Source document: https://docs-lawep.s3.us-east-2.amazonaws.com/1698080024297.pdf (Seychelles)
Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 NATIONAL ASSEMBLY OF SEYCHELLES Tuesday 14th June, 2022 The Assembly met at 9am National Anthem Moment of Reflection Mr Speaker is the Chair MR SPEAKER Mersi.

Bonzour Manm Onorab, nou Lasanble, bonzour nou staff Sekretarya e nou piblik ki pe swiv nou.

Byenveni pou nou sesyon travay pou sa semenn.

enn avek Mersi pou zwenn nou ankor enn fwa, pou akonpanny nou dan sa travay.

Nou a komans de kominikasyon.


Premyerman mon le raport avek Lasanble avek manm Ki loperasyon kont lenfestasyon mwazi, in al byen.

Nou’n menm al pli lwen ki sa landrwa kot mwazi ti'n ganny detekte.

piblik, E nou'n fer osi bann landrwa kot sa kondisyon ti pe prezan komans donn siny ki pou annan problenm.

Pou Manm eksprim piblik dezapwentman lo lenteripsyon Lasanble semenn pase, mon remersi zot pou zot latansyon.
E mon asir zot ki sa loperasyon, i pou evit nou toudswit problenm pli grav e pli gran lenkonvenyans pli tar.

Mon remersye nou staff, ki'n travay dir semenn pase sa weekend avek bann kontrakter ki nou’n apele, pou rektifye problenm e met keksoz annord.

Mon a mansyonn spesifikman staff Media Unit, Maintenance, Housekeeping, Management e osi byen ki SBC ki'n ed nou.

Mersi tous.
Mersi tous.

zot pou vandalizm En dezyenm pwen, serten Manm in apros mwan pou adres demande lensidan dan Katedral Imakile Konsepsyon semenn pase.

Olye ganny enn de Manm pou fer diferan ladres, mon'n deside mon a fer enn, lo mwan menm lo lapar Lasanble an antye.

latristes eksprim Alor lo lapar Lasanble, ek mon kondannasyon lo sa lensidan ki'n al kont laliberte relizyon, kont respe pou tou group dan nou sosyete, e kont valer nou Nasyon.
Katolik oubyen pa katolik, krwayan oubyen pa krwayan, nou pa kapab toler en tel aksyon, ki ofans en parti nou parti nou popilasyon e ki kont Lalwa nou pei.

Nou eksprim solidarite, avek bann ki'n ganny afekte e mon remersye Manm Lasanble ki'n eksprim solidarite avek 1 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 group ki'n ganny afekte, e avek popilasyon an zeneral.

Mersi tous.

Prezan mon pou donn Onorab Audrey Vidot, laparol lo partisipasyon Lasanble dan en lo Inter-sectoral Disabled ek Elderly.
Onorab Vidot.

Meeting HON AUDREY VIDOT Mersi Mr Speaker.

Bonzour Mr Speaker.

Bonzour tou Manm Onorab, e tou Manm piblik ki a lekout.

Mr Speaker, mersi pou laparol.

Pou donn mwan lenformasyon Lasanble, Merkredi e piblik ki a lekout.
sa etablir Merkredi le 8 Zen, Onorab Naddy Zialor avek mwan menm, nou’n asiste premye rekont Inter-sectoral Committee par Departman Lafanmir avek bi Lazans, diferan group lorganizasyon Departman e Gouvernman, non gouvernmantal, e endepandan, pou idantifye bann fakter ki tous bann dimoun aze, ouswa en bann dezabilite.

dimoun avek e ganny Swivan premye meeting briyevman nou'n enformen, ki lo bi sa meeting.

Ki sa komite, e nou'n ganny serten demande pou met propozisyon.
Par kont nou ti osi swete, ki omwen, annan en term referans pou ki i gid travay sa komite, ki pli boner posib osi, ki bann dimoun ki ti prezan, i bann diferan Departman ganny en bann dokiman neseser pou zot kapab komans travay ki Departman Lafanmir i pe ekspekte, de sa bann sak sa bann diferan lorganizasyon pou fer.

E nou osi met lo rikord pou enform Lasanble - bann i annan serten Manm, ki konsern ki ti'n ganny souleve.

Swivan petet bann lo Lalwa ki tous sa de group kad dimoun.
E i annan menm ki'n fer resorti kler poudir ki prenon kont ki bann Council, tou lede Lalwa in ganny retire, nepli egziste.

Alors i annan bokou travay ki sa komite pou bezwen al fer, pou kapab vwar ki mannyer pou kapab protez sa de kad dimoun.

E nou osi anvi fer resorti i ki, petet konsider, bann tel striktir parey, oubyen progranm, pou pli byen fasilit travay e pli byen prepare.
ler Gouvernman Nou ti ava swete ki omwen annan bann term referans parey nou dir, ki kapab vreman gid en direksyon travay pou sa Komite.

E annan en disiplin avek bann lorganizasyon, ki at least omwen pou en premye rankont zot tou zot prezan, pou asire pou montre vreman 2 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 lenportans, ki nou anvi tous sa de group kad dimoun.
Alors koman reprezantan Lasanble, i enportan ki nou fer resorti ki prenon kont ki kantite travay ki nou bann Manm nou annan - e nou ti a swete ki letan zot bezwen, Gouvernman i bezwen nou Manm Lasanble pou reprezant Lasanble lo bann tel size, pou o mwen pli byen prepare e annan bann dokiman neseser pou valoriz letan.

Prenon kont ki bann gran, gran group dimoun dan diferan Departman ki pe zwenn, pou ki keksoz i ganny fer byen e vit.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.


Mon a prezan laparol Onorab Wavel donn Woodcock pou en leksplikasyon personnel.

Onorab Woodcock.

HON WAVEL WOODCOCK Bonzour Mr Speaker.

Tou Manm e tou dimoun a lekout.

Mr Speaker, mon demann ou en leskiz pou en lensidan ki'n arive dan en landrwa piblik Vandredi le 10 Zen 2022.

Dan en lesanz parol avek en lot parol, mon'n servi bann mo ki pa apropriye, dan en landrwa piblik, pou en Manm Lasanble Nasyonal.
Mon regrete pour sa kalite langaz ki mon'n servi dan sa lensidan.

Mon demann leskiz avek Lasanble Nasyonal, e okenn lezot dimoun ki mon'n ofanse, enkli zabitan mon distrik.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Bon mon pou osi donn laparol, Onorab Cosgrow pou en matter of privilege.

Briyevman Onorab.

HON WALLACE COSGROW Mersi Mr Speaker.

Bonzour Mr Speaker, bonzour tou Manm e lekout.


Mr tou dimoun a Speaker ozordi, i mon matter of privilege i, an sa ki konsern en kestyon ki mon ti'n met devan Lasanble Nasyonal.

En Urgent Question an sa ki konsern, Lalwa ki'n ganny aplike pou restrikte trafik dan Lari Bazar e Lari Felix Paul.

An vi ki sa size, i en size ki dan domenn piblik e ki i annan kantite konsern.

Sirtou avek bann bazardye, bann dimoun ki vann dan Lari Bazar e osi bann dimoun ki annan biznes dan Lari Bazar avek Lari Felix Paul.
Mon ti santi ki ti annan serten irzans pou met sa kestyon devan.

Me malerezman mon kestyon pa'n ganny pran ozordi lo Order Paper, koman en Kestyon Irzan.

E mon ti anvi fer pep Seselwa osi konnen ki poudir nou lo sa kote sa latab, 3 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 nou pe pran sa koman en size tre serye.

E i en size ki nou anvi debat lo la isi dan Lasanble Nasyonal.

E mon priye ki Lasanble Nasyonal, i ava vwar irzans e i ava kapab donn nou en loportinite, pou koz lo sa size.
Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Mon'n pran note kestyon ki Onorab Cosgrow in mete.

Diskresyon Speaker i lo kestyon i enskrir lo Standing Order.

Mon konsern Onorab konpran Cosgrow, e mon pou aksepte son kestyon pou nou kapab pran o pli vit ki posib.

Mersi.

Onorab Pillay, i le met en privilege lo en klarifikasyon.

Onorab Pillay.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Bonzour Mr Speaker e bonzour tou Manm Onorab.

Mr Speaker, permet mwan pou zwenn avek ou pou siport mesaz ki ou'n lir bomaten.
An relasyon avek sa dan lensidan Katedral.

arive ki'n Mon krwar sa ki ou'n dir, i santiman encapsulate lamazorite.

Annefe tou Manm dan sa Lasanble.

E mon swete ki bann Lotorite konsernen ki fer zot travay.

E retrouv bann ki koupab e sa i pa en lensidan ki repet ankor.

Mr Speaker mon matter of privilege i relate to enn nou bann Standing Order ki dir, enn rol Lasanble se pou press Minis pou lenformasyon, oubyen pou aksyon.
Dan en kestyon ki mon ti demann Minis Devika Vidot an relasyon avek bann pti biznes, Minis ti enform nou ki annan 2500 nouvo biznes ki'n anrezistre.

Sa ki nou, nou pe gannyen e se ki sa bann biznes ti deza sa bann biznes ki ti pe fonksyonnen.

Me ki'n annan zis en formalizasyon bann licenses ki sa bann biznes i annan.

Sa ki nou pe demande Mr Speaker, se ki Minis i klarifye avek Lasanble, si sa i bann nouvo biznes ki'n anrezistre, oubyen bann biznes ki ti an egzistans?
E ki dan sa lespri, nou fer ki lenformasyon ki bann Minis i vin donnen devan Lasanble.

Bann lenformasyon ki korek.

E ki Lasanble i kapab kontinyen met presyon, pou asire ki okenn Minis ki vin asiz dan sa sez la devan, i donn nou lenformasyon ki korek.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab Pillay.

Mon a met sa demann pou klarifikasyon devan Minis konsernen.

Mersi.

4 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Nou annan Prezantasyon Papye, e mon ava apel Madanm Deputy Clerk pou fer sa.
MADAM DEPUTY CLERK Bonzour Mr Speaker.

Bonzour tou bann Manm Onorab e bonzour tou dimoun a lekout.

Prezantasyon Papye i comme swivan: S.I.

70 of 2022 Customs (Tariff of Management and Goods) Classification (Amendment) (Regulations) 2022 e Defence Security Committee - Site Visits Report to 2021.

Mersi Mr 2020 Speaker.

and MR SPEAKER Mersi rapor Defence and Security Committee, Onorab Arissol pou prezante – wi?

HON SANDY ARISSOL Bonzour Mr Speaker, bonzour tou bann Manm.
Mr Speaker mon ti a kontan prezant avek Lasanble enkli ou en kopi, Rapor pou Komite Defans Sekirite ek Lentelizans.

Mr Speaker zis mon a pas enn pti revi lo la.

Rapor ki nou pe donnen se senpleman pe prezant avek Lasanble, enn de bann travay ki nou’n fer koman en komite.

Spesyalman bann vizit ki nou'n fer.


E pou bann dimoun ki pe ekout nou deor, zot a rapel poudir, sete sizyenm Lasanble, ki ti kree sa komite, zisteman pou en, kolaborasyon etablir en fason travay, ant Lasanble Nasyonal avek MDAs deor ki reste konekte avek lord, lape, sekirite pei.

annan nou E zot a rapel nou ti etablir sa e nou annan 7 Manm lo la.

E sa komite ti ganny etablir zisteman pou nou annan en kolaborasyon Lafors Defans, Lapolis ek lezot Lazans ki involve dan sekirite ek lentelizans pei.
avek Dezyenmman, sa komite ti ganny formen zisteman pou nou kapab diskite.

E pour nou scrutinize Bidze, alokasyon Bidze ki nou donn bann lazans annan pou fer avek sekirite ek lentelizans pei.

Trwazyenmman, sa ki nou ti fer, se nou konsilte avek Lafors Defans, Lapolis ek lezot Lazans an relasyon ek sekirite ek lentelizans, e zot plan travay an relasyon ek sa ki zot fer.

Katriyenmman, nou resevwar osi bann rapor Mr Speaker.
Rapor par egzanp sorti kot Lafors Defans, Lapolis, ek lezot Lazans ki, annan pou fer avek sekirite ek lentelizans.

E tou bann Manm ki lo sa komite Mr senkyenmman, 5 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 tou nou’n Speaker.

Nou’n subscribe to an oath, or a solemn affirmation of secrecy pou nou pa devwal okenn lenformasyon ki nou gannyen an relasyon avek sa komite.

E mon ti anvi zis met dan ou latansyon, Mr Speaker sa komite i konpri 7 nou.

Son Chairperson se Onorab Clifford Andre.


Nou annan son Vice- Chair ki Onorab Francois Adelaide.

Nou annan Onorab Churchill Gill, nou annan Onorab Audrey Vidot, nou annan Onorab Doyace Porice, Onorab Michel Roucou e mwan menm mwan koman Onorab Sandy Arissol.

E dan nou rapor Mr Speaker, i annan tou bann detay, bann vizit ek bann travay ki nou’n fer.

E mon ti a kontan soumet enn avek Lasanble atraver ou koman nou Speaker Lasanble.

Mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi Onorab Arissol.


Madanm raporter, i a kapab kolekte rapor silvouple?

Mersi Komite Defans ek Sekirite.

Ankor enn fwa pour zot travay.

Nou aprezan pas lo Private Notice Question.

E mon a demann raporter pou apel Vis-Prezidan Afif e delegasyon ki la pou kestyon.

Bonzour Vis-Prezidan Ahmed Afif.

E byenveni dan Lasanble avek ou delegasyon, Mr Patrick Payet Sekreter D’Etat pour Finans.
Mrs Shella Mohideen, Chief Secretary pou Public Service, Mrs Nasreen Abdul Majid CEO, Seychelles Pension Fund.

Mersi zot kestyon partisipasyon Onorab Pillay Leader Lopozisyon i a prezant son kestyon silvouple.

dan pou HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Bonzour tou dimoun, ki pe swiv, bonzour Vis-Prezidan ek ou delegasyon.

E bonzour tou koleg Onorab.


Mr Speaker mon kestyon lir koumsa: - i Swivan lanons ki laz retret pou ogmante pour vin 65an, eski sa Lasanble i kapab ganny lesplikasyon lo: - Konbyen travayer ki’n fer prosedir pour pran zot retret laz 60an?

Ki i kapab lenpak sa annan lo travay Gouvernman?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Vis-Prezidan, ou larepons silvouple.

THE VICE-PRESIDENT MR AHMED AFIF 6 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Mersi bokou Mr Speaker.
Bonzour Mr Speaker, bonzour Leader Lopozisyon.

Leader biznes Gouvernman, tou bann Manm Onorab e tou dimoun a lekout.

Larepons premye parti kestyon, i comme swivan, selon lenformasyon ki nou’n resevwar kot Fon Pansyon; Pou lannen 2022, depi Zanvye ziska Me, i annan en total 176 aplikan ki annan selman 60an ki'n fer zot aplikasyon pour pansyon retret.

Parmi sa 176 aplikan, selman 60an.

I annan 36 parmi ki departman dan Gouvernman, e 140 i sorti dan sekter prive.
sorti Pou bann retrete laz 61an an montan, i annan 260 e sa pa enkli sa bann, ki 60an ki'n fer aplikasyon pou pansyon retret pou menm peryod Zanvye ziska Me 2022.

E parmi sa 260 aplikan, i sorti dan annan 68 ki Departman Gouvernman e larestan 192 ki sorti dan sekter prive.

E sa i enkli sa ki nou apel self-employed.

pour Savedir peryod 2022, ziska Me Zanvye 24poursan i reprezant retrete 60an an montan, ki sorti dan e sekter 76poursan i sorti dan sekter prive.
Sa i fer en total 436 Gouvernman aplikan ki'n pansyon retret.

fer aplikasyon Sa 436 i vin 176 ek sa 260, pou peryod Zanvye ziska Me 2022.

Annou regard lannen 2021; Pou lannen 2021 ti annan en total, 1008 aplikan i dan laz 60an an montan, ki'n kalifye pou en pansyon retret.

Ladan i annan 332 ki sorti dan Departman Gouvernman.

E sa i fer 33poursan, e i annan 676 ki sorti dan Departman prive, enkli bann self-employed ki reprezant 67poursan.
Si nou konpar sif Zanvye, ziska Me 2022 - taler mon ti dir 436 aplikan.

Avek lannen 2021, an antye kot ti annan 1008 aplikan, nou kapab dir ziska konmela sif 2022 i montre 43poursan kantite aplikan ki ti annan, an 2021.

Prezan mon pou al lo dezyenm parti kestyon, Onorab Leader Lopozisyon.

Onorab i normal ki ler bann sanzman parey sa ki'n propoze pou logmantasyon laz pansyon i ganny anonse, i pou annan serten konsekans, pou bann landrwa travay.
Me i bon pou note ki, nenport ki travayer ki ti anvi pran son retret volonter ti kapab fer li ozordi.

Menm si ti 7 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 napa okenn sanzman dan Lalwa Pansyon.

Byensir sa Lalwa, i annan serten lenpak lo la.

Savedir sa risk, pou annan dimoun ki ti pran zot retret boner in toultan egziste li.

I pa en risk ki'n aparan, en sel kou.

Me byensir i ganny enfliyanse.


Me parey tou profesyonnel ki ki'n dan sa ki nou apel risk management, sa bann risk ti'n devret lontan, ganny idantifye e bann mezir met an plas pour redwir li.

Kestyon se ki mezir ki ti'n devret ganny met an plas byen lontan.

Larepons se ki sa ki nou apel succession planning.

Sa ki planifikasyon nou apel siksesyon, dan tou landrwa travay.

Mr Speaker sa en planning ki ti'n devret ganny fer lannen.
Me pandan plizyer sa nouvo lobzervasyon ki ladministrasyon in fer, se sa i landrwa, ki'n ganny en lot ladministrasyon neglize par oparavan.

lo siksesyon I kler ki nivo planning ek i formilasyon annan gran defayans ozordi.

Pli tar avek ou permisyon, mon pou demann Chief Secretary pou servis piblik, pou donn son lobzervasyon.

zot Departman pe met an plas koman lankadreman planifikasyon siksesyon.
ki E En lot defayans ki'n ganny obzerve se manpower planning, oubyen i annan ki poudir sa I human resource planning.

annan ankor bokou landrwa ki mank skills sets apropriye.

Alor Mr Speaker kestyon se ki nou pe fer?

An se moman nou pe travay, lo en plan siksesyon pour ki tou landrwa travay dan servis piblik e enplimante.

I enportan ki sak landrwa travay, i annan en tel plan.

ki Napa endispansab.


i adopte personn E Nou pa oule ki ler en dimoun i kite, oubyen pran son retret, sa landrwa pa kapab fonksyonnen.

ozordi, malerezman sa i en pe nou realite.

Nou pe osi travay lo en plan devlopman resours imen nasyonal, ki pou mars ansanm kot a kot avek nou plan stratezik Nasyonal.
Mon ti a kontan dir ki Gouvernman i deza, an dyalog avek Fon Pansyon, e Public Service Bureau, pou regarde ik mannyer nou kapab revwar Public Service Special Act, 2017, zisteman pou adres sa konsern devan nou.

Ozordi zot a rapel ki sa Lalwa ti ganny propoze par ansyen Gouvernman.

E siporte par Lasanble Nasyonal, e byensir ti ganny sizyenm 8 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 laprouvasyon ansyen Prezidan Faure.
Alor lide se pour revwar, ki mannyer nou kapab revizit sa pansyon spesyal, pour ki i a tonm formil ki pou tou zisteman travayer ki pou dan sa bann tel profesyon pou zot kontinyen reste dan lanplwa.

ankouraz, lo en Mr Speaker avek ou permisyon, Chief Secretary i a kapab donn en pe plis detay lo bann travay ki zot pe fer aktyelman.

Mersi bokou Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Vis-Prezidan, nou a donn laparol Chief Secretary.

CHIEF SECRETARY SHELLA MOHIDEEN Mersi Mr Speaker.

Bonzour tou Manm Onorab.


Travay ki'n komans ganny fer kot Public Service Bureau, in partnership avek tou bann MDAs, i en travay ki ase stratezik.

zot Parey konnen, Gouvernman pe rollout result- based management.

E sa travay ki nou pe fer dan result-based management nou pe osi regard plan stratezik.

Be osi kapasite pou nou kapab devlop sa bann plan.

E letan nou pe regard kapasite pou devlop, pou kapab enplimant plan stratezik ki nou pe devlope, nou pou bezwen regard skill set parey in ganny dir.
E osi number ki nou bezwen pou nou kapab enplimant nou plan.

E sa lenformasyon i pou dekoul dan en plan Nasyonal pou nou regarde ki nou bezwen, in terms of number, ki nou bezwen in terms of skills set, pou nou kapab enplimant nou bann plan.

En lot area kot nou pou travay lo la, i osi sa succession planning.

Succession planning i en keksoz ki nou pa zis fer akoz, nou krwar dimoun pe pran retret.

I en legzersis ki nou bezwen fer akoz exit, from any pozisyon i kapab happened at any point in time.
En dimoun i kapab ganny lo en nouvo louvraz, i ale, en dimoun i kapab pou en rezon medikal i bezwen exit son travay.

So toultan nou bezwen pe mazinen ki sa dimoun ki pe understudy li.

Spesyalman bann areas, kot ki ase kritik parey leadership, management position, i bezwen annan en dimoun ki pe understudy li ki letan, i exit, sa plas i annan en dimoun pou ranplas li.

bann So sa i travay ki nou pe fer.


E sa nou pe fer, byensir anliny avek result-based sa 9 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 I pou konnen kot prensipalman management, avek performance management system, kot en dimoun letan i pou pou komans travay, annan sa ki nou apel son career plan.

i komanse e ki mannyer pou progrese.

E dan sa progresyon i pou konnen osi, lekel ki i pe understudy, ki letan sa dimoun par lao li i exit.

Toultan nou pou annan en sikseser.


i Sa diferan avek ranplasman sa, en?

kantite keksoz ki nou pe fer, konmela dan Gouvernman letan en post i become vacant, nou rod en ranplasman.

Nou pa fer bokou seek succession.

Succession i en dimoun ki la, ki ganny prepare, ki ganny sa skill set, ki ganny sa leksperyans, ki letan en dimoun i exit, i kapab antre pou ranplase.

E unfortunately, parey VP in anonse, petet sa travay ti'n devret komans en pe pli boner.
Akoz nou ti'n ganny, nou ti konnen, apepre 4an pase, ki i ti annan posibilite, ki laz retret ti pou 65an.

Me solman i pa tro tar, i travay ki nou kapab konmanse la.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Chief Secretary.

Nou a ganny letan pou enn de letan siplemanter lezot Manm, si i annan Onorab Cosgrow.

HON WALLACE COSGROW Mersi ankor Mr Speaker.

Bonzour VP, bonzour tou dimoun lo panel.

VP sa issue retret 65an, i enn ki plito ki preokip en kantite dimoun.
E mon asir ou petet pandan lannen la, ou pou ganny ankor serten dimoun petet ki santi petet i pou bezwen, exit pou kapab benefisye lo son pansyon avan ki Lalwa i pran lefe.

i annan okenn Eski posibilite ki Gouvernman ozordi, i kapab konsidere pou bann profesyon, par egzanp teachers, nurses, gard, sorry Lapolis, servis Lapolis.

E bann lezot ankor ki nou konnen bokou sa bann dimoun, in komans tre zenn.

E zot in - lezot pa ki mon pe met profesyon dan en lot kategori.
Me selman nou konnen, bokou sa bann profesyon ki mon'n nonmen, dimoun i komans tre zenn, zot travay en kantite letan.

E sirtou par egzanp teachers ek nurs, ler in ariv en serten letan, zot lo zot lipye toulezour.

Eski i annan en posibilite ki nou revwar sa Lalwa, e ki dan tre pros fitir, ki nou kapab annan en lot kadreman, pour ners ek teachers anba Pension 10 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Fund mon pe dir.
Pa en special or anything ki zot, zot kapab exit enn pti pli boner, ki sa 65an.

Akoz krwar mwan deor la, e mon konnen zot konnen poudir i annan en kantite sa bann dimoun, zot in ariv lo bout, bout fatige, e zot anvi - zot anvi petet pran en repo en pe pli boner.

E dezyenmman Mr Speaker, eski Gouvernman ler ti pe fer sa desizyon 65an.

Eski in mazinen ki poudir zot dimoun i plan zot retret?
Konmsi si zot pa ti kapab donn ouswa vwar sa posibilite, pour stagger sa enn pti pe donn dimoun enn pti pe letan pou li kapab plan son lavi.

Akoz dimoun i travay apre ler in ariv 55an 50an i komans plan son retirement.

Prezan ou vini, ou dir li 1an davans poudir konnen lot lannen mon pe al sanze la.

E ou pou bezwen fer desizyon, sa boug ki annan son loa -.

i annan tou sord kalite depans, e i an vi … MR SPEAKER Onorab pa met tro bokou largiman dan ou kestyon silvouple.

HON WALLACE COSGROW Wi Mr Speaker.


E i anvi, konmsi i vin anba en presyon la.

So eski i annan en posibilite pou revwar sa e pou sanz sa?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Vis-Prezidan zis pou THE VICE-PRESIDENT MR AHMED AFIF Mersi bokou Mr Speaker.

Mr Speaker reponn Onorab, premye parti son kestyon.

Se eski Fon Pansyon li lo li menm i kapab fer en Scheme spesyal pou sa bann diferan profesyon ki ou'n nonmen ?

Mon pa kapab reponn pou Fon Pansyon parske zot annan en Board.
Me selman i mon pwennvi ki mon kapab eksprim avek ou.

Fon Pansyon li i anmas, en kontribisyon avek tou travayer nenport ki metye ou ladan, dan menm fason.

I pa anmas plis avek ners, oubyen plis avek polisye, oubyen ansennyan.

I anmas en sonm fix ek tou dimoun.

Dapre en formil.

E alor zot annan zot actuary, ki zot fer zot bann laz kalkilasyon.

Ki fodre retret, ki dimoun i pran fer.

kontribisyon zot devret Baze lo bann peyman e formil ki zot kalkil sa.

I en prosesis en pe konplike.


Me selman sa ki mwan mon'n vwar toultan, se ki 11 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 ler Gouvernman i kalkil en benefis spesyal pou en group dimoun - par egzanp, ners ansennyan, polisye eksetera.

In toultan fer li, atraver en lot Lalwa.

Akoz?

Akoz i konnen Fon Pansyon pa'n fer provizyon pour sa.

E dan son formil normal i en formil ki aplik pou tou dimoun.

Gouvernman, sekter prive tou.

E alor sa tel propozisyon ki ou pe mete, mon krwar i annan merit.
I annan merit dan le sans, ki i annan serten dimoun, ki natir zot travay i fer li ki, petet zot anvi retire enn pti pe pli boner.

E sa i ganny fer, i annan provizyon pou li anba Lalwa ki deza egziste.

E dernyen Lalwa ki ti pase, lo la se Special, Public Service Special Pension 2017.

Se pour sa rezon ki mwan mon'n dir, dan mon ladres ki nou deza an konversasyon avek Fon Pansyon, e Public Service Bureau pou nou regarde ki mannyer nou kapab, nou kapab reviz sa formil ki an plas.
Formil ki an plas ozordi parey ou konnen, pour tou sa bann dimoun i annan R1000 ki ganny peye ekstra.

Si zot zwenn serten kriter.

E kriter se ki ou annan 10an continuous service depi 2005.

Oubyen ou annan 20an aggregate, dan sa bann diferan profesyon.

E ou annan 60an minimum.

Sa se bann sa trwa kriter ki ou annan.

Si ou zwenn sa trwa kriter, then ou kapab benefisye.

I posib ki, sa sonm li menm, avek letan.

E Lalwa i fer provizyon, pou sa sonm ganny revize, i posib sa i en keksoz ki kapab ganny fer.
Lo ou dezyenm parti kestyon, kot ou pe dir be eski nou pa devret donn plis letan, zisteman pour sa bann dimoun annan parske lekspektasyon, depi detrwa lannen pase, kan zot pou retire, zot in fek fer zot plan.

zot ti E dan zisteman sa konsiltasyon, ki nou pe fer, nou kapab enkorpor sa.

E alor dizon ki en dimoun ki li ti pe mazin retire 63an - la nou’n pous sa 65an.

Prezan i poudir si mon pou retire la konmela, petet mon a ganny mon benefis en fwa, avan sa nouvo Lalwa i vin an fors.
E alor sa i kapab pous dimoun pou retire pli boner.

Alor si pandan sa peryod tranzisyon - mon apel en peryod tranzisyon, nou kapab annan en azisteman.

E mon krwar, nou kapab fer li posibleman dan special pension.

Nou kapab met en lankourazman pou zisteman donn sa bann dimoun ki ti annan lekspektasyon, donn li lekspektasyon, kontinyen sa 12 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 kapab zwir serten benefis.

Me formil ki nou pou fer sa i - mon napa en larepons la ozordi.
Me nou pe konsilte avek Fon Pansyon, e Public Service Bureau, pou nou kapab trouv en formil akseptab.

Parske i pou bezwen sorti dan Bidze, mon mazinen.

Nou bezwen kalkil son montan konbyen i pou arive.

Eski i abordab, e byensir ou bezwen i osi get son benefis - si affordable - wi.

Me ou bezwen get benefis.

Me selman mon krwar, i annan merit pou konsidere.

Parske an menm tan ou pa anvi perdi ou bann meyer dimoun la, akoz en teknikalite, ki li i pa ti pe ekspekte dan son planning.

Mersi Mr Speaker.
Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Bann Vis-Prezidan.

Mersi Manm rapel pou demann zot kestyon san gran largiman, gran speech, pou mwan pa bezwen enteronp zot.

Onorab Loze.

HON YOHAN LOZE Mersi Mr Speaker.

VP enn bann keksoz ki pe vin kler letan nou pe koz ek sa bann dimoun dan sa age group ki pe retire boner la, se ki sa in vini antan koman en sok.

Zot ti konnen zot poudir Prezidan Faure ti'n anonse.
Be lafason ki zot, zot in vote zot pa'n ekspekte sa Gouvernman ki antre la, pe vin fer sa bann keksoz ki zot, zot ti kanpanny kont.

Zot pa ti ekspekte ki sa pe vini la sibitman lo zot.

Akoz zot lekspektasyon se ki'n zot in do away, avek tou sa !

zot, MR SPEAKER Onorab ou dan en largiman politik la, silvouple.

HON YOHAN LOZE Mon pe zis antre mon kestyon.

MR SPEAKER Get to the question.


HON JOHAN LOZE Mr Speaker, Mon kestyon se ki, si napa fason ki nou kapab nou tou zwenn ansanm, e anmenn pou en lekspektasyon sa bann dimoun ki dan sa age group ?

solisyon pozitiv E mon pe demann sa senserman akoz, nou pe vwar en kantite dimoun ki pe zis senpleman sers en way out.

Zot pa anvi retire.

Be zot pou retire akoz, sityasyon mannyer i ete.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab VP.


13 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 le THE VICE-PRESIDENT MR AHMED AFIF Mersi bokou Mr Speaker.

Mr fer rapel Speaker mon Lasanble se ki, an 2017 Prezidan Faure sa letan ti anonse poudir laz retret pou ganny pouse pou 65an, dan 2023.

Ti kler sa personn pa ti obzekte.

Lo kote annefe zis apre ler ti propoz en Public Service sa Special Lasanble, ler Gouvernman sa letan ti propoze.

Lopozisyon ki ti an mazorite ti siporte.


Pension Act, Ti napa okenn moman letan ki nou ti dout poudir Fon Pansyon li menm i ti dan serten difikilte.

E nou, ki nou tou nou konnen kontribisyon ki pe antre avek benefis ki bezwen peye pa ti balanse.

E ti pou bezwen fer keksoz.

Personn pa ti kont sa.

Be selman nou ti osi realize, poudir ti enportan pou met serten mekanizm an plas.

E la ki nou pe ariv pli pros ek sa dat 2023, se pour sa rezon ki nou an diskisyon.
Nou an diskisyon avek Fon Pansyon, avek Public Service Bureau zisteman, pou nou trouv en fason.

parske nou konsernen.

Parey ou'n mansyonnen, nou osi nou konsernen, e nou anvi fer sir poudir servis piblik lezot profesyon, dan e tou sekter prive.

Zot osi zot pa perdi dimoun.

E kot i annan posibilite reste dan pou nou, ankouraz dimoun pou zot lanplwa e kontinyen kontribye anver sa lekonomi, nou bezwen fer li.
E byensir ou balans ou Bidze, ou balans benefis ki ou gannyen e mon krwar i annan en posibilite pou nou fer sa.

Mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi Vis-Prezidan.

Onorab Bistoquet.

lekip.

Bonzour HON ROSIE BISTOQUET Mersi Mr Speaker.

Bonzour Mr Speaker.

Bonzour Vis-Prezidan ek ou tou Onorab.

Mr Speaker, mon konnen ki dimoun i plan retret wi.

Me i osi, nou osi konnen ki dimoun i bezwen pran zot retret pou lezot rezon avan sa laz ki'n stipile.
Vis-Prezidan eski VP, ou kapab dir nou - dir sa Lasanble, konbyen aplikan ki pe pran zot retret ouswa ki'n pran zot retret lannen pase, e sa lannen, pandan sa 2an pour rezon medikal?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Vis-Prezidan.

Si ou annan sa sif?

THE VICE-PRESIDENT MR AHMED AFIF 14 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Mersi bokou Mr Speaker.

Pou lemoman mon napa sa sif avek mwan.

Me selman i en sif ki mon kapab rode pou ou.


Parey mon'n dir, mon'n donn bann sif taler konbyen aplikan ti annan an 2021 - ti annan 1008, ti annan e sa lannen 436.

Me selman parmi sa 1008, mon napa konbyen ki'n pran pou rezon medikal.

Me selman mon a rode.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab Gill ou kestyon.

Bonzour HON CHURCHILL GILL Mersi Mr Speaker.

Bonzour Mr ek Speaker.

Bonzour VP delegasyon.

tou Manm.

Lo premye kestyon statistik, ki nou'n dapre gannyen se 436 aplikasyon.
Mon kestyon eski Pension Fund i annan lentere aprouv tou sa laplikasyon, pou benefis bann fer laplikasyon?

dimoun ki'n ki'n Dezyenm i annan bann dimoun bokou kontribisyon volonter.

E ladan i annan bann dimoun ki'n fer bann kontribisyon tre eleve.

fer Eski Fon Pansyon pou cap lakantite, si sa bann dimoun ki'n fer bann kontribisyon tre eleve, zot dan sa aplikasyon 436?

Eski Fon Pansyon pou annan maksimonm ki pou kapab peye at any given time?

Menm in kontribye bokou plis?


sa dimoun si E mon dernyen kestyon, eski Fon Pansyon ozordi i santi, ki finansyerman i pou kapab sa bann tou deal avek laplikasyon ki annan?

Mersi.

THE VICE-PRESIDENT MR AHMED AFIF Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab avek ou per misyon Mr Speaker, mon ti a demann CEO Fon Pansyon pou adres bann Fon spesifik kestyon Pansyon.

Mersi.

lo MR SPEAKER CEO.

Silvouple.

NISREEN CEO SEYCHELLES PENSION FUND ABDUL- MAJID Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.


Mon a pran ou premye kestyon.

Dan sa 436 dimoun ki'n, manm ki’n fer zot aplikasyon, zot tou zot bann manm Fon Pansyon.

E ladan i annan, ki pou kalifye pou en pansyon tou le mwan.

E i annan ki pou kalifye, pour zot ganny rann zot larzan an plen.

So i depandan osi lo si zot in kalifye.

I annan bann qualifying periods.

So baze lo la ki, zot pou ganny zot benefis.

Sa i premye kestyon.


15 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 2enm kestyon regarding capping ; pou lemoman i annan en capping, e sa capping i 75mil750.

Sa i sa capping.

Me parey ou okouran Gouvernman, ti’n demann nou pou revwar sa capping pou fer desann 50mil.

Me sa i ankor en diskisyon ki Fon Pansyon i ankor pe diskite.

Akoz osi, nou bezwen regarde i annan son lenplikasyon actuary.

Ki an se moman nou annan actuary ki pe vini la, la sa mwan.

E i ava kapab osi regard sa.


Akoz parey dan nou loperasyon sa i en keksoz ki en lazisteman, mazer ki actuary pou bezwen regarde si pou fer oubyen non.

Sa i dezyenm kestyon.

parey Apre i annan trwazyenm kestyon, konsernan finansman kontribisyon.

Wi, parey ou mon’n okouran mansyonnen, tou le 3an nou annan en actuary ki vini ki vin fer assessment Fon Pansyon.
Se pour sa rezon ki ler actuary i vini, i vin regard soutenabilite Fon Pansyon, e se la ki i pou rekomande si pou annan bann lazisteman non, zisteman, pou nou kapab fer Fon Pansyon soutenab.

oubyen E dernyen assessment ti ganny fer, ti ganny fer an 2018.

E la ki ti demande pour - ti lazisteman, annan sa bann fer pou fer monte zisteman kontribisyon, e laz retret, ki sa menm sa ki nou'n la, zisteman pou nou kapab soutenir Fon Pansyon dan lonterm ki kapab kontinyen pey pansyon.

