Source document: https://docs-lawep.s3.us-east-2.amazonaws.com/1698078624635.pdf (Seychelles)
Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 NATIONAL ASSEMBLY OF SEYCHELLES Friday 12th March, 2021 The Assembly met at 9am National Anthem Moment of Reflection Mr Speaker in the Chair SEYCHELLES QUALIFICATION AUTHORITY MR SPEAKER Bonzour tou Manm.

E bonzour nou lodyans.

Nou a pas dan staz Komite pou nou kontinyen avek Appropriation Bill.

Nou pe pran Seychelles Qualification Authority.

Nou a demande ki bann zofisye i antre silvouple.

Bonzour tou bann zofisye dan delegasyon.


Nou swet zot labyenveni.

Nou annan avek nou ozordi Dokter Justin Valentin Minis pou Ledikasyon.

E lo kote Finans Sekreter Deta Patrick Payet.

E Madanm Neolla Vinda Financial Analyst.

E lo kote Seychelles Qualification Authority, nou annan Mrs Fiona Ernesta son Chief Executive Officer.

E Mrs Edwina Payet, Administrative Officer.

Principal pe pran Bidze Nou Seychelles Qualification Authority ki lo paz 324 ziska 330 pou en Bidze R7milyon 974 mil.
Minis ou lentrodiksyon silvouple.

MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.

Bonzour Mr Chair.

Bonzour Leader Zafer Gouvernman.

Bonzour Leader Lopozisyon.

tou tou bann Manm Lasanble, travayer Lasanble e tou bann dimoun ki pe ekout mwan.

Bonzour zot SQA parey nou konnen i en lazans otononm, me en lazans ki tonm anba Minister Ledikasyon.

Bomaten mon ti a kontan parey toultan nou vini nou diskit nou Bidze, e pou plis donn lenformasyon petet pou oriyant en pe bann Manm lo en pti pe SQA.
Pou zot kapab petet konpran konteks sa Bidze.

Mr Chair, mon ti a kontan si CEO SQA Ms Fiona ti ava kontinyen pou donn sa lentrodiksyon silvouple.

bokou MR SPEAKER Mersi.

Wi Madanm Ernesta.

CEO FIONA ERNESTA Bonzour Mr Chair.

Bonzour bann MNA.

E bonzour tou sa ki a Seychelles son Qualification Authority lekout.

1 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 manda oubyen SQA parey nou dir, se pou develop, enplimant e mentenir en kad kalifikasyon Nasyonal oubyen NQF.
E fer provizyon quality assurance of the education and training system Nationally.

pou enplimante I fer sa par met an plas standar e kriter kalite oubyen quality standard and criteria.

Ki ganny par lenstitisyon edikasyonnel, e li i regilarize atraver en sistenm validasyon progranm - program Akreditasyon validation.

e tersyer lenstitisyon lenspeksyon lekol.

9 vacancy.

SQA i annan an se moman 14 staff dan son payroll fulltime.
i E dapre son organigram annan Son lakonplisman prensipal pou 2019/2020, SQA i ganny gide par stratezik lakonplisman 2017/2021.

E prensipal pou 2019/2020 i enkli, lenplimantasyon sistenm validasyon bann aki, oubyen Recognition of prior learning.

Ouswa short RPL.

plan son E an rezilta 38 kandida ki'n swiv prosesis RPL in fini konplete avek sikse e resevwar kalifikasyon.

Nou ti konmans lenplimantasyon 2019 Zilyet.

Avan sa nou ti annan en pilot, nou ti pe fer proze pilot.
an E kalifikasyon ki sa 38 kandida in gannyen i ant nivo sertifika ziskan nivo Diplonm.

Devlop e aprouv standar pou 16 kalifikasyon pou lo nou kad lanrezistreman kalifikasyon Nasyonal NQF, parmi son bann lakonplisman osi in akord stati validasyon 18 progranm pandan sa letan.

4 sant profesyonnel in ganny akredite.

E 2 lezot in ganny akreditasyon provizwar.

Lenspeksyon 19 Lekol Primer e Segonder.

Lekol Piblik nou pe koze.

Evalyasyon 933 sertifika.


Nou National i Qualifications Framework ganny kad kalifikasyon SADC sa ki nou apel SADC QF.

align avek lo sa Apre ki Sesel ti soumet son legzersis rapor alignment kot sekretarya SADC.

Sa i en mekanizm ki pou fasilit rekonesans nou kalifikasyon Nasyonal lo nivo rezyonal e nivo subsequently enternasyonal.

pou nonmen ki sa legzersis, sa proze ti pran 2an pou konplete.

Zis lo Kontinyen fasilit formasyon pou son zofisye ek lenstitisyon.
Parmi nou bann defi, mazer SQA in fer fas avek par egzanp mank mendev spesyalize ek lekspertiz teknik.

Ki fer li difisil pou agrandi servis, e delivre an term manda e fonksyon.

Mank mendev a plen tan pou fer lenspeksyon 2 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 lekol.

Progranm ki pe ganny ofer par lenstitisyon, me ki pa ankor stati validated.

ganny akord legal Lenstriman e regulatory ki date.

E sa i fer bann lenplimantasyon fonksyon, regulatory functions difisil.
bann Nou priyorite stratezik; Parmi nou bann priyorite stratezik, nou annan;- • Reviz nou kad kalifikasyon Nasyonal, nou NQF.

E lenstriman lezot regulatory e operasyonnel, pou met zot a zour avek devlopman lo e nivo enternasyonal.

Nasyonal • Konplet proze SQA devlopman enplimante.

lenplimantasyon RPL.

Act, e Entansifye • Entansifye sipor pou bann lenstitisyon pou kapab bouz pli vit avek program validation, e osi institutional accreditation.
• Anbelir kapasite teknik ek spesyalize pou ki SQA i kapab delivre lo son manda e tou son bann fonksyon dan son Lalwa.

• Fer swivi pou asire ki dan lenstitisyon standar edikasyonnel i ganny mentenir oubyen kontinyen amelyore.

• Asir lefikasite nou information system ki nou apel SQAIS, pou kapab mentenir lenplimantasyon e devlopman NQF.

Nou vizyon, vizyon SQA.


Se ki i en lorganizasyon ki gardyen en NQF de tre o kalite, ki met bezwen endividi o sant en sistenm kalifikasyon entegre ki rekonnet zot konpetans e permet zot devlopman konplet.

I osi son vizyon ki ganny rekonnet e akredite par e lazans enternasyonal ki promot NQF e dan quality ledikasyon e formasyon.

Sa i a permet li vin en legzanp bon pratik dan la rezyon, oubyen menm parmi bann Small Island States.

Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.

assurance MR SPEAKER Mersi madanm.


Avek sa nou a pran kestyon bann Manm.

E mon a verifye mon lalis.

E mon annan Onorab Lemiel, Aglae, Gill, Uranie, Loze, Labonte, Bistoquet, Esparon, Hoareau, Monthy, Labrosse, Samynadin, e Henrie.

E avek Onorab Pillay.

Tre byen nou a konmans avek Onorab Hoareau.

3 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 HON JOHN HOAREAU Mersi Mr Chair.

Bonzour tou dimoun a lekout.


Mr Chair, mon premye kestyon i baze lo en larepons, mon ti gannyen ti swivan kestyon ki mon demande yer avek panel.

An vi ki i annan serten bann professional centers ki napa full accreditation, e mon ti le konnen avek panel ki la, vi ki CEO i la, Ki lefe sa pou annan lo validite sertifika ki sa bann professional centers pe donnen?

Si pou ganny rekonnet oubyen si pa pou ganny rekonnet.

Oubyen ki fason ki i valid?


Dezyenm kestyon Mr Chair, an vi ki manda SQA si ou le i pe get bokou lo size bann akreditasyon pou fer sir ki tou bann courses i tonm anba SQF.

E osi nou annan en body ki apel Tertiary Education Unit oubyen Department Commission, e eski i pa ti pou en sizesyon ki mon pe donnen, mon pe zis demann zot lopinyon lo la.

Si pa ti pou enportan ki sa 2 i merge ansanm, ok. Ki dan lentere streamline Government pou fer ki Minister Ledikasyon i vin en pti pe less bulky.
In terms of manpower laba.

Ki zot ti a kapab reorganiz zot resours e kapab fer pli byen.

Desarz pli byen zot manda an traver sa?

kot sa Me petet bout lekol lenspeksyon anba lekol.

Mersi.

i retourn MR SPEAKER Mersi.

Panel lev lanmen sa ki pou reponn silvouple.

Zis sinyal mwan.

Minis wi.

MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mr Chair mon pou reponn dezyenm kestyon e Ms Fiona pou reponn premye kestyon.

MR SPEAKER Mersi.
MR SPEAKER Mersi.

CEO FIONA ERNESTA Ok. Premye kestyon i konsern bann lenstitisyon si i ganny akreditasyon, e ki lefe.

An term intuitional accreditation, nou annan zis, to-date i annan 6 ganny lenstitisyon akredite.

full accreditation.

E sa nou pe enkli Liniversite Sesel ladan.

ki'n Savedir Nou annan 3 lenstitisyon ki provisionally accredited.

Nou lenstitisyon not annan en accredited.

E nou annan en lenstitisyon ki napa status.


Napa status savedir nou pa ankor ganny si ou le go ahead avek sa lenstitisyon, pou dir ki in pare pou fer akreditasyon.

Not accredited savedir nou'n al fer vizit me nou'n war poudir i 4 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 annan bann gro defi ki bezwen ganny adrese, so nou pa kapab donn li en status.

i kapab normal.

ganny Me Provisionally accredited i vedir ki sa lenstitisyon i pe fonksyonnen li, i satisfezan.
Me selman i annan detrwa keksoz ki i bezwen met an plas pou fer sa sir ki full i kapab accreditation.

fonksyonnen E accredited vedir ou'n meet ofer standar.

Ou progranm, ou kapab donn kalifikasyon eksetera, eksetera.

E pou fer accreditation nou annan quality standards and criteria.

E se sa ki nou swiv, pou fer sir ki lenstitisyon i met an plas sa bann standar e sa bann kriter pou ki zot kapab ganny sa rekonesans an term Mon krwar accreditation.

mon’n sa premye kestyon.

reponn MR SPEAKER Mersi.

Minis.


MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.

Me zis pou azout lo sa ki Ms Fiona pe dir, i enportan osi pou fer rapel ki sa e pou mouvman validate bann lenstitisyon.

I en mouvman ase resan dan ledikasyon.

Donk dan lepase nou tou nou konnen poudir ti napa Act SQA ki ti validate akredit bann lenstitisyon.

Donk si en lenstitisyon pa ankor ganny validate ouswa ganny akredite, i pa vedir ki sa ki i pe donn bann etidyan pa valab.
Me nou dan sa nouvo standar enternasyonal ki nou osi nou anvi bouze, akoz nou osi nou anvi ki bann etidyan zot sertifika i kapab depas lorizon Sesel.

Donk nou pe fer sir ki bann lenstitisyon i bouz dan sa akoz ki vwala nivo.

So akreditasyon i enportan.

Mr Chair, Ms Fiona i santi ki i anvi azout ankor en bout keksoz pou kapab reponn byen sa kestyon.

MR SPEAKER Wi Ms Ernesta.

en CEO FIONA ERNESTA Mersi Mr Chair.

Zis pou klarifye en pe relasyon ek institutional avek program accreditation validation.
Sa i 2 diferan prosesis premyerman.

E sak i annan son kriter, me zot lye.

Pou lenstitisyon premyerman kapab anmenn son progranm kot SQA, pou fer sa prosedir program validation, ki apre i pou ganny met lo NQF, akoz i bezwen ganny register lo NQF, son award.

Savedir sa en progranm kalifikasyon, e sa kalifikasyon i bezwen ganny register lo NQF.

lead to i 5 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 koman In bezwen premyerman anrezistre en lenstitisyon.
So lanrezistreman i fer avek Minister Ledikasyon.

So tou lenstitisyon dan Sesel ki pe ofer progranm in ganny anrezistre anba Education Act avek Minister Ledikasyon.

Sa i premye keksoz.

So i son premye level recognition.

Dezyenm, si nou pou tras en pti pe listwar.

SQA ti vin e operasyonnel an 2006, laplipar nou mon krwar, nou rapel ki dan sa bann letan bann progranm ki ti pe ganny ofer dan bann lenstitisyon, ti diferan kalite varye.
Par egzanp ou ti ganny en certificate program ki ti 1an dan en lenstitisyon.

Ou ganny en certificate program ki 2an dan en lot lenstitisyon.

En certificate program ki 3an dan en lot lenstitisyon.

So ki SQA ti fer letan i ti komanse.

I ti komans avek progranm, akoz?

Nou ti bezwen sey met en lord dan bann kalifikasyon ki pe ganny ofer.

E nou ti fer sa ki nou apel evaluation of existing qualifications.

Setadir, nou dir kote nou krwar ou progranm i devret ete an term kote i pou ale lo NQF.
Savedir SQA i komans avek progranm.

E lide se ki nou ti pou fini avek bann progranm ki egziste.

Pa bann nouvo, ki egziste di si 2011/2012.

Me malerezman sa i pa'n posib pou plizyer rezon.

ver E apre sa ki nou'n komans bouz institutional accreditation.

E sa 2 keksoz aprezan zot pe mars kot-a-kot.

So si en etidyan i swiv en progranm pou li ganny en kalifikasyon, e sa progranm in ganny validate, I vedir son kalifikasyon i rekonnet.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Minis i annan dezyenm kestyon pou adrese.
MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.

Onorab an se ki konsern posibilite SQA merge avek TEC.

I kler dan sa kestyon posibleman ou a pe swiv en pe devlopman ki pe arive dan ledikasyon.

Sa konversasyon pou merge SQA avek TEC i deza en konversasyon ki lo latab.

Akoz nou osi nou santi ki i annan en pe, annou servi sa lekspresyon.

En pe mars lo lipye, ki nou bezwen met li a zour.

E trwazyenm kestyon i ti inspection.

school konsern Mersi.

MR SPEAKER Mon krwar ti napa trwazyenm kestyon.

Mersi.
Mersi.

Mon krwar 2 6 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 pwen in ganny adrese.

Mersi.

Mon a pas lo Onorab Monthy.

HON PHILIP MONTHY Mersi Mr Chair.

Bonzour Minis.

Bonzour Ms Fiona ek ou lekip.

Mon premye kestyon se ki mon’n remarke ki napa okenn alokasyon ‘foreign consultancy.’ Donk eski sa i vedir ki pou napa okenn lenstitisyon tersyer ki pou pe pas anba prosesis akreditasyon sa lannen?

Ok. anba Epi mon’n war en massive increase dan ‘other allowances,’ anba program 2.
Si zot kapab eksplik sa silvouple.

E apre trwazyenm kestyon, si Ms Fiona i kapab eksplike sa prosedir RPL ki mannyer pe ale?

Si i pe al byen.

E mon konnen i annan en reveni ki vin avek ler bann dimoun i apply pou go through the process.

Donk si nou kapab ganny en pti nide apepre ki in reveni ki kantite anmennen, sa prosesis RPL?

Mersi.

sa MR SPEAKER Mersi Onorab.

Panel.

CEO FIONA ERNESTA Mersi Mr Speaker.

Mersi ‘foreign Onorab.


An annan consultancy’ fer accreditation, term i ler nou institutional accreditation nou bidzete pou nou tim bann manm sa accreditation team ki ankouraz lokal.

Me nou lenstitisyon pou zot annan en konponan, dimansyon en international lo zot tim akoz sa i international best practice.

E se sa rekomande mondyal, ki ou annan sa outside.

international dimension lo ou tim.

Me i pa forse.

ganny Sa ki Donk si lenstitisyon li i anvi annan sa international dimension, nou met devan li.
E se li ki bezwen bidzete pou li anmenn sa dimoun pou kapab form parti sa accreditation, manm sa accreditation team.

Lo size ‘other allowances,’ Ms Payet i ava pas lo la.

MR SPEAKER Mersi.

Ms Payet.

Regarding MS EDWINA PAYET Bonzour.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

‘other allowances’, sa ogmantasyon ler nou'n fer Bidze bann amount ki par egzanp PSE allowance in ganny anba en sel vot.
So pandan lannen le neseser pou ganny fer pou tir sa larzan dan sa vot ‘other allowances’, pou met zot dan zot vot apropriye.

Mersi.

7 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 MR SPEAKER Mersi.

Trwazyenm pwen.

CEO FIONA ERNESTA Ok.

Process of RPL.

Pou lannen pase RPL nou’n anmas en total R58 mil 100 pou RPL.

RPL i en prosesis ki Gouvernman in met a dispozisyon bann dimoun ki war li i napa en kalifikasyon.

I annan leksperyans, in fer bann pti kour.


Kekfwa in fer en course ki en pti pe pli anba e i le bouz devan.

Ouswa i le al fer further studies, me i war li i pa kapab.

ou ou ganny E annou pa bliye osi lapey ki en pou bezwen logmantasyon, annan en sertifika dan ou lanmen.

E se sa rezon ki nou'n travay, nou'n travay longman lo sa prosesis.

Nou'n gete bann lezot pei mannyer pe fer eksetera, eksetera.

E nou'n met li an plas.

E sa i ti ganny approve par Cabinet an July 2019.

Nou ti fer pilot avan.


Ozordi nou annan 38 dimoun an total ki'n ganny sertifika atraver prosesis RPL.

O total pou lemoman la nou'n rikord 92 partisipan lo prosesis RPL.

E nou annan ankor anmezir nou annan ki vini.

Akoz an mezir osi nou pe fer bann sansibilizasyon lorganizasyon, pou ankouraz zot pou met dan zot Bidze dan training RPL, pou ki zot kapab osi permet zot bann dimoun ki bezwen fer sa prosesis pou kapab ganny en kalifikasyon.

Parkont nou'n rankontre en pe defi.


E defi i plis lo kote partisipan.

Defi i an term par egzanp letan.

Akoz zot bezwen, i annan 2 staz, ou bezwen compile en portfolio of evidence, sa i son premye staz.

Ki ase difisil malgre ki zot ganny en dimoun pou travay ek zot.

Ou konnen sa bann dimoun lontan zot pa’n abitye, in perdi labitid konmsi pou al lekol.

Pou fer whatever.

Apre i annan son dezyenm staz ki zot fer kot lenstitisyon.

E la zot ganny prepare pou zot ganny asses.


So RPL i annan 2 konponan enportan, i annan portfolio, annan i assessment.

Vwala.

apre MR SPEAKER Mersi.

Wi mon’n ganny komanter avek piblik ki zot pa kapab swiv byen letan i annan bann acronym ki ganny servi.

Alor bann Manm oubyen bann zofisye ki servi acronym premye fwa, zis mansyonn full name.

E nou kapab klarifye sa enn dernyen silvouple?

HON PHILIP MONTHY Mersi Mr Speaker.

RPL i Recognition of Prior Learning.


8 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Donk bann dimoun ki annan leksperyans, me ki napa en sertifika en papye.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Nou a kontinyen avek Onorab Lemiel.

HON SYLVANNE LEMIEL Mersi Mr Chair.

Bonzour Minis avek ou delegasyon.

E bonzour tou dimoun.

Minis or CEO eski letan mon pe get zot manda.

Eski ou santi ki sa Bidze ki'n ganny ou departman i ase pou ou kapab fer ou louvraz pandan sa lannen?
En Bidze R7.974 milyon, eski i ase pou ou desarz ou bann responsabilite ki ou’n gannyen pou lannen 2021?

allocate manda avek ek ti en Dezyenmman, mon osi mon pti annan lenformasyon an plis ki mon ti a kontan gannyen lo sa Recognition of Prior Learning RPL.

Mon ti a kontan konnen donn nou en legzanp apepre konbyen dimoun i bezwen peye?

Par egzanp si i apply, ou apply sa non?

Ok. Ler ou apply or ler pou ou ganny sa sertifika, konbyen ou peye?
E apre mon ti a kontan konnen ki bann kalifikasyon ziska la ozordi ki bann dimoun in gannyen atraver sa RPL?

MR SPEAKER Mersi.

Ou annan ankor enn?

HON SYLVANNE LEMIEL Non, mon war Madanm petet pa ti, mon pa konnen si in ganny mwan, mon war li i ti pe koze ek Minis.

MR SPEAKER Ok.

So ou trwazyenm pwen.

zot progranm HON SYLVANNE LEMIEL Anba, mon ti a kontan konnen apre anba ‘office building rent, dan and governance en.
‘Other uses of goods and services,’ ‘Office building rent’ in ogmante sorti R824 mil pou vin 1.1 milyon.

Eski, kote zot pe baze, zot pa kot Minister Ledikasyon?

Eski, mon ti a kontan konnen kote zot ete?

Akoz sa rent in mont sa kantite koumsa?

Apre elektrisite osi mon war in sorti 30 mil pou vin 110 mil.

Sa osi mon ti a kontan ‘other konnen akoz?

allowances’ mon krwar in ganny eksplike akoz.

Mersi Mr Chair.

E MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis wi.

MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.


Mersi Mr Chair pou ou kestyon.

Ankor filozofi 9 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Bidze i baze lo sa, i pou menm filozofi ki nou pou servi Bidze i pa neseserman sa Bidze ideal ki nou ti ava voudre.

Me Bidze ki nou'n aksepte i an sipor sirkonstans finansyel pei sa lannen.

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi nou a kontinyen.

CEO FIONA ERNESTA Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.


Lo size Recognition of Prior Learning - amount, nou napa sa bann figures akoz i diferan bout, me nou kapab fer ou ganny sa figures.

Mon pa le donn ou e figure ki pa egzakt.

Me mon kapab dir ou pou kwa ki zot peye.

Ok?

letap.

Peyman pou Recognition of Prior Learning, i pa en sel peyman.

Akoz i annan diferan E ki step, diferan mannyer nou'n fer li, ou pey sa letap, ou fer sa letap.

Si ou successful ou pey sa lot letap, ou letap.


Akoz lot Recognition of Prior Learning i pa en keksoz kot ou pe fer profi.

I en keksoz kot ou pe ed lasosyete, dan lasosyete pou li kapab bouz devan pou ganny kalifikasyon.

So i pa en keksoz profi sa.

dimoun fer sa zot Zis en kontribisyon pou kapab fer sa.

Mon a zis donn ou sa premye pey letap par egzanp.

Premye letap i ler ou vini ou ganny eksplike.

Ou ranpli, ou ganny mete dan database, ou ranpli en form laplikasyon.
Nou deside ki nivo nou krwar ou devret pe fer ou RPL.

Akoz RPL i ganny fer against kalifikasyon ki ganny recognize.

Taler nou'n koz en program validation.

Si progranm i pa’n ganny validate, vedir i pa li, son kalifikasyon pa ganny rekonnet, ou pa kapab fer RPL avek.

fer sir Sanmenm sa lager ki nou tou pe lager pou progranm i ganny validate.

Ou pa kapab fer RPL avek en progranm Recognition of Prior Learning avek en progranm oubyen kalifikasyon ki pa validate.
E la sa kandida li, i travay ver sa kalifikasyon ki li i anvi gannyen.

I kapab deside, mon le ganny RPL for the whole qualification, ouswa i kapab vini osi dir non, mon le ganny en RPL pou zis sa bout dan sa kalifikasyon.

E i a ganny en transcript pou sa bout.

Mon a donn ou en legzanp, dizon par egzanp nou annan en sertifika pou lakoutir, sewing.

E en kandida i vini i dir mon pa e fer tou sa ki ladan mwan, mon le zis aprann koud rob.
E dan sa sertifika i pou annan bann modules, sepa enn, sepa de modules i annan pou 10 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 fer ek koud rob.

La son RPL pou baze lo zis, pou focus lo zis sa.

E ler i fini i pou bann son transcript, e se lenstitisyon ki donn li akoz SQA pa donn sertifika.

Sanmenm sa dezyenm letap i fer dan lenstitisyon.

avek dimoun I pou donn li en transcript ki dir, i ‘proficient,’ i annan konpetans dan sa, sa, sa.
Si i fini son kalifikasyon antye i pou ganny en kalifikasyon parey tou son lezot transcript.

Akoz nou pa kapab fer distenksyon ant Recognition of Prior Learning avek en dimoun ki pe asize dan laklas.

Prior Learning i en diferan fason pou ou ganny en kalifikasyon, i zis parey nou annan full time, nou annan part time, nou annan online, nou annan by distance.

Mon’n reponn ou kestyon?

Recognition of MR SPEAKER Mersi.

Nou annan.

Wi.

CEO FIONA ERNESTA Pli o kalifikasyon ki dimoun in deza gannyen.
Taler mon ti nonmen kalifikasyon ziska la ki i ant in gannyen dimoun Diplonm, ziska sertifika, Diploma.

MR SPEAKER Mersi.

I annan son trwazyenm pwen.

Ogmantasyon dan rent ek elektrisite.

MS EDWINA PAYET Mersi Onorab.

Oparavan SQA ti baze kot Minister Ledikasyon.

E nou ti napa okenn rent ki nou pe peye.

Nou ti bouz kot Ibrahim Building Francis Rachel Street Victoria an July 2020.

E sa prezan sanmenm nou ti bezwen demann en Bidze Siplemanter pou nou kapab pey rent.
Ok. Savedir sa 824 mil i ti zis from sa to December.

E July en logmantasyon logmantasyon ki ekivalan 34 poursan sa i pou Zanvye 2021 ziska Desanm 2021.Ok?

ki 280mil Rezon ki nou ti bouze osi, i ti akoz pou Health and Safety issues.

Ok?

E regarding electricity.

Oparavan parey kot ledikasyon nou ti pe pey e amount R30 mil per year.

E la vi ki nou'n bouze, nou bezwen pey nou elektrisite nou menm.

Ki apepre R12mil per month.

Sa i fluctuate.

MR SPEAKER Mersi.

Pa bliye wi avans pli pre avek micro.


Byen Minis ou le azoute?

MINISTER JUSTIN VALENTIN 11 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 lo Mersi Mr Speaker.

E parey yer letan nou ti pe koze, nou ti pe koz Bidze Minister Ledikasyon ki pe aranz sa twatir kot i annan asbestos.

E lanmenm la kot SQA ti ete.

E nou, nou pe sey fer nou mye pou ki sa i ganny aranze byen menm, avek lespwar ki petet SQA i retourn kot Minister Ledikasyon.

E nou kapab petet prezan fer en pe savings lo sa kou.
Lo sa kou building e osi lo sa kou elektrisite.

Mersi Mr Chair.

ki TEC i preski pe mars lo lipye SQA.

Me selman ler ou pe gete i annan ogmantasyon dan tou le de Bidze.

E at the same time nou'n ganny dir poudir i annan 14 staff, se ki annan 9 vacancy ki available.

E si zot pe mazin vreman pou merge sa de, pou ki rezon ki zot pe mazin tousala?

E menm in ganny dir poudir sa Bidze ki pe ganny donnen i pa ase.

So si nou kapab ganny en pti klarifikasyon lo la?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Labonte.


MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis wi.

HON ANDY LABONTE Mersi Mr Chairman.

Bonzour lekip ou Minister avek ou delegasyon.

Mon kestyon i baze lo en kestyon ki mon ti yer.

demande Regarding Inspectorate Unit.

E mon kestyon i swiv koumsa.

Eski Minis pou kontinyen avek sa menm model quality assurance lekol, espesyalman sa Inspectorate Unit?

dan E mon dezyenm kestyon i baze lo progranm 1.

‘Oversees airfare’ ki ti zero mon vwar in mont ‘’50milyon.
‘’ Apre en pti klarifikasyon parey mon’n tann Minis in dir, MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Ou premye kestyon i konsern lo model, model le moman nou napa lendikasyon ki sa model pa pe marse.

E i pou reste, i pou reste parey.

inspectorate, pou tou Me byensir dan keksoz ki nou fer i annan evalyasyon e nou pou fer evalyasyon, e evalyasyon pou gid, pou gid nou, nou desizyon.

reponn trwazyenm kestyon e apre SQA, Lotorite SQA i ava reponn son, sa dezyenm kestyon.
Mon pou Trwazyenm kestyon, ki mon ti pe sey dir par SET.

Mon pa ti dir sa lorganizasyon pe 12 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 mars lo lipye kanmarad.

Me i annan serten fonksyon ki resanble i a pe mars lo lipye serten kanmarad, fonksyon.

pou E tousala ankor nou pe revwar li dan konteks, dan konteks, fer, fer keksoz pli byen, fer keksoz pli byen.

Donk i an diskisyon, i an diskisyon, e diskisyon osi si i kler, si tou le de party i kapab defann zot pozisyon byen.
I pou kapab eklersi sa bann pozisyon e la nou pou kapab konpran egzakteman lekel ki pou al la, lekel ki pou al la.

Sa prosedir i kapab pran de semenn, i kapab pran en 2an.

Pa 2an annefe i kapab pran en pe letan.

Me selman ki nou pe dir, i en prosedir ki bezwen ganny fer, akoz parfwa ou santi i annan sa dual role.

Me bann eksper byensir, pou kapab konfirm sa.

Mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi.

Ms Ernesta.

CEO FIONA ERNESTA Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.


Mon pou zis elabor en pti gin lo sa Inspectorate Unit ki mon krwar i pa, pe kree en pti konfizyon e apre mon admin i ava koz lo trwazyenm.

Inspectorate Unit ti bouz anba SQA an Zanvye (1900), i byen 2019,2019.

E ler in bouz anba SQA son fonksyon i sanze somehow, son model.

Akoz SQA i en regulatory body e ler anba Inspectorate Unit Minister i ti plito en supportive body.

So, son model i sanze somewhat.


ti E dan sa konteks, ler SQA i prepar en rapor inspection zis parey Institutional Accreditation, i anvoy kot tou parti konsernen, e sa bann parti konsernen ki donn sipor, ki bezwen fer sir ki bann rekomandasyon dan rapor i ganny enplimante.

Pour ki ler SQA i ale, savedir sa unit i ale ankor son tim, pou al gete kwa ki'n aranze, kwa ki pa'n aranze, i sipoze pe vwar ki sa bann rekomandasyon pe ganny meet.
Ok, parkont Inspectorate Unit ozordi i apel Accreditation Unit Schools.

Par kont, parey ki SQA i fer, sa unit osi i ede devlop kapasite bann lekol.

en Par egzanp, lekol i bezwen prepar Self-Evaluation Report avan ki nou al fer lenspeksyon.

E nou tou nou i annan konnen par Headteacher, sanzman sanzman management eksetera.

ler So nou’n kontinyen, donn training build kapasite pou zot 13 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 kapab devlope sa bann keksoz.
E nou osi ankouraz bann lekol pou devlop en action plan.

Pou bann zot rekomandasyon.

E la, ler zot fer sa zot bezwen pe enplimante.

kapab adres So zis pour, zis pour azoute ki depi ki Inspectorate Unit in vin avek Accreditation Unit School anba SQA, 2019 nou ti ganny sans nou tou nou konnen nou dan bann peryod, COVID osi.

Malgre ki nou napa bokou staff 2019 nou ti annan zis trwa staff dan seksyon.

Nou'n nabou fer lenspeksyon 10 lekol.


E parmi sa 10, 50poursan nou'n donn zot stati ‘Good schools.’ E sa pou nou, i en achievement.

Akoz i montre ki lekol pe bouz devan, malgre ki i annan poudir i pa pe bouz devan, me i pe bouz devan.

ki kontrent, E nou tou nou konnen ki bann bann lenstitisyon par ler i travay anba la.

La par egzanp nou pe fer sir nou pe manage sa larzan ki nou annan byen akoz COVID.

Me i zis parey.
Me i zis parey.

E 2020 nou ti kapab al fer lenspeksyon 9 lekol, e parmi nou annan 7 lekol, ki’n ganny klasifye koman ‘Good schools.’ Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Kestyon lo airfares, mon krwar overseas.

MS EDWINA PAYET Ok, en koreksyon Mr Chair pour dan progranm 1 overseas airfares in ganny ogmante par 50mil e non pa ‘’50milyon’’ parey in prononse.

Sa nou'n fer provizyon pou en foreign consultant pou travay lo NQF ok. MR SPEAKER Mersi.

I annan keksoz ki pa'n ganny reponn?

Onorab.

Ale.
Onorab.

Ale.

pti HON ANDY LABONTE klarifikasyon Mr En Speaker.

Parey, zis parey madanm in dir devan, i kler ki parey ti dir avan, i ti ganny, i ti ganny gete koman supportive e la i, i plizoumwen diriz bann lezot departman.

Petet ankor enn fwa mon pou stress, poudir i annan sa problenm kominikasyon.

Ki petet ki fodre nou get byen, ki pa pe ganny arive.

E napa follow-up pou fer sir poudir sa bann keksoz pe ganny met an plas.
Apre mon’n tann ou'n dir i annan 7 lekol ki'n ganny mete koman ‘Good School.’ Petet nou ti kapab konnen lekel sa 7 lekol petet?

14 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 MR SPEAKER Mersi.

Ms Ernesta ou le adres sa.

CEO FIONA ERNESTA Mr Speaker mon pe ganny.

Ok, mon kapab nonm ou sa bann lekol pou 2020 en, 2020.
Nou annan La Digue School, nou annan School of Advance Level Studies, nou annan Baie Lazare Primer, nou annan Glacis Primary in fer ‘good progress’ i pa good, me in fer ‘good progress.’ Nou annan Mont Fleuri Secondary in fer ‘good progress.’ Vedir nou'n retournen nou’n al fer monitoring pou gete.

Nou annan Bel Eau,’ good progress.’ Grand Anse Mahé, ‘good progress.’ Apre larestan ‘satisfactory progress.’ Savedir an ‘good ‘good’ progress’ i fer ou set lekol.

total ek MR SPEAKER Mersi.


Onorab Labonte a travay lo La Rivière Anglaise.

Mersi.

CEO FIONA ERNESTA E nou kapab donn zot pour, mon kapab donn zot pou 2019 osi, si zot oule konnen?

MR SPEAKER Nou ava kontinyen.

Madanm Ernesta nou ava kontinyen mon krwar.

CEO FIONA ERNESTA Ok. MR SPEAKER Mersi.

Mon a apel Onorab Henrie.

HON GERVAIS HENRIE Mersi Mr Chair.

Bonzour tou dimoun.

Mr Chair dan son lentrodiksyon madanm Ernesta in dir en keksoz la ki'n satouy en pe mon lespri.
Ki dir SQA i regilariz standar ek kriter kalite.

In menm al osi lwen pou servi sa mo gardyen.

Now depi ki nou’n koman sa prosesis depouy Bidze dan Staz Komite, i annan en keksoz ki tou bann MDAs ki nou, nou donn en travay pou Bidze pe dir nou.

E si mon pou servi parol ki enn bann dimoun ki ti lo panel ler lapolis ti vini.

Zot ti dir zot pe ganny gran difikilte pou trouv bann dimoun ki konpetan, onnet e reliable.

Sa mon ki ti ganny servi.


Prezan, savedir mwan mon pe mazinen poudir Sesel nou bezwen devlope.

Nou bezwen travayer.

So SQA ki pe mentenir sa standar e kriter kalite.

Pandan 15an ki'n egziste, depi 2006 e nou’n depans an mwayenn 15 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 apepre 105miyon lo li, depi tou sa letan.

Be solman nou pe ganny sa problenm avek, pour MDAs trouv anplwayer, anplwaye.
So, mon pe, mon pe, i trakas mwan akoz lekel ki ti'n merit kriy osi for, pou pei pran kont poudir nou pe annan en problenm en kriz travayer.

Nou pe ganny nou ant 1200 a 1500 manrmay ki pe kit Post Lenstitisyon bann Segonder toulezan.

Eski Minister Ledikasyon, ANHRD, TEC, SQA, Minister Lanplwa, lekel ki responsab?

Mon konsernen, Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Panel?

Wi Minis.

MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair, mersi Onorab pou sa refleksyon.
Mon osi letan mon antre dan ledikasyon sa bann konversasyon mon osi mon konsernen, e lala kot mon antre.

Lala kot mon antre, pou armoniz, nou armoniz, dezormen armoniz sa bann diferan tansyon.

zisteman Pou fer ki dezormen prezan nou kapab annan nou en, en, en zoli, en zoli plan, en zoli kad ki fer ki nou ava konnen dezormen kot nou bann dimoun avek bann diferan kalifikasyon zot ale, ki bor zot ganny plase.
E petet ki mannyer nou kapab re apel zot si fodre, pou re donn zot bann kalifikasyon neseser pou bouz, pou bouz pei dan sa nivo ki mon krwar nou anvi bouze.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis, Onorab Loze.

HON JOHAN LOZE Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker an pasan mon le zis fer resorti ki, devan nou la nou annan Seychelles Qualification Authority nou egalman annan Tertiary Education Commission ki pe vini.

Bon nou pe diskit lo zot bann fonksyon e Polisi devan Lasanble.
E i kler ki enn ant le de pou ganny dissolved e pou ganny absorbed par lot.

Prezan nou Lasanble nou pa konnen lekel ki pe al ganny dissolved be yet nou pe diskit, e nou pou diskit lo bann fonksyon entern sa e Polisi nou lorganizasyon Lasanble ozordi.

le de dan tou So mon oule zis met sa a latansyon Lasanble e piblik lafason ki sa Gouvernman pe travay.
Mr Speaker, mon premye kestyon pou SQA se, dan zot Lalwa i annan enn, kek en 16 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 fonksyon promote international recognition local qualifications.

of Mon anvi konnen si zot in nobou fer headway, depi 2006 ki zot la si zot in nobou fer progre, lo sa?

MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.

Mersi Mr Onorab.

Mr Chair mon anvi, mon anvi, mon anvi eksplik, en, en konsep.

Mon anvi eksplik konsep diskisyon.


ki E si non, kwa ki zot pou bezwen pou aport sa nivo bann standar lenstitisyon lokal i bezwen pou recognition ganny bann enternasyonal sertifikasyon?

nou zot Mon dezyenm e dernyen kestyon.

Mon anvi konnen si zot pou kapab annan en kanpanny medya ouswa lenformasyon, en kanpanny promoting academic integrity, academic honesty, ki ava bring about sa bann travayer, ‘for’ ‘onnet’, ‘fran’ ki Onorab Henrie pe demande ki nou gannyen dan sa pei.
Thus, discouraging academic dishonesty, discouraging ki dimoun i vol travay lezot esansyelman, apre apel sa lenspirasyon!

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Mon pa tro apresye sa latak ki ou'n fer lo Onorab Henrie, an giz en kestyon.

Me selman mon a les Minis pas lo son repons.

Diskisyon e refleksyon.

Letan en keksoz i ariv lo latab egzanp, pou lobzektif TEC avek SQA i lo latab koman en diskisyon.

diskite par I vedir de keksoz.


I vedir dabor nou'n kapab detekte, fot dan konseptyalizasyon depi day one ki'n ganny fer bokou letan pase.

tou, E letan ou detekte fot dan tou konseptyalizasyon edikater responsab i bezwen pran en pozisyon.

