annan bokou risk ki kapab afekte sa recovery.

Sa Gouvernman pe travay san ses remet nou sityasyon pou ekonomik e finansyel lo en bon semen.

Sa i en travay kontinyel e difisil.

Me nou determinen akoz benefis sa travay pou al direkteman pour nou pep ek nou pei.

Me, nou semen i ankor tre long.


Mr Speaker, lo kote depans, pour sa premye 6 mwan, nou’n depans 28 poursan an mwens ki nou ti’n prozekte ;- sirtou anba bann proze kapital ki’n bouz pli dousman ki nou ti pe antisipe.

E baze lo revi Bidze ki Minister Finans in fer ansanm avek tou lezot Minister, Gouvernman in vwar ki i pou kapab redwir serten depans.

Fer en pe plis savings lo bann proze ouswa progranm ki pa pou materyalize sa lannen.
Depans total in ganny redwir par R1.2bilyon e sa i fer ki Gouvernman pe prezant en rediksyon ase sibstansyel pour sa lannen, konpare avek bann lannen oparavan.

Mr Speaker, sa gro rediksyon bidzeter ki mon pe prezante ozordi, pou ganny marke dan listwar Bidze nou pei.

Akoz pour premye fwa dan en revi bidzeter milye lannen, Gouvernman pe prezant avek Lasanble en revi Bidze ki anviron R1.2 bilyon an mwens ki ti’n prevwar inisyalman.

Sa, i en gro lakonplisman dan li menm.


Avek prozeksyon, sa Gouvernman pou redwir son defisit balans primer, e nou pe prozekte fini lannen avek en pozisyon defisit fiskal primer 7.6 poursan olye 11.8poursan 81 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 ki nou ti prezante dan Bidze inisyal pour sa lannen.

Sa rediksyon dan depans Gouvernman, i montre nou ki sa Gouvernman i serye dan son demars pou fer servis piblik vin pli efikas, par redwir gaspiyaz ek depans kot i neseser.
Sa konsep fer plis ek mwens pe ganny pratike e la nou pe konmans vwar rezilta.

Me i annan ankor en kantite plis pou fer.

bon semen Mr Speaker, avek sa gro rediksyon dan Bidze 2021, nou sa lo Gouvernman pou kontinyen lo sa menm semen.

Gouvernman pe fer son bout pou redwir son depans.


e fer, serten annan Mr Speaker, malgre sa, re- nou alokasyon bidzeter ki pou bezwen e ganny Gouvernman pe fer en demann pou en Bidze Siplemanter an akor avek Seksyon 154(6) nou Konstitisyon, pou en sonm R303milyon, 911mil, 788.

Sa, pe ganny finanse par en rediksyon dan depans nou Bidze pou en sonm R1bilyon, 429milyon, 553.

55sou.

423mil, Sa, i fer Mr Speaker, ki ozordi mon pe prezant avek sa Lasanble en rediksyon R1 bilyon, 125milyon, 511mil, 764.
72sou, dan Bidze 2021.

Sa demann i koumsa; An vi ki Bidze i ganny appropriate dapre Budget head, savedir, si Gouvernman i anvi ogmant appropriation pou en lot head, i demann laprouvasyon Lasanble, e non pa zis fer sa logmantasyon.

bezwen Mr Speaker, avek sa, mon lo bann ki pou pas an revi demann Gouvernman pe demande.

adisyonnel Anba Saler, en sonm ganny pe R39.8milyon demande Bidze koman Siplemanter.
2 sonm, pli gro anba sa laliny, i R8.4milyon anba Minister Zafer Etranzer e Tourizm, ki relye avek transfer saler STB ki’n antre anba sa Minister.

Me letan ou regarde, i pa en nouvo Bidze, me zis en transfer sorti anba STB pou al kot Departman Tourizm avek nouvo restriktirasyon.

En sonm R27.9milyon anba ‘Other Wages’ pou kouver defisit anba gratwite avek konpansasyon.

Par kont, dan Saler, i osi annan en sonm R76.3milyon ki pe ganny koupe.
Sa i an vi bann savings e osi bann transfer sorti kot en antite pou al kot en lot.

Dan Byen e Servis en sonm R174.7milyon pe ganny koman Bidze rekomande 82 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 i kouver Siplemanter, sa Departman Kiltir pour en sonm pou R0.897milyon kouver son rent.

Minister Zafer Etranzer e Tourizm, sonm R104 milyon anvi ki STB in ganny transfer anba sa Minister.
en En sonm R7.6 milyon ki pe ganny rekomande anba Minister Lagrikiltir, Sanzman Klima e Lanvironnman pou kouver plizoumwen defisit anba bann proze netwayaz.

Sa sonm i enkli R1.2milyon pou kouver defisit anba son rent.

pe Anba Minister Lazenes, Sport e Lafanmir en sonm ganny R0.31milyon rekomande pou kouver defisit anba rent anvi ki zot pa’n ganny sa 25poursan rediksyon dan zot rent pou tou zot landrwa.

En sonm R1.2milyon anba Minister Lenvestisman, Entreprenariat e Lendistri.
Sa i kouver transfer Bidze NISTI ki ti en Lazans e in ganny transfer anba sa Minister.

e Pour Komisyon Laverite, Rekonsilyasyon Linite Nasyonal nou pe rekomann en sonm R1.3milyon, ki pou kouver defisit anba son rent pour son bann lofis ek akomodasyon.

E osi sa sonm pou fer provizyon pour en konsiltan legal.

En sonm R55milyon pe ganny pour rekomande Lazans Lagrikiltir pou kouver depans bann sibvansyon pou bann fermye e shortfall anba sekirite.
Mr Speaker, anba Byen e Servis nou pe osi fer en budget cut R216.9 milyon ki kouver savings e re-alokasyon sa bann Minister, Departman e Lazans.

diferan Dan Proze Kapital, en sonm R29milyon pe ganny rekomande koman Bidze adisyonnel e en sonm R836 milyon konman budget cut, sa i an vi bann proze ki pa pou konplete an 2021 e bann proze ki pa pou materialize sa lannen.

Sirtou bann proze finanse par bann pret ek bann don.
‘Subvention I osi annan en sonm R27 milyon ki pe ganny rekomande anba to Public Enterprise’ ki pou al pour SPTC pou ed li kouver son bann depans operasyon pour sa lannen.

Anba Benefits and Approved Programmes of ASP, en sonm R14milyon pe ganny koman Bidze rekomande Siplemanter.

Sa i pou kouver bann depans anba benefis pour bann dimoun avek dezabilite.
En Bidze Siplemanter pe 83 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 pou osi ganny rekomande anba ‘Subscription to International Organisation’ kouver defisit pou en sonm R16.2 milyon e finalman en sonm R2.8milyon anba Contingency pou kouver bann depans relye avek pandemik COVID-19.

Mr Speaker, anba serten laliny nou pe propoz en budget cut come swivan: Dan ‘Net Lending’ en Budget cut pour en sonm R236.8 milyon, an vi retar dan proze anba PUC e osi anvi rediksyon to deviz etranzer.
Dan ‘Development Grants to Public Enterprises,’ i annan en budget cut, pou en sonm R50.7 milyon.

Sa i relye avek larzan ki ti’n mete anba SPTC foreign loan ki ti pou aste bann bis.

Mr Speaker, nou pe prevwar pou fer selman en peyman sa lannen e larestan peyman lannen prosen, parey mon’n deza enform Lasanble dan repons en Kestyon Irzan par Manm Onorab sa lannen.

Sa Bidze Siplemanter, i plizoumwen en re alokasyon Bidze.

Detay, i parey nou pou vwar dan dokiman ki’n ganny sirkile.
Mr Speaker, lo kote ‘Det Gouvernman’, a la fen Zen 2021, nou det total i SR18 bilyon ouswa 80.7poursan GDP, konpare ver lafen 2020 kot nou det ti 100.8 poursan GDP.

Sa, reprezant en rediksyon 20poursan, dan mwens ki en an.

i Mr Speaker, avek ou permisyon mon demande ki bann teknisyen dan Minister Finans, Planifikasyon Lekonomi e Komers, i fer en prezantasyon pli detaye ki a permet bann Manm Onorab e bann manm piblik ki pe ekoute annan plis detay pou sa revi Bidze 2021.
Sa, i avek bi anmenn plis fer piblik latransparans e partisip plis dan prosedir Bidze pei.

Mr Speaker, mon osi demann sipor bann Manm Lasanble, ler Mosyon lo Bidze table Siplemanter devan Lasanble Nasyonal pour zot laprouvasyon.

i ganny Me, avan mon terminen Mr Speaker, mon zis anvi refer en lapel avek tou dimoun ki nou semen pou sorti dan sa kriz ekonomik ki nou pei pe pas atraver, i ankor tre long.

Sa Gouvernman pe fer son bout, par redwir son depans ek gaspiyaz kot i neseser.
Sanmenm sa ki ozordi, nou’n kapab prezant avek Lasanble, en revi Bidze ki R1.2bilyon an mwens ki nou ti’n prevwar.

Dan sa demars pou ed Sesel, Mr Speaker, nou 84 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 tou nou bezwen zwe nou rol.

Mersi Mr Speaker.

slide, lo kote Performans Fiskal pei.

(APPLAUSE) MR SPEAKER Mersi Minis.

Minis eski ou diskour pou swiv par en prezantasyon at this point?

Ok, byen.

Nou’n pare.

SS Payet ki pou fer?

Korek Minis.

SS Payet pou fer?


Ok, nou a pas dan Staz Komite, silvouple.

LGB eski nou bezwen en Mosyon?

Onorab Pillay in sizere.

HON BERNARD GEORGES Mr Speaker, non mon krwar nou kapab al direk dan Staz Komite akoz i en Statement ki Minis pe fer.

MR SPEAKER I en kontinyasyon Statement.

HON BERNARD GEORGES Wi.

MR SPEAKER SS Payet, nou dan Staz Komite, ou kapab prosede.

SS PATRICK PAYET Mersi Mr Chair e bonn apre midi tou bann Manm Onorab e tou dimoun a lekout.
Mr Chair mon pou komans prezantasyon pou donn zot en bilan lo kote 3 E apre pou swivi par Mr Yannick Vel ki pou donn zot en pe konteni makroekonomik outlook avek performans lo tax.

E pou swiv par Miss Astride Tamatave fer ki prezantasyon Non-Tax Performans avek lo depans.

pou lo Pou komanse Mr Chair next slide, parey, zot vwar, parey Minis in mansyonnen nou target lafen Zen 2021, ti en target en deficit R2.26bilyon lavaler 10.5poursan GDP.
Me avek nou pour reveni adisyonnel e osi depans ki pa'n depanse, actual performance balans primer, balans primer letan nou regard reveni, nou tir tou bann depans, me sa i exclude lentere.

Savedir i pa enkli lentere total expenditure dan bann Gouvernman.

Sanmenm sa ki nou apel li Balans Fiskal Primer.

Nou Balans Fiskal Primer lafen Zen 2021, ti zis 590milyon target konpare 2.2bilyon deficit e sa ti ekivalan en deficit 2.7poursan.

avek en reviz nou'n Avek sa revi ziska lafen Zen, Bidze Gouvernman.
Bidze orizinal nou ti pe target 11.8poursan GDP.

Me avek sa revi nou'n ekspektasyon vwar ki 85 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 prozeksyon nou pou fer pli byen.

E nou ekspekte fini avek en balans deficit primer zis ek 1.77bilyon 2.6bilyon deficit.

konpare ki Dan revizyon Bidze, nou'n avek vwar menm negosyasyon ki nou'n fer avek Progranm Sipor IMF, nou ti ekspekte pou fini sa lannen letan nou ti pe fer negosyasyon avek en deficit 9.7poursan.
Me ou vwar ki avek revi, avek bann estimasyon ki nou'n servi a lafen Zen 2021, nou estimasyon in ogmante pou vin sorti 9.7poursan pou ariv en deficit 7.6poursan.

So nou ekspektasyon i pli ti pe ti pe byen konpare nou ekspekte letan nou negosye progranm avek IMF.

Next slide.

Zis pou koz en pe lo kote overall bann reveni.

Lo kote reveni tax.

Letan nou regard li lo kote Revizyon Bidze 2021, nou ekspekte lo kote tax reveni pou nou kolekte almost 460,418milyon an plis.
Me i annan bann lezot reveni ki nou'n vwar en, en rediksyon par egzanp dan fees and charges ki zot pou ganny en pe plis detay lo la.

Me mazorite rediksyon i dan Grants ki apre Astride i a pas en pe lo detay bann Grants, son kote ekspektasyon, rediksyon pou sorti.

Me selman letan ou regard lo kote tax reveni nou pe estimate nou pou fer pli byen sa lannen.

Next slide, lo kote depans, letan nou get bann laliny an gro, nou vwar mazorite depans nou vwar en rediksyon.
Lo kote ‘wages, goods and services’ avek ‘capital expenditures’ nou estimate ki pou annan en rediksyon letan nou pe konpar Bidze orizinal avek Revizyon Bidze.

Me tandis lo Transfers to Public Enterprise, avek bann benefis ek bann progranm ASP ‘Others’ ki tous apre anba ‘preskripsyon enternasyonal, ’sa nou estimen ki pou annan increase lo la, ki Astride pou pas lo la.

Lo kote Development Grants avek Net lending.


Akoz letan nou get exchange rate, ki Roupi in apresye, nou vwar, nou’n bezwen koup en pe depans e osi ki mannyer bann pe proze materyalize, letan nou'n vwar ki nou bezwen met plis larzan dan Bidze 2022.

Gouvernman Avek sa Mr Chair mon kapab pas laparol avek Mr Vel ki pou donn zot en pe plis detay lo makroekonomik outlook avek tax performans.

Mersi.

MR SPEAKER 86 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Mersi SS Payet.
Wi, Mr Vel ou annan laparol.

CHIEF ECONOMIST FINANCE DEPARTMENT YANNICK VEL Ok mersi Mr Chair.

Bonn apre midi Mr Chair e tou bann Manm Lasanble.

Avan nou komans regard en pe bann sif pli spesifik.

Mon krwar i bon nou, nou donn en pti, enn pti summary of the, of the overall macroeconomic outlook.

E annefe premye letap dan legzersis ki nou fer ler nou pe reviz Bidze, i pou nou revwar en previzyon pe bann nou makroekonomik or macroeconomic forecast, ki form labaz e i soutenir bann eleman kle dan Bidze.
i Tel ki reveni tax, depans, loperasyon det ek finansman.

E form parti sa kad sa ki macroeconomic esansyelman sa trazektwar ekonomik, ki pei i lo la, macroeconomic or framework.

pei, prezant So Minister Finans i antreprann bann revizyon dan bann sekter reel or real sector ki rikord prodiksyon, or output ki i bann aktivite anmennen.

E reel i lendikater pli krwasans dan prodiksyon dan national brit or GDP growth.
An sekter enportan ekonomik dan servi sa nouvo perspektiv Bidze i therefore ganny amande ansanm avek sanzman dan lezot endikater ekonomik.

Tel ki lenflasyon mezire par lendis pri konsonmasyon, avek to lesanz.

E sa bann estimasyon i ganny fourni par Labank Santral.

I enportan note e mazinen ki dan sa kad makroekonomik tou bann sekter dan lekonomi, i enterkonnekte e relye ek lezot.

i bezwen annan nivo consistency lo bann nimero ek bann prozeksyon, across sekter real sector, fiscal, monitory avek external.
Alors donk en serten Next slide please.

Next, avan nou diskit lo bann revizyon ki nou'n fer lo kote domestik, i bon nou vwar en pe the international outlook or en pe konteks enternasyonal.

E sa i montre nou bann latab prozeksyon pou krwasans lemonn antye, or average world growth.

E sa in ganny fer par bann Lorganizasyon Ekonomik parey IMF, World Bank, Fitch Ratings, etcetera.
E nou vwar ki an mwayenn krwasans in ganny revize pou ariv apepre 6poursan pou lannen 2021 e apepre 4 poursan - 4.4poursan an mwayenn pou 2022.

E ler nou konpar avek nou prop prozeksyon pou Sesel nou 87 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 vwar ki, nou, nou pe estim 6.7 poursan pou 2021.

E 6.9 poursan pou 2022.

So nou dan nou narrative economic nou, nou pe prevwar ki 2022 pou en pti pe pli meyer ki 2021.
E nou pou kontiny lo sa trazektwar ziska apepre 2024 kot nou hopefully, ariv lo sa baz kot nou ti ete 2019.