Mersi.

Mersi.

CEO.


Mon a pran kestyon Onorab Vidot.

HON AUDREY VIDOT Mersi Mr Speaker.

Bonzour VP avek ou delegasyon.

VP eski i posib pou donn nou, briyevman lekel bann kad pli enportan pou Gouvernman ki pou ganny touse dan sa bann travayer ki pe pran zot retret boner.

Eski i posib, pou fer nou Lasanble ganny larestan.

Petet zeneralman nou pa bezwen non, me omwen bann kad travayer ki pou ganny touse, ki swa dan sekter piblik ek sekter prive.
Akoz Bidze pe vini, nou osi anvi vwar ki, lenpak serten sa bann vreman sa bann pozisyon i kapab kree dan serten area ki posibilite zot pou bezwen recruitment.

E osi, langazman pou Lasanble siport serten Bidze.

Si ou kapab eklersi sa de kestyon?

Thank you.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

VP wi.

16 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 THE VICE-PRESIDENT MR AHMED AFIF Mersi bokou Mr Speaker.

Mersi Onorab.
Mersi Onorab.

bann kad ozordi ki egziste anba Lalwa ki nou, nou kapab konsidere anba Public Service Special Pension, i dan Schedule 1, e i annan bann dimoun ki dan nursing.

medical and dental profession, teaching profession, bann manm SBF, bann manm Lapolis, bann bann prizon, zofisye enforcement officers anba sa repealed Drug Enforcement Agency, Act.

Sa ki Lalwa i dir.

National Zofisye, Fire and Rescue Agency, enkli zofisye ki kot Erport ti azout enn dernyen, ki bann social workers.
Sa i kategori, ki Lalwa i permet Gouvernman fer en revi lo la.

Si ou demann mwan lekel ki priyorite ladan.

Petet mon ava demann Public Service pou Bureau, bann resevwar aplikasyon.

E petet Ms Sheila i a kapab donn enn pti pe plis detay lo la mersi.

parske bokou zot MR SPEAKER Wi Chief Secretary ou kapab azoute.

CHIEF SECRETARY SHELLA MOHIDEEN MDAs fer avek Ok pou Mersi Onorab.
komanse i annan en travay ki mon'n lo kote e Gouvernman, lenformasyon ki mon annan an se moman se laplikasyon pou retret an se moman pa pe afekte, bokou Minister.

I annan zis de Minister ki nou pe swiv de pres.

sa se Minister E Ledikasyon avek Minister Lasante.

E pou Ledikasyon li an se moman, sa ki'n vin kot Public Service Bureau, nou annan nou 16 - 16 teachers ki'n apply, me selman kot Lasante pou lemoman sa ki'n ariv kot nou, i annan enn.
Me selman nou konnen i annan plis, be solman si travay ki nou pe fer, si mon komans avek kot Lasante, nou pe rankontre tou bann dimoun ki pe ganny 60an, pou nou fer diskisyon avek zot.

Mon konnen Onorab in dir ki letan ou ariv 60an, i annan serten profesyon ki ou’n fatige.

Me selman osi i annan serten profesyon, letan ou ariv 60an sa leksperyans ki ou annan, i bann leksperyans ki nou ankor bezwen, dan servis piblik.

Tou lede profesyon en ?


Teachers avek nursing pou i mwan leksperyans ki nou pa kapab zis les dimoun pran retirement sa 60an, ler ou 17 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 ki nou fer en dyalog avek zot.

So sa i en dyalog ki nou pe fer.

Nou ti a kontan zot reste, e i pa vedir si zot reste, zot reste dan full time employment.

I bann diskisyon, ki nou pou fer.

Nou a regarde ki bann Scheme ki nou kapab met an plas, pou nou retain zot servis.
E letan sa diskisyon i fini ganny fer, nou ava kapab donn zot lenformasyon.

Ok ?

En dimoun ki annan 60an ek life expectancy dan Sesel ki 75 years old, i en bon parti son lavi, i apepre 14 -15an.

E parey mon'n dir zot at their peak of their career.

E i la bann letan ki nou anvi kit zot dan servis pou nou kapab benefisye from zot servis.

Mersi Onorab, MR SPEAKER Mersi.

Vis-Prezidan ou le azout keksoz?

THE VICE-PRESIDENT MR AHMED AFIF Mersi bokou Mr Speaker.
Mon ti anvi zis donn en larepons ti'n Onorab Bistoquet ki demann mwan pli boner, pour e i ti'n demann mwan bann dimoun ki rezon medikal ti'n kite 2021-22.

2021 parmi sa 1008 aplikasyon ti annan 245 ki baze lo medikal.

E 2022 parmi sa 436 ti annan 62 ki ti baze lo pou rezon medikal.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi VP.

Bon mon bezwen, aret la pou bann kestyon lezot a lo Manm.

Mon siplemanter loter kestyon Mosyon.

Onorab Pillay.
Onorab Pillay.

pas HON SEBASTIEN PILLAY Mersi bokou mon'n ekout atantivman bann larepons ki'n ganny donnen e mon ti a serten demann kontan serten avek presizyon klarifikasyon.

fer fini Premyerman nou’n ganny dir poudir i annan 416 - 436 dimoun ki'n sa aplikasyon.

E CEO in fek dir ek nou koumsa lo kestyon Onorab Gill ki napa en capping.

Me anba S.I.
Me anba S.I.

36 2022, ler ou get son part (f) 2(f) i pe dir ou poudir laplikasyon sa formil anba paragraf “a” to “e” okenn nouvo pansyon ki exceed 50mil, sa nouvo pansyon shall not exceed 50mil.

So i deza annan en S.I.

ki pe entrodwir en capping.

Ou a klarifye enn pti kou.

So si ou kapab klarifye sa.

Prezan mon pwen enportan, kan eski Public Service Bureau in komans kolekte sa bann lenformasyon lo bann retirees la?
18 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 enportan Akoz lenformasyon ki mon annan se ki yer, ti ankor annan bann calls ki ti pe ganny fer dan bann Departman pour ou rod sa lenformasyon.

So eski zot pe gard - ?

Si zot pe dir nou sa size bann dimoun i pe retire la laz 65 i pou sitan Gouvernman, zefor i eski konsyansye pou kolekte sa lenformasyon, met li azour e gard en rikord lo tou dimoun ki pran retirement.

Pa zis dan Gouvernman, e dan sekter Sa mon premye prive?

kestyon.
kestyon.

annan en Mon dezyenm kestyon, ler nou pe regarde ozordi, i annan plizyer dimoun menm ki dan sekter prive ki pe pran retirement.

Mannyer mon konpran menm son Chairman mon tande pe pran retirement.

Mon’n tande, mon pa konnen si vre ok?

So si sa bann dimoun koumsa in vwar poudir zot bezwen pran retirement 60an.

retirement.
retirement.

Then sa desizyon, pou fer li 65an pe pous plis dimoun pou Akoz ki pran Gouvernman pa konsidere prenon kont sityasyon ki nou ladan ozordi, si nou pe dir ki sa Gouvernman i ganny elekte lo en baz pou li fer pli byen ki sa enn avan.

E sa enn avan, li ti pe dimoun 2023, e propoz obviously i pa'n kontan.

Akoz in pa'n vot pou sa Gouvernman avan, akoz Gouvernman pa retard sa desizyon lo 65an?

E rekalkil re regard bann formil ki kapab ede pou siport Fon Pansyon.
Zisteman an relasyon avek kad travayer parey teaching, avek nursing, ki ler en dimoun i dir ou in ariv 60an in fatige.

E bann Ners ki pe ekout mwan i konnen akoz zot in dir mwan, demann sa kestyon pou zot.

E sa kantite ki zot in donnen, zot fatige avek.

(Non be si ou pa demande, pa demande ou)!

le MR SPEAKER Ale Onorab.

Silvouple.

Pa gat letan.

E pa tro bokou kestyon.

Silvouple terminen.

annan HON SEBASTIEN PILLAY E mon dernyen kestyon, ki mwan mon pou demande Mr Speaker.
Eski e la mon ti a kontan ki VP i klarifye, eski Gouvernman, sa bann desizyon ki pe pran Fon Pansyon.

E sa logmantasyon sa dan eski logmantasyon Gouvernman pa krwar, prenon kont ekonomik, ozordi ki pei pe pas ladan, ki ti ava meyer, pou postpone sa bann desizyon, an se moman?
kontribisyon, sityasyon laz, e 19 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Etablir bann lenformasyon konkret - ki dayer i montre ki Service Public i mank en pe sa Bureau lenformasyon and then nou a kapab pran sa bann desizyon dan en fason pli kler.

E i ava pli onnet pou bann dimoun ki pe esper - ki pou al pran zot zot kapab pansyon, pou konpran ki pe pase.
E mon le zis azoute, Mr Speaker baze lo sa ki Chief Secretary in dir nou, si mwan mon travay pou 45an, mon ariv 60an – (e mon mor) - e sa dimoun i mor 75an, i pou’n ganny son pansyon pou 15an.

Sa larzan ki'n kontribye, ki i pa pou pran i retourn dan Fon Pansyon?

MR SPEAKER Wi be sa en Onorab.

lot largiman HON SEBASTIEN PILLAY Se sa ki, se sa ki mon ti le ki… MR SPEAKER Onorab sa dernyen pwen i en lot largiman.
I pa lo … HON SEBASTIEN PILLAY Wi be mwan mon bezwen, mon bezwen lager pou dimoun… (Interruption) MR SPEAKER Silvouple.

(Interruption) HON SEBASTIEN PILLAY Si ou ek ou parti pa anvi lager pou dimoun.

Ou pa pou … (Interruption) MR SPEAKER Silvouple, silvouple.

HON SEBASTIEN PILLAY Mon bezwen fer mon louvraz mwan !

MR SPEAKER Wi ou'n fer ou louvraz.

Ou'n fer ou louvraz e mon admir ou pou fer ou louvraz.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi.

MR SPEAKER Onorab mersi.

VP ou repons pou son kestyon.


THE VICE-PRESIDENT MR AHMED AFIF Mr Speaker avek ou permisyon mon a reponn.

Petet sa de dernyen morso kestyon, e avek ou permisyon mon a demann Fon Pansyon CEO pour reponn 20 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 premye bout lo konsernan cap SPF.

E apre Public Service Bureau i a adres sa eleman anmas lenformasyon.

Mwan mon ti adres sirtou sa largiman ki ozordi nou devret pous ankor.

E pa espere.
E pa espere.

Konmsi nou devret pouse pa enplimant bann desizyon ki depi 2017 nou’n trouve i neseser.

i la Mon oule premyerman dir Mr Speaker avek Onorab ki sa Gouvernman ki en Gouvernman responsab.

I en Gouvernman ki anvi asire ki nou sistenm Fon Pansyon e nou sistenm pansyon i en sistenm ki vyab.

I en sistenm ki sa ki antre e ki sa ki depanse i balanse.

E i toultan annan en larzan ki pou reste pou tou dimoun ki’n ariv en laz pansyon.
Akoz nou responsab, nou pran sa nou responsabilite pou fer pep Seselwa konnen ki nou krwar dan zot pansyon.

E akoz nou krwar dan zot pansyon nou pou fer sir ki toultan i annan larzan pou pey pansyon.

Pa pou zanmen ariv en pwen anba sa ladministrasyon kot nou pou dir be nou redwir ou pansyon.

Nou napa pansyon pou peye, akoz nou pa’n portan nou ti fer monte neseser kontribisyon akoz depans i monte.
responsabilite kan pou E si ozordi Fon Pansyon pe pey benefis ki vo plis ki R40milyon tou le mwan e i pe anmas li mwens ki R40milyon tou le mwan, Fon Pansyon pou napa larzan.

E i pou ariv en pwen kot i pou dir i napa pou pey pansyon.

Se pour sa rezon ki ler sizyenm Lasanble ti la e mwan mon ti la, mon rapel Fon Pansyon ti vin fer en pledwari partou dan konsiltasyon, enkli Lasanble Nasyonal kot i ti di ri enportan pou fer monte bann kontribisyon.

Sa depi 2017 ti pe fer sa.


Sa Gouvernman ki ti la avan ti napa kouraz pou fer sa monte, parski zot ti napa sa responsabilite.

Me ler nou’n vini, nou’n eksplik pep Seselwa sa konsekans ki si nou pa met larzan dekote.

Pa pou fer personn martir, pa pou tir larzan dan pos personn.

Me i ou larzan ki met dekote pou ou gannyen ler ou pli vye.

Se ou larzan sa, i pa al dan pos Gouvernman.

en responsabilite nasyonal ki nou nou’n pran li pou nou fer li monte.
Se avek Ozordi sa logmantasyon kot anplwayer i pey 5poursan, anplwaye i ankor pe pey 4poursan e a longer ditan i pou pey 5 li osi, i pou vin 10poursan kontribisyon sa to en kontribisyon pou i 21 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 kontribisyon ki pou balans depans e bann kontribisyon.

Balans benefis avek sa ki pe antre.

Sel fason pou nou bouz devan.

Me byensir ler nou pe pous laz retret, nou realize poudir i poz serten problenm dan sosyete ozordi kot nou ete.
planifikasyon, Akoz siksesyon bann plan ki’n fer ziska ozordi.

nivo Se pour sa rezon ki nou, nou pou kontinyelman reste an diskisyon.

Nou pa krwar ki nou devret zis asize e dir be pous sa problenm pou en Gouvernman demen.

Annou asize e dir annou pous sa pou ankor 2an, 3an.

Parey Angle i dir, annou take the bull by the horn, annou fer sa ki neseser akoz nou en Gouvernman responsab me annou koz ek nou piblik, annou eksplik li.

Pou annan moman kont nou pou bezwen atrap lanmen nou tou pou nou mars ansanm.
Akoz si nou pa fer li nou riske perdi detrwa nou, tonm dan presipis.

Se sa ki arive ler ou pa azir dan en fason responsab.

E nou pou fer li.

Nou pou koz ek Fon Pansyon, nou pou koz avek Public Service Bureau, nou pou gete kot i annan lanmen pou nou atrape e nou fer sir ki nou tou nou mars ansanm.

Nou pa les personn dekote.

Nou bezwen tenir sa sosyete ansanm, nou bezwen fer sir Fon Pansyon i reste en fon vyab e nou fer sir ki i reste vyab pa zis ozordi me pou bann administrasyon ki vini demen.
Avek ou permisyon Mr Speaker, mon a demann Fon Pansyon pou reponn.

Mersi.

MR SPEAKER CEO wi, ou a kapab azoute.

CEO SEYCHELLES PENSION ABDUL NISREEN FUND MAJID Ok, mon pou reponn kestyon nimero enn, capping.

Non, ki mon’n dir taler, petet kekfwa ou’n konfize, se ki i annan en capping e sa capping i 75mil 750 pour i aplikab.

Ok. lemoman.

Sa Apre si mon ti kapab azout en pti pe ki VP in mansyonnen, zis pou donn en pti pe leksplikasyon osi.

En pe bann rezon det lo kote laz retret.


Baze lo sa assessment ki actuary ti fer an 2018, e baze lo bann statistik ki nou osi nou gannyen, from National Statistics Bureau.

Nou vwar poudir sa life expectancy pe kontinyelman monte .

resevwar E pour lemoman dernyen statistik ki nou annan se ki i 77 pou tou lede sex.

Se ki nou 22 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 pansyon vwar se ki dimoun pe viv bokou pli lontan e nou working population pe narrow.
Setadir en i akoz intergeneration solidarity between the intergeneration - setadir sa ki ozordi, nou, nou pe kontribye pou bann dimoun ki pe pran retret demen.

Alors nou bezwen planifye byen, ki demen ler nou, nou pe pran en retret i annan i soutenab, i annan kontribisyon, i annan larzan pou pey nou demen ler nou pe pran en retret.

E s ai enn bann mezir osi akoz enn bann rezon akoz sa osi laz retret in ganny touse.
E ler larzan, nou regarde ozordi kantite kontribisyon ki manm pe peye i pa sifi pou kontinyen pey sa pansyon.

Akoz nou, nou model i en different benefis sistenm.

ou pey Setadir sa kontribisyon, me selman ou ganny ou kontribisyon for life.

E ler nou regarde, i annan manm i kapab zot in pass away, zot zanfan i ganny lo sa pansyon ki sa manm ti pe gannyen.

Zot surviving spouse i gannyen e nou bezwen trouv kapab larzan kontinyen fund pansyon sa bann manm.
nou pou E wi, nou fer nou bann investment, be actuary in dir nou ozordi, nou ankor en pansyon ki ankor zenn.

Si ozordi nou komans anvoy lanmen lenvestisman, demen nou pou napa ase larzan pou pey pansyon.

kontinyen nou dan Akoz pansyon i ganny mezire baze lo sa ki pe sorti ek sa ki antre.

Petet si mon kapab - si mon’n eklersi en pti pe.

MR SPEAKER Mersi CEO, ti reste en pwen pou Chief Secretary adrese oubyen nou’n terminen?

CHIEF SECRETARY SHELLA MOHIDEEN Mr Speaker.

MR SPEAKER Yes, Chief Secretary.


CHIEF SECRETARY SHELLA MOHIDEEN Very brief, kestyon nimero 2.

Lenformasyon global lo kantite dimoun ki pou kapab retire nou annan.

Nou annan nou 768 total, dimoun ki kapab retire.

Sa vedir zot annan 60, 61, 62 e 63.

Plis as well.

Nou annan dimoun ki annan dimoun ki annan 63an ki ankor pe travay.
Be mon ava agree avek ou Onorab ki stratezi ki an plas an se moman , i en pe reaktive parey nou dir, letan en dimoun 23 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 i demande pou li exit, apre nou rod replacement.

Parey mon ti pe anonse oparavan, wi i annan better planning ki nou bezwen ganny fer pou nou konn vreman bann segregation, bann laz, potential for exit, potential for retirement pou nou kapab met stratezi an plas.
E osi Bureau wi, i annan serten travay ki i fer ongoing e an preparasyon wi, pou mwan vin dan Lasanble Onorab, i annan serten lenformasyon ki mon ti pe rode, bann latest lenformasyon.

Ou konnen, yer en dimoun in kapab met son laplikasyon pou li retire.

i bann devlopman ki arive on a day-to- day basis e annan de ler pou kapab annan lenformasyon ki en pe pli real time, i annan serten travay ki ou fer pou ou ganny sa lenformasyon.

Mersi.

annan So, MR SPEAKER Mersi, mon pou termin sesyon kestyon la.
Onorab Pillay sorry, nou’n run out of time.

Nou napa letan.

Mon a remersye VP avek son zot partisipasyon e mon a envit zot fer zot depar silvouple.

delegasyon pou Mersi nou pou pran en pause pou sanitizing silvouple.

Mersi bokou.

(technical break) MR SPEAKER Madanm raporter kekfwa ou a kapab met bann delegasyon pare silvouple.

Mersi, nou a retourn Lasanble silvouple.

Wi Onorab Pillay ou annan en pwen pou fer avan nou komanse, kwa?
HON SEBASTIEN PILLAY Wi Mr Speaker zis en senp pti pwen klarifikasyon.

MR SPEAKER Yes.

HON SEBASTIEN PILLAY Mon'n bokou tann lenformasyon me mon oule ki i al lo rikord ki i annan en S.I.

36 2022, e S.I.

36 2022 lo son pwen 3(f) i koz lo en new pension payable shall not exceed 50thousand.

Mon krwar sete sa kestyon ki Onorab Gill ti ler mon'n pe demande e demann CEO li in donn mwan en sif 75mil.

E sa ki mon ti oule ganny en konpran se ki nouvo S.I.

in antre, eski sa i nouvo S.I.


ki bann peyman pe ganny fer lo la oubyen eski sa i en lot keksoz?

So mon ava rod en fason pou mon fer sir ki Lasanble i ganny sa lenformasyon dan en fason konkret.

24 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 MR SPEAKER Mersi bokou Onorab Pillay pou klarifye.

Bon, bonzour Minis Billy Rangasamy Minis pou Later e Labita e avek ou delegasyon Mr Denis Barbe PS pou Housing, Mr Jitesh Shah CEO pou Infrastructure Agency.
Mon annan en lot zofisye ki mon napa son non, lo lalis, silvouple.

Petet i a kapab zis pas son non avek Madanm Deputy Clerk e son pozisyon e mon a kapab met sa lo rikord.

Mersi.

Byenveni Minis ek ou delegasyon pou pran kestyon bann Manm, e nou a komans avek kestyon, premye seri kestyon ki pou Onorab Andy Labonte.

Eskiz mwan, mon pou zis fer bann Manm remarke, mon annan 12 kestyon pou Minis Rangasamy, mon annan apepre 120minit, sa i workout 10minit apepre par kestyon.
So mon war li kestyon siplemanter lezot Manm pou tre limite, me mon pou extend question time bomaten ziska dan en pe apre midi edmi pou nou kapab ratrap en pti pe, akoz nou deza an retar.

Onorab Labonte ou kestyon silvouple.

HON ANDY LABONTE Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis avek ou panel.

Tou Manm ki a lekout enkli tou zabitan Larivyer Anglez.
Bon mon kestyon i lir koumsa; Vi ki priyorite Seselwa ki pe kontribye anver zot Home Saving Scheme se pou annan en twa latet, ki plan Gouvernman pou konstrir bann low-cost housing?

Mersi Minis.

lo zot MR SPEAKER Mersi Onorab Labonte.

Minis repons please.

BILLY MINISTER RANGASAMY Mersi bokou Mr Speaker.

Tou Manm Lasanble, tou dimoun dan lasal e tou sa ki pe swiv nou lo radyo ek televizyon, internet, en gran bonzour.

Mon priye ki Bondye i beni nou e gid nou Lasanble dan nou deliberasyon ozordi.
Mr Speaker mon remersi Onorab pou son kestyon.

Mon oule dir tou Onorab ki mon Minister i annan en plan detaye pour ki tou devlopman lakaz low-cost oubyen lakaz abordab i ganny kouver atraver distrik kot i annan later e i kapab ganny devlope, san kont Ile Aurore i annan ekivalan apepre 1230 unit a lavaler R1.5bilyon.

Lo Ile Aurore nou pe target omwen mil unit a lavaler R1bilyon sa pou bann low-cost housing.
finisyon Pandan lannen 2021 Minister ti partaz 25 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 serten konponan sa plan avek bann distrik.

later ek Boner sa lannen Minister in reviz son bann Polisi parey nou tou nou konnen konsernan later ek lakaz, pou regroup nou bann aplikan e realiz stratezi sekter lakaz avek sityasyon ekonomik pei.

Sa in nesesit revizyon dan lapros e plan ki nou ti deza travay lo la.
Setadir, nou pou annan en revizyon dan lakantite lakaz abordab lo lakaz low-cost ki nou konstrir e met en pe plis lakaz mid-range condos a laporte nou bann middle income earners, graduate professionals, profesyonnel eksetera.

Personn pa pou ganny kit deryer Mr Speaker.

Alor nou pe travay lo en reazisteman sa plan e an menm tan travay lo en prozeksyon bidzeter pou siport sa plan.

Nou konvenki ki sa prosen 4an ki devan nou, avek bann bon siny relev ekonomik pou enn ki eksitan.
Mr Speaker mon oule asir tou Onorab ki avan lannen i fini - avan lannen 2022 in fini Minister pou partaz son plan pli detaye pou sak distrik, avek en model finansman apropriye pou sak distrik.

Nou pe travay dir e personn - mon repete personn pa pou ganny kit deryer.

Mon konvenki ki nou nouvo Polisi i Bann annan annan sa stratezi pou nou kapab enkorpor sekter prive.

zot ki finansman bann graduates bann middle income earners pou kapab finans zot prop lakaz atraver self-finance.
Zot ava annan sa bann mid-range condo pou ofer zot.

E Gouvernman son i ava kapab met lanfaz sertennman parey ou'n fer resorti Onorab low-cost housing, oubyen bann lakaz pli abordab bann pou sitwayen.

Mersi Mr Speaker.

nou lo MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab Labonte.

Siplemanter HON ANDY LABONTE Mersi Minis pou ou larepons byen detaye.

Minis zis en pti leklersisman.


Parey ou menm ou, ou okouran, avan tou mon ti a kontan remersi ou Minister pou sa bon travay ki zot pe fer, ki mon zabitan pe war ki i annan en diferans.
So in regards to parey ou'n donn sa detay bann low-cost - me plito bann lakaz en pe pli afordab, eski ou pe mazin pran kont petet menm repran petet ler ou pe konstrir - pa konstrir lakaz plito parey ex bann Tarmac kot in ganny konstrir, lepase par me solman dan 26 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Gouvernman avan, ki fasilite bann fasilite de baz ki zabitan i bezwen i pa egziste dan sa bann lakaz.
Konmsi ler ki ou pe mazin pou konstrir sa bann low- cost housing, ou fer sir poudir tou fasilite ki zot bezwen i egziste ki zot zot konfortableman malgre ki i en lakaz ki low-cost e afordab.

Mersi.

kapab viv MR SPEAKER Mersi.

Minis.

BILLY MINISTER RANGASAMY Mersi Mr Speaker.

Onorab i en bon pwen ki ou'n fer resorti.

E petet mon konnen mon ti prefere pran sa kestyon dan en lot fason pou reasir piblik ki pou napa en rediksyon standar e spesifikasyon sa bann lakaz.
Bann keksoz spesifik ki nou pe aziste lo la sa petet lo salon, bann grander dan lasanm nou pe kit zot parey bann grander ki nou annan.

Bann konstriksyon pou still bann konstriksyon parey nou vwar tradisyonnelman blok e beton.

Nou pe regard teknolozi alternativ pou nou bann konstriksyon lezot opsyon kekfwa ki a kapab fer nou konstrir avek en pri mwen eleve ek en laverite pli vit, me - bann san konpromiz kalite sa bann batiman.
Se lo kot i konsern bann fasilite, bann fasilite de baz, tousala pou dan zot plas dan sa devlopman.

Nou pou zis en pe pli konsyan lo mannyer nou depans nou larzan e depans nou larzan avek full konesans ki larzan tax payers money.

So nou pa pou al devlop bann teren telman ser pou met lenfrastriktir, so nou pou focus nou lenerzi e nou Bidze dan landrwa apropriye me pou napa en rediksyon an prensip lo bann standar lakaz.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab Georges.


Siplemanter HON BERNARD GEORGES Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis avek ou delegasyon.

Minis mon pa anvi atraver ou Mr Speaker, fer en paryaz akoz n ou pou annan 25 kestyon sakenn pe koz lo son distrik, nou ava ekout ou, ou'n promet nou en propozisyon en pe pli tar sa lannen, nou ava akout sa avek en pasyans.
housing low-cost Me etandonnen ki nou lo size - etandonnen ki Les Mamelles i en sa bann distrik kot i annan bokou low-cost housing ki substandard pou le moman, e 27 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 ki nou vwar ki dan lezot distrik i annan nouvo batiman ki pe ganny fer, eski bann zabitan Les Mamelles i kapab ekspekte ki an vi sityasyon nou distrik an partikilye, ki nou ava ganny en pe sipor avek ou Minister sa lannen?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Minis ou repons please.


BILLY MINISTER RANGASAMY Mersi Mr Speaker.

Wi parey nou konnen Onorab Les Mamelles i plito en proze redevlopman.

So i annan serten konplikasyon avek li dan lesans ki nou bezwen kre bann lespas pou nou kontiny proze.

Me wi mon'n vwar sa plan li devan nou, mon asir ou ki tou distrik pou annan en proze pou zot.

E Les Mamelles i enn priyorite pou nou konplet sa redevlopman dan son totalite san fot.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Mon pran kestyon Onorab Cosgrow.


HON WALLACE COSGROW Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis bonzour tou dimoun.

Mr Speaker, annefe mon kontan mon'n ganny laparol zis apre Onorab Georges.

Annefe mon ti anvi demann Minis ki vre low-cost housing?

definisyon Eski i parey sa ki ler mon desann Les Mamelles zis o bor flat 24/24 mon war en bann konstriksyon cement board ki daryer bann dimoun i aret mwan, i dir mon la bann konstriksyon pe gannyen avek Gouvernman konmela.
avek nou ki E osi eski sa bann menm konstriksyon pou ganny extend par egzanp dan mon distrik Plaisance, eski pou annan bann menm kalite konstriksyon, ouswa nou pou al en pti pe pli o nivo?

So donn nou en deskripsyon low-cost housing ?

Akoz kestyon i low-cost housing, solman in koz lo mid-range condo, in koz le lezot keksoz.

Donn nou en deskripsyon.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis low-cost housing en definisyon.


BILLY MINISTER RANGASAMY ti pou demann mon Mon teknisyen Mr Speaker pou fer sir Onorab i ganny konfyans ki napa okenn politik dan mon larepons.

Me selman mon a reponn mwan menm pou fer sir.
La mon pou met mon sapo teknisyen e mon oule reasir ou ki sa bann lakaz ki nou'n fer par 28 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 egzanp Ile Aurore avek Les Mamelles osi, i zis senpleman bann transit houses, bann tranzitwar – (APPLAUSE) BILLY MINISTER RANGASAMY … pou nou ede avek bann ka emergency ki nou gannyen, osi bann proze redevlopman ki nou annan dan distrik tel ki Bel Ombre, Pointe Larue, Les Mamelles kot nou pe fer redevlopman Corgate Estate par egzanp.
So zot zis bann keksoz tanporer i pa sa nou low-cost i zis en keksoz - housing tanporer tranzitwar.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Dernyen kestyon Onorab Pillay.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker mon ti a kontan demann Minis, akoz ou pa servi an term affordable housing dan plas ou servi sa tenm low-cost?

Ki i denote en sa- ?


Mr Speaker apre zis an pasan Mr Speaker mon ti a swete ki ler ou fer sa bann lakaz ki Onorab Georges pe pase, i dir sa bann lakaz tro zoli pou dimoun Les Mamelles en, akoz son labitid dir lakaz tro zoli en?

MR SPEAKER Mersi.

Minis silvouple.

ou repons BILLY MINISTER RANGASAMY Mersi Mr Speaker.

Annefe mon pou donn en direktiv depi ozordi pou nou aret call li low- cost housing nou pou al call li lakaz abordab.
Parske an prensip i pa low-cost i pe kout ase en pri ase o, me selman- (Interruption) MR SPEAKER Order please!

Onorab Georges ek Onorab Pillay silvouple.

BILLY MINISTER RANGASAMY Selman konmsi i pou en pri en pe pli abordab pou bann ki mwen kapab pou zot re peye dan lesans parey konpare ek self-finance ek bann condos en ?

MR SPEAKER Mersi.

MINISTER RANGASAMY BILLY 29 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Byento nou ava war detrwa legzanp ki ava vini nou ava vwar pou nou menm.

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis nou pas lo prosen kestyon.

Kestyon 68 on Onorab Conrad Gabriel.

HON CONRAD GABRIEL Mersi Mr Speaker.

Bonzour tou dimoun a lekout.

Bonzour tou Manm Lasanble.

Welcome Minis ek ou delegasyon ek ou panel.

Dabor atraver ou Mr Speaker, mon ti a zis kontan koman Minis i la ,mon ti a remersi li pou nou vizit konpreansiv ki nou ti fer lot fwa Pointe Larue, pou rezourd problenm drenaz e osi nou problenm sewage ki ti egziste.

Mersi Mr Speaker.
Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Go ahead ek ou kestyon silvouple.

Ale.

HON CONRAD GABRIEL Mersi Mr Speaker.

Eski Minis i kapab donn detay nou Lasanble lo proze ki son Minister i annan dan distrik Pointe Larue, partikilyerman Nageon Estate Redevlopment e proze Ex- Salezia?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis repons please.

BILLY MINISTER RANGASAMY Mersi Mr Speaker.

Anliny avek progranm konstriksyon nouvo lakaz pou sa plis ki 3mil aplikan, (bann presyon i en pti pe evidan granmaten).
Mr Mr Speaker dan distrik Pointe Larue nou annan 2 proze lakaz.

Prezantman, i annan redevlopman Nageon Estate e proze Ex-Salezia.

E Ex-Salezia ti pe ganny propoze pou servi koman en konsep re lokasyon sa bann lokater Nageon Estate, ki zot kondisyon lakaz i pa mal dan en sityasyon ase difisil.

sa i Speaker langazman ki ti la depi ansyen ladministrasyon.

Baze lo travay ki mon lekip lo teren ti'n fer, i reste zis en dezyenm e dernyen faz pou enplimante.
Proze Ex- Salezia i dan prosedir tender e koman Minis mwan menm mon personnelman mon ti vizit sa teren kot Ex-Salezia ti'n ganny propoze e mon kapab sir ou ki i en teren ase konplike e pou koute pou konstrir dan en dele letan pa pli mwens ki 1an.
Alors ler nou mazin tou sa bann laspe ansanm nou'n pran en desizyon, en stratezi pou olye fer sa bann dimoun esper tou sa letan, e baze lo bann plizyer letid teknik enkli enn ki fek fer resaman 2 semenn pase, 30 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 in pran en mon Minister desizyon pou get on with it e bouz serten zabitan dan Estate Nageon tanporerman, anfen ki nou kapab soulaz zot sityasyon o pli vit posib e rekonstrir zot bann lakaz dan en pli kour dele posib.
Tre byento Onorab nou pou rankontre distrik e ou menm, e bann zabitan pou diskit detay lenplimantasyon anliny avek provizyon dan Bidze.

lespri E dan travay ansanm Onorab nou pou osi envit ou pou partisip dan nou rankont e nou espere ganny ou sipor pou nou kapab akseler sa proze Nageon Estate.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab Gabriel.

Siplemanter HON CONRAD GABRIEL Mersi Minis.


Minis lotrefwa ou ti enform nou, ki ti deza annan en lot lokasyon zot ti pe sizere pour sa Ex-Salezia, eski ou kapab, annan detay lo la silvouple.

osi proze Apre zeneral, an redevelopment konbyen pou dimoun benefisye?

Oubyen konbyen lakaz ki pou kont dan sa redevelopment plan?

Mersi.

sa ki MR SPEAKER Thank you.

Minis.


BILLY MINISTER RANGASAMY Mr Speaker, i en legzersis ki pou lemoman i donn ou en ledikasyon - nou pe koz anviron en 5 lakaz spesifikman ki dan pli move leta.

E me selman se sa ki mon’n fer resorti nou pou bezwen reget sa ansanm lo teren.

E tonm dakor bann ki neseser.

Pa bliye ki sa bann lakaz, i ti’n fini ganny aste par bann lokater.

Me i en langazman pou nou regle sa problenm zot kondisyon.
E rekonstrir sa 5 omwen 5 lakaz, ki mon’n ganny alerte par mon lekip teknik (eskiz mwan), pou dan sa redevlopman.

Mr Speaker.

Mersi MR SPEAKER Mersi Minis nou a move on.

Zofisye ki'n osi dan delegasyon, Minis ki mon pa ti anonse pli boner Mr Steve Mussard, CEO Deputy Property Management Company.

Mersi Mr Mussard pou avek nou.

Nou a pran ankor en kestyon 69, Onorab Michel Roucou.

HON MICHEL ROUCOU 31 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Mersi Mr Speaker.
Bonzour Minis ek ou lekip, bonzour spesyal zabitan Mont Fleuri.

i al Minis mon kestyon koumsa ; An vi move kondisyon bokou lakaz low-cost Corgate Estate, Kan Gard Plaisance, Pascal Vilaz ek Port Glaud, eski Minis i kapab donn en lasirans sa Lasanble, ki son Minister pou akseler travay lo sa bann lakaz pou met zot or de ta, konvenab, ouswa pou ranplas zot?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Yes, Minis ou repons.

BILLY MINISTER RANGASAMY Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker anliny avek bann progranm, konstriksyon nouvo lakaz pou sa plis ki 3000 aplikan, Minister in osi angaz li dan sa redevlopman.

bann lakaz ki Laplipar sa bann Onorab in mansyonnen, e i dekrir koman low-cost, i tonm plan dan redevlopman.

proze bann kad Tar lannen pase Minister ti koman eksplor posibilite repar serten sa bann lakaz.
Me ki nou ti vwar, an mwayenn pou met sa bann lakaz dan en i pou kondisyon rezonnab, kapab kout anviron R150mil a R200, par lakaz.

lakaz.

So E la nou pe koz anviron en Bidze 300 mwayenn R60milyon.

E ler nou fer bann analiz.

Nou dir be eski i vo lapenn, depans sa kantite larzan anvi ki nou pe, ler nou get nou prozeksyon bidzeter e plan lavenir, sa bann lakaz redevlopman, i for dan nou, i priyorite dan nou bann lalis konstriksyon.

ava petet So nou'n fer balans, e nou pa santi sa i en solisyon ki relevan.
Me ki nou pe pans lo se nou revwar spesifikman, dan sak sa bann distrik sa sak, bann proze, ki ou'n mansyonnen, pou nou vwar bann ka kot i annan bann, petet bann lenstans kot n ou'n kapab entervenir petet avek led PMC, pou nou fer serten travay relevan e ki fer sans sirtou pou bann, dimoun ki pli aze.

E zot annan mwens, finansyer pou zot kapasite kapab fer sa bann travay.