Annou diskite.

E diskite i pa vedir demen bomaten sa keksoz pou rezourd, pou dissolve.

La nou pa'n koz ditou dissolve, nou’n koz lo annou diskite e nou a gete ki pou arive.

E pa vedir ki sa pou ariv taler, pou ariv sa lannen.
Sa de lorganizasyon, parey zot ete la zot annan sa drwa pou zot fonksyonnen pou fonksyonnen.

zot e sa Prezan nou dan prosedir zot pe fonksyonnen nou a gete dan ki mannyer nou pou re aziste zot, akoz vizyon se fer sir ki zot bouz byen.

17 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 San ki i annan sa bann, sa bann fot dan konseptyalizasyon ki menm bann dimoun ki pe travay ladan i santi i annan.

Vwala mon pozisyon lo sa zafer dissolve e absorb.

MR SPEAKER Mersi.
MR SPEAKER Mersi.

I annan, mon krwar en kestyon international accreditation, eski mon korek panel?

lo CEO FIONA ERNESTA Mr Speaker mon ava.

I annan de kestyon an realite.

Media campaign avek international recognition local qualifications.

of Mon a pran premye international recognition of local qualifications.

Ler SQA pe fer bann proze parey mon'n nonmen taler.

En keksoz ki'n achieve, i in align avek SADC Qualifications Framework.
Sa lentansyon se ki nou sertifika, nou bann bann kalifikasyon i ganny rekonnet pou sa enn lo nivo Nasyonal, lo nivo enternasyonal.

SQA in osi an 2014, 2015 fer en lot proze kot in reference son Qualification Framework avek Transnational Qualification Framework.

tousala i viz ver international recognition of our local qualifications.

Me i annan E bann kondisyon, sanmenm sa ki nou pe travay ek Program Validation avek Intuitional Accreditation.
Si en lenstitisyon i pa akredite, son progranm i pa'n validate vedir i pa kapab al enternasyonal.

Mon krwar nou konpran ki mon pe sey dir.

E ou pa kapab met sa progranm, sa kalifikasyon ki li i pe ofer lo en kad kalifikasyon dan whatever pei.

These are some of the conditions.

E sa, sa ki nou pe travay lebra kase pou sey anmenn bann lenstitisyon pou zot ganny akredite.

Parkont nou annan bann en kalifikasyon ki ganny rekonnet enternasyonal.

Mon a donn zis en legzanp.


kantite nou Nou ganny bann demann sorti kot bann lorganizasyon, bann Lotorite enternasyonal.

Poudir nou pou demann nou lenformasyon lo nou annan nou bann dimoun ki al deor pou al travay.

Nou konnen Langleter nou ganny en kantite.

E zot rod verifikasyon from SQA pou etabli whether sa kalifikasyon i ganny rekonnet akoz i bezwen ganny rekonnet dan pei kot ki mannyer ou apel sa?

Dan son home country, pou zot kapab rekonnet.

E nou ganny sa toulezour, laplipar ditan.


18 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 E nou, nou bezwen dir whether sa kalifikasyon i lo nou NQF akoz si i lo NQF savedir i ganny rekonnet e whether sa lenstitisyon i ganny akredite.

Si enn, or the other pa ganny rekonnet isi, i pa pou ganny rekonnet dan lot pei.

E sa bann kondisyon ki fer nou pe travay pou nou kapab asire ki tou i ganny lenstitisyon akredite.
avek E pou nou kapab bouz devan SADC Qualifications Framework nou pa kapab bouze osi vit ki nou oule la.

sa Dezyenm kestyon konsernan media campaign on academic integrity and honesty, Onorab mon zis fer rapel ki SQA i deal avek kalifikasyon.

So nou, pou nou etabli whether en kalifikasyon i bon, ouswa i pa bon, nou annan sa prosedir, sa prosesis ki mon pa'n nonmen Ki apel Recognition and evaluation of qualifications e se par la ki nou, nou SADC Qualification Framework lir.

kapab etabli la.
kapab etabli la.

Nou pa kapab dir i fo.

Si zis lakour ki kapab dir i fo.

Nou, nou servi en lot, term ki nou apel misrepresented zis So se qualifications.

kalifikasyon.

I annan kestyon ki pa'n ganny reponn Onorab?

HON JOHAN LOZE Mr Speaker mon annan zis en gidans pou Minis, lo kestyon fot dan konseptyalizasyon orizinal letan dissolution i aparet lo azanda miting Board, enn ant sa de lenstitisyon, sa i pa en fot konseptyalizasyon sa.
Sa it's dissolution on the table being discussed by the Board right now!

So mon ti ava sizere pou ed Minis.

Apros Board sa de lenstitisyon gete ki annan lo zot bann azanda miting Board, apre i ava satisfer son lekor.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis, ou pou reponn?

MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.

Mr Chair si annan de Board ki mon zwenn bokou pli souvan an term zot Minutes ki mon lir i zisteman sa de, sa de Board akoz zot anvoy zot Minutes.

E nou lir sa Minutes e nou konpran sa Minutes.


Zisteman, si sa mo in aparet lo azanda i definitivman, i en nesesite e akoz i annan en fot dan konseptyalizasyon!

Pwen.

MR SPEAKER MR SPEAKER 19 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Mersi.

Onorab Bistoquet.

HON ROSIE BISTOQUET Mersi Mr Chair.

Bonzour Mr Chair.

Bonzour Minis avek ou delegasyon.

Bonzour Fiona mon tou lekol.

Bonzour koleg dimoun, bonzour tou Onorab.

Sa ki mon ti anvi demande, mon annan zis en kestyon.
Bann - eski bann sant profesyonnel, professional center, zot tou zot in ganny akredite?

Si wi, lekel sa bann dimoun ki akredite sa bann sant profesyonnel?

Eski sa bann zofisye zot ganny anploye lezot avek lorganizasyon?

ouswa SQA E an plis ki sa, eski sa bann dimoun ki akredite sa bann sant lorganizasyon profesyonnel zot ganny peye?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi, Onorab.

Lekel ki pou reponn?

Ms Ernesta.

CEO FIONA ERNESTA Wi Mr Speaker.

Mersi Mr Speaker.
Mersi Mr Speaker.

Ok, ler nou koz akreditasyon tou lenstitisyon ki'n ganny anrezistre ki pe operate, i bezwen.

Si i lekol i i pou ganny tertiaire, vedir i pou ganny Accreditation.

Intuitional inspection.

Si Intuitional Accreditation i mars koumsa e sa i standar global.

tertiaire, I annan bann dimoun, from outside ki nou apel resource persons ki annan konnesans dan sistenm, dan sa ledikasyon kat mannyer i marse or whatever, ki ganny train par SQA.

SQA i donn zot training.

SQA i met zot dan en detabes.


E sak fwa ki nou annan en akreditasyon, nou selekte en tim from the database.

Taler mon ti koz lo sa international dimension, vedir si sa lenstitisyon i anvi anmenn en international dimension donk sa international person pou vin lo tim.

E sa tim nou propoze, e ganny aprouve par SQA Board.

Prezan tim, i fer son travay e kordinasyon i ganny fer par sa zofisye SQA.
Zot pa anploye avek SQA, si nou ti pou pran tou dimoun ki fer travay SQA pou anploye, nou ti pou annan almost 500 people dan lanplwa kot nou la.

Sanmenm sa travay en Lotorite Kalifikasyon Nasyonal.

I annan li en pool of resource persons pou diferan fonksyon.

E li i train sa bann dimoun pou sa bann diferan fonksyon.

So zot pa anploye ek SQA.

Zot ganny en allowance, pou zot al fer akreditasyon avek SQA.
20 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 So i zis for the accreditation, prepar rapor, fini nou ale.

That’s all.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Mersi Ms Ernesta.

Onorab Aglae.

HON EGBERT AGLAE Mersi Mr Chair.

Bonzour Minis ek delegasyon.

Petet madanm Ernesta ou'n nonmen dan enn larepons dan ou ou bann lentrodiksyon.

Konmkwa ou'n sertifye apepre 933 sertifika.

en Mon ti a kontan petet ganny lesplikasyon premyerman, ler nou pe koz sa bann sertifikasyon ki ou'n fer, si i zis pou lokal sa?
La mon pe koz ou.

E dezyenmman ou'n fer resorti poudir i annan bann Lorganizasyon enternasyonal ki zot travay avek e menm si Seselwa i pe al travay aletranze zot rekomann, zot fer serten rekomandasyon avek SQA pou provide serten lenformasyon pou otantike bann sertifika.

Petet dan menm laliny, mon ti demann ou petet an rapor avek zot manda.

Eski zot osi pe fer vice versa, ki vedir si i annan bann aplikasyon GOP ozordi nou dan en bann problenm lanplwa kot Seselwa ki bezwen merit travay la.
Eski bann aplikasyon GOP avek bann, bann key Lotorite Lokal pe fer avek bann etranze, i pe pas atraver zot pou sertifye ban pos ki mon krwar, ouswa ki'n ganny mete lo lokalizasyon, lokal pou fer sir ki nou annan Seselwa ki pe espere e se zot ki petet ganny priyorite?
E eski zot osi petet, advise bann antite pour konnen poudir be la nou annan en pool Seselwa ki annan sertifika, in ganny annan sertifika ki pe al, ki pe rod lanplwa dan plas ki zot pe la lo sa foreign bank pou zot al rod GOP pou travayer vin isi?

Mersi.

sertifye ki MR SPEAKER Mersi Onorab.

CEO FIONA ERNESTA Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab.

Onorab mon pa konnen si mon'n tro konpran ou lo sa zafer pou advise entity.

Me selman mon a sey ankor klarifye en pe plis kwa ki SQA i fer.
Lo nivo sertifikasyon, i annan de prosesis i annan en prosesis ki apel Recognition and Evaluation of Certificates.

Sa nou etablir whether sa dimoun, well sa sertifika ki sa dimoun in anmenn kot nou, pou nou kapab etablir son level lo nou 21 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 National Framework, premyerman sa sertifika ganny country of origin.
Qualifications whether i son rekonnet dan E mon'n eksplik sa taler, sa i premye pa. E dezyenm steps se prezan nou evalye, evalye vedir nou bezwen met li lo nou National Qualifications Framework pou nou gete ki level i tonbe.

Mon a donn zot en legzanp, si i level 5 pe zis dir nou poudir, pou dir sa sertifika i ekivalan en Diploma lo nou Qualifications National Framework.

I annan de fwa ki akoz diferan pei i annan li son National Qualifications Framework.
I pa vedir ki akoz laba i en degre, ler i pou vin dan en lot pei i pou en degre.

Ler ou ariv dan sa pei, ou bezwen travay an fonksyonn National Qualifications Framework sa pei.

E sa, sa i apel - mon repete Recognition and Evaluation of Qualifications.

Apre nou annan en lot prosedir ki apel Certified True Copy of qualifications.

La nou pa pe evalye, nou pa pe met lo Qualifications National Frameworks.
Me ki nou pe senpleman dir se, nou met en stanp, nou verifye, nou dir sa, sa ki nou'n fer sa kopi ki nou'n fer la, i en vre kopi sa sertifika orizinal.

E ziska aprezan, se sa ki bann dimoun lo GOP pe fer.

Malgre i sa i pa ideal pou fer.

Akoz ou pa konnen lekel ki sertifika i vre e lekel ki pa vre, eksetera, eksetera.

Ok. E sa Certified True Copy i devret ganny servi plis pou bann etidyan ki pe al fer letid avanse.

Dan i demann zot en kopi en’ certified copy.’ So, so lo kote GOP, sa ki nou fer.
liniversite Me nou pa kapab, nou i pa nou manda pou nou anmas lenformasyon pou nou konbyen sertifika in vini ki dan tel, tel occupation or whatever apre pou nou advise Lanplwa.

I pa nou travay ditou sa.

E mon ti le zis fer rapel ki tou travay SQA lenformasyon lo reste dimoun konfidansyel.

So confidentiality i en gro keksoz pou en Lotorite Kalifikasyon.

Mersi bezwen i MR SPEAKER Mersi.

Wi Onorab kestyon ki pa'n reponn?

i annan HON EGBERT AGLAE Yes.

Non mersi Mr Speaker zis mon le follow-up.


Mon konpran sa ki madanm Ernesta in fer resorti.

Zot manda, me a okenn pwen, eski akoz nou ganny 22 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 bann konsern ki dimoun i dir poudir.

Ouswa endividi ki annan serten ki vini avek sertifika parey ou'n dir ki'n ganny stanpe, ‘Certified True Copy.’ Me ki apre lo kote service delivery li menm li.

I pa lo sa nivo, dan sa bann ka or ki zot fer zot?

Ki rol zot annan pou zwe lo la?

MR SPEAKER Mersi.

Miss Ernesta.


CEO FIONA ERNESTA Eskize Mr Speaker.

Mr Onorab ou kapab repet ou kestyon silvouple?

HON EGBERT AGLAE Ok. Ou ganny en etranze, en expat ki vini avek en sertifika ki'n ganny sertifye koman en true copy.

Me selman ler pou li antre, pou li enplimant son travay i pa pe kapab delivre.

Me selman i annan sa sertifika li.

Konmsi dan sa ka where, kote SQA i antre ladan li?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Ms Ernesta.

CEO FIONA ERNESTA Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.


Parey mon ti eksplike taler, ‘Certified True Copy’ i pa dir ou nanryen lo evalyasyon.

Ou pa pe evalye la, ou pe senpleman sertifye ki, konmsi ou fer kopi son sertifika ou met en stanp lo la.

I annan de stanp ki nou mete an realite, ou pe dir ki sa ki mon'n donn li la, i en vre kopi sa orizinal.

Natirelman nou verifye son non eksetera.


Me pa pou dir ki sa sertifika, sa dimoun vreman in gannyen li menm li sa dimoun ki annan sa sertifika kantmenm i annan son non lo la, ki evalyasyon pou fer.

sa, Sanmenm sa sometimes last year, nou ti annan en miting avek Minister kot Lanplwa.

Akoz nou ti le ki zot konsider dan plas GOP i vin fer Certified True Copy, ki pa byen.

Pa sa prosedir ki sipoze ganny fer zot fer Recognition and Evaluation.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Esparon.


HON REGINA ESPARON Mersi Mr Chair.

Bonzour tou dimoun.

Mr Chair mon panse ki Lenstiti Guy Morel en professional center ki son bann progranm in ganny akredite.

i E ler mon pe dir sa , mon pe mazin sa 65 , sa 65 etidyan ki sa progranm Leadership and Management swiv ti 23 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Upskilling progranm SETS sa.

Progranm anba Ler, annefe mon pou lir en teks ki'n enn sa bann etidyan anvoye pou mwan.
Ler nou ti komans kour ti dir nou zot pou sertifika.

be validate nou dernyen zour pou ler nou fini sa kour zot dir nou ki SQA pa pou sertifye nou sertifika.

Enn pti pe leksplikasyon silvouple?

Dezyenmman konbyen professional centers ki'n fer ISO 9000 pou management?

Eski zot pe ankouraz lezot pou al dan sa laliny pou standardized zot nivo management en pe parey Lekol Maritim in fer?

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi.

Panel, wi Minis.

MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.


Mon ti a kontan si Onorab ti a repet sa dernyen kestyon silvouple?

MR SPEAKER Onorab?

HON REGINA ESPARON Mersi konbyen professional centers ki'n fer ISO 9000 pou management?

Eski zot pe ankouraz lezot, pou al dan sa laliny pou standardized zot nivo management, en pe parey Lekol Maritim in fer?

Mersi.

CEO FIONA ERNESTA Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.

Pou premye kestyon lo TGMI, fer distenksyon ant de keksoz.
I annan progranm, oubyen short courses ki meet kriter, ki kapab ganny validate by SQA.

bezwen nou en Akoz parey mon'n dir taler, i annan kriter, standar.

E enn bann kriter se ou progranm i bezwen, ouswa ou short course, i bezwen annan at least 13 notional hours, apre i bezwen konponan annan assessment.

Sa i enn parmi bann kriter.

E, se la ki nou kapab validate.

Lo kote leadership premyerman TGMI wi, TGMI parey nou konnen in demerge avek UNISEY.
E pour le moman TGMI i pe ofer en mix bann progranm UNISEY ki’n ganny validate deza, ziska ki bann cohort ki'n anrezistre ek UNISEY i fini, i fini.

Minister i konn sa tre byen.

Apre an mezir prezan TGMI as, bann progranm in pare pou revalidate, i pe reviz sa bann progranm.

So wi, tou son bann progranm ki ofer ki donn kalifikasyon i validate.

E by the way TGMI de trwa mwan pase in ganny accredited.

So it's a fully accredited institution.


Malerezman nou 24 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 pa'n kapab fer en pti seremoni akoz COVID.

E sa progranm ki ou pe la Leadership and koz lo Management mon pa pou kapab koz lo la.

Akoz i pa'n vin kot SQA pou pas dan prosesis validation.

Me ki nou dir nou, nou dir tou bann lenstitisyon.

Si ou pe ofer en kour ki ou konnen, ou pa pe anmenn kot SQA ouswa i pa meet kriter, ou bezwen dir ou kandida lo komansman ki sa i en professional development.
So nou annan, dan de kategori, nou annan sa ki nou kapab met lo NQF.

Nou annan sa ki professional development.

I pa vedir ki napa valer, i valer li, i pe devlop ou skills dan en keksoz.

Me zis i pa pe meet kriter pou li ganny konsidere koman en kalifikasyon lo NQF.

Dezyenm kestyon lo PCs and ISO e i pa en requirement pou en lenstitisyon al anba ISO.

ISO i en form of accreditation, e SMA li pe fer li akoz i maritim.

So i bezwen meet sa bann kriter maritim.


E sa i en konponan i zis en konponan, it's not the whole institution.

The whole institution i go through the process of accreditation ki egziste dan sa pei.

Savedir ler SQA i al fer akreditasyon kot SMA, i pran sa bann konsiderasyon, konponan ISO ki konponan, ki ISO in vini in fer son evalyasyon in met son ansanm.

I zis parey UNISEY, UNISEY i annan progranm avek University of London.
akreditasyon Ler report nou al fer akreditasyon kot UNISEY, nou akreditasyon, pran University of London ki pe get son bann progranm ki li ofer, nou met ansanm pou ou kapab donn UNISEY en rapor konplet lo lenstitisyon konplet.

Mersi.

MR SPEAKER Byen, mersi.

Onorab Uranie.

HON ROCKY URANIE Mersi Mr Chair.

Bonzour panel.

Bonzour tou koleg Onorab.


Minis mon byen kontan pou tande ki La Digue in ganny nonmen premye koman en ‘Good school.’ E la mon oule dir mersi management, tou staff e partner ki'n ede zwe sa rol.

E mon kontan, mon ti form par sa tim mon osi.

Baze lo sa size RPL, Minis i annan bokou assistant teacher ki'n fer plis ki 10an.

E zot pe laklas.
E zot pe laklas.

Akoz ki teach dan Minister Ledikasyon, oubyen eski Minister Ledikasyon pe mazin fer en dyalog ek SQA pou servi sa prosedir RPL pou 25 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 kalifye teacher?

sa bann assistant Apre Minis, an mwayenn konbyen letan zot pran pou monitor, oubyen evalye en dimoun ki lo sa progranm RPL, si sa i kapab ganny quantify?

An relasyon avek Inspectorate Unit.


Ki zot fer si en i lekol ler Inspectorate Unit evalye li, i konstaman pa pe zwenn, pa pe lo zot skill i pa pe ganny sa kantite pwen ki devret, ki zot fer?

Apre ler zot vin donn feedback, fer krwar sa bann dimoun tou sa ki zot in mete lo zot action plan, pa'n kapab ganny fer.

E ler ou vin donn feedback, apre ki zot in submit zot (SER), ok zot evaluation reports la, lafen lannen la.

Ou vwar bokou keksoz pa'n ganny achieve.

I annan 10 keksoz pou zot travay lo la.


E sa bann lekol i santi zot, zot anba bokou presyon pou re enplimant sa 10 keksoz konmsi.

Eski zot aksepte si sa bann lekol i deside, be ok nou a pran zis de sa term.

Nou a travay lo sa de sa term, nou a e a lafen term nou evalye sa de, nou a kapab, si i marse lot term nou a pran de lezot apre nou a maintain.

Nou a kontinyen koumsa … MR SPEAKER … Onorab, konklir.

Mersi.

HON ROCKY URANIE Apre en dernyen sizesyon Mr Speaker.
En sizesyon akoz, ler inspectorate i vin dan lekol, nou vwar teacher pe savoy bokou file.

E nou bezwen clear en room zis pou zot konmsi.

Eski zot pa pe mazinen, petet bouz digital konmsi kot nou kapab submit tou keksoz an digital?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Panel.

Wi Minis.

MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mr Chair mon anvi osi an, mon pe tann, mon pe tann Onorab ki pe dir ki pe byensir i pe, i pe siport son lekol ki'n byen travay, fantastik.
Me osi nou bezwen rekonnet ki, pa tou lekol ki petet pa ti dan sa lalis 2020 ki Onorab enn, ki, ki Ms Fiona in dir.

I annan detrwa, i annan en lekol an partikilye ki perform tre byen.

E letan Ms Fiona in mansyonnen lekol La Digue in nonm li premye an non, e i pa premye an ler.

Fodre … lekol, 26 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 (laughter) MR SPEAKER Ale, nou a kontinyen.

Panel lekel pou kontinyen.

MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi.


E, e, e nou pou sey reponn sa bann kestyon akoz i en pe.

Nou pe formulate en pe larepons, akoz i en pe brouye nou pe sey met en pe klarifikasyon.

MR SPEAKER Silvouple.

Fer li konkret Minis.

MINISTER JUSTIN VALENTIN Wi.

Dakor.

CEO FIONA ERNESTA Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.

Lo kote assistant teacher and RPL.

RPL i ouver pou tou sa ki anvi fer.

Me ankor mon repete i bezwen annan en progranm, ki'n ganny validate e ki lead to a qualification.

So anybody.
So anybody.

An realite al nou an diskisyon avek, ki mon krwar mon krwar pou vin en bon proze ki ava servi en legzanp, avek IECD, ki i annan son bann Day Care assistant.

IECD i annan ki pe al lo progranm.

I annan en nouvo progranm i devlope.

Me i annan ki nou pe nou an diskisyon pou nou fer zot ki annan sepa 20an pe fer sa, pas through sa prosesis RPL pou nou kapab fer sir nou pe train sa bann dimoun, i ganny kalifikasyon pli vit.

So sa i kapab vin en gro proze ki a en legzanp pou lezot.
Lo kote time for RPL, wi nou quantify time.

Par egzanp pou devlopman portfolyo i sipoze 60days.

Me selman ou pa kapab al toultan lo time.

Akoz i annan bann kontrent.

Par egzanp etidyan li i pa kapab submit sa dat ki ou donn li.

I demann en pti pe pli letan, e mon ti dir dezyenm dan lenstitisyon.

faz fer i Lenstitisyon i bezwen, fer li posib pou kapab mentor sa bann dimoun, prepar bann apre donn e assessment assessment.

E li ki bezwen deside kan ki i, i ideal pou li kapab fer sa.
Si en gro group, en group antye i kapab fer li separe.

Ouswa i kapab esper ler i fer son bann, ler i dan peryod assessment, la i fer son bann dimoun.

Me an gro si tou keksoz i mars byen ou kapab fini en prosesis RPL dan 6mwan.

So that’s the minimum.

MR SPEAKER 27 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Mersi.

Mon ti a kontan demann sa de Leaders nou over time avek sa diskisyon, mon ti a kontan terminen 10er edmi, pou nou kapab pran en lot entity.
Mon annan de Manm apard zot, ki pa ankor demann kestyon.

Mon ti a kontan pas zot laparol, pou tie-up any pwen esansyel ki zot krwar e nou a, apre nou a kapab terminen.

Dakor.

Mersi Onorab Pillay.

MR SPEAKER Mersi Onorab, nou a pass on.

Onorab Pillay?

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Chairman.

Mr Chairman mon kestyon i relate avek rol ki SQA i bezwen annan, e Bidze ki nou'n donn li.

Pou bann edikater ki la anndan nou tou nou konnen i annan.
Langleter i annan lorganizasyon ki apel Ofsted, e li i The Office for Standards and Education.

Apre Langleter i osi annan for Qualifications.

en Office Kenya i annan en Qualification Authority apre i annan en pes Higher Education Commission.

Maurice i annan en Qualification Authority, apre i annan en … Higher Education Commission.

Lo pwen, lo pwen ki mon pe vin lo la ek sa Bidze se ki loportinite i la pou nou revwar rol regilatwar ki SQA i zwe.
E fer li konsantre lo sa rol regilatwar, e osi etabli en whistle blower process.

Kot avek en Bidze koumsa kot nou donn li staff, dan bann lenstans kot en dimoun pe vin travay Sesel e i purport to have i pe, i pe dir annan poudir kalifikasyon par egzanp en Masters and Beverage.

Food dan i Be nou, nou annan en Shannon College Graduate ki annan en Masters dan Food and Beverage.
I al dan sa lotel, i pe travay, i pa pe kapab fer louvraz e se sa Graduate Shannon College ki li anba li ki pe fer tou louvraz, me sa graduate napa landrwa pou li ale, al konplent I napa fason pou li al blow the whistle, lo lefe ki sa dimoun pa san kalifikasyon.

E tou lede pei e Maurice e menm Langleter, i annan en whistle blower process ki'n met an plas.

annan paret i E mon krwar Minister sa ki mon le met devan ou se ki, avek en Bidze koumsa.
Eski nou kapab etablir en striktir, kot nou kapab annan en sistenm kot sa bann konplent i kapab vin devan e SQA i ava validate, but then dan 28 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Lanplwa i a bezwen pran son desizyon vizavi GOP.

Me i ava annan en rekour, pou nou asire ki Seselwa ki kalifye pou fer en louvraz, i pa ava al li en poudir konplent landrwa travay kot en dimoun, kot li ki pe fer louvraz sa dimoun.
lo Facebook pou dan En lot pwen enportan ki'n monte Minister se, se lo sa size rol SQA vizavi Inspectorate Unit pou Ledikasyon.

Mon krwar i en pti pe redundant pou annan SQA ki pe fer regulatory, i pe fer supervisory, e prezan i pe vin en nespes support structure pou ledikasyon.

Support mechanism ledikasyon petet i devret kot, kot Minister Ledikasyon.

E li SQA i asiz an deor e i validate menm Minister Ledikasyon e i donn ou Minis en additional pair of eyes pou assess ou bann progranm.
So, eski dan konseptyalizasyon Bidze Minister Ledikasyon, mon'n tann ou koz lo bann attainment leaders probableman se sa rezon akoz ou pe bezwen sa bann dimoun, pou ou kapab revwar serten keksoz ki ganny conceptualized anba Bidze ki'n ganny met devan nou ozordi pou SQA.

Nou pa ankor war Bidze TEC.

And then, mon dernyen pwen Mr Chairman.

Ou konnen mon'n asize mon'n get tou le de Lalwa TEC e SQA.

Mon konpran kote Minis pe vini regarding serten cross- issues.
Be selman cutting annou elimin sa bann cross- cutting issues pa vin atraver fonksyon.

Me vin probableman atraver pratik ki dimoun in annan.

Akoz sa de Lalwa i montre klerman en separasyon ki sa de antite i kapab annan, in term of zot rol.

Enn i validate, e en lot i i regulate.

So, mon krwar enportan ki nou sey etabli sa.

So Minis sey dir nou, Bidze i en Bidze ki very tight nou napa ase dimoun dan SQA pou fer sa.
Me avek lenpak COVID lo nou lekonomi e lanvi ki nou annan, pou nou plas Seselwa kalifye dan bann landrwa kot zot kapab travay.

Petet i ava en moman pou nou revwar sa rol ki SQA i annan.

E met lanfaz lo asire ki, si ou pe pran en etranze oubyen ou pe pran en lot dimoun ki en, en lo en GOP.

E ou annan en Seselwa kalifye pran sa Seselwa kalifye.

Mersi Mr Chairman.

MR SPEAKER 29 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Mersi.

Minis wi.

MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab.
Mersi Onorab.

Mr Chair Onorab in fer, i pa'n neseserman demann kestyon fer trwa, trwa zoli me sizesyon ki byensir i form, i antre latab pou diskisyon.

E tou le trwa nou'n note.

lo nou in Akoz i pou anmenn nou ver sa, sa meyer SQA, sa meyer TEC ki mon krwar Sesel, Sesel pe rode.

Sa meyer regilater, e sa support sa meyer meyer, kalifikasyon.

So, mon pran sa koman trwa sizesyon ki nou met lo latab pou diskite.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab Georges.

HON BERNARD GEORGES Mersi Mr Chair.


Mr Chair mon seri kestyon pou Minis i dan menm laliny.

Me i al en pti pe pli lwen akoz kestyon in ganny demande lo, akoz ki Bidze pe reste parey.

I pa pe sanze an vi sa la konseptyalizasyon.

sa Swivan Alor mon kestyon se sa Minis.


bann lentervansyon lo merger posib ant SQA avek TEC pou remaniman sa de lazans, eski ou kapab konfirmen Minis ki, sa Gouvernman dan lekel ou en Minis, i en Gouvernman ki nepli ganny dirize par US, me ganny dirize par LDS depi Oktob lannen pase.

Ki se Legzekitiv setadir Prezidan avek zot bann Minis ki deside kan i apropriye pou fer en merger oubyen en remaniman bann lazans dan en Minister, dan Gouvernman.
oubyen Ki ziska ler sa i arive Bidze i bezwen reste parey i ete akoz sa remaniman pa'n arive.

E ki ler remaniman i arive, a sa moman Bidze ava ganny modifye e aziste an fonksyon?

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi.

Minis ou adres sa please?

MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Speaker.

Mersi Mr Chairman.

Mersi Onorab pou kestyon.

Onorab ou kestyon i, larepons i senp.

I wi, i wi.

MR SPEAKER Tre byen.

MINISTER JUSTIN VALENTIN E nou pe zisteman parey nou pe dir keksoz i lo latab.
I lo latab le pou diskisyon e moman i fonksyonnen parey nou ti a swete.

Mersi.

la pou led de Bidze MR SPEAKER 30 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Mersi bokou.

E mon a remersye bann Manm pou zot kestyon e partisipasyon.

Avek sa nou a kapab pas lo vot pou Seychelles Qualification Authority.

Ki, pardon.

Wi nou’n fini dakor avek ou Leader, ki nou pou sirpas lezot kestyon, koumsa li i rezimen.

Mersi e sa i enkli de Manm sak kote, e de Manm sa kote.

Mersi.
Mersi.

Bidze pou Seychelles Qualification Authority, ki lo paz 324 ziska 330 pou en total R7milyon 974.

Manm ki approve silvouple lev lanmen?

Mersi, okenn ki kont?

Lo Bidze pou Seychelles Qualification Authority lo paz 324 ziska 330 pou R7milyon 974.

21 Manm in vot pour 0 kont e 4 in abstain.

Alor mon deklare ki sa Bidze in ganny aprouve.

Nou a pran en poz e nou a repran 11er.

Mersi.

(BREAK) TERTIARY COMMISSION EDUCATION MR SPEAKER Nou pe pran Bidze Tertiary Education Commission.
Mon annan plezir pou welcome bann zofisye ki dan lasal avek nou.

Apard Dr Valentin ki'n reste avek nou e PS, SS Payet.

Nou annan Mr Jean-Michel Domingue Chief Executive e madanm Celine Officer Laboudallon Human Resource Budget Management Officer.

and son Alor Bidze ki nou pe pran, i pou Tertiary Education Commission, lo paz 340 ziska 344 pou en total R2milyon 942mil.

Minis lentrodiksyon please.

MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.


Mr Chair TEC i enn osi sa lazans otononm ki tonm Minister Ledikasyon.

anba E mon ti a kontan, permet mwan pou envit Mr Domingue ki son Sef Egzekitiv pou fer lentrodiksyon silvouple.

MR SPEAKER Mersi Mr Domingue.

JEAN-MICHEL CEO DOMINGUE Bonzour Mr Chair.

Bonzour tou Manm Onorab.

Bonzour nou de Leaders.

Tertiary Education Commission i ganny etablir depi 2011.

I en offspring, en zanfan si zot oule of Tertiary Education Act, i ti ganny kree apre sa Lalwa.
I vreman, mon panse parmi bann lazans i enn pli pti 31 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 at the moment nou annan nou selman 4 staff, selman nou annan lespas pou ankor 4.

Nou annan en Board, at the moment nou annan en Board of 7.

So menm son Board en pti pe pli gran ki son lazans.

Son rol dan ledikasyon nou tant pou fer en diferans letan nou koz tertiary Education via education par ler an zeneral.
I annan what we will call, sa SQA qualifications space e the non-SQA, non-qualification space.

E TEC i operate i, regulate sa non-qualifications.

SQA i en regulate i en Qualifications Authority.

Nou, nou regulate bann Charters, tou bann lenstitisyon i baze, tou professional centers, liniversite zot tou zot bezwen annan en Charter se sa ki define zot rol.

Ok?

Anba zot Charter zot annan sa ki osi nou apel Statutes.

Par egzanp ou ava annan for assessments.


Statutes Ou annan Statutes for induction se bann student’s gran liny Polisi across bann lenstitisyon ki zot bezwen sivre.

TEC i la pou fer sir ki zot sivre sa bann Statutes, zot sivre zot Charter.

Si en Board i fer son louvraz TEC i bezwen la pou fer sir poudir tou sa bann keksoz i TEC arive according to laid down procedures principles, eksetera.

i osi annan en recommending function.


In fact anba son Lalwa i annan en long schedule of things ki TEC, i kapab recommend.

It's almost everything under the sun si zot gete.

Solman nou, i anmenn nou plis dan fer resers;- enn, e de anmenn nou fer monitoring and evaluation.

Par egzanp TEC i, tou le lannen nou pibliy en Indicator report.

Sa i indicate an zeneral bann tandans across tertiary education.

Par egzanp, en tandans se bann etidyan ki antre e pa fini ok?
So nou get proporsyon ki arive, ki bann rezon.

Apre nou, nou, nou rekomann bann avek lenstitisyon, nou rekomann ek Minister ki zot devre fer.

Apre trwazyenmman nou annan en advisory role, ok?

Nou advise Minis si nou bezwen plis regulations, si nou bezwen plis Polisi.

So i annan sa trwa fonksyon an zeneral.

Kot i konsern son Bidze TEC ki annan en Bidze for 2021, R2 milyon 942mil ki en increase en pti pe plis ki 200mil from last year, e sa i senpleman akoz Minister Finans i pou donn nou en nouvo staff.
32 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Nou annan 4 staff at the moment.

Nou pou ganny nou en monitoring evaluation and officer.

Akoz dan lepase nou'n annan, me solman zot in vini, zot in kite.

I annan ki'n al Minister Ledikasyon lezot Minister for example.

Nou annan nou de interns ki pe travay ek nou, nou le met enn sa interns ladan e pou nou, nou fortunate at least enn sa bann interns nou kapab abzorbe.

Sa i pli gran diferans dan nou Bidze.


I annan bann pti diferans akoz nou Bidze i vreman ptipti a sa i tourn, cater for, carter for bann keksoz price increases, lasirans pou nou transpor, that’s sort of thing but nothing major.

Si sa landscape ki nou pe koz avek ki nou deal avek, the tertiary education landscape, i more or less the creation of TEC.

An Out 2015 tou sa bann professional, tou sa bann pos- segonder ti become professional centers e la zot annan bann keksoz zot bezwen leave up to.
Apre osi pli tar liniversite in ganny son Charter li osi, in become recognize anba son Charter.

So sa whole landscape se TEC ki'n anmennen e la nou annan en landscape ki stab mon kapab dir.

E nou e nou pe travay ek zot pou fer sir bann tandans i, improve.

Se tou more or less Chair.

MR SPEAKER Mersi.

Mr Domingue.

Wi, nou a komans ek kestyon bann Manm.

Tre byen, mon pou donn en pti pe priyorite bann Manm ki ti'n lev lanmen dernyen fwa, ki pa ti ganny sans demann kestyon.
Alors mon a komans avek Onorab Audrey Vidot.

HON AUDREY VIDOT Mersi Mr Chair.

Bonzour Minis avek ou delegasyon, SS Payet.

Tou mon koleg Onorab e bann lekout e en dimoun ki a bonzour spesyal zabitan Roche Caiman.

Mr Chair mon kestyon pou panel.

I annan en move pratik plagiarism ki pe arive Sesel, kot serten dimoun i pran travay e lenformasyon son kanmarad.

E pas li koman son travay, ou son lenformasyon e prezant avek son lenstitisyon.
Eski panel i kapab dir ek nou Lasanble, ki dan manda TEC koman en regilater ki protez bann lentere Lenstitisyon Edikasyonnel, eski i toler bann tel pratik e ki lenpak i kapab anmennen lo en bann, Lenstitisyon Edikasyonnel ki toler bann tel pratik?

Mersi.

kredibilite lo 33 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 MR SPEAKER Mersi Onorab.

Panel lekel ki pou reponn?

Wi Minis.

MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou kestyon.


Mr Chair sa kestyon i preski parey sa kestyon ki mon ti reponn yer.

parey Donk, tou lenstitisyon, tou Lenstitisyon Skoler i edik bann etidyan lo, lo la devret ki fonksyonnen par rapor a bann dokiman.

fason zot Dokiman ki zot itilize dan zot laprantisaz.

E dan tou, dan tou sirkonstans bann etidyan i ganny montre ki mannyer, ki mannyer sa i ganny fer, bann referans ki manner in ganny fer.
E byensir si zanmen en lenstitisyon i doute ki annan serten, serten defayans, ou serten keksoz ki pa neseserman en travay en etidyan.

i ganny konsilte, i ganny demande pour li kapab defann, defann sa travay.

etidyan Sa E si zanmen petet bann sa travay pa kapab ganny defann parey i devret ganny defann, la i annan bann, bann, bann dan, langaz dan annan bann akademik langaz, i dan pozisyon ki bann panel i pran an konsekans.

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab Mondon.


HON TERENCE MONDON Mersi Mr Chair.

Mr Chair mon kestyon i adres striktir li menm.

Mon pe sey konpran, en striktir kot nou annan en Komisyon apre nou annan an Board, an plis e ki en Bidze R348mil pou en lannen.

Apre nou'n fek tann SQA ki osi i annan en Board mon pey sey konpran ki mannyer TEC - Tertiary Education Commission.

Li osi bezwen annan en Board petet mon ti kontan ganny plis leksplikasyon ankor lo la?
E apre ler mon get ‘consultancy’ mon vwar ki zot osi zot bezwen ‘consultancy.’ Mon vwar ki anba progranm 1, zot ‘consultancy’ in sorti 4mil pou vin 50mil, pou sa lannen.