E malgre sa sif pozitiv pou world growth ki 6 poursan, nou vwar ki distribisyon krwasans parmi bann diferan pei lemonn i pa egal.

E nou vwar ki outlook pou bann pei ki pe devlope e ki pe fer fas avek bann kontrent, COVID kote vaksinasyon avek bann lezot lensertitid, zot outlook i pa sitan optimistic.

sirtou lo Next slide please.


So sa, sa chart ki nou vwar la i montre sa Real GDP Growth Estimates pour 2021 ek 2022.

E i annan detrwa laliny e sa bann laliny i reprezant diferan parti lemonn.

So sa laliny, i annan en laliny nwanr i montre the world.

So sa i, sa enn ki nou'n fek diskite 6poursan pou 2021.

Epi i annan osi, en laliny ki montre advance economies, epi en lezot laliny parey sa enn laliny oranz i montre bann pei Sub-Saharan Africa or bann pei ki ankor pe devlope.
E ki pe fer fas avek bann kontrent.

Epi of course nou vwar laliny pour ki reprezant Sesel, sa laliny rouz.

The dotted red line.

E nou vwar ki pour Sesel pou 2020, ler nou pe get, ler nou konpar avek tou bann lezot parti lemonn pou 2020 nou, nou, nou outlook pou growth ti minus 12.8 or negativ 12.8.

So nou nou'n ganny tape vreman for avek COVID.

E tou bann lezot kontrent ki'n vin avek.


Me selman pou 2021 avek bann aktivite ekonomik resan, ki ankourazan ki nou pe vwar, e sa i nesesit ki nou increase nou forecast pou ariv 6.7 poursan, 6.7poursan pou 2021.

Next slide please.

Ankor nou pe vwar menm kalite chart be solman zis pou Sesel.

E an prenon kont bann revizyon, i mean bann devlopman sorry resan dan Sekter Tourizm, sa krwasans ekonomik reel or Real GDP Growth in ganny revize pozitivman.
E inisyalman parey nou vwar dan sa chart apepre 2.08 poursan or 2.1poursan to one decimal place.

E rezon ki nou’n vwar li neseser pou nou ogmant sa 2.08poursan, i prensipalman ler nou get bann devlopman pozitiv dan Sekter Tourizm.

Inisyalman nou ti en pe pli konservativ e nou ti en pe pli pridan.

E sa i an prenon kont sa 88 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 nivo risk elever ki pei ti fer fas avek e i ankor pe fer fas avek.

far, sa Me avek bann devlopman i ki nou vwar so ankourazan.
Par egzanp in annan en logmantasyon dan ki viziter nonm lekspektasyon.

Bidze inisyal nou ti pe mazin ki dezyenm lanmwatye lannen ki nou ti pou vwar plis sa pick-up dan tourism.

pli Pou vit Me sa ki nou’n vwar ki depi ler reouvertir pei lafen Mars, nou’n vwar en very sharp increase dan visitor arrivals.

Kot dan dezyenm kar lannen in apepre 5 fwa plis ki premye kar avek en sif en pti pe plis ki 42mil viziter.
E sa i osi an konparezon avek dezyenm kar 2020 ki of course ti annan lock down kot nonm viziter pa ti ariv menm 300.

E bann fakter kle ki'n ede kontribye pou sa rezilta pli favorab, i of course reouvertir pei en lafen Mars.

E amelyorasyon dan sityasyon COVID dan plizyer nou bann marse tourizm, anliny avek proliferasyon Kanpanny Vaksinasyon Global.
A kondisyon ki nou Piblik Lasante sityasyon lemonn pa ansanm avek deteryor plis, me ki amelyore, sa nivo performans i ekspekte kontinyen pou trwazyenm e katriyenm kar lannen.

E menm kapab en pe plis.

E byensir avek Sekter Tourizm, ki prozekte pou perform bokou pli byen, sa i pou kontribye pozitivman lo bann lezot sekter.

E bann lezot aktivite ekonomik an zeneral.

E lezot aktivite ki pe perform byen so far ki nou’n i aktivite dan Sekter vwar e Lenformasyon Telekominikasyon.
Avek prodiksyon ton ki'n perform tre byen dan premye kar lannen.

E ansanm sa de sekter i kont pou apepre 20poursan nou GDP total.

An mwayenn term parey nou vwar dan sa chart, nou prozeksyon i apepre 6.7-6.9 poursan.

E i reste pozitiv e optimis avek en to krwasans pozitiv, ki byensir pou ganny siporte avek kontinyasyon bon performans Sekter Tourizm.

dan Ki nou pou vwar enn pti pe pli tar ki mannyer nou pe prozekte li en pe pli an detay, ki pou evantyelman retourn lo nivo ki ti ete avan COVID an 2024.
An plis ki sa avek bann Progranm Diversifikasyon Ekonomik Gouvernman, nou ekspekte en to prodiksyon pli o 89 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 dan Sekter Lapes ek Sekter Lagrikiltir.

E sa anliny avek bann pou anbisye, linisyativ promouvwar ogmant e prodiksyon lokal.

E anmenn plis pros pou otosifizan.

E malgre sa picture ki pli pozitiv ki nou ti annan komansman lannen, i enportan note ki lensertitid, i rennyen touzour e nou reste dan en sityasyon ekonomik tre delika.
E nou bezwen touzour fer sir ki e nou pe monitor the situation closely.

Sa de lezot bwat i montre par egzanp ICT sector premye kar lannen in annan 33poursan growth dan data traffic.

So sa i montre en pe ki mannyer sa krwasans i vreman pozitiv dan sa sekter.

E, me malgre sa, nou’n vwar en pe ralantisman dan serten sekter manufacturing.
Parey beverages, tobacco, pour labyer, stouts, spirits in annan tou bann performans negativ premye kar lannen 2020 konpare ek premye kar lannen, I mean premye kar lannen 2021 konpare ek premye kar lannen 2020.

Sekter osi E Konstriksyon, kar lannen nou’n vwar par egzanp, prodiksyon blok in decrease par 31.4poursan.

So malgre serten premye lo performans pozitiv dan serten sekter i reste en pe, you know slow pick-up dan bann lezot sekter.
So sa chart i montre ki nou pe prozekte pour tourism vwar ki arrivals.

E nou inisyalman, nou ti pe ekspekte apepre a very modest growth of one percent.

Me la nou’n revwar sa sif pou visitors arrivals pou ariv 32.5poursan or apepre 152mil viziter.

E sa i of course baze lo sa bon performans sa lannen so far.

E ler nou vwar 2022, ‘23,’24 nou vwar en continual increase, ki pou fer nou ariv lo sa nivo ki nou ti ete 2019, ki ti apepre 384mil by 2025.
So sa chart ki la i montre nou en pe nou bann tourism earning or performans bann reset direk from tourism.

E sa i separ diferan rezyon or bann diferan marse ki kot tou bann touris i sorti.

E nou vwar an zeneral ki premye lanmwatye 2021 konpare ek premye lanmwatye in annan en lannen 2020, rediksyon 42.7poursan, dan nou bann tourism earnings.

lannen Byensir ler nou mazin 2020 i toultan annan premye kar lannen ki ti en premye kar normal, so pre COVID.
So sanmenm sa ki pe osi increase sa figure sa negative 90 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 figure.

E nou vwar ki Lerop ki osi in ganny vreman afekte ek COVID e nou bann reset from Europe or bann European countries i vreman, i vreman i pli negativ ki lannen pase par $62.5milyon.

Me pourtan Asia in annan en positive outturn pou sa lannen konpare ek lannen pase.

E si nou kontiny sa diskisyon lo tourism earnings.


Nou vwar ki i montre nou sa prensipalman bann tourism arrivals or arive bann viziter.

latab nou E pour Zanvye ziska Zen, nou vwar ki Zanvye ziska Zen 2021 konpare ek Zanvye ziska Zen 2020, nou vwar ki nou tourism arrivals i pli ba by 43poursan, of course lannen pase ti annan premye kar ki ti normal.

Nou bann earnings ki nou’n fek vwar i osi similarly down by 42.7percent.
Si nou konpar prezan, sa to lesanz an mwayenn pandan sa menm peryod lannen, menm peryod letan, Zanvye ziska Zen, nou vwar ki an 2020, 2021 the US to Rupee rate ti apepre R19.

E on average e in 2020 it was 15.83 from January to i montre en June.

E sa 16.7 depresyasyon poursan.

E rezon ki nou’n montre sa i pou nou met prezan par malgre sa reset tourizm an Roupi.

So an term Roupi, sa tourism earnings, the decrease is about 32.2percent.
So sa depresyasyon ki ti apepre 16poursan, nou still pe vwar en, en decrease dan nou bann earnings tourism in Rupee terms by 31.2percent.

E rezon nou’n met li an Roupi, i pou nou konpar li avek nou reveni from VAT, from Sekter Tourizm.

So VAT byensir i en tax ki ganny levied lo konsonpsyon.

E i annan diferan sekter e Sekter Tourizm i kont pou apepre 52poursan total VAT.
E nou vwar ki January to June 2021, compared to January to June 2020 nou, nou reset dan VAT from tourism in osi desann par apepre 28poursan.

So tou sa bann figures i link from nou tourism arrivals ki down by 43.4 percent all the way to earnings and VAT revenue.

ziska Zilyet Next slide.

So this chart i montre nou en pe the consumer price index ki en mezir pou lenflasyon sa lannen 2021.
E an zeneral nou vwar sa laliny ble ki montre lenflasyon ki, ti annan en increase, en pe rapidman towards lafen 2020 an sa ki konsern pri or lenflasyon, to lenflasyon.

91 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 E sa in kontinyen pour premye kar lannen, me as from May, April, May, nou vwar ki sa sa trend pe stabilize or i on a sort of downward trend.

So sa i vedir ki lavites ki pri pe increase in desann.
Lo kote Petroleum developments or bann dan marse karbiran ki’n arive 2021 konpare ek 2020, nou vwar ki premye chart lo kote gos, i montre international prices.

So enternasyonalman pri karbiran in increase significantly par about 80percent.

E definitivman lokalman pri increase gasoline ek in gasoil par 26 e 16poursan ant Zanvye ziska Zilyet sa lannen.

Next slide.

Me malgre sa nou’n vwar ki konsonpyon in increase sa lannen, so sa chart la i montre konsonpsyon karbiran or fuel.
Sa bar ble i montre 2020 e i separ li ant premye kar e dezyenm kar lannen.

So 2020 nou ti vwar premye kar lannen ti bokou pli o ki dezyenm kar byensir avek, apre sityasyon COVID outbreak.

Me nou vwar sa laliny rouz i montre nou 2021 the trend e 2021 i ti premye kar ti pli ba ki premye kar lannen pase.

Me dezyenm kar konsonpyon fuel in increase.

E nou vwar ki dezyenm in annan en 4.4 percent increase in fuel consumption.

E sa of course again i relye avek increase dan nou bann aktivite ekonomik.
So in summary nou vwar sa latab i montre nou, nou bann Key Economic Indicators.

Ki form labaz nou revizyon pou mid-year.

Real GDP Growth 6.7percent.

E osi in annan en increase dan nou nominal GDP osi.

Lo kot, an sa ki konsern lenflasyon, e osi on average ekspekte en pti pe pli o sa in lannen parey sa chart montre.

E lo kote to lesanz, nou pe vwar, so far en apresyasyon dan Roupi pli resaman.

E sa of course pou annan en lefe en pe pozitiv lo serten laliny Bidze ki relye avek to lesanz.
Ler nou bouz prezan lo Performans tax.

So sa chart i montre nou, tou bann laliny, tou bann laliny prensipal tax.

E ki son performans versus son performans, son Bidze ki ti annan, pou sa lannen.

So tou bann laliny ki bann i montre pozitiv performans pli pozitiv ki nou ti pe ekspekte.

E tou bann laliny par anba zero i montre bann under performances, versus the budget.

nwar prensipalman ki mazorite laliny pe perform pli byen.
nou E 92 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Business tax i vreman pozitiv, ansanm ek bann lezot laliny parey CSR tax, avek tax osi.

Malgre sa, income custom duties, excise epi serten konponan import taxes dan VAT i pa pe perform as budget as budgeted.

sa So akoz bann performans, nou’n reviz nou bann, nou Bidze pou tax anliny avek sa bann performans sa lannen.

Premyerman ler nou pe fer en revizyon dan Bidze pou tax nou, nou apros li dan detrwa step.
i Premyerman annan bann revizyon makroekonomik ki nou’n fek diskite.

E pou tax revenue, tax i relye very closely i very closely or to economic performance.

linked Dezyenmman, nou, nou get i annan revizyon dan labaz pou sak laliny tax.

E sa i lye avek performans aktyel lannen ki'n fek pase.

Trwazyenm nou pran kont bann performans aktyel sa tax pandan sa peryod.

So pou nou i ant Zanvye ziskan Zen.

E pou sa revizyon la nou’n konsider, wi Zanvye ziskan Zen.
E nou osi revwar okenn Polisi avek son bann kou, bann oubyen estimasyon negativ, oubyen bann lezot one of factors ki kapab afekte sa tax.

pozitiv Parey SRC Progranm Tax Amnesty.

in annan en Next, tou income tax nou'n increase li par apepre 70million.

E sa i prensipalman akoz bon performans Zanvye ziska Zen.

Sirtou dan sekter prive.

Annefe nou ti pe ekspekte income tax pou en pe pli flat sa lannen avek FA4GR, ki ti pe arete.

E sa parey nou konnen ti siport saler lannen pase.


E siport saler therefore means siport tax payment.

But malgre sa, nou’n vwar ki income tax in, in perform quite positively.

revise E pour sa rezon nou'n increase, nou’n li upwards.

Pou custom duties in revize pli ba par ganny 10milyon.

E sa i akoz sa performans Zanvye ziska Zen.

Sirtou dan serten laliny parey levy, ki relye avek motor vehicles epi alcohol.

So nou vwar alcohol imports in pli ba ki'n bidzete.

E nou vwar sa osi.
E nou vwar sa osi.

en Dan excise tax, ki osi i annan konponan lenportasyon.

E nou vwar ankor bann under performances dan laliny parey moto vehicles, alcohol osi.

E pou excise tax, li in ganny revize par apepre 9.5 milyon pli ba.

Pour VAT;- VAT nou’n revise par R250million, pou VAT nou upwards li 93 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 dan annan en labaz en pe pli pozitiv par 30milyon.

E osi performans revizyon prozeksyon ekonomik.


Parey krwasans i osi to VAT, contribute positively akoz VAT i baze lo konsonsyon so si aktivite ekonomik pe ogmante, nou VAT osi pou ogmante.

Pou business tax in ganny increase par 94million.

E business tax in annan serten lannen bon performans sa ziskan Zen.

Nou’n osi annan serten gro peyman ki'n ganny fer par serten konpani, akoz pli bon performans e sa i dan Sekter Finansyel.

E osi nou annan sa tax amnesty ki SRC pe, in lanse sa progranm.
E sa i ekspekte anmenn en pe aryeraz apepre 20milyon.

E sa in ganny factored into the business tax forecast.

CSR in ganny increase 26milyon, byensir CSR i en laliny ki'n ganny aboli.

Me malgre ki in ganny aboli apepre, apre Avril nou vwar bann peyman aryeraz pe kontinyen dan sa laliny.

E alors baze lo sa bann peyman nou'n, nou’n increase sa forecast pou CSR ziska lafen lannen.

Tourism marketing tax li increase par in ganny osi 4milyon.

E of course again i annan bann bon performans sa lannen.
E si tourism i pe pick up pou third and fourth quarter, tourism marketing tax osi i pou ekspekte pour be positive.

Pou other tax ki constitute of bann license fees avek bann laliny parey stamp duty, li in ganny revised downwards pou apepre E serten prensipalman, misclassification ki'n ganny arive from other tax avek lezot laliny.

8milyon.

akoz E property tax, nou pa'n fer okenn revizyon, i ankor i reste 40milyon.

Sa i, sa laliny i en nouvo tax.


E i ankor en pe, en pe boner pou nou kapab annan en bon nide ki pou arive ek other tax.

So for now nou’n gard li a son, estimate ki i from the budget.

E sa i fer ki an zeneral pour sa Revizyon Bidze pou mid-year, tax in ganny increase par apepre 418milyon,418milyon or 6.8 i ekivalan E sa poursan.

0.6poursan GDP.

E bann rezon nou’n fek go through.


E sirtou i akoz bon performans bann laliny tax, e the upward revision ki Macroeconomic Outlook contribute directly tax to performance.

Mersi.