Me selman nou pou balans li anvi ki parey mon pe dir ou petet dan 2 ou 3an pli tar nou pou annan zot proze ki pou’n fini konplete.
Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Onorab Wi siplemanter?

Roucou, 32 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 HON MICHEL ROUCOU Minis mersi ki ou'n tous enn pti pe pou vwar enn pti pe pou bann dimoun aze, parey nou annan Man Jeanne, Mr Sinon, Mrs Sheila Ramkalawan, mon pou poudir mazinen apresye.

zot Minis an menm tan nou annan.

Ler bann louvraz, pe ganny fer nou annan bann sitting tenants ki ganny bouze souvandfwa.

Parey nou'n vwar dan bann redevlopman.


lepase, ek Be souvandfwa nou vwar poudir i annan bann sitting tenants ki zot pa ganny sa sans pou zot tournen.

Si ou kapab dir nou enn pti pe, ki bann difikilte.

Eski sa bann dimoun kwa, zot pa pe pey zot HSS, ouswa ki bann problenm zot pe rankontre?

Apre osi mon konnen poudir Corgate zot sipoze pou fer de nouvo blok flat anba redevlopman.

Si ou kapab dir ek zabitan li menm li pou zot konnen, ki zistans sa in arive.

E pour bann dimoun at least konn enn pti pe?


Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis repons.

MINISTER RANGASAMY BILLY Mersi Mr Speaker.

Onorab avek ou permisyon Mr Speaker eskiz mwan, mon a demann CEO Lazans Lenfrastriktir pou alert nou leta devlopman Corgate sa de nouvo blok ki nou travay lo la.

E i lo laspe bann sitting tenants an mouvman, Mr PS Barbe i enn nou bann eksper lo sa laliny.

So mon a demann ou permisyon Mr Speaker pour zot de - sa de koleg ed mwan reponn sa kestyon.

MR SPEAKER Tre byen.


Dabor.

CEO Lenfrastriktir Mr Shah.

CEO JITESH SHAH Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou kestyon.

Bonzour tou dimoun.

Lo kote sa proze lakaz Corgate nou annan en fer 16 younit.

proze, pou Savedir 2 blok 8 younit.

Nou'n fini ganny Planning last week actually, approval akoz nou'n bezwen fason ki sa landrwa in vin available, nou'n bezwen re-aziste enn pti pe, master plan, pou nou kapab o pli vit posib kapab, enkorpor ankor sa de blok ladan.
Actually, nou'n ganny approval, pou 24 younit selman akoz finansman nou pou fer zis de blok pou lemoman.

Son design enzenyer in fini.

In fin i 33 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 al kot Planning.

QS pe travay lo BQ.

Nou pe ekspekte nou pou tender sa proze avan lafen dimwan.

Mersi.

MR SPEAKER Thank you.

Mon krwar PS Barbe mon krwar ti pou azout keksoz.

Korek Minis?

Yes PS ?

PS DENIS BARBE Thank you, Mr Speaker.

Onorab mersi pou ou kestyon.


An sa ki konsernan re-lokasyon avek bann sitting tenants Onorab.

Nou annan plizyer difikilte ki vin avek ;- enn par egzanp spesifikman pou Corgate.

lezot bann E osi ki aplik enn pti pe dan proze redevlopman.

Neseserman enn ler, ler nou pe fer redevlopman, parey Corgate, dan sa dernyen proze ki nou'n fer.

I kapab ki bezwen sa bann dimoun, i pour de lasanm.

E proze baze lo faz ki nou'n fer, i pou trwa lasanm.
Savedir nou pa pou kapab fer tournen serten dimoun ki son bezwen i de lasanm, pou en lakaz 3 lasanm.

Sa i pou vin lo en faz - lo bann faz ki nou pe antre ladan, la pou lemoman.

Savedir i annan bann dimoun ki'n relocate ki zot bezwen, tenir kot zot ete kot zot in bouze tanporerman, pran enn pti pe letan, de plis ler nou ganny sa bann lasanm ki vin online.
Selman avek tou lokasyon nou'n dir avek bann zabitan ki bouze, bann sitting tenants poudir ki lentansyon se pour zot tournen, ler nou fini fer konstriksyon.

A kondisyon ki zot pe pey osi zot housing Scheme.

I pa vin otomatik sa, ou ou bezwen kontribisyon.

fer pe E sa i en mesaz ki mon ti a voudre ozordi met remet lanfaz lo la, poudir avek tou redevlopman ki nou pe fer, tenants bezwen still pe fer zot bann kontribisyon dan Housing Scheme pou nou kapab at least refer zot tournen.
dan bann Nou annan osi bann difikilte, kot par egzanp i annan bann, serten sirkonstans kot i annan bann later, tenants ki deza own ouswa propriyete, e la i pa pou neseser pou nou zot tournen.

Nou bezwen fer en konversasyon pou nou gete ki mannyer zot kapab at least adres zot sityasyon, kot zot annan later, ouswa zot annan propriyete.

Thank you, Mr Speaker.

fer MR SPEAKER Thank you.

Zis klarifikasyon Onorab en?


34 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 HON MICHEL ROUCOU Mr Speaker, mon le zis dir avek CEO.

Depite CEO mersi.

Mon konnen zot pe fer en vizit Corgate pou vwar enn pti pe bann, bann sityasyon bann lakaz.

Mersi.

MR SPEAKER tro Byen.

Sorry mon pa'n konpran ou pwen.

Eski Minis i kapab adrese.

HON MICHEL ROUCOU Non-non.

Mr Speaker.

Mon ti le zis dir ek Depite CEO PMC, mersi.

Wi.

MR SPEAKER Mersi Minis eski ou annan okenn remark lo la avan mon terminen?
BILLY MINISTER RANGASAMY Wi Mr Speaker.

Mon zis anvi met en pti remark lo Corgate Estate.

Ou konnen detrwa semenn pase, detrwa mwan pase nou ti fer en travay netwayaz.

Mwan menm mwan personnelman mon ti antre lo teren pou donn en koudmen.

E se sa lespas kot, nou pe anvi demar nou proze lakaz o pli vit posib.

En fason nou kapab, tir en pe sa bann negativite dan sa border.

E verite, fransman i enportan ki nou kapab fer sa.

E an menm ta pa zis sa.

Nou santi i ki bann, zenn manrmay kapab.


I devret kapab sorti vin deor vin zwe dan zot, vwazinaz, dan zot vilaz.

E avek led SIAH avek National Sport Council, nou pe tap tou pou tou lo enn sa bann platform nou kapab fer en lespas rekreasyonnel.

E mon espere bann paran i ava pous zot bann zanfan, pou vin deor vin zwe.

E pou sa bann negativite dan sa zone.

Sa i vreman en eleman for.

E PMC i osi pe travay dir pou nou kapab fer nou mye posib.

Anmenn en pe laklerte dan Corgate.

Mersi bokou.


MR SPEAKER Mersi Minis Onorab Labrosse.

HON RICHARD LABROSSE Mersi Mr Speaker.

Bonzour Mr Speaker.

Bonzour tou dimoun.

Bonzour Minis.

Dabor mon ti a kontan mon osi dir ou mersi pou sa travay ki ou pe fer lo Plaisance.

Vi ki kestyon pe koz lo Kan Gard Plaisance Minis, nou war zot Kan Gard Plaisance ansanm ek Sociétés de Logement Belvédère.
E ansanm la mon kapab dir ou ki bann kondisyon ki bann dimoun pe viv ladan 35 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 dan sa bann housing estate i deplorab, sirtou sanniter li menm si nou kapab koze.

si E la mon ti a kontan konnen ou departman oubyen PMC, zot annan en travay ki zot pe fer la pou kekfwa pou soulaz en pe sa problenm, vi ki bann dimoun pe espere.

Sirtou Sociétés de Logement i en proze ki'n lo latab pou plizyer lannen.
Sak fwa eleksyon in vini bann zabitan in ganny promet ki swa pe al kraze swa pe al refer.

So kekfwa la si ou ti a kapab osi dan sa lenstans ki nou pe koze, zis brief en pti gin pou donn zot en pti soulazman ki a lekout?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis ou annan en repons.

BILLY MINISTER RANGASAMY Mersi Mr Speaker.


Onorab mwan mon menm personnelman mon'n vizit teren Sociétés de Logement Belvédère, e wi ou pwen i valab i neseser pou nou relans tou nou zefor sa posib redevlopman vin en realite.

nou pou fer ponpe sa bann sistenm septic tank blokaz, eksetera.

So premye letap travay ki mon'n demann lekip pou fer sa 2 koleg akote mwan PMC e Lazans Lenfrastriktir, se pour enstal sa sistenm drenaz sewage pou sa nou fizikman konekte atraver Corgate e anba lo sistenm PUC.
Sa i premye redevlopman si nou kapab adres sa problenm ponpaz.

E CEO i ava koriz mwan si mon mal, me stratezi redevlopman ki nou de form par nou Logement progranm dan sa prosen - parey mon fer resorti dan a prosen 3 a 4an devan nou.

Mersi Mr Speaker.

Sociétés annan i faz nou MR SPEAKER Mersi.

Mon a pran kestyon Onorab Aglae.

HON EGBERT AGLAE Mersi Minis.


Minis etandonnen ki i annan pa mal maintenance ki bezwen fer avek sa bann lakaz low-cost, mon ti a petet - MR SPEAKER Affordable, oule dir affordable?

Premye faz ki nou'n agree pou nou en fwa pour tou regle, parske pe kout PMC en kantite larzan nenk ponpe, ponpe, HON EGBERT AGLAE Wi.

Mersi Mr Speaker.

Kestyon i met low-cost.

Me selman mon a servi sa term affordable.


36 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 An vi ki i annan pa mal maintenance ki bezwen ganny fer detanzaot, eski petet Minis zot pe mazinen ki mannyer zot pou petet zwenn ek bann tenants li menm li, akoz i annan serten limitasyon avek PMC pou afektye serten travay.

Petet ki travay ki zot PMC zot pou antre ladan an atandan ki bann redevlopman i kontinyen?

Sa i enn.

E ki osi kalite kontribisyon?


Akoz i fer mon rapel pou Port Glaud ti annan bann rediksyon ki ti ganny donnen lo zot monthly payment ki zot sipoze pe fer an menm tan zot kontribye lo HSS.

So eski i annan en konversasyon ki ongoing pou diskit en pe dan sa laliny pou ez en pti gin sirtou avek kou lavi la ki ozordi in mont bokou?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.


BILLY MINISTER RANGASAMY Mr Speaker mon remersye Onorab pou son kestyon i vreman en kestyon valab, e avek ou permisyon a demann Deputy CEO PMC pou ed nou ek en pti leklersisman lo sa pwen.

MR SPEAKER Thank you.

Deputy CEO.

CEO STEVE DEPUTY MUSSARD Bonzour Mr Speaker.

Bonzour Onorab.

Bonzour tou dimoun ki pe ekoute.

Onorab bann lakaz abordab bann tenant pa pey okenn rent, zot pe reste ladan pou naryen.
PMC son rol i antre pou frer serten travay ki nou apel sa bann common item, parey twatir, sistenm desarz, elektrik.

La nou come in e nou asiste sa bann tenant.

Apard sa larestan nou sort of mon krwar Lagreman ki ti ganny donnen en pe letan pase, se ki zot antretyen zot unit zot menm e PMC antre sa bann zafer ki tou dimoun in servi bann keksoz ki common.

Sa pou le moman sa ki laranzman i ete la.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Mon ava pran kestyon Onorab Cosgrow.

Silvouple fer li kourt Onorab.


HON WALLACE COSGROW Mersi Mr Speaker.

Byen kourt.

An vi ki kestyon i refer lo Kan Gard, si mon konpran byen Minis, plan redevlopman pou Kan Gard ti pou re devlop antye.

E se sa petet ki mon ti a voudre demande ki, kan eski ou krwar sa full redevlopman pou 37 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 fini?

Akoz mon war i annan serten bann lakaz ki pe ganny renouvle i annan bann dimoun ki pe ganny locate, dabor nou pa konnen lo ki baz zot pe ganny allocate.
Me selman kan eski sa pou fini ek tou dimoun ki dan Kan Gard i ava kapab ganny sa nouvo lakaz parey zot pe vwar par devan sirtou bann ki par deryer dan bann lakaz afordab?

E ler zot fer sa Minis eski i annan en pti posibilite, rod en landrwa en pti landrwa ki zot kapab fence, ki bann zanfan i a kapab zwe en pei pe foutbol, fer en pti aktivite?

Akoz pou le moman la i vin en pti pe ankonbre pou zot e i vini en pti pe difisil pou bann dimoun ki viv dan estate?

Mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi.

Minis.


Delegasyon.

BILLY MINISTER RANGASAMY Mr Speaker mersi bokou e Onorab Mr Speaker atraver ou, mon pou demann mon 2 koleg la pou ed mwan reponn sa, reponn kestyon eklersi Onorab.

e MR SPEAKER Lekel ki a komanse PS?

Wi PS.

PS DENIS BARBE Thank you, Mr Speaker.

Onorab parey Minis in dir dan kestyon presedan nou annan en full detay bann diferan faz pou nou outline li avek Lotorite Distrik, finaliz kan redevlopman dan Kan Gard.
E an menm tan bann diferan proze ki nou annan dan pipeline pou diferan distrik.

nou pou Nou konvenki ki nou kapab finaliz redevlopman Kan Gard dan sa prosen 3an ki devan nou, me selman nou pou donn detay spesifikman bann diferan timeframe anliny avek bann resours Bidze ki nou pe allocate by trwazyenm kar sa lannen avek Lotorite Distrik, ki ava montre poudir avek bann zabitan kan ki nou ekspekte bann diferan mouvman, kan ki nou ekspekte konstriksyon and so forth.
Lenpak en pti pe sa i vin sirtou retar ki nou panse i kapab vini, i vin sirtou kot bann ka kot si oule bann dimoun pa fer bann kontribisyon, e sa ki fer konplikasyon enn ler dan alokasyon kot ler nou bouz zot apre zot pa kapab retournen si zot pa pe fer bann kontribisyon neseser.
So an menm tan ansanm avek Lotorite Distrik, nou bezwen fason ki mannyer nou pou dil avek sa rod en 38 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 bann pti issues ki i annan en lenpak lo alokasyon, apre ki nou kapab fer sa bann dimoun tournen.

Akoz sa bann landrwa tanporer nou pou met zot nou pou osi bezwen fer bann lezot proze ki dan pipeline.

Lo kote playground kekfwa Mr Shah i ava donn en pti larepons lo la.

Thank you.

MR SPEAKER Mr Shah.

CEO JITESH SHAH Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.


Onorab kote playground, annefe preski tou nou bann devlopman ki nou pe fer nou pou an en plan pou devlop en pti landrwa pou manrmay.

lo pou dezinyen Mon krwar preski tou ki nou'n allocate resaman as well i annan en pti landrwa ki’n ganny sa.

ki nou Challenge sit gannyen redevlopman i zis akoz fason ki sa proze i bouz faz par faz, ennler nou ganny sans konstrir zis en blok alafwa akoz fason ki platform i ganny vacated.
ennler lo bann So avek bann Proze Redevlopman ler sa konponan playground unfortunately pou vin en pti pe pli tar dan sa proze, depandan lo kote ki in ganny plan pou li vini, and ki tir mannyer nou'n kapab dimoun dan sa landrwa swa relocate zot dan enn sa bann nouvo blok, oubyen nou'n tir zot lo site.

Whichever one it is.

Selman mon kapab donn ou en garanti poudir lo sa proze i annan plan and enn fwa ki nou konplet sa proze i pou tou annan son playground avek.

MR SPEAKER Yes, ki klarifikasyon wi.


HON WALLACE COSGROW Mr Speaker mersi.

Zis en pti demann.

An vi ki Lotorite Distrik i rekonnet mwan osi, mon pa MNA Plaisance me mon en MNA dan distrik Plaisance.

Si zot kapab osi envit mwan dan en pti konsiltasyon ler zot pe fer silvouple.

Akoz mon ganny enkli osi lo Komite Distrik.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Mon asire delegasyon in note.

Mersi bokou.

Bon nou a pran en poz la e nou a repran kestyon 11er 10.

Mersi.

(BREAK) MR SPEAKER Mersi.


Nou a pas lo kestyon 70 Onorab Aglae.

39 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 HON EGBERT AGLAE (technical issues), en prosedir tender ki'n lanse lo size sa kestyon me sa pa pou anpes Minis donn nou larepons e lenformasyon ki bezwen.

Eski Minis i kapab dir ek sa Lasanble ki status re- roofing bann lakaz dan Limon Beoliere?

i) in zot kou Ki estimen?

Akoz retard ek sa proze menm si larzan tin fini bidzete?

ii) Mersi.

MR SPEAKER Mersi.


Minis ou ava adrese silvouple.

BILLY MINISTER RANGASAMY Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mr Speaker ler PMC ti lans tender an Desanm 2020, kou sa proze pou ranplas twatir 14 unit sa letan ti anviron R1.8milyon.

sa i ekivalan anviron R129mil par propriyeter.

Nou ti santi sa vreman en pri egzorbitan.


PMC ti'n ganny vre parey ou'n fer resorti ti annan en Bidze 10milyon ki zot ti'n gannyen avek Gouvernman an 2020, pou lans sa bann proze re-roofing dan diferan distrik.

Avek sa pri malerezman ki PUC ti'n gannyen avek sa tender sa letan 2020, i ti pou kapab fer zis anviron 60 ekek lakaz dan Sesel an zeneral.

E ki nou ti – avek - zis pou alert Lasanble, nou pe koz anviron 756 lakaz ki pe ganny afekte ek sa problenm re- roofing nasyonalman.
en avek So avek sa prozeksyon 60 lakaz par an ek en Bidze 10milyon, nou pe koz nou fer tou sa bann travay dan 12an Bidze petet R100milyon.

So nou ti santi poudir sa lo li menm pa fer sans en gro kou e dan sirtou dan sa lenterval kot nou ti ete nou pa oubliye an 2020 nou pe antre dan 2021, nou dan milye COVID, met en fardo R129mil lo sak sa bann dimoun ti en pe lour e i ti trakasan pou lans sa proze parey i ti ete sa letan.
lot Alors parey ou'n fer resorti Onorab, nou'n pran en desizyon dapre ki nou'n analiz sa problenm nasyonalman, pou nou relans sa tender ankor e reget en kou ki bann pri nou gannyen;- pa zis sa proze me plizyer lezot proze, pou nou vwar fason pou nou kapab vreman seryezman demar sa legzersis.

E mon lekip teknik - mon lekip teknik i osi pe verifye.

Mon fer sorti sa pwen dan Lasanble pa tro lontan, pe rod bann alternativ.
Par egzanp 40 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 petet en serten materyo koman en waterproofing - en sealant pou nou vwar si sa i a kapab efektiv petet nou a bezwen kapab far en legzersis lo en proze si sa i ed nou regle sa problenm twill koule, i ava en bon way forward.

Get lo laspe aste sa bann tol an gr pou nou sanz stratezi pou nou ganny en meyer pri parske i en kou ase lour pou met lo en propriyeter selman.
fer par Me par kont sa i bann legzersis ki ankor pe demare, pe Lazans ganny Lenfrastriktir avek PMC pou nou, nou a ganny nou bann pri tender, me an menm tan par ler nou pe gete, ki fason nou kapab ganny en solisyon pe pli relevan - sirtou bann lakaz ki bann dimoun in fini aste, e i pou in en kou lo sa bann dimoun.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Siplemanter Onorab Aglae.

HON EGBERT AGLAE Minis mersi pou ou larepons.


Minis mon pou zwenn ek ou ki sa kou inisyal ki ti pe prozekte 129mil par tenants, i en pti pe vreman eleve.
Minis baze lo sa mon ti a kontan petet demann ou, an vi ki si nou ganny en meyer pri avek sa tender ki'n relanse la; Eski bann kondisyon ki ti ganny met devan soumet avek sa bann rezidan - sirtou an term poursantaz kontribisyon baze lo kantite letan ki zot pe reste dan sa lakaz ouswa bann ki'n fini repeye osi ouswa bann ki annan ankor pe peye, eski bann kondisyon pou reste parey an term bann repeyman?

Si sa i wi akoz bann zabitan i annan bann lenkyetid.
Dezyenm Minis, petet ki dele letan zot mazinen vi ki i annan apepre 8 blok dan Limon Port Glaud pou ganny touse baze lo sa, e petet ki dele letan zot pe mazinen zot kapab si tou keksoz i al byen akonplir sa proze?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

BILLY MINISTER RANGASAMY Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker en konsiltasyon ek mon bann koleg mon ti avek ou permisyon propoze ki PMC i ed nou reponn sa kestyon.

MR SPEAKER Deputy CEO byensir.

Yes Mr Mussard.


41 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 lo CEO STEVE DEPUTY MUSSARD Mersi Mr Speaker.

Mersi Minis.

term Onorab kondisyon, kondisyon pou sa Scheme Re- roofing sa i ankor reste parey.

Ziska depi ler ki nou ti zwenn bann tenants depi 2020, ziska la napa naryen ki'n sanze.

Meaning ki si ou'n pey ou lakaz ou'n fini pay- off mon krwar en serten letan depi 2018, mon krwar ti cut-off day.
Si ti annan sa cut-off sa benchmark dat la nou regarde si, i annan 2 fason veye swa ou pey 100poursan sa pri tender ki nou gannyen, ouswa ou pey 50poursan.

Dan ka Dan Limon mon krwar zot pey 100poursan zot, dirasyon ki zot in aste zot lakaz baze lo sa Scheme.
E mon pe mazin dirasyon pou fini sa proze konpletman Dan Limon tou son bann lakaz, si zanmen nou ganny nou en bon solisyon la avek ki sa travay ki nou pe fer avek Lazans Lenfrastriktir - nou ganny en solisyon ki pli pli vit - posibleman efektiv, dan 2an, 3an nou'n kapab fini avek Dan Limon.

En bon pe landrwa dan bann Grand Anse sirtou, pou nou kapab fini sa bann proze.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Yes, vitman Onorab.

HON EGBERT AGLAE Mersi Depite CEO.


Depite CEO an vi ki mon konnen sa sityasyon in en problenm ki'n la, in la mon pa pou al antre dan okenn polemic lepase, me selman problenm in ale over the years.

in Eski zot a kapab osi konsidere, menm si i annan ki fini repeye, sa ou dir problenm e zot in erite, eski pa ti a byen petet konsider serten poursantaz kontribisyon ki Gouvernman osi i antre e tenants osi i antre dan plas fer zot pey sa 100poursan?
Akoz sityasyon in ale over the years menm si zot ti pe pledwari, pledwari e zot by then in ariv zot letan ki zot in fini repeye.

So annou konsidere, annou negosye.

Mersi.

MR SPKER Tre byen.

Mersi.

CEO ou a donn en repons vit lo la.

CEO STEVE DEPUTY MUSSARD Onorab i ok mon konpran ou pwen.

Ou pwen i valid, me selman Scheme i ganny aprouve par Cabinet ki ti sa lafason.

Mon pe koz osi avan la mwan en?


I ti swa ou annan sa serten peryod kot zot regarde apre 42 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 2018, swa ou pey 100poursan swa ou pey 50poursan.

Si pou Koman sa ki sa Scheme - sa Re-roofing Scheme in ganny aprouve.

annan sanzman mon konnen i annan, i deza bann proze ki nou antreprann - ki nou al diskit, ki nou al zwenn bann tenants i annan sa konsern ki'n leve, pa zis ou ki pe lev sa.

lo revizyon Be Scheme i koumsa, you lot know?


Pou annan en diskisyon la ki nou bezwen fer avek Minister, si nou anvi term okenn kontribisyon ba tenant, kantite kontribye kot PMC pou antre avek, sa i en lot diskisyon, ziska i swa ou pey la Scheme 100poursan, ou pey 50poursan.

That’s the way the Scheme ki'n ganny aprouve i ete.

Mersi.

swa MR SPEAKER Mersi.

Mersi Deputy CEO.

Mon a pran enn de siplemanter ankor.

Onorab Labonte.

HON ANDY LABONTE Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker mon konnen poudir kestyon i lo Limon Beolière.

Me Minis dan son larepons in fer konnen poudir sa i en problenm lo nivo e Depite CEO Nasyonal Mussard i konn tre byen sa bann problenm ki bann move konstriksyon ki'n arive dan lepase ki'n napa sipervizyon, e ki sa bann dimoun depi ler zot in ganny lakaz i pe koule e sa i enkli anler Union Vale.
E i sipoze en proze ki ganny retender, eski ou kapab dir sa Lasanble ki zistans in arive si vreman in retender e pou bann lezot lakaz osi ki dan Sesel an zeneral.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis lekel ki pou pran?

BILLY MINISTER RANGASAMY Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker avek ou permisyon, mon a rekomande ki Deputy i a pran.

Mersi bokou.

MR SPEAKER Deputy CEO.

CEO STEVE DEPUTY MUSSARD Mersi Mr Speaker.

Mersi Minis.
Mersi Minis.

Onorab pou Union Vale, nou fek ganny aprouvasyon avek tender Board si mon pa tronpe 2 semenn pase.

La nou pe anmas tou lo tenants sak term amortized zot repeyman ki pou bezwen ganny fer akoz Union Vale osi i dan kategori kot i sipoze repey 100poursan.
lenformasyon unit, 43 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Mon pe prezimen, mon’n koz ek lekip avan mwan fini, nou ava fer rankont avek bann dimoun Union Vale ansanm ek ou - si ou available, ki nou kapab prezant sa senaryo devan zot.

Me - e de la nou a gete ki bor nou kapab head.

E nou pe fer ek bann lezot proze osi nou pe re demare lo term re tender parey i ti ete avan.
Me at the same time nou Lazans pe avek travay Lenfrastriktir parey mon fer resorti, pou nou kapab ganny lezot fason fer sa travay lo term swa auto proofing parey Minis i dir, ki i en pti pe pli bon marse - pli pe pli efektiv osi tou, pli vit tou.

kot nou Ouswa en bann lezot kapab fason antreprann sa proze, ki i ava dan benefis tou bann tenants avek nou osi.

Akoz nou konnen sa problenm i la en bon pe letan, i la en bon pe letan.
E si nou pou kontiny sa stratezi ki nou pe fer la, tender sa, bann pri hopefully sa enn ki la nou pa ganny bann pri ki en pri pe pli abordab, me selman nou pa war avek la fason la nou pou ganny ban pri mwens ki R100mil.

I vin en pri pe difisil, akoz sa proze parey ou konpran i pa retir son twatir ler nou fer nou, nou retir twatir nou repar sa flasher board, nou ranplas tenk delo tir bann dalo, netwaye.

You know i konpri en pe lezot item osi ladan ki ou war li sa pri i en pe eleve.

Mersi Mr Speaker.
Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Kestyon Onorab Vidot.

HON AUDREY VIDOT Mersi Mr Speaker.

Minister mon rapel parey mon fer sorti dernyen fwa - sizyenm Lasanble ti annan distrik English River, Roche Caiman, Port Glaud, Takamaka ti met lanfaz pou ki Gouvernman - ansyen Gouvernman i konsider en Scheme parey zisteman pou adres bann issues lo bann housing estates.
i konsider E in annan bann serten issues ankor ki'n kontinyen eleve zisteman lo sa issue kou - akoz deplizanpli in terms of cost - kou materyo i vin pli ser.

So si sa lepok ti tonm dakor lo en fason, sityasyon i sanze, e se pour sa rezon mon pou siport mon koleg Port Glaud se ki Gouvernman i bezwen revwar regarde ki mannyer peye an term means test sa bann lakour, vwar bann ki pa pou kapab peye sa 100poursan, konsider sa, regarde.

Akoz sityasyon dimoun napa sa mwayen.

Sa i enn.


44 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 ti annan Dezyenmman prenon kont ki mon konnen PMC ansanm ek Housing serten restriksyon ki i metye avek bann proze lakaz ki swa ou pe extend, oubyen ou pe fer twatir oubyen ou sanzman penn ki swa lo kouler ki ou servi pou penn lakaz, oubyen pou extend grander lespas e osi son twatir ler ou sanze son kouler pa defigir sa housing estate.
dir akoz sa Perseverance pe rankontre kantite issues li, e Roche Caiman i en legzanp kot pa neseserman tou dimoun in respekte.

Mon E lo s size twatir si i annan dimoun i war li i pa kapab esper son vwazen pare pou l tonm lo sa Lagreman pou sanze, e li i pare pou li sanz pou li li, i pou koz en lenkonvenyans pou sa lot byensir, akoz son lakaz i zwenn.
E kouler eski ler li i sanze i met kouler ki swa ver demen en lot i met enn rouz oubyen enn ble, akoz li i pou get dapre son mwayen pou li aste e peye pou sanz son twatir.

Ki zot, zot annan pou dir li la e pou adrese ki si zot in sanz zot prosedir pou les nenport ki sanze, oubyen zot ankor pe ranforsi lo sa bann kriter?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis i annan serten pwen ki ou a zis note silvouple, me mon a demann ou en repons lo son dernyen kestyon ki mannyer zot pe regard sa problenm?
BILLY MINISTER RANGASAMY Mr Speaker mon po demann ou permisyon nou pou les Deputy reponn, annan siplemanter mon ava azoute silvouple.

epi si i MR SPEAKER Mr Mussard ?

CEO STEVE DEPUTY MUSSARD Mersi Mr Speaker.

Onorab bann kondisyon aktyelman nou pe sey travay ek sa bann tenants, bann parey nou pe dir bann ki viv dan lakaz terrace kot lakaz i koste ek kanmarad.

Ou konnen i annan kantite dezagreman bann tenants ki fer sa proze lo li menm i annan son difikilte malgre son pri.
Me pou dir ou nou diskit bokou sa size re-roofing ler nou zwenn avek Minister sirtou avek Minister avek Lazans Lenfrastriktir, bann stratezi vwar ki lafason ki mannyer nou kapab speed this up akoz nou konpran dimoun in ganny afekte e pe ganny afekte.
vwar 45 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 E lo laspe twatir kouler eksetera i annan deza Roche Caiman ki nou konnen zot in fer zot pti bout, kantmenm lakaz i koste zot in fer zot pti bout - en bann in met tol rouz mon war, en bann in met tol ver.

Me zot in fer zot proze dan zot menm e pa'n neseserman vin atraver PMC, so ou pou vwar sa pti defayans lo term kouler twatir.
Nou ti a swete nou si nou ti pe antre nou koman PMC, nou ti pou fer li uniform kot nou ganny sa menm kouler twatir ver ouswa rouz ki fer sa estate lo uniform basis.

Be i annan bann dimoun ki nou war ki zot pe fer zot pti proze zot menm, ki i pa vin dan nou kontrol.

Ler nou pase in fini ganny fer.

I difisil la pou ou ale al refer li retir sa twatir.
Me selman-me selman nou pe angaz nou en pti pe plis avek bann zabitan sirtou Roche Caiman nou pou vin en pti pe Roche Caiman la byento, kot nou pou annan sa dyalog, diskisyon bann avek dimoun, kot la nou ava bord en pe sa bann laspe kouler eksetera, bann kondisyon - you know ?

sa Akoz sa i demann en dyalog sa - ou konnen, ou bezwen fer sa dyalog.

Ou bezwen sorti pou nou fer sa dyalog.

Si nou pa sorti you know?

Akoz i annan dimoun deor i anvi fer son zafer.


I anvi fer son pti zafer - akoz mwan mon annan dimoun i vin kot mwan ki anvi fer son pti proze lo li menm.

Ok, wi petet i fer fas avek son vwazen e nou, nou bezwen antre nou kot annan sa konekte - konekte ek nou bann dimoun, ek nou bann tenants, annan sa lapros konpran kanmarad tou lede kote - i mars de kote.

E mon krwar proze i a mars en pti pe pli meyer si nou antre dan sa kalite stratezi.

E nou pou fer li.
E nou pou fer li.

Ou pou war nou Roche Caiman byento, nou pou kontakte Biro Distrik kot nou po antre ek nou lekip kot nou a fer sa bann diskisyon kaz-a-kaz port an port.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Mon bezwen avans lo prosen kestyon.

Limero 71 Onorab Esparon.

HON REGINA ESPARON Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis ek ou delegasyon, tou dimoun a lekout.

Eski Minis i kapab dir Lasanble ki distans in arive pou son Minister rezourd problenm sa lenfrastriktir kot bann Flat Sea View, North East Point?
Mersi.

46 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 MR SPEAKER Mersi.

Minis, panel.

BILLY MINISTER RANGASAMY Mersi Mr Speaker.

Mon oule son remersi Onorab pou kestyon.

Swivan mon vizit Sea View Estate lannen pase, lekip Lenfrastriktir in konplet son legzersis sa problenm sa 28unit dan sa estate.

La i en pti pe kot nou'n arive.

analiz pou Nou’n osi ganny alerte ki sa menm problenm dan bann slab ki pe dekoke e tonbe spalling an Angle i egziste ankor dan bann lezot estate dan pei.
En pe parey nou sityasyon roofing, i en problenm Nasyonal dan plizyer housing estate.

Bann Mr Speaker i enportan pou note ki laplipar sa bann estate in ganny konstrir plis ki 25an pase.

enzenyer eksperyanse in partaz 3 diferan solisyon teknik avek mwan pou adres sa problenm striktir, pou sa bann estate ki'n ganny afekte.

Mon oule konfirm avek Onorab ki sa lannen nou pou demar travay reparasyon avek Sea View Estate e osi avek Ex- Geers St Louis ki i 2 estate ki onnetman i dan sityasyon pli serye.
Sa leta kot nou'n arive Onorab.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Siplemanter silvouple Onorab Esparon.

HON REGINA ESPARON Mersi Mr Speaker.

Minis an vi ki i annan tenants ki'n fini aste sa bann flats, e sa problenm i en problenm lenfrastriktir i en problenm ki zot in erite, eski Gouvernman i anvizaze antre can negosyasyon avek sa bann tenants, pou vwar kote konmsi ki pou meet zot half way pou fer sa depans lo sa reparasyon ki pou ganny fer.
Ki kalite laranzman konmsi ki Minister i anvizaze anmenn devan, pou kapab rektifye sa problenm?

Parske mazorite sa bann dimoun in fini aste zot flat.

Eski i pou vin koman en loan, oubyen zot pou fer apre pou bill sa bann dimoun?

Konmsi mon anvi konnen pou sa bann dimoun laba Sea View ki kalite laranzman ki pou ganny fer?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

BILLY MINISTER RANGASAMY Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.
Mersi Onorab.

I en pwen vreman enportan e i kler pou le moman 47 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 napa formelman en Scheme an plas, me nou pou bezwen pran li dan sa menm lapros parey re- roofing.

Me selman nou a prenon kont - parey ou'n fer resorti wi i en problenm striktir.

E nou pa bezwen vwar en pe istorik sa bann problenm, e tonm dakor ki mannyer nou pou fer nou mye posib pou annan en konpromi ek bann zabitan, pou nou petet partaz i en pti pe sa kou.
Sa zeneralman ki mannyer nou ti ava apros sa proze.

Be nou a balanse letan nou ganny bann solisyon spesifik, akoz i annan bann unit i pa pou konplike, me i annan bann unit kekfwa i pou pli konplike son kou pou pli ser.

Nou ava vwar en lapros ki a mars - dan mon lopinyon mon pou sey fer nou mye posib pou en lapros ki nou ava kapab partaz sa kou avek nou bann zabitan epi Gouvernman.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Wi silvouple Onorab.


vitman HON REGINA ESPARON Mr Speaker i pa en kestyon, me selman petet Minis eski letan tou keksoz in ganny finalize, petet mou a kapab ganny en meeting ek sa bann zabitan lo site laba pou nou kapab regarde ki mannyer pou go around it.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis a note, mon a pran enn de siplemanter lezot manm.

Onorab Pillay.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker mon ti a kontan demann Minis, lo donn nou en presizyon aksyon ki Minister i anvizaze pran, eski Lasanble pou kapab ganny en timeframe lo kan ki Minister antreprann oubyen pou komans fer serten travay lo bann unit ki zot in idantifye, ki zot kapab fer serten travay?

Akoz nou pa pe gannyen sa.

pou So mon ti a kontan press ou pou aksyon pou mon kapab ganny en timeframe lo kan ki zot pou komanse ?
Dezyenmman i annan unit ki ti fek ganny andomaze par dife, e ziska la osi nou pa konnen kote zot ete avek sa bann unit - zot ti'n sipoze lekipman serten travay, me i pa ankor war li bouze.

So mon i a kontan konnen kote zot été?

Akoz si zot pou fer sa travay ki nou vwar MNA Glacis in anmennen la, i annan travay ki zot bezwen fer osi avek 48 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 bann domaz ki'n fek arive avek serten unit.
So eski PMC i kapab donn nou presizyon lo kan ki zot pou komans aktyelman fer serten travay?

Akoz nou kontinyen koz lo menm zafer, zwenn ek zabitan, fer meeting, spallling, deside ki pou fer, me apre nou still pa ankor war naryen.

So petet si mon kapab ganny en presizyon Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Wi Minis ou a adrese silvouple.