E anba progranm 2, i sorti 34 i vin 63mil.

E anba progranm 3 compliance i sorti 28 pou vin 40.

Eksplik nou, nesesite pou annan sa ‘consultancy’ an plis ki bann travay ki zot sipoze pe fer.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Yes CEO.

34 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 JEAN-MICHEL CEO DOMINGUE Mersi pou kestyon Onorab.
fer Mersi Chair.

Lalwa provizyon parey pou SQA i fer provizyon pou en Board.

i I enportan par ler, to be fair ou napa zis sa secretariat ki fer son louvraz, ki annan osi en Board.

E nou Board i donn nou strategic direction e par ler osi i en arbiter, i fer sir tou keksoz is done fair.

Akoz en kantite nou louvraz i, i bezwen sa second vetting etcetera.

So mon this is more or less on the issue of the Board.
In terms of sa consultancy, lannen pase pou komansman lannen nou ti annan, larzan dan nou consultancy across tou, tou nou bann progranm.

Anmezir COVID in antre nou pa'n kapab met in effect, rod nou bann consultant fer sa bann travay.

E sa nou’n anvoy pou sa lannen.

trwa Nou annan nou major consultant, consultancy ki nou le fer sa lannen.

Sa i lo kote standards pou competency bann staff.

Ou konnen letan ou en lecturer, what kind of competency standards.

Sa bann keksoz in deza ganny general education.


E nou le fer en pe plis louvraz.

Mon'n nonmen defini, or taler lo kote policy lo kote Indicator Report me sa Indicator Report has been more trial, up to now.

Nou bezwen en proper Policy pou ankadre li i annan en kantite keksoz ladan ki nou pa satisfe.

E bezwen nou consultancy, dimoun ki annan en pe bagaz dan sa area.

Akoz en kantite nou, nou bann staff i nouvo.

Apre nou annan enn pou appraisal for institutional management.
Nou annan the issue of autonomy that, that nou tou Prezidan pe pouse, Prezidan ti pe pouse Faure before intuitional autonomy.

Me sa bann dimoun ki ladan are they doing it the right way?

So nou anvi en sistenm ki nou zot kapab mezir performans, ed zot devlope, in a developmental fashion.

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Hoareau.

HON JOHN HOAREAU Mersi Mr Speaker.


Mr Chair sorry, mon kestyon i baze lo enn zot bann ‘current challenges’ ki Tertiary Education Act ‘’TEC lacks power to regulate the tertiary sector.’’ 35 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 kot bann Sirtou lenstitisyon i non-compliant.

Mon pe demann panel si zot annan okenn provizyon dan sa Bidze pou adres sa issue non- compliance avek bann pos- silvouple?

Bann segonder professional center silvouple.

MR SPEAKER Mersi.

CEO.


JEAN-MICHEL CEO DOMINGUE Mersi Chair.

Mersi Onorab nou annan en louvraz ki nou ti'n deza komanse pou revise sa Tertiary Education Act.

Nou problenm se sa Lalwa.

Sa Lalwa i met nou en pti pe dan en plis, en pti pe advisory, recommending.

I pa donn TEC.

Par egzanp mon a donn ou en legzanp kot en lenstitisyon in fer en striktir ki pa vreman according to Lalwa.

Be solman TEC i napa sa pouvwar pou dir li, in ariv en fwa.
I napa sa pouvwar pou dir li “look this is not according to the law”.

TEC in bezwen al atraver bann lezot lenstans pou fer sa lenstitisyon.

“Look it should be this way”.

So nou bezwen sanz nou Lalwa sa Tertiary Education Act pou fer sir ki nou kapab, antre sa compliance aspect.

E nou bezwen ekspertiz, en pti pe atraver sa Bidze pou nou akonplir sa.

MR SPEAKER Byen.

Onorab Cosgrow.

HON WALLACE COSGROW Mersi Mr Chairman.

Mr Chairman mon kestyon i en pe dan menm laliny, anvi ki repons Mr Domingue.
Eski i annan lezot fason par egzanp, par egzanp dan ka kot en lenstitisyon i pa comply avek sa ki TEC i dir.

Eski i annan lenstans, mon konnen zot pou le moman zot pa kapab morde as such.

lezot Me eski dan, dan Minister ouswa dan Sekter Ledikasyon, i annan lezot lenstans kot ou kapab sa bann rekomandasyon i kapab, fer ganny aplike?

Petet Minister Ledikasyon or en lot lenstitisyon.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi CEO wi.

JEAN-MICHEL CEO DOMINGUE Mersi Chair.

Mersi Onorab pou ou kestyon.


Wi nou, nou, nou'n deza pas atraver parey mon ti pe dir taler.

Nou'n bezwen pas atraver bann lenstans pour fer bann keksoz morde.

36 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 E la nou bezwen servi koman fer sa bann Ministry parent leverage, pou keksoz marse.

E parent Ministry in exert the pressure pou fer, fer keksoz be as they should be.

MR SPEAKER Tre byen.

Onorab Monthy.

HON PHILIP MONTHY Mersi Mr Chair.


Mr Chair zis, si ou permet mwan mon kestyon i dan menm laliny avek Onorab Hoareau ek Onorab Cosgrow.

Mon pou zis anforsi en pti gin lo la.

Pou mwan ganny lopinyon Mr Domingue.

Akoz sirtou dan lepase mon konnen ki, ou'n ganny serten avek difikilte Lenstitisyon post segonder ki anba Minister pa tonm Minister Ledikasyon, Ledikasyon i pa zot parent Ministry.

Ok?

Parey i annan ki tonm anba Minister Tourizm, i annan ki tonm anba Minister Lasante.
ki E in annan bann lenstans kot serten sa bann lenstitisyon i pa'n swiv, menm al dapre zot prop Charter ok?

E ki'n undermine en pe rol TEC.

Ok?

Konmsi ou a krwar zot pran desizyon avek zot prop Minis, ki pou ki ou a krwar pe donn direktiv ki pou fer, donk.

Ou'n koz lo la, poudir zot pou bezwen amend zot Act.

Pou donn zot en pe plis ledan pou morde.

Donk going forward ki lasirans ou pou donn nou ki sa bann lenstans koumsa, sa bann sityasyon koumsa pa pou repet ankor?

Ok?
Ok?

Ki tou lenstitisyon i pou respekte Tertiary Education Commission ki i son direkter, ki i son Board.

E zot pou go according to zot bann Statutes ki an plas, zot prop Charter e zot pou swiv TEC koman en regulatory body, ki i dir zot fodre ou fer sa, nou a swiv sa, sa nou a fer dapre ki TEC i dir nou pa nou ki pou dir ki nou pou fer.

Ki lasirans ou donn nou going forward ki sa pou realize?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

CEO wi.

JEAN-MICHEL CEO DOMINGUE Mersi Chair.

Mersi Onorab.
Mersi Onorab.

I annan bann lenstans kot ou konnen, when you come to issues, ki en pti pe problematik ou pa zis sote, konmsi pou al antre dan konfrontasyon.

I annan en faz koze, en faz negosye, faz anmenn the parents Ministry.

Si i arive in the end ou bezwen atraver en 37 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Lalwa, ou bezwen annan what we call the stick.
I pli, pou mwan kapab osi donn ou en kalite lasirans mon krwar TEC which is one of the problem, TEC osi i bezwen sa vreman bann konpetan dan sa ki zot pe fer.

Monitoring, is something that takes, that is developed.

regulatory zofisye ki E plis mon ganny o zofisye.

Plis mon dimoun i train pou handle sa bann sityasyon, plis mon kapab donn ou sa lasirans poudir sa bann keksoz.

At the end of the day compliance, i bezwen antre dan Lalwa kot dimoun.

But it, mon pa le egzazer sa problenm.


I pa en gran issue, solman koman en regulator, ou bezwen annan en compliance element.

Mon bezwen at the end of the day, ou bezwen kapab fer sa lenstitisyon, son direkter look keksoz i bezwen koumsa e i bezwen koumsa.

Mon asize mon ava eksplik ou akoz sa, sa, sa, sa.

MR SPEAKER Minis wi.

MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.

Zis pou anforsi en pe lo sa ki Mr Domingue in dir.


Vwala kot prezan anba sa, sa nouvo lespri Minister Ledikasyon, nou pe osi parey mon ti dir yer, nou pou de nou pou annan en departman ki pou get devlopman Sekter Ledikasyon dan Sesel.

egzakteman pe E la nou pou fer antre sa bann defayans.

Akoz parey mon'n dir mwan sa, sa peryod evalyasyon, sa peryod odit pou gete ki ti pe pase, ki ti pe pase fill bann gaps.
Mon krwar la i sa bann moman pou nou komans fill bann gaps, e fer sir ki nou ganny en sistenm ledikasyon, en sistenm regilater, en sistenm kalifikasyon ki for e kredib.

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi.

Avek sa mon'n ariv a lafen mon lalis e nou a kapab pas vot pou Tertiary Education Commission ki lo paz 340 ziskan 344 pou en Bidze R2milyon 942mil.

lo Manm ki an faver, lev lanmen silvouple?

E any ki kont?

Mersi Madanm Clerk.


Vot lo Tertiary Education Commission, lo paz 340 ziska 344 pou en total R2milyon 942mil in ganny 21 vot pour, 0 vot kont e 6 abstansyon, alor Bidze in aprouve.

38 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Mersi bokou e mon a remersye bann zofisye Tertiary Education Commission pou zot prezans e zot repons.

Mersi.
Mersi.

(CEO OF TEC AND HIS DELEGATION WAS EXCUSED FROM THE HOUSE) EARLY INSTITUTE CHILDHOOD DEVELOPMENT FOR MR SPEAKER Nou pou pran Bidze pou Institute FOR Early Childhood Development.

Alor nou a apel bann zofisye pou sa departman.

Byenveni zofisye Institute for Childhood Development, Chief Executive Officer madanm Shirley Choppy e son Human Resource Budget and Management Officer madanm Laurette Lebon.
Early son sa Bidze pou entity Institute for Early Childhood Development i lo paz 331 ziska 339 pou en total R8milyon 368mil.

Minis ou a komanse.

MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.

Mr Chair ankor enn fwa IECD i enn sa lazans ki direkteman anba Minister ledikasyon koman son parent Ministry.

E mon annan plezir pour, permet mwan Mr Chair.

Mon annan plezir pou demann fer madanm Choppy pou lentrodiksyon lans lo son Bidze.

enteraksyon Mersi.

e MR SPEAKER Mersi madanm Choppy.


CEO SHIRLEY CHOPPY Mersi Minis.

Mersi Mr Chair.

Bonzour tou Manm Onorab.

IECD i en Lenstitisyon Legal e i ti ganny kree an 2014.

Anba IECD Act.

E son fonksyon mazer se pou li donn, direksyon stratezik e leadership, dan domenn Petite Enfance nasyonalman.

kordin osi bann progranm ek bann projet ki annan pou fer avek devlopman Petite across Enfance Government.
E Osi tou, en lot manda lenstiti, i pou promosyon e advocacy lenportans lo devlopman Petite Enfance, akoz nou bezwen met bokou lanfaz lo lenportans Petite Enfance.

Parey zot konnen, tou keksoz i komans lo nivo Petite Enfance, avan ler bann sa bann zanfan i grandi e vin en adilt pli tar, en adilt responsab ki kontribye pou devlopman ek pou devlopman ek lekonomi son pei.

39 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 An 2016, lenstiti ti ganny en nouvo manda.
In evolye, e in vin en regilater pou servis vey zanfan dan lakour.

E sa i bann zanfan depi laz 0 ziska 4an, avan zot al lakres.

IECD osi tou, e sa en keksoz ki nou'n fer tre byen e nou'n fer bokou resers dan devlopman Petite Enfance.

E E sa bann resers i donn nou lenformasyon syantifik, pou nou kapab met devan Gouvernman.

ed Gouvernman advice Gouvernman, pou Gouvernman pran bann bon desizyon lo vizavi Polisi, standar e lezot progranm ki a annan en lenfliyans direk lo devlopman bann pti zanfan.
e An 2020, nou kontinyen extend e evolye, IECD ti ganny en nouvo manda ankor.

Pour li finansyel, lasistans manage pou bann paran ki met bann zanfan dan bann servis vey zanfan ki anrezistre avek IECD.

tou pou bann zanfan ki bann paran sorry, ki met bann zanfan dan bann Day Care ki anrezistre avek Minister Ledikasyon son regilater.

E osi koman So tou lede nou pe, nou pe zer sa nouvo progranm.

E nou'n fer preski tou keksoz ki annan pou fer ladan.
i Bann paran fer aplikasyon, zot anvoy kot nou, nou verifye, nou fer tou bann checks and balances apre nou anvoy kot ASP.

Akoz sa lasistans i ganny peye anba Bidze ASP.

E parey zot tou zot in konnen, zot aprann an 2019 osi tou, avek tou sa travay ki nou'n fer.

IECD in met Sesel, sa pti pwen ki nou ete dan Losean Endyen, in met Sesel lo le map, lo map lemonn.

An realite IECD ti ganny dezyenm koman en Category 2 Centre anba l’auspice UNESCO e sa ti, ti arive an 2019.
E nou pe fer bann travay preparasyon pou nou etablir nou koman sa sant enternasyonal ki ava probably komans enplimante, disi sa bann lannen ki pe vini.

Si prezan mon al direk lo Bidze, bann Manm Onorab, nou annou 4 progranm anba Bidze IECD.

E nou annan trwa progranm teknik ki li i desarz sa bann fonksyon ki mon'n nonmen avan.

E progranm 2 li i annan en Bidze apepre 2milyon.

Me selman sa ki enportan pou mwan fer remarke avek bann Manm, se ki sa 2.1 milyon dan progranm pou antyerman pou IECD.
I annan R1.6milyon ladan, i pou ECCE pa 2, i 40 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 larzan Trust Fund.

Sa ki nou apel Fon Petite Enfance.

E sa i ganny donnen toulezan par Minister Finans.

E i ganny konsolide i konsantre anba Bidze IECD akoz IECD i get devlopman, laspe swen devlopman, proteksyon e ledikasyon Petite Enfance.
Osi tou ladan, i annan R199mil sa i en Committee allowance pou bann, sa ki nou apel en panel suitability check, kot bann dimoun ki travay avek zanfan ki pe vin anrezistre zot bezwen pas atraver sa panel.

Zis pou fer sir ki, bann zot i suitable dimoun lanvironnman osi i ok pour nou kapab, pour zot kapab zanfan dan lakour.

e Progranm 3, savedir i reste nou anba sa 2.1miyon, i reste nou zis R344mil pou nou fer bann aktivite regilatwar anba sa progranm.
E sa bann nou napa kontrol lo la, akoz i annan en Board ki diriz Fon Petite Enfance, e osi i annan en Komite kot Sosyal ki zer sa.

Nou zis nou peye.

Trwazyenm progranm, nou annan R148mil pou nou bann progranm resers, standar e bann lezot aktivite teknik ECCE ki nou fer.

E katriyenm progranm nou annan nou R204mil pou bann advocacy, promosyon, eksetera.

progranm So si nou get sa lannen nou Bidze lannen pase avek sa lannen i pa tro en gran diferans i preski parey.
E in toultan leka pou depi ler IECD in kree, ekspekte son logmantasyon in monte, letan nou'n ganny nouvo staff ki'n vin travay kot nou, nou bezwen pey zot e in mont lo kote wages.

sa Anba wages pou lannen, nou annan nou apepre R10mil an plis e sa R10mil li in al pou aziste saler.

Nou annan staff ki'n vini avek sorti Diploma avek en Degree nou bezwen aziste son saler.

E tou son bann pti benefis ki vin avek, son bann pti marketable skill eksetera.

Me i pa en gran diferans.


Apre dan goods and services an zeneral pou sa i annan en koupir, lannen savedir nou’n ganny R145mil an mwens ki ‘good and services ‘pou lannen pase.

E sa R145mil i anliny avek sa bann depans, i anliny avek elektrisite e nou'n get li dapre nou actual expenditure ki'n monte.

Transportasyon, fuel, apre osi tou mon le fer remarke ki nou annan nou en loto zis en 41 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 loto.
Depi 2012 nou'n aste sa loto ziska prezan, so nou pe ganny en pe problenm ek sa loto akoz nou annan bokou maintenance costs avek.

annan E subsistence allowance pou nou bann dimoun ki pe al Praslin pou al vizit bann zanfan, bann childminders e sa i rental accommodation ki nou peye pou zot.

Akoz zot al overnight pou fer en travay en pe pli byen, pli vit nou pa taye.

Nou pran nou letan byen.

kou ‘Other goods and services ‘parey zot konnen i annan en rediksyon dan building rent par 25poursan.
E sa in decrease sorti 1.4milyon pou li al 1.1milyon.

E apre osi tou, Board members allowances osi tou, ki i tonm anba la.

E sa i reflekte rates, vye anonse parey rates konmansman lannen pase.

Vwala Mr Chair.

Mersi bokou.

ti MR SPEAKER Mersi.

Mersi madanm Choppy e nou a pas lo kestyon bann Manm.

Mon a komans avek Onorab Labrosse.

HON RICHARD LABROSSE Bonzour Mr Speaker.

Bonzour Minis ek ou panel devan.

Minis mon annan de pti kestyon konsernan sa antite ki devan nou la.
Lo latab 9, lo zot outcome indicator, zot ti pe target 92 lodyans pou zot konn en pti pe plis.

Mon pe mazinen zot bann kliyan ki zot travay avek, pou konn en pti pe plis lo sa lorganizasyon, bann keksoz ki zot fer.

E la osi mon ti mazinen zot pe koz ek ou lo bann striktir compliance osi.

E mon war poudir zot in zis kapab atrakte 79poursan.

Mon pe mazinen en pti lorganizasyon avek en pti pei parey Sesel, la mon ti konnen kwa ki'n anpes zot meet zot target.
Lo dezyenm kestyon lo ‘other use of’, lo progranm 1 lo budget details ‘other uses and of and goods and services.’ Mon'n vwar en sonm pou bann Board members allowance la vi ki nou, nou pe koz lo, ti ava bon konnen konmsi konnen sak Board members pe gannyen lo sa, saler lo sa Bidze la ki nou pe war.

Mersi bokou.

MR SPEAKER Panel.

Silvouple lev lanmen sa ki pou reponn.

Zis sinyal mwan silvouple.

Madanm Choppy wi.

CEO SHIRLEY CHOPPY Eskiz mwan en pti kou.


Mr Onorab akoz ou paz avek mon 42 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 paz i pa parey.

Mon ti zis kontan si konmsi ou ti ava zis dir mon mwan sa premye kestyon la 79poursan.

Lo ki latab i ete silvouple?

HON RICHARD LABROSSE Ok. CEO well sa ki mon'n dir la mon prezimen i ti sipoze en keksoz osi dan ou latet, akoz ou a pe koz lo ou outcome indicator.

I sipoze en keksoz ki bann Sef Egzekitiv i sipoze mazin antet la.
Ou ti'n target 92poursan zot ti kapab zis … lo MR SPEAKER Zis dir li kote Onorab.

Dir li kote.

HON RICHARD LABROSSE Paz 332, Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

HON RICHARD LABROSSE I ok. Mon kontinyen, oubyen ou'n konpran CEO.

332 lo ‘current challenges’, strategic priorities an desandan.

MR SPEAKER Wi madanm Choppy.

CEO SHIRLEY CHOPPY Mersi Mr Speaker.

Zis mon le fer remarke ki i annan bokou, poursantaz dan nou bann en outcome indicator.
So i annan 79poursan i reflekte en pti pe partou sanmenm mon ti oule konnen egzakteman.

Mersi pou sa klarifikasyon.

79 poursan, i en sa ki mon kapab dir avek lafyerte, se ki napa bokou lenstitisyon ki ler i enplimant bann progranm, ki fer sa evalyasyon at the end of the day, pou li vwar ki lefe sa bann progranm lo devlopman zanfan.

fer in Ki lenpak in annan, lo nou bann target group paran child minders, Day Care bann dimoun dan Gouvernman bann Sekter Petite Enfance.

fer So ki nou, nou touledezan.


Nou fer sa ki nou apel en advocacy survey.

So nou fer en kestyonner e nou tou nou bann anvoy kot partener pou zot dir nou en pti pe ki zot in, ki zot konponan par ECCE, ki bann defi ki zot vwar i annan dan ECCE, ki bann keksoz ki zot in aprann, ki zot apresye ek bann travay ki nou pe fer.

e lezot Sirtou lo kote promosyon, bann advocacy kanpanny ki nou fer.

So sa i ed nou sa lenformasyon.


I ed nou pou nou, revwar nou progranm si ler nou ganny 43 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 annan okenn issues ki nou bezwen al deal avek.

Si i annan okenn keksoz nou bezwen anmenn devan Gouvernman, so nou li koumsa.

fer So 79poursan the targeted population, ki nou'n survey.

I annan en high understanding of ECCE issues.

This is very high.
This is very high.

E i montre nou poudir bann travay ki nou pe fer, bann linisyativ ki nou pe met an plas se bann ki Gouvernman i continuously donn nou pou nou fer.

Nou fer li avek, avek tou komikman, travay dir, nou met tou sa ki nou annan pou nou fer sir ki nou delivre lo sa bann target ki nou gannyen.

So vwala sanmenm sa 79 poursan e nou, e sa ti an 2019 e nou fer sa survey tou le 2an.

Savedir sa lannen 2021 i due pou nou fer en survey at the end of this year.

Mersi Mr Chair.
Mersi Mr Chair.

i annan 9 manm, of whom i annan nou Chairperson i Kaptenn David Savy.

Mwan menm ex officio e osi tou, en sekreter e 6 manm teknik ki asiz lo sa Board.

Board.

Board IECD So Kaptenn Savy nou Chairman, li i pa'n zanmen pran okenn Board fees depi ler Board IECD in vini.

I fer de fwa la, i lo Board de manda depi 2015.

E savedir pa lo nou payroll e i pa pe pran sa fees.

E larestan 6 Board, 6 manm Vice-Chair i ganny li 4,192, bann manm ordiner i ganny li 3800 e sekreter i ganny li R1200.
E nou annan en lot Board anba Lalwa IECD, se sa ki nou apel Appeal Board.

Par egzanp si en desizyon ki Board in pran, vizavi son travay, ouswa the regulation childminding services, sa childminder ouswa li sa parti prenon aggrieved, i kapab lodge en appeal kot Appeals Board anba nou Lalwa.

i santi of Ki nou'n fer sa provizyon pou sa, fer li, fer li modern e viz li ver international best practice.

Nou annan nou zis trwa manm appeal, nou annan Chairman i ganny li R3800.
Apre nou annan sa de member i ganny li 3400.

Selman sa ki mon kapab fer remarke anvi ki Manm Onorab in lev sa size, Minis Valentin ansanm avek mwan nou'n ganny en diskisyon e nou'n ekrir, nou'n diskit avek lot Kaptenn Savy avek sa Chairman Board Appeal.

E nou'n demann zot, pou zot anliny avek lapel Prezidan pou manm Board, fer sa travay lo en baz volonter.

44 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 So, an sipor sa bon koz pou osi tou sirkonstans nou pei.

Lekonomi ki mannyer pe pase.


So nou'n ekrir zot tou, pou demann zot pou zot si zot kapab forfeit zot fees pou sa lannen anvi sityasyon pei.

So mon annan plezir pou mwan anonse poudir nou'n, nou'n reisi konvenk zot e tou manm Board IECD, e tou manm Board Appeal pa pe pran okenn Board fees effective le 01 Mars 2021.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Gill.

HON CHURCHILL GILL Mersi Mr Chair.

Bonzour Minis ek ou delegasyon.


Mon kestyon se plito en klarifikasyon akoz kote Praslin, nou annan bann dimoun parey ou konnen ki fer sa travay.

annan E nou dan sityasyon ki nou ladan la, i annan dimoun ki annan 4manmay.

Me selman, i anti ki sa 4 manrmay i pa ed li, i pa siport li finansyerman dan sa fason given sityasyon pou li kapab meet son bann commitment.

dan sirkonstans koumsa, si sa dimoun i le ogmante.


Eski zot bezwen fer formalite atraver ou lofis, oubyen otherwise, konmsi pou E benefis sa bann dimoun, pou zot konnen si zot le fer sa then ki fason zot aprose.

Mersi.

MR SPEAKER Wi CEO, annou al en pti pe pli vit silvouple CEO.

CEO SHIRLEY CHOPPY Mersi Mr Chair.

An realite pou anrezistre avek IECD ou bezwen pe vey 4 ou plis zanfan.

So 4 a 10 zanfan, barenm kantite zanfan ou kapab veye dan lakour.
5an pase ti 5 apre nou'n ogmant li, nou'n double li pou 10.

So sa dimoun li ki pe vey 4 , i bezwen fer le neseser pou li vin anrezistre avek IECD .

So i a ganny son fees pou sa 4 zanfan.

Apre bann childminders ki pe vey, bann childminders zot kapab vey zot tousel 4 ek 5 zanfan zot tousel.

E the minute ki ou depas 5 zanfan, 6 a 10 zanfan ou pou, or ou kapab or ou bezwen anmenn en asistan pou travay avek ou.

E ganny ou a en, Gouvernman i pey saler sa asistan ki R6633.
Par kont pou bann ki vey 4 ek 5, pou zot pa dezavantaze, so nou'n fer en demann avek Gouvernman ki konsidere halve sa R6633 pou sa dimoun ki pe vey 4 ou 5.

So which means ganny li R3300.17/18.

li ki 45 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 MR SPEAKER Mersi.

Onorab Romain.

HON GEORGE ROMAIN Mersi Mr Chair.

Bonzour Minis ek ou panel.

Mr Chair mon kestyon i en pti pe dan menm laliny ek Onorab Gill.

Anvi ki Anse Etoile i annan bokou bann childminder ki pe donn, ki pe provide sa servis.
Mon'n ganny sans koz ek enn de.

E mazorite zot remarke zot fer en pti pe zot dir en pti pe lo kote kota ki zot anvi increase zot kota.

Apre zot dir ki IECD i met bokou presyon lo zot.

Par egzanp pou set sa bann standar ki en pti pe vreman en pe o. Menm in annan mansyonn mwan in dir zot anvi fer en pti parey lo kote, mon pa konnen model Sengapour.

enn i Ki i dir, ki mwan mon krwar i en ti pe vreman difisil pou zot, pour le moman.

E anvi ki la nou dan en sityasyon COVID ki pa fasil, lo sa bann dimoun.
Mon ti a kontan konnen ki CEO i anvizaze fer, pou sa bann kontinyen fer zot loperasyon.

E pi mon dezyenm kestyon i lo kote, ‘other use goods and services.’ Mon vwar anba Early Childhood Care Education ti annan 1.6milyon an 2020 e mon war menm amount ankor dan 2021. en Mon ti a kontan demann CEO plis pti leksplikasyon.

Akoz sa menm sa menm amount en pti pe lo sa progranm?

Mersi.

pe, MR SPEAKER Mersi Onorab.

CEO.

CEO SHIRLEY CHOPPY Mersi Mr Onorab.

Konsernan kota.
Konsernan kota.

Parey mon'n dir taler avek kestyon Mr Gill.

Zot kapab vey up to 10 dan lakour.

E sa Lalwa i fer provizyon pou zot fer li.

Akoz the minute ou depas 10 an montan ou bezwen la prezan fer le neseser pou ou al ouver en Day Care akoz ou annan plis zanfan prezan.

Akoz Day Care ou kapab ale up to 100 kantite zanfan depan lespas, ki ou annan avek kantite dimoun pou travay avek ou.

So lo kote standar nou annan 10 standar.


E parey mon'n dir taler an 2016 ki nou ti ganny sa manda, pou nou kapab devlop standar e regilariz sa sekter.

Nou santi ki i in ariv en pwen, en letan la kot nou bezwen revwar.

Nou bezwen i ete.

regarde, ki mannyer 46 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Already nou'n deza komans fer serten pti travay anndan pou nou vwar en pti pe, kan mannyer nou pou aziste serten standar.
Me parkont an 2018, nou ti fer en letid parey mon koze taler mon'n eksplike taler.

Nou fer bokou bann letid syantifik, pou nou kapab ganny sa levidans pou nou montre kote ki mal, kote ki byen, kote nou pou aranze.

So nou ti vwar poudir mazorite childminder zot pe, zot bann enplimant byen standar.

Zot annan, i annan enn de pti issues par egzanp lasante sa ki nou lizyenn, bezwen konvok public health.

Me selman mazorite zot, zot a pe fer lefor e zot a pe enplimante.

E zis lo la ki mon kapab dir.


Pou nou kapab vwar osi tou si sa standar in annan lefe osi tou, lo devlopman bann zanfan.

Akoz apre tou standar i ganny mete pou protez bann pti zanfan.

Ok?

Kantite resers in montre poudir, i enportan pou nou annan standar lasante, sekirite lizyenn, preparasyon bann zanfan pou zot al dan pre-school ouswa lakres.

So nou'n fer en kantite resers lo la, e nou'n vwar poudir osi tou pou nou ogmant nivo kalite e servis ki nou donn bann paran, nou bezwen met an plas sa standar.
E paran osi tou konmela i demann ou, kote ki annan en plas vid kot en childminder ki'n anrezistre?

Akoz zot konsyan poudir kot i anrezistre i annan standar ki vin avek.

Me E zot kontan pou zot zanfan.

So sa model lo Sengapour, i vre nou'n deza, tande detrwa well nou'n dimoun ki'n koz about it.

i pa selman neseserman le ka.


Parey tou keksoz ki nou fer nou bezwen get en pti pe pratik norm enternasyonal, pou fer sir ki nou osi tou koman en pti pei, i pa akoz ki nou en pti pei ki nou, nou pou reste backward.

annan Nou osi nou'n prouv avek lemonn, poudir nou kapab fer bon keksoz.

Nou progranm an plas.

Nou annan bann bon linisyativ an plas, ki met Sesel lo en pozisyon ase avantaze konpare avek serten bann lezot pei.

Menm dan larezyon.
Menm dan larezyon.

So pou konpar Sesel avek Maurice, Sesel in way ahead of Maurice lo kote, konsern devlopman Petite Enfance.

So ki nou’n fer, nou'n gete bann standar enternasyonal ki i normal letan nou pe fer bann 47 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 travay koumsa.

teknik, akademik Me anmenn tan ki nou'n fer nou'n contextualized bann keksoz, serten norm, serten paramet, serten endikater ki reflekte nou konteks Sesel.

Kot nou pe viv, kot nou pe travay.


So nou'n balans en pti pe pou fer sir ki bann standar i meet bezwen e laspirasyon nou bann dimoun ki travay dan sa sekter.

Lo kote EECE Trust Fund sa 1.6milyon e sa Gouvernman ki allocate sa larzan avek sa fon.

E sa fon i ganny managed par en Board, e i reste parey, in parey.

I annan apepre petet kekfwa 2an, 3an disi i ti a komansman Minister Finans ti donn sa Board R1milyon par lannen.

So ler nou, nou'n vini 2016 avek progranm Petite Enfance.
sirtou regilasyon bann fer en childminders, nou'n demann avek Gouvernman ki zot sa alokasyon dan sa fund.

ogmant bezwen ler Akoz bann childminders i anrezistre ECCE Trust Fund i donn zot en Grant R10mil.

Pou zot aste bann zouzou, materyo bann edikasyonnel, si fodre zot rod zot fer rod en pti en latab avek son 6 sez pou manrmay asize.

Fer en pti shelf pou manrmay met zot sak ladan eksetera.

Sa R10mil i ed zot letan, as a start-up pour zot kapab komans ofer zot servis dan lakour.
So, sanmenm sa ki'n annan sa logmantasyon be in reste for the past two, three years.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Loizeau.

madanm.

Onorab HON NORBERT LOIZEAU Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis.

Bonzour madanm Denis ek zot delegasyon.

Mr Speaker mwan mon kestyon i en pti pe senp zis mwan.

Mon'n ekout madanm Denis in eksplik sa bann gran, gran achievement ki'n fer.

MR SPEAKER Onorab ou kapab apros avek ou micro silvouple?

Mon pa tande.

HON NORBERT LOIZEAU Sa mask osi Mr Speaker.

Mon a koz for.
Mon a koz for.

Wi Mr Speaker, mon'n ekout madanm Denis - madanm Choppy, wi.In eksplik tou sa bann gran, gran achievement kot UNESCO, zot in fer Biennial, se pa ki zafer mon konpran sa tre byen.

48 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Me dan konteks Sesel li menn li?

Eski sa konmsi, mannyer i antre dan konteks Sesel konmsi?

Pou bann sirtou pou bann pti home-based day care.

Mon pe demann ou sa akoz mwan mon rapel lontan, mwan mon ti lekol kot Mis Louise, Dan Koko.
Ti napa sa bann gran, gran zafer selman ti annan lizyenn, lot ozordi mon dan Lasanble.

I annan ki Minis.

Mis May Malcouzane i ansarz Klinik La Rivière Anglaise, ti napa tou sa bann gran, gran zafer me selman nou ti aprann keksoz.

lakonplisman ki nou'n fer.

Ki mannyer sa in ganny reflekte dan bann servis ki pe donnen, pou bann dimoun ki pe ofer sa servis avek osi tou devlopman bann zanfan.

Onorab ou konnen enn bann keksoz ki'n impress UNESCO avek nou progranm Petite Enfance Sesel se sa progranm 0 to 3.
Akoz ki'n arive nou'n pran en sekter ki ti vreman chaotic e largely unregulated, kot i annan zanfan ki ti pe ganny aksidan.

Zanfan pe mor, i annan menm zanfan ki'n mor dan bann, dan sa bann servis.

tou Konmsi dan sa, konmsi kot i antre konmsi pou dan nou konteks Sesel konmsi.

Konmsi en pti pe ekstrenm lo sa bann pti dimoun ki pe sey struggle pou navigate pou ganny en pti keksoz, eksplik mwan en pe sa.

Epi mon a demann ankor de pti kestyon.

MR SPEAKER Onorab ou'n fini?

Sorry, mon tann ou byen ditou.


pa'n Madanm Choppy fotespere ou'n ganny kler.

CEO SHIRLEY CHOPPY Mwan osi, mon ti ganny en pti pe difikilte Minis.

Sorry Chair.

Me selman mon krwar the gist of it, i pe dir bann kekfwa bann pou training En kantite keksoz in arive, akoz ti napa, napa standar e napa bann dimoun.

Konmsi pou prepar zot, pou zot kapab travay ek sa bann zanfan.

So nou’n sorti lo en nivo babysitting, nou'n bouz lo en nivo stimulation.
Kot bann zanfan, ler i al kot sa bann dimoun zot pa zis ganny veye, parey lontan nou dir vey piti.

Nou pe met bokou lanfaz ki bann dimoun i stimulate bann zanfan i fer bann aktivite edikasyonnel ek zanfan.

E prepar zot pou zot al embrace sa pre-school.

Bann ki al dan prive.

I annan bon pe ki al dan prive.

E bann ki al dan State School - Lakres.


49 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Petet lo sa pwen akoz ou'n fer resorti ki mon kapab kekfwa, reasir ou poudir nou’n fer en readiness assessment depi 2019.

Nou fer enn lannen pase avek tou bann zanfan ki kot bann childminders ki pe al lakres, 2000 lannen pase nou fer en bann ki pe vin lakres sa lannen 2021.

An realite zot pe komans lakres sirtou sa bann pti dimoun year one, Lendi dapre lanons Minister Ledikasyon.
So de, ozordi Vandredi, demen nou annan en forum kot nou pou prezant rezilta avek bann childminders.

Sa ki mon kapab dir ou i deza dan nou PPB statement.

92poursanbann zanfan ki veye dan lakour zot in pare.

E i annan menm zot nivo i kapab konmans kekfwa direk crèche year 2.

Zot in pare pou zot al lakres.

So i pa zis ki nou met bann keksoz an plas, me nou osi tou fer sir ki nou mezire, pou fer sir poudir sa ki nou pe mete e i pou aport fri at the end of the day.
E nou pa ankor, premye fwa la an piblik mon anons sa akoz demen the consultant pou fer sa prezantasyon, pou share avek piblik, vwala.

So i montre ou poudir, bann zefor ki nou pe fer i pa'n an ven, i vre vi en pe tough.

Me selman in aport fri e in anmenn rezilta pou nou bann pti dimoun e pou nou bann, e pou bann pei dan larezyon, e pou lemonn.

E menm kekfwa si mon kapab azoute.

Nivo servis e standar dan bann letablisman vey zanfan dan lakour.

I bokou pli eleve an term standar ki dan bann day care.
Akoz?

Se akoz bann dimoun in ganny sa formasyon, nou'n revwar bann standar.

E sa enplimantasyon standar nou annan en progranm lasistans, ki Gouvernman in met an plas pou soutenir bann dimoun dan lenplimantasyon sa standar.

avek MR SPEAKER Mersi, nou ava move on.

Onorab Aglae.

HON EGBERT AGLAE Mersi Mr Speaker.

Bonzour madanm Choppy.

Madanm Choppy mon ti a kontan petet ou sitye mwan la avek sa sityasyon COVID la.
I annan en bann mezir ki Gouvernman oparavan ti'n met an plas konsernan IECD, sirtou sipor pou sa, sa bann ki pe performen.

in Eski en diskisyon, mon konnen pou rezon bidzeter, eski in annan en annan 50 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 avek ou diskisyon lorganizasyon, swa ek Finans li menm kot i konsern bann subsidy ki ti ganny donnen avek bann registered childminders, si sa pou reste?
paran, pou la, kot Dezyenm mon ti a kontan, konpran en pti pe anvi sityasyon ki mannyer zot pe travay i konsern monitoring son bann oversight ki zot sipoze pe fer, pou fer sir ki la bann childminders pe swiv bann bann lorganizasyon, regilasyon ki'n ganny met an plas.

Anvi sityasyon COVID la, e lekol pe al reouver.

Mon panse ki sa servis osi i bezwen reetabli li.

Pou fer ki tou keksoz i mars anliny, kot napa gran konplent ouswa bann ka ler, petet mon pa swete.
Me selman pou anpese ki annan bann sityasyon kot COVID i kontinyen ganny spread dan sa sekter.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Madanm Choppy.

annan li en task force pou Education Centre.

E anba sa task force i annan trwa sub Committees.

E en sub Committees mwan ki Chair.

E sa Sub Committee i get zis bann, child care services.

Be it, ou pe vey zanfan ou'n anrezistre, ouswa non.

Sa bann osi ki pa'n ganny anrezistre nou'n amenn zot.

So nou ti fer en, en sansibilizasyon avek zot an Me 2020.
E nou'n devlop nou en seri guidelines.

Mon krwar nou annan apepre dizenn guidelines lo la.

Ki annan pou fer avek lizyenn, sanitasyon bann early learning activities.