Next.

in MR SPEAKER 94 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Ou'n terminen.

What’s next Minister?

I madam Tamatave.

Yes, Deputy Controller General ou annan laparol.

DEPUTY GENERAL TAMATAVE COMPTROLLER ASTRIDE Mersi Mr Chair.

Bonn apre midi Mr Chair e tou Manm Onorab e tou dimoun ki a lekout.
Mon pou prezant Revi Performans Non-tax for the first premye 6mwan e son revizyon.

So si nou kapab bouz lo next slide silvouple.

Non-tax, and Grant nou annan 4, 5 laliny anba non-tax.

revenue performance Premye ki nou pou kouver se fees and charges.

Anba fees charges pou premye and 6mwan Gouvernman in fer en par under 19poursan oubyen R36milyon.

E rezon prensipal pou sa i delay receipt anba Passengers service fee ki R16milyon, anba Disembarkation fee.
Ti annan en under of R9milyon e osi anba Travisory ekspekte fee, nou ti pe R29milyon ki nou pa ti resevwar, me nou ti resevwar li pli tar.

performance Me parkont nou’n vwar over performance anba serten laliny.

Partikilyerman anba laliny Immigration fees, kot nou ti R13milyon an plis.

E anba laliny COVID PCR test, kot nou ti resevwar R18milyon an plis.

E avek sa, nou'n reviz prozeksyon fees and charges pour lannen 2021, e nou’n fer en downward revision, par 22poursan oubyen R86milyon.
E bann laliny prensipal kot nou’n fer sa koupir i anba Disembark passenger service fee, nou’n fer en rediksyon anba R16milyon disembarkation fee R9milyon.

Anba Travisory fee nou’n redwir li par R63milyon.

Rezon prensipal pou sa, se akoz sa bann laliny i relye en pe close avek tourism arrival e osi avek i annan lenpak foreign exchange, parey Minis in mansyonnen boner.

Letan nou ti prezant Bidze, nou rate ki nou ti servi, foreign exchange ti bokou pli o, ki rate Dolar ozordi.
E sa in en lenpak direk, lo sa reveni.

fer Anba Biosecurity fees nou'n rediksyon R4.5milyon.

Anba Provision for security ek Mortgage fees osi nou'n fer en rediksyon.

en pe Anba Dividend income, for the first 6months, Gouvernman ti anmas ekspekte R65milyon an form dividends from bann SOEs.

Sa ti an partikilyerman FSA, kot nou ti pe ekspekte anmas R50milyon.

95 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Me SFA ti donn nou R57milyon.
IOT nou ti pe ekspekte R10.2milyon, ki nou pa ti resevwar e Land Marine osi R4.5milyon pa'n ki resevwar.

nou Nou’n mentenir reveni nou lekspektasyon anba dividend.

Akoz nou ekspekte tou bann SOEs ki ti pou pey Gouvernman son dividends i pou peye by lafen lannen.

Anba Other non-tax, anba Other non-tax, nou’n vwar en over performance of R14milyon oubyen 63poursan for the first 6months.
E rezon prensipal pou sa se, i annan en transfer ki fer Labank Santral R21milyon ki nou pa ti'n bidzete e sa i rezon prensipal pou pour sa over performance.

ti E avek sa nou’n reviz nou prozeksyon anba other non-tax par oubyen 35poursan.

R19milyon Anba Proceeds from sale of asset, for the first 6months nou’n vwar en minor under of 17poursan, performance oubyen R7milyon.

E sa i retar ki serten peyman anba sa laliny i prensipalman bann reveni ki MLUH i ranmase.
E nou’n mazinen bann retar an lyen avek COVID pou bann dimoun vin pey zot bann bill.

E anba Sale of state lands, i annan delay dan process bann ka, in terms of distribisyon later pou fer peyman.

E in terms of bann nouvo lenfrastriktir ki ti pe antisipe, konplete sa lannen, pou donn nouvo later Land Bank e in annan delay, dan konstriksyon lenfrastriktir, pou bann later Land Bank ki nou ti prevwar ti pou konplete in the first 6 months.

Anba Grants receipts.


Sa i laliny anba Non-tax ki nou’n vwar in plis pa performen.

Me sa i prensipalman link avek bann proze kapital ki nou ti pe ekspekte pou bouze sa lannen me ki i pa'n bouze or i pa'n bouz parey nou ti pe antisipe.

Sa i enkli proze SBC House, La Digue Hospital ki pou annan en delay.

Sa bann nou’n redwir son prozeksyon, me i annan serten proze ki nou’n tir zot konpletman dan nou Revizyon Bidze e nou’n pous zot lannen prosenn pou pou komanse.
E sa i enkli bann proze Small Development Grant, ki ti annan anba MLUH R5.7milyon.

India anba Ti proze annan konstriksyon Marine Police facilities, ki ti pou ganny finanse par Gouvernman Zapon R14.1milyon, proze Baie Lazare Klinik R44milyon.

Konstriksyon Isolation Center 96 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 R39.8milyon e konstriksyon Old Peoples Home R2.8milyon.

Parey mon'n dir sa bann proze nou pe antisipe, i pou komans lannen prosenn.
E en lot fakter ki'n fer nou, ki'n fer annan sa rediksyon se akoz deviz etranzer sorti R22, ki nou’n ti’n inisyalman prozekte e dan nou revizyon i R18.

lo, Nou pou bouz lo depans anba Wages and salaries.

For the first 6months nou vwar ki ti annan en under 7poursan performance oubyen R108milyon.

of E prensipalman sa i akoz bann retar ki bann Departman Gouvernman i gannyen pou zot recruit dimoun dan bann post ki vacant.

As at Zen dan 498 post ki Gouvernman ti annan ki ti vacant.
Bann departman ti'n kapab recruit only 144.

E sa ki fer ki annan sa savings.

En pe bann Minister ki ti bann main annan, ki towards sa san contributor annan R108milyon.

Departman Ladefans R11milyon savings, Minister Internal Affairs R17milyon, Minister Ledikasyon R35milyon, ek SRC R7milyon.

Nou E sa pli tar zot pou vwar ki letan nou fer revizyon, next 6months kot sa bann Minister nou pou fer en rediksyon dan zot, dan zot Bidze.
Anba Goods and services, e for the 6 months i osi annan en, en under performance par oubyen 26poursan R407milyon.

rezon prensipal i, parey nou konnen Bidze pou 2021 ti pas pli tar ki labitid.

E sa in delay en pe loperasyon bann Minister.

Bann So zot in komans depans Bidze en pe tar.

E osi anvi ki deviz etranzer, so i annan serten depans dan Bidze ki link direkteman foreign exchange.

avek So dan plas Minister pey the high exchange rate, zot in pey en low exchange rate ki pe kontinyelman desann.
Apre i annan restriksyon travayer dan serten landrwa in travay work from home.

bokou E sa in ede pou fer bann kou loperasyon, bann Minister desann significantly.

Lekol osi, pa'n operate parey labitid, e tousala i bann rezon ki goods and services pou Gouvernman an zeneral in desann.

Bann Minister ki annan savings;- Departman plis Imigrasyon i annan R37milyon i for the first 6months.

Sa ki'n prensipalman gannyen prosedir avek procurement pou li procure son bann biometric passport.
retar Minister Ledikasyon R25milyon, anvi ki bann lekol 97 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 fermen pour.

E metod ti'n loperasyon in sanze lekol konpare ek avan.

E sa i ede pou fer kou desann.

Departman Tourism R50milyon.

Partikilyerman STB.

Me i ti'n plan bokou aktivite ki anvi COVID i pa'n kapab materyalize e osi lenpak deviz etranzer.

ANHRD R54milyon sa i, rezon prensipal i annan mwens manrmay ki pe persi zot letid scholarship anvi COVID e osi apresyasyon Roupi.
E sa in fer nou reviz nou, nou prozeksyon pou goods and services pou bann Departman Gouvernman, par R19milyon, nou’n redwir li downwards ou, oubyen reprezant 1poursan.

Government.

Anba Social program of Pou central premye 6mwan, ti annan en of under R57milyon oubyen 15poursan.

Sa prensipalman, FA4GR the amount ki i ti pou koute for the first 3months in kout mwens.

performance Savedir i annan en larzan ki'n, ki'n reste anba FA4GR.
E, me selman nou annan serten laliny anba Social Programs parey zot kapab vwar dan detay Bidze ki in i annan, i annan demann an plis;- par egzanp anba Youth Entrepreneurship Scheme, peyman bann IOT.

Gratwite pou bann travayer IOT, peyman HFC and PMC Loan Repayment Scheme.

group.

Line E sa nou pou kouver Sa sa within Appropriation Social Programs, pou nou kapab kouver bann deficit dan bann lezot laliny.

E pour sa rezon nou pe mentenir sa Bidze inisyal R486milyon.
E nou pou fer zis re-alokasyon within sa menm kategori depans.

Anba Subvention to Public Enterprise pou premye 6mwan nou vwar en under performance of, 3 poursan oubyen R3milyon.

An partikilyerman sa i relye avek.

loan ki Gouvernman i peye pour - i peye, larzan Air Seychelles pou repeyman en loan.

I annan en i donn E sa loan i an deviz etranzer, e i ankor sa rate ki nou ti servi pou Bidze ek rate ki'n aktyelman peye i diferan.

E Gouvernman in fer en savings lo la.


E sa savings nou, actually pe reallocate li avek Linyon Estate ki Gouvernman pe siport li avek lasistans saler pou son bann travayer.

Ki in adisyonnel R7.6milyon ki nou pou kouver pli tar.

i E sa link avek son revizyon Bidze, ki'n in ogmante par R27milyon.

E sa i link direkteman avek sa sipor 98 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 adisyonnel ki Gouvernman pe donn SPTC, pou son operational shortfall, baze lo son Bidze revize ki SPTC in fer.
Anba Benefits and Approved Programmes of ASP.

Premye 6mwan nou vwar ki Gouvernman in fer en savings R35milyon.

E sa i mainly i annan pou fer avek savings anba social safety net.

fer Si nou en pti konparezon an May 2020, ti annan 5223 kliyan ki ti pe resevwar benefis anba Welfare.

E an May 2021 sa in desann significantly pou vin 1011 kliyan.

E sa i rezon prensipal ki nou’n sa savings.

i sa avek E dan revizyon, i annan en increase R14milyon oubyen link 1poursan.
E direkteman Bidze adisyonnel ki Gouvernman pe donn disability benefit, an vi ki nou ti pe planifye reform, ki ASP fer ansanm avek World Bank ti pou konplete sa lannen.

Me i pou konplet pli tar e pour sa rezon nou bezwen donn ASP sa sipor adisyonnel.

Anba ‘Others’ sa laliny Others nou annan Subscription to international organization.

E li pou the first 6 months nou vwar ki annan en, en over performance par 6milyon.
E li i prensipalman ti annan en, en organizasyon ki nou’n fer peyman nou pa ti'n prevwar pou nou peye.

E sa ki link pou sa over performance.

E nou’n bezwen reviz, reviz nou forward estimate for the next 6 months par 46 R16milyon, poursan.

oubyen fer ansanm An vi ki an 2020 ti annan, ti annan en legzersis ki ti pe ganny avek Minister Finans avek Foreign Affairs, pou revwar tou bann lorganizasyon ki, ki pei pe subscribe for e pou nou gete lekel ki nou pou kontinyen reste en manm.
E pou sa rezon ti annan serten, subscription ki ti ganny mete on-hold e sa i fer sa bann repeyman i bezwen ganny fer sa lannen.

E pou sa rezon nou annan sa deficit ki nou bezwen sipor adisyonnel.

500milyon Anba Capital expenditure, pou premye 6mwan nou vwar ki i annan en under performance of R738milyon.

E lamazorite sa i link avek Grant, parey zot pou vwar boner dan slide, nou’n koz lo under performance in term of Grant.

E sa i direkteman link avek Capital Expenditure.


Si nou pou get anba Local component dan Bidze for the first 6months, ti provizyon annan R491milyon depans zot antisipe Departman par bann kot en 99 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Gouvernman component.

anba Local Me parkont the execution I rate ti zis 20.3poursan.

touzour Minister, zot annan komansman lannen zot toultan dan annan enplimantasyon proze.
retar I annan diferan fakter ki enkli prosedir tender par ler, ki zot rankontre serten delay ki fer zot proze komans en pe pli tar.

Bann Minister ki annan bann execution, en pe pli ba par egzanp.

Nou annan Health Care Agency ki ti depans zis 7.64 execution rate of son Bidze, pou 6mwan Minister premye Ledikasyon 18poursan, Departman Lenfrastriktir 25poursan, SLTA 28poursan Minister Local Government and Community Affairs 26poursan.
E Minister Finans i kontinyelman zwenn ek sa bann Minister pou fer sir proze i bouze.

E rezon osi akoz i annan downward performance i osi annan pou fer avek deviz etranzer.

sa Sirtou pou bann proze ki ganny finanse par bann don avek bann pret.

Next Anba Development Grant, For the first 6 months i annan en under of R37milyon performance Anba oubyen 50poursan.

slide.

Development Grant nou annan SPTC avek, avek PUC ki Gouvernman i donn li sipor pour son bann proze kapital.
en fer E i annan en, en delay dan request zot in anvoye pou zot akse sa larzan.

Me parkont anba Bidze Revize pour 2021, nou’n revizyon 28poursan oubyen R51milyon.

E sa prensipalman anliny avek retar ki nou pe rankontre avek akizisyon SPTC, ki nou ti'n mazinen nou ti pou pey li sa lannen antye.

Me nou pou pey selman son advance payment.

Savedir sa balans nou’n anvoy li pou 2022.

Nou pou fer peyman only pou son advance payment.


Ki nou ekspekte i konplete, son prosedir tender pou nou fer sa peyman sa lannen.

Anba Net Lending, Net i annan en under lending performance of R244milyon oubyen 106poursan.

Savedir dan plas fer en peyman actually anba sa vot in annan en repeyman.

PUC in re-pey plis ki'n aktyelman depanse pandan sa premye 6mwan anba, anba son laliny Net lending.
E rezon prensipal pou sa se in terms of son egzekisyon, i annan retar ki'n gannyen avek enplimantasyon son proze.

Sirtou pou son proze Neptune i annan 33kv south bann 100 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 avek La Gogue danm.

E i osi annan deviz lenplikasyon etranzer ki'n fer nou reviz son, son proze downwards.

par 51poursan.

E revised budget in ganny R235milyon, desann Anba oubyen Contingency premye 6mwan nou’n depans apepre R5milyon an plis ki nou ti'n prevwar.
pou i sa avek anliny E i bann prensipalman depans COVID e dan nou Bidze adisyonnel.

Dan nou Bidze adisyonnel pou revised budget nou’n increased provizyon anba Contingency par 6poursan, oubyen R3milyon, pou kouver depans relye avek COVID ki serten pe ganny peye anba Contingency.

Mon pou pas avek SS pou kouver sa next two slides.

MR SPEAKER Mersi madanm Comptroller.

SS back to you.

Deputy SS PATRICK PAYET Mersi Mr Chair.

Next slide silvouple.


Mr Chair lo kote sa slide pou nou donn overall picture of det Gouvernman.

Zis pou mansyonnen lo kote lentere, nou pou vwar ki nou ti nou’n pey 85milyon, pli ba konpare avek ki nou ti pe estimate 357 milyon pou nou peye nou’n pey zis 272milyon as at Zen.

E sa in vini lo kote external eksplike debt, parey nou lapresyasyon an roupi ki nou'n vwar ki lower by 24milyon.

Lo kote domestik lentere, I lower by R61milyon.


Parey zot vwar dan market, le 15 Zanvye Treasury bill nou ti estimate actual ki nou ti pe peye se at 7.05poursan.

Me parey zot in vwar Treasury bill in desann, akoz ki kantite domestic det, demann ki Gouvernman pe demande in redwir significantly.

E as at le 3 Septanm 365 i 3.26 zour Treasury bill poursan.

So ou vwar sa significant lo Treasury bill.

rediksyon Me sepandan, nou annan lentere ki nou’n pran lo kote det Gouvernman, lo kote Treasury bond.
Me selman dan nou ekspektasyon ki, ki nou’n fer nou’n fer revizyon dan total det repayment interest.

Zis pou donn zot en apersi of nou stok det as at June, as at Zen lafen Zen.

Aktyelman parey Minis in mansyonnen nou total det i 18bilyon ki ekivalan 80.7 poursan, konpare avek lafen 2020 ki ti 100.8poursan GDP.

Letan ou konpar nou external debt, a lafen 2020 ti apepre 10bilyon.