BILLY MINISTER RANGASAMY Mersi Onorab pou ou kestyon.
Parey mon ti konkret mon konklizyon dan mon larepons, mon ti fer en langazman ki sa lannen menm nou pou demar travay reparasyon ava ek Sea View ek Ex-Geers en, sa i avek sityasyon striktirel ki sa bann batiman i ladan i neseser pou nou demar sa zafer sa lannen.

I annan diferan solisyon.

I annan ki'n pli ganny andomaze nou pou bezwen petet met bann striktir siplemanter, so i annan serten, sa i pou en pti pe ka par ka dan sa legzanp Onorab Esparon.
I annan 28 unit e i annan son konpleksite kot ou pou deplas sa dimoun akoz sa travay pou annan en kantite en ki lapousyer lenkonvenyans pou sa bann zabitan.

pou So, ka par ka nou pou bezwen get li konmsi pou nou annan en - e petet la nou bann lakaz Ile Aurore i ava kapab donn nou en koudmen, kot nou anba kapab deplas sa bann dimoun.

Travay – enn.

So i pa pou en keksoz ki nou kapab zis antre fer lo 28 nou pou bezwen fer li par sekans.
So en pti pe lo bout kestyon timeframe eskiz mwan en, lo bout kestyon timeframe nou pou demar li sa lannen.

en donn mon Lo lot laspe bann ka dife, sa mon a bezwen demann PMC pou pe leklersisman.

Me parey mon ti pe sey dir boner, i nou bezwen get li ka par ka en fason ki nou ava kapab fer en bon dyalog ek sa bann dimoun tonm dakor lo laranzman pri, tonm dakor lo laranzman kot pou deplas zot.
So nou a kapab met tousala ansanm e dan petet en peryod dizon, mon ti a voudre dan en mwan edmi kapab tonm dakor lo en way forward.

Mersi.

BILLY MINISTER RANGASAMY Onorab Lazans CEO Lenfrastriktir i oule azout en pti parol li osi en ?

49 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 MR SPEAKER Mersi.

Yes CEO.

Minis nou pa ankor tir lareg mask, so an konformite ou kapab regarde si ou annan pou ou.

CEO ou pou adrese?

CEO STEVE DEPUTY MUSSARD Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.
Mersi Onorab.

Onorab zis pou azout en pti bout lo sa ki Minis in dir, nou problenm ki nou annan avek sa bann unit i sakenn i ase unique.

Nou napa sa ki ou apel en one shoe fits all solution pou tou bann unit ki la.

Epi sa kalite louvraz i bann keksoz spalling kot nou pe basically sa ki nou pe war i sa feray dan sa beton pe rouye par anndan.

E sanmenm sa ki fer sa bann bout beton kase, tonbe.

So sa bann louvraz i osi i pou bout en osi investigative construction ki nou pou fer as well.
enkli pti Well, sorry demolition nou pou fer kot sa kontrakter ki pou la pou bezwen kas plis sa ceiling, pou al gete egzakteman ki zistans sa domaz in arive.

So to have an exact timeframe lo sak unit konbyen i pou pran i en pti pe difisil, ziska ler nou menm nou pa'n komans sa louvraz pou war lanpler sa problenm dan sak unit.

So parey Minis in dir nou target i pou nou komans sa lannen.
Selman pou donn en timeframe lo dirasyon sa proze kan nou pou kapab fini ek tou le 28 par egzanp Sea View i en pti pe difisil parske i tou depan lo kwa ki nou dekouver ler nou pe fer sa louvraz, an mezir ki nou ale.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi CEO.

Mon a pran ankor en kestyon.

Onorab Naidu.

HON SEBASTIEN PILLAY (Off-Mic) MR SPEAKER Mon annan lezot Manm ki pe espere Onorab pa monopoliz ou letan ale.

HON SEBASTIEN PILLAY Mon konpran.


Akoz an relasyon ek Sea View mon ti a kontan nou demann en presizyon lo i annan unit ki ti'n brile, kot dife ti'n pran.

Mon ti a kontan konnen kote zot in arive?

Akoz si zot pe koz lo reparasyon nou annan bann fanmir ki'n ganny displaced atraver sa dife, i lo sa Flat Sea View menm lo sa laliny flat.

So mon ti a kontan konnen ki pe arive egzakteman avek sa.

Minis ti dir nou poudir CEO bliy reponn.

50 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 MR SPEAKER Mersi.
Minis.

Panel, Minis?

BILLY MINISTER RANGASAMY I'm sorry.

Mr Speaker mon pou bezwen demann Deputy CEO pou ed nou lo sa kestyon dife.

Mon ti anvi zis tous sa dernyen pti pwen lo spallling en, zis avan nou tackle sa dife.

I annan serten vilaz kot nou'n fini komans travay mon krwar Onorab Vidot i ava konfirm sa avek mwan, Roche Caiman vi ki i en block of flats ki ankor anba responsabilite PMC overall, nou'n antre nou'n komans fer sa bann travay teknik.
E an menm tan ek sa bann leksperyans ki nou pe ganny laba, nou kapab sey vwar ki mannyer nou kapab aplik sa dan bann lakaz prive prezan, bann lakaz ki bann dimoun in fini aste.

Pour kestyon lo sa size sa dife Onorab mon a pas - MR SPEAKER Deputy CEO pou azoute wi.

CEO STEVE DEPUTY MUSSARD Mersi Mr Speaker.

Onorab lo laspe dife - wi ti annan en dife lannen pase mon krwar ki ti andomaz en unit.
Sa ka i anba lasirans pou le moman, be ansanm avek Lenfrastriktir ler nou komans fer lenvestigasyon konpreansiv li osi nou pou regard son unit son laspe striktirel, pou nou vwar si i merit - ki kalite travay ki nou merit fer lo la.

So sa kot nou ete lo laspe dife, si son la i anba lasirans nou pe sey claim serten keksoz byensir avek lasirans.

Nou’n ganny sa msye ki'n fon nou son claim ki in perdi dan son unit e nou pe process son claim as prosedir an plas.
Me son laspe reparasyon, nou ava antre, nou ava antre avek Lazans Lenfrastriktir e byensir pou reparasyon osi i vin en claim li li menm, ler nou ganny kou nou soumet kot nou broker, kot nou lasirans, kot nou kapab ganny serten rekour lo term finansman lo sa unit an partikilye.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Naidu kestyon.

ou HON SATHYA NAIDU Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis ek ou delegasyon.


Minis ler ou'n dan ou repons mansyonn ou'n vreman soulaz mwan ek mon bann zabitan, zot in atann pou plizyer lannen, e i sagrinan pou Ex-Geers 51 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 war sityasyon kot in arive.

I pa'n ariv anba ou watch, me selman nou konnen sityasyon i vreman grav.

65poursan - sinon 70poursan sa Housing Estate li menm li i pe fer fas avek spalling.
Wi ozordi zour nou'n ganny dir ki poudir pou annan travay ki pou ganny en antreprann pou dir ki sa problenm pou ganny adrese, me is this going to be a short-term fix?

Pangar a lonterm nou war menm problenm pou repete.

Mon ti a voudre osi konnen konbyen ki i pou koute vizavi sa travay ki zot, zot pe antreprann la, rezon mon pe demande se pli boner atraver a lokazyon ki mon ti'n war in apepre R2milyon ki ti'n ganny bidzete.
Kestyon se eski zot pou vreman sa sityasyon avek i 2milyon, si non konbyen eski i pou aktyelman koute?

Mersi.

kapab adres MR SPEAKER Mersi.

BILLY MINISTER RANGASAMY Mr Speaker avek ou permisyon mon CEO Lenfrastriktir pou ed nou eklersi sa pwen.

demann ava MR SPEAKER Yes CEO Shah.

CEO JITESH SHAH Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.

Lo kote eski sa i en short term fix?

Sa ki nou pa anvi Onorab.

Sanmenm sa nou'n eksplor plizyer solisyon.


Nou pa ti a kontan dan 3an/4an kit nou'n aranz en bout aprezan en lot bout i pa vedir ki poudir pou kapab donn en 100poursan garanti nou pa pou ganny bann problenm en pe parey.
Selman bann landrwa kot nou pe mazin tackle, sanmenm sa mon i pe mazinen taler poudir nou pou bezwen fer en pe lenvestigasyon ler nou pe travay as well, pou nou kapab fer sir ki nou as much as possible nou dil ek a problenm ou rod son lakoz, e nou fer sir poudir si i annan bann tiyo dan slab oubyen dan miray ki pe koule, ki pe anmenn sa moisture dan sa slab as well - tousala nou pou seye pou nou adres tousala pour ki i pa vin parey ou pe dir en short term fix ki apre dan 3an/4an nou war nou pe dil ek menm problenm ankor.
Lo kote son kou i pou difisil an se moman pou vreman la.

lendikasyon donnen Sanmenm sa bout louvraz ki reste nou.

Nou’n fini vizit tou lo 52 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 sa bann unit enn par enn, n ou'n konpran problenm sa ki nou pe war visually dan sak unit enn par enn, e la aprezan nou pe travay dan bann scope pou sak unit.

Definitivman sa bann kalite louvraz koumsa pou bezwen annan en bon sonm contingency.
Akoz parey mon dir i an en kantite keksoz ki nou pou dekouver enn fwa ki nou koman fer sa louvraz.

S Selman sa i en keksoz - en konversasyon ki tou fason nou pou bezwen antreprann avek PMC, enn fwa ki nou annan sa scope pou nou gete egzakteman ki mannyer avek zot Bidze ki zot annan, ki mannyer nou pou kapab strategize pou nou kapab fer maksimonm posib o pli vit posib.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi CEO.

Bon mon pou bezwen avans lo prosen kestyon 72.

Onorab Bistoquet.

HON ROSIE BISTOQUET Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker avan ler mon demann mon kestyon Minis, mon kapab demann en pti remersiman?

En pti remersiman pou al pour DA Vesna, Pointe Larue, Diane Arissol avek en zabitan ki apel Gilbert Quilindo pandan gro lapli ki ti tonbe le 21 zot ti vwar zot lo teren depi 7er bomaten ziska 11er diswar.

E mon pas mon sipor pou tou bann zabitan Mirabel, zot ti ganny anvair.
Me selman zabitan i tre fristre akoz zot pa’n vwar ni ganny siport zot MNA Pointe Larue ki’n … (Interruption) MR SPEAKER Onorab, Onorab.

HON ROSIE BISTOQUET … pa’n pas kot zot ditou.

MR SPEAKER Arete-arete-arete!

Onorab ou’n byen konmanse dan demann en kestyon - en pwen lo serten ou zabitan.

Ou pa bezwen al dan en diskisyon politik.

Bon Minis in tande sa.

Proceed avek ou kestyon ki lo papye silvouple.

HON ROSIE BISTOQUET Mersi Mr Speaker.


Minis an vi gro problenm overflow desarz kabinen ek lakwizin dan bann blok flat Pointe Larue tel ki Mirabel Flat, Santral, Ex- Albert Anse Des Genets, Anse Francois e Joseph Santral Estates.

Eski Minis i kapab dir sa Lasanble ki striktir desarz ki sa bann flat i annan?

Sa enn.

53 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 (b) Konbyen PMC pe depanse par an pou pey kontrakter pou ponp sa bann desarz?
(c) Kan ki sa bann zabitan pou ganny en rekour sa loder e sa bann desarz sewage dan zot lakaz e zot lakour?

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis i annan 3 kestyon la.

Mon krwar ou kapab ase bref lo sa ka.

Order silvouple.

HON ROSIE BISTOQUET Wi mon ti overseas sanmenm sa mon pa ti la.

MR SPEAKER Minis.

Mikro silvouple Onorab.

MINISTER RANGASAMY BILLY Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mr Speaker dan sa 5 housing estate ki Onorab in mansyonnen.

Anse Des Genets i enn ki konnekte avek sistenm SPP.
Larestan tou le kat zot bann vye sistenm lontan.

Parey nou dir sistenm lontan.

I annan serten landrwa osi nou ankor pe servi osi.

Me i en tank avek sistenm soakaway pit oubyen sa ki nou konnen konman pi perdi.

safety Sa bann landrwa tousala teren in satire, later in ebib tou sa delo e konman lapli i tonbe i kler ki i vin en lot konplikasyon e nou’n vwar sa Mirabel par egzanp – sagrinan - de semenn pase.
en E i kler ki PMC i vwar li dan vreman sityasyon enkyetan dan tou sa bann vilaz nou annan sa bann problenm.

E zot pe depan zot anviron pou dezyenm parti ou kestyon.

Zot napa swa.

Me pou kontinyen ponpe e sa 4 vilaz pe kout li PMC R65,000 par mwan.

Mirabel 28,000, Anse Francois 8,000, France Joseph 9,000, Ex-Albert 20,000.

I en problenm pa zis dan sa bann vilaz i en problenm atraver pei ki vreman en defi ase serye ki nou annan devan nou.
Pou reponn trwazyenm parti ou kestyon Onorab, la ki mon’n tous en pti pe ki bann sistenm ki nou annan pou lemoman e konbyen ki pe kout nou.

Mon ava tous en pti pe lo ou pwen ki ou’n demann ou lo ki rekour sa loder, sa desarz sewage dan zot lakaz e zot lakour.

Ki rekour lo sa bann zabitan?

zot pou Eski kontinyen viv dan sa sityasyon?


Mr Speaker mon kapab mansyonnen ki PMC pe travay lo diferan solisyon, permanan 54 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 pou adres sa problenm ki la pou en bon pe letan.

Dan tou le 4 housing estate ki nou pe koz lo la dan ou distrik Onorab.

Nouvo ladministrasyon pe get dan tou opsyon malgre limitasyon bidzeter e bokou PMC akonpannyen par Lazans Lenfrastriktir, pe get dan tou teknik ki afford e opsyon finansyerman e abordab.
Pou Mirabel e France anvizaze Joseph PMC pe konekte sa de housing estate avek sistenm sewage PUC an met an bann tiyo e stasyon Laponp e sa proze i espekte konmanse dan trwazyenm kar sa lannen.

Mr Speaker mon osi espekte ki sa proze pou kapab konplete pou sa de housing estate ki mon’n mansyonnen Mirabel e France Joseph an Me 2023.

Esperon ki tou keksoz i mars dapre nou progranm, nou konnen nou pe antre dan peryod lapli osi.

So nou stratezi se pou lans sa proze sey adres sa problenm enn fwa pou tou.
Mon kontan pou enform Onorab e zabitan sa bann vilaz, ki PMC in deza fer planifikasyon finansman pou sa proze osi.

Nou pe osi get dan mannyer fason pou deal ek sa sistenm drenaz delo lapli dan rezyon Pointe Larue a kote Airport.

Parey Onorab i konnen nou ti fer sa vizit e nou pe travay tre pros avek Lavyasyon Sivil pou nou ganny akse kot Airport, pou nou vwar ki mannyer nou kapab get sa problenm drenaz Pointe Larue dan son totalite.

Nou pe ganny en bon tou dimoun lantant avek konsernen enkli SCAA.
E tre byento nou ava dan en pozisyon pou nou vwar - mon espere en solisyon pli efikas dan sa rezyon.

Petet menm sa bann lanmar ki annan pou nou ouver zot en pe plis pou nou ganny en pe plis pou retention kot nou kapab soulaz sa delo letan i monte.

Me an gro nou annan travay ki nou pe fer teknikman pou nou regle sa.

PMC Lo kote Ex-Albert e Anse al Francois antreprann design neseser avan ki kapab soumet plan avek Lotorite Plan.
bann pou konsernen, Mr Speaker dan tou bann design kan tou bann design i ava fini mon ava dan en pli bon pozisyon pou kapab donn Onorab plis lenformasyon tel konman kou sa bann proze, dirasyon travay e kote ki PMC pou rod sa finansman pou antreprann sa bann travay.

Nou ava donn plis leklersisman lo la.

55 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Mon fer mon anvi konklizyon lo sa size Mr Speaker.

Mon pa pe fer okenn politik fransman verite.


Me nou vreman, nou tou nou ava dakor tou Onorab a tou latab ki i vreman sokan.

E fransman dezapwentan pou vwar leta bann sistenm drenaz dan bann plizyer housing estate ki’n deteryore apre plizyer lannen i paret mwan.

Sa i atraver pei.
Sa i atraver pei.

Nouvo Deputy CEO (PMC) ki mwan menm personnelman mon’n anmenn dan lekip PMC ek son lekspertiz konman enn bann Seselwa spesyalize dan sa domenn pe drenaz, personnelman ed nou vwar bann solisyon soutenab pour bann housing estate dan pei Sesel - dan tou nou bann housing estate.

enzenyer sewage ek I pou pran en pe letan.

Me nou determinen konman bann profesyonnel Seselwa pou rod bann solisyon enn fwa pou tou.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab ou annan siplemanter?


HON ROSIE BISTOQUET Wi Mr Speaker mersi.

Minis mon’n konpran ou larepons ki ou’n dir mwan.

Be selman letan mon pe get lo kote Mirabel, zot sityasyon i vreman deplorab.

Akoz ler i annan linondasyon lapli ek lanmer ki mont, tou sa bann desarz kabinen i devid anndan dan zot lasanm, devid anndan dan zot lakwizin, devid anndan dan lasanmben.
E zot pa kapab ni ouver ni en tiyo pou zot kapab dan lazournen kwi manze pou zot zanfan, zis akoz desarz dan lakwizin dan tou landrwa.

I enkrwayab!

Minis prezan ki plan petet ki ou annan pou en Minister vwar desarz nasyonal pou soulaz en pe problenm tou bann zabitan dan nou pei?

sistenm en MR SPEAKER Mersi.

Ou pe le pas en pe ou kestyon orizinal, akoz nou ankor lo Pointe Larue.

Minis ou ava kapab donn en repons bref.


MINISTER RANGASAMY BILLY Mr Speaker mon ti ava voudre ki avek ou permisyon Deputy CEO.

MR SPEAKER Deputy CEO – wi?

DEPUTY CEO MR STEVE MUSSARD 56 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Mersi Mr Speaker.

Mersi Minis.

Onorab pou Mirabel ya mon akoz rezon ki mon vwar sityasyon pe deteryore deplis toulezour la, in ariv en staz kot later kantmenm i pti pe bwar en pti git delo pli boner, i nepli kapab.La tou keksoz i refoule.

Nou pe ponp 3 fwa par semenn.


3 fwa par semenn Mirabel.

Si i annan sa problenm nou ava regarde nou ava vin revwar sityasyon ankor.

Re assess sityasyon ankor e si nou bezwen frequency ziska ler nou kapab konmans sa proze, nou ava fer li.

increase Zis donn nou sa sans pou nou kapab retourn kot Mirabel en pe.

Akoz nou pe ponp 3 fwa la Lendi, Merkredi Vandredi.
E si nou vwar nesesite pou nou fer en lot met en lot zour adisyonnel dan sa schedule, nou ava revwar zis pou kapab minimiz sa presyon ki annan kot Mirabel.

Akoz la, la sa ki dimoun i servi konsonmasyon delo kot lakaz la, zis i vin dan en pti tenk, i tenir lanmenm la bezwen ponpe.

Kantmenm 3 fwa par semenn, sanbleman ki ler mon pe ekout ou sanblemman ki pase sanbleman pa ase so nou’n dir revwar sa schedule, e si nou bezwen al netwaye mon dir ek ou nou ava azoute.

Zis pou pez en pe sityasyon.


nou Selman konnen poudir proze pe al konmanse.

Definitivman nou annan en solisyon permanan kot nou kapab kolekte Mirabel avek France Joseph tou le de estate e menm proze, anmas li kolekte PUC ki sityasyon desarz i enn fwa pou tou i ganny en solisyon.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Deputy CEO.

Nou ava les kestyon plan Nasyonal pou en lot kestyon.

Mon ava pran en Kestyon Siplemanter sorti kot Onorab Gabriel.

HON CONRAD GABRIEL Mersi Mr Speaker.


Atraver ou Mr Speaker mon ti ava kontan zis met lo rikord, ki mon okouran parfetman problenm ki zabitan Pointe Larue … MR SPEAKER Wi-wi-wi ou annan kestyon?

Onorab mon’n donn ou laparol pou ou kestyon.

Mersi.

HON CONRAD GABRIEL Non Mr Speaker.

mon bezwen met lo rikord ki Onorab Bistoquet pa ti la li.
So i pe sey fer krwar - i pe penn en portre - 57 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 i pe sey penn en portre pou sey fer zabitan … lakaz kot meter in ganny plase?

Mersi.

(Interruption) (Mic switched off) MR SPEAKER Thank you.

Minis.

MR SPEAKER Mon’n Swa ou move lo ou kestyon.

Oubyen mon move on.

Onorab Bistoquet pou menm rezon.

E mon pe aret ou pou menm rezon.

Mon pa oule en deba antre zot.

aret Ou kestyon.

Onorab Desheila Bastienne ou kestyon ou annan mikro?
HON DESHEILA BASTIENNE Mersi Speaker.

Mr Bonzour Mr Speaker.

Bonzour ou delegasyon, Minis bonzour tou Manm Onorab e osi tou zabitan Perseverance.

ek Mon kestyon i al koums, eski Minis kapab klarifye ant PMC ek Lotorite Planning, lekel donn ki laprouvasyon mezir apropriye pou mont en miray dan housing estate?
pou ek responsab (2) Ki aksyon ki pe ganny pran avek bann zabitan ki pa swiv plan dapre zot mezir, e zot pe afekte zot vwazen dan plizyer fason, tel ki baraz ilegal, ki koz lenkonvenyans parey anpes meter reader ganny akse deryer MINISTER RANGASAMY Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mr Speaker- BILLY MR SPEAKER Sorry mon pa pe konpran ki pe pase?

Minis mon pe ekout ou.

BILLY ti annan en aziste nou MINISTER RANGASAMY Wi nou pou stratezi delegasyon.
MR SPEAKER pou avek 73 i sorry 73 i dernyen sa kestyon delegasyon.

Planning.

Non mon napa sa lo mon lalis.

Mon annan 73 i annan Mr Barbe, Mr Shah e Mr Mussard zot ankor la.

So Minis eski ou bezwen lot zofisye?

MINISTER RANGASAMY BILLY Mon ti ava propoze petet- MR SPEAKER 58 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Nou ava delegasyon la?

fer sanzman MINISTER RANGASAMY BILLY MINISTER RANGASAMY BILLY Wi zis sa sanzman la si ou pe Mr Speaker.
MR SPEAKER Dan sa ka lekel zofisye ki pou sorti e lekel – ok, wi.

MINISTER RANGASAMY BILLY CEO Lazans Lenfrastriktir i ava- MR SPEAKER Mersi.

Nou ava pran en pti poz silvouple.

Mersi.

CEO nou ava mon pa konnen eski nou kapab ganny disanitizing silvouple.

(technical break) MR SPEAKER Bon nou pe swet bonzour e byenveni Mrs Angela Servina CEO Planning Authority ki’n antre pou sa kestyon.

Seychelles Nou ava kontinyen avek repons CEO.

Ou ava lir kestyon i mannyer lo papye ete silvouple.
Mon krwar ou annan.

Minis?

Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker mon demann ou en pti leskiz pou sa lazistaz akoz lakantite dimoun ki nou kapab anmennen an menm tan.

Me sa kestyon i enkli lekip Planning Authority, so mon byen kontan CEO i avek mwan.

Mr Speaker prosedir ki an plas i comme swivan; dan tou vilaz dan tou housing estate enkli Perseverance, tou zabitan i bezwen premyerman ganny konsantman PMC.
Enn fwa ki’n ganny konsantman PMC, zot kapab soumet zot Lotorite laplikasyon tou Planning konstriksyon dan pei.

Sa i reponn premye parti kestyon Onorab Bastienne.

kontrol avek ki Dezyenm parti kestyon.

Zisteman parey zot in kapab antre resaman antann lo medya PMC an konsiltasyon avek Minister Lotorite Plan, in napa swa.

In bezwen met en moratwar - en moratorium 3 mwan lo tou proze dan housing estate Perseverance.

Onorab Vidot menm in fer resorti sa pwen parske i annan tro bokou dezord.
Menm dan Roche Caiman osi i annan sa.

In dekourazan pou vwar nivo dezord ki mannyer sa vilaz ti’n 59 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 ganny konmanse.

konsevwar pou Rezondet sa moratwar Mr Speaker i an konsekans bann problenm e difikilte ki nou’n rankontre, tel konman enn;- bann miray ki’n encroach dan sa servis koridor kot nou’n pas bann itilite piblik dan lepase.
E zot ankor pe ki pe fonksyonnen pou deservi vilaz, sa bann diferan fason ki bann fer zabitan lagrandisman e zot lakaz ki pa’n an armoni avek larsitektir sa landrwa parfwa.

anvi in Lagrandisman lakaz ki’n ganny fer lo sistenm desarz.

Diferan oter miray ki’n ganny fer partou kote dan vilaz.

PUC pa kapab lir plizyer konter sirtou pou delo akoz problenm akse.

Dan serten landrwa twatir ki ti’n ganny bann mete lagrandisman, pe fer delo lapli koul dan lakour zot bann vwazen.
avek sa Serten bann zabitan pa ganny sa privilez pou zot servi sa akse alternativ deryer zot lakaz, akoz in ganny bloke.

Serten zabitan ki’n plante dan sa koridor e dan bann lespas kot Gouvernman ti’n sipoze fer lezot fasilite pe kree lenkonvenyans pou lezot.

An plis ki sa reparasyon e itilite renovasyon sa bann piblik, ki deservi vilaz i vin tre difisil dan lavenir.

E gran posibilite ki sa bann striktir pou bezwen ganny demolir.
Sa bann striktir dan serten ka i koz en risk kot bann tiyo desarz kabinen par egzanp.

E lakwizin pou sa ranze lakaz ki deryer dan sa bann koridor.

E sa danze i serye, parske i annan en danze pou lizyenn piblik e lanvironnman.

Si i annan en miray lo la pa kapab nou pa pou kapab fer okenn travay reparasyon.

So mon krwar zot in konpran.

Mon’n sey penn en portre sa bann konplikasyon ki nou’n gannyen Perseverance.
Sa moratwar i a permet nou alors Mr Speaker ki Lazans Lenfrastriktir e Lotorite Plan, pou zot konplet en travay lo bann gidans e Polisi lo lafason ki en zabitan i ava kapab azout en lasanm ouswa en lot fasilite lo zot propriyete, e kot i posib mon repete kot i posib nou ava fer ou mye posib pou fer sa vin en realite pou sa zabitan.

Pandan sa 3 mwan, PMC Lazans Lenfrastriktir e Lotorite Plan pou fer en evalyasyon konplet lo tou devlopman ilegal e bann lenpak lenfrastriktir lo servan sa zil.
son lo Konsekaman Lotorite Plan bann adres tou pou 60 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 dapre konstriksyon provizyon anba Lalwa Physical Planning Act, 2021. ilegal Nou oule met en lord enn fwa pou tou dan vilaz en fason ki tou keksoz i kapab, sa vilaz ava kapab fonksyonn parey i ti’n ganny konsevwar.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Siplemanter Onorab Bastienne.

HON DESHEILA BASTIENNE Mersi Minis.

Mersi Mr Speaker.

Mersi Minis pou ou repons tre detaye.


Minis ou’n fer byen kler ki zabitan i bezwen pas atraver apre Planning konsantman PMC.

Authority Eski Minis ou kapab fer kler avek zabitan ki okenn Minis ni okenn kandida okenn parti drwa politik, napa ankouraz zabitan pou fer ni miray, ni okenn lazoutaz, parey in ete dan lepase senpleman lo baz politik.
2) Minis eski ou kapab konfirm avek nou Lasanble ki Lalwa pou fer miray, lazoutaz, e osi koz zot in fermen - parey nou dir in blok bann akse dan bann koridor pou anpes dimoun pase i aplik pou tou zabitan Perseverance.

Enkli travayer PMC ki pe reste dan Perseverance, akoz i annan travayer PMC ki’n blok bann akse pou anpes pase!

Mersi.

Interruption) MR SPEAKER Mersi.

Bon order please!

Nou ava kit bann ka endividyel de kote.

Minis ou ava kapab konfirm sa de pwen.

MINISTER RANGASAMY BILLY Mersi Speaker.


Mr Onorab mon oule asir ou ki pou napa parey nou’n dir de pwa demezir dan sa deal.

Travayer PMC, pa travayer PMC si ou’n fer en konstriksyon ilegal e ou napa laprouvasyon Planning, Planning Authority pou bezwen adres ou sityasyon dapre son bann prosedir ki annan an plas.

E mwan konman Minis, mon napa okenn lotorite pou pase donn permisyon okenn dimoun sa i ganny fer anba Lalwa par Physical Planning Act.
E la de plis ankor anba nouvo Lalwa, mon napa ni menm pouvwar pou get bann zafer appeal.

So desizyon mon konfirmen 100poursan pa reste ek okenn politisyen, Minis, MNA, DA menm Prezidan ou 61 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Vis-Prezidan i ganny fer par Lotorite Plan.

Sa desizyon ki pou ganny pran, akoz nou bezwen annan en lord dan tou nou bann vilaz e menm pou lezot konstriksyon dan pei.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Mersi Onorab.


Bon mon pa kapab pran Kestyon Siplemanter lo sa enn.

Mon’n sorry, sorry mon letan in depase.

Mon letan in depase.

Mon lo prosen kestyon pou pas Onorab Wavel Woodcock.

Eskiz mwan avan nou fer sa i annan en sanzman delegasyon ki’n ganny revwar pou prosen kestyon.

Mon ava remersye bann zofisye ki pe kit nou.

E mon ava swet zot bon repar madanm.

Nou ava pran en break sanitizing silvouple.

(technical break) MR SPEAKER Mersi.


Bon byenveni Mrs Murielle Morgan, PS pour Later ki’n zwenn delegasyon Minis Nou aprezan pas lo lo non Onorab kestyon 74 Wavel Woodcock.

HON WAVEL WOODCOCK Bonn apre midi Minis ek ou lekip.

Minis avi ki i annan plis ki 12an depi ki bann zabitan Grand Anse Praslin ki reste obor Airport Amitie, in ganny dir ki zot pou ganny relocate pou fer plas pour lagrandisman sa Airport, eski tou bann zabitan ki reste lo tou le de kote Airport pou ganny relocate?
Si non, eski zot pou ganny permisyon pour fer devlop zot renovasyon lo zot lakaz?

Mersi.

later ouswa MR SPEAKER Minis ou repons.

MINISTER RANGASAMY BILLY Mersi Mr Speaker.

E mersi Onorab pou ou kestyon.

Me avek ou permisyon Mr Speaker permet mwan pou fer zis en pti klarifikasyon lo sa size lagrandisman Airport Praslin.

Dapre mon konesans se konsiltasyon ki mon’n fer avek Lotorite Plan i napa okenn plan lagrandisman lenfrastriktir li menm lo Airport Praslin.
Me parkont mon okouran ki annan en demann ki’n ganny fer par Lotorite Lavyasyon Sivil pou elazir sa buffer, sa kote runway, pou rezon sekirite lavyasyon.

E pou osi sa demann ki zot in fer i enpakte agresivman lo 62 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 later e tou sa bann kare propriyeter lo sak kote runway.

Sa en size ki’n la pou en bon letan parey ou’n fer resorti.
Mr Speaker parey Onorab in mansyonnen, sa demann i date en bon pe lannen pase e nouvo ladministrasyon i angaze pou rod en solisyon pratik e realis pou sa demann, san konpromiz sekirite lavyasyon.

laspe Mon okouran Mr Speaker ki sa sityasyon in kree en kantite fristrasyon e lensertitid pou sa bann zabitan lo tou le de kote Airport.

E mwan senserman senpatiz avek zot.

Mon Minister i deza an diskisyon avek Lotorite Lavyasyon Sivil.
An prenon kont nou bann limitasyon later ki nou fer fas avek sirtou lo zil Praslin.

Mon pe koz later Gouvernman.

Nou pou desizyon konzwentman avek SCAA enn fwa pou tou mon espere sa lannen.

pran en E an menm tan nou pou tou Lotorite touzour gard zabitan Distrik e konsernen, okouran tou lo desizyon ou diskisyon lo sa size ki deroule.

Zisteman sa bann size ki nou bezwen koz lo la.

bann E nou a bezwen balanse pou pran en desizyon final ki pratik realis e abordab.
E ki osi demann bann satisfer lavyasyon sivil ki apropriye - mon repete apropriye pou sa Airport domestik Amitie Praslin.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Wi siplemanter?

Onorab ou HON WAVEL WOODCOCK Minis eski ou anvizaze annan en konversasyon avek bann zabitan ki reste lo sa de kote Airport.

Annefe i annan en kote Airport bann dimoun pa’n ganny relocate ditou.
Lo sa kote kot i annan landfill avek masin koltar i annan preski tou bann fanmir in ganny relocate a leksepsyon de fanmir ki enkli osi lafanmir Hoareau, ki annan en manm fanmir 90an ki annan plizyer lannen ki zot in dir zot pou ganny relocate zot, zot ankor la zot.
Konmsi kantmenm bann demars pe ganny fer pou fini fer sa re alokasyon lo sa kote Airport ki annan landfill avek masin koltar, e apre parey mon’n dir si ou Minister i angaze pou antre dan en konversasyon bann zabitan ki reste sirtou lo lot kote Airport kot sa building Airport i ete.

Mersi.

avek 63 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 MR SPEAKER Mersi.

Minis.

MINISTER RANGASAMY BILLY Mr Speaker mon ava demann ou permisyon pou PS Later Mrs Morgan reponn sa kestyon.
E mon ava azout en pti bout a lafen si i neseser.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Mrs Morgan.

PS MURIEL MORGAN Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.

Lafanmir Hoareau i currently dan nou dan prosedir finaliz sa bouze pou sa fanmir.

I dan negosyasyon ki’n ase long, akoz bann idantifikasyon later ti annan serten partikilarite ki sa fanmir ti pe rode.

Bann larestan fanmir lo lot morso ki zis par deryer runway, so parey Minis in dir nou, nou’n zwenn sa en pti pe trwa kar semen.
Me nou osi konpran fristrasyon ki en bon pe bann zabitan i annan, akoz i napa vreman en closure parey nou dir lo sa ka.

Alors nou’n repran sa lapros kot ansanm avek SCAA, pou re-regarde ki bann aktivite ki kapab ganny permet e ki pa kapab ganny permet pou nou kapab pe liz perimet otour.
i fini Nou an se moman pe atann SCAA finaliz sa avek nou konman SCAA sa sinyalizasyon i pou permet nou pou nou konnen lekel ki nou vreman oblize bouze, dan sa legzersis tout an prenon kont in dir bann parey Minis restriksyon ki nou annan lo lo Praslin.

later availability Mersi.

MR SPEAKER Mersi PS.

Mon ava pran kestyon siplemanter Onorab Larue.

HON FLORY LARUE ek Bonzour Mr Speaker.

ou Bonzour Minis delegasyon.

Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker mon ti ava kontan demann Minis lefe ki Onorab Woodcock ki’n eksplike ki sa i plis ki 12an, eski Minis i kapab dir nou lefe ki ti napa en plan, lo ki baz ki bann desizyon ti ganny pran ki dimoun ti ganny averti ki zot bezwen relocate silvouple?

Mersi.

MR SPEAKER Thank you.

Minis?


MINISTER RANGASAMY BILLY 64 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Mr Speaker vi ki CEO Planning Authority in la bokou plis letan ki mwan, i dan en pli bon pozisyon pou donn en pti leklersisman lo la.

MR SPEAKER Tre byen nou ava pas li sa kestyon.

Laparol pou ou CEO.

diskisyon ki ava vini anmezir ki nou pe koz avek bann lezot parti.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi CEO.

Bon avek sa mon ava pas avek prosen kestyon limero 75 Onorab Samynadin.
CEO ANGELA SERVINA ICAO Mersi Onorab pou ou kestyon.

Lo bann diskisyon ki ti annan avek Minister dan lepase, i bann diskisyon ki Lotorite Lavyasyon Sivil ti fer avek lorganizasyon enternasyonal ki donn bann direktiv bann spesifikasyon lo Airport, safety security tousala.

ti annan bann spesifikasyon ki ICAO ti vwar ki Airport pa zis Airport Praslin tou bann Airport dan Sesel i bezwen meet, si zot pou ariv lo en serten standar.
So pou agrandi runway i ti enn parmi - pou Praslin sa buffer - pa runway - me plito sa buffer.

spesifikasyon So i HON KELLY SAMYNADIN Speaker.

Mr Mersi ou avek Bonzour Minis delegasyon, tou mon bann koleg Onorab e tou dimoun a lekout.
Minis kestyon i comme swivan; Prenan bann konsern ki’n ganny met devan par zabitan Au Cap vizavi sa proze quarry ki an Gouvernman partenarya avek lakonpannyen Products Concrete United pe ti Seychelles antreprann dan distrik, eski Minis i kapab dir sa Lasanble: presedan pour Premyerman vre rezondet pou antreprann en tel proze dan distrik Au Cap?
ki Me finalman i pou tou depan lo Gouvernman si nou pou proceed pou fer sa Airport Praslin vin en major Airport lo sa standar ki ICAO pe ale, or si nou pou maintain li konman Airport domestik.

So tousala i bann desizyon ki bezwen ganny pran dan bann E dezyenmman si sa proze i ankor an diskisyon oubyen si i dan faz materyalizasyon?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis repons.