Letan nou fer nou bezwen ankouraz bann dimoun pou fer par pti group, pa melanz tou bann zanfan ansanm.

Health check, pran tanperatir dan bomaten ek paran letan zanfan i vini.

i Si annan okenn suspected case ki en zanfan i malad, ki nou pou fer.

Kot nou etablir en pti landrwa kot nou pou izol zot eksetera.
CEO SHIRLEY CHOPPY Mersi Mr Chair.

Kot i konsern mitigation COVID-19 dan servis vey zanfan.

Ler ti nou ti konmans sa pandemi lannen pase Minister Ledikasyon ti I annan tou sa bann mezir anliny avek mezir Public Health.

E lannen pase actually ti napa community transmission.

Lannen pase nou bi se pou nou prevent sa spread, 51 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 parmi bann zanfan e parmi bann letablisman i vey zanfan.
So prezan sa lannen i annan community transmission so, ki nou’n fer nou’n revwar tou nou bann guidelines, sirtou bann ki annan pou fer avek si nou detekte en ka, kot childminder.

Usage of mask, konmela ki mandatwar eksetera.

So e zisteman, demen nou pe zwenn bann childminders dan en ki mon'n forums.

nonmen taler.

Forum E son pare midi nou pe, ansanm an kolaborasyon avek Public Health Authority avek Minister Lasante.
Nou pe re- anforsi lo sa bann guidelines e donn zot sa bann nouvo revised guidelines ki nou'n fer.

avek visits.

Nou E safwasi prezan pou anliny community transmission, ki deza pe pase dan nou pei.

E lo kote monitoring.

Lannen pase nou’n fer over tre hundred konsernen nou, akoz i vre i napa bokou levidans syantifik ki montre poudir sa i afekte zanfan bokou.

Me i annan selman zanfan ki ganny afekte, so nou bi se protez sa bann zanfan.
So as part of nou bann routine visit is compliance visit ki nou fer kot zot, nou osi tou, monitor osi sa bann lenplimantasyon guidelines dan zot letablisman.

So far mon kapab dir bann childminders zot tre - zot serye sirtou letan paran i vini fer met zot mask.

Sanitize lanmen, reste deor, pa antre anndan.

Konmsi nou kontan zot a pe met an pratik tou bann keksoz ki nou’n met devan zot.

En lot laspe osi ki mon kapab elabor lo la.


Nou’n vwar li i enportan, i anvi ki nou ki pe siperviz sa sekter, ki sa sekter i vin en priority group pou vaccination program.

So IECD li ki'n fer, ler nou’n tande poudir Prezidan in in desann anmennen, nou osi nou'n fer nou request preski menm semenn.

vaksen avek Nou'n dir konsider nou bann childminders, bann day care operators avek bann travayer koman en priority group ganny pour vaksinasyon.
zot Akoz nou pe mazin en zour, letan pou ouver pou nou tou al travay at least bann pti zanfan i ganny proteze.

E sa nou kontan, e mon annan plezir pou mwan anonse ki data ki nou’n anmase, nou annan apepre 60percent bann dimoun dan popilasyon Child ganny Care Services ki'n 52 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 vaksinen as at end of February 2021.

So, nou lo bon semen, so i kontinyen.

nou espere ki Mersi.

MR SPEAKER Mersi madanm.

Onorab Michel Roucou.

HON MICHEL ROUCOU Mersi Mr Chair.


Bonn apre midi CEO avek ou koleg.

Bonn apre midi tou zabitan Mont Fleuri osi.

CEO mon premye kestyon Onorab Aglae in fini tous lo la, ou'n eksplik li vreman byen.

Mon dezyenm kestyon eski i vre ki bann childminder pe ganny demande pou zot pey tax?

Akoz bokou zot ki mon'n koz avek pe eksprim en pti pe sa konsern ki dan sa letan COVID la, zot pa'n tro laplipar bann zanfan in plito reste ek zot paran e zot pa'n anmase sa larzan parey zot abitye anmase oparavan.
Mon trwazyenm pwen i pour vi ki nou war poudir bann housing estate in ogmante.

E bokou landrwa dan bann housing estate nou vwar poudir i bezwen annan de ou trwa childminding e PMC i annan son Polisi.

I annan son Lagreman ki sa bann zabitan i sinyen, e lo ou kote zot menm zot, zot annan zot Polisi bann keksoz ki ou bezwen, bann kriter ki ou bezwen meet avek pou ou kapab, kapab ganny sa license pou en kapab childminding.
Eski sa kominikasyon avek PMC pou fer sir poudir sa bann zabitan pe swiv sa e ki zot pa kas sa bann lareg?

E mon katriyenm annan vin zot (Interruption) MR SPEAKER Onorab, silvouple.

trwa pwen i ase HON MICHEL ROUCOU I mon trwa premye, mon'n dir in touse Mr Onorab Aglae Speaker.

E mon trwazyenm mon war poudir Komite allowance in monte par 69mil, Komite allowance in mont par 69mil … MR SPEAKER … fer li kourt silvouple.

HON MICHEL ROUCOU Si ou ti kapab koz en pti pe lo la?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.


Madanm Choppy wi, carry on.

53 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 CEO SHIRLEY CHOPPY Ok lo kote tax.

SS Payet i ava pran apre.

Avan ler mon reponn ou kestyon mon ti'n mank en pti bout lo kestyon Mr Aglae la prezan ki mon vwar.

Subsidy pou paran R750 ki Gouvernman i peye pou bann paran toulezan.

Tou le mwan, i reste.

I ankor la e sa larzan in ganny fer provizyon anba Bidze ASP.

E nou ankor pe fer li.

Bon lo kote housing estate.


Mr Onorab, nou an diskisyon avek CEO PMC.

Akoz i vre, mon, mon dakor avek ou.

I annan bokou zot ki pe vey zanfan dan flat e nou pa pe dir zot poudir zot pa kapab vey zanfan dan flat selman zot kapab vey dan ground floor ek first floor.

Zot pa kapab vey anler i kont floor, akoz second standar safety SFRSA.

Nou konnen poudir i annan enn de issue ki nou'n gannyen, sirtou avek distrik Perseverance e nou an diskisyon avek PMC.
Akoz i annan serten bann lakaz ki prefab, prezan zot pa kapab kloute or met okenn keksoz.

Par egzanp zot fire extinguisher.

Ou bezwen met li lo miray, prezan i vin en pti pe problenm.

Prezan nou pe diskite, nou pe rod fason ki mannyer zot kapab meet sa bann standar.

Selman petet kekfwa pa klou, pa met li lo miray.

Met li somewhere ki i ava accessible an ka i annan en dife.

Konmsi i annan pti sirkonstans koumsa.


serten bann Parkont i annan osi tou ki pe vey zanfan, malerezman me toultan nou, nou dir zot kot IECD.

Si ou anvi komans vey zanfan dan ou lakour, ouswa al fer en building.

Pou en day care ouswa pou vey zanfan ladan, ouswa ou pe al build, ou pe al kot Planning eksetera.

Nou dir zot vini kot nou kot IECD.

Nou ava ganny en diskisyon, nou ed zot, nou montre zot bann standar, bann keksoz ki mannyer ki nou pou fer.
E nou anmenn tou bann parti prenon, pou nou kapab en koze akoz.

The issue se ki ou sorti la ou al laba, ou sorti laba ou laba, ou sorti isi ou al laba sa dimoun i konfize.

I fristre, e nou, nou pa le.

Nou ankouraz li akoz i annan en gran demann pou servis vey zanfan dan lakour.

So nou dir zot vin kot nou kot IECD e mwan mon mobiliz tou bann sekter.

E nou al, si fodre al vizite, si fodre al gete nou fer rapor, e nou fer neseser pou fer keksoz bouze.
54 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 So nou, nou ti ava kontan ki se, si i annan bann childminders ki anvi dan distrik Mont Fleuri, pe fer li zot dan en flat zot pa ankor anrezistre, kontakte nou.

Nou ava vin organiz en vizit, nou ava organize nou a get ki mannyer nou kapab expedite sa prosesis pou zot.

Mersi.

MR SPEAKER I annan kestyon ki pa'n reponn?

Wi ale dir li vitman please?

Wi.

(Off-Mic) CEO SHIRLEY CHOPPY Sorry.

An realite, sa larzan i reste parey li.


Ki'n arive lannen pase, ler i annan en peyman ki'n ganny fer.

Zot in, zot in pey fer sa peyman under the wrong code.

Konmsi sa peyman i sipoze al anba ‘other allowances’, prezan zot in fer sa peyman anba ‘Committee allowances.’ Prezan ‘other allowances ‘ek ‘Committee allowances’ si zot get zot Bidze byen zot a trouve poudir tou lede i o bor kanmarad.

Prezan in zis en fot ler sa virement in ganny fer lo non sa code.
Me selman apre nou’n fer le neseser pou rektifye So i sa.

ogmantasyon ladan.

Mersi.

napa okenn MR SPEAKER Mersi.

Tax si zot pe pey tax, wi mon krwar.

Wi SS Payet.

SS PATRICK PAYET Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou sa kestyon.

Onorab dan Lalwa Business Tax mon krwar de sekter ki pa'n zanmen ganny exemption se i annan bann group artis, apre i annan bann group childminders avek Day Care Centers.
E lannen pase letan nou ti'n komans aplikasyon FA4GR, pandan sa peryod ki ti annan almost total closedown, almost three weeks, ti annan sa bann childminders ki ti fer aplikasyon pou FA4GR.

E ladan kriter ti dir spesifikman ou bezwen aliny avek ou tax return.

E nou, nou ti fer sa exercise travay avek IECD.

Nou koz nou ti annan tou lalis bann ki ti'n anrezistre.

E an menm tan travay avek tax, nou ti fer sir ki zot al anrezistre.

Annan zot TIN avan ki nou kapab FA4GR assistance.


donn zot E nou'n vwar ki mazorite zot in azour avek zot tax return e tax return ki demann zot, ki laplipar fer anba 1milyon.

zot pe 55 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Pou zot pey zis 1.5 poursan lo zot total revenue.

So pou nou, nou vwar ki at least mazorite sa bann childminders in met zot azour avek zot tax requirement parey Lalwa i demande.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi SS.

Onorab Lemiel.

HON SYLVANNE LEMIEL Mersi Mr Chair.


Bonn apre mid madanm Choppy avek ou koleg.

Mon ti a kontan demann Minis enn Mr enn premyerman Speaker.

Nou ti a kontan petet felisit sa tim ki pe travay kot IECD.

Akoz mon krwar menm si i annan bokou kritik.

E menm si kritik i vin anver ou standar, me selman mon krwar madanm Choppy pe fer en bon travay kot IECD, e sa mon bezwen rekonnet e felisit li pou sa, li avek son tim.

krwar nou Minis mon ti a kontan konnen petet nou'n koz lo reform yer.
Dan ledikasyon, mon ti pou kontan konnen si zot pe mazin osi pou annan okenn reform kot IECD?

Si i dan plan Minister Ledikasyon?

Dezyenmman, madanm ti a kontan Choppy, mon konnen anba sa IECD Trust Fund, akoz mon kestyon ti pe mazinen si ti ankor annan sa Scheme.

Ou'n dir i annan, IECD then konbyen Trust Fund childminders ki'n asiste?

Ok i kapab lannen pase or tou ansanm si ou annan rikord.

Konbyen childminders ki'n ganny asiste anba IECD Trust lavaler E pou en Fund?

konbyen larzan an tou?

Mersi.


MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis komanse, wi.

i a pe MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Onorab letan mon pe fer nou, letan nou pe fer nou bann evalyasyon, ler mon fek arive, mon'n pas kot IECD e lezot.

IECD pou lemoman, pou le moman i pe fonksyonn i pe fonksyonn byen.

fer mon E byensir mwan mon kontan osi al dan bann odit.

Byensir i bezwen annan bann lezot lizye ki get keksoz ki petet i annan pa ti pe gete.
Mon pa ankor neseserman komans fer sa, sa gete.

Akoz lesansyel, priyorite letan ou vwar en keksoz pe fonksyonn byen petet priyorite pa ti kot li.

Priyorite pa ti kot li, pou le moman me i pou vini pli tar.

56 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 i pou annan en Me sa ki mon anvi dir par egzanp la, sa nide ki IECD in vin en Kategori 2 pou UNESCO pou mwan sa i, i enteresan akoz pli tar sa pouse ki'n pous ki nou pou pous IECD pou vin Kategori lenpak 1 enteresan lo Bidze, lo Bidze pei.
Akoz le moman ki en, en, i vin lorganizasyon en, en Kategori 1 en lenstiti, UNESCO.

I pou ganny, i pou ganny sponsor, i pou ganny funded par UNESCO.

E sa pou enteresan pou pei, pou pei alor sa nou pou pouse.

lo, Dezormen pou fer sa i vin en Kategori 1, e i tir en pe lo presyon finansman pei.

E osi enteresan petet, petet bann Manm mon krwar i enportan pou konpran ki savedir Kategori 2. lo pei.

Lo Ou konnen UNESCO, i en i en pti lorganizasyon, pti lorganizasyon.
Ptipti lorganizasyon e i napa ase resours pou fer tou son bann keksoz an term kapasite dimoun.

Alors ki UNESCO i fer, i pas dan bann pei, e kot i vwar en lenstitisyon pe fer en keksoz ki fit son azanda, UNESCO i dir avek sa lenstitisyon.

Akoz ou pa fer sa pou larezyon, ouswa pou lemonn?

Mon a siport ou pou fer sa pou larezyon, sa pou lemonn.

E, e IECD pou Petite Enfance in ganny, in ganny sa premye letap.

Sa premye letap.

E nou, nou anvi prezan pous sa letap e byensir akoz pou annan rannman pou pei.
E sa nou pou, nou pou siport li.

E paralel ek sa i donn nou osi, mwan par egzanp koman Minis Ledikasyon i donn mwan en model enteresan.

Akoz ki mon anvi tir presyon dan Headquarters e met li dan lekol.

Mon pou servi sa model.

Ki mon pou fer ek sa model, se ki mon pou pas dan bann lekol.

Mon pou get ban lekol ki pe fer bann laspe byen.

Akoz pou, akoz lafors in ganny sorti dan Headquarters pou al dan lekol, kot i neseser.

Lekol ki pe fer bann, bann, bann aksyon byen.


Par egzanp si en lekol pe fer byen lo reflective practices.

E la nou pou demann li, pou ou fer sa prezan pou larestan, larestan lekol dan pei.

Alors sa i en model ki mon krwar, i ava annan lenpak.

I i annan annan lenplikasyon direk lo lafason ki nou operate.

Mersi.

lenpak e MR SPEAKER Wi madanm Choppy.

CEO SHIRLEY CHOPPY 57 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 I annan sa dezyenm bout kestyon Onorab Lemiel.
Parey mon'n dir tou bann taler childminders ki anrezistre zot ganny zot R10mil en Grant upfront.

Letan zot anrezistre pou zot aste zot bann materyo.

So far nou annan nou, 92 childminder ki'n anrezistre avek IECD.

Dan 92 nou annan 86 childminder ki'n benefisye avek sa R10mil Grant, so i fer li en sonm R860mil.

Prezan i annan s a lot 6 ki fer 92.

Li sa 6 zot ti anrezistre mwan pase.

So nou pe fer demars la pou zot kapab ganny sa R10mil pou sa 6.

Konmsi 86 avek 6 fer 92 zot an tou.

An plis ki sa.
An plis ki sa.

Wi, wi.

An plis ki sa lannen Trust Fund ti donate, en lof stack beds avek bann childminders.

E sa ti anliny osi tou en pti pe avek kestyon Onorab Aglae ki'n demann mwan zafer COVID.

taler Kot normalman annandler nou met zanfan dormi ater lo en matla.

Ki i pli safe ki ou met li dan bunk beds.

Me prezan avek sa stack beds zanfan i kapab ganny son pti lili.

Konmsi nou gard sa zistans osi, whilst they are sleeping.

Ki osi tou i en bon pratik.


So sa bann stack beds ti ariv nou R600mil e sa ti ganny peye anba Fon Petite Enfance.

E pi osi zot ti ganny zot en donasyon en set COVID- related resources.

Zot ti ganny zot thermometer, zot ti infrared ganny sanitizers, zot ti ganny sanitizer dispenser, apre zot ti ganny zot bann towel.

Hand towels, akoz nou pe ankouraz lav lanmen e pou nou pa servi servyet eksetera so nou ti donn zot sa bann disposable towel.

Pou ki nou gard sa bann pratik lizyenn e bon lasante.
So vwala an gro.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi madanm.

Onorab Zialor.

HON NADDY ZIALOR Mersi Mr Chair.

Bonn apre midi panel.

Letan mon pe ekout bann achievements ek bann resisit, bann standar.

Dan mon latet la ler mon pe asize.

Mon pe zis demann mon lekor en kestyon, in of terms bann childminders when it comes to inclusivity, sirtou pou en zanfan ki'n ne avek en dezabilite ki zot Polisi?
Parske mon annan en kantite paran, ki pe bezwen reste avek zot zanfan kot 58 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 lakour, avan ki antre dan sa staz lakres.

Par bann childminders ek day cares pe dir, ki zot pa kapab cater for the needs of sa bann zanfan?

Mersi.

lefe ki MR SPEAKER Mersi Choppy wi.

Onorab.

Madanm CEO SHIRLEY CHOPPY Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab.

I en kestyon tre enportan.


E zis poudir Onorab ki sa eleman ‘inclusive education.’ i osi tou ganny reflekte dan standar Nasyonal ki bann childminders pe enplimante.

training nou So, zot osi tou zot napa drwa, refiz en zanfan ki annan okenn challenging behaviors e dan childminders actually, en annan konponan e nou donn zot bann teknik de baz ek bann stratezi.

Ki mannyer zot pou travay avek sa bann zanfan.


Akoz zot osi tou, nou konsider zot koman bann zanfan ki bezwen devlope, ki annan son drwa, ki annan son, tou son bann fakilte ki i bezwen devlope pou li kapab embrace formal education.

So, i annan dan nou standar.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab Henrie.

HON GERVAIS HENRIE Mersi Mr Chair.

Bonn apre midi tou dimoun.

Mon ava dabor komans pti avek propozisyon.

de Mon'n vreman enpresyonnen par lentansyon Minis pou servi sa model UNESCO la.
Be with regards to IECD, en propozisyon mon ti ava fer avek Minister Ledikasyon, lefe ki ou nouvo pour get li en pti pe.

Dan le sans ki en assessment, en review lo son rol pou asire poudir i kapab achieve sa Kategori 1 UNESCO akoz Sesel pou fyer.

E mon koman en Seselwa mon pou vreman fyer si sa i arive.

Nou konnen deza poudir lo level of public service non- compliance i annan en pe anomaly kot IECD.

E koman en Lasanble nou merit pouse ki sa i ganny reglemante osi to posib, e ki zot up to standards.
So sa i mon premye soumisyon.

Petet nou pe rod en rol pou First Lady, kekfwa laba i en landrwa son Board, i ti ava byen ki First Lady i vin son Chair.

Mon kestyon Mr Speaker, letan ekout mon'n konversasyon depi bomaten mon'n vwar en, en one-sided ouswa en over emphasis with 59 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 regards to IECD lo childminding, lo day care, lo ledikasyon.

lizyenn, lo Me pou mwan letan mon pe koz devlopman zanfan, mon osi mazin sa konponan lasante.
E dan konteks bann zanfan i annan en kantite bann sipor ki bann paran ozordi i bezwen.

ADHD, Autism, Fetal Alcohol, and Drugs Spectrum Disorders.

E i annan en kantite paran laba deor ki pe kriy lasasen.

Zot oule vwar sa kot bann Polisi i ganny adrese, bann entervansyon ariv lo nivo kominote e ki zanfan i ganny swiv byen.

Zot pa santi zot tousel e ki vreman IECD, i pran en lentere direk e ki nou pa vwar zis bann i group paran.

Par egzanp annan sa group autism la ki pe fer vreman byen.
Toultan nou vwar zot dan nouvel.

Konmsi zot ki pe pouse pou sor zot zanfan.

So mon kestyon i lo ki.

IECD pou fer pou balanse, ki medikal konponan en enportan dan zot bann Policies?

Mersi.

i MR SPEAKER Mersi Onorab.

Wi Minis.

MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pour, ou sizesyon.

Zisteman ou i fantastik.

E en sizesyon sizesyon ki nou embrace parey mon dir.

Wi lo letan ou vin lo sirfas En ou lorganizasyon pe devlope.

fantastik.
fantastik.

gete, Me byensir ou bezwen prezan pran en lot lizye, en lot loup pou gete egzakteman ki pe arive.

Akoz bann komanter ki paran pe fer ki bann lezot, lezot landrwa kot i vey zanfan pe dir, ki enportan nou ekoute.

I enportan nou ekoute, Nou atantiv e nou respond.

Nou respond accordingly.

E, e, e zisteman sa zafer lasante, mon osi mon embrace sa.

Mon embrace sa.

Yer nou ti'n briyevman koz lo autism par egzanp koman en legzanp, kot nou devret kapab dan bann formasyon bann formasyon.
Pa neseserman zis donn osi ansenyan me formasyon lasante, Minis Lasante byensir ler i pou vini i pou koz lo son non.

Sa bann formasyon ki nou kapab dir be ok, annou get sa dan en baz entegral.

Kot prezan nou tou nou pe bouz lo en lot level.

Nou tou nou pe bouz lo en lot level.

Ki fer ki parey ou pe dir, bann paran pa bezwen war li prezan pe bezwen abandonn en profesyon pou li al, pou li vey son zanfan, reste ek son zanfan.
60 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Mwan mon embrace sa dan tou son totalite.

E koman Minis, en Minis dan Cabinet mon pou koz lo la fortman ek lespwar, byensir nou bouze, nou bouze.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab William.

avek HON WAVEN WILLIAM Mersi Mr Chairman.

Mr Chairman mon ti a kontan demann CEO premyerman.

Sirtou dan sa letan COVID la, e sirtou par lefe ki nou konnen e akoz sa i ofisyel ki anviron 30poursan buying power, bann tou endividi in ganny koupe.
E la mon pe fer referans avek bann dimoun ki parey URS pe ganny 5800.

E bann pe ganny minimum salary R8500.

Mon ti kontan ou sivre mon la akoz, akoz mon, mon anvi konnen konmsi bann dimoun ki ganny afekte avek sa ECCE Trust Fund la.

Si zot asiste par egzanp.

Mon pou donn ou enn de legzanp.

Si ozordi par egzanp dan distrik, sa dimoun ki pe pey i R1500.

Letan 30poursan ganny tire lo la i R450.

Savedir ou pe koz ou R1050, e sa enn ki pe pey 2000 finalman i R1400.

Sa enn R2500 i 1750.


E si prezan ou miltipliye sa par 10, sa enn pe pey R15mil pe ganny R15mil.

Ladan 4500 pe ale.

Sa enn pe resevwar R20mil, 6mil pe ale.

E 25mil 7500pe ale.

So dan sa bann senaryo koumsa.

Eski IECD li, par lefe ki annan tou bann data lo bann paran ensidswit.

Ki bor ki zot antre la, pou kapab donn en koudmen?

Akoz i annan en bon pe bann, sa bann dimoun akoz sa bann dimoun zot in ganny dir leve debrouye, zot al devan.

lo Zot pa anvi depan welfare.


Me selman ozordi avek sityasyon COVID zot vwar zot dan sa difikilte e i en sityasyon vreman reel sa.

E lot de lot kote mon anvi konnen apard ki bann training, eski IECD i enterfer dan ou Kontra.

Ki sa paran i fer avek.

Non, non ki sa, sa childminder i fer avek paran.

Ki bor mon pe ale avek sa se ki parey letan COVID la, i annan paran ki pe resevwar sa larzan ek Gouvernman li.

Me solman i reste dan lakour i pe vey son zanfan.


Be prezan sa childminder i ganny difikilte pou li kapab fer ends meet, akoz paran pa pe donnen sa larzan.

li, Akoz i dir ou i be mon pe vey zanfan, akoz mon bezwen 61 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 donn sa larzan.

So ki bor ki IECD i antre?

i Eski les sa bann childminder zot tousel, pou al legal.

Ouswa rod rekour i annan en fason zot kapab antre?

Mon pou demann ou pou regard ladan.


Akoz ki arive se ki sa bann dimoun finalman, zot napa sa kapasite mantal, pou kapab fer tou sa bann keksoz.

E mon santi poudir i annan serten bann gaps ki Lotorite pou bezwen adrese.

Mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi.

Wi, Minis.

MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab.

Onorab ou'n adres sa, ou adres en kestyon ki, anfen trwa pwen ki, ki fantastik ankor.

E sa trwa petet la pou le moman i depas en pe manda, manda IECD.
E sa trwa pwen mon koman Minis Ledikasyon mon pou anmenn sa trwa pwen pli devan.

Akoz i vre i annan, i annan bann rezon reel lo ki nou bezwen, nou bezwen gete.

Nou bezwen vwar, nou bezwen etidye e pran bann pozisyon, bann pozisyon lo la.

E mon krwar, mon krwar wi i enportan.

I enportan sa trwa sizesyon e mon pou pous devan.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi nou pe, nou pe al terminen mon annan de Manm.

Onorab Pillay osi.

So, mon a extend en pti gin zis pou nou konplet nou lalis.
Onorab Labonte selman mon a demann ou fer li bref silvouple?

Lekel ki annan micro.

Yes.

HON ANDY LABONTE Mersi Mr Chairman.

Mon pou bref, direk.

I direkteman in regards to parey standar ki CEO in koz lo la.

I vre ki nou apresye e mwan mon pou siport sa Bidze prensipalman akoz mwan an faver pti zanfan.

E donn zot en bon komansman.

Me selman parey nou pe dir.

I annan keksoz ki ou'n dir ki mon dezapwente la.

Ler ki ou'n dir pou dir, i annan day care ki childminder i pli o ki zot, zot standar.
Me ler ou pe dir sa ki ou pa pe realize, se ki i direkteman montre poudir kot ou pe met presyon lo bann pti dimoun, ki pa vreman annan sa kapabilite pour delivre.

Me konpare avek en day care ki li i sipoze annan plis kapabilite.

Me selman ou pa pe 62 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 met sa presyon lo li pou li ariv sa sa childminder.

standar parey Prezan mon kestyon i direkteman Mr Speaker.

Zis en pti leklersisman regarding bann ‘consultancy’ mon war lo tou progranm annefe in ogmante.
Petet ou kapab eksplik en pe akoz vreman lo tou sa progranm i annan?

E akoz ki i annan sa bann logmantasyon?

Apre regarding kot ‘wages and allowances’ osi.

‘Salary wages in cash regarding other allowances.

‘ la Mon war ankor enn fwa tou sa in ogmante.

Me solman kisisa vreman sa ‘other allowances’ anba tou sa bann progranm?

Mersi.

MR SPEAKER Panel, Choppy.

lekel.

Wi madanm CEO SHIRLEY CHOPPY Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab.
Mersi Onorab.

Mon referans avek standar, childminding avek day care i zis lo, anvi ki nou pirman progranm childminding i fek ne mon kapab dir kekfwa apepre 3an 4an pase.

So i annan en regilasyon avek son bann standar ki antre anba la.

Ok, so i annan 10 standar.

Tandis ki pou day care i zot day care, zot ganny en regulated par en S.I anba Education Act.

E sa SI i ti ganny fer an 2005, so i annan serten standar ki mansyonnen dan sa S.I.

ki standard Me selman i demann revize.

Konpran?


Konmsi i pa up to the, up to the level, up to bann the childminders dan lakour zot standar ki zot pe enplimante.

Ki zot pe reflekte.

Sa ki mon ti pe sey klarifye lo la.

Me selman pou reponn ou kestyon Onorab.

Lo sa laliny nou’n, actually i en bon pwen ki ou'n fer sorti.

Mon totalman dakor avek ou.

Dan day care i annan plis zanfan, i annan plis travayer zot standar i bezwen en pe pli os non?

I bezwen en pe pli stringent so nou’n remark sa.


Akoz nou ti fer en lodit an lannen 2019 e nou’n vwar poudir standar i bezwen ganny revwar dan bann Day Care.

E as i speak en dokiman, in fini ganny fer.

I pou annan apepre 12 standar dan bann day care.

E mon ti osi tou prezant li avek Minis, avek son team last December.

E nou pe al dan parkour la pou nou anmenn li devan Cabinet pou nou kapab ganny laprouvasyon lo la.
63 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 So prezan i ava annan sa sa bann balans between standar.

E i annan serten standar ki childminder i annan kot li.

Par egzanp administrative, fer sir zot bann rikord i annord.

Letan manrmay i la, sirtou avek COVID, i malad ou bezwen gard tou sa bann rikord.

Ki pa neseserman petet pe reflekte byen dan tou son totalite dan en day care.

So nou pe sey met li at part tou lede.

Akoz tou lede i bann zanfan 0 a 3an.


Lo kote ‘consultancy’, si ou byen gete i bokou napa nou larzan ‘consultancy’ e nou ‘consultancy’ mon kapab dir i ase meg.

napa sa pti Me bout logmantasyon ki nou'n fer monte pou sa lannen.

I akoz enn nou konsiltan, in tonm malad lannen pase in bezwen a fer en loperasyon aletranze.

MR SPEAKER Wi madanm Payet.

Lo kote MS LAURETTE LEBON Mersi Mr Chair.

Mersi bann ‘other Onorab.


allowances’ ou pou vwar dan tou progranm i annan sa logmantasyon, akoz tou bann allowance in ganny groupe anba sa ‘other allowances.’ Me selman sa apre i pou ganny repartir dan tou zot bann kod respektif.

Lo kote saler, parey CEO ti'n dir pli boner i annan sa pti logmantasyon.

Sa i plizoumwen bann azisteman dan saler kot i annan staff ki pe bouz from Diploma to Degree, la i annan sa bann pti azisteman dan zot saler.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab Pillay.


So in lo en long konze, i pa'n kapab fini sa travay ver lafen lannen pou nou kapab fer son peyman dan Bidze parey i ganny demande.

Prezan nou’n bezwen carry over sa larzan sa lannen, pou li kontinyen fini sa rapor.

Pou nou ganny sa levidans, pou nou kapab pey li.

Apre lo kote allowance Ms Laurette i a koz lo la.

Mersi.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Chairman.

Bonn apre midi Minis ek ou delegasyon e tou koleg bonn apre midi Onorab.
Mr Chairman progranm IECD i en progranm zis parey Tertiary Education Commission avek SQA.

ti Bann progranm ki ganny met an plas pou act akote Minister Ledikasyon pou 64 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 zot achieve en, en rezilta.

Rezilta ki TEC in achieved se ki ozordi nou annan bokou plis tonm dan lenstitisyon ki domenn ledikasyon tertiaire.

E sa i pe fer ki i annan en levolisyon dan abilite pei, pou provide training e devlopman dimoun san ki nou bezwen anvoy zot aletranze.
E sa mon krwar i en lakonplisman ki Gouvernman presedan, i bezwen reste fyer e ki i annan serten keksoz ladan ki bezwen ganny kontinyen, ganny mentenir e konsolide.

Avek IECD enn bann sa eleman enportan in kategorizasyon ki gannyen, e travay ki'n ganny fer o fir letan.

se IECD Be prezan petet i osi demande ki nou annan en legzersis ki ganny fer pou vwar ki mannyer sa ki IECD in fer i kapab ganny replicated dan lezot domenn ledikasyon.

Bidze ki IECD in gannyen ler mon pe gete i pa en gro Bidze.
E Bidze Minister Ledikasyon anvi son bann progranm, lamazorite son bann Bidze i al dan reminerasyon e saler, akoz lakantite dimoun ki anploye Minister anba Ledikasyon.

So kestyon ki mon annan pou Minis an sa ki konsern par egzanp rol Minister Ledikasyon IECD pou regard bann e lenstitisyon parey day care akoz i annan sa size ki'n monte.

lo childminders, Bokou lanfaz in ganny mete e childminders in lev zot standar.
Si nou pas dan tou bann distrik, nou pou vwar poudir kot bann lakour kot bann zanfan pe veye, en kantite zefor in ganny fer par sa bann dimoun pou zot okip sa bann zanfan donn en lanvironnman pli senp pou sa bann zanfan.

So eski Bidze i permet nou pou annan, en MNE exercise ki ganny carried out lo bann sant bann day care centres.

Lo bann servis ki zot pe donn pe donn bann, bann, bann paran.

E dan sa konteks prenon kont sityasyon COVID Mr Chairman.
Mon kontan ki lot kote latab i komans koz sa koze ki nou ti pe koze, kot serten sa bann rediksyon e sa bann koupir dan bann sipor ki Gouvernman ti pe donnen i komans annan bann lenpak lo abilite nou bann direk sitwayen, nou bann frer ek ser pou pey serten servis.

So eski SS Payet, ki la e Minister Finans pe pran kont sa bann size ki pe leve vizavi.

Par egzanp URS ki'n arete, oubyen bann landrwa kot dimoun pe ganny mwens larzan.
65 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 E bann servis ki zot bezwen ganny akse avek, parey childminders ki zot bezwen peye?

E ki mannyer bann fon ki egziste i kapab ganny servi pou fasilit, oubyen ed sa bann dimoun avek sirkonstans ki zot ladan?

Mersi Mr Chairman.

MR SPEAKER Mersi.

SS Payet, pour komanse oubyen Minis a konmanse?

SS PATRICK PAYET Mr Chair i ok mon kapab komans avek sa dernyen kestyon Onorab.

Mersi.
Mersi.

Onorab mon krwar parey Minis ti'n mansyonnen taler sizesyon par egzanp ki'n ganny met devan lo ki mannyer nou kapab, revwar en pe par egzanp menm ECCE Trust Fund ouswa bann lezot allowance ki pe ganny donnen.

Me selman nou bezwen regard li dan tou son totalite.

So bann sizesyon ki pe ganny, i annan debat dan Bidze, dan Komite Stage Bidze.

Ki nou pou fer nou, nou pou pran tousala, e regard li ki kalite sipor adisyonnel e ki mannyer sa bann lenpak, ki kantite resours adisyonnel i bezwen.
avek nou Si nou bezwen koup somewhere pou nou kapab redonn somewhere, sa i bann diskisyon ki nou bezwen gannyen, baze lo sirkonstans ekonomi ozordi.

So definitivman bann sizesyon ki pe monte dan deba Bidze.

Nou pe pran li pou nou kapab re-assess e regarde apre nou kapab vin devan fer prezantasyon.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Oule adres sa size oubyen ou'n satisfe.

MINISTER JUSTIN VALENTIN Non mon krwar.

Mr Chair mon krwar SS in, in al dan menm laliny petet ki mon ti pou ale.

Thank you.
Thank you.

MR SPEAKER Mersi avek sa nou’n ariv a lafen kestyon.

Lo sa antite.

Onorab Georges oule en parol?

Wi.

HON BERNARD GEORGES Mersi Mr Chair.

Mr Chair mon annan de pti kestyon e tre senp.

Premyerman e sa sete en kestyon ki mon ti’n demann avek Minister Ledikasyon yer e alor mon krwar mon bezwen fer lapartaz e demann zot menm kestyon.

Si en childminder pa pran son vaksen.


Ki zot Polisi with regards to pandan letan COVID son kontinyasyon konman en 66 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 childminder.

Eski zot annan enn?

Mon ti a kontan konnen.

E mon konnen i annan dimoun deor ki ti a kontan konnen osi.

E dezyenmman Onorab Gervais Henrie taler in fer en propozisyon pou First Lady vin lo Board e kekfwa menm pran plas Chairman.
Mon mazinen Chairperson si i vin lo sa Board i pa pou kapab vin konman en manm, pou bezwen pran en rod en pti pe siperyer.

Me mon aprann ki i annan en Lasosyasyon Childminders.

Eski pa ti ava zis zot pa deza reprezantan ki ou reprezante lo Board.

Eski i pa ti ava en bon nide pou pran enn zot manm may be zot Chair, pou vin lo sa Board e donk anmenn en pe plis bonn latransparans gouvernans dan zot travay.

E mon pou fini lo en lot pozitiv, mon ti a kontan Mr felisit Chair.
Ok mersi e madanm Choppy pou en lentervansyon bomaten tre kler, pozitiv, plen avek lenformasyon statistik eksetera.

Felisit and keep up the good work!

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Petet Minis ti a kontan adres sa de pwen ki Onorab in fer oubyen madanm Choppy wi.

CEO SHIRLEY CHOPPY Mersi Onorab pou ou kestyon.

Nou osi tou no osi nou trakase ek sa zafer childminder ouswa son asistan pa pran vaksen.
Akoz dapre mon statistik mon’n dir zot nou pe nou’n ariv 60poursan apepre nou pay on the road towards herd immunity dan sa sekter.

Me parkont nou annan nou 47 asistan childminder ki travay ek en childminder ki annan 10 zanfan.

Dan sa 47 i annan 25 ki pa ankor pran vaksen.

E ler nou demann zot, zot dir ek nou zot pa ankor pare.

So nou’n fer en kantite kanpanny Facebook page, social media nou’n call zot one- on-one.
Me selman en lefe i reste Mr Onorab ki i pa mandatwar ;- Si i pa mandatwar pou ou pran vaksen, ou kapab opt pou ou pa pran.

Me selman nou menm avek Board ICD nou trakase, akoz nou pou bezwen zwenn sa bann dimoun ki pa pe pran vaksen ki pe travay avek bann zanfan, pou nou regarde ansanm kekfwa pou Minister Lasante Public Health, zot kapab donn ou kekfwa serten bann stratezi ki zot bezwen servi.
Petet kekfwa mwan mon pe mazinen on top of my mind la kekfwa zot pa enterakte direk avek bann zanfan kekfwa sa 67 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 childminder li ki’n pran son vaksen i enterakte ek zanfan li i fer lezot keksoz, prepar zot manze, netwayaz bann pti keksoz koumsa ki zot pa vin direk avek bann zanfan.

Akoz i probab ki zot, zot annan sa viris zot kapab pas avek zanfan e zanfan i pran sa viris i anmenn dan lakour, e dan lakour si i annan vye dimoun nou konnen ki kapab arive.
Wi mon krwar i en very, very good pwen.

I tre valab.

So nou ava kontinyen diskit lo sa size akoz nou osi nou en pe kote trakas e lo la.

Lo lasosyasyon in annan en propozisyon par the Association of the Childminders pou zot annan en reprezantan lo Board.
aktyelman lekel Me selman pou lemoman nou Lalwa i pa fer provizyon pou sa akoz Lalwa i demarke e klerman bann reprezantasyon bann diferan sekter e group, parey mon konnen Sosyete Sivil i annan en reprezantan AG’s Office i annan en reprezantan tou bann Sekter Lasante, Sosyal Devlopman Kominoter osi.
Me mon krwar i en bon sizesyon avek nou etablisman Category 2 Centre, i pou annan en bezwen pou nou reviz nou Lalwa pou nou met li at par of the international obligation of UNESCO pou ou vin sa Category 2 Centre.