Me lafen Zen 101 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 2021 i R7bilyon, selman ki en rediksyon 30poursan.
Ladan letan ou regard li, letan ou regard lo kote dolar as at Zen i $443milyon.

Me lafen 2020 ti 465, i annan en rediksyon lo la.

Me apre lapresyasyon Roupi osi in ede, letan ou convert li dan roupi ekivalan.

Next slide.

Letan ou regard li lo domestik, domestic debt i annan en ogmantasyon letan nou konpar Desanm 2020 avek Zen 2021.

Desanm 2020 nou stok domestik debt ti R9.47 bilyon, konpare avek 2021 i R11bilyon.

2021 nou Parey zot konnen, premye kar pran R1.2bilyon Treasury bond.
E nou ti pe pey pou, 3an nou ti pe pey 7poursan, 5an 8poursan, e 7an 10poursan.

ti Letan nou konpar avek sa convert Treasury bill avek Treasury bond ki nou ti fer an Zilyet 2021.

Son lentere dan ti ganny 5.75 3an, nou poursan, 7.09 5an pour poursan, e 7an 8.43 poursan.

So ou lo vwar ki lentere, sa sa letan rediksyon nou’n liability management loperasyon.

Nou estimate ki nou det pou ogmante dan next 6months.
fer Menm si domestik pour redwir, me lo kote external debt, loan avek nou estimen, ki nou pou pran IMF, additional $34milyon.

World Bank 42 e African Development Bank, $20milyon.

Me selman ler ou regard lo kote lentere, par egzanp avek IMF nou pe ganny nou en to lentere 1.05poursan.

So i pou significantly redwir, e li ou pa bezwen pey li deswit.

Nou pou komans peye in the next 4 years.

So tousala i pe ed nou en pe lo nou bann makro prozeksyon mwayenn term.
laparol Mr Chair mon pou pas ankor avek miss Tamatave pour li pas aprezan lo bann additional fund ek budget cut specific, bann Minister.

Mersi.

MR SPEAKER Thank you, SS., Yes madam Deputy Controller.

COMPTROLLER ASTRIDE DEPUTY GENERAL TAMATAVE Mersi SS.

Mersi Chair.

Nou kapab bouz lo next slide silvouple?

Next one.

Sa i en summary of additional fund ek budget cut ki nou’n resevwar.
Legzersis Mid-Year Review Minister i soumet zot, zot performans premye 6mwan 102 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 e apre zot bezwen okenn request pou additional fund.

Me zot osi kapab idantifye areas pou zot koupe.

Baze lo sa legzersis nou ti'n ganny en request pou additional fund of apepre R350milyon, sorti kot bann Departman Gouvernman.

diferan E zot ti'n osi idantifye apepre R149milyon areas of potential cut, ki ti pou fer nou annan en overall supplementary of R200milyon.
Me legzersis konzwent ki nou’n fer entern avek, ansanm ek kolaborasyon ek bann Departman Gouvernman, nou pe prezant devan Lasanble en Bidze adisyonnel of R304milyon e en budget cut of R1.4bilyon.

E sa ki fer nou annan en, en net budget cut of R1.1billion, par rapor avek en 200milyon ki inisyalman ganny soumet kot Minister Finans.

Next slide.

Pli gro porsyon Bidze Siplemanter dan sa R304milyon i anba Goods and Services.
57poursan i anba Goods and Services, 10poursan of the allocation i anba Capital project, 9poursan anba Subvention of Public Enterprises ki pou SPTC.

i Anba Benefis ASP sa disability benefits 5poursan.

Anba 5poursan reprezantasyon, Contingency pe ‘Others’ pou Salaries reprezant 1poursan, Wages bann and Departman Gouvernman pe reprezant 4poursan e Other Wages pe reprezant 9poursan of total supplementary the allocation.

Si nou pou al en pti git an detay par kategori.


Anba Wages and Salaries, anba Departman Lenformasyon nou pe demann R28mil.

Sa larzan i pou cater pou parey zot konnen Departman Lenformasyon i en departman ki'n ganny phase-out.

E part of the budget nou pa ti'n fer provizyon pou leave pay pou bann travayer.

E nou bezwen, nou bezwen sa larzan adisyonnel pou kapab pas sa bann peyman.

Departman Tourism anvi ki in sorti, ki STB nepli en lazans in ganny entegre anba sa Minister.
So nou bezwen fer en cut anba STB e anvoy li anba Departman Tourism.

E se sa ki pe reprezant sa additional fund R8.4milyon.

Anba Minister Lagrikiltir Sanzman ek Klima Lanvironnman, nou pe propoz en sonm R371mil, pou cater pou shortfall saler anba sa Minister.

E osi saler pou recruitment en Wage and Trust 103 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Fund manager ki pa ti'n part of Bidze inisyal.
Anba Departman Lafanmir – An vi ki annan ti annan serten restriktirasyon dan sa Departman, nou'n vwar ki i bezwen en Bidze adisyonnel pou li kapab kouver son kou saler par R502mil.

Anba Departman Lenfrastriktir Lantreprenarya avek sonm adisyonnel i transfer NISTI ki ti en Lazans, li osi in ganny bouze anba sa Minister.

Lendistri, sa Anba Anti-Koripsyon anvi ki Ethics Office Public Commission in ganny transfer li osi anba ACCS, sa additional fund pe reprezant sa mouvman.
E anba Office of, for The Commissioner of Public Person, inisyalman nou'n fer provizyon selman pou 6mwan.

i ankor an Me sa operasyonnel e nou bezwen met larzan adisyonnel pou son loperasyon anba saler.

lofis ti'n E anba total, anba Wages and salaries total additional fund i R11.7milyon.

Si nou bouz anba Other wage’s dan next slide, anba ‘Other wages’, anba gratwite.

Dan Bidze inisyal nou pa ti’n fer provizyon pou annual gratuity travayer pou Gouvernman ki lo PSE Kontra.
bann fer sa E nou bezwen provizyon, akoz desizyon i mentenir pou kontinyen peye e sa i R8milyon.

E osi ti annan bann retar, dan peyman serten peyman of PSE Kontra ki ti fini lannen pase.

Me selman pa ti ankor pou R8milyon ki nou'n bezwen fer peyman sa lannen.

E sa pe fer en deficit anba sa laliny depans e nou pe rod sa siplemanter oubyen R15.9milyon R16milyon.
ganny peye, Anba Compensation for continuous service;- tar lannen pase ti annan en sirkiler ki ti sorti ki bann travayer ki, ki exit the service a laz 60an zot ganny peye zot konpansasyon e sa pa ti dan Bidze cost the Savedir bann implication.

travayer ki'n exit servis depi sa lannen, ou tar lannen pase zot pe ganny zot konpansasyon from the time ki zot ti dan lanplwa.

- E sa in fer nou annan en deficit, e ki nou pe rod en adisyonnel R11.

9milyon anba total sa adisyonnel pou sa wages i R27.9milyon.
laliny depans.

E Anba sa laliny osi i annan de savings ki pe ganny propoze pou cut.

Anba Constitutional appointees e anba Pension Scheme kontribisyon 1.6 e 3.5milyon respektivman.

E sa i, 104 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 amount nou pe propoze pou budget cut anba ‘Other Wages.

‘ Si nou bouz lo wages bann Departman Gouvernman.

Nou pe propoz en overall budget cut of R71.2million.

Lamazorite nou a go over enn par enn.


Me selman lamazorite i akoz delay ki bann Minister in gannyen dan recruitment.

E ki sa amount nou bezwen koupe si nou kit la, i pa fer sans nou kit la e sa bann Minister pli tar zot kapab vire, me selman nou, nou pe propoze pou nou koupe.

Anba Biro Lofis Prezidan - R3.5milyon.

Departman Legal - R3.3milyon.

DPA - 1milyon, Lofis Oditer Zeneral - 1milyon.

Office of The Ombudsman - R196mil, Minister Zafer Etranzer ek Tourizm - R6.2milyon.
Li osi lo link avek delay ki ganny fer dan recruitment, nou osi anvi ki ti annan serten Diplomat ki'n ganny recalled.

E sa in fer sa foreign service allowance tonbe.

E sa in fer annan sa savings.

Minister Zafer, Internal Affairs - 6.8, Minister Ledikasyon - R19milyon.
Local Government - R2.5 milyon, - Lasante R500mil, Minister Transpor - R150mil, Minister Lanplwa e Zafer Sosyal - R2.4milyon, Minister Lenvestisman Lantreprenarya ek Lendistri - R150mil, IECD - R150mil, Seychelles Authority - R150mil, Licensing Fair Trading Commission - R100mil, National Statistics - R175mil, Bureau of SRC - R2.5milyon, TACAB - R25mil, SIB - R100mil, PMC - R475mil, e SBS - R500mil.

Laplipar parey mon’n dir i annan pou fer avek delay ki zot in gannyen dan recruitment zot bann vacant post.
Nou pou kontinyen lo next slide.

Nou pou war SQA i annan R200mil i pou koupe, TEC - R40mil, Seychelles Authority - R150mil, Seychelles Planning Energy Commission - R200mil, Public Office of Ethics Commission sa R1milyon li i anliny avek transfer staff from sa antite anba Anti-Koripsyon.
Public Health Authority - R550mil, Road Transport Commission - R150mil, STB ek 105 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 NISTI zot koupe i annan pou fer avek transfer sa de antite anba zot departman respektif ki'n ganny fer pandan lannen.
SFRSA - R1.8milyon, SLTA -1.2, e ESA - R50mil, ANHRD - R90mil, SNYC - R1.5milyon, NCC - R180mil, Council for The Elderly - R150mil, NSC - R1.3milyon, Social Workers Council - R50mil, National Art Council - R100mil, CINEA - R300mil, Social Heritage Foundation - R80mil, National Biosecurity Agency - R250mil, e APDAR R1.5milyon.

E avek sa i fer ki total budget cut propoze anba Wages and Salaries i R71.2milyon.

Si nou bouz lo next slide pou get bann goods and services.
Anba Goods and services nou pe propoz en total R175milyon as additional fund.

E sa larzan pou ganny allocate as follows.

apepre Departman Kiltir, R887mil pou kouver son deficit anba rent.

Son deficit inisyal i R2milyon, me anvi ki annan serten savings, i pe fer serten virement pou li cater partly.

E sa request R897mil.

adisyonnel i zis Foreign Affairs i R104mil, sa i annan pou fer avek Bidze STB.

The cutoff point Bidze letan ti anba Departman.

So nou pe koup R104.9milyon.


transfer ganny Klima Minister Lagrikiltir ek Sanzman Lanvironnman R7.6milyon.

Sa i anvi ki - letan nou ti pe fer sa ti annan en Bidze 2021, legzersis ki ti pou ganny fer dan tender pour, ti annan en tender ki ti’n fini ganny fer.

Me nou ti pe swete ki ti pou annan en legzersis tender netwayaz.

bann lo Me sa legzersis pa ankor konplete bezwen nou kontinyelman onor lobligasyon anba sa bann Kontra.

e E sa ki pe fer annan en netwayaz anba shortfall lanmar, larivyer.
E osi annan en pti shortfall anba son rent.

Anba Minister Youth Sport and Family.

I annan en shortfall R310mil pou shortfall anba son bann office rent.

Departman Investment Lendistri ek i reprezant Bidze adisyonnel pour NISTI transfer from Lazans anba, pli tar nou pou vwar nou pe koup li.

Nou pe met li la - 1.2.

National Tender Board R165mil pou shortfall in rent.

Industry, sa 106 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Media Commission R117mil shortfall in rent.
Bann shortfall in rent, petet an ka zot vwar sa i pe repete.

Parey zot konnen boner lannen letan Minis ti prezant Bidze, ti fer en lapel avek bann landlord pour konsider en rediksyon 25poursan of the amount ki pey rent.

Me pa tou landlord sa 25poursan.

I annan in donn en bout, i annan in donn 25.

E natirelman letan sa negosyasyon in ganny fer ek sa bann Departman avek sa landlord, bezwen kontinyelman pey sa rent ki'n ganny agreed ant sa de parti.
donn ki'n zot in So this is why laplipar landrwa nou pe vwar sa shortfall in rent.

koz dan Bidze nou ti’n koup 25pousan, me pa tou Minister ek departman ki'n negosye aktyelman favorableman pou 25poursan rediksyon.

kapab Anba Anti-Koripsyon, sa larzan pe reprezant transfer from POEC to Anti-Koripsyon.

Anba Truth and Reconciliation, i annan plizyer shortfall anba son bann kou loperasyon.

E nou bezwen donn li en sipor adisyonnel R1.3milyon.
Anba Lofis of Commissioner of Public Persons - 132mil, pou cater son shortfall in rent.

SAA R55milyon, li i pe reprezant shortfall ki annan dan peyman subsidy e carcass fees pou bann farmers, e osi i annan en shortfall dan son sekirite.

Anba Landscape and Waste Management, an vi of phasing out of SSI bann cleaning contract of netwayaz lans kot propriyete Beau Vallon in ganny bouze anba LWMA.

E LWMA i bezwen onor sa bann Kontra e i bezwen sipor adisyonnel, pou fer sa bann peyman.
cater HCA R1.5milyon, pou li kapab shortfall dan sekirite.

The shortfall ti’n plis.

Me selman in, in mark serten savings pou li kapab pey, pou li cater for some.

E ladiferans nou pe propoz as additional fund.

pe E Creole Institute i annan en shortfall rent of 169mil ki osi nou pou siplemanter.

E sa i fer, en total R175milyon anba Goods and Services ki nou pe demande as additional fund.
demande Si nou bouz lo next slide, nou pouvwar anba Goods and Services, nou pe fer en cut ase I sibstansyel R216.9milyon.

annan serten cut ki spesifik pour serten Departman.

Me osi annan, parey mon’n letan mon ti pe go over goods and services first 6months ek revizyon.

107 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Anvi ki nouvo, sa nouvo normal ki nou ladan, fason travay in sanze pour serten departman.

Zot vwar ki serten kou loperasyon, in, in desann oubyen in tonbe.
Akoz laplipar landrwa travayer pe work from home.

E sa i in donn lespas pou nou redwir zot Bidze.

E bann landrwa kot zot vwar nou pe met sa bann across the board cuts, i sa i bann rezon prensipal.

I bann savings ki Minister, i antisipe pou fer anvi avek nouvo fason travay.

Anba Lofis Prezidan i annan en savings R1.5milyon.

Sa i prensipalman, pou fer avek Biro Lofis Former Prezidan ki sipoze - nou ti fer provizyon depi komansman lannen, me in aktyelman bouz an Zilyet.
E sa nou pe koup sa larzan ki'n pa'n ganny depanse R1.5milyon.

Anba Departman Legal Sa anba R1.5milyon.

Registration annan i R1.7milyon, anba Other service agreement ki ti pou en proze digitalization of son bann dokiman.

Me zis en lot ki'n aktyelman komanse, e lot pe ganny retender.

E sa proze in ganny bouze pou sa lot lannen prosenn.

E anba AG’s Office ladiferans apepre R400mil li i across the board cut.

DPA R400mil ki reprezant the board, anvi cut across legzersis ki nou’n fer.

Zidisyer 200mil.
Zidisyer 200mil.

Minister Foreign Affairs ek Tourizm R25milyon, sa i anliny avek bann proze STB parey mon’n mansyonnen pli boner.

Ki pa'n kapab enplimant tou, e osi annan son konponan FX Foreign Exchange ki Roupi in apresye.

In of Minister terms i annan en Internal Affairs savings R11.2milyon e ladan i enkli R1.8milyon pou prizon.

Sa i akoz revizyon dan deviz etranzer bann security and enforcement kot i sekirite son pey expatriate.
Anba Imigrasyon 9.4milyon pou delay dan enplimantasyon biometric passport.

Minister Anba Ledikasyon i annan en cut R19.4milyon.

bann anba son I annan diferan laliny ki lead to sa total amount.

E sa i enkli bann cut anba bann lekol par egzanp R10milyon ki anvi ki lekol son mode loperasyon in sanze.

Anba hire R1.5milyon, cleaning contract R5milyon.

charges Anba Minister Local Government and Community Affairs R2.3milyon.
R2milyon ladan i anvi ki avek COVID ti annan bann aktivite ki sa 108 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Minister ti pe plan.

Me ki'n ganny postpone, ou pa pe ganny fer anvi ki nou dan en pandemik.

E osi i annan de allowance ki ti pe ganny peye pou bann Komite, ki sa de Komite in ganny merge pou vin enn.