65 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 MINISTER RANGASAMY BILLY Mersi Mr Speaker.
Nou in konpran akoz Onorab demann sa kestyon.

Parey nou tou nou konnen e nou ava admet tou lo tour sa lasal, personn pa oule en landfill, en sistenm sewage, en prizon, en laferm koson, en laferm poul, en quarry eksetera dan son distrik.

Sa i lefe.

Nou’n menm ganny konplikasyon pou met menm en bin site pa tro lwen ek en lakaz.

Sa ki challenge ki nou gannyen.

it dan son No one wants backyard.

Me lefe parey nou konnen nou bezwen en nouvo quarry Mahe Sesel.
Nou bezwen en En dan karyer Gouvernman i bezwen fer en bon planifikasyon ki dan lentere pei e dan benefis pei.

pei.

responsab Parey nou konnen i annan de karyer an loperasyon lo Mahe e enn Ile du Swet epi lot i kot CCCL Petite Paris.

Mr Speaker, nou pei i trouve dan sityasyon en enkyetan kot lakantite materyo konstriksyon ros, makadanm, lapousyer ros e blok eksetera, ki nou kapab prodwir lokalman pou soutenir Konstriksyon avek krwasans ekonomik pei pe redwir konsiderableman.
Mr Speaker mon sir ki tou Onorab pou dakor avek mwan, ki si nou pa azir dan limedya nou pou trouv nou dan en gro problenm.

Plan Gouvernman dan lavenir pou devlop lo plizyer lenfrastriktir Airport, Por, li menm proze lakaz, proze semen, tou sa bann proze ki nou konnen ki annan dan plan Gouvernman ki pou bezwen materyo konstriksyon.

Sa size mon konnen i enn ki delika.


Mon konpran ki dan bann lannen tar ‘ 90 apre en letid detaye Montagne Posee Au Cap, ti ganny idantifye konman sa landrwa ideal sa letan pou eksplwatasyon ros Mahe.

Sa Onorab i vre rezondet ki akoz sa proze in ganny propoze Montagne Posee.

Pou premye parti ou kestyon.

Pou reponn dezyenm parti kestyon mon Onorab, konfirmen osi de lapar mon koleg Minis Lanvironnman ki sa proze i ankor an diskisyon.

I pa dan staz okenn materyalizasyon a se moman.


Me i enportan note ki apre sanzman Gouvernman, nouvo Konsey Minis in demande ki en revi i ganny fer lo sa proze e size pou eksplor tou mon repete tou posibilite i ganny fer.

Sa antreprann legzersis pe ganny avek Minister 66 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Lanvironnman partenaire Lotorite Planning par egzanp.

konsernen lezot osi e Mr Speaker fodre note ki sa sit Montagne Posee i reste touzour en opsyon.

Mersi Mr Speaker.
Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER E ki bann kondisyon balizaz i ganny zwenn.

Si ou ti kapab donn nou en kontrandi lo ki zistans zot in arive avek sa?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis.

Mersi Minis.

Siplemanter Onorab Samynadin ou annan?

MINISTER RANGASAMY BILLY HON KELLY SAMYNADIN kontan konnen Mersi Mr Speaker.

Mersi Minis pou ou larepons.


Mon ti a kontan konnen apre ki bann diskisyon in terminen vi ki ou’n dir zot ankor pe diskite, mon ti si ava Gouvernman pou konsidere pli tar pou rezwenn avek zabitan Au Cap, pou met zot azour lo sa size?

Prenon kont ki ankor annan bokou konsern par sirtou bann zabitan malgre ki en public meeting ti ganny fer Sanmdi le 17 Novanm 2018.

Apre osi mon ti ava kontan konnen - mon konnen poudir wi parey ou’n dir i ankor an diskisyon.
Me selman i ti ganny rekomande par sa rapor EIA ki en setting out inspection visit i devret ganny organize, pou asire ki bann taso pou sa bann morso later ki’n ganny allocate pou sa proze i an plas.

Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker avek ou permisyon CEO Planning Authority i ava gid mwan.

MR SPEAKER Yes thank you.

MINISTER RANGASAMY Mersi bokou.

BILLY CEO ANGELA SERVINA Mersi pou ou kestyon Onorab.
I byen sa ki ou’n dir EIA - savedir Environment Impact lo proze quarry Assessment Montagne Posée ti’n deza konmanse en pe bon letan pase kapab ver 2016 an montan.

I ti annan en premye scoping ki ti fer avek bann zabitan Au Cap parey ou pe dir sa letan.

Me apre sa bann konsern bann komanter ki ti sorti dan scoping sa letan mon konnen akoz mon osi mon ti reprezant 67 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 sa Lotorite Plan konman scoping officer ti annan bokou konsern ki ti ganny fer resorti.
So i ti ganny konsidere ki nou ti remet tousala avek devloper ki UCPS, so ti bezwen al fer bann detay pli entans konmsi pli detaye, bann assessment pou zot retourn kot Minister Lanvironnman apre pou vin reprezante.

Me apre 2018 in napa ankor.

Konmsi sa proze in go dormant.

Napa gran demars konmsi ki’n arive ouswa nouvo devlopman lo la.

E ziska ler aktyel i ankor ase dormant.

Rezon pou sa se zisteman parey Minis in fer resorti, se ki i annan ti annan sa nide pou sey reget bann opsyon osi dan pei.
Petet ti annan bann lezot landrwa ti ava pli apropriye.

I en legzersis ki i pou bezwen en kantite resours.

I pou bezwen en kantite letan, akoz nou bezwen fer bann letid ki detaye.

Nou bezwen pran kont laspe lanvironnman, sosyal tou ki vin avek.

bann tou kapab ganny afekte si nou pe vwar nou dan en sityasyon kot konstriksyon pa pe kapab demare, an vi ki nou napa materyo konstriksyon neseser.

fer ganny resorti Cabinet direktiv ki nou retournen, nou reget tou bann sit, nou refer bann assessment neseser.
Parey Minister in in So a sa moman Minister Lanvironnman ki pou pe lead sa prosedir e tou bann partner konsernen pou involve ladan.

Mersi Onorab.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi CEO.

Bon mon pou fer remarke ki sa bann kestyon ki mon annan devan mwan la i plito spesifik lo serten distrik, e alor pou mon kapab avanse mon pou pas lo prosen.

Ki ou annan en klarifikasyon Onorab Samynadin?

HON KELLY SAMYNADIN Mr Speaker i annan enn ganny mon kestyon pa’n reponn.

So i pou pran en pe letan.


Me i en pe letan depi ler i pe ale parey mon pe dir ou, lefe i reste ki nou sityasyon si nou pa fer bon planifikasyon a sa moman la i pou vin pli kritik dan lefitir.

E nou krwasans ekonomik i MR SPEAKER Ok dir li vitman.

HON KELLY SAMYNADIN Si zot pe mazin rezwenn avek zabitan once ki bann diskisyon i ganny fer?

Mersi.

68 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 MR SPEAKER Mersi CEO oubyen Minis ava dir si wi ou non.
CEO ANGELA SERVINA Mersi Mr Speaker definitivman sipoze pou reganny reactivate dan distrik Au Cap nenport distrik, definitivman scoping pou bezwen ganny fer e bann dimoun bann dimoun dan distrik pou bezwen reganny zwenn avek pou diskite.

Mersi.

konsernen MR SPEAKER Tre byen.

Mon ava pran kestyon 75 sorry 76 Onorab Georges Romain.

HON GEORGES ROMAIN Mersi Mr Speaker.


Mon kestyon i lir koumsa la ki proze konblaz Anse Etoile, a kote bazar La Retraite, i dan son staz tre avanse, eski Minis i kapab eksplik avek zabitan Anse Etoile e Lasanble ki bann lenfrastriktir ki pou annan lo sa later konble, e ki mannyer sa bann later pou ganny distribye?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Minis.

MINISTER RANGASAMY BILLY e Mersi Mr Speaker.

ankor enn fwa mersi Onorab pou ou kestyon.


Mon ti ava kontan dir en bonzour spesyal bann zabitan Anse Etoile ki pe ekout mon.

I enportan pou fer resorti ki sa proze konblaz La Retraite i en proze prive.

Savedir in ganny fer antyerman par en devloper prive e finansman sa proze in sa antyerman prive.

devlopman Me konman parti prosedir konsiltasyon pou sa proze, Departman Later ti antre an negosyasyon avek sa devloper pou ki en porsyon sa later i avek donnen ganny Gouvernman.
An gro Mr Speaker anviron 40poursan sa konblaz pou reste pour Gouvernman.

Sa i reprezant si nou kapab aliny i nou dan sa reprezant 10 met later tou dilon sa later konble ki baliz ek semen piblik La Retraite.

landrwa sa Sa seksyon drwat.

Ok?

Eskan ler nou ariv kot sa kontour ki nou tou nou konnen kot sa laboutik i ete dan sa kwen i tre danzere, i tre etrwat.
Mr Speaker parey nou konnen sa morso - parey mon fek dir i tre etrwat, e nou’n sezi amelyor loportinite sityasyon sekirite pyeton e trafik pou sa seksyon semen.

pou 69 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 I annan provizyon osi pou son dizon dan sa 10 met i annan 6 met koridor ki nou pou servi pour semen.

E pou sa 4 met ki reste la balans, pou nou travay lo en lanbelisman sa seksyon o bor lagon ki ava en pti landrwa detant pou piblik apresye.
An vi ki larestan a eskiz mon 60poursan sa later konble i enn prive - 40 poursan i pou Gouvernman 60poursan i prive.

Gouvernman i napa rol pou zwe dan distribisyon sa later.

Ziska konmela sa devloper prive pa ankor soumet son plan detaye pou sa later.
Me byensir Mr Speaker Lotorite Plan pou bezwen konsider okenn soumisyon ki ganny fer lo sa later dan lefitir, anliny avek konpatibilite dan sa landrwa, an vi ki a kote i annan i annan en bann peser, kominote, so i bezwen konpatib bann landrwa ki lo lakot i ava sa bezwen konpatib avek landrwa.

Lo Lotorite Distrik par kont pou ganny loportinite pou partisip dan sa prosedir enkli bann peser.

Sa i nou stratezi ler nou ava ganny sa bann soumisyon ki ava antre.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.


Onorab Romain siplemanter.

HON GEORGES ROMAIN Mersi Mr Speaker.

Minis mersi pou ou lenformasyon ki ou’n donn mwan.

Mon de Kestyon Siplemanter mon ti ava kontan demann Minis parey ou’n nonm bann peser ki ti bokou letan zot ti pe lo sa bout later i pa ti ankor konble, zot ti pe servi sa bout later.

E la ki later pe konble pre kot Ascent Project, eski si ou okouran si ou annan sa lenformasyon Minis si ou kapab donn nou.
Eski sa bann peser pou kapab kontinyen deservi sa landrwa anvi ki zot ti la for Mon konnen many years?

lontan zot la.

Apre lot kestyon Minis, mon konnen nou’n deza ganny diskisyon lo sa later.

I sipoze son plan orizinal ti sipoze annan en plan ki sipoze sorti lo sa later pou al lo Ile Aurore.

E mon konnen nou ti en pti pe deba lo sa pon.

Alors mon pe demann ou si sa i ankor still pou materyalize dan sa plan ki ti egziste avan?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.


70 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 MINISTER RANGASAMY BILLY ganny peser.

fer san afekte bann Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker Planning CEO Authority pli okouran sa size an detay.

I ava reponn.

MR SPEAKER CEO.

CEO ANGELA SERVINA Mersi pour ou kestyon Onorab.

Letan ou pe dir bann peser ti abitye servi sa later sa landrwa ou pe mean sa seafront delo?

So obviously bann peser ou parti pou nepli annan akse akoz in dan later.

Prezan i pou prive.
Prezan i pou prive.

Me selman lanmer i reste domenn piblik.

So byensir bann peser pou kapab servi li.

2enm kestyon konsernan sa semen access Ile from sa Aurore, definitivman avek bann resers ki ti ganny fer, letan ki nou ti pe konsider sa proze, ti annan sa konsern ki ti leve an relasyon avek limous sa gomon trouve avek sa ki ganny landrwa.

landrwa ziska Si ou pe al fer en semen la i pe al afekte sa bout prezan dan definitivman limous.
So mon pa vwar ki mannyer semen pou kapab Me provizyon pou akse Ile Aurore i still annan i en pti pe pli ba, bann detay Minister pa ankor finalize.

Me selman i annan sa provizyon.

Mersi.

MR SPEAKER Klarifikasyon wi Onorab.

HON GEORGES ROMAIN Mersi Mr Speaker.

CEO mersi pou ou larepons.

Mwan mon kestyon ki mon ti pe demande bann peser.

Sa bann peser ti pe servi zot pa ti ankor konble la.

sa bann peser obor kot Ascent Project i annan en group peser la ki zot baze la ki zot baze la.
Ki mwan mon kestyon pe demande, eski sa later la ler pou’n fini konble, eski sa bann dimoun pou still annan akse lo a bout?

Akoz byensir parey ou’n dir pou en later prive.

E zot pe pran konsiderasyon pou sa bann peser kapab kontinyen zourir sa landrwa, vi ki zot ti pe al parey zot dir lontan zot ti annan bann kondisyon bann kontra ki zot ti’n sinyen pou zot kapab servi sa bout.

E mon krwar Minis Dezinyen osi i okouran about sa sityasyon.

Mersi Mr Speaker.
Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER 71 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Mersi.

Wi CEO ou ava … CEO ANGELA SERVINA Onorab mersi pou ou klarifikasyon parey mon’n dir sa seafront of course peser pou kapab servi.

Akoz seafront i domenn piblik, i pa domenn pou personn so bann peser pou kapab servi li.

Me si i annan en later ki’n fini konble i vin en then propriyete prive otomatikman once ki in ganny survey vedir i pou depan lo sa landowner.
I pou bezwen en Lagreman ant landowner avek bann peser si zot pou kapab antre lo sa later.

Me as long ki zot pa lo sa later zot dan domenn piblik i napa rezon akoz zot pa pou kapab servi.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi CEO.

Mersi Onorab mon pou pas lo prosen kestyon.

Eskiz mon kestyon.

Eski ou pe dir kestyon pa’n ganny reponn?

Ok ale mon ava permet ou klarifye si ou krwar i pa’n ganny reponn.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker Onorab Romain pe refer avek en bann peser ki fer travay lasenn e ki’n baze la o bor Ascent Project e ki servi sa bout teren toultan.

Zot pa lo lot kote kot La Retraite li.

Prezan i pe sey demann ou sa bout later kot sa bann peser i ete la, seafront peser i konnen zot kapab servi.

Me zot fer mooring zot bato kot pe ganny konble deza.

E Minis Dezinyen ti annan en langazman ki sa bann peser pou annan en solisyon pou zot.
So sa ki pe demann ou dan sa proze, eski i pou annan en solisyon pou sa bann peser?

Mon pa konnen si ou pe picture sa landrwa zis an fas kot i annan sa daycare lo lot kote semen ou annan en group peser ki toultan la.

E zot, zot fer lasenn se zot ki rod bann labwet ki bann peser i vin aste ek zot.

E sa bann peser i bann natif swa Anse Etoile swa i annan ki sorti La Retraite swa i annan ki sorti Glacis.

So se ki pe sey demann ou pou klarifye pa lo seafront, pa lo bout later konble.

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Mon krwar Onorab Romain i pe dakor avek sa.

CEO?

CEO ANGELA SERVINA Mersi Leader Lopozisyon pou ou klarifikasyon.

Sa later ki ou pe dir i pa en later ki form parti dan sa proze konblaz.

72 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 So si zot pe servi zot annan en Lagreman pou servi then i pa zot pa devret kapab kontinyen servi li.

Mersi.

MR SPEAKER Ok tre byen CEO in adres sa.


Mon pou pas lo prosen kestyon Onorab Uranie in konze notifikasyon anvoy medikal e in demann Onorab Gill pou poz son kestyon.

Onorab Gill.

HON CHURCHILL GILL Mersi Speaker.


Mr Kestyon Onorab Uranie i lir koumsa; lofis lannen pase An vi ki akse avek lans lo lakot Lapas, Anse Reunion ziska Linyon Estate lo La Digue i tre limite, pep Digwa atraver mon ti demande ki Gouvernman i aste sa pti morso later LD1556 ki en propriyete Fon Pansyon, avek lentansyon pour donn viziter lokal osi byen ki etranze akse avek sa zoli lans lo lakot Anse Reunion.
Eski Lotorite konsernen i kapab donn sa Lasanble en kontrandi, ki zistans sa demars pou aste sa morso later in arive ziska prezan, vi ki i annan apepre 1an depi ki meeting e fer?

negosyasyon Mersi.

in ganny MR SPEAKER Mersi Onorab Gill.

Minis.

MINISTER RANGASAMY BILLY Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab Gill pou sa kestyon.

Mr Speaker mon anvi eklersi sa pwen ki konmela menm konman nou pe koze, napa okenn blokaz akse lans atraver sa morso later.

I pa restrikte.
I pa restrikte.

lo Sa morso later LD 1556 ti transfer lo Fon Pansyon depi Zilyet 2015 par Social Security Fund.

2018, Mr Speaker menm depi Minister Mars Lanvironnman ti’n konmans negosyasyon avek Fon Pansyon lo sa later pou konstri en dren, en drenaz lo balizaz atraver sa morso later.

Sa konstriksyon in menm konplete.

E PS Later a kapab konfirm sa ki nou Minister i an fort negosyasyon avek Fon Pansyon Sesel, lo size aste sa morso later enn fwa pou tou.
I annan bokou propriyete prive osi ki’n apros Fon Pansyon mon aprann - sekter prive pou aste sa morso later.

Me Gouvernman vi ki nou annan en drenaz lo la.

Nou pe tap tou pou tou pou nou secure sa later en fason ki nou ava 73 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 kapab kit li konman en akse pou piblik.

Me in any case si par kont i ganny aste par en propriyeter prive, e i annan en plan pou li fer redevlopman sa landrwa - en senaryo ki mon pe mont devan, i ganny aprouvasyon Lotorite Plan.
bezwen pou E anba nouvo Physical Planning Act otomatikman sa pwen akse lo lans pou ganny adrese.

So nou napa okenn traka.

Nou anvi konfirm avek tou zabitan Digwa ki pou lemoman i pou ek Fon Pansyon ki tonm en pe anba Gouvernman e direkteman.

E finalman nou, nou pe sey aste.

Si nou, nou aste nou pou garanti i pou reste en propriyete Gouvernman piblik.

E si i al prive, Fon Pansyon i annan son prop desizyon i kapab pran anba Lotorite Plan 100poursan akse pou annan lo lans.
Be an gro mon anvi zis asir Onorab e tou zabitan Digwa, ki akse lo sa lans pou toultan la pou piblik pou zabitan Digwa, pou touris ki vini e napa nanryen pou trakase.

Mersi Mr Speaker.

Mersi.

Mon ti krwar ou pou satisfe avek sa Onorab Gill ale ou siplemanter.

Larepons HON CHURCHILL GILL i byen.

Me selman finalman nenport ki aste Planning Authority ki pou bezwen konfirmen ki wi sa akse pou la.
Alors pou garanti dimoun La Digue, mon ti ava voudre ki CEO i met lo rikord ki menm keksoz ki Minis pe dir e i pe pran menm pwen e dimoun La Digue i kapab garanti zot pou gannyen zot akse.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab Gill.

CEO ou’n note.

CEO ANGELA SERVINA Mersi Mr Speaker.

Anba Lalwa Physical Planning Act, 2021 ki Lasanble Nasyonal ti a lannen prouve an Novanm donn in pase, Planning Authority sa pouvwar pou kapab asire ki en devloper i met en akse lo son propriyete pou lans.
Lasanble So Lasanble in don nou sa pouvwar definitivman nou pou egzers li.

Mersi.

MR SPEAKER MR SPEAKER Mersi.

Onorab Pillay lekel ou siplemanter.

74 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker eski nou kapab ganny en lasirans?

Ozordi sa propriyete napa okenn oncome branch lo la.

Akoz dimoun i kapab servi.

en lasirans E nou tou nou konnen pou Fon Pansyon e si i vann ek prive sa relasyon avek akse ek lans i en problenm apre sa.
I vin en problenm.

Eski nou kapab ganny ki Gouvernman pou fer tou son posib pou acquire sa propriyete e i ava mentenir en akse avek sa morso lans Anse Reunion?

Akoz nou’n vwar dan bann sirkonstans kot ler i annan en sanzman propriyete, nou pe sey lager sa propriyete nou pe sey lager sa propriyete Anse Etoile pou peser.

i Anse Boileau peser bezwen kas zot bazar.

Sa ki nou ti ava kontan se ki Planning Authority i bezwen enplimant Lalwa i pa son problenm li ok?

So eski nou kapab ganny en lasirans lo la.


(Onorab Larue reste ou trankil!)

Eski nou kapab ganny en sa lo acquisition lasirans propriyete?

Mersi.

MR SPEAKER Minis si mon pa tronpe Minis in donnen sa lasirans, me selman i ava kapab repete.

Minis, silvouple lord.

Minis adres sa pwen silvouple.

MINISTER RANGASAMY BILLY Mersi Speaker.

Mr Onorab Leader Lopozisyon, avek ou permisyon mon ava demann PS Later pou konfirm en sa tranzaksyon later.

MR SPEAKER Yes silvouple.

PS later annou al vit silvouple.


Letan pe fini.

PS MURIEL MORGAN Wi Mr Speaker, mon konfirmen ki depi Septanm lannen pase nou’n repran negosyasyon avek Fon Pansyon lo sa later e nou pe espekte konklir byento.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Larue ou ava siplemanter.

E mon demann ou pou bref.

HON FLORY LARUE Mr Speaker mon ti ava kontan ki Minis i re klarifye ki sa later i pa pou Gouvernman i pou Pansyon e Pansyon e Pansyon i pou bezwen deside kan ki i pou vann son later?
E an plis ki sa mon ti ava kontan si Minis i kapab klarifye si sa 75 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 later i sel akse ki annan avek sa lans, e ki fodre ki sa akse i pas lo sa lans pou al lo lans?

Mersi.

MR SPEAKER Well ou kestyon i en pe an deor.

Minis adrese silvouple.

devlop en Scheme pou asiste bann fanmir pou devlop ouswa konstri lo zot later zeritye, olye ki esper en lakaz avek leta e pou asire ki fanmir i reste pre avek kanmarad?

Mersi.
Mersi.

MINISTER RANGASAMY MR SPEAKER BILLY Minis ou repons please.

Mr Speaker an vi ki mon koleg lo mon kote drwat mon Sekreter Prensipal Later en pe bann dimoun La Digue mon ava les li reponn sa kestyon en local knowledge parey nou dir.

MR SPEAKER PS ou repons.

PS MURIEL MORGAN Mersi Onorab, mon konfirmen ki sa later i ankor lo non Fon Pansyon Sesel e non pa Gouvernman Sesel.

E mon osi konfirmen ki i pa sel akse ki annan lo sa lans.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.


Bon mon ava pas lo kestyon 78 Onorab Gervais Henrie.

HON GERVAIS HENRIE Mersi Speaker.

Mr Kestyon 78 i lir koumsa, eski Minis pour Lakaz i kapab dir avek sa Lasanble, ki zistans son Minister in arive avek plan pou MINISTER RANGASAMY BILLY Wi Mr Speaker mon oule remersi Onorab pou son kestyon, ki enteresan e sa size ti form par osi Manifesto LDS e wi osi nou Gouvernman i annan an faver ki bann fanmir i devlop lo zot i konstri zot propriyete prive.
lakaz, Parske propriyete Leta ki pe diminyen tre vit.

Nou osi an faver ki bann fanmir i reste obor kanmarad pou plizyer rezon pozitiv.

i Gouvernman osi rekonnet lefe ki i annan bokou later zeritye ki pa pe ganny devlope.

Me lefe i reste ki i annan bokou konplikasyon legal dan sa domenn.

I vedir ki i tre difisil pou annan en Scheme spesifik ki pou enkli tou kalite sityasyon later zeritye.

Zot tou zot annan diferan konplikasyon spesifik parey mon’n fer resorti.

Teren li menm.
Teren li menm.

76 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Mr Speaker se pou sa rezon ki Gouvernman ti pas sa nouvo Lalwa Curatelle Act, 2021 ki anba nouvo Civil Code.

Lalwa Curatelle Act, 2021 ki anba nouvo Civil Code.

Sa parti Lalwa fer i provizyon pou apwent en curator pou pli byen kapab tret bann zafer propriyete zeritye dan en fason pli vit e efikas.

Parey ti anonse lo medya en curator i ganny apwente resaman.

La prezan nou annan pli gran kontrol lo sa size.


Pou annan pli gran kontrol lo sa size.

rol Responsabilite e pouvwar curator in ganny byen defini klerman anba sa Lalwa.

Nou annan les pwar ki sa i ava koup bann gran dele letan ki nou eksperyanse kan sa bann ka i bezwen pas Ankour, lo sa bann zafer size later zeritye.

La prezan Mr Speaker ek sa nouvo lapros bann zeritye avek led curator, i a apwent en egzekiter serye pou kapab regle tou sa bann laranzman antre zeritye.
Nou espere dan en dele letan pa plis ki 24 mwan.

Parey i fer provizyon anba Lalwa.

Curator osi pou ede ki bann zeritye a kapab ganny lasistans teknik e legal pou rezourd bann zot problenm diferan ki rankontre dan zot parkour, pou partaz later zeritye.
Mr Speaker an atandan si i annan bann si i annan bann dimoun ki annan bann later zeritye e napa problenm legal, savedir tou zeritye i tonm dakor ansanm e tou zot dokiman i annord, e zot anvi rod fason devlop zot later zeritye, byensir zot kapab apros Minister pou en dyalog.

touzour Nou pou bezwen osi regard zot demann ka par ka.

Pou vwar konman Gouvernman fasilit okenn i ava kapab devlopman apropriye lo zot later.
Pou terminen Mr Speaker, mon Minister pe osi fer en legzersis avek biro Lakaz, pou lakaz gete konbyen aplikan aktiv lo nou lalis 3500 i kapab deza annan later zeritye.

Pou nou, nou pou an prenon kont sa lenformasyon, nou pou konsider fer proze pilot lo baz rezyonal ki posib dan kad Bidze lannen prosenn, si posib dan kad Bidze lannen prosenn, pou nou analiz byen sa lesey.

Mr Speaker nou anvi repete Gouvernman i akerir tou dyalog lo ki sa ki konsern later zeritye.
E nou envit tou dimoun ki annan sa bann later pou vin devan.

Pou nou regarde konman ansanm nou kapab asiste zot.

77 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Par lefe ki zot deza annan later sa i deza rezourd lanmwatye problenm.
Nou ava tackle bann zafer later bann proze lakaz pou bann lezot ki napa later lo zot later Gouvernman, e bann ki annan later zeritye e zot anvi devlope, nou pou rod en fason pou profit sa lokazyon pou ankadre sa bann dimoun e fer sir zot kapab osi ganny en twa lo zot latet.

Dezir Gouvernman pou fer sir ki tou Seselwa i ganny son prop lakaz.

Sa i reste en langazman.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Siplemanter Onorab Henrie.

HON GERVAIS HENRIE Mersi Mr Speaker.


Pa vreman en siplemanter solman mon krwar mon ava rezwenn Minis pou konklizyon mon vreman apresye pou dir avek bann fanmir ki ini, ki napa problenm, la en moman pou zot sezi sa deklarasyon ki ou’n fer pou zot vin devan e vwar ki mannyer zot kapab travay ansanm pou ede e lo zot par osi e Gouvernman pou zot kapab avans devan kot later ek lakaz i konsernen.

Mersi bokou pou ou larepons.

MR SPEAKER Mersi.

Bon mon determinen pou fini sa sesyon Mon ava pran avan 1er.
Onorab Roucou.

HON MICHEL ROUCOU Mersi Mr Speaker.

Mon osi mon pou pran menm lapros parey Onorab Henrie in pran.

Minis zis petet pou bann dimoun ki pe ekout ou deor, bann fanmir ki vreman inik ki annan en propriyete ki zot anvi devlope parey ou’n dir.

Zis donn zot en pti pe kote zot pou ale?

Lekel bann dimoun ki zot pou vwar?

Akoz souvandfwa pou zot demen ler zot ariv kot serten kot ou lofis, pou vwar bann zofisye ki zot pa vwar zot pe vir an ron?

Mersi.

MR SPEAKER Bon napa kestyon.


Annou silvouple si nou bezwen kestyon retourn lo kestyon.

Onorab Pillay.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker mwan mon konsern i serten later zeritye ki dan co- ownership problenm se siperfisi later se ler ou pe met en laplikasyon ek Planning groser lakaz ki ou pou fer.

E Planning i donn ou en Now eski sa minimum.

78 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 minimum pou reste?

Oubyen eski i pou annan serten fleksibilite ki pou entrodwir?
Akoz Planning i Planning apre tou i bezwen mentenir serten Lalwa dan sirkonstans kot ou annan bann later, ki co-own zeritye pou dimoun kapab vin fer lakaz.

Akoz i annan dimoun ki pou sey fer me siperfisi ki reste ek li pou fer i pa permet li pou li fer.

permet pou dimoun ki vin kot nou avek bann plot ki pli pti ki sa ki nou, nou egzize.

pa Nou rezet zot konpletman.

Nou pou get zot baze lo ki sa devlopman ki ou pe al fer lo la.

Si ou pou meet tou ou bann zistans pou sistenm desarz, lezot spesifikasyon.
E i annan bann ka kot nou allow pou zot subdivide pli pti.

bann tou Mon ti ava kontan en klarifikasyon lo la.

Mersi.

MR SPEAKER Tre byen.

Minis ou repons.

MINISTER RANGASAMY BILLY Wi Mr Speaker i kler ki dimoun apropriye se CEO Planning Authority mon ava les li eksplik en pti pe ver sa sa sityasyon.

MR SPEAKER Tre byen.

CEO ANGELA SERVINA Mersi Onorab Leader Lopozisyon pou ou kestyon.

Planning Authority bann size later ki nou egzize i pou baze lo nou bann land use criteria ki nou met an plas.
I annan en kantite ka i annan bann selman kot definitivman Dan lenstans kot i annan bann later ki konekte avek bann sistenm desarz PUC nou santral, kapab allow zot pou go pli pti.

Me selman i pou bezwen annan en limit ki nou pou aksepte, depandan lo sa lakaz ki oule fer lo la.

So at the end of the day sa plot ki ou annan pou bezwen kapab accommodate sa devlopman ki oule fer lo la.

So sa i en pe.

Nou kapab gid bann dimoun donn zot bann advice ki mannyer pou fer li.
Me i annan bann lenstans kot bann zeritye parey ou pe dir oubyen bann co-owners zot pou be zwen antre zot menm tonm lo en Lagreman ki - akoz i annan later zeritye letan ou pe gete later zeritye petet pou edik Lasanble en pti pe, i pa neseser ki zot subdivision i pas kot Planning Authority.

I ganny fer atraver noter anba Lalwa.


79 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 I annan bann later zeritye ki ou pou vwar i kapab go down to 5 met kare - 10 met kare15 met obviously ou pa pou kapab accommodate en lakaz lo la.
Dan sa bann lenstans koumsa, nou ankouraz bann zeritye, bann co-owners diskite antre zot petet enn de i kapab aste par kanmarad ki finalman i ava vin en plot kot kapab devlope, ouswa zot kapab fer en devlopman en joint devlopman par egzanp i annan ki nou’n advise en kantite, si i annan 3 zot 4 zot.

Zot fer zot en building sakenn son floor.

i So annan diferan posibilite e mon konnen ki Minister PS i kapab elabor en pti pe lo la petet.
I annan bann Scheme osi dan bann fason bann loan ki kapab ganny pran pou bann pou accommodate bann sityasyon koumsa.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi CEO.

Bon mersi.

Mon annan en kestyon Onorab Naidu wi.

Eski mwan Minis ou’n lev lanmen ou ti pou adres sa oubyen -?

Ou ti anvi adres dernyen kestyon.

Wi pran laparol.

MINISTER RANGASAMY BILLY PS Barbe ti annan en pti leklersisman.

PS DENIS BARBE Wi mon ti annan en pti pwen in ganny kouver par CEO.
Mon ti anvi zis remind Lasanble poudir bann partisyon avek in kind pa bann division neseserman bezwen vin devan Planning Authority.

Me sa mon asire in kouver li ase byen.

MR SPEAKER Thank you.

Bon Onorab Naidu.

Mon ava ganny letan pou ou kestyon si i vit.

HON SATHYA NAIDU Mersi Mr Speaker.


Minis lo size later zeritye, eski lo ou kote atraver ou departman eski zot pe regarde lo (PPP) Public Private Partnership, kot si i annan okenn potansyel pou eksplwat sa si zot anvizaze travay lo kek Polisi vize ver sa?

E an menm tan lo kote HFC - mon krwar i annan en ceiling apepre R1.2 milyon e en bon pe dimoun i tant pou bite e zot pa pe kapab ganny akse avek plis finans pou kapab fer zot lozman.
So eski i pou annan okenn potansyel pou revwar sa ceiling, pou sa kapab maksimiz potansyel kot bann fanmir pou ganny en sans pou vreman devlop zot lozman?

Mersi.

80 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 MR SPEAKER Mersi.

Minis.

MINISTER RANGASAMY BILLY Mr Speaker mon annan en pti bout siplemanter pou mwan azoute.

Me avek ou permisyon mon ava les PS Barbe.

MR SPEAKER PS Barbe wi go ahead.


PS DENIS BARBE An se ki konsern PPP lo bann property i vin en pti pe difisil si tou bann laspe legal pa’n ganny adrese.

Me selman si i bann heirs in an lagreman napa nanryen ki pe anpes zot fer sa.

E HFC konman en lebra Gouvernman ki ede dan sa finansman, i osi ankouraze as long ki HFC i annan konfor poudir bann mezir sekirite kapab mete, baze lo risk ki zot pe pran.

I ase minim pou HFC osi kapab rekiper sa loan ki pe donn sa bann aplikan, pou fer bann serten devlopman.
si avek loan, An se ki konsern ceiling lo ou bann permisyon Mr Speaker mon ava reponn li en pti pe lo behalf HFC osi baze lo enteraksyon ki nou’n fer avek zot.

I en pti pe konplike pou HFC si oule pous en pti pe sa ceiling 1.2milyon an se moman.

Pirman baze lo rol ki HFC in ganny donnen pou li zwe dan finansman proze lakaz, pou serten kategori dimoun.
E sa i pirman kot nou pa anvi HFC i pran si oule rol prensipal, me nou bezwen osi kit osi lespas pou sekter prive - savedir bann labank komersyal pou zot osi kapab antre.

laplipar Si nou pe pous sa ceiling en pti pe tro anler, nou osi pe antre an direct competition avek nou bann labank komersyal.
Nou, nou bezwen fer sir poudir nou pe ankadre en serten group kalite dimoun, ki pa pou neseserman kapab al pran bann loan avek bann to lentere ki ase eleve avek sekter prive, e allow sekter prive vin avek en pti pe plis prodwir pou satisfer bann dimoun ki abilite finansyel en pti pe pli eleve avek bann loan en pti pe pli eleve.
I annan diskisyon ki nou pe fer avek HFC avek Minister Finans la pou lemoman, an menm tan ki Minister pe get son plan stratezik an al delavan, ki i pou tous en pti pe sa pwen kalite loan ki HFC pe donnen an menm tan pou increase en pti pe lo bann loan ki ankouraz bann fanmir al en pti pe plis vertikal.

81 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 E sa 1.2milyon ki nou pe koze Onorab i pa pe reflekte for the whole household.
I pe reflekte par dimoun ki pe i generate kapab 1.2 x 3 depandan lo laz sa bann aplikan e depandan lo zot abilite e zot laz pou zot kapab at least repeyman sa loan.

thank you.

- savedir income MR SPEAKER Mersi.

Minis ou ti annan en klarifikasyon?

MINISTER RANGASAMY BILLY Mersi Mr Speaker.

An zeneral mon anvi zis ankouraz sa - mon pou zis repet mon lekor akoz mon dir boner, i enportan bann diferan zeritye ki tou keksoz i annord pou vin devan.

Parske i petet i annan potansyel.


Ou’n mansyonn PPP i annan son konplikasyon ki vin avek.

Tou keksoz i annord, teren i ase gran par egzanp.

I annan ki Gouvernman i kapab travay konzwentman ek sa bann sa fanmir.

E nou ava kapab petet de block - en block ki pou ed zot - en block pou ed en lot fanmir avek lespas i annan labataz si sa formel i mars byen.

posibilite So par kont nou bezwen get sa ka par ka, me nou pe later ankouraz sa, parske Gouvernman pe diminyen- ok?
I annan sa siperfisi ki nou annan i limite deza, teren i konplike e nou’n vwar i annan en kantite later zeritye bon mannyer later ase plat, ase rezonnab ki kapab ganny eksplwate.

E parfwa sa bann dimoun i pri, be la mon priye ki sa bann deblokman ki curator a kapab fer sa bann zafer kapab fer mwens dire letan dan lakour.