So nou ava pran kont sa pwen letan nou pe reviz nou Lalwa.

LGB pou E lo sa not mon le remersi ou bokou ou konpliman.

Mon espere mon ek mon tim nou a kontinyen travay pou benefis bann pti zanfan e pou Sesel an zeneral.

MR SPEAKER Mersi madanm CEO.


Alor nou pare pou pran vot lo Institute of Early Childhood Education Development lo paz 331 ziska 339, pou en total R8 milyon 868 mil, Manm ki an faver lev Okenn lanmen silvouple.

Manm ki kont?

Mersi.

Vot lo Bidze pou Institute of Early Childhood Education Development lo paz 331 ziska 339 pou en total R8 milyon 868 mil in ganny 28 vot pour, 0 vot kont e 0 abstansyon.

Alor sa Bidze in ganny aprouve.


Mon remersye panel madanm Choppy ek madanm Payet pou zot partisipasyon e SS Payet osi e Minis.

E mon dir zot bonn apre midi.

E mon konnen i annan bann travay Komite ki zot in plan dan letan break alor nou a donn li letan pou sa e nou a repran 2.15.

Mersi bokou.

(BREAK) 68 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 AGENCY FOR NATIONAL HUMAN RESOURCE DEVLOPMENT MR SPEAKER Bonn apre midi tou dimoun.
Nou kontinyen avek ankor en antite mon le remind Lasanble ki nou pou pran en sesyon avek DRDM ankor 4er, alor nou pou vize pou nou termin sa sesyon la 3er edmi.

Nou pe pran Bidze pou for National Human Agency Resource Devlopment e bann zofisye ki avek nou apre midi byenveni e nou annan Dr Justin Valentin, Minis pou Ledikasyon e Sekreter Prensipal pou Finans Damien Thesee e osi Mrs Noella Vinda Principal Finance Analyst.
E lo kote Agency for National Human Resource Devlopment nou annan Mrs Nadia Lauricourt son Chief Executive Officer, Mrs Merna Confait Principal Scholarship Administrator e Mrs Mary Bonte Senior Accountant.

Alor Bidze ki nou pe regarde Agency for National Human Resource Devlopment lo paz 345 ziska 350 pou en total R315milyon 465mil.

Minis ou a entrodwir.

MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.

Mersi tou bann Onorab.

E bonn apre midi.


Mr Chair ANHRD parey nou tou konnen li osi i en antite en fonksyonn anba lazans ki Minister Ledikasyon konman son parent Ministry.

E si ou permet mwan, mon ti a kontan demann madanm Lauricourt son CEO pou entrodwir son lazans e lans diskisyon lo son Bidze.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi madanm Lauricourt.

CEO NADIA LAURICOURT Mersi Minis.

Bonn apre midi Mr Chair, bann Manm Onorab e tou ki a lekout.
Lazans pou Devlopman Resours Imen i annan manda o ANHRD pouvwar, tou laspe ki i annan pou devlopman avek profesyonnel, resours imen, me osi pou promot enkilke en kiltir laprantisaz kontinyel dan bann domenn ki priyorite pou pei.

fer nou Orizinalman ti’n demann nou en Bidze anviron 337milyon pou sa lannen.

Me nou’n ganny propoze ek enn ki 315milyon.

Me i enportan pou fer resorti a sa pwen ki dan sa 315 milyon selman 13milyon ki pou ganny depanse lo kote administrativ.
69 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Alor nou pou vwar pri dir sa 302 milyon i pou al prensipalman i pou al pou letid iniversiter.

Sa alors in fer ki lazans i bezwen priyoritiz bann labours ki i ofer.

ki pou An se moman nou annan lokal e nou 601 etidyan aletranze, kout Gouvernman en total anviron R167milyon pou zot kontinyen zot letid an 2021.

Lakantite ki zwenn kriter pou ganny en labours Gouvernman, i 218 ki enkli 81 ki pa ti konmans zot letid lannen pase.
E 137 i en lot group ki’n fek konplet zot letid an 2020, ki sipoze konmans zot letid sa lannen.

etidyan Savedir nou pou vwar poudir nou annan nou de cohorts.

ANHRD nou osi nou’n ganny enpakte par sityasyon COVID.

E sa in fer nou lo kote nou bann depans in ogmante.

in bezwen kouver bann depans PCR pou bann etidyan ki’n konplet zot letid e pe retourn Sesel.

Par egzanp lazans in Bann provizyon osi ganny fer lo kote karantenn pou bann etidyan ki pe al etidye.
Parey ki nou konnen ek sityasyon i annan karantenn ki pe an plas dan lamazorite bann pei.

So nou pou bezwen si nou bann etidyan pe ale nou bezwen annan sa provizyon ki fer pou letan zot pe ale pou karantenn.

Nou’n annan osi bann lasistans adisyonnel, pou bann etidyan.

Ki pa’n kapab retournen ape konplet zot letid.

Alors nou’n bezwen vwar nou an vi sa restriktirasyon lo kote mouvman.

I annan bann etidyan osi letid, zot ki’n prolonz zot progranm, ganny ki’n enteronpe pandan restriksyon.
Apre nou tou nou konn sa kestyon rates, rates ki’n monte alors tousala nu pe abzorb li lo kote lazans.

Now vizavi sa sityasyon ekonomik anmnnen par COVID Gouvernman alors, in vwar li neseser pou revwar en pe son Polisi pou reflekte sirkonstans aktyel.

E nou’n pran kont serten kot nou pou annan serten sanzman kot nou proze petet pou sa prosen 2an.
En legzanp kot priyorite prezan pou ganny donnen ek bann etidyan ki kalifye en labours e swazir en progranm letid ki tonm dan priyorite pei, an menm tan zot bezwen dan sa approved venue.

Letan mon pe dir approved venue, nou konnen poudir nou annan diferan pei kot bann etidyan i al etidye, e sa, i ganny aprouve pou zot ale, si en etidyan pou deside pran en lot 70 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 pei ki i pa en approved venue pa pou kapab, ok?
So pou bezwen vwar i poudir nou bann etidyan swazir dan priyorite pei, dan bann domenn priyoriter.

An menm tan ek sa ki nou’n gannyen nou vwar i pou kouver selman nou de cohorts alor sa ki nou apel bann in- service la, nou pa pou kapab pe cater zot pou sa de prosen lannen.

An menm tan lanfaz pe ganny mete lo bann scholarship l scholarship ki nou apel Bilateral.
Nou ganny pa mal scholarship Bilateral, se sa ki nou pe ankouraz bann etidyan bann in-services pou pa vin depandan labours Gouvernman me plito al ver bann Bilateral.

tro lo An menm tan nou pou vwar poudir ti abitye asiste avek sa ki nou apel ‘labours parsyel,’ ‘partial funding’, e sa ti tonm bann prensipalman etidyan ki pa met kriter ti annan en serten poursantaz ki Gouvernman ti asiste zot.

Me la nou pa pou kapab fer li, avek sa sityasyon ki nou pou ladan.
pou Avek sa mon ti a kontan petet envit bann Manm Onorab pou diskit ansanm avek nou lo nou Bidze e osi pou ki lazans i kapab fonksyonnen.

At the same time, kontinyen soutenir bann lokal nou aletranze osi nou bann depans administrativ.

Mersi.

etidyan MR SPEAKER Mersi madanm CEO.

E mersi pou ou lenvitasyon.

Mon a konmans Onorab avek Mondon.

HON TERENCE MONDON Mersi Mr Chairman.

Bonn apre midi CEO avek ou delegasyon.


Mon premye kestyon i zisteman lo sa labours Bilateral, e CEO ou’n dir nou zot ganny pa mal kantite labours.

Si i kapab don nou en pti pe sif zisteman ki labours nou abitye kantite gannyen e ki kantite ki zot in servi lannen pase, e ki kantite zot annan pou sa lannen?

Mon dezyenm kestyon e mon vwar ki i annan bann fon ki zot pe zere par egzanp i annan community decentralisation, training Sirtou bann programme.
training i annan en fon 275 mil pou community decentralisatio, SRC, 1.8 milyon e public sector budget officer 1.3 si i kapab donn ou en pti pe detay lo sa bann fon, ki kantite ki longer ditan bann i annan bann sif ki sot milyon mon ti a kontan ki bann longer training ki zot pe fer ki zot asiste anba sa?

Mersi.

training akoz 71 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 MR SPEAKER Mersi Onorab.

Panel silvouple lanmen pou endike, wi lev madanm Lauricourt.
CEO NADIA LAURICOURT Mersi Mr Chair e mersi Onorab.

Letan nou pe get lo kote Bilateral ziska prezan pou lannen 2020 nou’n ganny nou en 42 total scholarship Bilateral.

kriter E baze dan plizyer pei, atraver par Gouvernman egzanp nou konnen nou annan pou L’Inde pou La Chine eksetera.

Commonwealth, letan nou normalman nou ganny sa bann scholarship i depandan ek lo kondisyon.

I annan en bann ki pou bann sekter spesifik, kot nou pou anvoy kot sa Minister kot sa MDAs spesifik.
Zot pou vwar poudir dan Nasyon nou annan en kantite ki nou advertise.

Mon krwar preski toulezour nou advertise.

An menm tan nou anvoy kot tou bann MDAs kot nou envit zot osi pou sezi sa loportinite sa Bilateral.

An menm tan nou osi fer sa provizyon pou nou bann etidyan ki’n fini kot nou envit zot osi pou al ver Bilateral.

Nou ankouraz zot.

So wi nou annan e depandan lo kote sak sa bann Bilateral ki mon ti pe eksplike zot annan zot bann kriter of entry e aplikab pou diferan nivo.
I kapab lo nivo Bachelor, Master oubyen PHDs.

Lo dezyenm kestyon lo kote sa fon.

Sa ki nou apel en Local Training Fund Agency i osi administre Local Training Fund pou serten bann MDAs.

Me selman i pa Agency ki deside lekel ki pou antre lo sa training or the course.

I sa MDAs li menm li letan i pe get son needs lekel dimoun ki li i pou anvoye, nou, nou zis fer the payment.

Petet mon ti ava envit madanm Bonte pou en pti pe plis lo la.

MR SPEAKER Wi madanm.


SENIOR ACCOUNTANT MARY BONTE Bonn apre midi i parey avek sa ki CEO pe dir pa nou ki deside lekel ki pou al sa bann course, me nou zis zer zot larzan.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Cosgrow Mersi mon a apel HON WALLACE COSGROW Mersi Mr Chairman.

Bonn apre midi tou dimoun.
Mr Chairman lot sorry CEO se eleman i annan en fonksyon zot 72 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 manpower planning si mon konpran byen, ki degre ki lazans i angaz avek sekter prive sekter Gouvernman e la mon pe koz prensipalman par egzanp Minister Lanplwa, pou plan for the future manpower needs of the country an vi ki i annan en kantite lanfaz ki pe ganny mete lo redwir GOP, redwir kantite valer etranze ki travay Sesel, so ki degre eski zot annan en current plan ankour la?
E osi mon ti a kontan konnen en pti pe lo sa zafer sipor pou bann etidyan ki deza aletranze ki bann sipor mon konnen nou peye Gouvernman i peye, me ki bann sipor adisyonnel administratif ki zot donnen zot don bann etidyan ki pe etidye?

CEO NADIA LAURICOURT Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab.

Lo kote planning kot agency nou osi annan en seksyon, ki travay en pti pe lo sa ki nou apel HR.

Savedir the planning ki Human Resource Planning.


E dan sa seksyon ki nou fer mainly se nou vwar en pti pe ki mannyer nou pou ede, ok kordin plito bann National Human Resource Planning e ki mannyer nou pou kapab advise lo kote litilizasyon, e maksimiz pou nou kapab konplet sa ki nou dir the gap, e also priyorite pei.

Nou travay lo plizyer bann rapor, oubyen bann surveys.

Nou bi prensipal en, bokou nou bann lenformasyon i ganny fourni atraver Minister Lanplwa mon kapab dir.
E nou fer li atraver divers fason pou nou nou lenformasyon pou nou kapab advise pou ki human resource pei i ganny adrese.

kolekte kapab En legzanp nou pran sa National Training Plan ki nou, nou travay lo la.

E bi sa National Training Plan se pou, fourni ok lenformasyon with the training needs dan nou sekter piblik.

Gouvernman Mon pou vin apre lo ou kestyon ek sekter prive.

Nou osi annan sa ki nou apel the training plan.


E sa training plan li i ganny determinen tou bann MDAs zis pou met an konteks, tou bann MDAs i ganny ofer sa ki nou apel allocation pou zot training plan baze lo zot training needs.

E pou nou kapab fer sa as well.

Byensir nou bezwen antre an kontak an kolaborasyon avek tou nou bann MDAs pou nou kapab vwar kote bezwen i ete.

E sa i ganny fer atraver divers fason as well kot nou conduct osi.
Nou annan sa ki nou apel mon pe zis donn enn de pti kalite sirtou bann 73 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 dokiman bann resers ki nou fer anliny avek sa ki nou apel HR.

Nou annan osi sa National Human Resource Devlopment Plan ki petet Onorab pe koz en pti pe lo la.

Plito donn bann lo kote insight Gouvernman bezwen pei i ete.

En legzanp nou ti fer enn lannen pase.

Me selman an vi kot atraver diferan sekter MDAs nou ti vwar kote bann bezwen i ete.
Me selman ek COVID ki’n arive nou’n bezwen revwar reviz sa ki nou pe deza pe fer, pou nou met li nou anliny avek demann aktyel pei.

Mon’n koz lo sa updating of the National priority list en?

Dans mon lentrodiksyon mon’n nonm sa priority of the country ok?

Baze lo priyorite field of the country e se sa ki i antre li la, ok?

Pou nou kapab ganny konnen ki priyorite pei dan ki priyorite i tonbe dan 1, dan 2, dan 3 dan 4, dan 5 akoz nou annan 5 diferan priyorite field.
So i atraver sa bann travay analiz, resers ki nou fer pou nou advise Gouvernman poudir vwala ki nou annan priyorite.

kapab dir E sa lalis priyorite i ganny revize tou le 2an.

So be selman si i annan nesesite pou nou vwar anvi sanzman lo kote ekonomik.

Nou sanze as well kot nou reviz li on a yearly as well.

So li solman son i tou le 2an.

Sa i senpleman en pe bann travay ki nou fer lo kote ki mannyer nou nou advise lo kote lalis priyoriter pei.

MR SPEAKER I annan kestyon ki pa’n reponn?


Onorab wi ou a remind li.

Wi mon krwar i annan en soz.

ou parey CEO NADIA LAURICOURT Lo kote sipor ki nou donn bann kapab etidyan konstate, mon’n dir nou annan 601 etidyan ok. Nou annan ou en Scholarship Unit ki met li travay ek sa bann etidyan pou nou fer sir poudir nou kapab meet bann bezwen nou bann etidyan ki aletranze.

E parey nou konnen letan i bann etidyan annan bann keksoz ki nou as agency ki nou bezwen pe provide.
i aletranze En legzanp nou bezwen fer sir poudir zot fees pe ganny peye, zot stipend ki tou le 3 mwan pe rantre lo zot kont, an menm tan nou pe fer en fason kot nou pe swiv zot.

E pou sa nou’n organiz nou dan en fason kot nou’n revwar en pe bann striktir kot nou annan, kot nou’n al en bann kantite petet ver 74 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 WhatsApp group.
Ki nou’n apel bann WhatsApp group kot nou annan envit nou bann etidyan osi pou kapab zwenn nou, pou ki si i annan en okenn issues okenn pti konsern oubyen menm i pa konsern me konman ki zot ete i kapab ganny adrese.

So dan scholarship se sa bout ki vreman get byennet nou bann etidyan.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi madanm.

Onorab Wavel Woodcock.

ek HON WAVEL WOODCOCK Wi mersi Mr Speaker.

Bonn ou apre midi Minis delegasyon.


Mon kestyon i en pti pe lo menm laliny ki Onorab Cosgrow in demande, kot i konsern Devlopman Resours Imen pou Sesel.

In annan bann sa i konsern obzervasyon ki’n ganny fer ki bokou bann scholarship pe ganny donnen pa neseserman dan bann field ki nou vreman bezwen, dan nou pei.

Ouswa i menm to requirement.


surplus annan en e antreprann Parey mon bezwen demann sa kestyon eski zot in deza odit Gouvernman dan Gouvernman an parterya avek diferan Minister pou find out lekel bann field, bann travay ki vreman en nou bezwen Sesel pou anvoy bann nou bann etidyan al etidye dan sa bann field.

E menm lo kote prive kekfwa an partenarya avek Employment ouswa avek JOBO I don’t know - bann lazans ki ede avek Lanplwa.
Konmsi pou find out vreman ki bann field ki bann travay ki bann domenn ki nou vreman bezwen bann spesyalis ladan.

Parey, annou servi en legzanp dan lepase nou’n donn bokou scholarship kot bann zenn in al etidye pou vin pilot, me selman ler zot trouv Sesel nou vwar napa ase avyon pou sa bann pilot ki nou annan, e it’s a big asset of flying – konmsi wi funding bann scholarship ki ler bann manrmay i tournen zot napa travay pou zot.
Alor eski zot pe fer sa odit idantifye bann travay ki nou pou vreman field, bann vreman dan nou pei?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

CEO.

CEO NADIA LAURICOURT Mersi Mr Chair.

E mersi byen Onorab.

Mon’n koz lo de pwen lo kote sa National priority list en, pou nou kapab ariv lo sa National priority list byensir nou bezwen fer serten travay lo teren.
75 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 As well vwar an kontak ek bann MDAs kote pou nou kapab dir kote ki i annan sa demann, e sa National priority phase i vin apartir sa bann diskisyon avek demann, menm atraver bann survey bann kestyonner bann datas ki nou kolekte osi dan zournal.

Kot i annan bann vacancies, tousala nou pran.

E sanmenm sa ki ou pou vwar bann priority fields i pou monte desann.

Petet sa lannen nou annan li dan priyorite 1.


Me sa pa vedir ki lannen prosenn oubyen son lannen answit kot nou bezwen pe reviz li, i pou still reste dan sa priyorite.

Mon pran en legzanp la.

En legzanp ek COVID nou’n vwar poudir nou bezwen revwar sa lalis priyoriter pou nou kapab met li an akor avek bezwen bann priyorite kote i ete.

E sa i en keksoz ki lazans i bezwen fer sir e ki tou le 2an kot i pe review revwar li pou.
I vre ki ou dir i annan de ka;- i annan de fwa kot ou’n nonm en legzanp ek pilot, ki letan in tournen kot i pa’n ganny travay.

Sa i bann sityasyon ki arive, wi i arive, me selman at the time of the Planning the demand was there.

The demand was there.

Me letan ou pe gete o fil letan kot sa demann i arete.

Kot ou bezwen revwar aziste e pran bann nouvo stratezi petet.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Waven William.

Mersi madanm.

at HON WAVEN WILLIAM Mersi Mr Chairman.


Mr Chairman mon pe regard bann major achievements, me mon pe go back into kestyon mon pe kot in deza bann prezantasyon ganny fer avek nou.

Mon santi poudir point somewhere i annan bann serk ki pa pe zwenn.

E resaman Prezidan ti dir be ler bann nou bann z enn in al etidye deor letan zot retournen zot bezwen garanti en plas travay.

Akoz i pa normal en dimoun in al etidye deor, nou’n depans en ta larzan.
some E mon anvi demann avek madanm Lauricourt ki zefors spesyal zot pe fer pou asire ki nou bann zenn zot annan lenformasyon lo la?

E letan ou pe get dan bann ‘major achievement’ zot pe fer bann audit e ki bann zefor spesyal dan sa nouvo letap ki nou ladan, pou asire ki nou bann zenn ki pe al etidye zot ganny en travay.

An swivan sa osi mon santi poudir serten konektivite an term carriers guidance dan 76 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 pei.
Bokou bann antite vin la devan dir nou poudir be ou konnen i annan plas travay, me selman ou pa ganny dimoun.

Konmsi ou demann ou lekor be eski nou pe kontinyen travay dan bann silos.

Mon lot pwen Mr Speaker se ki mon pe get lo latab paz 350, latab 7.

Mon anvi madanm demann avek Lauricourt bann term lenformasyon poursantaz ki kantite, etidyan ki nou pe koz lo la letan nou pe dir poudir be nou donn scholarship.
an sa Me Kantite ki’n ale kantite ki pa’n succeed, akoz nou pe sey an term Parlman sey mezir zot performans.

selman lenformasyon ki nou gannyen nu pa vreman, annan sa bon baz poudir be ou konnen la nou pe fer progre ouswa, kwa ki nou devret pe refer byen pou nou kapab fer sorti bann pwen ki zot kapab fer zot travay en pti pe pli byen.

Prezan dernyen pwen Mr Chairman.

Mon ti a kontan madanm Lauricourt, i dir nou lekel bann pei ozordi an pwennvi Bilateral, ki pe ofer nou bann kour?
E eski nou bann misyon deor zot angaze, avek bann MDAs isi Sesel avek ou departman, pou fer sir ki bann kour ki nou pe gannyen i pa bann kour, zis nou gannyen, akoz nou akoz nou’n ganny en labours nou pran nou ale nou anvoy nou bann etidyan epi pa konnen ki pou fer avek ?

Eski i annan en dyalog pou nou kapab fer sir ki nou ler nou bann etidyan i vini zot pe kapab antre dan en landrwa travay?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi madanm Mersi.

Lauricourt.

Madanm ler ou pare.


CEO NADIA LAURICOURT Onorab ok letan mon pran sa enn premye en, lo kote gidans eksetera.

i en keksoz ki letan Minister in vini nou’n diskit en kantite lo la.

E se pou se la ki nou’n revwar nou pe revwar petet, lafason bann prosedir ki an plas aktyel pou ki nou bann etidyan letan i retournen, i vreman garanti sa lanplwa.

I en travay ki ongoing.


Ki petet pli tar nou kapab donn plis bann detay, once nou fini nou bann diskisyon, pou nou bann etidyan konnen menm deza i pou aletranze, kot i a konnen poudir wi la mon annan sa.
Zis pou fer en pti pwen osi, par egzanp nou fer sa zefors pou nou enform bann etidyan, oubyen bann MDAs lo lekel 77 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 bann etidyan ki pe retourn Sesel, si zot annan lanplwa dan zot field of study e nou’n annan bann etidyan ki menm depi avan ler i tourn Sesel in fini ganny li son interview date kot i pe ale.

Me nou le ki sa i ganny met plis lanfaz.


All along nou bezwen nou bann avek nou etidyan pandan sa 3an or 4an or 5an, zis osi pou nou kapab gid zot e met zot osi azour avek bann nouvo devlopman ki pou arive.

Sa i en keksoz ki nou pe travay lo la e nou pou travay lo la pou fer sir poudir nou bann etidyan i ganny sa proper guidance letan i tournen.

Lo kote lakantite etidyan, petet mon pou envit madanm Confait ki Head the Scholarship pou reponn sa enn please.

of MR SPEAKER Mersi.

Madanm Confait.


SCHOLARSHIP MERNA PRINCIPAL ADMINISTRATOR CONFAIT Mersi Mr Chair.

Lo kote bann poursantaz ki Onorab ti pe demande mon panse ki lo sa outcome indicator percentage increase bann graduates?

Lo table 5 i bann aktivite ki laans i fer par egzanp pou sa lannen la konmansman lannen nou’n konmans nou ti fer nou awareness session.

So apre i annan bann larestan aktivite ki par egzanp bann prezantasyon ki nou al fer avek bann pos- segonder e osi dan bann diferan lezot landrwa.
E nou rikord bann kantite attendees ki vini.

MR SPEAKER Mon krwar i ti’n demann en pe lo lakantite sif is that korek ?

Yes.

CEO NADIA LAURICOURT Zis pou kontinyen lo … MR SPEAKER Si ou kapab donn lendikasyon.

li en CEO NADIA LAURICOURT Yes sa ki madanm Confait pe dir sa i tonm dan progranm 2.

I baze document capacity en.

E normalman se la ki zot, zot siport Scholarship Unit.

ler ki bann Savedir avan etidyan i swazir, nou bezwen pe gid zot atraver sa ki nou apel bann talks ki nou al fer nou.
Nou staff scholarship ek nou special programme, ki al dan bann lenstitisyon ki al fer bann talks.

E talks i baze lo nou field priyoriter dan pei, kote nou ou ale bann venues eksetera.

annan bann 78 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Sa bann sif ki ou pe vwar petet Onorab lakantite i attendees ki pe attend sa bann sesyon ek seyans ki nou, nou fer.

Me sa sif i pa pe reflekte pelet lakantite etidyan ki nou pe donnen par lannen oubyen ki pe konple sa study par lannen.
lo I plito baze activities.

i viz plito E bann activities e bann aktivite ki pou lye avek sa laspe kot programme 2 human capacity development.

E en lot kestyon ki lo Bilateral, kot Onorab in fer sorti Bilateral.

Letan nou pou get Bilateral, i vre ki wi nou ganny en kantite Bilateral, bann Bilateral ki nou anvoye, me selman lavans pa neseserman satisfe avek lakantite dimoun ki montre lentere avek Bilateral.

I annan plizyer rezon.

Akoz mon pe dir sa?


Nou annan bann etidyan petet i annan bann mindset, ki petet nou pou bezwen revwar kot serten pei pa pou ganny etidyan pou ale.

Nou bann etidyan petet tant pou choosy, avek lekel kote zot pe ale.

Sa i enn.

So ou pa pe ganny bokou sa lentere, menm si ou pe met devan ou pe envit bann MDAs, oubyen nenport ki piblik akoz nou letan ki nou pe advertise li nou pe advertise li pou piblik i Bilateral osi.

Akoz depandan lo kriter sa bann Bilateral.


Wi nou annan serten kolaborasyon avek nou bann diferan partener, akoz vi ki i bezwen definitivman pas atraver dan Foreign Affairs.

So i bann diskisyon lo Foreign baze Affairs ki nou abouti avek sa bann Bilateral.

E sa osi sa size Bilateral i enn ki Minister letan in vini in lo koz en kantite ek nou Bilateral.

Ki mannyer nou pou fer met plis use avek sa Bilateral?
Nou pou bezwen nou bann etidyan oubyen Seselwa konpran poudir, nou pa pou lo kapab depann scholarship Gouvernman.

An vi sa bann problenm ekonomik finansyer.

Me al ver Bilateral ki i annan i fully funded.

inikman Oubyen i pou annan kot i pou asiste en pti lazans porsyon off it avek tiket oubyen kot nou adjust the allowance of stipend.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi madanm Lauricourt.

Mersi.

Ou kapab termin vitman silvouple.


HON WAVEN WILLIAM Mr Chairman zis pou ankor pou klarite akoz, ou konnen i en size ki ase enportan nou human resources.

79 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Par increase egzanp Madanm Lauricourt lo latab 5, zot met ‘percentage of scholarship awardees’ 2019 nou trouv target 4poursan.

Actual ti minus 2poursan.

2020 nou’n met target 3poursan, e 2021 3poursan.

So i bon nou konnen konmsi ki son total ki nou pe koz lo la?
Akoz pou nou annan en nide egzakteman kwa akoz i ler nou pe zis servi poursantaz Mr Chairman, i pa vreman montre ou dan en lenformasyon presi.

Mersi.

MR SPEAKER Tre byen, konpran.

Madanm Lauricourt ou kapab adrese CEO NADIA LAURICOURT Letan nou pe get latab 7 en nou petet nou ti’ fer nou number nou figures.

Petet nou pa’n met sa figures ki pe montre sa poursantaz.
Petet nou t’n devret pe endik li an avek sa ki nou, nou annan ok si nou get anba lo kote scholarship, nou annan number of graduates i 150, ok?

Sa ti pou 2019.

Answit nou’n kit li 150 an 2020.

21 nou’n increase, nou’n met 155 and 162, eksetera.

Sa osi i depandan lo larzan ki nou pe gannyen.

Baze lo nou target, se la ki nou kalkil bann poursantaz avek li .

E letan pou gete number of etidyan ki’n ganny awarded ou pou vwar ki poudir i monte.
Me selman en keksoz ki nou bezwen pe tenir kont ek letan nou pe donn en scholarship, se ki depandan cohorts nou annan.

Nou annan bann cohorts ou etidyan kot bann etidyan i fer byen.

So ou pou annan scholarship.

Ou pou annan bann cohorts ki li i pou diminyen.

Me nou, nou bi kot lazans se vwar li ogmante.

Pou ki en bon pe mon pe al dir nou bann etidyan Seselwa i benefisye.

E petet nou pe optimis bokou lo lakantite ki nou, nou anvi vwar nou bann etidyan i kapab fer li.

MR SPEAKER Mersi madanm.


Nou a move on, Onorab Loze.

HON JOHAN LOZE Mersi Mr Speaker.

CEO le 2 Fevriye 2020, 2 etidyan Seselwa ki ti’n pri an Wuhan en Chine o plen milye sa lepidemi COVID, Ti ganny anonse par ANHRD avek Minister Zafer Etranzer konmkwa sa 2 etidyan ti’n ganny transfer an France e ,i zot ti’n ganny enstale dan en sant konfirman laba an atandan pou retourn Sesel.
Mon le dabor par felisit ou avek ou lekip pou sa eksplwat 80 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 bon keksoz osi bezwen ganny rikorde.

Me mon oule demann ou si depi Fevriye 2020 ziska maintenant, zot in ganny sans e letan pou fer en travay pou annan en contingency plan an plas pou nou bann etidyan ki aletranze, an ka i annan okenn lensidan on a global scale ki cut- off okenn zanfan Sesel from zot landrwa natif zot pei natal?
Mon dezyenm e dernyen kestyon ki mon anvi demann ou, se ki letan moral nou bann etidyan e zot paran eski i annan gran lapeti pou letid tersyer an se moman, pou letid tersyer sirtou aletranze?

E ki ou, ou departman, ou lekip, zot fer pou donn sipor ou moral ankouraz nou bann pou etidyan, pou re devlop sa ferver ki zot in toultan annan pou reach pou sa ledikasyon la ki nou pei i sitan bezwen?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

CEO wi.

CEO NADIA LAURICOURT Mersi Mr Chair, e mersi Onorab.
Lo kote mon pou al direkteman lo dezyenm pwen ki baze lo contingency plan, pou bann overseas.

Ofet i en keksoz ki nou’n pran li an ka, depi lannen pase nou’n travay lo en plan ki nou apel Overseas Contingency Plan, lo kote lazans ki’n devlope.

E letan in fini fer sa nou, nou’n anvoy kot partenaire sirtou nou kon ne i konsern etidyan aletranze, so nou lyez egalman avek nou partenaire parey kot DFA kot nou fer zot osi vwar e si i annan okenn keksoz pou kapab azoute or e get back to us.
Nou’n travay lo en first draft, nou pa ankor finaliz li.

Me nou espekte finaliz li tre byento.

Once ki nou ganny bann feedback ek nou bann Parey nou stakeholders.

konnen overseas menm si nou vwar agency, nou pe manage nou bann manrmay nou pe administre zot fund and the training, nou depan osi lo lezot partenaire.

lensidan, menm Dan lepase wi in arive bann ek lanmor wi, kot me selman avek kontak ek kolaborasyon nou bann partenaire nou kapab sort li out e keksoz in pas byen.
Nou an kontak avek en kantite lokal oubyen partenaire aletranze.

isi Lo kote moral nou bann etidyan mon pou get li dan de laspe en.

Sa bann ki existing oubyen bann use ki pou ale.

Nou konnen poudir nou annan sa bann etidyan ki aletranze, 81 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 menm bann ki Sesel, ek sityasyon COVID i pa fasil, ok?
Akoz i annan en kantite restriksyon, me at the same time, nou konnen poudir pa tou etidyan ki kapab follow en training swa online ok. E se sa ki parfwa nou as the agency nou pou bezwen atraver nou bann desk officers ki nou apel bann desk officers, nou bezwen aport sa soutyen moral nou bann etidyan.

Nou kot lazans nou pa travay 8 _ 4er ok?


menm apre ler oubyen menm pandan weekend ou pou vwar nou bann dimoun pe call oubyen si i annan en keksoz nou bezwen attend to, nou bezwen attend i konsern byennet nou bann etidyan.

to, akoz E letan nou bann etidyan i aletranze se nou ki responsab zot.

So nou bezwen fer sir poudir zot byennet i ganny taken care of.

I annan etidyan ki kapab cope, kot zot moral i ase bon i ok. Me nou pou annan bann etidyan osi ki pou li i vwar serten difikilte, pou li kapab cope.
Prezan si ou pe demann mon bann nouvo etidyan ki pou ale, wi nou annan plizyer zot en bon pe zot, zot pe look forward pou ale, pou al konmans zot letid.

Oubyen swa zot konmans li la online parey ki nou pe dir e termin li as we go along.

So ou pou annan en mix feeling lo kote bann etidyan ki pou lale.

Me selman nou o nivo de agency nou esey nou mye pou vwar ki mannyer nou kapab ed nou bann etidyan.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Hoareau.

HON JOHN HOAREAU Mersi Mr Chairman.


Mr Chairman mon ti anvi konnen si ANHRD pou reviz son formil lo lafason ki zot akord full scholarship avek bann etidyan oubyen partial scholarship.

Akoz mon pe dir sa akoz si ou follow sa line of agument la, si en dimoun i annan en ‘A’ Star, en ‘B’ avek en ‘B’ i fer li i 28 pwen.

Me si en dimoun i annan en ‘A’ en ‘B’ avek 2 ‘C’ i fer li 30 pwen ki ganny outright scholarship.
Me selman ler ou pe ,get sa de ka, sa dimoun ki i annan li en ‘A’ Star, en ‘B’ avek 2 ‘B’ i bann grad ki Liniversite i bann grad ki liniversite i aksepte me si en grade.

conditional Souvandfwa ganny conditional admission si ou annan ‘C.

ou 82 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 So alor ant sa de etidyan sa enn ki annan ‘A’ Star avek 2 ‘B’.

i sa best student.

Me selman i pa ganny en full scholarship.


Dezyenm kestyon mon ti ava kontan ki panel i donn en leklersisman Bann lo Bilateral scholarships, laplipar sa bann scholarships i bann pos graduates scholarship.

la.

Akoz ki, ki zot pa antre dan en form proaktif avek sa bann dimoun ki pe - oubyen sa bann pei ki pe donn sa bann scholarship, pou ki zot donn osi undergrads?

swa responsabilite Trwazyenm kestyon mon ti kontan ki Zot osi pran kont se ki Human Resources dan en pei i pa zis I en shared Gouvernman.
responsibility ki sekter prive, osi swa bann lantrepriz pa Gouvernman Gouvernman bann lantrepriz dan pei i devret pe ede ladan.

Akoz ki zot pa proaktiv pou sey gete si zot kapab annan en fason, pou an se moman la nou Corporate Responsibility Tax, me si ti ava annan en metod ki zot ti kapab tap into sa bann lorganizasyon pou ganny serten resours pou kapab adisyonn avek sa ki i annan, pou Gouvernman kapab anvoy bann zenn etidyan al etidye deor?

Mersi.

napa MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis wi.


MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou sa 3 fondamantal, ki adres direkteman en diskisyon ki’n fek pase posibleman semenn pase, tou le 3 pwen e mon kontan letan bann Onorab i lev bann pwen ki adres mon bann filozofi.

Mon vwar sa enn i konmsi ou a dir ou’n pran mon ti note book.

Sa 3 sa zafer pwen i enportan vre ki inisyal vre vwar sa.

Akoz e la nou pe dir nou pe dir.


Ou konnen i zis parey dan Olympic ‘A’ Star i toultan well Gold i pou toultan par lao Silver regardless ki kantite Gold ou annan.

Ou kapab annan en Gold ou pou pli par lao en latab ki se li ki i annan dizon 75 Silver.

An term latab meday tablo meday.

la ou’n zisteman atak sa filozofik ki mon krwar wi fodre gete ladan sa.

E Akoz otherwise i defavoriz annan de ler bann etidyan ki pe perform lo en nivo ekselan.
Dezyenm pwen, Bilateral wi we mwan mon’n demann avek CEO pou nou antre dan sa diskisyon e sa i mon pou link sa de pwen ansanm Bilateral ek sa dezyenm pwen Resours Imen ki 83 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 fodre nou annan nou zis en zofisye ki al rod lo scholarship.

Esper scholarship vin arive.

Fodre li osi nou pe devlop scholarship nou pe dir be ok Bilateral pe donn nou sa, annou antre dan en dyalog ek zot annou koze pou dir zot petet, sa pa e pli boner ti annan sa pwen ti leve.
Sa pa demann Sesel nou pa bezwen sa ladan.

So nou pa al rod sa ki nou petet nou vwar i meyer pou devlopman pei.

E anmenn sa paralel avek sa bann lazans prive akoz lazans prive osi, finalman bann graduate arive, esper bann graduate arive pou travay.

esper pe Alor ki mannyer nou al kot zot pou nou al devlop scholarship ansanm avek zot?
Mon krwar lai annan en gap ki ou 2 dernyen i adrese e fantastik savedir nou pe think lo menm laliny lo sa kote, e mon krwar si demen nou vin avek en sipor pou rod sipor pou sa nou pou gannyen.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Samynadin.

Onorab HON KELLY SAMYNADIN Mersi Mr Chair.

Bonn apre midi Minis, PS e delegasyon ANHRD.


Mon premye kestyon vi ki ANHRD pe nepli ofer sa eski posibilite part-finance, Gouvernman ANHRD pa pe mazinen pou ofer bann soft loans atraver Labank Santral, pou bann paran ki enterese pou zot finance letid zot zanfan?
Dezyenmman mon ti a kontan konnen ki kalite kominikasyon in annan ant ANHRD avek Liniversite Sesel, pou ankouraz plis etidyan pou konsider bann courses ki sa liniversite pe ofer, an vi ki i pe kout ki pou kout pei mwens ki bann scholarship an deor?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis wi.

MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou sa kestyon.

Sa pwen part- finance nou’n deza met sa dan lanmen Minis Finans pou konsidere.

Akoz i vre i annan osi menm bann paran ki deza annan zanfan pe etidye.
Avek sa problenm COVID zot pe eksprim en dezir pou zot ganny asiste par lazans.

Me kapasite lazans pou lemoman pa pou kapab fer sa.

Alors nou pe rod nou’n deza met sa a latansyon, Minis Finans, ki pe konsidere.

E mon’n sap ou dezyenm pwen silvouple.

Ou dezyenm pwen in sap mwan.

84 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 MR SPEAKER I lo kominikasyon avek UNISEY ek ANHRD pou labours.