E sa bann members, pe, pe travay volonter.

Konmsi they’re not being paid pou asiz lo sa bann Komite pandan working hours pou fer sa bann louvraz.
E sa i en saving, i en amount ki nou pe cut.

Anba Minister Transpor R100mil i reprezant across the board cut.

Minister Lanplwa Social Affairs R500mil.

Anba Minister Lenvestisman Lantreprenarya ek Lendistri 405mil.

Sa i savings dan son office rent.

Prensipalman pou NISTI.

Anba NBS, TACAB, SIB, PMC, avek Government Audit Committee, tousala i bann cut ki nou pe fer, anliny ki bann saving bann Minister in fer pandan sa premye 6mwan.
Anba SBS i annan en savings R525mil ki anba son Board fees i annan en saving e osi i annan serten kou parey SBS zot konnen i annan en ta peyman ki fer ki directly link avek foreign exchange li.

Son bann keksoz ki i servi dan laboratwar, e tousala letan nou apply the new FX rate lo la i redwir kou sibstansyelman.

bann sa Road Next slide.

Anba SQA 118mil, across the board cut, TEC - 221mil, POEC - R584mil sa in ganny transfer anler anba ACCS.
Transport Commission - R184mil, SMSA - 166mil, STB - 105mil, an vi ki restriktirasyon in ganny bouze dan Departman, anler dan departman.

NISTI - 1.2 milyon in ganny transfer anler anba Departman.

SFRSA -1milyon sa i link avek delay ki'n resevwar avek akizisyon fire truck.

E i eksepte fer zis en advance payment sa lannen.

E so sa saving nou pe, nou pe ladiferans nou pe cut.

ESA - 277mil, across the Board cut.

ASP anba Bidze ASP, anba burial services ti’n fer pou provizyon outsource landscape, services.
Me sa pe still ganny fer in-house so i annan sa savings pou nou koupe.

500mil anvi ki sa outsourcing pa pou ganny fer of the landscaping.

Anba ANHRD - R37milyon sa less i savings due manrmay ki pe al overseas e osi forex implication.

to SNYC - 624mil delay dan lenplimantasyon bann aktivite anvi COVID.
NCC, National Elderly, Council the for 109 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 National Disabled, Sport Council, Arts Council ek CINEA tousala i bann savings ki sa bann antite in fer an vi ki annan retar dan aktivite.

Me selman pou NCC, Elderly, avek Disabled parey zot konnen.

Sa bann antite zot Board in ganny dissolved.

So i nepli annan en Board, so sa savings se akoz sa bann Board fees nepli ganny peye.
5.6milyon pour delayed activities, Arts Council delayed enplimantasyon aktivite, e CINEA 160mil.

E sa an tou fer R216.9milyon savings anba, anba Goods and Services.

NSC i apepre Next slide.

Anba PSIP nou pe demann R28.9milyon as additional fund.

E sa i, i annan R200mil pou Departman Kiltir.

Sa i pou cater pou son proze National Library kot i annan en consultancy contract, pour ki bezwen peye ki nou pa'n ti’n bidzete anba local component e sa i Departman Kiltir.
Anba Departman Ladefans i annan R4.3milyon pour son proze road surfacing, kot Coast Guard compound, ki letan tender ti ganny fer amount ki'n ganny award i plis ki amount ki nou ti’n bidzete.

So nou bezwen donn li sa larzan adisyonnel.

R16.4milyon i pou peyman ki ti’n aktyelman fini ganny fer anba Grants pour ki relye avek radar system.

E R8.2milyon i pou en new wave rider, ki Ladefans in resevwar avek, avek Gouvernman Sri Lanka ki pa ti dan Bidze inisyal.
E sa i fer en total R28.9milyon anba additional fund PSIP.

Anba budget cut, PSIP i annan en total R835.7milyon cut ki nou pe propoze.

E lamazorite i annan pou fer avek foreign exchange component kot in devalye, kot Roupi in apresye.

And at the same time in annan pou serten proze ki’n ganny delay.

E i annan ki’n ganny postpone.

lannen Anba Departman Legal Affairs - 115.2milyon proze AGs Office ki'n ganny postpone prosenn.
pou Departman Ladefans R65.9milyon, pou sa fast patrol vessels, sa i avek foreign exchange implication.

R24.2milyon akizisyon lekipman, li in ganny postpone pou prosenn.

R21.2milyon i son proze jetty ki ti en proze anba line of credit avek Exim Bank.

Li in ganny lannen li osi pou postpone prosenn.

lannen Anba Departman Blue Economy R53.3milyon cut.

Sa i annan pou fer avek foreign exchange.


Me osi i annan pou 110 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 fer avek slow implementation of zot bann proze, ki'n fer ki nou pe fer sa cut R53.1milyon.

Anba Departman Zidisyer - R1milyon i annan pou fer avek rate of foreign exchange.

Anba Minister Economic Finans Planning and Trade, i annan en total cut R27.1milyon.
E li annan pou fer avek foreign exchange component e osi delay in implementation of son bann proze ki i annan in en pe bouz lannen prosenn.

Anba Minister Foreign Affairs ek Tourizm R1.2milyon.

Sa i annan en Grant zot ti gannyen avek Gouvernman Sinwan sa lannen.

E nou ti krwar zot pou depans tou sa larzan sa lannen.

Me sa larzan in ganny spread over, sa lannen ek lannen prosenn.

So nou'n koup sa bout ki zot pa pou, ki nou pe ekspekte, zot pa depanse sa lannen e nou'n bouz li lannen prosenn.
Anba, next slide silvouple.

Minister Internal Affairs pou Departman Lapolis i annan R105.7milyon cut of which 98.9 oubyen R99milyon i annan pou fer avek proze New Police Headquarters, ki ti pou ganny finanse anba Exim Bank line of credit.

Ki in ganny i annan delay dan procurement e sa in bouz lannen prosenn.

E apre i annan R6.7milyon cut anba proze konstriksyon nouvo Kordgard La Digue.

An vi ki annan serten retar dan enplimantasyon sa proze.

Anba Minister Ledikasyon en total R100milyon cut.


Sa i annan pou fer avek bann proze Grant e sa i R63.2milyon anba, anba proze Lekol La Rosière avek SIAH.

Land Minister and Housing R9.9milyon.

R5.6milyon i annan pou fer avek proze Small Development Grant.

E R4.3milyon i pou- So nou bouz lo Minister i annan Local Government, R16.1milyon cut, e sa i annan pou fer avek proze anba Small India Grant, ki ti pou ganny finanse par Gouvernman India.
E sa in ganny postpone pou the lannen prosenn anba second tranche.

Anba Minister Lagrikiltir R22.4milyon.

Sa i delay dan son bann proze enplimantasyon e osi exchange foreign component.

Anba Energy Commission R19.8milyon, sa i cut anba son proze lo Carbon Pilot Project.

R13.3milyon anba IEA, pour cut anba proze Eve Island and Zone 20 Infrastructure.
Anba Road Transport Commission R1.2milyon cut, sa 111 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 i pou delay ki pe rankontre avek enplimantasyon New Praslin Vehicle Testing Station, fer en koupir e nou pe R1.9milyon.

Sa proze in bouz pou lannen prosenn.

SLTA R800mil i cut pou son bann proze Grants Finance.
Health Care Agency R157.1, i annan pou fer pour bann proze Grant par egzanp ki nou'n kouver boner nouvo Health Lazare, Baie Centers konstriksyon Isolation Unit e nouvo lopital pou La Digue.

Anba National Council for the Elderly R2.8milyon cut pou son proze, expansion of Elderly Home ki ti anba the second tranche Small Development Grant ki'n ganny postpone pou lannen prosenn.

the of Anba NSC R5milyon.


NSC pe rankontre serten delay dan son bann lenplimantasyon proze, e sa pour sa rezon ki nou pe fer sa koupir R5milyon.

SBC R36.4milyon i cut from son bann foreign finances project, an vi ki proze ki ti, nou ti antisipe ki SBC House pou konplete sa lannen.

Me i pe, in ganny bouze pou lannen prosenn e so nou bezwen fer sa, azisteman dan, dan Bidze.

APDAR R35milyon cut pou sa Drug Rehabilitation Centre, ki nou ti antisipe pou komanse sa lannen.
Me osi in ganny postpone pou lannen prosenn.

E avek sa i fer en total cut of R835.7milyon anba capital project.

pe lezot bann So si nou bouz lo next slide pou Bidze adisyonnel.

Anba Subvention to Public Enterprise, en sonm R27.4milyon ganny rekomande, pour sa pou kouver shortfall SPTC pou son kou loperasyon Baze lo son Bidze revize ki in fer.

Anba and Approved Programme of the ASP, en sonm R14.3milyon, pe ganny rekomande.

Sa i pou kouver deficit anba disability benefit.


Benefits Parey mon’n dir oparavan letan nou ti prepar Bidze nou ti krwar reform pour konplete.

Me aktyelman reform in delay e nou, kontinyelman fer peyman pou tou dimoun ki pe ganny kouver anba, anba sa benefis.

aktyelman bezwen Letan nou ti pe prepar Bidze, nou ti fer en provizyon of pou only 1500 benefisyer.

Me aktyelman as at June 2021, ti annan 1960 dimoun ki ti pe ganny sa kategori benefis.
Anba i R16.2mmilyon, pou kouver intuitional Subscription organization.

Anba Net lending R236.8milyon cut, li i pou delay lasistans ‘Others anba to 112 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 lenplimantasyon proze dan PUC.

E osi revised rate.

foreign Anba exchange Development Grant, SPTC pou Tata buses, ki nou pou ekspekte pey zis son advance payment.

E osi en konponan sa cut i link avek deviz etranzer.

Anba Contingency additional fund R2.8milyon.


Sa i pou kouver bann depans anliny avek COVID.

E anba tax exemption nou annan en cut R13milyon e li i rediksyon anba bann claims ki nou'n resevwar depi sa lannen.

Avek sa, total additional fund ki pe ganny prezante, parey Minis in, in mansyonnen boner dan son diskour.

I R303milyon911mil788.83sou.

Total i R1,416,423mil553.55sou e the i vin net budget cut R1,112,511mil764.72sou.

Mersi.

budget cut fer i Madanm MR SPEAKER Mersi Deputy Minis Comptroller.
prezantasyon in terminen la, SS?

Tre byen, mon krwar lemoman i apropriye pou nou pran en poz.

Nou a retournen pour entervansyon bann Manm 4er35.

(BREAK) MR SPEAKER Mon a envit bann Manm pou zot entervansyon pou Minis e son delegasyon.

Pou, en pti moman les mon a pran en pe non.

Mersi.

Cosgrow, Wi.

Mersi, mon annan Onorab Pillay, Lemiel, Aglae, Mondon, Gill, Woodcock, Adelaide, Esparon e Henrie.

Mon pa’n mank personn non?

Tre byen, kot nou a komanse, bon annou komans avek Onorab Mondon.
HON TERENCE MONDON Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi Minis avek ou lekip.

Mr Speaker mon oule remersi tou dabor pou sa panel vreman prezantasyon enformativ.

Premye fwa nou kapab swiv an detay bann depans Gouvernman e bann travay disiplin ki zot in mete dan sa Bidze pou lannen 2021.

E ler mon get enn bann size, enn bann pwen ki’n fer resorti se ki bann proze, i annan bokou proze ki pa’n demare, ouswa pa’n bouz ase vit.
Eski Minis i kapab dir nou ki reperkisyon, par lefe ki sa bann proze pa’n bouze, sirtou bann proze kekfwa ki dan sekter prodiktiv.

Par rapor 113 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 avek sa savings ki nou’n gannyen.

E ki fason ki zot pe mazinen ki zot kapab donn priyorite bann proze ki pou annan en lenpak pozitiv pou fer sir ki nou pa vwar sa retar?
Dezyenmman, mon vwar ki, mon konstate osi ki reveni atraver bann donasyon, parey nou’n refer resorti ki, zot pa’n kapab servi, pa’n ganny materyalize.

Si kapab dir nou ki bann rezon prensipal ki Gouvernman pa’n kapab servi sa bann larzan donasyon?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Speaker, mersi Onorab pou ou kestyon.

Lo sa issue proze i annan plizyer fakter ler nou pe koz bann proze ki materyalize.
Premyerman kekfwa mon a koz lo bann proze, sa ki nou apel bann foreign Grants.

pa’n E mon krwar in annan en delay la.

Akoz bann prosedir ki asosye avek repar proze, avek tender sirtou si i enternasyonal, sirtou avek COVID.

E sa in afekte plizoumwen bann proze anba Grant avek India.

Ki en moman mon ava pa avek SS Payet ki li lo sa Komite ki pe negosye avek Lenn pou sa bann proze materyalize.

E i a donn en pe plis detay ki sa bann constrained ki’n arive lo la.
Me selman lo kote proze li menm, i pa en sekre ki Gouvernman in toultan annan en gro problenm pou egzekit proze.

E dan sa, en pti pe plis ki 9, 10 mwan ki mon’n la, mon’n sey obzerve e regarde akoz.

E sa defayans i enn dan preparasyon proze, lenplimantasyon proze e project management.

Tou le 3 i annan en dan gro Gouvernman.

defayans E si nou kontinyen parey toultan in ganny fer, nou pou tou le lannen vwar retar dan lenplimantasyon proze.

Ok?

So annou pran prezan bann gro proze lenfrastriktir.
the E byento Gouvernman pou vin avek en nouvo striktir ki pou Infrastructure Agency.

Kot i pou sort of en one stop shop pou tou proze lenfrastriktir.

Kot son design proze i ganny fer.

Son procurement i ganny son son monitoring, fer, son tou lenplimantasyon, legzekisyon.

E mon krwar si i done properly i pou al en gran zistans pou amelyor project implementation dan pei.
114 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Akoz parey mon dir ou la, i senpleman pa akseptab ki mannyer bann proze i ganny enplimante.

Ok?

So lo kote project prioritization, wi sa tou le lannen, Minister Finans i asize e i diskit sa avek bann Minister.

E apre Cabinet of Ministers li i prioritize bann proze baze lo ki kantite kritik sa proze i ete pou pei.

Me lo kote ou dezyenm kestyon, lo bann donasyon ki pa’n materyalize, i pa paret ki i pa’n materyalize, me in annan en delay.
E kekfwa SS Payet ki asiz, parey mon pe dir, asiz lo sa Komite ki pe diskit sa, i kapab donn en pe lenformasyon en pe pli detaye lo la.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

SS Payet ou annan laparol.

SS PATRICK PAYET Mersi Mr Chair, mersi Onorab.

Kekfwa lo sa kote kekfwa 2 proze specific ki vreman annan, ki vreman materyel letan ou regard li lo total Bidze;- par egzanp letan ou regard Police Headquarters ki pou en lavaler R105 milyon ki nou ti mete dan Bidze.

Ou annan AG’s Lofis Attorney Zeneral.


Ki ti pou ekivalan apepre R115milyon.

Letan ou regard li dan total, sirtou lo kote don, ou vwar ki nou’n bezwen retir li dan son totalite avek prozeksyon ki nou ti’n fer dan Bidze 2021. konpare So i annan delay akoz sityasyon COVID ki ti arive dan Lenn.

Ki ou konnen lafrontyer avek Sesel ti’n frenmen.

Ki currently now zot at Planning Authority ki nou’n ganny tou dokiman ki zot ti’n prepare.

tender selman India.


i Akoz prosedir se, zot, sa pe ganny tender Dan Lenn, i pe ganny E kot aktyelman Planning Authority.

Once ki i ganny aprouve, zot in ganny retar pou sa 3 kontrakter ki’n ganny preselecting pou zot vin Sesel.

pou semenn So sa en pe retar ki zot in gannyen.


Me selman letan ou regarde la, vi ki nou pe meet tou nou lede enplimant sa bann proze, once ki i laprouvasyon Planning preselect donnen, kontrakter pou vin Sesel pou zot kapab bid pou zot get teren properly pou zot kapab initiate zot bid.

sa 3 E once sa i ganny ekspekte nou konplete, hopefully by early next year, sa 2 proze i demare.
E en lot gro proze mazer se the office accommodation pou Gouvernman ki tousala, i pe 115 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 ganny finanse par India.

Nou ti annan diskisyon avek zot, avek teren ki pe ganny servi.

E inisyalman propozisyon pou teren, nou ti pe diskit avek zot, vi ki zot ti anvi en clear site.

E initial propozisyon ki ti lo latab se kot SPTC Depot i ete Ile Du Port, zis a kote.