Nou a kapab vreman lans en lot lavenir - en lot angle kot nou kapab ed nou bann dimoun - met en twa lo zot latet.
E mon annan bokou lespwar ki sa Scheme i ava kapab enn ki annan sikse - i tou depan mannyer nou demar li.

Parey mon pe dir nou anvi fer en lesey o pli vit posib dan provizyon Bidze lannen prosenn nou pe travay dir pou nou met sa en demars ki nou pe fer serye.

Mersi Mr Speaker mersi Onorab.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Bon nou’n ariv a lafen sa sesyon kestyon pou ozordi.

e Mersi bann Manm pou zot konprenezon zot kolaborasyon dan swiv prosedir ki nou’n etabli pou demann kestyon.

Mersi Minis.
Mersi Minis.

Minis ou annan rikord pou sa lannen 82 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 pou oubyen depi ler sa Lasanble in konmanse, lakantite kestyon ki’n ganny reponn dan en sel bomaten lo felisitasyon.

Mersi ou avek ou delegasyon e bonn kontinyasyon.

Lasanble a pran poz ziska 2er edmi.

Mersi.

(BREAK) Mr Speaker parey tradisyon anba nou Standing Orders, mon anvi ki anba Order 69(2) mon move ki Bill, Excise Tax Bill, 2022, i ganny lir en dezyenm fwa.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.


E segonnman, Onorab John Hoareau.

MR SPEAKER HON JOHN HOAREAU tou Bonn apre midi dimoun, e eskiz pou sa pti retar.

Madanm raporter nou ava apel Vis-Prezidan Ahmed Afif pou antre silvouple.

Bonn apre midi Vis- Prezidan Ahmed Afif e byenveni avek ou delegasyon.

E mon welcome Mr Charles Morin, Trade Consultant.

Ms Cindy Blakemore, Director Inland Revenue.

Mrs Julia Jean, Legal Draftsperson AG’s Office e Mr Paul Barrack, Commissioner of Customs.
Mersi pou zwenn nou pou nou konsider Excise Tax, Bill 2022.

E nou a prosede avek Mosyon pou Second Reading, Onorab Arissol.

HON SANDY ARISSOL Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi ankor enn fwa a tous, bonn apre midi VP avek ou lekip.

Bonn apre midi Mr Speaker.

Bonn apre midi tou dimoun a lekout.

Mon oule ki’n segonn anmennen par nou Chief Whip.

Mersi.

sa Mosyon MR SPEAKER Mersi.

Avek sa mon ava apel Vis-Prezidan Ahmed Afif pou fer prezantasyon sa Bill silvouple.
THE VICE-PRESIDENT MR AHMED AFIF Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi Mr Speaker, Leader Lopozisyon, Zafer Gouvernman, tou bann Manm Onorab e tou piblik a lekout, bonn apre midi.

Leader Ozordi mon pe prezant avek Lasanble Nasyonal nouvo Prozedlwa konsernan sistenm tax, pli presizeman sa ki nou apel excise tax.
Zot a rapel ki sete dan diskour Bidze 2021 par Minis 83 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Finans, ki malerezman pa dan pei an se moman, i ti anonse ki Gouvernman pou reform dan sa Lalwa, e i pou anmenn enn ki nouvo.

pli relevan Alors apre bokou travay, sa nouvo Prozedlwa pe ranplas Excise Tax Act, 2009.

I enn ki pou avek lanvironnman biznes modern, e anliny standar avek enternasyonal.
An plis, sa Prozedlwa pe osi met an plas en mekanizm pli senp, pratik e efikas pou laplikasyon excise tax.

Apre ki plizyer defayans ti ganny idantifye avek sistenm tax excise, Gouvernman Sesel ti rod lasistans anba SADC TRF (Trade Related Facility) pou revwar e amelyor sistenm ki an plas.

Mon pou donn serten legzanp bann defayans ki egziste ozordi.
kot Premyerman kontrol i i konsern manke lenportasyon lanrezistreman, materyo prodiksyon, brit, stokaz e lavant lo prodwi excise - an partikilye lalkol ek sigaret.

Ozordi SRC napa lenformasyon pou rekonsilye zot kapab lakantite materyo brit.

Savedir ki zot, zot apel sa bann inputs ek lakantite prodwi final.

Sa napa lenformasyon in fer ki kontrol ki konsantre zis lo prodwi final ozordi.

Sa nouvo pe alors anmenn Lalwa provizyon pou fer ki kontrol i a ganny aplike lo sa prosesis an depi antye.
lenportasyon lavant prodwi final.

Savedir ziska en Dezyenmman, lot defayans se Lalwa aktyel pa pe donn pouvwar neseser bann zofisye, pou asire ki kontrol neseser pe ganny aplike, e bann kondisyon pe osi ganny swiv a tou moman.

Zofisye Komisyon Reveni pou annan pouvwar anba sa nouvo Lalwa, pou :- 1) Ganny akse ek sant 2) prodiksyon san notifikasyon.

retenir Enspekte dokiman e osi pran le santiyon materyo oubyen prodwi final.
3) Enspekte bann data oubyen bann statistik, dan nenport ki form enkli sa ki dan format elektronik.

Trwazyenmman, defayans kontrol ankor, apropriye i manke kot i konsern tranzaksyon excise atraver duty free - Duty Free shops.

prodwi Sa sistenm i poz en gran risk pou reveni piblik, atraver sa ki nou apel leakages dan sistenm.
Avek sa Lalwa ki pe ganny propoze, en sistenm konplet ek lanfaz lo kontrol atraver rikord apropriye, dokimantasyon ek 84 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 sipervizyon pou ganny met an plas.

Atraver sa revizyon ki’n ganny fer lo sa Lalwa aktyel, Gouvernman ti deside ki i pli apropriye pou met an plas en nouvo Lalwa, ki pli modern e pli konpreansiv pou ranplas sa enn aktyel, olye fer amannman.

Sa konteks i osi annan bann regilasyon zeneral ki’n ganny drafte, ki pou akonpanny sa Prozedlwa.
Sa regilasyon i annan pou bi, gid Komisyoner Ladwann ek dan son ladministrasyon Lalwa Excise Tax.

zofisye bann Alor Mr Speaker, kestyon se kwa ki diferan ant sa Lalwa ek sa enn presedan?

avek Konpare son predeseser sa enn aktyel, sa Prozedlwa i etablir plizyer nouvo provizyon, e sa i comme swivan ; Lanrezistreman bann sit prodiksyon ki prodwir bann komodite excise koman lalkol ek sigaret.

Lanrezistreman e lareg ki gouvern bann laboutik or tax, oubyen sa ki nou apel Duty Free Shops.
Paramet pou etablir bann antrepo Ladwann pou excise, nou apel zot bounded warehouses.

Pou le moman sa fasilite pa egziste anba sa Lalwa.

Me bann operater i bezwen servi Lalwa Customs Management Act, 2011 si zot anvi etablir enn sa bann fasilite avek Ladwann.

I entrodwi bann fleksibilite parey rebate, refund, remission, I collection and entrodwir prosedir pou konfiske prodwi ki pa an konformite avek en Lalwa.

lankadreman pou rezourd bann dezakor ant Ladwann ek son bann kliyan.

recovery.
recovery.

etablir I Sa i osi enkli bann detay prosedir pou bann sirkonstans kot serten ka, i kapab ganny anmennen dan Tribinal Reveni, san ki nou bezwen depan lo Revenue Administration Act 2009 Customs Management Act, 2011. oubyen Mr Speaker sa nouvo Prozedlwa i osi donn abilite Komisyon Ladwann pou fer bann regleman, ki ou gouvern lafason loperasyon bann biznes ki prodwi oubyen enport bann komodite ki atir excise tax.
Nou pou osi anmenn plis klarite pou bann zofisye Ladwann dan laplikasyon zot pouvwar dan zot whole, pou met an viger bann prosedir ek regilasyon anba sa Lalwa Excise Tax.

Pou konklir Mr Speaker sa nouvo Lalwa pou ed Ladwann pou pli byen zer koleksyon reveni an term bann komodite 85 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Sa ki atir tax excise, e pou anmenn plis latransparans pou bann biznes lo zot lobligasyon e bann prosedir ki zot devret swiv.
Lalwa osi kontribye pou fer ki tou bann akter, bann operater dan sa bann pe sekter, fonksyonn lo menm nivo reglemantasyon.

diferan pou Lo sa not Mr Speaker, mon swete ki nou ganny sipor Lasanble Nasyonal pou aprouv sa Prozedlwa ki reprezant ankor en lot faz dan nou demars pou anmenn en sistenm tax ki pli modern e efikas pou Sesel.

Mersi bokou Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi pou ou VP lentrodiksyon.

Nou a pran deba dan Lasanble.

E mon apel bann Manm ki anvi entervenir.


Nou a komans avek Onorab John Hoareau.

HON JOHN HOAREAU Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker dan mon lentrodiksyon ki mon pou komans avek i enportan pou fer en pti pe en pti tour d’ horizon parey nou dir.

Akoz, oubyen ki zistifikasyon i annan pou anmenn en tel Lalwa - en tel Prozedlwa.

Premyerman ler nou get louvraz ki SRC li menm i fer, nou a war poudir SRC i anmas ki takse diferan kalite tax.
I anmas tourism marketing tax ki baze lo bann, bann lenstitisyon ki lospitalite, nou apel sa.

I annan Custom duties, i annan immovable property tax ki takse bann propriyete, ek bann building ki zot propriyeter i pa citizen of Seychelles.

I annan income tax ki pay I annan as you earn.

presentative tax ki 1.5 poursan lo business turn over ki par anba 1 milyon.
I annan VAT ki 15 poursan ki apply lo bann all imported and domestic produce A goods and leksepsyon serten komodite ki nou apel bann komodite esansyel.

services.

I annan osi business tax ki 25 poursan lo premye 1 milyon, taxable income.

E 33 poursan lo sa remainder of profit ki sa business i fer.

I annan trades tax ki 10 poursan lo CIF.

Vedir cost of insurance and frete pou lo tou imported goods by air and sea.

I annan osi sa Lalwa ki nou pe, zisteman sa Lalwa ki nou pe al diskit lo la.
Se excised tax ki lo sugary drinks, i lo alcohol beverages ki annan apepre omwen 0.5 poursan lalkol an montan par lit.

I lo fuel, i lo parfen, i lo veikil, i lo prodwi taba.

Me akoz 86 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 nou bezwen en tel kantite tax oubyen anmas larzan dan sa fason?

i lasante, Gouvernman i annan en kantite servis ki i donn lepep.

I annan annan ledikasyon, i annan koleksyon salte, i annan konstriksyon pou semen, ensidswit.

Tousala i annan en kou.


E sa se larzan ki anmase atraver tax.

Alor i enportan ki Gouvernman i anmas tax ou finans tou sa bann servis ki donn pep.

lakaz, Si nou get aprezan, lannen 2020, Gouvernman ti anmas apepre R6.3 bilyon an term tax.

E sa ti finans apepre 98 - 88 sorry poursan national budget.

E ladan nou konstate ki ti annan R177 milyon ki ti annan arrears.

Vedir ki pa ti pe ganny ranmase a sa tan ki i ti devret pe ganny ranmase.

Me the overall outstanding debts ti 525milyon.


Alor i montre nou poudir nou tax sistenm pa pe ranmas tou sa larzan ki sipoze ganny anmase pou finans tou sa bann servis.

Me atraver en amnesty ki Gouvernman ti fer, ti donn bann tax payers an 2021, i ti li 16 milyon nobou anmas anviron roupi dan sa fason.

So Gouvernman pe toultan rod fason pou li kapab amelyor son sistenm tax e osi amelyor lafason ki anmas son tax.

Se pa drol ki sa Lalwa, sa Prozedlwa pou Excise Tax in vini ozordi.
Alors si ou pe get sa Lalwa li menm, plito i en Lalwa pou prosedir etablir bann kote administrative rezistrasyon, lo kote bann paramet ki tax i kapab kouver, tou bann fason ki i kapab ranmas bann larzan ki sipoze anmase.

lo Mr Speaker parmi sa bann rezon ki in donnen ozordi par Vis-Prezidan, i osi bezwen annan en serten kontrol dan la fason ki tax i ganny ranmase.

pou Par egzanp sa Lalwa pe bann provizyon fer rezistrasyon, pou regilariz bann Duty Free Shops.
Kwa ki dutiable goods e kwa ki pa dutiable goods, e tou sa bann keksoz i ganny donnen atraver bann schedule anba sa Lalwa.

Mr Speaker sa size bonded warehouse i enn ki ti trouve anba Custom ganny Management Act.

Me selman la i pou vin anba sa Lalwa.

I fasilit fason, parey mon pe dir, kontrol e fason ki SRC i anmas son bann larzan.
Par egzanp son konsep bonded li warehouse menm, i ed en biznes si par egzanp in fer serten prodiksyon lakol, me i pa ankor kapab vann sa lalkol, i kapab met i anba en 87 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 - sa ki nou apel en Customs Seal.

Vedir sa landrwa i ganny bonded.

E answit ler i vann sa prodwi, i kapab ranmas sa tax.

Sa i enportan, akoz i permet bann biznes pa ganny problenm cash-flow.
Akoz si koman i prodwi, i pey sa tax, kekfwa i pa ankor vann sa prodwi, i pou santi li pa kapab kontinyen prodwi.

I menm zafer pou bann keksoz osi ki ganny enporte, dan bann bonded warehouse, menm prosedir i swivre.

Mr Speaker mwan mon ti annan zis en pti kestyon ki mon ti ava kontan petet Vis-Prezidan dan son sum-up i adrese.

Ler nou get par egzanp anba part 3 14(2) ki dir ou ‘the Commissioner may determine the kind of goods to be placed in duty free shops.
‘ Mon demande si dan en fason sa bout Lalwa i vin en fason sibzektif ki pou ganny deside par Commissioner.

Akoz ki i pa ganny mete koman en schedule li osi, sirtou son class?

Mon konnen pa pou al lo diferan prodwi endividyel.

Me selman son class prodwi ki kapab vin bann duty free products or duty free goods.

E sa parey mon dir, si i ganny fer konmsa, petet dan en fason i ava remove sa subjectivity dan sa desizyon.

Mr Speaker i annan prosedir dan sa Lalwa pou osi resolve dispute e rapel the desizyon.
Akoz nou konnen poudir size tax i enn ki toultan your word against mine, mwan mon dir ou sa, ou, ou dir mwan sa.

Be i annan de ka ki nou bezwen tonm lo en serten konpromi.

I annan de ka kot Lotorite Tax i bezwen fer sir poudir son bann papye i annord e tou keksoz i mars dapre sa ki Lalwa i pe dir.

E answit si i annan de ka kot i infringe lo drwa oubyen lo serten pwen, sa i kapab ganny rapel, ganny fer rapel avek Komisyoner.

Mr Speaker avek sa, mon pou siport sa Lalwa.


Akoz mon konnen i pe al I pe dan bon direksyon.

anmenn serten klarite, serten fason fer, serten meteolozi, metodolozi, sorry, ki pli kler dan lafason ki tax SRC pou anmas son reveni, ki pou benefis pou pep Seselwa an antye.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Mon ava apel Onorab son entervansyon.

Loze pou HON JOHAN LOZE 88 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Mersi Mr Speaker.
Mr Speaker, Onorab John Hoareau in warn mwan ki mon devret bref e pa kre okenn diskord lo son Bill ozordi.

Alors mon ava heed li.

Mr Speaker enn bann panse, neoliberal, ki ou tande i often repeated par bann new liberal thinkers, se ki taxation is theft.

Ou tann sa souvan par bann economist, politisyen e bann panser new liberal konmkwa ki taxation set en kot form Gouvernman, sistenm, i bour lanmen dan pos lendividi, i bour lanmen dan pos biznes e i retir ou hard earned capital.
organize krim Bon, Sesel nou’n sanse dan lesans ki nou annan nou en, sort of en hybrid sistenm sosyalis at the same time.

Nou annan nou market capitalism anfors.

E sa i anmenn nou a en pwen kot nou konpran both litilite pou bann rapor fors marse lib ki ganny defann, e champion par bann new liberals tel ki ou menm Mr Speaker.

E a la menm enstan nou annan nou sa sistenm sosyalis a baz sosyalis, kot nou dan en pei kot ou annan ou en sistenm transpor piblik ki ti’n design pou anmenn dimoun travay.
Sete sa rezondet par deryer SPTC, sete pou anmenn dimoun travay.

I pa ti la pou fer larzan, i pa ti la pou run koman en biznes.

Me pou anmenn dimoun travay.

It was set up for this reason.

Nou annan nou sistenm lasante iniversel, kot depi nesans ziska lanmor in as much as possible ou lasante i ganny pran an kont, e ou drwa pou sa akse a lasante iniversel i ganny garanti par Konstitisyon Sesel.

Ou egalman annan ou progranm plasman ki Minis in koz bokou lo la bomaten.
Kot ou konnen, Sesel ozordi anba sistenm aktyel, sistenm ki zot Gouvernman in, erite, ou annan ou en sityasyon kot en single mother avek en lapey ase korek, i kapab access li en lakaz 2 lasanm, petet menm 3 lasanm.

Lo son saler pou li, pran e loan ek son Labank avek bann subsidy ki an plan.

E i nobou ganny akse ek lozman.

E mon sit sa bann legzanp Mr Speaker, se mon’n anvi antre en pe dan kwa ki nou fer avek reveni.

Kwa ki nou fer avek larzan tax koman en pei.


Kwa i nou ti fer oparavan, e kwa ki ankor pe ganny fer par dizour, Gouvernman Gouvernman aktyel.

E en pei i bezwen kolekte reveni akoz i 89 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 envestir dan son bezwen dimoun.

Zot dir ou normalman, pou sak Dolar ki ou envestir dan en zanfan, ou pe fer ou, swa en en minimonm a $100, e ou pe kree en potansyel gannyen over $500 pou sak Dolar ki ou pe met dan en zanfan.
saving, least at Be i esansyelman sa ki nou, nou sey fer Sesel, envestir dan nou zanfan, depi zanfan ziske adilt o tan ki posib.

E lontan nou pe fer li sa koman en pei.

E se Lepep Seselwa ki’n travay, in kree reveni, in kree larises dan son pei, ki answit ganny kolekte annan ki reveni Gouvernman e ganny re partaze avek li.

E sel kot nou ete ozordi, lo sa bout koleksyon nou reveni.
Prezan nou koman en Lopozisyon ki nou fer letan sa morso Lezislasyon i vin devan nou, vi ki nou konn tou rezondet e lozik par deryer, akoz ki sa i koumsa?

Eski nou rod lipou, ouswa nou siport en morso Lezislasyon ki VP in vin avek devan nou ozordi?

Be i annan sa kestyon kot mon tann bokou konmela - en Lopozisyon responsab, apre mon tann en Gouvernman responsab.

En Lopozisyon responsab wi, i la pou raport size, i la pou kestyonnen, i la pou pouse pou ganny aksyon, i la pou pouse pou ganny lenformasyon.
Be i osi la me serf zanmi, pou apiy zot letan zot bezwen sa lapiy, pou mars kot-a-kot avek zot, letan ki zot bezwen sa sipor koman Gouvernman.

E mon tann bokou en Gouvernman responsab.

En Gouvernman responsab li lo son kote i bezwen zer reveni e redistribye reveni avek son pep kan e kot pep i ganny bezwen.

En Gouvernman responsab li i bezwen donn tou lenformasyon son pep.
I bezwen vini, dir avek son pep, look Lalwa Fon Pansyon i fer provizyon ki si Fon Pansyon pe run out of larzan pou pey ou, ou pansyon, Gouvernman i in e subsidize forse step pansyon.

En Gouvernman responsab i bezwen fer sa.

En Gouvernman responsab pa kapab tou lazournen pe fer per son pep, arh ou konnen, there is a big boogiemen, nou pou run out of larzan pansyon.

Wi evantyelman, actuary in dir, i byen.


Be selman nou bezwen tal tou kart lo latab, donn nou pep tou lenformasyon ki nou pep i bezwen konnen konsernan bann size.

E mwan mon dakor, mon aksepte, mon ki Gouvernman i kolekte reveni.

agree 90 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Nou pa kapab Be i ou fer ek reveni letan ou’n gannyen?

Reveni en pep ek, en pei pa kapab ganny servi zis pou monte desann Abu Dhabi !
letan, pansyon i vini, nou lev lanmen anler, nou vote, e serten i kriye i dir vwala dan Welfare i annan - mes chers amis, larzan dan Welfare i ankor parey - 30 milyon i parey, ou pou gannyen ou welfare.

Apre personn pa gannyen, ou tande i annan zis 110 dimoun lo welfare.

E mwan mon pa pe dir fer gaspiyaz ek sa larzan welfare mwan.

Redistribye larises ki’n ganny kolekte atraver reveni sa pep pou sa ki bezwen.

Annou agree lo sa ki bezwen.

Be napa zis 110 dimoun ki bezwen.


Nou bezwen tonm dakor lo sa bann keksoz.

lo Nou bezwen agree serten lozik, a fason ki nou avans devan.

Wi, nou donn sipor, nou siport zot.

)Mr Speaker mon krwar ou’n donn mwan laparol, non pa Onorab Larue) !

MR SPEAKER Yes kontinyen.

Kontinyen Larue Onorab.

silvouple, si ou ti pe enteronp arete.

Mon’n fatige.

Onorab HON JOHAN LOZE An plis i tir son mask pou li mangonnen.

MR SPEAKER Mersi.

Be Onorab pa bliye poudir nou lo Excise Tax la.


(laughter) HON JOHAN LOZE Mr Speaker… MR SPEAKER Mersi.

HON JOHAN LOZE Nou lo Excise Tax, Excise Tax ki en reveni Gouvernman.

MR SPEAKER Ok. HON JOHAN LOZE E mon’n eksplik mwan tre byen mon.

Reveni kwa ki nou fer avek, nou pa zis kolekte reveni.

E ki en pei i fer avek son reveni letan ou’n kolekte koman excise tax?

Mwan mon oule vin devan siport zot mwan.

Mon napa problenm avek siport zot mwan.

Excise tax tou sa ki i annan pou fer ek koleksyon reveni.
Be selman nou pa pou kapab kontinyen parey nou pe ale.

91 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 pa pou Nou kapab kontinyen kolekte reveni e en gran poursantaz nou pep par Napa partisip dan reveni.

distribisyon larises letan reveni in ganny kolekte.

E se sa mon pwen, i tre senp mwan.

Annou annan en meyer fason fer, annou aplik en serten lozik kot nou pep i konsernen dan sa pei.

a E sa mon pou dir o e for, e sak mon pou repete loportinite ki mon gannyen.
Mon sipor i vin a kondisyon ki nou fer sa ki bon e sa ki byen pou sa pep Seselwa.

Mon sipor i vin a en kondisyon ki nou aret dir en keksoz apre nou fer lanver kot i konsern nou pep.

Mon pa dan sa Lasanble pou mwan zis siport Lalwa, e dan en fon konmsi ki Lalwa i vini en zil lo en zil li tousel e i detase avek sa pep ki apel Seselwa.

Sa Lalwa ki nou pe passe ozordi ki kolekte sa reveni, i pa detase avek sa manman tousel la deor li.
I pa detase avek sa swadizan malere ki Prezidan in koz lo la State House letan i ti pe assent Lalwa ki mon’n vwar lo televizyon sa semenn.

E pou premye fwa mon’n tann li dir, letan en malere pe fer son, in save son larzan pou azout en lasanm ek son lakaz.

So, menm si zot, zot pa oule rekonnet ki i annan malere dan sa pei, Prezidan i rekonnet li.

Parske in dir lo televizyon pou tou dimoun tande, malere.

So mon pou ekoute, mon a swiv deba, mon napa nanryen kont Bill, mon ok avek.
I am perfectly happy with it the way it is.

Me mon kestyon i reste lafason ki larises sa pep - larises sa pei i ganny distribye.

Akoz si lontan zot ti koz lo lamizer e zot ti annan drwa koz lo lamizer zot, ozordi ki annan lamizer dan sa pei Mr Speaker!

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Mon ava apel Onorab pou Cosgrow entervansyon swivan.

HON WALLACE COSGROW Mersi Mr Speaker, bonn apre midi Vis-Prezidan ek ou delegasyon.

Mr Speaker mon pou tre bref apre midi lo sa Lalwa.

Vreman bref.
Vreman bref.

Mon annan zis detrwa pti - de pti pwen mon oule touse - fer apre midi la.

Parey in ganny fer resorti par koleg lot kote i latab, reprezant en kopo signifikan, an se ki konsern Bidze pei, preparasyon Bidze pei pou bann lannen siksesiv, diferan lannen ki vini.

taxation annefe 92 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 E in ganny fer resorti ki nou anmas apepre R6bilyon en pti pe plis ki R6bilyon atraver taxation bann diferan form tax ki rezim tax ti egziste Sesel.
Ki swa business tax, ki swa excise tax, ki swa VAT.

E ler mon pe get prozeksyon Bidze, annefe liv Bidze ki nou ti gannyen, mon pe gete bann prozeksyon ziska 2024, dan sak sa bann laliny ki nou taxation, Gouvernman pe prozekte bann logmantasyon.

war Bann logmantasyon ase significant pou kapab ganny larzan, pou kapab fer bann neseserman progranm bezwen ganny fer.
ki E dabor mon koleg o mon kote latab ozordi ki’n koz avan mwan, in al an detay lo bann diferan ki Gouvernman i devret pe servi larzan tax pou met ladan e pou soulaz ou elev en pe lavi pep Seselwa.

progranm So, mon pa pou al dan sa ki mon koleg in dir, me solman mon krwar in fer lesansyel e in fer resorti nesesite akoz nou anmas tax.

E kan mannyer sa i bezwen ganny larises pei partaze si ou oule.
I enportan nou pa separ sa deba ozordi lo en Lalwa ki vin devan nou, ki pe dapre prezanter Mosyon, VP, i dir nou, i pe modernize e i pe fer ki nou ava kapab annan en sistenm pli modern, ki nou ava kapab pli tar anmas plis reveni.

Nou pa devret pe separ sa avek lefe ki mannyer sa bann reveni i ganny depanse.

E ki mannyer pep Seselwa ki dabor i kontribye pou fer sa bann reveni, pou Gouvernman anmas sa bann reveni.

E ki mannyer pep Seselwa i osi i benefisye.


Parey mon’n dir, Onorab in koz lo bann diferan benefis sosyal ki Leta i afford pep Seselwa, atraver transportasyon piblik, ki swa atraver lasante, ledikasyon, ou menm lasistans sosyal.

swa ki Sa i bann fason ki Gouvernman i servi sa larzan ki nou anmase pou ed pep.

Eski fer o ozordi sa pe ganny i devret maksimonm parey ganny fer?

pep ozordi deor i la, i pe ekoute, i pe santi, e zot a kapab zot osi annan en larepons lo la.
A mon avis - à mon avis, mon pa krwar i pe ganny gete, i pe ganny servi parey i ti devret pe ganny servi.

Me sa i la e pep i war.

Mwan mon anvi Mr Speaker koz en pti pe lo, zisteman lo excise tax e en pti pe lo en lot angle en?

Ler mon pe get bann estimated revenue sorti dan liv 93 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Bidze pou excise tax, nou’n war ki pou sa lannen nou pe estim apepre R1.5, en pti pe plis ki R1.5 bilyon an term reveni pou excise tax.
E i pou monte ankor 2023, e 2024 i pou monte.

So mon pe prezimen ki ozordi avek sa nouvo Lalwa, nou ava annan nou en sistenm kot i ava kapab fer li pli fasil pou zer sa konponan tax li menm, excise tax.

I ava fer li pli fasil pou SRC kapab anmas sa bann reveni neseser, dabor pou nou war sa bann logmantasyon.

E i ava fer li pli fasil pou bann dimoun ki dan biznes, ki pe transact.
Par egzanp dan Lalwa nou war i annan bann rebates, i annan bann refund, i annan bann diferan mekanizm ki dan business community deor la i kapab servi, pou kapab fasilite zot bann process taxation.

Sirtou an relasyon avek excise tax.

E mwan mon anvi petet met sa devan panel.

Sa i, an se ki konsern excise tax.

Me mon krwar petet ti ava annan, ti ava annan petet kapab lezot annan konsiderasyon lo bann lezot rezim tax ki, bann lezot kalite pe ki tax enplimante.
ozordi Sesel Ler mon pe get laliny petroleum products Mr Speaker, annan nou amount.

en estimated E ozordi spesifikman biznes, sirtou bann biznes, annefe tou biznes, me selman sirtou bann biznes ki dil avek transportasyon.

Kou bennzin, ozordi, kou karbiran, ki swa dyezel, ki swa sa ki nou apel bennzin i a en oter sitan o. Ki fer i bokou sa bann biznes sa i bezwen pas logmantasyon atraver zot bann servis.

E i vin sa ki nou apel en ripple effect dan lekonomi.

I fer ki bann lezot keksoz i vin pli ser.


Now, mon kestyon avek VP, avek panel, se eski sa Lalwa ozordi i fer posibilite ki, or i fer li fasil dan zerans sa Lalwa, ki si demen bomaten par egzanp, lepep Lasanble Nasyonal, i demande ki nou tax par revwar rate excise egzanp Pou lo karbiran.

zisteman kapab tackle sa zafer lavi, pri the cost of tackle transportation.
atraver least E pou fer ki kou fer biznes tanporerman Sesel at pandan ki nou lo sa bann letan kriz, bann tanporerman biznesmenn i kapab ganny en pti pe relief, an se ki konsern pri karbiran, pri elektrisite.

E ki sa i ava de-koul en pti pe lo kou zot bann servis e pri ki konsonmater ozordi pe peye.
94 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Nou pa pe koz, la mon pa pe koz lo welfare, ouswa mon pe koz, pri ki konsonmater pe peye pou bann servis ki ozordi i en pe an relasyon avek kou karbiran, ouswa kou petroleum products.

So eski sa Lalwa i la, i kapab demen bomaten fasilit Komisyoner Reveni, pou li dir be ok, pei pe pas dan en difikilte, konsonmater pe soufer.

Then nou pou revwar rate of excise tax pou fer ki sa pri petroleum products i desann.
Mon pa pe dir annou desann pou nou perdi reveni.

Me mon dir annou desann pou nou kapab soulaz en pti pe sa bann biznes e evantyelman pep Seselwa.

Ok?

Akoz mon asir ou Vis- Prezidan, ozordi sa excise tax i osi ganny kalkile lo CIF si mon pa tronpe.

So basically lefe ki - lefe ki pri petroleum products in monte, definitivman sa estimate excise tax ki ou pe anmase la, pou mwan dan mwan pwennvi i pou ogmante, plis ki sa estimate ki la.
en E Gouvernman responsab, konman en Gouvernman, zot ti a kapab petet servi sa Lalwa ou revwar en pti pe excise tax e fer desann lo petroleum products, pou ki nou a kapab war en amelyorasyon dan kou lavi, dan koman petet kou fer biznes Sesel, pou ki tou Seselwa i a benefisye.

So Mr Speaker mwan mon’n anvi lo sa konsantre en pti pe konponan excise tax.

Annefe i en keksoz ki mon anvi eksplore an se ki konsern VAT, an se ki konsern bann lezot laliny tax.

Me sa mon pou les li pou en lot zour.


Akoz mon anvi fer en pti pe plis resers ladan.

Be mon anvi eksplor, mon anvi eksplor sa posibilite la ki Lalwa Excise Tax i devan nou.

Akoz i annan bokou konsern deor, bokou bann biznesmenn pe koze pe dir, be fer desann en pti pe tax, dan en mannyer ki nou a kapab fer nou biznes mars en pti pe pli byen, pas sa benefis avek Seselwa.
So mon met sa la, petet dan larepons VP mon a kapab ganny en larepons lo si sa Lalwa i permet sa, fer sa pli vit or fasilit SRC pou kapab fer sa bann sanzman pou benefis Seselwa.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Mon a pas kot Onorab Leader Pillay, Lopozisyon.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi VP, bonn apre midi delegasyon SRC ki la.

Bonn 95 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 apre midi tou koleg e bonn apre midi tou dimoun ki pe ekout nou.
Mr Speaker nou pe konsider en Lalwa revizyon dan Lalwa Excise Tax ki ase konpreansiv.

I ase konpreansiv akoz si nou regard Lalwa 2009, sa enn Lalwa i enkorpor bokou plis seksyon e i enkorpor bokou plis eleman ki pa ti neseserman la dan sa Lalwa previously.

Nou konnen ki SRC ti angaz en konsiltan pou fer en travay avek SRC an 2019 mon krwar, ti annan en ‘expression of interest’ ki ti sorti.

Mon rapel ti koz lo la dan Lasanble.

Ki ti pou annan en travay ki pou ganny fer an relasyon avek sa size.
Me selman fodre pa nou separ sa largiman ki nou’n komans avanse lo sa kote latab.

Ki si nou pe pas en Lalwa pou Tax, la nou pe koz excise tax, me nou annou pran li en fason zeneral.

Si nou pe pas en Lalwa koman Lasanble Nasyonal, an improve avek relasyon koleksyon reveni, then benefis sa Lalwa ki nou, nou pe pase i koman reprezantan devret al ver lepep.
lepep, Nou devret kapab asire ki bann benefis ki pou vin avek bann provizyon dan sa Lalwa, i lo ava anmenn en benefis koleksyon reveni - zisteman en koleksyon reveni ki ava permet annan plis larzan pou donn plis led sosyal, ki ava permet annan plis larzan pou donn bann sipor ki bann dimoun ki nou konsidere i bezwen sa bann sipor i gannyen.

E nou pa devret bliye sa konponan, sa largiman.

But at the same time, sa largiman i pa le sel largiman ki nou koman en bezwen nou Lasanble konsidere.
Nou bezwen osi konsider son lot kote sa largiman, e sa se bann dimoun ki pe fer bann aktivite, ki pe prodwir, ki pe fer bann prodwir ki pou annan excise tax ki ganny enpoze lo la, ki lenpak sa Lalwa pou annan lo zot?

E sa group osi i enportan.

Akoz ou bezwen balanse, ki i annan en group dimoun ki pou kree larises, e pou annan en lot group dimoun ki zot kondisyon oubyen zot pozisyon sosyal, i pou fer ki zot pou bezwen en benefis oubyen bezwen en sipor avek Gouvernman.
bezwen So koman en Lasanble nou en largiman balanse, pou nou konsider tou lede kote.

anmenn E mon krwar lo sa kote latab, se sa ki nou’n fer, se sa ki nou’n sey avanse bomaten pou 96 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 nou kapab apre midi, pou nou kapab konsider kote nou pe ale.

E prezan pou nou kapab fer sa, nou bezwen kapab premyerman assess kapasite SRC an relasyon ek sa nouvo Lalwa, avan ki nou menm pran bann clause ki dan sa Lalwa, ki nou pe amande ozordi.
Premyerman, sa ki nou ti konpran se ki module excise tax anba son ASYCUDA fonksyonnalite sa module anba ASYCUDA ti en problenm.

Eski sa problenm in ganny rezourd?

Eski ozordi as we speak la, anba ASYCUDA, sa module ki konsern excise tax, i nepli en problenm?

ti Dezyenmman, SRC raport avek Lasanble Nasyonal, pa fek raporte, me a plizyer repriz zot in raport kot Lasanble Nasyonal, bann konsern ki zot lo bann compliance annan issue.
en E sa Lalwa i pou annan en konponan eleman, compliance konsiderab ki vin atraver diferan provizyon ;- par egzanp atraver registration of bann dimoun ki pou fer bann, ki pou avek en dimoun ki pou fer en prodwi, ki pou annan excise tax ki ganny enpoze lo la.

So ki mannyer SRC pou asir sa compliance?

Par egzanp eski Excise Unit dan SRC i kapab assess an se ki konsern kalite bann alcoholic beverages?

Eski i annan kapasite e pou li fer li?


Eski i annan en assessment ki kapab ganny fer lo excise tax ki pou ganny kolekte lo tobacco products?

lede Mon servi sa 2 legzanp, akoz tou legzanp nou annan prodikter lokal ki prodwi alcoholic beverages.

E nou annan prodikter lokal ki prodwi tobacco products isi.

E mon konnen sa Lalwa in koz lo bann raw materials, be nou bezwen osi regard kapasite sa lenstitisyon ki pou enplimant sa Lalwa.
En lot kestyon ki vini, se eski Excise Tax Unit dan SRC, mon pa konnen si i ankor apel Excise Tax Unit dan Customs Division, eski i annan lekipman pou bann discrepancies, ki li menm li i ti koz ek Lasanble la, an relasyon avek bann excise liabilities ki bann konpannyen i annan?

I enportan sa.

address lo li Akoz si nou regard plizyer i met konponan sa Lalwa, bokou lanfaz lo abilite Customs Division pou fer sir i compliance avek bann provizyon ki sa Lalwa pe met devan.
Taler mon pou al en pti pe en pe pli an detay dan serten provizyon Lalwa, pou mon kapab konpran ki lenpak zot 97 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 pou annan lo bann prodikter lokal ki pe fer serten prodwi.

Prezan an relasyon ek sa, eski zot pe dir nou ki SRC pou annan training provizyon adisyonnel?

Par Onorab egzanp, Cosgrow in mansyonn bann petroleum products.
Eski nou annan posibilite pou teste sa ki mon’n lir dan plizyer fwa sa ki nou apel bann fuel, chemical markets an relasyon avek bann prodwi petroleum?