MINISTER JUSTIN VALENTIN Zisteman, zisteman Liniversite nou an konversasyon avek liniversite.
E liniversite i enn sa laans Liniversite Sesel, i pou enn sa lenstitisyon ki si nou okip li byen i pou ede zwe en rol fantastik dan Devlopman Resours Imen dan Sesel.

Nou pa pou fer li, li tousel zisteman, li osi i pou bezwen rod partner, me selman i kapab vin i kapab fer bann keksoz twinning a longer ditan.

E nou pe bouz dan sa direksyon.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab Lemiel.

HON SYLVANNE LEMIEL Mersi Mr Chair.

Bonn apre midi Minis avek ou delegasyon.


Minis parey mon ti demann ou taler pou IECD, mon ti a kontan konnen dan reform si i annan okenn koze oubyen okenn desizyon ki pe ganny pran - menm si pa la deswit pou zot revwar rol ANHRD?

Eski i pe reste parey i ete ouswa zot pe mazin sanz en pti pe son rol?

Anba dan sa R302 milyon ki zot dir zot pe depanse, ki kantite larzan ladan ki zot pe pey Liniversite Sesel pou bann courses ki pe ganny fer?
Apre CEO ou’n nonmen poudir i annan 81 etidyan an 2019, 137 an 2020 ki ankor pe espere pou al letid aletranze.

Eski sa sonm larzan ki nou annan la, ki ladan 167 milyon ou’n dir al pou 601 etidyan ki pe etidye - koriz mwan si mon mal.

Eski tou le 218 letan nou met ansanm pe ganny sans ale pandan sa lannen 2021, eski zot tou pou ale?
ler E parkont li osi annan serten pti konplent par bann paran e osi zanfan, ki dan lepase ler bann etidyan par egzanp i fini A Level zot ti ganny plase dan en lekol, al teach al zot ziska liniversite ;- mon konpran tou dernyerman sa pa’n materyalize bann zenn etidyan zot ankor pe asize kot zot ni en pti allowance naryen, zot ankor pe espere.

Eski ANHRD ki responsab sa Minis?

E si wi ki difikilte zot in gannyen pou kapab fer sa?

kapab Dernyen pwen i konsern lasirans.


La nou pe koz lasirans ki kouver bann etidyan letan zot al etidye.

Minis i annan serten ka spesifik ki’n arive ek serten etidyan letan in liniversite, ki’n arive ki’n ariv zot en maladi zot in al lopital e al dan sa lopital ou anmas en 85 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 lenfeksyon sa dimoun i vin malad i perdi en kote lebra whatever happens avek sa dimoun.
Me ki sa lasirans mon pe ganny en konpran petet CEO ou ava koriz mwan - mon pe ganny en konpran sa lasirans ki kouver sa bann etidyan ki al liniversite la i annan serten keksoz ki pa pe kouver sirtou akoz i annan ka isi dimoun ki’n perd lebra ler in vin liniversite.

serten in annan keksoz sa lasirans pa kouver zot.


Mon ti a kontan en pe leklersisman osi lo la e si vre i pa kouver ki bann laranzman petet pe fer pou kapab enkli tou keksoz dan sa bann lasirans ki zot pran pou nou bann etidyan ki al etidye deor?

Mersi.

Me MR SPEAKER Mersi.

Minis wi.

MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mon pou pran premye kestyon e apre mon pou fer en komanter zeneral, ki apre i ava madanm Lauricourt pou kontinyen.
Mr Chair annefe ak fwa landrwa mon ariv dan en nouvo, premye keksoz ou bezwen fer en evalyasyon.

E fer en letan mon mwan evalyasyon, mon osi fer bann propozisyon baze lo levidans ki mon annan.

Wi in neseser pou revwar pou revwar ler nou dir revwar i pa vedir ou pe al sanze, revwar i vedir annou gete annou dekouver en kou sa zafer, annou gete ki pe al arive.
Ou’n annan en lentansyon pou revwar fonksyonnman ANHRD, zisteman pou fer li vin li efikas pou fer li reponn bokou sa bann keksoz ki ozordi nou pe demande.

E nou bezwen realize osi ki ANHRD pa fek fer ;- pa fek fer i annan bann propozisyon pe vin zoli propozisyon pe vin bokou e souden.

Me nou bezwen realize poudir ANHRD in la en pe letan.
bokou bann Me nou, mwan zisteman mon pe mon pou lead la ANHRD ver sa prosesis ki i transformen i reponn pli byen lapel, lapel bann pei, laspirasyon laspirasyon si oule laspirasyon bann etidyan, me byensir bann laspirasyon ki anliny avek devlopman sosyete.

Donk mon pou lead sa prosesis pou fer ANHRD vin pli efikas byensir.

Mersi.

MR SPEAKER Wi i annan Madanm Lauricourt.

lezot pwen.

CEO NADIA LAURICOURT 86 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Mersi Mr Chair.
Lo kote sif ki mon’n donnen, konsernan sa 81 ki nou annan ek sa 137 for this year now.

Letan nou pe pran kont sa 81 oubyen sa 137 la en, i konpri plizyer group bann manrmay A Level ki’n fini SALS.

Bann manrmay ki dan lekol prive me ki Seselwa ki meet kriter, bann manrmay ki dan pos-segonder, bann manrmay ki meet kriter eskiz mon lo kote tou le de, dan SALS e bann lezot.
Nou annan osi lo kote PCs sa ki nou apel Best Five avek President’s Cup ki tousala i antre anba la, bann ki’n defer en lannen, ki pe pran lot lannen e parey mon’n fer resorti oparavan i depandan ou cohorts ki ou annan.

Ou annan de cohorts par lannen ki ou ganny bokou plis ki kalifye, ou annan osi ki ganny bokou mwens.

So tousala i form parti lo kote sa sif.

Akoz nou annan 10 9 or 1 10 PCs e nou bezwen fer sir poudir nou annan sa 5 sak avek President’s Cup.
Lo kote UNISEY, konbyen pou sa lannen nou annan 41 milyon anviron, 41 milyon, ok?

MR SPEAKER Lo kote lasirans sa?

Non, non lo kote peyman pou UNISEY.

MR SPEAKER Non, non mon pe - CEO NADIA LAURICOURT Lo kote lasirans, nou annan nou tou le lannen nou renew nou insurance.

Nou reget nou lasirans.

Wi tou etidyan nou kouver li, at the same time i ou depandan depandan pei i demann en lot lasirans as well.

Now si liniversite i annan sa demann, lazans i toultan donn lasistans pou kouver sa as well.
Lo kote lasirans petet lo sa ka spesifik ki ou’n fer remark, mon pa ti a kontan al tro an detay akoz i annan bann keksoz ki petet i en pe sansib.

fer Me selman ki mon ti a bann Manm kontan okouran, lazans in pran swen tou lasirans, sa ka partikilye.

E menm i annan li bann extras ki nou’n fer.

cost Me selman the issue se ki the claiming of the insurance, akoz si lazans ki pran ka tou peyman definitivman akoz nou osi nou annan bann serten.
Me selman i en keksoz ki mon pa ti kontan pran li ouvertman la please.

CEO NADIA LAURICOURT MR SPEAKER 87 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Mersi, mon krwar nou a kapab pase.

Sorry ou’n korek?

HON SYLVANNE LEMIEL Non CEO in dir nou bann kategori lekel depi 2019, ki kategori, be konbyen sa 218 ki pou ale la an 2021?

Mersi.

MR SPEAKER Wi madanm Lauricourt.

Si ou kapab adres sa.

CEO NADIA LAURICOURT Parey ki mon’n dir dan sa 81 i annan diferan kategori en?
Now i depan entry Liniversite.

Apre i depan bann letters of i offer ki bann etidyan ki gannyen.

Ki nou pe remarke right now egalman, i annan bann etidyan ki pe dir ou, an vi sityasyon mon ti a kontan swa mon tenir mon al apre oubyen si qualify etranze in refer li local.

Tousala nou aksepte pe So pou mon dir ek en sif la, ale ki konbyen egzakteman, i pou letan nou’n fini bann diskisyon.
Akoz apre sa nou sipoze zwenn ek bann etidyan bann cohorts kot nou pou met zot a ofet avek sityasyon e nou’n dir fodre wi i annan field study.

Kot nou pe ankouraz bann etidyan pran nou priyorite field of study.

nou priyorite Me i tou depan bann lof - letter of offer e kondisyon.

I annan bann pei ki ankor fermen.

So tousala i bann pwen ki nou pe tenir kont avek nou bann etidyan.

Me bann etidyan pou ganny plis detay, letan nou pou organiz rankont pou zot.
Avek plis lenformasyon ki nou pe plan pou nou donn bann piblik apre.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Labrosse.

HON RICHARD LABROSSE Bonn apre midi Minis.

Bonn apre midi delegasyon ANHRD.

Espesyalman Madanm Lauricourt en zanfan Plaisance Mr Speaker.

Vwala akoz mon dir mon bastyon i en bastyon entelizan.

Mr Speaker, e sa osi byensir pou sa rezon ki nou annan 3 Manm Lasanble ki sorti Plaisance Mr Speaker dan sa Lasanble.
Mon pe demann mon madanm kestyon prezan, Lauricourt a se moman la i annan bann etidyan ki’n vini sorti fer zot letid dan lavyasyon mon konnen en bon pe.

Me selman i annan enn de dan mon distrik ki’n met devan mon ki i annan sa part finance zot sipoze peye.

Mon pe gete la dan 88 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 sa moman en pe difisil la, eski zot in ganny en konversasyon avek sa bann etidyan pou zot kapab revwar en pe mannyer zot pou finans sa peyman?
Apre mon dezyenm kestyon i lo ‘current challenges’ ki mon pe get ou departman i en departman en pti pe vreman serye I mean vreman enportan dan devlopman Sesel sirtou.

Mon’n vwar dan ‘current challenges’ zot pe dit ou zot pe ganny serten problenm avek konstri Bidze lo serten aktivite.

Mon t a kontan konnen kwa sa bann aktivite ki pe ganny afekte avek Bidze?
E lo dernyen kestyon ki mon ti annan i ‘other uses good and service’ lo progranm 2, i annan en honorarium and awards, 2020 nou ti vwar en sonm ladan me la nou pa pe vwar.

Si ou ti kapab donn en pti pe plis lesplikasyon lo sa.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

CEO NADIA LAURICOURT Now, mersi byen Mr Chair.

E mersi Onorab.

Lo kote part- financing en wi nou annan nou bann etidyan ki lo part- financing.

E part financing i ganny en antas avek serten I annan serten diskisyon, kondisyon.
Akoz part-financing i annan osi en lenpak lo Bidze.

travay ki’n serten konmanse avek nou bann partenaire.

Me selman lazans li menm i pa i napa sa manda pou li donn part-financing.

Oubyen parey ki nou pou dir en pti loan or whatever.

Non akoz nou, nou osi nou depan lo Bidze Gouvernman.

So nou ki nou demann bann paran at least pou eseye, pou al fer bann demars opre bann labank.

Bann labank commercial and everything, kot zot kapab ganny asiste lo kote part-financing.
Akoz part financing i vreman annan en lenpak.

Si nou pou konsidere pou the agency sa donn pou scholarship bann ki merite ki meet kriter.

anpes nou Akoz en keksoz ki nou pe bezwen pe mazin byen e part financing.

Se ki li i bann etidyan ki pli most of the time petet ki pa’n meet sa kriter, me depandan sa larzan ki nou annan nou donn en part- financing, ok?

So i en pti pe dan sa laliny.


Lo lo kote lot kote ‘challenges.’ Wi nou pa’n kapab fer detrwa nou bann aktivite petet en aktivite mazer ki nou ti pe plan pou nou fer se sa award kot nou ti envit bann MDAs pou 89 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 partisip dan award pou nou kapab idantifye bann best practices ki annan dan bann landrwa travay.
E baze i ti apel HRD Award e baze lo la se ki bann MDAs, bann ki sorti e i ti ouver i ti ouver depandan lo la ti annan serten cost ki nou ti pe ankouraz bann landrwa travay pou fer.

En legzanp i depan kategori small, medium, or kwa.

Me nou konman pri nou ti pe ofer zot training.

Si ou vwar dan ou sesyon petet ou annan en bezwen dan tel domenn se la ki ou servi sa larzan pou ed ou ek ou training.
Me letan donnen ki nou Bidze nou pa’n kapab materyaliz sa, menm si nou ti’n fini al bann vizit dan bann le tablisman travay.

Apre nou annan osi nou bann lezot aktivite.

Par egzanp nou al fe nou bann lezot talks kot nou abitye ale.

So li osi nou pa’n kapab fer li.

Apre enn ki nou ti abitye fer tou le lannen, se ki kot nou ti zwenn ek tou nou bann etidyan ki’n retourn dan pei, la kot nou ti welcome zot officially.

Sa osi, in vi en lenpak kot nou pa’n kapab fer li sa lannen an vi problenm bidzeter.
MR SPEAKER Avek Onorab Romain.

sa mersi madanm.

HON RICHARD LABROSSE I annan en kestyon i pa’n reponn, lo a ‘other use and lo programme 2 services’ honorarium and awards.

Zis mon ti anvi konnen kwa sa, akoz nou pa pe vwar li dan sa lannen.

Thank you.

MR SPEAKER Wi ou adrese madanm.

CEO NADIA LAURICOURT Onorab ok sa sete sa award en.

Sa award ki nou ti plan pou ou donn bann work organisation anba diferan kategori.
Se sa ki nou apel sa HRD award ki ‘n ale letablisman, me dan bann selman nou pa pe kapab donn zot sa pri.

Konman en pti courses en pti attachment eksetera.

Thank you.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Romain.

HON GEORGE ROMAIN Mersi Mr Chair.

Bonn apre midi panel.

CEO mon’n tann ou on krwar more or less ou’n reponn en pti pe, mon kestyon ki mon ti pe al demande.
Me selman vitman ankor lo la, mon a zis demann ou vi ki’n annan bokou bann etidyan ti sipoze pe 90 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 al Malaisie sa mon krwar la mwan Me, Me ki pe vin la sa lannen.

Mon anvi zis konnen si posibilite sa bann etidyan pou ale e si zot pou ale kan zot pou ganny dir ki zot pou ale?

Akoz zot en pti pe dan dout pu lemoman akoz si kekfwa zot bezwen prepar zot lespri, ou konnen lespri moral?
Apre mon pe demann CEO si ennler zot kapab fer en pti pe enterakte plis ek annan zenn ki ti akoz zot pa tro konpran ki pe pase, alors kit sa kominikasyon avek zot.

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi.

Madanm wi.

CEO NADIA LAURICOURT Mersi Mr Chair.

E mersi Onorab.

Lo kote manrmay bann etidyan ki pou ale en dan nenport ki pei whatever, petet sa lannen in en pti pe diferan lannen avek presedan en.

In diferan an vi ki sityasyon.


bann nou letan Normalman no ganny nou rezilta boner by Fevriye mid February nou deza pe meet ek nou bann etidyan diferan group, kot nou donn zot tou sa lenformasyon kote zot pe ale bann prosedir eksetera.

Me sa lannen in diferan.

In diferan osi ki’n link avek Budget.

Pou nou kapab fer bann etidyan ale nou pou bezwen Bidze.
Akoz enn fwa ou konmans fer en process pou scholarship pou ale, even for Malaysia oubyen nenport ki landrwa, ou bezwen konmans serten peyman pou bann process.

So ekonomik.

in difisil, an vi ki Me sityasyon selman la wi, mon espere poudir mon kapab ganny zot sipor pou Bidze e a benefisye tou nou bann etidyan pou ale.

Lo kote kominikasyon, i en pwen ki nou’n diskite.

Wi i annan serten mankman.


Wi ou bezwen amelyore e se sa ki nou pe met an plas serten stratezi, serten striktir an plas pou e de improve sa kominikasyon.

Sa i en pwen ki lazans pou work upon.

E mon krwar in future nou a kapab amelyore.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Pillay.

HON SEBASTIEN PILLAY Mr Mersi Mr Chairman.

Chairman nou pe konsider Bidze en antite ki ekstrememan enportan pou pei, me osi i en Bidze ki swiv si oule travay ki mon parti dan Gouvernman in toultan met lanfaz lo la.
I en devlopman resours imen e devlopman avanse nou resours 91 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 imen.

E la anndan dan nou Lasanble i annan plizyer dimoun ki’n benefisye atraver labours Gouvernman.
Mwan menm enkli manmzel Lauricourt, Madanm li menm, Lauricourt, Minis Onorab Hoareau, Onorab Monthy, Onorab Samynadin mon krwar annefe en kantite nou la benefisye atraver sa bann labours, e nou remersye tou bann dimoun ki’n travay a en moman donnen pou ed nou ariv kot nou’n arive, pou achieve bann keksoz ki nou’n achieve.
kont Prenon sa Mr Chairman, premye kestyon ki mon le demann Minis, Minis ou pe ganny I mean Minis nou pe ganny bokou kestyon e bokou lenformasyon pe sorti kot dimoun lo bann konsern ki zot annan, vizavi interface ki annan ant ANHRD avek bann etidyan ki lo letid.
lentansyon Kwa ki relman Minis ou annan fer pou improve avek sa Bidze ki ou pe gannyen, pou ki annan en pli bon enteraksyon ant bann etidyan, swa bann ki pe al kalifye par en labours, swa bann ki’n fini kalifye pou ganny labours, ouswa bann ki lo en Akoz labours aktyelman?

mwan menm mon la mon pe text plizyer resevwar plizyer ki apre mesaz bann paran ki pe demann mon pou met sa pwennvi devan ou Minis.

Premye kestyon ki mon annan.


Dezyenm issue ki mon le raise konsern sa mon pa konnen si zot in adrese Minis konsern sa group etidyan ki ti sipoze, Prezidan Ramkalawan ti zwenn avek zot pou al fer sa letid, an relasyon avek diskisyon ki ti fer i annan plizyer paran ki’n eksprim zot konsern, par lefe ki i annan ki’n fini part finance sa bann letid.
Eski dan sa Bidze anba sa 302 milyon, sa bann etidyan ki la pou kapab proceed lo zot overseas lo zot studies, baze lo e bann bann assurances Prezidan commitment Larepiblik ti donn zot?

ki Mon annan en konsern vizavi bann striktir entern ki egziste, lo lafason ki etidyan i ganny lenformasyon.

E sa ki mon pe demann ou Minis fer oubyen CEO, Bidze provizyon pou ki zot annan en sistenm an plas pou ki zot gard bann prospective, mon pe koz prospective candidates okouran kwa ki pe pase.
i E mon konnen i annan bann diferan group ki ganny formen, par egzanp bann group WhatsApp, ki bann etidyan in mansyonn ek mwan ki zot form par.

Me ki zot santi ki zot pa 92 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 gannyen atraver sa bann kour.
ase lenformasyon sa partaz Eski ou annan bann zofisye ki pou ganny met a dispozisyon bann etidyan, pou kapab bann lenformasyon e donn zot sa bann zot bezwen, pou ki zot pa al seek it elsewhere e ki apre zot pa ganny the correct information an relasyon avek zot letid?

Mersi Mr Chairman.

lenformasyon ki MR SPEAKER Mersi Onorab.

Wi Minis.

MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou ou kestyon.


Mr Chair pou mon interface avek etidyan, pou konmans depi ler - zot i devret konmans depi dan lekol segonder pou fer zot konpran sa prosesis ki vedir en Government scholarship.

E apre pou eksplik zot carreers guidance pou fer ki zot konpran dan ki zot pe angaze, pou konpran devlopman pei, pou zot osi bann etidyan fer bann swa ki relevan e bann swa ki pou permet zot bouz devan.

E i kler, i kler ki dan ki sa pa’n neseserman ganny fer parey i ti devret ganny fer dan lepase.
Akoz ou vwar annan de ler ou vwar bann etidyan ki dezoryante ki dezoryante, e i pou mon parey mon dir devwar prezan konman Minis Ledikasyon pou fer sir ki nou reoriyant vann etidyan, pou fer zot konpran ki pe arive.

nou bezwen E pou osi etabli en metod efikas byensir avek diskisyon akoz gete egzakteman ki manke, la mon pa pou kapab fer bann gran prononsman, me selman mon pou donn sa gran liny sa gran liny ler sr ki wi nou pou al gete egzakteman kwa ki zanfan pe espekte ek sa lenstitisyon.
E ler nou’n konpran sa kapab pou byen, nou definitivman bann fer propozisyon bann propozisyon solid.

ki An se ki konsern bann Prezidan komikman Larepiblik ti fer letan i tin fek Prezidan Ramkalawan ti fer letan i ti zwenn bann etidyan, konman lazans, koman Minis wi bann komikman i ankor la sa bann onor nou pou komikman ki nou ti fer avek bann etidyan.

Me sepandan i annan bann i kapab osi annan bann sirkonstans ki sanze.
Par egzanp i annan bann landrwa kot zanfan ti pou ale, petet lenstitisyon i ankor frenmen, e nou, nou pa pou kapab fer nanryen dan sa kote.

Me selman bann etidyan ki nou ti 93 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 zwenn sa komikman ki nou’n reste en fer avek zot, komikman, en i komikman.

reste i Mon pa konnen si, oule dir en keksoz lo part-financing.

les madanm Dakor mon a Lauricourt dir serten keksoz avek part-financing.

Mersi.

CEO NADIA LAURICOURT Thank tou Minister.


Zis pou add en pti keksoz lo kote part- financing e parey ki mon’n dir oparavan sa lannen wi in annan serten retar, an vi bidzeter.

Me selman nou ti advise nou bann etidyan, avan ler ou fer en peyman okenn peyman espere.

Akoz i annan bann prosedir ki bezwen ganny swiv.

Nenport ki i kote kot ou pou ale, menm ki zot pou ale pou al etidye zot pou annan bann prosedir ki nou bezwen attend as well.
ki in zot So nou pa espekte bann etidyan fer bann peyman avan, san ganny aprouvasyon pou konmanse.

E i vin difisil apre letan ki zot in konmans bann komikman ki zot vwar zot finansyerman difisil.

fer sa Nou advice pou bann etidyan se ki, wi la nou Bidze vwala, la nou pou al angaz vreman dan sa kominikasyon ek nou bann etidyan lekel ki pe ale eksetera fer sir poudir bann etidyan wi sa ki’n pare i ale.

But at the same time nou met lanfaz lo annou swiv bann prosedir osi an plas.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.


Wi Onorab Pillay.

Ki sa ki i pa’n reponn?

lo sa Mon HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Chairman.

Mr Chairman mon le ganny en dernyen presizyon kestyon.

apresye larepons Minis premyerman akoz mon konnen ou annan travayer dan ANHRD ki travay en kantite, pou kapab kit abreast avek bann etidyan e bann legzizans ki bann paran i annan, me sa ki mon santi se ki ou napa ase sipor ki sa bann travayer menm pe gannyen.

E mon krwar se sa en keksoz konman Minis ou bezwen pe gete.
Me ler nou vin lo sa pwen ki nou’n souleve la, lefe ki ti annan en commitment ki ti’n ganny fer ek sa bann paran, bokou paran in fini ale in al pey sa initial fee la.

In fini peye.
In fini peye.

Akoz zot ti’n krwar poudir sa commitment ti en underlying commitment mon krwar ANHRD e ou menm Minis ou annan en issue lo ou lanmen ki ou pou bezwen zwenn avek sa bann paran pou regard dan sa 94 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 sityasyon akoz i annan paran i dir ou in fini peye, in pey son initial fee vizavi sa ki’n arive mon konnen CEO ANHRD in koz lo la me sa i leka e i annan paran ki dan sa pozisyon.
Prezan an se ki konsern sa kestyon Bidze ki ANHRD in gannyen mon ti le ganny en presizyon avek Minister Finans vi ki PS Thesee i la, eski sa Bidze in pran konsiderasyon ,si ki annan bann fluctuations dan bann sanzman, dan kantite larzan ki en etidyan pou bezwen depanse, dan en nouvo letap ;- kot bann mon bezwen espekte ki lefe ki nou lekonomi osi pe soufer, lekonomi lezot pei kot nou bann etidyan i trouv zot i kapab dan menm pozisyon, eski sa in ganny pran kont ler nou’n prepar sa Bidze pou ANHRD?
Oubyen eski sa i en keksoz ki nou pou bezwen kontinyen regarde de-pre e revwar, as we go along, pou asire ki nou fer sir ki nou donn sipor neseser nou bann etidyan ki fully-funded Government Scholarship pou li kapab achieve son lobzektif dan liniversite kot i trouv li.

Mersi Mr Chairman.

en lo MR SPEAKER Mersi Onorab.

Wi madanm.

CEO NADIA LAURICOURT Mersi Mr Chair.

E mersi byen Onorab.


Now si mon pe retourn en pti pe lo meeting ki ti ganny fer en sa meeting ti viz bann A Level ki’n deza meet pwen sistenm pwen.

So nou ti napa bann part financing ki ti enkli ladan, ok?

Now part-financing an toultan i annan prosedir avan ler en case i ganny aprouv oubyen en manrmay i ganny dir, ok you are going.

Zot bezwen soumet bann dokiman, i pas devan i tout en prosedir ki ganny go on.
Kan i ANHRD pa donn ou sa dokiman poudir ou you will be assisted, oubyen you will partially-funded, nou pa kapab dir poudir nou kapab oubyen nou al peye.

Nou toultan dir annou atann les prosedir pase once ou ganny sa konfirmasyon sa commitment, la ki ou kapab fer bann prosedir.

Me i pa anpes ou konman en etidyan vwar i bann courses ki nou annan.

Oubyen kote zot pwen lentere i ete.

Wi nou osi nou’n serten ganny kominikasyon ek etidyan ki dir ou mon’n fini pey mon accommodation pou 6 mwan.
E sanmenm sa ki nou pe dir zot.

Be pey ou’n accommodation now?

Ou napa en case.

akoz al Nou case pa ankor fer.

Fodre zot respekte en pti pe the 95 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Sa i procedure as well.

enportan ki petet bann etidyan i bezwen aprann respekte en pti pe prosedir an plas.

Lo kote Bidze sa ek PS a kapab.

MR SPEAKER Wi Bidze PS, ki pou fer wi.

PS DAMIEN THESEE Mersi Mr Chair.

Bonn apre midi.

Bidze in ganny prepare lo tou lesanz ki’n deza depresye.
Savedir nou ti’n forecast apepre R22 pou en Dolar Americain.

Savedir nou pa espekte annan okenn issue avek finansman bann labours, oubyen bann stipend ki i annan pou sa lannen.

Akoz nou konnen ki avan sa sete R15 apepre en Dolar.

apre E pandan 2020 zot ava rapel nou ti retir apepre R40 milyon dan Bidze ki nou ti bezwen en siplemanter, pou kouver bann depans ki’n ganny fer.

Akoz en etidyan osi i ganny set an deviz etranzer ki zot pa ganny afekte as such.
donn E dernyerman zis pou azoute ki pou asiste bann lo etidyan already ki deza labours part-funding, nou’n travay lo en proposal ki nou pe diskit avek Labank Santral ki apre nou met avek bann Labank Komersyal ki mannyer bann labank i kapab come in pou asiste sa bann etidyan ki deza lo labours, ki pe ganny difikilte ;- bann ki’n deza fer zot prop finansman pou zot prop labours.

Akoz bann ki part- funded Gouvernman ti donn en komikman pou en poursantaz.
Me bann paran in vwar zot difikilte pou sa poursantaz ki zot, zot sipoze peye akoz devalyasyon.

annan demann ki’n ganny mete kot Minister Finans.

Nou pa’n vwar nou dan en pozisyon pou asiste okenn paran avek zot bann part-funding.

Selman nou le travay avek en keksoz pou fer bann labank kapab donn sa lasistans.

E nou espere bann prosen semenn oubyen mwan ki vini kapab donn en proposal.

Mersi.
Mersi.

So Sanmenm sa i la Labank Santral i pe fer diskisyon avek Commercial Bank savedir don nou dan sa detrwa mwan ki vini.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab Georges.

HON BERNARD GEORGES Mersi Mr Chair.


Mr Chair mon ti a kontan repas en pti pe lo en kestyon ki ganny demande, ki mon’n krwar ki mon’n konpran, si mon’n byen, commitment ki’n ganny donnen tann 96 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 pou bann etidyan ki pou al deor pe reste, me ANHRD pe demann avek bann etidyan respekte bann lareg ANHRD ek sa bann liniversite laba deor, akoz i annan en bann ki kantmenm zanfan in parey isi liniversite pa ankor pare pou aksepte zot.

Eski mon’n byen konpran sa?


Mon vwar Minis ek madanm Lauricourt pe nod, alor mon mazinen byen konpran.

ki mon’n Akoz i en size parey zot konnen ki en size aktyalite.

Toulezour nou ganny manrmay ki fristre ki zot pe esper ale, e zot anvi konnen.

Mon anvi ki zot konfirmen ki ANHRD pa pe met okenn bar dan larou personn.

Sa ki’n ganny konfirmasyon pe ale, subject to zot pou resevwar zot.

liniversite pare pou take-up Mr Chair mon annan 2 kestyon prensipal.

Enn se scholarships.


Nou’n tande ki nou pa’n proaktiv konman en pei, bann scholarship ki’n ganny ofer dan bokou ka par bann pei deor.

Eski sa i vre?

E si i vre ki bann rezon e ki mannyer nou kapab konble sa defayans, e fer sir ki bann scholarship ganny taken up, e bann etidyan Seselwa i train, dan sa bann ganny landrwa ki pe ofer scholarships?

E finalman law, pandan ki Registrar Supreme ti isi pou defann son Bidze, i ti dir ki napa sifizaman uptake pou Law.
E, me nou, nou konpran ki i annan kekfwa en problenm ki bokou bann etidyan ki kalifye pou zot study law naturally zot premye preferans nou viv lo en pti pei tre izole, se pou al study abroad e non pa al dan UNISEY.

E mwan mon’n ganny loportinite pou study abroad donk mon konn lavantaz, me mon konn osi lavantaz ki UNISEY i anmennen.

Annefe Minis ti Dean fakilte mon ti teach UNISEY.


E mon konpran ki UNISEY i teach a en very high standard, me ki sir manrmay pa anvi al UNISEY, se akoz zot anvi leksperyans the wilder world.

Ki mannyer nou pou kapab marye sa de keksoz, e fer sir ki sifizaman etidyan i al UNISEY pou konble dezir Registrar Supreme Court, me osi ki ler i posib e ki manrmay in achieve the required standard, ki en scholarship pou zot study law deor.

Mersi Mr Chair.

zot kapab ganny MR SPEAKER Mersi.

Wi Minis.


MINISTER JUSTIN VALENTIN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mon pou adres 97 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 premye kestyon lo ou commitment ou premye remark lo commitment mon espekte madanm Lauricourt in koz lo Bilateral eski vre bann defayans ki’n arive, e apre mon pou pran osi sa kestyon lo law.

Komikman ki Prezidan Ramkalawan ti fer avek bann etidyan i reste.
Akoz nou krwar ki laspirasyon sa etidyan e nou ti vin e Prezidan ti vwar zot zisteman, zisteman mon krwar dan son bann premye mwan ki ti dan lofis, alor i reste.

E lazans, lazans pe fer pou fer son mye.

Me difikilte parey nou ti dir lo konmansman ti annan osi bann fermen partou, partou e menm lemonn ti’n sanz focus en sel kou, konversasyon ti lo konversasyon lemonn.

Menm sa bann etidyan ti pe ale ou pou realize i ti en pe plis lo vaksen ki letid.

Alor in annan petet i annan petet en pe retar.


Me desito la par egzanp la, ki nou espekte ki sa Bidze ganny pase, e nou pou kapab formalite ki konplet bann annan pou fer, e apre byensir nou pou zwenn bann etidyan tre prosennman zwenn bann etidyan, pou koz ek zot pou dir zot next step ki pou arive.

Ou trwazyenm ki ou dezyenm kestyon Onorab, i koz zisteman lo law, e mon pa neseserman, pou adres zis law, mon ti ava osi adres lezot field of study.
E i kler, i kler ki Seselwa par natir ;- sa i en zafer dan kiltir - pa natir Seselwa i kontan vwayaze e bann etidyan ankor i en lot kiltir.

Bann etidyan depi ler i ne, bann ki pe fer mon pou servi sa lekspresyon, bann ki aprann lekol, tou son lavi i ganny dir ‘’aprann mon ker.’’ ‘’Aprann mon boy ler ou ava gran en ava scholarship ou al deor.’’ I viv pou al dan pei, i pou al deor.

I viv avek sa tou son lavi.

I viv ek sa tou son lavi.

E i aprann i donn sa komitman son paran, son marenn, son tou.
ganny ou Donk vre annan de ler konman en etidyan, mwan osi mon get mon konman en etidyan.

Mwan osi ou konn en etidyan e si sa pa arive dan en fason ou a dir i kas ou cool.

Me ki mwan mon siporte e mon krwar menm PS Thesee pou konpran ki mon pe dir i annan twinning programme, twinning programme ki mars tre byen, ki’n mars tre byen.

In akse par egzanp mon rapel ti annan Sussex.

Mwan osi mon’n benefisye par egzanp lo en twinning programme avek I annan ki’n L’Australie.
benefisye twinning programme parey Manchester.

98 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Mon krwar nou bezwen osi al dan sa direksyon e se pou se la kot Liniversite Sesel i vin en lenstitisyon enportan dan sa devlopman.

E mwan ansanm avek lezot Liniversite Sesel ansanm avek petet i annan sipor ki bann Onorab dan konseptyalizasyon, sa fon, mon krwar twinnnig programme i kapab ede rezourd en pe sa tansyon.
pou ede Prezan ki nou pe vwar nou vwar bann etidyan ki i konnen sa field of study i ki pe fer i Sesel.

Alors i konmans konpoz bann field of study ki i pa egziste.

Ou konmans vwar li pe fer and Environment Environment and whatever, law and whatever.

Zis pou li sov Liniversite Sesel.

Me sa i kapab ganny rezourd, mwan mon krwar by i twinning programme.

posibleman petet nou prosen Bidze ki nou ava diskit lo la, i ava en Bidze ki’n atak petet twinning programme, ankor sirkonstans depandan sityasyon pei.
So E twinning programme ou kapab fer li bann model 1an Sesel, 2an aletranze ou 2an Sesel 1an aletranze.

Me selman pou bann etidyan ki’n viv parey mon’n dir son lavi ‘’aprann mon boy, aprann mon ker, ler ou a gran ou al deor ou a ganny en labours ou al deor, dan pei, ‘’ mon krwar sa pou really matter a lot to them.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi madanm Lauricourt pou adres lo scholarship.

CEO NADIA LAURICOURT Thank you Chair.


Lo kote Bilateral parey mon dir o debi nou annan 42, 42 pou lannen pase en, nou pe compile pou sa lannen as well.

Bann difikilte ki nou gannyen sete i annan sa mindset parfwa.

Sa mindset tel pei i pa bon.

So mon tant mon choose sa pei.

Nou annan lot ki petet wi nou fer al kot bann MDAs oubyen nou advertise li.

Me pa tou bann MDAs petet ki pe pas sa lenformasyon ek zot bann dimoun, pou enformen poudir nou annan sa as well.
osi Nou annan nou scholarship pe gannyen ki petet son deadline i very short, i close the closing date.

E sa petet fer ki i annan bann aplikan k pa ganny sans apply as well.

Selman pli gro petet konstrent i pou tourn otour the mindset, pou nou fer konpran bann etidyan poudir sa i wi, me selman annou get li avek en lot lizye as well.

Thank you.

99 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 MR SPEAKER Mersi madanm.

Avek sa nou’n termin kestyon.


E nou pare pou pas lo vot pou Agency for National Human Resources Devlopment lo paz 345 ziska 350 pou en total R315milyon 465mil, Manm ki an faver lev lanmen silvouple.

Okenn ki kont?

Mersi.

Vot lo Bidze pou Agency for National Human Resources Devlopment lo paz 345 ziska 350 pou en total R315 milyon 465 mil in ganny 27 vot pour, 0 vot kont e 0 in Alor Bidze abstansyon.

prouve par Lasanble.

Mersi.


Madanm Clerk mon le zis pou laranzman konfirmen sesyon spesyal avek DRDM i on?

Ok. Mersi.

Avek sa mon a remersye bann zofisye e osi Minis Valentin ki’n la ek nou pou lontan e Sekreter Prensipal Damien Thesee e mon a swet zot bon depar e bonn fen apre midi.

Mersi.

Orevwar mon a demann Lasanble pou reste en pti moman, an plas avan nou adjourn.

Mersi.
Mersi.

(MINISTER VALENTIN AND HIS DELEGATION WAS EXCUSED FROM THE HOUSE) MR SPEAKER ti a kontan retourn Mon Lasanble dan Staz Lasanble, pou mwan pran en pti item.

Bon avan nou ale pou weekend mon zis anvi pran en size ki’n leve, e sa se matter of privilege leve par Leader Lopozisyon konsernan rapor dan medya lo travay Lasanble.
lartik Leader Lopozisyon in lev de pwen lo lartik ki’n aparet dan medya sosyal anba Banner Les Seychellois Hebdo ki nou asosye avek Onorab Henrie ;- enn ti fer dan Lasanble lo en lo komanter dan en sityasyon ek larzan dimoun aze dan bann rezidans ki parfwa zot ganny demande pou kontribye pou aktivite e apre larzan i ganny detournen.

Dezyenm, Leader Lopozisyon dan ti korespondans avek mon lo size deportasyon en madanm avek Nasyonalite etranze.
Mon’n pran an de konsiderasyon akoz rapor lo travay Lasanble dan medya, i ganny adrese the National and Assembly Immunities Act.

Lartik 25 i dir ki en dimoun ki fer en rapor ki ‘‘wilfully e mispresents in any way any proceedings of the National Assembly or any Committee commits an offence.

‘’ Privileges la mon pwen site, leve sa 100 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Lefe ki sa Lalwa i fer referans avek rapor dan medya, i endike ki sa i en keksoz ki devret ganny latansyon.
Me mon abord sa size avek gran rezervasyon, akoz se pa mwan ki dan pozisyon pou donn en zizman lo en Lalwa.

Sa se plito Ziz ki kapab fer li byen.

Lo larzan dimoun aze, rapor an kestyon ti dir ki’n ganny aksepte dan Lasanble ki ti annan en tel sityasyon.

In sit en zofisye ki ti raport lo la dan Lasanble e osi ki Minis ti konfirmen.

Sa parti sa rapor dan mon lopinyon i reflekte sa ki ti pase dan Lasanble korekteman.
the Me lartik ti osi annan sa fraz, ‘’The Opposition protested information was that misleading.’’ Mon pa’n vwar okenn landrwa dan verbatim Lasanble, kot Lopozisyon ti proteste sa e lenformasyon misleading.

deklare Alor mon krwar ki sa fraz pa accurate.