Me selman zot ti’n fini fer zot initial plan lo la.
Me selman Gouvernman ti pe get en lot teren ki ti’n deza napa lokasyon lo la, ki ti vreman kler, ki zot ti kapab konmans sa inisyalman.

Me selman letan nou’n konmans diskit avek zot lo sa lot teren, zot dir nou pou met en pe plis retar dan prosedir.

Me sanmenm sa ki nou bezwen rediskit avek zot pou regarde.

La aktyelman nou pe diskit avek lenfrastriktir pou vwar si nou kapab fer sa bann prosedir ki zot ti pe demande.
Si par egzanp nou rod sa lot teren, si nou fer nou menm, ki kantite letan versus SPTC bouze akoz li osi i pou pran en pe So tousala nou fer sa cost benefit bezwen analysis pou nou regarde retar lo sa teren.

letan.

E osi si SPTC pou bouze, me pou nou kapab pran en desizyon next week lo la.

Apre ti annan bann Small nou Development Grant ki pe ganny donasyon avek India.

Sa osi ti annan en pe retar lo la, spesifikman akoz sityasyon COVID ki ti annan India.
Me selman la avek diskisyon nou’n vwar ki keksoz in reouver.

Me nou pe fasilit en pe prosedir.

lo Apre kote osi Government House, en pe retar lo kote finansman.

Akoz letan ou regard AG’s Office avek Police Headquarters lafason ki zot prosedir Dan Lenn, se Minister Foreign Affairs, ki kapab aprouv sa sonm pou sa 2 proze.

tandis ki Me akomodasyon Gouvernman akoz i vreman i en significant amount of money, i bezwen laprouvasyon Minister Finans India.
So i annan en pe zot bann prosedir ki zot osi zot in okouran lo la.

Ki baze lo diskisyon, mon krwar lannen la hopefully prosenn nou pou’n minimiz en pe sa bann retar ki nou’n gannyen sa lannen.

Me i annan bokou rezon akoz pandemik COVID-19 lo la.

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Good.

Thank you SS.

Onorab Cosgrow.

HON WALLACE COSGROW Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi Minis avek ou 116 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 delegasyon.
Minis komansman lannen nou ti ganny prezante avek en Bidze ki reflekte bann demann bann diferan Minister, Departman ek bann lezot Lazans gouvernmantal.

La 6 mwan apre nou ganny prezante avek en mid- term review estimate.

E nou war Minis, en kantite bann revi ki’n ganny fer dan sa dokiman ki devan nou, se bann budget cuts kot i konsern saler, kot i konsern Grants avek kot i konsern capital projects.
Minis mwan mon pwennvi se ki, en kantite sa bann keksoz pa kapab ganny materyalize, pa ankor kapab ganny materyalize, akoz zisteman i annan en mank gidans, en mank stratezi dan bann Minister, Departman avek Lazans.

An vi ki en mank stratezi en vizyon lo lapar Gouvernman.

Minis going forward ki mannyer between la avek Desanm, ki mannyer nou pou fer sir ki sa bann lenstitisyon, Departman zot kapab vin pli performan?
Akoz apre tou zot bann servis piblik, ki mannyer zot kapab vin pli performan, pou ki nou war en rezilta amelyore pou piblik, pou pep Seselwa?

Mersi bokou Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Onorab in mansyonnen poudir bokou proze pa’n enplimante akoz lack of guidance ek stratezi.

Me si nou go back in toultan annan en problenm lenplimantasyon proze.
So mon mazinen kekfwa even dan son ladministrasyon ti annan en lack of guidance ek stratezi, si nou swiv menm lozik.

ki sa eklersi Me mon krwar, poudir ki pwen.

mon’n mwan Evalyasyon personnelman nou’n fer, nou’n diskite at Finans, se i annan en dan defayans gro lenplimantasyon proze dan Gouvernman, in toultan annan e sa problenm i ankor la.

E mon’n mansyonn sa dan kestyon ki mon ti reponn Onorab Mondon.
E mon krwar sirtou bann gro lenfrastriktir avek set-up sa Infrastructure Agency, i regard bokou bann defayans ki nou’n obzerve.

E through sa the lazans, lenplimantasyon bokou sa bann defayans i ganny adrese, ok?

So mon krwar mon’n reponn kestyon Onorab.

117 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 MR SPEAKER Wi Onorab Cosgrow.

Ou a klarifye.

HON WALLACE COSGROW Mersi Mr Speaker, wi vitman mon a klarifye.
Minis i pa zis dan proze, par egzanp nou pe get en kantite Budget cuts dan delay in recruitment.

Mwan mon pwennvi se ki sa bann landrwa napa en striktir defini pou zot kapab recruit zot bann dimoun.

E ziska aprezan zot pa ankor kapab recruit e ki fer ki ou bezwen fer Budget cut ler in ariv mid-year review.

Proze ou’n eksplike, me bann delay par egzanp dan wages and salaries.

Sa ki mannyer nou eksplik sa?

Mersi Minis.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis ou anvi azout keksoz.


MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou sa klarifikasyon lo ou kestyon.

Non mon pa krwar sa statement ki ou’n fer i korek.

Akoz, mon a donn ou en senp legzanp.

Annou get Minister Ledikasyon, annou get plizyer landrwa ki tou le lannen i demann additional recruitment.

E tou le lannen bann staff Finans i kapab dir nou, zanmen sa bann recruitment i ganny fer dan son totalite.

So i pa okenn keksoz de nouvo.


E si ou get, mon a go into preparasyon Bidze 2021, ok?

Nouvo ladministrasyon ti vin into office Novanm 2020, ok?

E preparasyon Bidze ti baze lo en fondasyon Bidze ki ti’n, process ki ti’n komanse depi 2020.

E bokou bann request ki ler nou, nou ti vini, mwan, nou ti komans koupe.

Me en kantite konponan sa Bidze ti en legacy of the previous administration.

E ou pou war poudir ki preparasyon Bidze 2022 i pou totalman diferan.
Akoz sa i pou en Bidze dan son totalite Gouvernman anba parti LDS.

So mon pa tro konpran ou largiman.

Akoz ou largiman ki ou pe fer se ki napa gidans, napa stratezi.

Me sa problenm in toultan la.

E I go back to the statement, se ki si napa gidans savedir depi avan ti napa, akoz sa problenm ti parey.

Mersi.

(APPLAUSE) MR SPEAKER Mersi, mersi Minis.

Nou a pas lo Onorab Adelaide.

118 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 HON FRANCOIS ADELAIDE Mersi Mr Speaker.
Bonn apre midi Minis avek ou delegasyon e tou dimoun ki pe ekoute.

ou deliberasyon mon’n tann ou ou’n fer en mansyon lo klinik Baie Lazare ki pou ganny pouse petet pou lannen prosen.

Minis dan Sa dan son 44 milyon i pou tenir.

Me selman ler mon pe get lo Bidze avan, ti annan R44 milyon 229mil.

So ki mon pe demann ou, petet mon konpran, i annan enn de bann pti issue ki nou pou bezwen pouse pou klinik konstriksyon lot lannen.

Lazare Me selman realite i la, klinik pou ganny fer.
Akoz ou’n promet nou e nou pe look forward pou sa.

Me selman sa ki mon pe dir ou, pour ki bann zot dimoun Baie konpran, eski, Minis eski i pa posib, konnen mon konstriksyon pou lot lannen?

avan konstriksyon nou annan plan, nou annan lokasyon, eski i posib pou koz avek Legzekitiv?

At least ki piblik i ava kapab konmans ganny konsilte boner lo plan, nou a kapab diskit plan, nou a kapab diskit site.

E ki ler lannen prosen i vini, nou klinik i komanse.

Eski ou selman Me kapab fer sa pou nou silvouple?


Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Speaker, mersi Onorab.

Wi absoliman, mon krwar i en lide ki nou kapab pran.

Se ki at least nou kapab preparasyon pou sa proze ki i ava ganny egzekite apre lannen pase.

So en propozisyon ki nou kapab aksepte.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab Churchill Gill.

HON CHURCHILL GILL Mersi Mr Chair.

Bonn apre midi ek ou delegasyon.


Minis mon premye kestyon i en en kestyon klarifikasyon ant sa sipor IMF avek Bidze 2021, ki ti’n ganny prepare.

ganny pou Sa Bidze ki ti’n ganny prepare, ler ou ti donn ou lesplikasyon, ou ti fer kler ki i annan en defisit ladan.

E aktyelman kantmenm i pe ganny prezante.

I annan serten sonm ki ou pou bezwen pou ou kapab ariv sa total ki pe ganny projected.
Eski sa sipor IMF, sa sonm ki nou pou gannyen an 119 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 totalite, eski li i pou cater pou sa shortfall.

Mon konnen la kot in arive i pou overlap lo 2022 tou.

Eski sa ki pou cater pou sa shortfall ki ti manke pou 2021 oubyen partly?

Rezon ki mon demann sa kestyon se, mon santi ki sa Bidze vi ki i ti annan sa shortfall, en bon pe sa bann budget cut ki nou pe term li koman budget cut i basically bann larzan ki nou ti napa.
Prezan nou pe, vi ki i ti ganny prezant atraver bann alokasyon, bann heads.

Prezan basically nou pe tir zot anba sa bann heads.

Akoz par lakantite ki nou’n gannyen pou le moman ek IMF i pa sifizan pou kouver tou sa shortfall ki ti annan.

Ou a zis eklersi si sa i le ka.

Apre mon’n note ou lesplikasyon konsernan bann proze ki ou Minister i annan nide enplimant en nouvo fason fer.

Selman mon santi ki ler sa pe ganny fer, nou bezwen osi gete lakantite proze ki vin kot sa body.
i pa Akoz ozordi mon krwar zis prosedir poudir enplimantasyon sa bann proze, i lakantite proze osi ki ganny met devan e ki ankonbre sa Bidze, menm si nou konnen poudir i pou egzekite, i pa pou neseserman le ka.

Aprezan i ti pou reflekte pli byen pou nou, si nou ti kapab pran dan Bidze sa ki nou kapab delivre.

E sa ti a ede pou nou GDP, get en pe pli byen, dan plas nou ankonbre Bidze avek en bann gro, gro sonm, apre selman nou war nou dan milye lannen pe bezwen retire.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.


Minis.

MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Speaker, mersi Onorab pou ou kestyon.

Lo kestyon IMF, kekfwa mon a eksplik en pti gin lo kote bi sa sipor finansyel nou pe gannyen, ok?

So i annan 3 main bi of sa sipor finansyer - 1), premye se wi, prozeksyon se ki the next few years nou pou run en deficit.

Savedir nou bezwen fer, ler ou annan en deficit ou bezwen rod finansman, ok?

Finansman i kapab from domestic external sources, sources.

So sa i son premye bi.


Dezyenm bi se osi pou nou swap domestic debt which is Treasure Bill, Treasure Bond ki son kou i en kantite pli eleve avek external debt ki parey SS 120 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 in mansyonnen, son lentere i 1 poursan.

lentere Savedir ki Gouvernman i peye lo son det i redwir.

I parey ki ou pe sorti ek en Labank ki pe sarz ou 10 poursan lentere, ou pe bouz ek en lot ki pe sarz ou 1poursan lentere.

Sa i son dezyenm.
Sa i son dezyenm.

E son trwazyenm bi se i provide balance of payment support pou pei, sirtou dan kondisyon, ok. Sa i son 3 eleman.

Now sa issue ki ou’n mansyonnen se ki, eski bann budget cut in ganny fer akoz nou ti pe depans larzan ki napa.

Of course, ler ou annan en deficit dan ou Bidze, savedir ou pe depans plis ki ou pe anmase.

E avek, menm avek sa revizyon Bidze, nou still annan en deficit 7poursan.
Savedir nou pou, nou pe still depans plis ki nou annan akoz sityasyon ekonomik, vi ki lekonomi pa ankor retourn lo nivo ki i sipoze ete.

Savedir otomatikman i annan en deficit there.

Lo kote, eski i annan tro bokou proze.

Mon krwar sa i en pwen ase valid ki ou’n fer.

E sa, this is where we, nou’n diskite avek Minister Lenfrastriktir ki ler nou set-up sa Lazans Lenfrastriktir, the one of proposal se ki nou annan en calendar of projects.
Zis parey AG’s Office tou le lannen i vin en calendar of Legislative sa.

Nou pe propoze ki nou annan en calendar of projects.

E li Departman, akoz li ki pou manage tou sa proze.

So li i pou bezwen donn i annan lendikasyon, eski resours pou enplimant proze?

E mon krwar again ki kreasyon sa nouvo lazans i, si i ganny fer byen, i sipoze adres tou sa bann defayans ki nou pe war lo project implementation.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Woodcock.

Onorab HON WAVEL WOODCOCK Mersi Mr Speaker.


Minis ou Gouvernman in inherit en massive external debt avek Gouvernman presedan.

Annefe an desanm 2020, external debt Sesel ti R10.057 bilyon.

E an zen 2021 sa det, nou external debt in redwir pou vin R7.023 bilyon, en rediksyon par plis ki 30poursan.

Nou ti a kontan ki Minis i dir sa Lasanble ki bann fakter ki’n koz sa significant reduction?

Mon dezyenm kestyon i kot i konsern real GDP growth estimate.

E an 2019 ti 4.1 percent.


Me ler mon pe gete zot 121 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 forecast, real GDP growth for estimate pou 2021 i 6.7 percent.

E an 2022 i pou ogmante pou vin 6.9percent.

E si ou kapab donn en pe detay, akoz ki, an 2019 nou pa ti dan en kriz ekonomik e la nou dan en kriz ekonomik?

sa annan Akoz ki ou pe forecast ki sitan pou logmantasyon kot i konsern nou real GDP growth?
Apre konsern finalman lenfrastriktir, proze, mon’n war i annan en cut kot IEA, 13.6milyon, ki si mon konpran byen i pou sa proze sa striktir lo Ile Eve.

i bann kot Me par lefe ki sa kontra in fini ganny awarded avek en kontrakter pou fer sa travay lenfrastriktir lo Ile Eve, eski i pa pou kree serten de en balansman ouswa en defayans dan proze ki’n deza komanse?

Ouswa eski IEA pou fund sa bann lenfrastriktir atraver bann lezot manda.

Akoz mon IEA pe konpran poudir kolekte bokou plis reveni atraver lease.
Sa bann larzan ki zot pa ti pe kolekte oparavan.

la Eski ou kapab donn en pti pe detay lo la, si i pa pou afekte sa proze ki plizyer bann biznesmenn lo Praslin pe espere pou konplete ki ot kapab ganny allocate avek over plis ki 50 bout later.

Mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Speaker.

Lo kote det, 2 fakter kritik ki’n fer nou nivo det desann.

1 i exchange rate.

In sorti R22 Dolar e la i apepre R14.

So nou’n ariv, nou exchange rate i deza pre COVID level.
So in Rupee terms nou det i redwir.

E dezyenm fakter se ki GDP osi pe ogmante.

Akoz det i ganny define as a percentage of GDP.

So ler ou GDP pe monte, of course ou debt, ou GDP i vin pli ba.

rate desann Savedir ler ou regarde se pou sa 2 keksoz arive, se e exchange economic activity, i ankor ki Gouvernman in kapab kick- start lekonomi ki ti’n vreman ater.

So i fakter ki’n koz sa 2 eleman pou improve.

Lo kote GDP growth, GDP growth i ase o again link to recovery in tourism.
E osi diversifikasyon ekonomik ki nou pe travay lo la.

So forecast se ki lekonomi pou grandi plis ki avan.

Me osi i enportan pou note ki i annan son baz osi in ti Akoz desann.

eksperyans en kontraksyon nou 122 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 apepre 14, 15 poursan dan nou GDP an 2020.

Savedir son baz ki pe soz i pli ba.

So ou growth i pli kantite.

Regarding proze lenfrastriktir lo Eve Island mon a pas avek SS ki a donn en pe detay lo la.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis.

SS.


SS PATRICK PAYET Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab.

Mr Chair si ou get dan Bidze orizinal IEA pou PSIP total ki nou ti donn li se R36.7 milyon.

Nou’n So nou pa’n koup li an antye.

ki definitivman proze pou kick- start.

Me selman kot i ete ozordi letan ou regarde i pa pou servi antye sa 37. vwar So definitivman nou koup zis sa bout ki pa pou servi, ki nou pou donn li ladiferans dan Bidze 2022.

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi SS.

Onorab Aglae.


HON EGBERT AGLAE Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi Minis.

Minis dan ou statement, ou’n abord en pti pe size IMF.

E pou mwan sa i reste the big elephant in the room.