Tousala i enportan pou nou vwar ki mannyer nou, nou kapab enplimant en Prozedlwa, ki pou fer li pli efikas, fer li pli rantab pou sa bann dimoun ki nou sipoze pe pas sa Lalwa.

Savedir sa 2 group dimoun.

Savedir sa dimoun ki li pe fer sa biznes, pe enport sa bann prodwi, oubyen pe fer sa bann prodwi.
E sa dimoun ki demen pou annan, pou derive en benefis direk atraver bann reveni ki Gouvernman i kolekte, swa atraver sistenm lasante, swa atraver sistenm ledikasyon, swa atraver okenn lezot servis ki Gouvernman i met a dispozisyon son pep.

Menm i kapab konstitisyonnel, oubyen i kapab otherwise.

So sa i bann keksoz ki nou bezwen konpran.

E prezan anliny avek sa, mon ti a kontan ki panel i eksplik nou ki kantite konsiltasyon relasyon avek sa Prozedlwa?
in annan an Si mon konpran byen, enn bann kad ki ti ganny etablir anba sa provizyon sipor, sete ki pou annan bann national, consultative workshops.

Eski i annan national consultative workshop pou idantifye ki bann gaps i kapab annan an relasyon avek sa nouvo Lalwa ki pou ganny travay lo la?

bann sa Dezyenmman, eski SRC ozordi oubyen Customs Division i annan en profile - en producer profiles pou tou bann prodikter e bann akter ki pe fer sa bann aktivite?
Akoz i pou neseser si nou pe koz lo sanz kad registration, oubyen improve kad registration pou bann prodikter anba sa Lalwa i devan nou ozordi.

Nasyonal i bezwen pran konsyans ki i pe fer.

Pas en Lalwa ki pou annan en lenpak lo bann dimoun ki pe fer en aktivite ki anploy lezot dimoun.

Lasanble Nou bann constituency e i nou lentere pou nou pa fer lavi bann, prodikter, oubyen bann businessman pli difisil atraver bann Lalwa ki pli draconian oubyen ki pli epe dan son lenplimantasyon.
E prezan pou nou vin lo en pwen ki enportan, se ki enn 98 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 bann kestyon, ki nou, nou ti demann, avek SRC e ki nou’n deza demande dan FPAC, se ou bezwen annan en post clearance audit ki ganny fer an relasyon avek excisable goods.

Sa ki nou ti a kontan konnen, specifically to excisable imports, eski i annan sa kalite post clearance audit ki ganny fer?

Eski sa kapasite in build dan Customs Division pou zot kapab fer sa?
Pou fer ki zot kapab fer li a en oter ki permet lenplimantasyon sa zot Lalwa vin enn ki konkret.

fer E enn ki si oule i anmenn sa benefis ki nou oule derive from sa ki mon bezwen apele, dan serten sirkonstans bann re bon provizyon ki trouve dan sa Lalwa.

E mon dernyen, mon dernyen pwen lo sa seri, i konsern sa ki nou apel bann, periodic risk assessments.

Sa i en keksoz ki bezwen ganny fer on a continuous basis.
Ziska la nou pa konnen si sa i ganny fer, akoz napa fason pou nou war sa lenformasyon kot pe ganny donnen.

Me ozordi nou pe ganny demande pou amann, pou sanz en Lalwa oubyen pou met en nouvo Lalwa konplet an se ki konsern excise tax.

Sa i bann pwen ki nou bezwen adrese.

Prezan ler nou vin lo serten pwen pli spesifik an relasyon avek sa Lalwa, enn bann keksoz ki mon anvi konpran, e mon anvi ganny en reasirans.
Par egzanp mon pou servi non detrwa konpannyen, mon pa pe nonm sa bann konpannyen dan okenn fason derogatwar, non Me i zis ki sa i bann konpannyen ki nou annan.

Ok, egzanp, anba alcohol par products, nou en annan lokal ki apel konpannyen Takamaka Bay.

Mon okenn lasosyasyon avek Takamaka Bay, me mon konnen poudir i en konpannyen lokal, ou war son advertising, ou vwar son bann prodwi.

napa E son bann prodwi i lezot compete avek plizyer prodwi, enternasyonalman.
E souvandfwa ou vwar bann etranze ki vini, etranze i prefere aste sa Takamaka Bay, mon pa pe pou fer Takamaka Bay.

ki pe Mon mannyer mon kapab dir sa, mon kontan war en prodwi lokal fer byen.

advertising siport, Osi annan - mon konnen i annan dimoun ki pa pou kontan, mon pou koz lo la, ou 99 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 annan amalgamated tobacco ki fer prodwi sigaret.
Sa ki mon ti a kontan ki panel i reasir mwan, sa 2 konpannyen i konpannyen ki an egzistan, zot servi bann materyo brit a baz bann keksoz probableman ki zot enporte.

byensir Reasir mwan ki sa Lalwa dan okenn ka pa pou fer lavi sa bann konpannyen pli difisil?

Reasir mwan ki napa nanryen ki pou sanze dan en fason drastik, dan lafason ki sa bann konpannyen i kapab fer zot aktivite?

Ou lezot konpannyen ki fer bann lezot prodwi, par egzanp limonnad, ice cream soda, bann pti keksoz koumsa.
annan Me ki zot osi fer, apard ki sa prodwi limonnad, zot fer lezot lezot prodwi alkolik, konpannyen ki fer sa osi.

Mon ti a kontan osi ganny reasirans ki lafason ki sa Lalwa i ganny enplimante, i pa vin en fason pou dekouraz lezot akter pou antre dan sa sekter prodiksyon.

Akoz sa osi i relevan pou nou konsidere, ki mannyer nou fer sir ki nou pa pas en Lalwa lo prensip son merit, ki pa sanz bann konteks konpannyen pe operate ladan, sa ki ki sa bann biznes pe operate ladan.
Dan en fason tro vit oubyen dan en fason ki fer li difisil pou zot.

Prenon lefe ki bokou bann konpannyen, sa bann biznes osi in pas atraver moman difisil avek COVID.

Apre ki nou move lo sa bann konpannyen ki fer sa bann kalite prodiksyon, then nou vin lo sa bann konpannyen ki fer, ki dil avek bann moto veikil.

E nou tou nou konnen, transpor i ganny enporte, nou aste transpor, e i annan bann egzanpsyon ki’n ganny mete.
Be osi i annan bann tax ki ganny levied lo bann parts, lo bann quarter panel par egzanp.

Preparasyon en loto, lo gardbou pou reparasyon en loto.

So, eski sa pou war en sanzman?

Eski son rate ki sa bann tax pe ganny mete ozordi, pa pou fer ki reparasyon en loto pou en dimoun ki bezwen al kot en garaz, servis ki sa garaz pou ofer, pa pou monte, oubyen pa pou vin pli o?

Akoz deza shipping i en problenm pou li fer vini sa prodwi ou met sa tax lo la.
So byensir pou li kapab recoup son lo son cost konsonmater.

i pou pas sa 100 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 ou Akoz regard si schedule 2, avek schedule 1 and 2, i koz lo plizyer eleman avek moto veikil.

E nou bi, se pa fer ki par egzanp rate taxi, well taxi i ganny serten konsesyon, me bann rates i monte pou bann konsonmater vizavi bann tax ki ganny levied lo sa bann keksoz.

se sa So bann konsiderasyon primordyal ki mwan mon ti a kontan panel i adrese ozordi apre midi.
Akoz pou mwan i esansyel ki nou balans, pa zis pas en bon Lalwa, me lenpak sa Lalwa pou dimoun ki pou resevwar sa Lalwa, ki sa Lalwa pou ganny enplimante lo zot.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Mon annan Onorab Gervais Henrie, mon a donn ou laparol.

HON GERVAIS HENRIE Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi tou dimoun.

Mr Speaker ozordi nou e pas en Lalwa Excise Tax ki nou’n ganny dir evidaman i pe moderniz Excise Tax ki ti a, i si mon pa tronpe i date 2009 son orizinal.
So 2009/2019, apepre 13an sa Lalwa.

Me o fir ki bann lannen in pase, nou annan plizyer S.I, ki’n anmenn bann diferan, in entrodwi ou ek bann regilasyon e in annan serten lamannman, ki’n ganny fer dan sa Lalwa.

Me aprezan, dan lespri modernizasyon, non-selman pei, me latmosfer biznes, e pli enportan koleksyon reveni i apropriye ki ozordi nou pe diskit sa Lalwa.

E, parski enn bann gran difikilte ki’n annan dan Sesel se to broaden the tax base, asire ki tou sa ki devret peye i pey sa ki i devret pe peye.
E mon krwar sa mesaz ki Lasanble i merit pe anvoye ozordi.

Poudir si nou oule partaze parey Lopozisyon pe koz lo la, me nou bezwen dabor kolekte pou nou kapab partaze.

Donk, mesaz ki nou koman en Lasanble responsab nou merit pe anvoy pou bann dimoun, ki tou dimoun ki merit pe pey zot tax, dabor anrezistre zot biznes e pey zot fair share.

Annou pa fer ki omwen 70poursan koleksyon reveni i zis par apepre 33poursan dan Sesel.

Me sa Lalwa ki nou pe regarde la, se Excise Tax.


E parey mon koleg Onorab Hoareau in koz lo la, i annan diferan kalite tax ki SRC i kolekte.

E Excise Tax li, i ganny kolekte lo en group prodwi spesifik, e sa i koumsa partou dan lemonn.

E dan konteks 101 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Sesel ozordi, Excise Tax i aplike lo sigaret ouswa prodwi taba, lo lakol, lo veikil e bann, prodwi ek petroleum product.
E mon’n tann taler, i annan en entervenan ki’n koz lo get dan posibilite redwir lo karbiran.

E zot in sey fer nou per, ki dir si sa i pa le ka, biznes lo pou pass on sa konsonmater.

tax Be toultan in koumsa.

Tax lo fuel in reste R8 pou sepa an konbyen letan.

Nou pa ti koze lontan pou dir sey fer desann?

Toultan sa rezim in reste, e pou kwa R8 sa obsesyon … R8 Roupi, mon pa konnen.

Me la ozordi nou pe koz lo nou bezwen sanz sa.


Aprezan dan sa ki SRC li i kolekte, nou pe demande ki mannyer sa larzan Seselwa i benefisye?

E ankor olye eksplik nou bann dimoun, nou fer per avek en bann politik popilis, nou pe sey press for action.

Me zot pe zis, swa zot pa konpran ki zot pe koz lo la, ouswa zot zis annan sa tandans zis mansonz e konfiz dimoun.

Excise Tax, an 2019, si mon get en pe mon bann sif, 2018, nou anmas 1.2 bilyon.
2019 - 1.3, 2020 - 1.3, 2021 - 1.4 e 2022 in prozekte ki pou anmas 1.4.

Sa i zis konponan sa.

Prezan total tax ki li SRC i ranmase, nou pe demande ki mannyer larzan, ki mannyer dimoun i benefisye ek sa larzan ki li i kontribye.

2018 SRC i anmas 7.2 bilyon total an 2018.

An 2019 i ranmas 7.2, an 2020 - 6.3.

Parski sityasyon ekonomik ti difisil.

Me solman Mr Speaker an 2020 letan SRC i anmas 6.3 bilyon tax total, nou bidze ti 11 bilyon.
So letan ou pe dir avek sa dimoun poudir be larzan ki ou, ou kontribye ki mannyer ou benefisye.

Be ou pa dir li poudir i annan an plis ki Gouvernman i bezwen al rode, i bezwen al rod dan Grant, i bezwen vann treasury bonds, i bezwen prete.

Sa ki nou bezwen dir ek dimoun.

ler ou pe kontribye, i pa ase sa ki ou E Gouvernman kontribye.

aktyel ki Gouvernman lepase, i bezwen al rod ekstra.
Akoz E vwala nou koman en Lasanble nou responsab, bezwen dir ek dimoun, asire ki ou kontribye ou fair share anrezistre ou biznes e pey ou tax.

Fon Pansyon pe vin en size diskisyon.

Mosyon, kestyon, rapor fek sorti, nou’n ale pou lekor ki nou mannyer nou annan en gran trou dan Fon Pansyon?

lir, edik nou 102 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Parski letan i peye avek sa ki kolekte, plus lo larzan son kou administrative i pe ariv li zis pres R96milyon deficit lannen pase.

i kontinyen.
i kontinyen.

Be si sa E ozordi la diferans ant msye avek, madanm ki pe kontribye dan Fon Pansyon i pres 6mil madanm ki pe kontribye dan Fon Pansyon an plis ki zonm.

en Koman Lasanble responsab nou bezwen pe rode, e oli nou bann msye?

Zot pa dan sekter formel kot zot pe kontribye?


Sa i kalite mesaz ki nou- Akoz nou ozordi la, si demen i collapse dan 12an, i pou lo nou legacy, akoz nou ki ti la letan nou ti merit pran sa desizyon brav pou pran sa bann desizyon e dir avek nou dimoun nou tou ansanm, nou bezwen fer fas avek sa sityasyon.
Alors se sa, nou bezwen konpran poudir sa i en Lalwa ki ase senp, i pe get en konponan tax ki SRC i ranmase, e nou donn en koudmen pou dir ok, nou ava modernize pou ki pei i benefisye e nou pa profit ladan zis pou fer bann politik bon marse, e vin demann en bann kestyon ki nou menm nou, nou konnen poudir son larepons i pa vre.
Alor Mr Speaker, mon ti anvi zis remet sa dan perspektiv pou dimoun konpran, poudir i pa neseserman sa Lopozisyon pe dir, i en keksoz straight forward ki nou pe moderniz en konponan Lalwa e dan tax ki nou kolekte koman en pei.

E nou pe dir pe dir poudir nou bezwen met en lord, fer sir tou keksoz i modern.

Me avan mon terminen Mr Speaker, mon ti ava kontan demann en kestyon.

Nou konnen poudir detrwa lannen pase ti annan en S.I.
ki ti sorti, ki ti donn egzanpsyon serten ki kategori avek partikilyerman Tourism.

biznes lye Par egzanp lo fuel ki zot ti servi.

Bann lotel kekfwa zot annan zot zenerater, i annan lakonpannyen avyon, lakonpannyen helicopter, zot pe ganny serten egzanpsyon.

E alor ki mannyer sa i ouswa koleksyon afekte zesyon?

Parske ki i arive, letan nou pe dir fer sir Seselwa i benefisye sepaman kwa.

Be nou bann dalon ki dan biznes nou pa pe demande poudir zot pey egzakteman zot fair share ki zot dwatet pe peye?
Sa i bann keksoz ki nou merit, parski zot ki t entrodwi sa, pa nou.

Sa S.I.

zot ki i la sa bann letan.

So mon ti ava 103 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 kontan VP i eklersi lo la dan kestyon lotel.

(Off-Mic) MR SPEAKER Order!

HON GERVAIS HENRIE Lakonpannyen avyon, lakonpannyen helicopter ki pe ganny egzanpsyon, ki mannyer zot benefisye anba la.

Mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Nou ava prezan apel VP pou fer son repons lo deba.


THE VICE-PRESIDENT MR AHMED AFIF Mersi bokou Mr Speaker.

Mr Speaker tou dabor mon ti a tou bann kontan remersye Manm ki’n koze.

E mon’n not bann diferan pwen, e sirtou bann konsern ki i annan vizavi, non selman sa Lalwa, me i paret lezot keksoz ki annan pou fer avek lekonomi e kot nou ete ozordi.
Premyerman mon krwar i bon klarifye poudir Excise Tax i en tax ki pa parey tax lo VAT ki baze lo valer en biznes ki pe lo valer ganny lenportasyon ki pe antre, ki fer, oubyen prezan kalkil sa tax baze lo son valer lo sa pwen lenportasyon.

Excise li, e se pou sa rezon i apel excised li, i diferan ek larestan, i plito en tax ki baze lo kantite en prodwi.

Par egzanp si dan ka lalkol, i pou baze lo konbyen lit lalkol.

E kekfwa i ava dir ou, i R23 oubyen i R25 lo en lit lalkol.
Lo fuel i pa baze lo pri fuel, i baze lo konbyen lit moto gasoline, ki nou apel bennzin oubyen dyezel, ki gas oil, i R8.50 par lit, i fix li.

Ki sa pri i monte, ki sa pri i desann, sa ki Gouvernman i anmase i par lit, i fer keksoz bokou pli fasil.

Pareyman lo sigaret, i en sonm ki fix par sigaret.

lo ete Mon napa devan mwan la sigaret, me i ki posibleman i kapab R4 ziskan R5 par sigaret.

Alor i fix li, i pa baze lo pri e kou prodiksyon.

sa en So premye klarifikasyon.


Lot konsern ki’n leve, sa ki mon’n tande, se ki i paret tou dimoun i an faver ki Lalwa i paret annord.

Parey Onorab Henrie in eksplik klerman, sa Lalwa pa entrodwir nouvo tax li, i pe moderniz en Lalwa ki deza la.

Moderniz dan le sans ki olye bann zofisye Ladwann servi anba pouvwar Customs Management Act, oubyen anba Revenue Act, zot ganny zot 104 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 pouvwar anba Excise Tax Act li menm.
Sa travay par egzanp ki zot pou fer ler zot pe al dan en sant prodiksyon.

Annou pran par egzanp prodiksyon lakol.

En zofisye i takse, parey mon’n eksplike, baze lo kantite ki ganny prodwi.

Be pou li konnen ki kantite lit ki ganny prodwi, i bezwen kapab mezire ki kantite ki ganny prodwi dan sa sant prodiksyon, dan sa factory.
Me sa Lalwa i permet li osi pou i kapab fer en lot mezir, pa zis dan sa factory, i kapab osi regard dan bann laboutik, dan bann laboutik duty free pou li verifye pou en tel marsan oubyen prodikter ki kantite in vann.

E i a rekonsilye sa sif, avek sa ki li ki’n trouve koman deklarasyon prodikter.

I a met sa 2 ansanm, i a determinen si sa deklarasyon ti rezonnab ou non.

Eski ozordi i kapab fer sa anba son Lalwa, wi i kapab ?

Me selman i pa kapab fer li zis anba excise, i osi bezwen servi lezot Lalwa Tax.
Sa Bill ki devan nou ozordi, i permet li anba son prop excise tax annan pouvwar pou fer tousala.

I pa pe azout okenn nouvo tax dan lafason ki i pou kolekte.

Me selman i kapab ed SRC atraver son Unit Excise, anmas plis larzan.

Pa akoz in entrodwir en nouvo tarif, me akoz i pou pli efikas, konn pou prodiksyon, e excise i baze lo prodiksyon oubyen lavant.

pli i Alors sa set enn bann keksoz ki sa i pou ed nou.

E mon annan sa pti lenformasyon lo sigaret, i aktyelman R3.34 par sigaret, excise tax.
Alor i en sonm fix, i pa baze lo konbyen in koute pou fer sa sigaret, i en sonm fix.

Mon ti oule osi dir lo sa pwen, ki serten Manm sirtou dan Lopozisyon, ki’n dir zot siport Lalwa, me zot krwar i osi enportan pou poudir depans larzan ki’n kolekte byen.

pas lannen, Mon antyerman dakor, avek sa, e mon larepons se ki lafason larzan i ganny depanse, i Lasanble atraver Nasyonal, atraver Bidze.

Se tou sa bann tou le departman ki depans larzan i vin devan Lasanble Nasyonal.
Alors zot annan sa kontrol pou gete ki egzakteman sak departman i depanse.

Si zot krwar i pe depans an tro, oubyen si zot krwar i annan fason i kapab vin pli efikas.

i Ankor sa pouvwar parsyelman dan zot lanmen.

Eski nou kapab redwir serten 105 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 tax, par senpleman pou ed biznes.

egzanp lo fuel, Mon krwar si nou ti anvi ed biznes, nou ti kapab tir tou tax fer li vin zero.

Be eski sa i en solisyon pratik?


en vin pa i Eski kontradiksyon avek menm largiman ki’n ganny mete, ki nou devret donn plis pou ed bann ki pli bezwen?

Me kot ou pou ganny larzan si dizon ou tir R1 lo excise tax lo fuel ki RS8.50 e ou perdi ou atraver zis R1 posibleman R75 milyon.

HON SEBASTIEN PILLAY (Off-Mic) MR SPEAKER Silvouple Onorab Pillay, les VP eksplik son pwen.

THE VICE-PRESIDENT MR AHMED AFIF Mon pe dir, si par egzanp ou tir R1 e ou perdi R75milyon, ou pou perdi sonm sibstansyel.
Onorab si i pa krwar, i kapab al tyeke konbyen excise i anmase ek fuel e workout li menm.

Sey workout.

en MR SPEAKER Mersi, sa i pa ler pou en deba silvouple.

THE VICE-PRESIDENT MR AHMED AFIF Ler ou’n koze, mon’n ekout ou, mon pe rann mon larepons, mon ekspekte menm respe.

Mersi.

Mon pe zis donn en legzanp.

I kapab RS 0.50, i kapab R1 ki ou tire, i paret fasil pou dir.

Me mon repete, e sak fwa mon’n ganny sa privilez vin dan Lasanble, mon’n dir sak fwa zot fer en kritik, anmenn en propozisyon.
Si zot fer en kritik ki tax i tro ser, anmenn en propozisyon, ki en solisyon.

ou Me si ou fer desann, ou perdi R50 milyon, R75milyon, R100milyon, ki ou solisyon pou ranplas sa larzan, kan ou bezwen al depanse?

Akoz zisteman menm avek sa tax ki ou pe kolekte ozordi, dan Bidze ki ti ganny aprouve sa lannen, Gouvernman pou still annan en deficit R1bilyon.

Dapre Bidze, sif Bidze ki ti anmennen, pa sif revize, sif Bidze ki ti anmennen.
Alor eski ler ou pe perdi dapre ou Bidze, ou tir ankor ou al ankor dan deficit, selman ou ekspekte annan plis larzan pou depanse?

Oli solisyon?

Mon pa war solisyon mwan.

Alor mon pa konpran ki mannyer bann propozisyon i kapab ganny anmennen kot en Gouvernman, ki son Bidze 106 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 orizinal in prezante, i an deficit, zot pe rod fason pou redwir son reveni, be selman dir li depans plis.

I pa fer sans ditou.


Lo kote sistenm ki egziste ozordi ASYCUDA, lenformasyon ki on annan se ki sistenm i ankor pe ganny rektifye par bann konsiltan ki’n vin Sesel atraver EU, pou zot remet sa ASYCUDA world ki an plas ozordi azour avek sistenm excise.

I work in progress parey nou dir, i pa ankor fini.

Eski nou annan dimoun dan SRC ozordi ki konnen ki mannyer pou metriz sa sistenm e kolekte tax?

Wi nou annan.

Eski nou annan bann meyer metod pou fer li?


Mon krwar nou kapab toultan amelyor lo sa ki nou annan.

Me sa ki sa lamannman pe anmennen, se ki donn zot plis pouvwar atraver en sel Lalwa pou zot fer zot travay dan en fason efikas.

Eski bann, prodwi ki zot bezwen mezire pou zot kapab kolekte tax, zot annan mwayen pou mezire?

Zot annan zot prop fason mezire kot SRC, me souvandfwa sa ki zot fer se servi bann Lotorite ki dan pei oubyen aletranze pou ed zot.
Enn, par egzanp Bureau of Standards, ki par egzanp ler ou pe mezir fuel, i a kapab dir ou si son bann paramet ki i sipoze annan, i sa oter ki zot dir i ete.

E dan le ka kot zot pa kapab, zot bann laboratwar aletranze.

Sa ki mon rapel sete laboratwar an Sengapore e lezot landrwa ki zot fer.

souvan servi i annan Eski ker zot pe fer zot travay, risk assessment ki ganny fer lo lekel landrwa zot pou ale, eski zot in fer zot travay byen?
en E I annan ozordi anba zot fason travay, sa ki apel en post sa clearance audit.

normalman i ed zot vwar kote zot in anmas reveni, lafason ki zot in fer e si ti fason pli efikas.

Kot i annan fot, sa bann audit i ed zot eklersi sa bann keksoz.

Eski atraver sa Lalwa nou pou fer lavi pli difisil pou bann biznes?

Larepons i senp, non.

Napa okenn lentansyon ar Gouvernman pou fer lavi bann biznesmenn pli difisil.

Lekontrer i vre.

Nou anvi fer keksoz pli vit pou zot, pli efikas pou zot.
An menm tan nou anvi ki zot benefisye atraver en regilater, en tax collector devan zot laport ki kolekte tax.

Me an menm tan, nou osi ki zot, nou ti a kontan ki zot osi realize ki sa tax collector i kapab vin bokou pli efikas, pou 107 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 konnen egzakteman konbyen zot devret anmase.

E alor nou ekspekte osi lonnekte lo lapar tou bann, dimoun, bann prodikter oubyen enportater kan zot pe fer zot deklarasyon avek Ladwann.
gard Mon krwar mon’n adres bokou bann konsern an se ki tarif, parey konsern duty, mon’n dir taler.

Nanryen pa pe sanze, nou pe sa egzakteman parey.

E sa se senpleman pou en moderniz nou sistenm tax e pou fer sir ki nou lebra ki kolekte reveni, zisteman pou kapab soutenir depans Gouvernman e pou kapab soutenir sa zefor ki Gouvernman dan lekonomi, pou lekonomi marse.

i fer zefor fer Sa lebra i en lebra ki for, i en lebra ki efikas.
An se ki konsern konsiltasyon ki SRC in fer an se ki konsern sa Lalwa, wi, in annan konsiltasyon avek plizyer bann parti prenon, Mahé e Praslin.

An 2021 e 2022, plizyer bann prodikter ti ganny kontakte, zot in ganny zwenn e bokou in ganny koze avek zot an se ki konsern Lalwa ki ti pe ganny met an plas.

Mon krwar mon’n adres en kantite.

Exemption wi, pardon, ti annan enn ki ti demann mwan si anba 14(3), 14(2).
Akoz ki nou’n mete ki Commissioner ki annan sa pouvwar pou li kapab determin bann kategori bann goods ki pou fer.

Sa ki mwan mon’n konpran atraver bann eksper ki isi, se ki i annan serten kategori an term bann kalite prodwi ki kapab vini.

Demen i kapab sanze, en menm prodwi i kapab sanz laform.

E pou mezir lakantite, par ler i enportan pou annan sa fleksibilite direkteman ek sa Komisyoner.
I senpleman fleksibilite, me pa pou annan en diskresyon absoli, ki li i kapab dir, be ou kapab fer vin sa prodwi, me en lot pa kapab.

Mon konpran sa konsern ki ou pe anmennen.

Parske ou kapab dir poudir en duty free shop, Komisyoner i kapab dir ek li, be ou, ou kapab anmenn tel prodwi, me selman sa lot li i pa kapab, oubyen i a ganny mezire dan en lot fason.

Se pa sa lentansyon.


Lentansyon se asire ki menm kalite prodwi, si demen i sanz laform ki i pe aparet, zot bezwen annan en fason pou zot kapab mezir li e lafason ki i pou ganny anmennen dan sa landrwa i devret a la diskresyon tax sa Commissioner.

Se senp rezon sa.

Mon espere mon’n kapab adres 108 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 i laplipar bann konsern ki annan.

Zis mon’n tann Onorab Henrie dir exemption, mon pa konnen si menm pwen, i ti pe koz lo la, si menm pwen, ok, nou’n adres sa.
Vwala Mr Speaker, an gro set en Lalwa ki pe ganny modernize, en Lalwa ki pou tir serten pouvwar anba lezot Act, met li kareman dan Excise Tax Act, fer li vin pli modern, pli vit, donn pouvwar bann, zofisye pou anmas larzan pli byen.

E mon asire larzan ki’n anmas byen, nou pou depans li byen osi.

Mersi bokou Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Vis-Prezidan.

Avek sa nou a pran vot lo general merit sa Bill pou Second Reading.

Manm ki an faver lev lanmen silvouple?

Mersi, mon krwar tou Manm in vote.


Okenn Manm ki’n vot kont?

Thank you.

Bon, vot lo general merit Excise Tax Bill, 2022 32 Manm in vot pour, 0 kont ek 0 abstansyon.

Alor Bill in aprouve lo general merit e Madanm Clerk a fer second Reading.

MADAM CLERK Mersi Mr Speaker.

A Bill for an Act to provide for the imposition and collection of Excise Tax, to repeal the Excise Tax, Act, (Cap 264), and to provide related matters.

Mersi Mr Speaker.

other for MR SPEAKER Mersi Madanm Clerk.


Bon nou’n ariv a lafen sa staz.

Mon krwar i en bon moman pou donn zot en pause pou zot kapab refresh.

Nou a repran 4er edmi.

Mersi.

(BREAK) MR SPEAKER Byen nou ava pas dan Staz lamannman ek Komite pou Bon mon'n klarifikasyon.

resevwar amendment formelman.

en E sa san 72erdtan notice.

Me pran selman mon'n konsiderasyon Lartik 79(1).


Sa lamannman ki mon'n gannyen parey in ganny sirkile avek krwar bann Manm mon bomaten, i demande ki bann schedule ki dan vye Lalwa i ganny mete dan nouvo Lalwa.

79(1) E aktyelman poudir schedules and regulation anba vye Lalwa ki pe ganny repeal, i kontinyen anfors anba nouvo Lalwa.

So dan en sans deza schedule ti bezwen ganny lir an Lartik dir dan i 109 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 referans avek nouvo Lalwa.

Koman parti nouvo Lalwa.


So, mon pa'n war sa koman en amendment mazer.

Kwa ki bann schedule i vreman konsekan pou sa Lalwa.

Alor mon'n aksepte sa.

Me selman sa ki mon ti ava demann Bills Committee oubyen mon pa konnen LGB, si li ki pou prezant sa lamannman.

Ki mannyer zot le fer.

Ler nou ariv lo la a lafen?

Yes ok. Dan sa ka Bills Committee lekel ki pou lead amannman?

Onorab Naidu?

Tre byen Onorab Naidu komanse.

HON SATHYA NAIDU Bonn apre midi Mr Speaker.

Nou pou al komans lo paz 7.


Lo kote enterpretasyon.

Commissioner General.

Eski nou kapab ganny sa definisyon silvouple?

means DRAFTSPERSON LEGAL JULIA JEAN Bonn apre midi.

“Commissioner the General” Commissioner General of the Seychelles Revenue Commission, appointed in terms of section 4(1) of the Seychelles Revenue Commissions Act, 2009’.

MR SPEAKER Byen nou’n korek lo la.

Onorab Andre wi.

HON CLIFFORD ANDRE Wi.

Mr Chair ti annan bann propozisyon ki nou ti fer dan Bills Committee.
E enn bann propozisyon ki, i an sirkilasyon annefe - mon krwar in pri serten landrwa.

Nou ti propoze ki par lefe ki dan seksyon 44 - dan Clause 44 i mansyonn ‘Commissioner General.’ Alors ti enportan ki nou annan en definisyon of sa.

Ki reprezantan Attorney Zeneral fek lir.

So nou pe ganny sa format pou nou sirkil avek bann Manm.

So letan zot pe asize kekfwa zot kapab tyek zot email.

I pou antre anytime soon.

Mersi.

MR SPEAKER Byen.

Mersi.

Nou'n gannyen dan mail.

Tre byen.

Onorab Pillay wi.


HON SEBASTIEN PILLAY Ya.

Nou pe dir nou pe insert anba definisyon sectio - en definisyon pou ‘Commissioner General ?’ Sa ki nou pe dir?

Ou konnen Mr Speaker si nou pe fer sa.

Akoz mwan mon still angase avek lefe ki se nou ki propoz lamannman.

E non pa panel ki propoz lamannman.

110 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 So, mon ti ava kontan ki ler nou, nou lir nou rapor.

Nou fer nou bann insertions ki nou, nou le fer.


And then si i annan queries lo sa bann insertion, sa i ava annan queries lo sa bann insertion.

I pa the other way around.

Mon konpran sa ki Onorab Andre pe dir.

Ki nou pa'n ganny sa - sa definisyon in vini.

E ki sa en keksoz ki Bills Committee in agree.

Mon krwar sa ki'n arive se ki Bills Committee in rekomande ki i annan en definisyon for Commissioner General ki ganny insert.

Sa mon konpran.

So, mon ava les li la pou lemoman.

Thank you.


MR SPEAKER Thank you.

So nou ava kapab pran li la dan soz.

Byen Bills Committee nou ava kontinyen.

HON SATHYA NAIDU Nou ankor lo paz 7.

‘Distiller.’ The second line after the word ‘himself’ we insert ‘or self or herself’ and after the word ‘his’ we ‘or her agent’.

insert the word On to page 9.

Excise warehouse.

On the second line after the word ‘manufacturer’ we insert ‘and distributor’.

On to page 10.

Liability.


We insert ‘means the event’ the word is being inserted.

‘the event’ On to, panel i ok avek sa?

MR SPEAKER Panel i an akor?

Panel pe swiv?

Silvouple lev lanmen si zot le nou poz si zot annan komanter.

Onorab Andre wi.

HON CLIFFORD ANDRE Mersi Mr Chair.

Mr Chair ti ava bon kekfwa panel i donn nou lendikasyon si i ok pou nou kapab kontinyen pou Onorab Sathya kapab kontinyen.

Mersi.

MR SPEAKER Wi.

Ok. Mon krwar VP in sinyal ok. Nou ava kapab kontinyen.
HON SATHYA NAIDU Nou lo clause 3.

Part 3 after the line, second line after the word ‘have any regard to’ we are removing ‘any’.

So, it should read ‘regard to information supplied to him or her’.

Under part 4 of clause 3, We are removing ‘the’ and replacing it with ‘a’.

and after manufacturer we are removing ‘any’.


So, it should read ‘a manufacturer of goods shall….’ 111 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 On to Clause 4 (1) after the word ‘quantity of’ it should read ‘quantity of goods’.

Line 2 ‘been produced on registered production centres’ - ‘centres’ should be plural.

And the word ‘any’ after the word ‘on’ should be removed.

On to Clause 6 on page 13.

Part (a) ‘after manufacture’ we remove ‘and’.

The same appears with regards to part (b).


And part (c) after ‘production centre’ there is the Commissioner may require and’ is removed.

the omission of ‘as Under part (e), after ‘excise warehouse’ read it should ‘where all manufactured goods shall be stored before removal, which shall be part of the registered production centre’.

And it ends there.

ti raise en konsern mon regarding lekipman ki SRC li menm i annan anba son responsabilite.
Mon war ki nou pa mansyonn, nou pa fer mansyon laboratwar ki la of Komisyoner i kapab designate as bann landrwa pou teste, pou fer sa bann testing.

lezot So, pa ti ava prudent to mention sa osi dan Lalwa?

MR SPEAKER VP.

THE VICE-PRESIDENT MR AHMED AFIF Mersi Mr Chairman.

Mr Chairman mon krwar lafason ki in ganny ekrir, i pa pe dir i poudir neseserman bann lenstriman ki pou SRC li.

i pe prescribe ler MR SPEAKER Annou pause en pti moman la.

Nou ava fer sir panel pe take it all in.

Onorab Pillay wi?
Onorab Pillay wi?

I kapab dan en lot lab.

I kapab dan en lab elsewhere.

So, mon krwar i kouver tou sa bann lenstans.

Sa se mon pwennvi.

HON SEBASTIEN PILLAY Dan, nou arive lo section 4?

MR SPEAKER Yes Onorab Pillay?

MR SPEAKER Wi.

HON SEBASTIEN PILLAY for tables Instruments and calculating quantities of goods liable to excise tax.

Ok so taler HON SEBASTIEN PILLAY Mon bi se lefe ki nou’n siport merit sa Lalwa se fer li pli for posib.

Mon swiv ou largiman.


Me selman pou extend ou largiman en pti pe plis.

Sa ki nou’n dir se ki Excise Unit i 112 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 kapab draw lo bann laboratwar referans pou fer sa bann tes.

Mon krwar ki ava byen ki nou mete dan Lalwa, ki napa naryen ki anpes Excise Unit servi bann laboratwar referans.

Akoz sa bann laboratwar referans zot anba zot prop Lalwa e zot fer kalibrasyon zot prop lekipman.

Ki pa anba kontrol SCR.

Ou konpran mwan Mr Speaker?


So, vi ki zot, zot annan zot prop Lalwa, zot fer zot prop sa, so SRC li i bezwen kapab rely lo sa bann laboratwar.

So ou bezwen fer provizyon anba Lalwa.

Kote ki sa bann laboratwar referans i ganny fer pou testing.

Akoz demen en dimoun i kapab challenge ou.

I dir ou be se ou SRC ki sipoze pe fer sa tes, me se SBS ki pe fer tes eksetera.

So, mon ti pe zis etabli ki ou annan en koneksyon ant Komisyoner dan sa konteks avek sa laboratwar referans ki pe fer sa bann tes.
I zis pou fer li en pti pe pli for.

Mon pa’n ganny sans propoz en lamannman, akoz lesansyel nou bezwen konpran si Excise Unit i annan sa kapasite pou li fer sa testing li menm.

ti Me nou’n krwar ki i ava vini ek letan.