Me selman sa ki mon demann mon lekor eski i ‘willfully misrepresents the proceeding of the Assembly?’ fraz Mon krwar ki sa ‘wilfully misrepresents’ i en ba ase o pou sote.
Mon pa krwar sa lartik pou ganny envoke zis fer en si en zournalis statement ki pa korek les dan en fraz.

Mon krwar i pou i demande ki sa rapor i ganny fer, avek en lentansyon detourn sa ki ti ganny dir e non pa zis en statement ki pa antyerman korek.
Lo dezyenm pwen, rapor (LSH) Les Seychellois dan Hebdo lo deportasyon ki ti arive ti dir ki ‘’The Oppositon has been championing the woman’s cause and is adamant that she is the Authority’s claim that she was involve in drug trafficking.’’ E sa i an relasyon ek sa deportasyon.
innocent, despite Porsyon ki Lopozisyon i petet pe konteste, se sa bout kot ‘’championing the woman’s cause and is adamant that she is innocent.’’ Nou’n tann plizyer fwa kritik Lopozisyon Manm desizyon Gouvernman pou deport sa madanm.

Zot in fer sa dan plizyer term.

Alors sa ki mon demande, eski sa pa egal avek ‘championing the woman’s cause?’ Ler zot in dir ki i pa ti’n devret ganny deporte, zot pe dir deportasyon pa ti zistifye.
Alor mon demande eski sa pa enplike ki zot pe dir i inosan lo rezon akoz in ganny deporte?

Petet en kote i a dir non me mon santi ki i annan ase sibstans poudir wi sa i kapab ganny enterprete koumsa.

Mon pa krwar ki sa i egal avek 101 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 ‘wilfully misrepresenting proceedings of the Assembly’.
the Lo en lot pwen ki Leader Lopozisyon ti met devan mon dan sa kominikasyon lo sa size in proteste ki Onorab Henrie ti dir dan Lasanble, ki en desizyon Gouvernman ti ganny fer akoz eleksyon ti pe vini.

Sa pou mwan i pirman en lopinyon e en lopinyon.

E en lopinyon ki Onorab Henrie i annan drwa dir.

ti Dan Lasanble mon demann mon ti demann Onorab Henrie pou aksepte ki sa i zis son lopinyon, zis pou mon fer le pwen.
Dayer Lopozisyon osi in souvan ensinye ki Prezidan Ramkalawan ti fer deklarasyon avan eleksyon akoz eleksyon ti pe vini.

Zot annan drwa dir sa.

mon konklizyon lo sa size, wi, zournal Les Seychellois Hebdo e Onorab Henrie pa’n kasyet ki se li in fer en statement ki pa accurate.

Me i en statement ki dapre mwan napa konsekans grav.

mwan Alor E (2), i en statement ki enterprete kapab ganny konman korek dapre ou pozisyon politik.
Me dan sa de statement mon vwar nanryen ki’n afekte privilez en Manm oubyen Lasanble.

pa Alor mon pa vwar okenn aksyon i mwan mon devret pran Speaker, sof konman rekomande avek Onorab Henrie ki i devret separ son rol konman rol dan zournalis e Lasanble pli byen e evit statement lo travay Lasanble ki en pe borderline, e ki kapab ganny enterprete de diferan fason dapre ou lopinyon politik.

son An sa ki konsern si in annan en lofans ki’n ganny komet, mwan personnelman mon krwar ki non.
Me selman si okenn Manm i santi ki in annan zot ki in annan zot kapab touzour anmenn sa ka kot Attorney General oubyen demann konsey legal.

latansyon alor Alor sa ki mon anvi dir lo sa de size.

Mon remersi zot pou zot i ava apropriye pou nou zwenn avek en pe retar 4er edmi pou rapor rankont avek DRDM.

Nou ava adjourn.

Mersi.


(BREAK) DEPARTMAN OF RISK AND DISASTER MANAGEMENT 2ND Part) MR DEPUTY SPEAKER Mon a dir bonn apre midi tou dimoun, e mersi pou re zwenn nou pou kontinyasyon nou deba lo Appropriation Bill, 2021 e mon ava demann Serzan pou nou al dan Staz Komite.

Bon, 102 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 pou kontinyasyon nou sesyon la apre midi, nou annan avek nou bann zofisye ki sorti kot Departman of Risk and Disaster Management.
Pe akonpanny zot, i annan Minis Errol Fonseka ki Minis pou Zafer Entern.

Nou osi annan Mr. Paul Labaleine ki Sekreter Prensipal pou DRDM.

Nou annan Ms Vicky Berlouis, Senior Disaster Management Officer e osi Mr Daniel Cetoupe ki Disaster Management Officer e PS Thesee i ankor avek nou.

Principal Donk, zot a rapel ki sa semenn, pli Merkredi presizeman, DRDM ti isi.

Nou pa ti pran en vot lo zot alokasyon, akoz ti annan serten konsern vizavi zot manda e rol.
E Manm ti oule en pe plis lenformasyon e leklersisman e se sa alors nou pou al fer la apre midi.

Zot pou annan en prezantasyon pou fer e i ava sa depan prezantasyon, nou ava regarde si nou pou kapab pran en pe kestyon.

Me mon kosyonn bann Manm poudir lefe ki zot ti deza la, nou pa pe espekte poudir i annan bann kestyon ki ti deza leve Merkredi.

longer lo Donk, Minister ou ava lekel ki pou endik mwan proceed pou nou fer sa prezantasyon.

Mersi bokou.

Leader MINISTER ERROL FONSEKA Mersi Mr Speaker.


E bonn apre midi Onorab Leader of the Opposition, of Government Business.

Tou Manm Onorab e tou dimoun ki a lekout.

Parey mon dir, nou annan nou tim from DRDM, pou fer nou prezantasyon.

Mr Deputy sa prezantasyon i enportan e osi neseser.

I neseser akoz menm mwan, avan mon ti vin Minis mon ti annan en kantite konfizyon ki DRDM i fer.

E mon krwar sa i egziste parmi piblik osi.


Speaker, E alor pou sa rezon ler mon ti vin koman Minis detrwa semenn, mon’n travay bokou ek DRDM pou sey konpran zot pozisyon, zot rol dan disaster management e pour sa rezon nou’n prepar en prezantasyon pou fer kler.

Akoz definitivman ti annan en kantite keksoz ki pa fason ki DRDM.

ti kler, Oparavan mon krwar in annan serten overzealousness dan ki zot kapab fer, ki zot sipoze fer, ki egzakteman zot scoop of works i ete.
E parfwa si ou over promise sa ki ou kapab fer e apre under-deliver, natirelman dimoun pa pou satisfe ek sa.

mon krwar sa prezantasyon i Alors, ou 103 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 enportan, i pou an 2 part nou prezantasyon.

An bref i pou en part pou about risk reduction, risk management.

Bann risk ki kapab arive dan nou pei.

E dezyenm part i pou ki mannyer ou crisis management ler en dezas in arive.
Ki kalite striktir komann i e ki kalite bann annan subsidiary komann, ki fer sir ki bann aksyon ki devret ganny i kapab ganny pran pran, imedyatman par bann komann ki pli anba si oule.

Pou fer nou prezantasyon, Mr Daniel Cetoupe ki en Principal Disaster Management Officer will fer en PowerPoint prezantasyon dan en moman.

So, pou enstan mon pou handover ek Mr Cetoupe e deryer li annan Ms Cheryl Bristol ki dan Command Room ki en part of the DRDM group ki pou asiste Mr Cetoupe.
So, mersi e mon a pas Mr Cetoupe.

Mersi.

obviously MR DEPUTY SPEAKER Mersi Minis Fonseka.

Zis osi pou atir latansyon bann Manm, poudir Sekretarya bomaten in anvoy 2 email.

Enn ti 11.54, lot ti 11.59 e an total nou annan nou apepre 9 dokiman dan nou email, pou kapab satisfer nou kiryozite la apre midi.

Mr Cetoupe.

DISASTER PRINCIPAL MANAGEMENT OFFICER DANIEL CETOUPE Mersi, Mr Speaker.

Mersi Minister.

Bonn apre midi tou bann Manm e bann piblik ki a lekout.
Vreman nou lobzektif ozordi pou vreman eklersi en pe kwa ki manda DRDM koman en departman, baze lo en bon pe misconceptions pe ki kontinyelman annan.

avek So, nou pou komans nou lo Reduction, Civil direkteman prezantasyon ki vreman Disaster Risk Management Protection in Seychelles.

and So, manda DRDM li menm i ganny fer atraver nou National Disaster Risk Management Act of 2014 ,e osi i pran an kont nou National Disaster Risk Reduction Management Policy pou Sesel ki ganny zere par DRDM.
So, departman li menm i sa departman Nasyonal ki responsab pou Disaster Risk civil reduction management, protection and in relation to natural, biological, technological environmental societal industrial emergencies in the Republic of Seychelles.

and Me pou nou vreman kapab konpran sa manda DRDM nou bezwen konpran kisisa disaster 104 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 and assessment risk management e osi emergency management.
Pou komans avek nou annan nou bann dokiman ki gid nou vreman anver nou bann prensip lo kwa nou travay.

E nou annan nou bann dokiman lokal ki premye dan tou e nou Konstitisyon Sesel, ki donn nou drwa e nou responsabilite en sitwayen, e ki etabli nou koman en repiblik li menm.

koman E nou annan nou Disaster Risk Management Act, 2014 ki etabli sa Departman e donn li son pouvwar anba sa Lalwa.
Nou annan nou National Disaster Risk Management Policy, 2014 ki vreman en Policy lo ki mannyer vreman disaster risk management i arive dan Sesel.

ki E nou annan nou osi nou enn ki ankor en pti pe pli nou National nouvo, Integrated Emergency Management plan, ki ti ganny aprouve par Cabinet, ansyen Cabinet an Fevriye 2020 e in enn bann driving force behind sa ki nou aktyelman ladan, COVID-19 response.

E osi lezot emergencies ki’n arive pandan lannen pase.
Nou annan osi nou bann dokiman enternasyonal ki nou en signatory to the standby framework of action, kot ladan i annan 4 priyorite e 8 aksyon ki nou bezwen akonpli.

E nou osi, i pran an kont nou sustainable development goals, ki dan sa enn framework i osi pran an kont sa bann sustainable devlopman goals e nou travay anver sa.

Nou annan nou osi bann lezot dokiman ki nou swiv, se the for sphere handbook humanitarian charter, ki donn nou the basic needs of any humanitarian response ki nou bezwen akonpli.
E tousala i ganny pran an kont ladan.

E ankor li i annan pou fer, en pe plizoumwen an term lasante, nesesite sa dimoun e osi son dwa koman en imen.

Nou annan osi relye avek disaster nou Sphere Standard - well Sphere Standard in fini.

So nou annan nou, nou UN Convention e anba nou UN Conventions nou annan nou bann diferan Konvansyon ki direkteman ou endirekteman i risk reduction pou Leta.

Me nou osi pran an kont nou bann diferan protokol an term SADC e EU.
E osi pou gid en pe nou bann repons ki nou fer lo teren.

Nou annan nou, nou Field Operations Guide ki en dokiman Ameriken e right now i dan prosedir pou domesticate li, kot vreman i bann prosedir ki mannyer nou fer pandan en 105 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 repons e pran an kont tou bann diferan laspe.

So, pou nou konpran ki si sa en risk, mon anvi atir zot latansyon a en simple equation.
So, en risk i egal ou ‘hazard times ou vulnerability, times ou exposure’ e sa i over nou kapasite.

So, si nou mazin pran par egzanp ;- mon pou pran legzanp ki tou dimoun i pli azour avek.

En ros pe deboule.

i en hazard, nou Sa ros vilnerabilite to it, nou pe reste dwat anba la.

E nou exposure, nou napa okenn baryer ki pou anpes sa ros si i glise or i tonbe.

Pou li ekspoz sa lakaz.

So, napa okenn baryer dan milye.


E nou kapasite pou deal avek, nou napa en mwayen pou nou konnen si sa ros pe tonbe, si i pa pe tonbe.

E si nou kapasite i pli ba ki the total ki nou gannyen anler from nou hazard, nou vilnerabilite ek nou exposure, i pou egal nou en dezas.

So, mon anvi zis zot kit sa antet ki en dezas i only en dezas, ler ou resours ki ou annan pou ou servi pou deal avek sa sityasyon, i pa sifizan or i mal ganny zere e ou pa kapab sa contain sitasyon ki nou ladan.
So, sa i vreman an dezas.

ouswa elimin Okenn keksoz ki ou resours ki ou annan i sifizan pou ou deal avek sa sityasyon e contain li san ki vreman i ariv okenn gran domaz.

Sa i pou ganny konsidere koman en emergency, senpleman akoz ou bezwen pran serten aksyon en pti pe pli rapid pou kapab deal avek.

E vreman the aim of risk li menm, se pou reduction prevant nouvo risk;- enn.

Redwir risk ki deza egziste e zer bann residual risk.
Residual risk i kapab basically tou ou bann risk ki ou pa kapab vreman elimin li me ou kapab manage li.

Ou kapab pez li.

Enn sa bann bon legzanp se par egzanp ammonia.

Ammonia i enn bann gas ki pli bonmarse, pli cost effective pou ou fer en refrigerant avek.

So, therefore i annan son residual risk akoz son danze ki i poze lo lasante imen.

Me selman i en risk ki ou pa pou kapab elimin li akoz son cost effectiveness.
So, therefore ou met bann standar, bann protokol an plas, pou ou kapab manage sa risk li menm.

So, la prezan mon anvi anmenn zot en pti pe pli anver ki si sa vreman disaster risk management.

E la nou refer lo en disaster risk management sirk ki continuum ki mannyer sa whole louvraz i marse.
E nou annan nou enn en 106 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 premye ki nou risk reduction ouswa menm parfwa i ganny refer koman mitigation, kot ladan nou pran, ou idantifye bann risk e ou pran bann mezir pou prevent li ouswa pou ou mitigate li.

Ok?

So, dan sa faz traver ki la.

La kot i vreman vin sa famous risk assessment, ki tou dimoun i konnen poudir DRDM i fer.

Me aprezan i vin avek son ranking pou ou konpran kwa ki kapab al mal.
Ki mannyer i kapab al mal e kwa ki kapab arive si i al mal, pou ou kapab met serten mezir an plas pou ou redwir sa risk.

E nou kontinyen atraver nou preparedness.

Preparedness li i vreman sa bout la kot la aprezan, nou pe antre plizoumwen dan si i al mal, ki nou pou fer?

So, la aprezan nou pe vin dan operational readiness e etablir sa kordinasyon.
La kot nou bann plan, nou bann prosedir, nou bann memorandum of understanding ki nou sinyen avek bann lezot departman e osi dan sekter prive ki si zanmen i annan en keksoz ki arive, ki mannyer nou pou deal avek direkteman, pou redwir risk lo lavi imen e protez nou lanvironnman e tou sa.

So, meton en lensidan i arive, la aprezan nou antre dan sa dezyenm faz ki nou repons.

Nou repons i basically la kot nou pe al antre dan pou nou contain sa sityasyon, ouswa elimin sa sityasyon ki pe agrave.
E sa i enn bann keksoz ki mon krwar en bon pe dimoun in vreman fer lanfaz lo la, e konpran kisisa sa bout la.

Me selman la mon ti a voudre ki zot konpran sa kordinasyon ki vini pou sa integrated response, e sa i ganny fer anliny avek nou plan nasyonal.

E nou plan nasyonal, ankor i sa driving force par deryer nou repons.

Following nou repons.

Sitasyon in contain, in ganny eliminen.

La nou antre dan sa ki nou apel nou recovery.


Nou recovery, ouswa par fwa i ganny refer koman build back e i annan serten ki’n fini extend li pou build back better.

Kwa ki’n arive e ki mannyer nou kapab anpes li arive from there.

Ok?

So therefore la aprezan kot ou pe pou lavi normal restore kominote e vwar vreman ki mannyer aprezan nou pou re komans sa sirk anver sa sitasyon ki’n devlope.

So, kit sa continuance, sa 4 faz antet e la nou pou bouz en kou lo manda DRDM.

DRDM i annan li 2 manda prensipal.


Ok, so nou premye manda, nou, sa Departman ki responsab pou zesyon risk ek 107 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 dezas dan pei.

Kot la nou annan nou bann partisipasyon aktiv lo bann diferan Komite nasyonal, ki responsab vreman pou sirveyans, monitoring e bann anver desizyon devlopman nasyonal e osi bann devlopman an deor Sesel ki kapab afekte nou from within.
E osi la i annan devlopman bann gid e bann plan, e Polisi e ki pa zis kot DRDM me osi nou lezot enterakte avek bann Minister, Departman e Lazans.

E ankor la kot i vin nou bann risk assessment.

Idantifikasyon ou risk, evalye li e tou sa.

E nou annan nou, nou dezyenm manda ki nou, nou sa Departman ki responsab pou emergency management dan Sesel.

So, nou manage nou National Emergency Operation Centre ki sa leker kot tou kordinasyon i arive.
Nou egzekit nou plan nasyonal e osi from there i annan sa bout dril avek legzersis ki nou fer e osi bann lessons learned exercises pou konpran ki mannyer nou kapab amelyore dan bann repons dan le fitir.

So, Risk Reduction and Management li menm as en Departman.

Premyerman DRDM nou annan nou bann spesyalis dan zesyon risk ek kriz dan pei.

Ok?

Sa i Disaster nou prensipal e mon ti a voudre ki tou dimoun i konpran ki DRDM nou pa fer sa ki apel structural mitigation.
aplik bann Structural mitigation i senpleman refer avek, ou annan en konstriksyon fizik pou ou elimin en risk, e sa la kot diferan teknolozi, engineering e tou sa.

Me si non, DRDM nou, nou konsantre lo sa ki nou apel non- Non- structural mitigation.

structural mitigation i a la baz kot kreasyon bann Polisi e kreasyon sa Legal Framework vreman, dan kad en sityasyon ki arive, ki mannyer nou pou kapab redwir son risk en dezas dan pei.
E la kot nou annan nou bann stratezi e osi nou bann plan e devlopman sa early warning or warning and alert system ki en bon pe dimoun i okouran.

Tipik legzanp;- en legzanp ki ti ganny servi dan Lasanble se meteo i donn waning pou Tsunami.
Me son bann aktivite ki follow sa warning ki en Tsunami i pe vini, evakyasyon, konnen kote i pe al tape e tou sa, sa aprezan i sorti kot Meteo, i entegre dan DRDM, kot la sa vre kordinasyon avek bann lezot lazan kot nou parey nou annan Local Government ki deal avek kominote, ou annan SLTA 108 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 ki deal avek semen, e tou sa i vin an fors.
E la sa vre kordinasyon pou evite ki nou overstep lo manda kanmarad e ki resours ki nou pe servi ankor mon retourn lo sa mo resours, akoz en dezas i zis ler en resours i pli ba ki ou repons ki ou kapab donnen.

lo en an annan So, DRDM tou keksoz So, sa resours i byen ganny zere e from there ou bon kapab mitilasyon.

So, sa i sanmenm sa, sa non-structural mitigation.

term preparasyon ek readiness, nou baz risk assessment.
I annan en bon pe diferan Departman sirtou lo kote Sekter Finansyel ki zot abitye koz en kantite fwa lo risk assessment.

Me nou, nou osi nou fer risk assessment me dan en lot lanpler.

Nou entegre diferan kalite hazard from metrical, geological hazard all the way to chemical, biological, radiological nuclear hazards.

and E from there, nou aim se vreman pou nou annan sa kapasite lokalman, e sa resours pou nou deal avek.
Sa resours adequate pou nou kapab deal avek sa sitasyon e vreman anpes li arive atraver nou bann diferan stratezi mitigasyon.

Ok?

So, ladan i involve vreman training, bann legzersis, bann dril.

Keksoz ki vreman zot Contingency familye avek;- planning ki, ki mannyer nou kapab contain en sityasyon si an ka i sap nou lanmen parey nou dir.

Bann legzersis kot nou vizyonnen e fer bann diferan senaryo ki mannyer something i kapab arive, e ki mannyer nou pou deal avek.
Ki mannyer nou kapab redwir li from arive osi.

Ok?

both avek So, nou fer osi capacity development e improvement.

Pa zis entern dan DRDM avek bann staff.

Me si non avek bann lezot stakeholders osi, ki nou travay dan Gouvernman e dan sekter prive.

Nou fer osi revi bann prosedir ki annan an plas e idantifye kote ki kapab annan bann gaps kot kekfwa nou kapab annan en sityasyon ki devlope from there.

Nou osi fer performance assessment.


E nou bann strong advocates pou disaster risk reduction dan nenport ki staz devlopman dan pei.

Nou osi kree sa network of bann diferan stakeholders from ek prive, ki Gouvernman lanmenm la kot aprezan nou pou kapab ganny sa vre kordinasyon pou meet nou dezyenm manda.
ankor 109 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 bann Nou osi annan sa laspe enternasyonal Korperasyon avek diferan lorganizasyon ki deal avek disaster reduction and management direkteman ou endirekteman.

Ok?

risk So, nou lapros i senp e from there, this is ki mannyer nou achieve nou bann goals ki nou anvi.

So, nou annan en lapros ki konpreansiv, ki pran an kont tou bann hazards ki annan dan pei e ki kapab devlope dan le fitir dan pei.
li pou nou sound Nou progresiv kot nou antisip sa ki pe arive dan fitir, e nou mazin bann fason ki mannyer nou kapab prevent li e prepar okenn evantyalite.

Tou bann desizyon ki nou pran i baze lo en sound risk assessment.

So bann risk management principals parey nou apel i senpleman idantifikasyon hazard, analysis of sa bann risk e son posibilite son bann lenpak.

Ok?
Ok?

E fer sir ki la aprezan nou konnen lekel ki son priyorite, e ki resours ki annan pou deal avek e ki resours ki nou bezwen pou nou kapab deal avek.

Nou entegre tou kous popilasyon, level dan tou Gouvernman within sa whole structure of disaster reduction.

Nou collaborative, nou travay from avek diferan partner Gouvernman, from prive, piblik, kominote an zeneral, e la kot nou kordinen e annan sa senkronizasyon ant nou bann diferan aktivite e aksyon, ki nou fer pandan sa bann letan.
Nou fleksib kot la nou servi bann diferan fason kreativ, inovativ pou nou kapab deal avek en sityasyon ki kekfwa zanmen nou’n deza deal avek.

Enn par egzanp se senir plim ki ti arive an 2015.

So, i bann fason inovativ e kreativ ki mannyer nou kapab deal avek.
And nou toultan annan en sans professionalism term ki nou pran en an scientific-based approach e nou baze lo sa ki nou apel, ‘’The knowledge-based community approach on education training experience, ethical practice, public stewardship, continuous improvement.’’ So, i pa zis en group profesyon ki pe asize la pou konpran en keksoz.

Me si non, out there dan kominote, nou kapab al demann avek en dimoun ki pli aze.

Me ki mannyer ti arive sa?

Kot la aprezan zot dir ou, be nou ti vwar tel keksoz, le keksoz.
E la kot prezan ou marye sa bout, sa knowledge ki zot, zot annan avek sa bann nouvo pou nou 110 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 kapab vreman anmenn nou travay devan.
ti zimaz So, si nou pran tousala nou met li an pratik, serten senp lo vreman legzersis ki nou fer avek bann diferan partners i kapab en legzersis spesifik pou en kalite risk ouswa en legzersis ki entegre diferan kalite par egzanp sa enn ki nou ti fer an 2019, Novanm 2019 kot ladan i ti annan en laspe safety, kot nou fer serten proteksyon sivil an term en dife ki pe pran e tou sa.
ti bezwen Me apre ti vin en laspe sekirite avek, kot la nou fer sa proper handover avek bann Lotorite ki deal avek sekirite, akoz ti ganny vwar pandan sa legzersis ki ti annan posibilite ki i annan en bonm ki ti’n ganny mete.

pou So, emergency training spesifik, kekfwa lo kominikasyon or an zeneral ki zer nou mannyer dokimantasyon, ki mannyer nou avek kanmarad e tou sa.

E osi nou fer performance assessment, ankor pou nou vwar ki mannyer nou kapab improve lo nou repons.
enterakte bann pou Capacity development i en keksoz ki kontinyelman arive entern dan DRDM, tou le mwan nou annan capacity building ki arive pou 3 Vandredi avek tou staff.

Vreman pou refresh knowledge e anmenn serten nouvo laspe dan nou louvraz.

Me osi nou enterakte avek nou bann partners an deor.

Kot zot osi zot involve dan bann diferan capacity building lokalman ouswa enternasyonalman.

Vreman nou focus dan nou louvraz pou nou kapab akonplir sa premye manda se sa humanitarians response readiness.
Dimoun an premye, kominote an premye.

Ki fer kapab mannyer nou kominote vin pli rezilyan anver okenn sityasyon ki zot kapab vwar zot ladan?

Tipikman siklonn Felleng ki ti arive an 2013, kot ti annan en repons kominoter, pa zis dan laform Gouvernman.

Me si non, kominote osi ki ti zwenn, ki at one point.

Dapre rapor ki mon ti pe lir i annan en staz kot ou ti annan plis volonter ki louvraz ki ti actually annan pou fer.

i sa humanitarian response readiness ki nou focus lo la.

So sa Ok?
So sa Ok?

E osi nou annan sa Akoz readiness.

logistical toultan mazinen, en dezas i annan pou fer avek resours ki ou annan pou ou fer repons.

So once ki ou konnen ki kantite resours ki ou annan, ki kalite resours ou annan e ki 111 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 kalite sitasyon ou kapab deal avek.

La aprezan i pli fasil pou ou manage okenn lensidan ki arive emergency, pou anpes li escalate lo sa nivo pou vin en dezas.

Ok?

E sa i en louvraz ki kontinyel e nou focus i toultan lo la.
So sa i nou premye morso, kot mon krwar nou ava fer en pause pou en question and answer lo sa premye morso ;- lo disaster and risk reduction lo li menm.

MR DEPUTY SPEAKER Mersi Mr Cetoupe.

Mon ava envit bann Manm si zot oule fer.

selman mon port a Me latansyon ankor.

We’ve been there Merkredi, so annou met sa dan nou latet.

Onorab Arissol mon rekonnet ou lanmen.

Lasanble HON SANDY ARISSOL Mersi, Mr Chair.

Bonn apre midi Mr Labaleine avek ou delegasyon.


Mr Chair, premyerman mon ti a kontan zis dir avek Mr Labaleine avek son delegasyon, sirtou Mr Cetoupe sa leksplikasyon, poudir nou, nou napa problenm avek zot travay oubyen avek DRDM.

Zis nou ti anvi serten leksplikasyon.

ki’n fer Yer, Onorab Sebastien Pillay ti lir en pti git zot manda dan zot Lalwa.

Ou konnen, zot Lalwa i ok li, selman la pratik deor avek dimoun ki diferan.

Mon ava eksplik mon lekor en pti git Mr Chair.


Par egzanp Mr Cetoupe, mon ti a kontan dir avek ou poudir dimoun deor li i krwar poudir letan i ariv en danze dan distrik, DRDM i vini e DRDM i deal avek sa danze e danze i ganny clear e lavi i go back to normal.

Par egzanp si i ariv en lensidan lo highway, de loto i tap ansanm e en dimoun in pri, nou call Fire Brigade, i vini ek son masin, i koup loto an de, i tire, lanbilans i pran lekor i al avek.
Semen i ganny netwaye prop, tir tou bennzin, tou sa e lavi i go back to normal.

Be DRDM i vini, tir portre, i assess, i ale.

Mon ros Bel Ombre i ankor laba lo langar sa madanm e en loto i pri anba la, i annan 2 mwan.

Se sa ki fer dimoun fristre, se sa ki fer nou demann Lasanble Manm kestyon.

Me la sa ki ou’n eksplike, sa i teknik, napa problenm.

Be letan in fer sa leksplikasyon Mr Cetoupe, mon ti a kontan demann ou en pti kestyon an relasyon avek sa ki ou’n montre.
Mon sa ki mon’n kontan lo ou leksplikasyon se risk reduction, kot ou’n dir prevent new risk.

112 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Alors mon ti a kontan demann en kestyon lo la.

Par egzanp nou ti annan nou en dife kot SPTC ki ti blok semen en zournen.

Gro dife dan Sesel.

Eski zot in annan en rapor la pou partaz avek Lasanble Nasyonal, pou donn nou en kontrandi kwa ki zot in travay lo la pou fer sir ki nou napa en nouvo risk dife dan en langar kot SPTC?
Mon dezyenm kestyon Mr Speaker, se dife lo landfill ki ti anmennen preski 1 mwan.

I annan ki ti konplent ki ti dir pa ti vwar DRDM, gran mersi ti annan Lakrwa Rouz ki ti la pou donn zot en pe delo.

Me DRDM ti zis vin gete apre ti ale.

Eski i annan sa rapor pou dir kwa ki zot pou fer la pou sire ki demen landfill ki baze Providence, e Providence ozordi in vin en grenad dan li menm.

Parski Providence nenport ki moman i kapab petet, ekspoze.
Parski landfill i obor li e tou lezot lendistri ki nou annan around.

So, ki annan, ki zot in fer koman DRDM pou ed nou konpran, poudir wi zot pe fer sa travay e wi zot pe prevent new in our risk from happening beautiful country?

Mersi bokou, Mr Chair.

MR DEPUTY SPEAKER Mersi Onorab Arissol.

Par lefet ki Onorab Arissol ti le sel lanmen anfet ki mon’n vwar ki’n leve ziska la, mon pou les sa 2 kestyon pase.
Selman mon ti ava prefer nou disiplin nou lekor e nou limit nou lekor lo prezantasyon ki Mr Cetoupe in fer as oppose to over nouvo size ki parey mon’n dir zot we’ve been there last Wednesday.

So, pou nou kapab move on.

Ok, lekel ki pou reponn sa kestyon.

Ok, Mr Cetoupe.

DISASTER PRINCIPAL MANAGEMENT OFFICER DANIEL CETOUPE Mersi, Mr Deputy Speaker.

Onorab mersi pou ou kestyon.

Ok, mon kontan ou’n tous sa de pwen, ki i de sekter ki tonm dan mon sa spesyalis ki usually deal avek sa bann sityasyon.
e mon seksyon So, following dife SPTC, kekfwa in pa’n vreman kler pou en ta dimoun, i annan en rapor ki ti ganny fer pou determinen kwa nou bann vre risk ki nou annan dan Victoria, ok?

Sanmenm sa i annan en Onorab ki ti koz lo la, the Victoria risk assessment.

Ok, sa rapor i available.

E i annan en lalis si mon pa tronpe, 18 a 19 rekomandasyon ki ti ganny aprouve par Cabinet e i ganny 113 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 disburse avek tou bann line Ministries kot zot ti bezwen take-up.
Akoz DRDM i pa pou kapab ale, tir en keksoz ki dan semen ki semen i pa tonm anba son manda.

Ok?

So, sa rekomandasyon ti ganny fer baze lo enn.

Sa blokaz trafik ki ou ti vwar.

Ok?

So i annan serten rekomandasyon ki ti ganny mete kot SLTA.

Me baze lo sa sityasyon vwar la ki nou’n vwar ki problenm e pou redwir sa risk ki sa i ariv ankor, vwar la ki bezwen ganny fer.

So, sa i en legzanp parmi en lalis 19 or 18 diferan rekomandasyon.
Dife landfill ankor, DRDM was in the centre of kordinasyon e Red Cross ti pe asiste DRDM dan kordinasyon dan nou command post.

Sa i ganny touse plizoumwen dan nou dezyenm nou prezantasyon.

parti E ankor la kot i annan en rapor ki’n ganny fer e baze lo sa sityasyon landfill ki son target sete vreman pou vwar ki, kwa ki’n koz sa dife lo landfill e akoz nou kontinyelman ganny sa problenm throughout the years.

E sa rapor in ganny fer e rekomandasyon in fini ganny anvoye ankor kot bann line Ministries.
Si mon pa tronpe nou annan apepre 9 diferan rekomandasyon anba 3 diferan timeline pou enplimantasyon.

Kot la dan mon kapab dir ou 1.5.

Pou redwir risk ki sa dife i escalate plis, ti devret annan en laponp delo ki kapab pran bann sours delo ki pli pre pou kapab ganny servi.

Akoz enn bann pli gro problenm ki ti pe gannyen, se sours delo e son lokasyon kot i ete.

Lekipman ki Fire Brigade i annan pa pe kapab deal avek.

Sa i enn.

Dezyenm, kalite lekipman ki landfill management i servi.
Si i en panne ou pa pe kab servi pandan sa bann letan.

Kot la aprezan bezwen outsource kot bann diferan lakonpannyen prive pou bring zot i vin en ou in.

adisyonnel.

So, nou ti E mon anvi zis fer en pti note from la.

I annan en study ki World Bank in fer e ladan i dir ou koumsa $1 ki ou spend dan preparasyon mitigasyon i $7 ki ou pou save dan ou recovery.

E dife landfill i tipikman enn sa bann legzanp.


So, si nou ti annan tou sa bann keksoz an plas, baze lo bann rekomandasyon ki nou, nou’n met devan e sa i goes as far back as dife landfill from the previous years ki naryen aksyon pa’n ganny pran lo la, si tousala ti an plas nou kou loperasyon pa ti pou sitan o. I 114 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 ti pou redwir e sa dife ti pou’n contain even pli vit.
Me en bon keksoz ki’n sorti dan sa dife landfill se ‘rapides,’ how fast nou’n vreman met sa sityasyon anba kontrol within en semenn.

Bann dife landfill oparavan ou konnen in prolonze pou plis ki detrwa semenn.

Ok?

So rapor i egziste.

DRDM ki’n fer rapor e in fini ganny bann kot disperse line PIE koman en Ministries.

Lazans ki zer Providence Industrial Estate, zot in pran an kont sa bann rekomandasyon e zot pe travay an kolaborasyon avek nou pou zot kapab met sa bann aksyon an plas.
MR DEPUTY SPEAKER Minis i oule azout en keksoz lo la?

MINISTER ERROL FONSEKA Wi, Mr Deputy Speaker.

Zis mon ti anvi bring the House back to konpran ki nou ti pe sey fer.

Nou annan 2 part nou prezantasyon.

Sa pti pozman ti hopefully si zot dakor pou pran bann kestyon pou klarifye bann pwen ki’n fer sorti dapre son slide.

E si nou kapab, apre nou a fer nou pli gran kestyon ler whole nou prezantasyon.
fini the Akoz dezyenm sa prezantasyon i vin anliny ek sa enn e si nou kit li tro lwen, petet nou pou mank son zwenn kot i zwenn.

Me it’s up to you.

It’s your House.

MR DEPUTY SPEAKER Non, i zisteman sa pwen ki mon’n fer avek bann Manm pou nou rod kalite lo sa pti prezantasyon ki Mr Cetoupe in fer.

LGB ou annan.

HON BERNARD GEORGES Mersi, Mr Chair.

Mon ti anvi zis konnen.

Akoz ou vwar, san ki nou konnen ki sa ki sa dezyenm parti.

Nou pa pou konnen ki kestyon pou pa demande.


Alors si zot kapab dir nou ki sa dezyenm parti pou kontenir, prezan nou kapab deside si nou annan kestyon pou sa premye parti, oubyen si nou a ekout sa dezyenm parti epi nou a demann tou kestyon ansanm.

Mersi.

MR DEPUTY SPEAKER Mr Cetoupe, oule eklersi nou.

DISASTER PRINCIPAL MANAGEMENT OFFICER DANIEL CETOUPE Mersi.
So, zis pou leklersisman, sa dezyenm parti i baze lo Emergency Management ki sa dezyenm manda DRDM koman 115 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 sa Departman ki kordin repons kont okenn national emergency.

MR DEPUTY SPEAKER Eski mon pe konpran ki - LGB?

HON BERNARD GEORGES Non, non.

Sorry Mr Chair.

Mon ti anvi koup atraver ou.

Go, ahead apre mon ava fer en propozisyon.

MR DEPUTY SPEAKER Wi, mon ti pe - Konmsi letan mon’n tann en mirmirasyon.
ti annan en Ou a krwar lagreman poudir let’s proceed with the second presentation, apre nou ava demann bann kestyon.

HON BERNARD GEORGES Mon ti pe al propoz sa Mr Chair.

E i a pli fasil akoz mon konnen ki bokou nou, nou kestyon pou straggle tou le de kote.

In fact mwan tou mon bann kestyon ki lo mon lalis i tous en pe tou lede kote.

Mersi.

MR DEPUTY SPEAKER Ok. Tre byen.

Donk Mr Cetoupe, mon ti ava envit ou dezyenm pou prezantasyon silvouple.
pas lo PRINCIPAL MANAGEMENT OFFICER DANIEL CETOUPE DISASTER i Mersi bokou, Mr Deputy Speaker.

So, nou dezyenm parti nou prezantasyon lo sa dezyenm manda DRDM koman sa Departman ki responsab pou kordinasyon okenn emergency ki kapab arive.

So, Emergency Management dan li menm i sa dezyenm manda kor DRDM kot la kekfwa en pti pe plis dimoun zot tant pou toultan krwar ki zis sa ki DRDM i fer.
zesyon So, nou annan nou bann national goals pou emergency management ki liste tre kler vreman krwar ki nou achieve dan nenport ki repons ki nou fer.

Premye premordyalman toultan imen premye.

Protect and save lives.

Dezyenm, nou asire ki tou bann basic needs of en dimoun i ganny kouver.

Ok?

Trwazyenm nou redwir son lenpak lo lasante imen, zannimo ouswa menm plant.

Ok?
Ok?

Nou safeguard propriyete e lanvironnman e pou nou anmenn sa restoration, sa recovery back into place, nou promote swift restoration of normal lives.

Savedir nou retourn nou dan nou labitid, zis parey avek sa sityasyon COVID la, kot nou’n antre nou dan en new normal of fer keksoz.

E nou dernyen se safeguard nou lekonomi, e tou nou bann byen 116 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 ki nou’n gannyen dan nou devlopman.
E tousala i ganny entegre dan nou plan nasyonal which is the Seychelles national integrity emergency management plan zis pou fer rapel ki sa ti ganny aprouve par Cabinet Fevriye, 2020.

E sa i enn, i sa plan ki’n vreman drive sa response of COVID-19, e la kot nou antre dan sa ki nou pe apel Platinum Committee and so forth, ki mon pou bref donn leksplikasyon lo la.

pti en So, dan plan li menm li i etabli sa ki nou apel sa National I en Commence Structure.
National Commence Structure ki plizoumwen baze lo striktir ki militer i servi, me ki aplikab dan okenn civil application.

So, nou annan nou, nou Platinum level, kot la nou pe koz nou Prezidan ek son Cabinet.

Kot la zot, zot bann ultimate So, Policy decision-makers.

okenn Polisi ki bezwen pran desizyon lo la vitman i sa nivo ki pe al ganny fer.