Minis mwan mon ti a kontan petet eklersi nou en pti gin osi.

E mon krwar Lepep Seselwa osi i konnen.

Fas a sa revi bidzeter ki devan nou la ki zot in prezante, nou osi nou ti a kontan konnen, an relasyon avek progranm IMF, kan eski zot pou sorti pou donn nou detay neseser?
Pou nou kapab konpran osi ki direksyon ki nou pe ale avek Bidze e fiskal pei?

E dezyenmman Minis, ou’n tous lo size proze ki mon krwar i enportan.

Akoz mon krwar US osi in koz lo la, kot i konsern bann proze kapital pou nou koup en pe lo la.

E nou war poudir i ankor annan bann retar, malgre i annan larzan la pou kapab fer bann lenplimantasyon.

Now, baze lo sa Minis, focus i lo Gouvernman, me selman osi nou bezwen mazin nou dimoun.
Nou annan nou bann dimoun ki dan difikilte ki’n pran bann loan pou fer zot mon pe koz proze konstriksyon loan personnel, eski Gouvernman osi i annan en diskisyon dan sa laliny?

la, pa - Vi ki pri materyo i kontinyen monte, e sonm ki zot gannyen sirtou ek HFC ceiling zot fini meet, zot pa kapab ganny ankor.

123 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Eski i annan en diskisyon osi pou kapab anmenn en soulazman, pou sa bann dimoun kapab konplet zot proze an longer di tan dan lavenir?
Sa i mon kestyon Minis.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

MINISTER NAADIR HASSAN But this is the agreement Onorab!

(Interruption) MR SPEAKER Wi nou a permet Minis reponn kestyon.

MINISTER NAADIR HASSAN MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Speaker.

Mersi ou kestyon.

Onorab pou Onorab ou’n mansyonnen poudir IMF is the elephant in the room.

ti Me lans ler nou progranm IMF, mon ti vin dan Lasanble pou 4erd tan, 5erd tan pou eksplik progranm IMF.

Me in the room zot pa ti la.


(APPLAUSE) MINISTER NAADIR HASSAN E dezyenm, pwen ki mon a fer, se ki progranm IMF, progranm IMF is a, progranm IMF is a public document.

Mon pe sirprannen what the elephant in the room.

It’s a public document!

Kekfwa zot pa ankor lir li.

Me it’s a public document.

The IMF document, staff report is a public document!

is (Off-mic) Kekfwa Onorab pa tro familiar avek sa.

Me the IMF staff report is the Agreement that the Government has signed!
MR SPEAKER Onorab Pillay atann ou ava demann ou kestyon en pti kou.

Minis ou’n konplet ou larepons?

MINISTER NAADIR HASSAN Wi, mersi Mr Speaker.

Me mon pa konnen ki progranm, mon pa kapab envant en progranm.

Akoz what has been agreed is a published document!

So sa i lo kestyon IMF program, napa okenn elephant in the room, parey zot oule krwar tou keksoz i public, e mon ti vin eksplike.
E lo kote capital projects ki Onorab in mansyonnen regarding bann dimoun ki pe ganny difikilte HFC, mon krwar 124 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 sa i en keksoz ki nou kapab regarde ki serten soulazman.

Me tousala i depan ler ou pe pran en loan, ou amount ki ou pe pran, lo ou affordability, lo income ki ou pe gannyen.

i baze So mon krwar sa louvraz ki nou ava fer, se regarde within bann different income levels, what affordability threshold in terms of increasing.
So sa i en keksoz ki nou kapab gete.

Mersi.

the is MR SPEAKER Wi Onorab Aglae eski ou oule klarifye?

HON EGBERT AGLAE Minis mersi pou ou larepons.

Mersi pou ou politik ki ou’n fer.

Minis sa ki mwan mon anvi konnen Minis, wi ou’n prezant ou progranm IMF avek Lasanble.

Me lenpak ki sa pti Kreol ki anvi konnen avek bann progranm sosyal ki egziste, napa personn ki vin devan ki eksplik zot an detay ki mannyer zot ganny afekte!

Sa i mon konsern Minis.


Minis lo kote sa zafer loan Minis, sa ki mwan mon pe met devan ou, i pa the new one ki pe ganny pran.

I bann existing ki pe ganny pran, ki dan semen, COVID in antre, zot in vwar zot dan difikilte e prezan, pa kapab fini.

Se sa ki mon anvi, ti pe met devan ou.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

lesplikasyon adisyonnel.

Minis ou annan MINISTER NAADIR HASSAN pou Mersi Mr Speaker, mersi Onorab kestyon ou adisyonnel.
Lo progranm IMF mon vreman pa konnen ki pou dir ou, ankor apard ki tou keksoz in ganny met piblik.

Mon pa kapab envant keksoz ki pa egziste.

Lo ou dezyenm pwen, mon note.

E nou ava regarde ki serten keksoz ki nou kapab fer pou anmenn soulazman, mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab Esparon.

HON REGINA ESPARON Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker anba Social Program of Government Ms Tamatave in fer resorti ki FA4JR in kout zot mwens.
Mon konnen ki atraver en legzersis ki ti ganny fer anba nouvo administrasyon, zot ti dekouver ki i annan serten lakonpannyen ki ti’n ganny sa lasistans malapropo.

125 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 E zot ti ganny ankouraze pou rann.

Konbyen ki’n fer li e ki kantite larzan zot in ranmase atraver sa legzersis?

Si i annan anba ki head reveni in ganny mete?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Speaker, mersi Chair, Onorab pou ou kestyon.
Kekfwa mon ava pas laparol avek SS, vi ki i ti pe dil avek sa issue FA4JR.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

SS.

SS PATRICK PAYET Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab.

Premye kekfwa Mr Chair, premye eleman se, i annan en odit ki pe konplete, en hopefully by the end of this month nou resevwar premye draft sorti kot Oditer Zeneral.

Pou zot regard avek nou dapre zot rapor, kwa bann bann komanter, rekomandasyon ki zot in mete.

Sa i premye step ki nou pe pran.


ouswa E secondly, nou, nou ankor pe kontinyen fer legzersis internally.

Mon konnen i annan apepre R800mil ki’n ganny rann.

Diferan depi bann overspending, ki i annan letan zot, nou’n apros zot, nou’n vwar, internal assessment ki nou’n fer.

bann e E sa direkteman i al - vi ki i annan ki relye avek kont 2021.

It goes back, i pa vin dan Bidze.

Me it goes back into (GRB), General Revenue Balance.

Me selman i annan ki nou pe kontinyen.


Par egzanp i annan ki nou pou bezwen, ki nou pe lyez avek Attorney Zeneral.

Par egzanp mon konnen i annan en lakonpannyen, i annan en lotel Praslin ki’n overpayment almost ganny R200 a R300mil.

E nou pe fer prosedir avek Prokirer Zeneral pou nou met sa bann dimoun Ankour.

So i en prosedir kontinyel ki nou pe fer dan Minister Finans.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi SS.

Onorab Lemiel.

HON SYLVANNE LEMIEL Mersi Mr Chair.

Bonn apre midi Minis avek ou delegasyon.


ou’n mansyonnen, mon issue mon osi i lo zafer proze, akoz i en konsern apre lo kote lanplwa.

Minis Proze li menm, SS ou’n donn nou detay, ou’n dir nou en pti pe lo kwa ki’n ganny diskite pou dimoun avek konsernan India Grant.

bann 126 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Mon konsern Minis i se ki i annan bokou pti proze la nou pe koze.

I annan bokou proze ki’n ganny funded anba India grant Local Government.

Apre nou annan SLTA.


Mon pou donn legzanp semen Grand Riviére.

sekter dan trwazyenm E SS ou rapel nou ti vin kot ou, nou diskite, e sa semen in fini zis one phase.

So what will happen now avek dezyenm Ki faz, diskisyon ki pe ganny fer an se ki konsern sa bann pti proze ki ti tonm avek sa bann antite, kwa ki zot in ganny diskite, kwa ki’n ganny tonm dakor lo la?

faz?
faz?

Dezyenmman, nou pe vwar ki Minis, ou’n nonmen dan 498 post pou recruitment ki ti annan pou fer, i annan zis 144 aparaman ki zot in kapab, bann diferan Lazans in kapab recruit 144.

Ki mon ti a kontan konnen, la nou dan progranm IMF, petet i kapab annan serten restriksyon lo kote recruitment, mon pa konnen.

Eski, akoz i annan bokou landrwa dan bann Minister, zot pe konplent kantite travay pou en dimoun, konmsi ki i annan pou zot fer.
Petet sa recruitment ti’n merit e ganny fer pou ease en pti pe lakantite travay lo serten dimoun, pa dan tou Minister, me dan serten Minister.

Me selman zot pa’n ganny sans recruit.

So ki i arive Minis, avek tou sa bann post?

Mon ti a kontan konnen, eski sa bann post i ganny freeze?

Eski lannen prosen petet nou pou vwar larzan ni reganny mete dan sa bann Minister pou zot kapab fer zot recruitment?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Speaker.


Mersi Onorab pou ou kestyon.

Lo kote bann small projects, mon a les SS reponn sa kestyon, akoz anvi ki i ti pe travay direkteman lo la.

fleksibilite Lo kote bann post, bann post ki kritik, bann Minister i still kapab recruit, so i still annan pou recruitment.

E parey mon ti anonse ler mon ti dan Lasanble regarding reform IMF, se ki deza nou, sa ki nou dir nou wage to GDP i pli o ki the norm.
Savedir Gouvernman i bezwen careful lo recruitment moving forward.

Me i pa mean kot i annan nesesite kritik ki Gouvernman pa pou recruit.

So i annan sa fleksibilite, me ki mannyer mwan mon war keksoz, se ki ozordi kekfwa dan 127 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Gouvernman, i annan landrwa kot i overstaffed me i annan landrwa ki understaffed.

So mon krwar i enportan a longer ditan pou nou re balans sa.

Ki kot i annan tro bokou resours, nou move li kot napa ase resours.
So i bezwen annan sa mobilite dan lanplwa dan Gouvernman.

Rather zis kontinyen groser Gouvernman, me regarde ki mannyer nou servi resours existing, provided ki nou kapab retrain, retraining i en eleman enportan.

Ki nou kapab fer sa.

ogmant than kot So mon krwar nou bezwen get sa issue dan son totalite, annan fleksibilite, mobilite dan servis piblik.

So lo premye kestyon mon ava pas avek SS pou reponn.

Mersi.

nou MR SPEAKER Wi SS nou a pas laparol avek ou.

SS PATRICK PAYET Mersi Mr Chair.


Mersi Onorab.

Onorab pou premye faz proze sa premye 35milyon, i annan apepre 7.7milyon ki letan in ganny tender ki’n vin avek lavaler 9.75milyon ki pou en total proze 9 proze ki pa ankor konplete, ki zot pe fer prosedir now.

Dan diskisyon avek India, nou annan second phase ki nou’n soumet file, i annan 8 proze pou lavaler 35milyon.

Premye Ile Perseverance Day Care Center.

Extension of Old Peoples Home at Anse Royale.

annan i Coastal La Blague Management Praslin.


Anse Sanitation projects Anse Boileau School.

Second phase access road Grand Riviére Anse Royale.

So i dan second phase.

Apre i annan lenfrastriktir lakaz.

proze Apre i annan construction of Cascade District Office avek en poursantaz lo la pou bann support lofis lo POU, zis 335mil.

So i annan 8 proze ki lo total 35 milyon.


So nou’n soumet file pou second phase e an menm tan la nou pe dan diskisyon pou trwazyenm phase, pou nou regarde ki bann proze priyorite ki nou mete.

So tousala i bann plan ki nou pe fer, ki fer sir ki at least i dan Bidze 2022.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi SS.

Onorab Gervais Henrie.

HON GERVAIS HENRIE Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi tou dimoun.


Mon 128 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 premye kestyon, mon ti ava kontan Minis i eksplik nou, letan dimoun i tans a kalite savings ki’n ganny fer dan en Bidze, ki ti’n ganny prezante komansman lannen, zot ava fasilman krwar poudir, be i annan larzan la, akoz nou pa servi ki olye ou met akote.

Eksplik nou, akoz ki ou pa kapab zis depanse akoz i la?

Sa i mon premye kestyon.


Dezyenm kestyon, mon’n not lakantite ki Gouvernman in kapab, pa’n kapab plito recruit.

travayer E sa i donn nou en loportinite ozordi dan Lasanble pou dir avek dimoun, i annan travay la.

Amwen fodre vreman napa Seselwa pou pran sa bann pozisyon.

Me selman i annan travay.

E parey nou ti pe dir pou loportinite bomaten, dimoun aprose vin devan e zwenn leta dan milye semen.
Me kestyon ki mon oule demande, mon dezyenm kestyon ofet Mr Speaker, pou Minis dir nou, i annan sa zafer planifikasyon proze ki’n ganny leve par Onorab Cosgrow, Onorab Mondon e Onorab Lemiel in lev sa.

So toulezan bann MDAs i vin la devan, zot demann nou en larzan.

E sa larzan i sipoze fasilit bann progranm ki sa bann MDAs i fer avek bann target spesifik.

E resaman Minis, mon’n tann ou dan interview lo televizyon, ou pe koz ki dezormen Bidze pou annan 4 Pillar, non pa 1 ki pe met an aplikasyon depi 2013.
So mon anvi ou dir nou, e ou’n dir ki Bidze 2022 i pou en depar from what we’ve seen previously.

So ki mannyer zot pou revwar fason ki bann MDAs i planifye Bidze, ki menm nou lo sa kote latab nou pa ganny sa iritasyon avek zot, pa kapab recruit on time, pa kapab delivre proze on time?

So ki it’s a new departure for Seychelles.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis wi.

MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Lo ou premye kestyon akoz i enportan I fer sa bann cuts?
pou enportan, akoz parey nou vwar nou Bidze i en deficit.

Savedir ler nou Bidze i en deficit, nou bezwen borrow money pou nou finans sa deficit.

E, wi, dan en Bidze i annan 2 eleman, i annan reveni ki antre, i annan depans ki ganny fer, ok. E nou tou nou konnen poudir nou lekonomi pa ankor 129 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 ler ou ariv full kapasite parey i ti ete.
E lekonomi pa full kapasite, savedir reveni pa ankor ariv nivo ki ou ekspekte i devret ete pou li kapab finans tou ou depans.

So i enportan ki nou re anmenn nou Bidze pli vit posib, sa ki nou dir li en neutral budget.

Savedir ou pa pe fer en deficit.

E pou fer sa nou bezwen koup kou.

E lo kote koup kou, mon pa krwar nou pe menm war full potansyel kot nou kapab koup kou.
Akoz i annan en kantite louvraz pou ganny fer, ki nou at Minister Finans nou pe travay avek, ek bann lezot antite Gouvernman, kot sirtou bann Lasante, gro Ledikasyon, kot nou santi bann teknisyen at Finans, kot i annan gaspiyaz, ok?

Minister, Larzan pa pe ganny servi dan fason pli efektiv ki i kapab.

E nou pou bezwen met plis kontrol.

E sa i lead mwan lo sa dezyenm kestyon ki ou’n mansyonnen, lo sa ki nou ti lanse, results-based management.
the Results management ti ganny lanse depi 2013, parey zot konnen.

E zis enn son pilye ki ti ganny enplimante.

E problenm se ki pou li anmenn rezilta, i pa kapab mars lo en pilye.

i Because bezwen supporting Pillars from lezot, i bezwen annan monitoring, i bezwen annan performance management, i bezwen annan ou stratezi.

E ozordi sa bann lezot pilye pa egziste.

Sanmenm sa i annan en kantite mankman planning dan pei.

Se ki, ki mannyer budget process i arive ozordi.


Nou war figures i ariv kot Minister Finans, ki zis figures, me ki son stratezi deryer sa figures?

Ki sa Minister, sa Lazans i oule achieve?

Because sa stratezi ki sipoze drive ou budget request.

eski E i pa neseserman pe arive ozordi.

Nou pe, e menm Lasanble, Lasanble i aprouv en pe Bidze, kestyonnen dan budget time, eski zot pe kestyonn ki mannyer sa Bidze ki zot pe al aprouve i ed en MDA pou li achieve son stratezi?
zot ler Lasanble Sa i bann right question pou komans demande.

E nou at Finans nou pe komans demande.

Ler ou vin demann en Bidze, ou bezwen annan en stratezi ki ou oule achieve.

E son lot bout, se ki i annan monitoring.

Si ou pa pe 130 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 delivre, i bezwen annan en konsekans.