Me ki ozordi zot pe servi bann lezot lenstitisyon ki pe fer sa pou zot.

MR SPEAKER Me an se moman la eski ou annan en amendment ki ou anvi propoze ki Lasanble i kapab konsidere?

Oubyen eski i annan lezot largiman?

Onorab Andre ou le adres sa pwen?

Ok?


HON SEBASTIEN PILLAY Mr Speaker sa ki petet mon ti ava kontan ganny klarifikasyon okenn mon avan propozisyon.

fer MR SPEAKER Wi ale.

Wi.

HON SEBASTIEN PILLAY Se petet si Mr Barrack oubyen en teknisyen i kapab ed nou.

E dir nou lefe ki zot, zot in travay e swiv sa Lalwa.

Si i annan landrwa kot nou fer mansyon avek laboratwar referans pou fer teste.
Akoz sa ti enn bann gaps idantifye dan ki ti’n ganny assessment ki ti ganny fer par sa konsiltan ki ti ganny sa travay pou fer revizyon lo sa Lalwa.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Mr Barrack ou ti ava kontan pran laparol?

113 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 OF COMMISSIONER CUSTOMS PAUL BARRACK Pou Mersi Mr lemoman nou pa’n enkorpor sa konponan dan Lalwa.

Me avek zot gidans nou pare pou konsider entrodwi li.

Mersi.

Speaker.

MR SPEAKER Bon ki nou kapab konsidere?


Yes Onorab Pillay.

HON SEBASTIEN PILLAY Eski posibilite ki nou servi - akoz seksyon 4 i koz lo bann for instruments and calculating quantities of goods liable to excise tax.

tables Eski sa parti sa seksyon i dil avek sa kalite level of spirit eksetera?

Oubyen nou kapab fer li ler nou ariv lo sa seksyon ki dil avek sa kalite level of spirit or whatever.
E kot nou dir a sa moman ki napa naryen dan sa Lalwa, ki anpes Komisyoner fer servi lezot laboratwar annan akreditasyon pou fer sa bann tes.

ki Something very simple.

I pa pou konplike.

I pa sanz Lalwa.

Me i zis fer Lalwa e pti pe pli for.

E fer li pli kler ki SCR i annan sa potansyel pou pran sa sample anvoy li an deor pou en lot dimoun gete.

MR SPEAKER Me nou ti ava kontan ganny en keksoz spesifik ki Lasanble ti kapab konsidere.

Ok panel okenn nouvo pwennvi lo la?


Lasanble i osi kapab konsider, VP ki mon krwar in dir Lalwa pa’n war li neseser pou fer sa spesifikasyon.

Yes VP?

THE VICE-PRESIDENT MR AHMED AFIF Mr Speaker mon krwar lafason in mete mon pe zis fer en sizesyon.

Par egzanp dizon ki zot pe mezir fuel, e zot annan en spesifikasyon ki ler zot pe mezir sa, koman sa i tel kalite fuel e alor ou pou annan R8.50 lo la.

Pou li teste pou dir sa i sa kalite fuel.


Sa Commissioner anba 4(2), rule instruments, prescribe meters, gauges, and other methods of calculation’.

‘May by the So i kapab dir par egzanp, ‘SCR hereby authorises that’ tel S.I.

anba Bureau of Standards ki set en serten standar ISO ki i donn son limero ki annan pou fer ek fuel ‘is acceptable to SCR.’ So i fer referans.

Sa ki la i donn fer tousala.

So tou sa bann standar ki nou le rode, 4(2) i kouver li.

Se sa lafason mon war li i pe adrese.


Si i annan en kalite li pouvwar pou 114 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 lenstriman.

Sa lenstriman i bezwen annan en referans li.

I ava fer referans avek sa ISO standard ki servi sa lenstriman.

Ki SBS or en laboratwar Sengapour i servi.

E alor otomatikman through the rule anba 4(2) i permet Komisyon kapab dir poudir nou fer sa akoz nou aksepte tel standar.

E se sa, sa koneksyon ki met li avek sa.

Mwan mon war li satisfezan.


Si zot krwar i pa devret koumsa, mon open to that.

Be parey ou pe dir pa nou ki devret.

I pa dan nou lanmen la.

I dan zot lanmen.

Alors si zot anvi fer sizesyon, vin ek en sizesyon konkret, nou ava dir zot ki nou panse.

Lalwa i dan zit lanmen at this point.

Mersi.

MR SPEAKER Lasanble okenn lot views?

Eski nou santi i bezwen lamannman la?

Oubyen kapab kontinyen?

Onorab Pillay mon en pti pe anbarase lefe ki napa en propozisyon konkret ki nou kapab….

Ou le fer enn.

Yes?


nou HON SEBASTIEN PILLAY Ki mon pe propoze ki nou entrodwir en Clause 3.

Ki dir ki ‘nothing under this Act shall anything notwithstanding written under the Commissioner may delegate the this Act, testing or whatever of okenn keksoz to any other reference laboratory’.

Akoz sa laboratwar i bezwen ganny akredite.

E i bezwen ganny en let formel konmkwa ki i pe ganny drwa fer sa tes pou sa prodwir.
Akoz sa prodikter i ganny drwa demen pran en aksyon kont SRC si i santi poudir sa laboratwar referans i pa en laboratwar referans.

Sa ki mon propoze se ki ou fer en insertion of a clause.

Me lefe ki mon pa’n ganny sans enterakte avek sa Lalwa as much ki mon ti ava kontan, mon propozisyon i reste sa.

So si zot pa dakor avek then mon pa kapab fer plis ki sa.

MR SPEAKER Lezot Lasanble silvouple.

Yes Onorab Andre?

I annan….


HON CLIFFORD ANDRE Mr Chair mon ti ava kontan, i pa pou vin lo sa proposal ki Onorab Pillay in fer, me selman par lefe ki sa dernyen versyon i fek ganny sirkile.

Kekfwa si ou ti ava donn nou 1 minit pou tou Manm lo menm page akoz letan Onorab Sathya, Onorab Naidu pe dir paz 14, lo sa electronic version i montre en lot paz.

115 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 So pou nou kapab annan - pou nou konsistan e pou nou konpran ki pe pase.
Akoz letan mon pe gete konmsi Manm pa pe tro, tro konpran.

Pou nou kapab ganny li byen e kote nou ete.

Ti ava bon kekfwa zot ouver zot, sa dernyen versyon ki Clerk fek sirkile, pou nou tou kapab lo menm paz, konpran ki pe pase.

Akoz kekfwa Onorab Pillay pe eksplik en keksoz, nou pa konpran dan Lalwa ki clause.

Akoz letan in dir clause 3, is it clause 3 or sub-clause 3?

So nou bezwen kler ki nou pe koz lo la.


Pou nou kapab annan en direksyon e fer en Lalwa parey VP in dir ki definitivman i ava satisfer nou tou.

E satisfer pep Seselwa.

Avek ou permisyon Mr Speaker.

Mersi.

MR SPEAKER Wi mon swiv ou.

I mean lo versyon ki mwan mon annan lo son son page number dokiman lo computer.

Lo son dokiman li menm i paz 13.

Mon pa konnen sanmenm sa ki ou pe dir.

li menm, pa si HON CLIFFORD ANDRE Se sanmenm sa ki mon pe dir Speaker.
Akoz the printed version paz i diferan avek dan electronic version.

Mon pa konnen akoz si kekfwa letan i print sistenm i sote.

So kekfwa nou ava ouver nou electronic version ki nou tou nou ava lo menm paz, pou nou konpran ki vreman pe ganny dir e at least satisfer nou lekor ki sa Lalwa ki nou pe pase i enn ki deserve.

MR SPEAKER An tou ka i kler nou pe koz lo son seksyon 4 e nou pe regard, ki annan paragraf 1 ek paragraf 2 ladan pou lemoman.

Well nou bezwen pran en desizyon.


Si lezot Manm Lasanble pa war nesesite ki nou annan sa lamannman.

Dan sa ka mon mazinen si nou pou vote.

I pou vot kont.

Dan sa ka nou ava les li koumsanmenm.

Any views?

Bon be mon krwar nou bezwen kontinyen.

Mr Barrack ou le fer en pwen?

OF COMMISSIONER CUSTOMS PAUL BARRACK Mersi Mr Speaker.

Mon ti oule zis met dan latansyon Lasanble ki dan regilasyon ki pou mars avek sa Act anba seksyon 66, nou annan en provizyon, son tit i ‘Taking of Samples’.
E ladan i koz en pti pe lo sample ki nou kapab pran pou fer teste, pou determin par egzanp volume lalkol dan konteks lalkol.

116 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Mon pa konnen si sa i pou ede.

Me selman i lo paz 47 dan regilasyon.

Dan Act parey mon’n dir.

Sorry koreksyon, i paz 47 dan Act instead of Regulation, my apology.

E son tit i ‘Taking of samples - mon pa konnen si sa ki’n la dan sa i reponn kestyon provizyon Onorab.

; 66 (1) avek (2).

I lo paz 47 of ‘Taking of samples’.


fer antre the Act, MR SPEAKER Lo 47, ki seksyon Commissioner?

i ete COMMISSIONER CUSTOMS PAUL BARRACK I Originally i ti seksyon 58. revised section 66. the OF MR SPEAKER Yes Onorab Pillay.

HON SEBASTIEN PILLAY Be mwan mon annan en konsern mwan.

Nou pa kapab, nou bezwen annan en dokiman ki’n ganny gazete.

Lasanble i bezwen pe lir sa dokiman ki’n ganny gazete.
Okenn lot dokiman ki annan sanzman e varyasyon dan seksyon, i pa en dokiman sipoze pe ki Lasanble konsidere until ki Lasanble i aprouv li.

i So pou lemoman nou sipoze pe get sa gazetted version of the Bill.

So, mon pe get seksyon 66.

Pou mwan i dir ‘an authorised removal of goods from duty free shops’.

So, mon pa ganny en konpran.

Konmsi pou mwan mon kar i enportan ki Lasanble i bezwen konsider versyon gazete en Lalwa.

Nou pa kapab pe konsider en lot versyon en Lalwa, ler nou pe lir li.
MR SPEAKER Onorab Pillay sa versyon ki nou pe regarde ki ou’n endik nou la, i diferan avek versyon ki’n gazete?

Yes sir.

HON CLIFFORD ANDRE Mr Chair Bills Committee in travay avek panel parey nou fer.

E sa bann propozisyon, se propozisyon ki nou, nou’n mete.

E ki zot in dakor avek.

So, it is a working version ki nou annan pou nou travay avek.

Wi Onorab Pillay i pe dir poudir sa ki’n pibliye.

Me selman nou, nou bezwen fer en Lalwa pa neseserman sa ki’n pibliye.
Sa Lalwa ki nou, nou bezwen fer se Lalwa ki nou, nou’n travay avek.

Ki zot in donn nou manda koman Bills Committee pou 117 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 travay avek panel, pou fer sir ki nou ganny en Lalwa letan i sorti.

Letan in fini la, letan nou’n diskite, nou ganny en Lalwa ki korek, ki konpreansiv, ki pli pros avek sa ki Legzekitiv i le anmenn sa issue.

So sa ki’n sirkile i se sa ki nou nou’n diskite dan Bills Committee.

So, it is working document ki nou bezwen travay avek.
So i napa naryen hors de contexte.

MR SPEAKER Ok. Eski i korek pou dir souvan letan nou’n konsider sa bann Lalwa nou’n al lo track version ki kapab en pe diferan avek versyon?

HON CLIFFORD ANDRE Definitely.

MR SPEAKER I korek, nou abitye fer sa.

HON CLIFFORD ANDRE Definitely Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Yes Onorab Pillay.

HON SEBASTIEN PILLAY Mon pa le labour sa pwen.

Selman mon ava drop okenn propozisyon.


Si Gouvernman i santi poudir i ok pou li annan, i bezwen fer mansyon pa laboratwar referans, anba sa, then sa i en desizyon ki Gouvernman i pran.

Mon napa mazorite sa lamannman.

Me selman ki mon le met devan ou, sa track version la, i pa ankor vini en Lalwa li.

Ok?

pous pou So Lasanble i bezwen fer referans avek Lalwa ki la.

I bezwen fer referans ek sa ki’n I bezwen war sa gazete.

dokiman ki’n gazete.

Mon konpran sa ki Onorab Andre pe dir.


Be sa ki la la i fer ki sa ti originally seksyon 58 ki nou fek gannyen la.

Mon fek gannyen sa.

So ki mannyer nou kapab realistikman prezan re pran pou nou regard en dokiman ki nou fek gannyen.

Mon pe - I am trying to be very reasonable la.

So, mon pwen mwan i se ki mon pa kontan e mon dezapwente avek en prosesis ki nou pe fer.

Kot si nou annan en dokiman ki nou bezwen pou fer en travay avek nou pe ganny li, mon fek ganny sa email la 22 minit pase mon.

Ok?
Ok?

E mwan mon pe lir, pou mwan mon pe lir Lalwa ki’n ganny gazete.

E mon pou swiv bann sanzman ki ganny fer baze lo Lalwa ki’n ganny gazete.

118 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 MR SPEAKER Wi be selman sa ki monn konpran avek Onorab Andre, sa versyon ki nou annan la, is the gazette version, except for the modifications that has been agreed within the panel.

zeneralman se egzakteman sa ki nou fer dan Lasanble.

So koriz mwan si - Onorab Andre wi?


Ki HON CLIFFORD ANDRE Mr Speaker pa pou fer sa long.

Akoz si nou toultan stick lo the gazetted version.

Savedir pa neseser Bills Committee i fer meeting avek panel.

Nou vini nou diskit la.

Me par egzanp nou pe dir nou’n diskit avek panel.

E sa ki nou annan la i zis en pti mon mazinen technical error ki kot Customs pa’n forward sa ki nou’n travay lo la.

Ki nou’n negosye noun travay la.

Nou’n diskite nou.

lo Konmsi sa dokiman atan posibleman pou zot vwar.


Me i la devan zot.

E se sa ki nou pe diskite so mon krwar nou kapab proceed pou nou fini avek sa travay.

MR SPEAKER Mon krwar nou pou bezwen fer li akoz nou abitye soz.

Onorab Pillay in fer en desizyon lo referans avek nesesite fer laboratwar.

Ki i santi i kapab les pase.

So nou ava kontinyen avek kot nou ti’n arive.

So nou ava kontinyen Onorab Naidu.

Ou ti’n ariv dan seksyon 6 mon krwar.

HON SATHYA NAIDU Yes, Mr Speaker.

MR SPEAKER Onorab Andre.


HON CLIFFORD ANDRE I annan en, Mr Speaker i annan en pti koreksyon ki nou bezwen fer la.

An referans avek paz 14.

Sorry paz, donn mwan en pti segonn Mr Speaker.

Paz 14.

MR SPEAKER Silvouple spesifye osi son seksyon.

Seksyon sa Lalwa.

Son Clause.

HON CLIFFORD ANDRE Se dan heading.

An referans avek Clause 6.

‘Registration of excise manufacturers’.

Epi avek i pou azout ‘and excise bonded warehouse’.

E dan clause 6(1) apre ‘manufacturer’ i pou vin ‘and store’.
Lezot in fini donnen par Onorab Sathya.

Zis pou….

MR SPEAKER 119 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 So ‘manufacture and store of excisable goods’ ki ou pe dir?

Why the removal?

What is the point for the removal?

HON CLIFFORD ANDRE Yes.

MR SPEAKER Ok. Lasanble i swiv?

Panel zot adopte, zot sa, zot an akor avek sa?

Ok. Lasanble pa’n met obzeksyon.

HON SATHYA NAIDU Alright.

MR SPEAKER Next please.

HON SATHYA NAIDU Clause 9 sub-clause 1.


After the third line of the certificate, we are removing ‘or if the holder of the registration certificate is convicted of an offence under this Act or other revenue law’.

The line which has been removed will be mentioned under sub-clause 2 part (c).

Alright.

And then there will be rearrangement of the parts whereby there will be (d) in the place of (c) and ….

MR SPEAKER One second.

Onorab Pillay wi ou pwen.


HON SEBASTIEN PILLAY MR SPEAKER Bills Committee ou le adres sa?

Yes Onorab Andre.

HON CLIFFORD ANDRE Mr Chair i zis pou tir sa dan clause 9 (1) e pou met li dan (2) ki vin (c).

Sa se pou zis fer li vin en pti pe pli, pou tidy li up as such.

Akoz i ti ansanm avek clause 9 (1).

Ki nou’n fer zis noun tir li la pou fer li vin en sub-clause.

En standalone sub- clause pou kapab annan en pe plis klarite.

Se sa ki nou’n diskite.


Letan nou diskite pou nou fer pli kler.

E pou bann dimoun ki pe lir ki zot pou subject matter of this Act pou zot pli konpran.

Dan plas si ou met li ansanm kekfwa zot pa konpran e i konfiz zot.

So se sa diskisyon ki nou ti annan.

E se sa ki Onorab Naidu in dir.

I pa pou tir li konpletman li Onorab Pillay, me i zis pe fer li pli kler anba dan en standalone sub-clause.

Ok?

MR SPEAKER Vi ki sa i en issue drafting petet.


Eski madanm draftsperson pou 120 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 kapab diriz nou?

Si i tonm byen.

DRAFTSPERSON LEGAL JULIA JEAN Bonn apre midi.

Mr Chair i pa sanz naryen.

In zis tir li anler e met li parey in eksplike koman en standalone subclause anba.

I pa'n retir li net so i ankor la dan sa seksyon.

MR SPEAKER Wi ok.

So i ankor valab.

Onorab Georges.

HON BERNARD GEORGES Mersi Mr Chair.


Mr Chair etandonnen ki nou'n fer sa, nou bezwen komans sa paragraf avek en lartik defini.

Nou bezwen met ‘the holder’.

Mersi.

MR SPEAKER Sorry Onorab Georges.

The kwa?

HON BERNARD GEORGES ‘The holder’.

Nou bezwen zis azout ‘the’ avan.

Akoz la konmela i komans avek ‘holder’.

Si nou lir chapeau i pou lir: - ‘A certificate of registration may be cancelled if holder…’ I bezwen annan en ‘the’ pou lir byen.

Parey tou bann lezot paragraf i komans avek ‘the’.

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Thank you.

Bon panel i ankor pe swiv nou.

Bills Committee i a kontinyen.

HON SATHYA NAIDU Part 3.

Duty free shops.

‘Application and registration of duty free shops’.

The words ‘ship chandler’ and ‘distributors’ is removed.

On the clause 14 sub-clause 1.

The second line after free shops’ we remove ‘ship chandlers and distributors’.

‘duty The same occurs on the third line after ‘duty free shops’.

By the same term is removed.


Under sub-clause 2 of 14, after ‘duty free shops’ there is an omission.

The same repeat itself under sub-clause 3 after ‘duty free shops’.

And on to sub-clause 4, part (b).

After ‘duty free shop’ the same occurs.

MR SPEAKER Pause please.

Yes, onorab Pillay.

HON SEBASTIEN PILLAY Again, can we get, eski nou kapab ganny klarifikasyon akoz?

MR SPEAKER 121 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Bills Committee.

Kapab eksplike akoz ou pe propoz sa?


Klarifye please.

HON CLIFFORD ANDRE Mr Chair sa set akoz letan ou pe get bann travay ki excise tax i fer, i targete lo duty free shops.

So the ship chandlers i annan laranzman ki ganny.

Me selman letan ou pe kalkil pou ou fer excise tax se ou kalkil lo konbyen in vann.

E se sa i targete lo duty free shops.

So duty free shop parey VP in eksplike pli boner i travay lo lit oubyen lo quantity.

Se sa ki nou’n tir sa ship chandler akoz i pa aplikab dan sa konteks ki la.
So se sa rezondet akoz letan nou’n diskite as Bills Committee, se lesplikasyon ki nou’n gannyen.

E nou nou’n satisfe avek sa lesplikasyon ki nou’n ganny donnen.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Byen nou ava kontinyen.

avek Chairman HON SEBASTIEN PILLAY Mr ou permisyon.

Mon pa le labor sa pwen, me selman mon krwar nou pou la pou en bon pe letan si mon kontinyen raise sa bann interruptions.
Eski SRC i kapab dir nou as is the case anba Standing Orders mon pe demann en kestyon SRC, eksplik nou, in the original Act zot ti’n enkli ship chandlers, in the gazetted Bill.

Why was it gazetted in the first place and then removed?

Akoz in ganny gazete an premye lye apre in ganny retire?

Si i pa ti bezwen la akfer nou ti met li la in the first place?

MR SPEAKER Mersi.

Lekel ki pou reponn?

Mr Barrack.

OF COMMISSIONER CUSTOMS PAUL BARRACK Thank you Chair.
Orizinalman nou ti feel ki ship chandler i pou kapab ganny kategorize anba duty free shops pou zisteman pou facilitate kontrol avek bann aktivite ki sa 2 antite pou desarze anba excise tax.

avek separe Apre ki nou’n get zot bann aktivite pli pres nou’n war ki i pou pli byen si duty free shops i ganny ship chandlers.

Akoz ship chandlers zot main purpose se pou supply bato, bann vessel avek bann prodwir excisable dan konteks sa Act.

aktivite E basically se sa zot aktivite ki zot fer.
Tandis ki duty free shop zot main purpose se pou vann bann keksoz ek 122 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 bann pasaze duty normalman zot baze Airport.

free.

E Tandis ki ship chandlers i baze in inland.

E zot aktivite i en pe diferan.

E se pou sa rezon ki at a later stage nou’n pran en desizyon ki it is best pou separ zot for pli bon kontrol.

E pou manage sa lenstriman ki devan nou pli byen.

Mersi Chair.

MR SPEAKER Mersi.

Son repons se ki i pli bon koumsa dapre sa.

Yes?


HON SEBASTIEN PILLAY Avek ou permisyon.

This is a substantial amendment.

It is a substantial amendment.

Akoz we altering the clause.

And it does not have 72 hours.

So ou konnen, ou konnen akoz mon pe dir ou sa.

Akoz la nou pe ganny en Law Revision Commission Bill ki pe vini.

Sa Law Revision Commission Bill i basically dir poudir Lasanble Nasyonal nou enkapab pou nou get Lalwa.

Sa ki sa Lalwa pe dir.

I pe vin devan Lasanble sa Lalwa byento.


E mwan mon war sa koman en mank respe pou pouvwar lezislatif ki nou anba gannyen nou’n Konstitisyon.

So eski Gouvernman ki pou dictate Lezislasyon oubyen se Lasanble Nasyonal ki pou dictate Lezislasyon?

Finalman be Gouvernman plito i ekrir Bill li menm e i pas li menm.

Mon pa pe target sa bann zofisye ki la.

Me pou mwan mon war li poudir nou pa kapab esper bann sanzman sibstansyel dan Bill san ki nou pas an traver bann prosedir ki nou sipoze pas an traver.
Unless ki nou ti ava’n ganny en notice koman Manm ki sa lesplikasyon i vini.

Be la nou pe vwar nou pe fer en kantite sanzman dan en Lalwa dan labsans lesplikasyon.

E pe bezwen demann sa bann lesplikasyon la an se moman ki nou pe fer sa travay.

Ki pe zis retard nou travay plis.

So mon bezwen protes - mon bezwen met sa protest devan ou.

E demann ou gidans.

Ki nou Lasanble Nasyonal i ganny respe pou son pouvwar ki i gannyen anba Konstitisyon!

Mersi Mr Speaker.
Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Well mon pa pou osi lwen pou dir ki i annan mank respe akoz i annan partisipasyon Bills Committee ladan.

Sorry mon annan en kantite lanmen ki’n leve.

Mon pa konnen lekel - VP premye apre nou a annan….. 123 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 THE VICE-PRESIDENT MR AHMED AFIF Mersi Mr Chairman.

Mr i Chairman mon pa krwar annan naryen sibstansyel dan sa ki’n ganny propoze.
Lesplikasyon i tre senp;- ship chandlers ek distributors i pe ganny konsidere en pe parey bann bonded warehouse inland.

Nou pa pe sanz prensip taksasyon la.

I zis ki zot pe dir dan la pratik ship chandlers and distributors pou zot i pa seksyon, devret senpleman akoz i pa, dan son fason fer son loperasyon i pa parey en duty free shop ki pe vann en keksoz.

dan sa I en landrwa spesifik in land ki clear goods detanzaot.

E alor landrwa Lalwa, dan sa Lalwa ki take care of bonded warehouse.
i annan lezot I zis cleaning up.

E re aranze.

naryen Napa sibstansyel ladan.

I pa vedir prezan en sel kou akoz noun sanz sa ship chandlers pou ganny takse en lot nivo.

Ditou, i pa sa le ka.

pwen Dezyenm Mr chairman se ki tou sa bann sanzman, se nou’n fer sa an kolaborasyon Bills Committee.

I pa ki nou pe enpoze.

Mon pa krwar i annan kestyon en pozisyon vin met ek keksoz dernyen minit.

Napa naryen ki pe sanze pou ship chandlers la apre sa.

Si zot pas sa.

Naryen pa pou sanze pou zot.


Nou pe zis fer sa pli neat.

Alor dan lentere bouz keksoz, si zot anvi nou kontribye en keksoz, nou kontribye.

Be ler nou kontribye pa vin dir nou pe enpoze.

Oubyen si zot dir zot ki pe fer sa.

Nou, nou pa devret dir naryen.

Ler nou dir prezan nou pe enpoze.

Annan ou travay.

Annou fini ek sa Bill.

Mersi bokou Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Georges ou ankor lo menm pwen.

HON BERNARD GEORGES Wi Mr Chair.

Mon lo menm laliny me pa lo menm pwen.


Mon pe regard en pti pe sa track version ki nou annan devan nou.

E mon antisipe ki kantmenm at this point VP i annan rezon.

Nou pa ankor ariv lo en substantial issue.

Mon war ki pwen Leader Lopozisyon pou fer sans en pti pe pli tar.
Akoz ler mon pe scroll down en pti pe lo mon versyon, mon vwar ki i annan en nouvo seksyon plizyer clause ki’n ganny ensere anba en nouvo 124 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 part ki apel ‘excise bonded warehouse.’ E sa nou pou annan problenm.

Akoz menm mwan mon pa ankor ganny sans lir sa.

E mon mazin ki meyer fason to be fair to everybody, panel.

But especially nou koman Lezislater, mon krwar ki i ti ava preferab pou nou pa proceed avek Committee Stage ozordi.
Re pran sa en lot moman kot nou’n kapab vwar en pe sa bann keksoz.

E Bills Committee i kapab fer en laplikasyon pou amann sa Lalwa.

E sel keksoz ki reste mwan pou fer e mon ti ava kontan ekout en pti pe panel avan pou regarde.

Me mon lentansyon apre midi.

Mon pa ankor fer li la me mon pou fer li si panel i donn mwan sa sans.

Akoz mon bezwen ekout zot pou vwar ki mannyer zot ale.

Me mon ti ava kontan mwan move anba Order 23 pou adjourn sa deba ozordi.

E pou re pran li en lot zour.


Dan en fason ki Lasanble an antye i ava kapab regard sa nouvo seksyon lo excise bonded warehouse ki pe vini taler Mr Speaker.

Mon pa ankor fer sa Mosyon.

Mon ti ava kontan konnen ki, akoz etandonnen ki mon pa konnen, mon pa ankor lir sa bout Lalwa.

Mon ti ava kontan konn son lenplikasyon, son grander, son lamannman.

Be mon pe donn notis ki this is probably sa ki nou devret fer pou bann Manm Lasanble koman lezislater take stock of sa lamannman.

Mersi.
Mersi.

in MR SPEAKER Onorab Andre lev son lanmen, me solman letan ou pe al pran laparol, swivan sa mon ti ava demann ou si Bills Committee okenn lot landrwa in fer bann tel amannman dan Lalwa?

Ki kekfwa Lasanble an antye pa’n ganny ase sans pou konmsi take onboard.

Si ou adres sa osi apre nou ava kapab kestyon Onorab konsider Georges.

Go ahead Onorab Andre.

HON CLIFFORD ANDRE Mersi Mr Chair.

Mr Chair pou donn sipor sa ki VP in dir, wi se sanmenm sa Bills Committee nou fer li extended.
Me parfwa nou pa ganny bann extension ki vini.

dan E nou’n ensiste ki nou ganny bann Minis ki vini.

Pa senpleman bann teknisyen, pou ki en desizyon i kapab ganny pran dan meeting dan plas nou sorti dan meeting.

125 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Teknisyen i sorti dan i bezwen al seek meeting from Minis apre approval retourn kot nou.

Ki fer annan, en pran plis letan e nou end-up avek en sityasyon.

Sa sityasyon ozordi mon 100poursan dakor avek Onorab Georges.
Mon krwar i ava osi cater pou sa konsern ki Onorab Pillay in met devan.

Me selman i pa en keksoz ki ariv souvan.

I zis safwasi letan nou’n diskite lo kote SRC zot ti annan sa dokiman avek zot.

E nou, nou’n lo sa dokiman ki nou ti annan.

E ki nou, nou ti’n track.

E nou ti’n anvoy kot bann Manm.

Selman sa final versyon mon mazinen - e sa nou ti fer li dan prezans Minis.

Mon mazinen in bezwen annan serten pti defayans ki’n arive.

Alors mon pou siport sa ki Onorab George LGB in dir.
E si nou ti kapab pran en adjournment pou nou kapab re pas lo la.

E si i neseser parey nou pe dir, Bills Committee i ava lamannman ki meet bann koman ganny sibstansyel devan Lasanble.

konsidere ankor annan sa 72 hour.

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi.

En enstan Onorab Pillay.

I will get to you in one second.

seksyon Mon pe Standing Orders ki adres adjournment lo soz.

23, ok. rod sa Onorab Pillay ou pwen please.

HON SEBASTIEN PILLAY Wi Mr Speaker.


Onorab Georges pa’n entervenir lo Bill so i parfetman kapab fer demann en Motion for adjournment.

Be selman mwan mon pwen mon annan en keksoz pou mon dir ek VP.

Ou konnen ou fek reponn mwan e dir ek Lasanble let’s get on with it.

Konmsi mon ti ava kontan enplor ou.

Nou’n siporte merit ou Bill.

So pa bezwen tret nou koumsa.

Nou pe zis dir ek ou koumsa poudir ou annan sanzman ki ou pe propoze ki nou pa ankor war.

So i pa ti neseser ou vin donn mon en lektir lo la.
(Interruption) E kekfwa nou ava zis posibleman waive sa 72 hours si i neseser.

Oubyen si nou pou pran li semenn prosen savedir i ava donn nou letan pou nou MR SPEAKER Non, non tyonbo en kou.

Mwan mon pa vin donn li lektir ki mannyer i pou fer dan Cabinet.

I pa pou donn mwan lektir ki 126 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 mannyer pou Lasanble!

travay dan Sa i kler sa.

Ou kapab kontan, pa kontan.

Ou pa pou donn mwan lektir!

(Interruption) MR SPEAKER Order!

Order!


Ok. Well ok Onorab Pillay.

Mersi pou sa pwen.

VP wi.

THE VICE-PRESIDENT MR AHMED AFIF Mersi Mr Chairman.

Mwan mon pa vin eksit ek personn mwan.

Selman mon le fer li kler ki zot bezwen deside si zot bezwen nou input oubyen zot pa bezwen nou input.

Ler nou met en input nou ganny dir sa Bill pa pou zot, zot ki annan pouvwar.

E en lot lokazyon zot demann nou, nou lopinyon, la nou pe enpoze.

Nou pa vin ni enpoze, ni pous keksoz anba zot nennen nou.
Sel keksoz ki mwan mon ti pe dir, si nou pran de desizyon nou pou al pwen par pwen.

Nou donn lesplikasyon kot nou kapab.

E nou tonm dakor.

Mwan mon antyerman dakor avek sa ki Onorab Georges in dir.

I paret ler mon pe ekout diskisyon poudir tou Manm pa lo menm paz.

Sa i kler.

Akoz sa dernyen revizyon in ganny sirkile en pe tar i paret.

Kekfwa Bills Committee osi dan zot travay zot pa’n ganny petet ase partisipasyon pou ki tou dimoun i finalman lo en menm paz.

E si zot santi sa Bill i dan zot lanmen.


Si zot santi poudir zot bezwen plis letan.

Nou dan zot lanmen.

Nou ok pou zot adjourn.

Mwan mon ok.

I pa mon desizyon.

Si zot le adjourn i ava donn plis letan pou netway sa Bill.

Mon ki kantmenm pou netwaye pou napa substancial amendment ladan.

konvenki okenn Me selman i enportan ki tou dimoun i lo menm paz ki ler zot vote e nou, nou satisfe ki nou’n ganny en Bill ki prop, ki a la oter okenn revizyon ki pe ganny fer.
So, mon vreman mon siport sa Mosyon ki Onorab Georges in mete.

Mon pa krwar nou absoliman prese nou bezwen pas sa ozordi.

Si nou kapab defer sa pa tro lwen dan lavenir.

Then nou asire nou kapab fer son travay fini sa Committee Stage.

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER 127 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 Bon mon ava zis dir ki mon pa war ki entervansyon panel i out of order, oubyen ki zot pe fors Lasanble fer keksoz.
Mon krwar mwan mon santi koman Speaker ki bezwen diriz sa deba ki nou bezwen kontinyen gard lentansyon - the intension of the Bill dapre panel ki track, kontinyen, nou bezwen tyeke si sa ki nou pe dir i dapre lentansyon sa ki panel ki anmenn sa Bill la devan, i sa ki zot ti anvi dan Bill.

Sanzman mon toutafe toutafe realize dakor.

Mon poudir yes Lasanble i annan dwa propoze, konsidere, debat sanzman.
La mon krwar kestyon ki bann Manm i bezwen demande, si mannyer pe ale la bann kestyon ki’n ganny leve, si zot santi poudir i annan substantial issues dan sa Bill ki zot pa’n ganny sans take onboard, ki zot pa’n ganny sans swiv, pou zot kapab vote lo sa Bill, mon krwar sa i kestyon ki zot bezwen demann zot lekor.

E dan sa ka mon ava, si sa i le ka mon mazinen zot ava onorab konsider Mosyon Georges adjournment seryezman.

pou Yes, Onorab Georges?

HON BERNATD GEORGES Mersi Mr Chair.


Mr Chair mon pa ti’n ankor fer mon Mosyon.

E annefe mon pa kapab fer mon Mosyon ziska ler mon koz lo Bill.

Alor just to do that mon pe refer lo clause 23.

E mon krwar ki clause 23 i enn ki in ganny drafte dan en fason ki kapab ganny pli byen drafte akoz i annan pou fer avek excise bonded warehouse.

Mon pe dir sa zis pou mon satisfer Standing Orders ki mon pe adres sa Bill.

Annefe tou sa ki mon fek dir la, i pa vre.


Me mon pe zis fer li pou mwan kapab prezan anba Order 23 (5), satisfer kriter ki i must be holding the floor avan ki mon move anba Order 23(1), pou demann ou Mr Speaker koman Chairman sa Lasanble ozordi la, pou raport avek Lasanble lo progre ki nou’n fer.

E pou demann ou leave to sit again a en nouvo zour kot nou pou kapab retourn lo sa Bill.

Mersi.

Sa se mon Mosyon.

MR SPEAKER Sa i ou Mosyon.

Be dan sa ka nou ava apel pou secondment.


Onorab Pillay, Onorab Andre sorry.

HON CLIFFORD ANDRE Mersi Mr Chair.

Mon’n ganny eleve dan plas Onorab Pillay la mannyer ou pe dir mwan.

Selman mon segonn sa Mosyon 128 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 ki Onorab Georges in mete.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Manm ava vot lo sa Mosyon silvouple pou adjourn.

The question is that the debate be now adjourn.

Manm ki an lanmen silvouple?

faver lev Thank you.

Mersi.


(Interruption) MR SPEAKER Ale order!

Onorab Cosgrow silvouple gard lord!

Mersi.

Manm ki pe vot kont lev lanmen silvouple?

Madanm Clerk.

Vot lo Motion to adjourn debate according to Order 23 of the Standing Orders, 27 Manm in vot pour, 0 kont e 5 in abstain.

Thank you.

Mosyon pou adjourn in pase par Lasanble.


Permet mon zis en kestyon lo ki mannyer i pou deroule prezan, eski Bills Committee pou travay lo met tou bann amannman ki’n ganny fer dan en dokiman, pou met sa a latansyon Lasanble an zeneral, pou ler nou repran deba da, sorry pa deba - ler nou repran Committee Stage lo sa Bill, nou a kler lekel bann amannman ki pe ganny mete.

So nou ganny langazman Bills Committee lo la, tre byen.
Me dan sa ka mon krwar nou ava adjourn la e nou ava - Zis dir mwan ki zot propoze an term kan nou kapab repran sa Bill?

Yes, Onorab Georges.

Sorry, next week?

Tre byen, akseptab.

Bon nou ava pas dan Staz Lasanble pou nou kapab Lasanble prezan.

Mersi.

adjourn Mon ava remersye panel pou zot partisipasyon ozordi.

E mon ava zot bonn swet kontinyasyon e nou ava atann travay Bill Committee pou nou repran lo sa Bill.

Lasanble i adjourn ziskan demen bomaten 9er.


(ADJOURNMENT) 129 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 14th June, 2022 130