E son konsekans, ou annan ou performance management.

Si ou, ou ansarz an MDA, ou’n set ou stratezi, ou’n ganny ou Bidze, me ou pa’n kapab delivre.
Ler ou fer performance management, i bezwen annan en konsekans, i bezwen annan accountability.

E sanmenm sa ki ozordi i annan en kantite problenm dan Public Service Delivery.

Akoz tou sa bann pilye pa egziste.

So, i en, parey mon ti dir lo televizyon, this is a massive job pou sanze sa.

Akoz ou bezwen sanz mindset, sanz kiltir travay.

Me si nou oule anmenn sa fason ki effectiveness dan Gouvernman i operate, nou napa swa, nou pou bezwen sanze.
nou Sansan pou kontinyen reste proze pa ganny recruitment pa enplimante, ganny fer.

Tousala i sentonm en pli gro problenm.

La nou pe war son sentonm la, ok.

So i annan en massive job to do, pou nou enplimant RBM, Management Results-Based dan son totalite.

Me sa i en proze ki pou pran years.

Akoz ou pa kapab sanz mindset overnight.

Mindset takes time, akoz ou bezwen annan prosedir change management, en nouvo fason fer keksoz.

So i sa ki nou at Minister Finans nou pe pouse pou anmennen.
Akoz nou oule war ki Bidze i ganny servi dan fason pli efektiv ki anmenn rezilta pou lepep.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab Sebastien Pillay.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker pandan son ladres lo Bidze sa lannen, Minis ti dir ek nou koumsa poudir, sey mon repet li verbatim Mr Speaker, for Governments Capital Investment for the years 2021 to 2023.

Program Comes to a total of R4.7 billion, ou rapel Minis?
40 percent of the investment has for been implementation in 2021 to a sum of R1.9 billion.

budgeted for projects E budget allocation for capital 2021 represents an increase of 58 percent.

Savedir 60 poursan ti sipoze ganny enplimante 2022 ziskan 2023.
Ki mwan mon ti reponn ou, mon ti dir ou poudir sa i anbisye, if you recall Minister, 131 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 mon ti dir ou sa i vreman anbisye e ki i pa pou posib pou Gouvernman depans sa kantite larzan lo capital expenditure pandan en lannen ki nou pe vwar en pandemik e difikilte.

In turn out to be true.


Pozisyon ki mon parti ti pran, se ki ou pou bezwen vwar en reduction dan capital expenditure ki ou Minis ou ti reponn mon pa neseserman dakor ek sa lide, me ki sanmenm sa ki’n arive.

ou ou ki Nou’n vwar en rediksyon R800 bilyon something.

Savedir around R1 bilyon in ganny reduced.

Ok?

R800 milyon something, R837.5milyon.


Which brings prezan to the point, se ki lannen prosenn prezan, ler ou pou prezant Bidze sa lannen ki pe vini, sa larzan i bezwen prezan ganny met dan Bidze sa lannen ki pe vini.

E Onorab Gill in fer en pwen li.

Se ki en kantite sa bann larzan i bann Grants ki annan en net effect.

I antre i ganny depanse, si i pa antre i pa ganny depanse, so i annan en net effect letan i sorti dan Bidze.
se ki Eski risk ki sa pe fer, eski i posib ki risk ki sa i kree, ki lenplimantasyon lakantite proze i ogmante pou 2022?

E ki fer ki la nou pou en pe enplimant zis 25poursan e nou pou bezwen enplimant plis an 2022.

Oubyen eski nou pou pous lenplimantasyon sa bann proze dan sa progranm, pou sorti 2023 pou al 2024 oubyen 2025?

Sa i mon premye kestyon Minis.

Mon dezyenm kestyon Minister, ler nou get ou bann koupir ki ou pe koz bann savings ki enportan nou koman Lasanble nou eksplik dimoun.
La mazorite en kantite sa bann larzan i bann Grants, e bann donasyon.

200 ekek milyon ki PUC ti sipoze pran, 800 ekek milyon, i fer apepre R1 bilyon dan sa 1.1 bilyon.

i Savedir reste nou around 100 milyon ki pe ganny koupe somewhere along the line dan bann diferan antite lo bann konponan lokal ki nou pe mete.

Be eski ou kapab eksplik Lasanble Minister.

Lefe ki i ti annan sa ki nou’n ganny dir e menm nou FPAC nou ti ganny enformen par Oditer Zeneral ki i annan en Government wide freeze lo recruitment.
Unless parey ou’n dir, dan bann pozisyon kle.

Me bomaten Vis Prezidan li in dir nou poudir Gouvernman pou kontinyen recruit, akoz i bezwen achieve son progranm.

Eski ou asire, eski ou kapab reasir nou Minis, ki dan 132 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Gouvernman tou dimoun pe koz menm langaz an se ki konsern lapros pou redwir sa wage to GDP ratio?

Pou li retourn mon krwar, kot nou pe rode, nou pe rod around 7 a 10poursan mon krwar, ki ozordi i par lao sa ki sipoze ete?
Mon trwazyenm i pwen Mr Speaker, e sa vreman, vreman enportan.

An se ki konsern bann etidyan ANHRD ki pa pe kapab al lekol sa lannen, i annan en koupir bidzeter, apepre 37 tronpe milyon si mon pa Minister, right?

37 million.

Eski ou pe osi dir nou ki, next year, akoz sa larzan ti’n bidzete baze lo demann ki ANHRD ti fer.

Mon kalkil lakantite zanfan ki sipoze al etidye, ki sipoze sa.

prezimen in Sa bann dimoun i la, zot reel, sa larzan i bezwen ganny depanse against sa.
Mon pa tro, tro rapel kan ANHRD i fer fer savings an relasyon ek training pou bann zenn.

Eski Gouvernman pou met ankor sa lokasyon bidzeter dan Bidze ANHRD for 2022?

en E alors eski nou riske pe budget revised vwar en upwards increase budget pou ANHRD ki kapab mont par apepre R40 milyon.

Si Minis i kapab for ANHRD, reponn sa 3 kestyon pou mwan pou le moman Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou 3 kestyon.


Lo premye kestyon lo kote proze, si nou pou bezwen pous li.

Nou pe fer diskisyon an preparasyon Bidze 2022.

E parey ou konnen, Bidze 2022 i en 3 year, nou annan en Bidze 3an.

So ou pou annan 2022, 23, 24.

So sa bann lenformasyon lo ki mannyer proze i bouze, vi ki i annan ki pa’n ganny enplimante, i a vin pli kler dan soumisyon Bidze 2022, ki i donn ou ki mannyer sa bann proze i etale over 3an, ok.
Lo kote recruitment, mon krwar pozisyon i kler, se ki zeneralman nou bezwen sorti, i 12, dernyen kalkilasyon wage to GDP i 12.6, 12.8 poursan.

E son target ki nou anvi reach se 11 poursan, ok?

So wage to GDP, i annan 2 eleman, i annan wage, i annan GDP.

So pli ou GDP i increase osi, i allow ou pou spend plis lo wages.
So sa akoz ou metrics ki ou servi as a standard pou kantite Gouvernman i depanse 133 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 lo wages i bezwen ki kantite ou lekonomi pe grosi.

I kapab then afford pou Gouvernman pey plis saler.

So parey mon ti’n mansyonnen ek Onorab avan, i annan en se zeneralman restriksyon lo recruitment.

Me kot i annan en nesesite kritik i pou bezwen recruit.

recruit, Gouvernman Akoz si dezyenm, i annan en nesesite kritik ou bezwen fer.
Me selman tousala i bezwen fer within the overall Wage Bill ki ganny agree tou le lannen par Gouvernman.

So i annan en cap, ok.

Lo lo trwazyenm kestyon, ANHRDC, 37 milyon.

Mon konnen, diskisyon ki mon’n fer avek Minis pou ledikasyon, i annan en kantite, i annan en pe manrmay ki rather than, ki’n pas anba funding Gouvernman, ki’n free scholarship, ki’n ganny, ki donnen.

ganny bann So sa i ede redwir en pe balans ki tonm lo Gouvernman.
Me mon konnen SS osi ou ti’n fer en diskisyon lo la, kekfwa ou kapab donn nou en pti update pli detaye.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

SS, wi.

SS PATRICK PAYET Mr Mersi Mr Chair.

Chair, letan nou regard the Budget 2022 diskisyon ki nou ti pe gannyen avek ANHRD avek Minister Ledikasyon, zot ti’n propoz en adisyonnel 79 milyon apepre pou lannen 2022.

Me selman dan diskisyon zot in vwar ki kekfwa i annan bann avenue ki sa i kapab redwir.

Definitivman i pou annan en increase.


Me selman nou pe estimate kekfwa i pou apepre R40 a R50 milyon adisyonnel dan 2022.

Me sa i prenon kont nou Bidze mwayen term ki nou pe mete.

E zis pou azoute dan premye kestyon lo kote capital expenditure lo sa ki Minis in dir lo paz dan nou dokiman Mid- year Economic and Fiscal Outlook ki nou’n share avek Lasanble, ki nou pe share avek piblik osi, lo paz 25, nou’n donn zot en pe detay lo capital expenditure.
Parey zot pou vwar lo latab 21, dan Bidze 2021 ti 490 financing domestic milyon.

E nou’n redwir li zis pou vin 447 milyon.

So ou vwar sa diferans ki nou’n redwir li.

It’s not significant konpare avek Grant financing ki ti 1.19 billion li to R605 e nou’n redwir milyon.

134 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Dan loan ki foreign mazorite nou konnen son lenpak i because of the foreign exchange konponan e apre bann lezot proze ki pa pe materyalize.
In ganny redwir sorti 316 milyon pou ariv 107 milyon.

So ou pou vwar ki foreign Grant i significant letan ou konpar domestic financing avek foreign financing.

E sa i lo latab 21 dokiman Bidze ki nou’n share.

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Wi Onorab Pillay, nou ava, ankor enn.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker mon oule dir ek Minis, poudir si ti’n sitan i pa defensive ler i ti vin reponn mon, reponn nou ladres Bidze, i ti ava’n realize poudir i ti annan serten merit dan bann pwen ki nou ti pe avanse anver son Gouvernman.

Me sa i soulev en size ki vreman enportan.

E sa i vin lo lenpak ki sa i kapab annan lannen prosenn.

Akoz nou la anndan, nou annan bann distrik e nou annan bann constituent ki depan lo sa Bidze ki pe vini lannen prosenn.
tou ki E nou ti a kontan demann Minis, baze lo bann prozeksyon ki pe ganny met devan nou prezan, bann revizyon ki nou pe vwar an relasyon avek GDP e an relasyon avek det, i pe ganny revize baze lo bann loan e bann Grants ki pa pe antre.

E lefe ki nou pa pe bezwen pey sa bann loans sa lannen, i pe donn nou en pozisyon fiscal ki en pe pli konfortab as oppose to ki nou ti pe komans lannen avek.

devret La nou war nou, mon pa pe dir konfortab dan le sans ki nou ekstrememan konfortab.
Me lefe reel i reste ki nou annan 7 poursan apepre deficit.

Ki lo preski lo menm nivo ki 2017.

So kestyon fondamantal ki nou pe demann ou Minis ozordi, se ki going forward prezan an relasyon avek, sa i pou sa mid-year review.

Eski ladan i annan okenn keksoz ki pou ganny revize going towards the year ki pou ganny sanze, depandan lo sityasyon bann pei ki sipoze donn nou bann grants, ki sipoze bann financing.
donn nou lo Oubyen depandan sityasyon lazans Gouvernman pou li fer lenplimantasyon tel proze oubyen tel keksoz?

135 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 Si sa i le ka, then nou pou bezwen, nou pou bezwen antisipe ki menm sa mid-term review ki ou pe donn nou, i pou annan azisteman ki pou bezwen ganny fer.

Eski ou kapab klarifye sa pou mwan Minis.

E zis anpasan mon oule met devan ou, petet ou ava lyez avek Minister pou Responsab pou Sport.

Bomaten i ti prezant nou plizyer progranm.


Me sport in sibir en budget cut, nou pe wonder ki kapab mannyer enplimant bann tou progranm si zot pe reganny bann koupir bidzeter.

pou zot zot So petet PS i kapab annan bann diskisyon avek Sports Council pou vwar si zot kapab reelman bann progranm ki bann MNAs pe demande i ganny enplimante pou zot bann constituent.

Mersi Mr Speaker.

enplimant MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

Yes please repons.


MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Speaker, mersi Onorab pou ou kestyon.

Konsernan, ou premye kestyon ti pou regarding Grants.

Me mon krwar, SS mon krwar in eksplik ase detaye bann delay ki in gannyen dan bann grants sirtou lo kote India ki ti form mazorite bann Grants ki ti’n, pou bann proze.

Lo kote, sorry, premye kestyon si ou ti kapab zis repete.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

E mon kapab zis klarifye please.

MR SPEAKER Yes please eklersi wi.


HON SEBASTIEN PILLAY Mr Speaker issue ki nou annan, i se ki nou revizyon potential growth dan GDP, i baze lo ki nou pa pe bezwen pey oubyen pe tir larzan pou kouver sa bann det pou le moman.

E nou pe ganny en reset, be selman sa reset i pli ba, mon krwar, nou’n dir konbyen, 50 poursan konparab avek lannen pase.

Mon krwar Mr Vale ti dir something like that, si mon recall byen.
So ki mon pe demann Minis, se ki eski i annan okenn revizyon ki pou ganny fer ziska lafen lannen ant sa bann Grants?

E prezan si sa lannen prosenn pa, pou napa en lenpak lo defisit ki nou pou ganny, ki pou nobou vwar avek Bidze 2022 ki nou pe al pran very soon.
136 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 ganny konmans Akoz mon lentansyon Mr Speaker se atraver FPAC, pou nou en diskisyon avek Minister finans, pou nou komans regard Bidze, pa zis ler in fini ganny depanse atraver rapor Oditer Zeneral, me pou nou annan en swivi avek Bidze ler i pe go on.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Minis.

MINISTER NAADIR HASSAN Ok. Mersi Mr Speaker, mersi Onorab pou ou repet sa kestyon.

Lo kote ki mannyer Grants i afekte growth in GDP.


Sel fason ki, annefe ler, akoz bann Grants i vini e i annan en depans ki arive, i annan aktivite ekonomik ki relye avek en Grant domestik.

So annefe ler ou grants i retarde, ou GDP i vin pli ba, ou GDP i ti pou pli o si ou ti annan sa Grants.

Me ler ou pe koz lo foreign financing, tousala, ou konnen, the team at Finance i travay lo en, sa ki apel en macro fiscal framework.

E i met tou sa bann prozeksyon ladan, ki mannyer i pou marse.
E ler i annan en sanzman ki arive, sa i ganny aziste e keksoz i re aziste son lekor within the macro fiscal framework.

So mon pa antisipe ki sa i from sa koz any problenm perspektiv pe ou ki mansyonnen Onorab.

Me zis osi pou mansyonnen, parey bann proze ki pa grant financing e ki loan financing, en.

E kekfwa la, ok, pa proze me plis lo kote bann budget support.

Sa i vin avek bann extensive grace period also, ki allow nou letan pou nou aziste e kapab konmans re peye.
i tousala dan ganny Be corporate ou macro framework.

Ki allow ou pou fer sir poudir i soutenab.

tou keksoz That’s why ler ou dan en progranm IMF, tou sa bann keksoz i ganny forecast 5 years li.

Akoz pou gete ki mannyer sa i reste soutenab finans Gouvernman.

lo Lo kote sport, mon’n not ou komanter e i e diskisyon ki ler, annefe nou pe fer, nou’n fini, nou pe komans diskisyon Bidze avek tou bann MDAs.

E sa i ava antre dan diskisyon.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis.


Mon’n ariv a lafen bann lalis entervenan.

Nou a repas dan Staz Lasanble sa pou prezantasyon.

Minis eski ou kontiny nou 137 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 07th September 2021 annan okenn mo final avan nou terminen?

MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Speaker.

Non mon pa pou dir bokou.

Mon zis ti a kontan rekomann ek Lasanble ki zot sipor lo sa Supplementary Appropriation ki pou bezwen ganny fer.
E posibleman next week, e ki osi nou kontinyen sa travay pou nou anmenn finans pei lo en baz pli soutenab devan.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Mersi Minis e bann zofisye ki avek ou.

E nou a dir ou bon kouraz e bonn kontinyasyon dan ou travay.

Mersi bann Manm e nou a rezwenn demen bomaten 9er.

Nou adjourn.

(ADJOURNMENT) 138