E osi nou annan nou sa bout kot to ensure kontinite Gouvernman, san ki vreman nou perdi nou kou koman en Gouvernman pou travay.
So, apre nou desann lo nou nivo Gold.

Ki la Gold i bann PSs, DGs, CEOs of bann line Ministries, ki enplike dan sa repons.

Kot la zot, zot activate sa kordinasyon avek zot bann diferan lazans, me osi from there zot pran bann strategic decision ki pou require Platinum pou li kapab pran the ultimate decision e osi strategize pou son bann subsequent level below, kot la nou antre lo Silver level.
Silver level i senpleman sa bann senior management level dimoun dan sa repons ki zot aprezan la zot ki pe al dir ki pou arive lo teren atraver bann desizyon stratezik ki’n ganny pran lo nivo Gold.

E in parey ganny mansyonnen.

Zot, zot menm zot ki fer sa bann egzekisyon sa bann strategic decision, devlop li an bann aktivite, ki la aprezan i pou ganny fer par sa bann boots on the ground.

Parey nou kontan dir, ki sa i nou Bronze level, i vreman sa group dimoun ki zot, zot pe al egzekit sa aksyon.

Ok?
Ok?

So, i basically sa striktir li menm li, ki mannyer, sa bann diferan nivo komann ki mannyer i marse.

E si nou bouz lo son striktir li menm li i kapab pli byen fer nou konpran vreman ki mannyer sa i marse.

there sa from Annou pran legzanp tipik COVID ki nou pe pas ladan la.

sa Gold So, nou annan 117 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Gedeon.

Command ki li i kot ou annan ou bann ultimate heads dan Minister Lasante.
Dr. Louange, WHO Dr. representative ki la e menm DRDM, ki kontinyelman mazin lo bann key stratezi nou pou swiv pou nou kapab redwir bann risk ki asosye avek COVID-19.

restriksyon Kot la bann desizyon in terms of si i annan serten fer dan i bezwen sanzman Lalwa e tou sa i pase.

E sa bann ultimate sanzman ki bezwen fer dan Lalwa par ganny egzanp, nou pou pran sa legzanp la i ganny anvoye kot Platinum level, kot la aprezan Platinum i agree.

Be ok, nou bezwen plis lo mouvman akoz spread ki mannyer i ete.
So, aprezan therefore Platinum i donn zot go ahead pou nou enplimant sa Lalwa e activate bann konponan ki vin avek.

E from the Gold level osi zot pe analize kwa ki nou kapasite lokal, how is the spread going e ki vreman son trend ki i pe swiv, and from there nou annan sa medical non-medical response response.
and son tou Sa bann CP levels, sa 3 nivo ki zot pe vwar par anba, mon anvi zis zot visualise li dan tel fason ki;- par egzanp nou annan nou the Public Health emergency operations centre ki zot, zot pe take care of all sa medical aspect of the COVID-19 response.

La kot ou annan ou izolasyon, ou karantenn, ou contact tracing, laboratwar e tou sa.

E zot, zot sa Bronz level ki the ones ki execute bann aksyon ki bezwen ganny pran pou zot kapab contain sa sityasyon.
Me ler nou bouz lo sa enn dezyenm dan milye, CP Silver, command post Silver.

E sa nou kapab pran li par egzanp dan Local Government, ki zot, anba functional area dan nou plan nasyonal, zot ki responsab for the humanitarian response, non- medical response.

So, okenn repons ki pa enkli pou deal avek bann keksoz medikal.

Me si non, par egzanp ou annan en fanmir ki dan karantenn, zot pa kapab ganny lasistans avek bann servis.
E vreman Local Government i take up sa end, pou li kapab fer sir sa bann dimoun i ganny akse e ki pli bon mekanizm ki i met an plas.

E son Bronze level i a vin son bann DA.

Lot kote aprezan nou pran the joint operation centre ki sa i the operation centre of Lapolis for Law and Order.

Pou fer sir ki bann restriksyon, bann regilasyon ki’n met an plas.
Fer sir i pe 118 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 ganny swiv par piblik e la zot bann Bronze level i a vin zot bann stasyon Lapolis e menm zot bann patrol ki zot annan lo semen, pou fer sir ki dimoun pe met zot mask.

Dimoun pe kit Dimoun pe zot zistans.

respekte Lalwa ki’n ganny met an plas.

is So, i vreman sa striktir.

Me si nou pran sa Gold Command li menm, nou dissect li, which the national emergency operation centre, sa leker okenn repons ki sa i trouve anba manda ganny DRDM.
E la nou kapab vwar ki mannyer nou annan son bout loperasyon ki pe egzekit bann aksyon ki Gold Command pe pran e pe dispers li avek bann diferan operation centre, bann lezot Silver level ki egziste.

Ou annan sa planning ki pe annan sa foresight lo kwa potansyel ki annan ki kapab devlope an plis ki sa sityasyon ki nou pe deal avek e ki mannyer nou kapab pli byen servi resours.
Lozistik li menm li i sa enn ki pe group tou sa bann resours ansanm, pou nou konnen si nou bezwen tel keksoz, kote nou al tap-in, kote nou pou gannyen, pe kwa.

kontinyelman fer laranzman e demars kote i pou kapab ganny plis.

Ok?

I Nou annan sa bout finans ki atase avek ladministrasyon.

Ki la i vreman i zesyon pou fer sir anba sa prensip bon gouvernans annan latransparans e ki tou keksoz pe ganny dokimante e i within the whole structure of the okenn financial aspect repons.
ki of So, the national emergency operation centre i ganny man par DRDM e i deza bann Lalwa DRDM ki ‘’We are the custodian ki maintain and operate sa emergency operation centre.’’ E within the national emergency operation centre nou annan nou sa ki nou apel bann emergency liaison officers ki zot, zot sorti - en endividi sorti dan diferan Minister, Departman, Lazans ki enkli dan sa repons, ki li i vin sa pwen kontak pou nou, avek sa lazans ki resevwar bann from son operation update center pou li.
E si i annan okenn aksyon pou egzekite from son kote, li ki delivre sa bann aksyon ki’n ganny agree lo sa Gold level.

So, sa i vreman ki mannyer National the Emergency Operation Center i marse.

E zis pou fer zot konpran ki nou annan sa laspe training, education, awareness, research, public information.

In terms of public information, nou 119 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 pa’n vreman for lo la.

Ok, en bon pe fwa DRDM in involve dan en ta keksoz.
Me in toultan dan background kot vreman nou pa the forefront, pou nou al rod sa limelight devan parey nou kapab dir.

building So, anyways, parey mon ti pe dir pli boner, nou annan ki capacity kontinyelman ganny fer avek nou bann staff internally.

Bann stakeholders e menm dan sekter prive.

E nou osi annan sa laspe community educational and awareness kot ladan i vreman par egzanp lannen pase during nou DRR day, kot nou ti fer en outreach program avek piblik kot Orion Mall.
Vreman pou zot ganny en feel of what is the DRDM.

Me selman i pa lo sa lanpler kot nou ti a voudre i kapab ete.

Me osi nou annan sa institutional knowledge ki nou kree e maintain, e sa i atraver bann staff li menm li ki plis leksperyans ki zot gannyen, plis zot kapab delivre dan zot louvraz e ankor i go back to the capacity building aspect of it.

And osi the encouraging public engagement and interaction.

E sa nou fer li atraver par egzanp nou paz lo social media.
And also atraver diferan bann pti outreach program ki nou fer.

So, enn bann pli gran issue ki nou annan se sa public perception kot vreman nou anvi shape sa public perception e mon krwar sa i vreman enn bann sans ki nou’n gannyen akoz i pa zis piblik.

I menm within Gouvernman e bann lezot brans Gouvernman osi.

Well, brans dan pei ki pa vreman konpran what is DRDM and vreman pou nou kit piblik informed about what we do.
During COVID-19 i annan en keksoz ki vreman spark en bon pe kiryozite amongst the people, which is the business continuity initiative, ki ankor i enn bann keksoz ki DRDM in initiate pou fer.

i vreman, si nou pran ankor sa sityasyon COVID, the risk was assessed since November last year e ti pe ganny monitor atraver nou partisipasyon lo the Integrated Disease Surveillance and Response Committee ki anba Public Health Authority.
E ti annan posibilite ki eventually i ti pou vin en pandemic e eventually Sesel ti pou ganny afekte.

nou So, we have the foresight prepar kapab pou Gouvernman e sekter prive osi pou zot face sa sityasyon ki pe al ladan.

E la kot en bon pe bann pti drills and exercises, especially 120 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 ti kree So, nou during Fevriye/ Mars, ti ganny fer vitman akoz ti annan sa nesesite ki nou ti vwar li i pli pre ek nou ki nou ti kapab zanmen krwar.
Ankor COVID i enn sa bann sitasyon ki san presedans e in zis tap tou dimoun vitman.

sa readiness e sa activation of bann business continuity plan within the Government, kot nou ti donn zot en senp guideline ki zot kapab swiv.

E vreman i devlop ou skeletal ladan structure.

ou Savedir minimonm staff ki ou kapab travay avek.

Ou bann most important services ki ou bezwen kontinyen delivre, how you are going to go about it.

E vreman nou donn zot sa guideline, sa template.


I zis en kestyon zot fill it up and they work it out e la kot sa aktivasyon of zot business continuity plan, i vini.

E nou ti plizoumwen target bann critical services within Gouvernman e sekter prive osi.

E osi nou’n vin enn sa bann departman ki’n toultan promot sa business continuity.
Akoz despite ki ou kapab annan en sitasyon ki pe devlope, ou kontinyen toultan delivre sa servis or si non tou keksoz i arive a en standstill e nou tou nou konnen ki son konsekans from there.

bezwen So, DRDM despite being en pti lorganizasyon avek almost 20 staff, nou’n annan en bon pe success stories, since en pe lannen pase e ladan nou annan ; Siklonn Felleng an 2013, landfill an 2013, Dife 2014, 2020 ki nou’n brefman koz lo la.

Fantala an 2016.
Fantala an 2016.

Dife SPTC an 2018 e kekfwa bann ki pa’n ganny ekrir la, Dife Port Launay ki ti arive an 2014-2015, Senir plim.

So, despite sa bann keksoz e osi mon ti a kontan mansyonnen ki atraver DRDM se World Bank ki ti step in avek Cat DDO, e ki en bon pe nou resours finansyel ki nou ti bezwen pou depans COVID-19 li came from the Cat DDO menm.

So, DRDM despite being ptipti, nou’n kapab fer en gran diferans dan en bon pe sitasyon.
Me selman mon anvi atir zot latansyon, DRDM takes over ler ou annan en level 3 emergency.

En 3 emergency i basically sa bout kot ou resours lokal ki ou annan ki ou pe deal avek i pa ase e ou bezwen adisyonnel from outside somewhere else ki level 121 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 pa dan ou Departman e la kot DRDM i antre.

So, sa lafen mon i prezantasyon.

And mon ti a kontan remersi zot bokou pou zot latansyon and nou ouver pou kestyon.

Mersi.
Mersi.

MR DEPUTY SPEAKER Mersi, Mr Cetoupe pou sa prezantasyon.

Lo mon lalis mon rekonnet Manm Elekte distrik Cascade.

HON PHILIP MONTHY Mersi, Mr Chair.

Mersi Mr Cetoupe, pou prezantasyon byen detaye.

Mon kestyon i en pe dan menm laliny ki Onorab Arissol in demande.

En pe lo premye parti ou prezantasyon, risk management.

Mon distrik in ganny afekte avek sa dife landfill.

Akoz trouve dan mon distrik i Cascade e avek sa sitasyon ros in arive kot deboule parey Onorab Onorab Arissol.
Romain osi Anse Etoile tou resaman in arive.

Donk, pou vin proaktiv, pou anpese ki bann keksoz.

Obviously ou pa pou kapab 100 poursan.

Ok?

Me selman mon sipoze nou kapab mitigate sa bann lensidan ros deboule tou dabor.

Si mon pran legzanp parey ti annan lensidan Ros Gorilla Beau Vallon en pe letan pase, apre sa mon sipoze ti annan en letid ki ti ganny fer pou idantifye bann danze potansyel ki annan dan sa landrwa.

Ok, an se ki konsern ros.


boner Akoz nou pa idantifye enn de bann distrik kot nou santi son topografi i poz en danze, i kapab annan sa bann lensidan ki kapab arive.

Parey Cascade i enn, nou konnen i en distrik ki annan en kantite ros.

Ok?

I annan plizyer distrik ki mon konnen sa i en danze pou zot.

Mr Labaleine, dan son prezantasyon dan Lasanble, in nonm 100 ekek ka kot bann endividi in call zot, zot in vini zot in vin fer sa bann letid.

Me pou vin proaktiv annou pa esper bann endividi call nou.
Akoz i annan dimoun kekfwa i pa pou call ou.

Ok?

Donk, eski zot kapab al lo teren, idantifye sa bann landrwa kot i annan sa bann danze.

Fer letid e come up avek en bann solisyon pou evite ki sa bann keksoz i arive.

E mon dezyenm kestyon i lo landfill, nou konnen ki Providence i annan zis en antre.

ok, ki en danze.

I annan en semen ki ti pe ganny fer pou fer en lot exit pli devan, ok?
E mon konnen ki sa semenn la in arete, konstriksyon in aret dan milye semen akoz kontrakter ki 122 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 ti pe fer sa proze in tonm dan serten difikilte.

Zot DRDM eski zot pa kapab met en pe presyon lo Gouvernman pou ki prosesis i ganny fer pou ki en nouvo fini sa i vini, kontrakter semen?

Akoz i enportan ki sa semen i fini, ki en exit i ganny fer dan zone endistriyel osi pli vit posib.
Pou evite ki si i annan en dife, i annan en danze ki sa i koz en problenm?

Mersi.

i MR DEPUTY SPEAKER Mersi Onorab.

Panel, lekel ki pou reponn?

Mr Cetoupe?

DISASTER PRINCIPAL MANAGEMENT OFFICER DANIEL CETOUPE Alright.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

So, mon a pran sa bout landfill and PS i ava koz lo sa bout.

Ankor i tonm dan mon seksyon pou mwan.

So, landfill wi, parey ou’n dir i annan sa dezyenm access way ki ti pe ganny fer, me pou en rezon ou en lot i pa’n arive fer li.
Me i en keksoz ki nou okouran e nou ti enn bann premye group dimoun ki ti koz lo sa second access way, akoz fransman ou annan ou 2 access pou lemoman.

I annan ou sa enn ki pli devan kot Sunshine House, apre the main one kot roundabout.

Me dan okenn sityasyon ki devlope, i annan sa konsesyon trafik menm dan letan normal i deza en issue.

i pou ede.
i pou ede.

So, sa trwazyenm access, yes, Me sa trwazyenm access osi nou bezwen pran an kont ki, son rezon akoz i pa ti ganny, i pa ankor kapab fini se, en lot danze ki pli pre ek li ankor ki ou pe tro ekspoz li aprezan.

So, once ki pa ganny solisyon pou sa enn premye, ankor mon pou take ou back lo sa prensip of the aim of risk reduction.

Ou prevent a new risk from happening.


It is a risk that’s already there, me selman ou bezwen prevent a new risk from happening, senp legzanp en aksidan ki arive dan sa rezyon ki la pou serten rezon sekirite, ki i pa pou ideal pou nou.

So i annan sa demars ki pe ganny fer before kekfwa sa nouvo access way.

I kapab fini ganny fer.

Akoz pandan dife landfill, sete enn bann pli gran konsern ki ti egziste.
And from there i annan serten demars tanporer ki ti ganny fer, me sa demars ti bezwen retourn back to son normal apre.

tanporer Me selman definitely nou avek travay kontinyen Providence Industrial Estate.

Pa zis pou landfill, me pou en ta 123 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 lezot keksoz.

Mon kapab donn ou en senp legzanp, bann scrap metal ki pe ganny mete partou, partou, i unregulated.
So, DRDM basically takes it up pou nou kapab rod en solisyon ansanm avek PIE, ki mannyer nou kapab vreman mitigate sa bann issue ki egziste.

Ok?

So sa i en pti pe vreman lo la and PS i ava take up the other part ki annan pou fer avek ros and so forth.

Thank you.

MR DEPUTY SPEAKER Mr Labaleine, go ahead.

PS PAUL LABALEINE Mersi, Mr Deputy.

Onorab mersi.

Mon krwar Merkredi nou’n koz en pe lo sa issue.

Now, wi proaktiv.
Now, wi proaktiv.

Enn fason ki nou kapab, pa zis pou Cascade me bann lezot landrwa ki nou pe sey fer en deboury, kot nou bezwen annan en proper geological survey.

I kout en kantite larzan, me selman nou pa pe tir nou lespwar ki nou pou lasistans kelkonk.

Nou pe koz nou apepre $200 mil, $300mil pou fer sa, pou nou kapab ganny sa bann lenformasyon apropriye ki pou bezwen e ki pou - kapab en Nou pe koz Mahe, Praslin, La Digue.
I a donn nou sa bann lenformasyon apropriye e pou Gouvernman kapab pran en desizyon kote ou pou kapab fer devlopman, kote ou pa pou fer.

E osi nou bezwen sey dan bann progranm land use plan, apre dan bann devlopman, bann building code, kot konmsi nou bezwen, bann Departman ki donn permisyon.

Bann Departman bann ki devlopman, zot bezwen fer sir ki ler zot pe gete, poudir zot bezwen kapab dir poudir zot pa kapab ouswa lafason ki ou devlope, ou bezwen devlop lot fason.

Ou konpran mwan?
Ou konpran mwan?

Kot pou anpese annan sa bann gran deboulman.

get Me wi, en geological survey i merite.

Me selman nou pou bezwen pran letan, rod fason pou nou kapab fer sa.

Me selman bann fason pli vites e land use plan, building code ki nou annan deza ki bezwen ganny advocate.

Petet ler bann Lazans i vin isi, petet koz ek zot lo la ki zot ava vin en pe pli strik ouswa pli obzervan dan bann zafer.
Epi konsernan landfill, Onorab, petet pou tou Onorab, zis apre dife, DRDM ti issue en instruction avek bann strict parti ki responsab pou landfill.

Parey in dir PIE pe met pou li, akoz nou ti donn zot strict order pou fer bann buffer zone.

Ki zot pa kapab met.

Akoz ti annan en kantite, ler nou ti ale laba nou 124 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 vwar i annan en kantite, en ta zafer partou kote.

Me nou oule etabli, nou dir zot kot buffer zone ki zot pou bezwen mete.
pe Me swiv, me malerezman i annan serten Minister ki pa pe follow.

Ou konpran mwan, i annan serten Departman ki pa follow.

nou Prezan nou pou bezwen ros en mechanism ki mannyer nou en Departman Gouvernman vin abiy to bann lenstriksyon ki DRDM i donnen.

So, vwala Onorab.

Mersi.

fer MR DEPUTY SPEAKER Mon Mersi, Mr Labaleine.

i pledwari avek Lasanble, Vandredi, i 5.32.

Annou fer nou kestyon pointu lo prezantasyon e mon demann panel pou sum up zot larepons kourt e presi.
Mon rekonnet Manm Elekte distrik Anse Etoile.

HON GEORGE ROMAIN Mersi, Mr Deputy Speaker.

Pou konmanse mon ti a zis voudre felisit Mr Cetoupe pou son prezantasyon ki in fer.

Pou en zenn mon krwar in eksplik vreman byen.

Pou la premye fwa mon vreman konpran ki savedir louvraz ki DRDM i fer.

E pou sa mon ti a voudre vreman felisit ou.

Mon problenm krwar DRDM i pa vreman sa ki mon ti pe konpran avan.

Mon krwar kekfwa i annan en lot problenm management.

Mon krwar, mon pwennvi pou mwan.


Me selman dan tou sa ki mon’n ekoute Mr Cetoupe, ou’n eklersi byen.

Me selman kwa ki’n anpes zot met tou sa bann keksoz an aksyon.

Eski zot i manm manpower oubyen annan lezot problenm?

Sa mon kestyon.

Mersi Deputy Speaker.

MR DEPUTY SPEAKER Panel.

DISASTER PRINCIPAL MANAGEMENT OFFICER DANIEL CETOUPE Mersi, Mr Deputy Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

So, ok. Vreman kwa ki sa challenge ki’n anpes nou fer sa ki nou bezwen fer.
Nou fer nou, i zis bann fason panse ki’n kontinyelman vwar DRDM ki koman lapli i tonbe, delo i monte, DRDM.

Koman ros i tonbe, DRDM.

I sa vreman ki’n arive.

Me osi lo nou kote osi, nou rekonnet ki sa public education and awareness of vreman kwa ki nou fer i pa la.

Me selman nou’n still kontinyen entertain sa bann diferan issues ki ziska ozordi i kontinyelman come up to nou.
125 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 But an zeneral nou toultan la e pare pou nou ede dan nenport ki sirkonstans.

Akoz mon krwar dan sa 20 staff ki nou annan, i 20 dimoun ki vreman dedicated pou sa ki zot fer.

E nou toultan pare pou nou kontinyen travay despite bann hardship ki nou kapab rankontre along the way.
lezot departman Parfwa mon kapab dir poudir kekfwa nou’n rely en pti git tro bokou lo, an krwayan ki bann zot okouran kwa ki zot sipoze pe fer e ki mannyer nou, nou konekte ek zot e mannyer vreman sa sistenm i marse.

E osi an term ankor sa kapasite ki parfwa ou train en dimoun ki dan en departman, apre li.

Whoever ki vini apre i vin ek sa persepsyon ki i ti vin an deor e i retourn sa menm finally sityasyon ankor.

So, ankor sa institutional knowledge, napa sa proper handling over.
i ale liaison officer Akoz par egzanp mon kapab dir ou emergency liaison officer, nou annan nou apepre 6 departman ki sa nou garanti i menm zot dimoun.

i lezot Me kontinyelman sanze, sanze, sanze.

So, i vin en pe difisil par fwa pou nou kapab deal avek.

In terms of recourses wi, i mank nou manpower e i mank nou manpower ki kalifye e pare pou pran sa challenge ki vin avek DRDM.

Disaster risk reduction i en nouvo lasyans e i en keksoz ki ase nouvo dan Sesel.

I annan mwens ki 15an, ok.


So, i ankor en keksoz ki pe devlope e whoever ki vini la i bezwen realize poudir i annan en challenge ki vin avek.

E ou bezwen pare pou pran li head- on.

Me pa koman i komans vin difisil en pti git ou taye ou ale, ou konpran.

ki So, sa i vreman bann issues.


Me osi i annan bann an term lezot kalite resours, bann spesifikasyon ki parfwa nou vin avek bann procurement process e osi Bidze ki kekfwa i ganny allocate avek nou i pa ase pou nou kapab vreman kapab annan sa bout ki nou annan pou nou kapab delivre.
atraver One thing mon kapab hint ou la, mon kapab dir for certain ki dan larezyon nou annan enn, kot DRDM dan mon seksyon, nou annan enn bann lekipman pli avanse an term deteksyon kemikal, biological, radiological and nuclear dan larezyon Losean Endyen.

Pa lo Lafrik akoz i annan bann lezot pei ki annan.

E sa nou’n ganny li atraver enn nou bann Korperasyon enternasyonal ki nou annan.
So, sa i zis bann serten pti bout 126 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 ki kekfwa dimoun pa konnen, but i deza la kot nou.

Me selman ankor i sa mank resours ki ou vwar en sel dimoun i pe fer en milyon keksoz an menm tan, ki i pa pe vreman kapab akonplir son bout ki i sipoze pe fer li menm.

Mersi.

MR DEPUTY SPEAKER Mersi, Mr Cetoupe.

I reste nou ankor 6 Manm lo lalis pou demann kestyon.

6 Manm elekte mon rekonnet.


Donk mon ava zis kosyonn zot pou evit bann kestyon spesifik lo zot distrik.

Annou demann kestyon en pe zeneral lo filozofi DRDM.

Mon a rekonnet Manm Elekte pou distrik Baie Lazare.

HON FRANCOIS ADELAIDE Mersi, Mr Chair.

Mon pou sey fer parey ou’n dir mwan.

Panel mwan mon kestyon i koumsa.

Nou, nou pe koze, ok. DRDM petet i travay ler Tsunami pe vini, i kapab annan en gro lapli.

Sa i bann keksoz nou pe think.


Me nou annan bann fact aktyel nou pe dir zot, nou annan pye dibwa ki pe menas en flat, i reel devan nou.

So, mwan mon pe dir sa akoz dan mon kantmenm chairman in dir pa dir.

Mon vwar mwan tousel ler i ariv sa bann problenm.

E ler sityasyon distrik i arive se mwan avek DA, avek distrik ki vwar nou, nou bezwen pe deal avek sa bann problenm.

E ler nou telefonn zot, sorry pou servi sa mo, me nou bezwen sey flat zot pou zot kapab vini pou donn nou, nou servis ki nou bezwen.
E sa i kre fristrasyon.

E mon krwar i normal osi pou zot ler zot vin la, pou nou konn zot, ki zot travay e dan sa menm kote mon krwar zot osi zot bezwen sey flat nou en pti git, pou dir be ok nou efektiv, la nou la.

Nou fer sa e ki ler ou pou annan problenm dan ou distrik, nou la, nou pare pou ed ou.

Se sa ki nou pou bezwen e zis mon ava demann ou en kestyon, ki dernyen fwa zot in pas Baie Lazare ?

4an mon’n laba, ki zot in deza koz ek nou, warn nou lo nou bann issues, whatsoever.
So, dan sa laliny ki nou pe dir, dir nou kot zot manda i ete e nou a sey ed zot an fezan sa, zot osi zot ava ed nou fer nou lavi fasil.

Mersi.

MR DEPUTY SPEAKER Mersi.

PS PAUL LABALEINE Mersi, Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

So, mon zis anvi en pe parey mon’n i reponn kestyon oparavan 127 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 parfwa sa fo persepsyon ki’n toultan egziste.

Ok?

Dan en kominote, DRDM nou limite an term kot kantite dimoun ki nou, nou annan.
Si nou resevwar en konplent, en lensidan ki annan pou fer par egzanp ek pye dibwa, la kot nou al fer sa risk assessment, kot nou pa pe get zis sa pye dibwa.

Nou pe get tou larestan pye dibwa ki annan.

Me from nou, nou rekomande ki sipoze ganny fer e nou anvoy li kot sa Minister ki responsab.

An term si ou pe koz mwan kekfwa pye dibwa, i Minister kapab i Lagrikiltir, Lanvironnman, Energy and Climate Change, kot son seksyon Forestry.

Pou zot vin assess e dir, be sa pye dibwa fodre koupe.
in of Me ankor i retourn lo sa legal terms issue framework lo later prive, ki ou pou fer.

Me selman par egzanp si lo en propriyete PMC.

Sa pou ganny met a latansyon PMC, ki ou annan en danze e vwala ki pe arive.

ok.

So, vwala rekomandasyon ki ou sipoze fer.

So i dan lanmen PMC aprezan.

So PMC li i bezwen egzekite.

Ok?

Mon anvi fer zot konpran en keksoz byen, DRDM only steps in at a level 3 emergency.
Level 3 sa emergency once ki i sityasyon ki la i escalate par lao nivo resours ki ou annan pou deal avek la.

Par egzanp si ou pe koz mwan en pye dibwa, kekfwa sa dimoun li - ok, si mon pran en legzanp, ok, parey pye dibwa menm.

Sa dimonn kot son lakaz li i annan en gran kouto li.

Sa pye dibwa i koup en demann So, sa chainsaw.

Ok ?

chainsaw kote i sorti?

Kot Local Government.

Local Government li ki responsab Komite.

Ok?

Li ki oversee dan kominote.

Sa premye lasistans.


La ou pe mont lo en level 4 la.

avek Prezan Local Government ler i vini avek son chainsaw i vwar i pa kapab, i call Fire Brigade.

Fire Brigade i vini i gete si i asiste.

Or i rod son kontrakter.

DRDM pa ganny involve ditou ladan li.

Now, si nou pran sa sityasyon nou escalate li dan en blok flat, kot sa pye dibwa i pe tonm, in tonm lo en blok flat kot i pe afekte 5, 6 fanmir dan en blok flat, kot la aprezan i pou vin en diferan mekanizm.
Kot ou annan sa laspe lasante imen, ou annan sa laspe kot ou bezwen al relocate zot.

Ou annan sa laspe pou ou meet zot needs, la DRDM i step-in pou li kapab kordin avek tou bann diferan Lazans ki bezwen fer repons lo sa teren.

Ok. 128 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 fini So, en bon pe fwa DRDM i senpleman ganny blanmen akoz nou’n fer nou assessment e nou’n fini direct kwa ki sipoze ganny fer avek sa Departman Minister or Lazans ki involve ladan.

Me zot, zot pa fer.
Me zot, zot pa fer.

E zot fall back ankor lo DRDM.

DRDM ki responsab.

i al Kot I sa manni ki zot toultan annan.

zot vreman kontinyelman krwar poudir fer structural DRDM mitigation.

Nou pa fer sa nou.

Nou non-structural mitigation.

Nou get the bigger picture nou.

Sa bout ki la sa i tonm anba manda sa Minister, sa departman ouswa sa lazans.

Mersi.

fer MR DEPUTY SPEAKER Mersi, Mr Cetoupe.

HON FRANCOIS ADELAIDE Eski DRDM zot fer, zot rode feedback lo bann konplent ki zot in gannyen?

Mersi.
Mersi.

PS PAUL LABALEINE Mersi.

Yes, nou toultan rode feedback.

Mersi.

MR DEPUTY SPEAKER Mon Minister.

rekonnet ti’n lanmen MINISTER ERROL FONSEKA Wi, Mr Deputy Speaker.

Mon krwar keksoz ki pe sorti kler dan sa prezantasyon i sa limitasyon ki DRDM i annan, me selman sa bezwen ki piblik i annan.

So, son manda, son limitasyon i kit li ek bann emergency ki in koz lo level 3 apre non-structural mitigation, me piblik i bezwen lot response parey Onorab Adelaide in mansyonnen.
So, ki nou pe vwar la i ki i egziste ozordi dan son manda.

Me mon krwar sa konversasyon pou fer sir ki sa lot bout i arive ki ou’n mansyonnen la, i bezwen ganny diskite, i bezwen ganny taken up somehow.

Ki nou fer sir ki sa dimoun ki’n telefonnen i vwar son keksoz parey Onorab Lemiel ti pe koze lot zour, ki keksoz i ganny fini.

E sa i nou problenm la.

So sa bout la, kantmenm pa pou manda DRDM, i bezwen ganny arive somehow.

E sa i en keksoz mon krwar ki nou pou bezwen get ladan.

Mersi.
Mersi.

MR DEPUTY SPEAKER Mersi, Minister.

Mon krwar zot not lasirans ki Minis in donnen, kekfwa i ava lenfliyans bann kestyon ki pe Mon rekonnet manm elekte pou distrik Port Glaude.

leve.

HON EGBERT AGLAE 129 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Mersi Mr chair.

Mon oule eklersi en keksoz la, akoz ler mon pe ekoute, mon konpran sa ki Mr. Cetoupe in met devan nou.

Mon santi poudir petet rol DRDM li menm li in ganny diluted en pti pe baze lo serten persepsyon ki petet piblik i anmennen.
DRDM i annan li en Lalwa li.

Ou annan ou sa Disaster Risk Management Act ki ti vin an forse an 2014 e ladan i donn DRDM en kantite pouvwar.

Ki mwan mon konnen e mon santi zot pa pe servi e petet taler mon a demann zot akoz ki zot pa pe servi, ki sa ki dan sa Lalwa i permet zot fer.

Ok?

Mon konpran poudir zot in dir, poudir zot reaksyon i vin lo level 3, ler i annan sa dezas.

Me selman petet zot annan sa bout osi kot mitigation i antre.
Ok, kot zot sa bout kot zot idantifye, identify e osi zot anmenn serten rekomandasyon.

So, baze lo la vi ki zot annan bann pouvwar pou zot kree bann Komite lo nivo nasyonal, bann High Level Committee pou zot kapab donn bann direksyon baze lo bann rapor ki zot in fer, akoz ki la, la nou pe santi poudir zot pa pe servi sa pouvwar ki Lalwa pe permet zot.

Sa i enn.
Sa i enn.

Dezyenm, pou eklersi ankor i sa process, akoz petet parey mon’n tann bann lezot MNA pe koz lo la, i annan konfizyon dan sa proceeds ki ler zot in vin idantifye issues, e lafason pou adrese nou santi ki zot napa pouvwar pou persyad sa antite, sa departman, sa Minister pou zot fer bann aksyon neseser ki zot, zot menm zot, zot in idantifye.

Kwa ki pe anpes zot kapab met presyon lo sa antite pou dir gete, le 26 sepa Desanm nou ti annan Tsunami, tel keksoz in ariv dan distrik Anse Royale.
Vwala nou rapor, vwala nou rekomandasyon.

Aksyon prezan pa ganny fer.

Si MLUH, si Eski zot napa en pouvwar pou zot kapab met presyon lo sa si antite.

lanvironnman, Local Government, pou zot pran aksyon akoz dan zot Lalwa i permet zot fer sa!

Petet mon pa konnen si zot pa’n get zot Lalwa byen.

I permet zot.

An menm tan zot Lalwa osi i permet zot pou annan akse avek sa ki zot apel, sa NDF la.

Sa National Disaster Relief Fund.

PS Finans i la li.
PS Finans i la li.

Eski zot okouran poudir i annan sa fon e eski zot konnen poudir si i annan larzan dan sa fon?

Petet ki ler moman apropriye i arive pou zot ganny akse ek sa fon, pou zot kapab osi ede avek mitigasyon?

130 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 So, mon krwar zot bezwen os nivo ki zot operate lo la e sa prezantasyon ki i fer, fantastik.

Teorikman fantastik.

Me the practical aspect of it avek sa bann process, dissemination to action i vin, zot en pe pri ladan.
So mon swete petet ki zot servi sa pouvwar ki zot annan anba Lalwa e aksyonnen.

Konmsi mon komanter.

Mon pa’n demann bokou kestyon mwan.

Me selman mon santi poudir i enportan pou zot osi pou zot sitye nou byen, nou osi nou a konpran zot pangar nou a vin koz ros, lateras grennen ki pa ankor tonm lo nivo 3.

Mersi.

MR DEPUTY SPEAKER Mersi Onorab.

Panel.

PS PAUL LABALEINE Mersi, Mr Deputy.

Onorab mersi pou ou kestyon.


Wi, ou konnen ler nou pe travay dan en Departman Gouvernman ante en Departman ou pran sa lapros dyalog, negosye, koze pou fer keksoz marse epi osi i annan en issue osi bidzeter ki vin par la.

Me selman i vre, i annan moman ki nou’n egzers nou pouvwar.

E menm i annan landrwa kot nou’n issue kart rouz.

Par egzanp nou’n okenn.

Mon pa konnen si zot okouran, ti annan issue kot bann tenk gas 500kilo ti pe ganny mete dan lavil en pe partou.
Nou ti step-in e dir zot poudir zot pa pou kapab akoz ler nou’n fer risk assessment nou ti vwar poudir i annan en problenm.

Akoz sa lavi pa’n design pou sa kalite zafer.

I annan plizyer landrwa kot nou’n step-in, kot nou’n dir non.

Nou’n met nou lipye ater.

Me selman kot nou vwar petet i annan fason kot nou kapab negosye, nou kapab dyaloge pou aranz en keksoz.

Akoz nou, nou anpes devlopman, nou oule fer li pli byen.
pou pa la Me ler ou pe travay ek en Departman, ou pe gete ki mannyer ou kapab asiste li pou avans son azanda.

Like, parey nou osi.

Me selman annou rekonnet kot parfwa, parey ou pe dir kot si sa ki nou pe sey dir, rekomande pa ganny nou enplimante, or pa pe ganny ekoute, la mon krwar ou annan rezon, nou pou bezwen vin en pti pe pli strict lo la.

Me osi i annan bann lenstans parfwa kot zot osi annan en lot Lalwa.

La i annan en lot problenm kot nou bezwen fer atansyon.
Zot osi annan en lot Lalwa ki nou bezwen prezan rod en fason ki nou armoniz sa bann Lalwa.

Lekel sa Lalwa ki pli for, lekel ki pli lot.

Ou konpran mwan?

131 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Par egzanp mon pa pou nonm non sa bann sa, me nou bezwen gete bann lezot Lalwa ki mars ek en lot Lalwa.

Ouswa lekel parey mon pe dir.

Si nou Lalwa nou i supersede en lot Lalwa.

Dan letan emergency wi, me dan letan normal eski i supersede sa lot Lalwa ki li annan en lot Lalwa pou li fer en keksoz.
Ou konpran mwan?

Sa osi nou bezwen gete.

An se ki konsern NDRF, NDRF pou vin selman ler ou deklar en dezas.

Apart sa i pa pou vini.

Me parkont Mr Thesee i la.

Anyway en lot ler i a koz lo Contingency Fund.

Nou ganny access, nou fer serten keksoz.

Me selman ler fodre nou morde, nou pou morde.

Petet si ou le nou mord en pti pe plis wi.

Fodre.

Ok?

So, nou a pran sa an konsiderasyon.

Mersi.

MR DEPUTY SPEAKER Mersi, Mr Labaleine.

Mon rekonnet Manm Elekte Distrik Bel Air.


HON NORBERT LOIZEAU Mersi, Mr Chair.

Mr Chair, apre ki mon’n ekout panel.

Konmsi zot pe dir nou ki zot, zot reakte ler dezas in fini arive.

Sa ki mon’n ganny en konpran.

Ler dezas in fini arive, zot vini zot assess bann risk ki’n arive.

Pa sa?

Non.

Ok. Dezyenmman, selman zot, zot fer bann risk assessment zot.

Sa zot fer sa?

Lo landfill avan sa dernyen gro dife, i annan plizyer dife ki’n arive lo landfill.
Eski zot in apre sa bann dife avan sa en gro dernyen, serten assessment ki ti ganny fer pou prevent ki sa enn pli gro pa arive ?

Sa enn.

ti annan Apre lo kote zot travay zot, zot sipoze assess bann risk.

Onorab Arissol in dir ki Providence i en dinanmit ki kapab ekspoze any time.

Mwan mon pe vin lo sa pwen akoz i pa pou eksploz akoz landfill pou pran dife li, i pou eksploz akoz i annan serten aktivite ki ganny deroule lo Providence kot bann garaz, kot bann servis.

Enn.

I annan bann gas.


Ou dir ki ou’n fer tir bann gas 5 kilo sepa anvil.

Eski zot in antre dan Providence pou fer, pou assess, pou get risk?

Tou dimoun i fer braising.

Acetylene i flammable.

Zot in pase laba pou gete, zot pe fer en assessment pou gete?

Liquid Air in sorti anvil ki byen, in vin laba kot Gondwana, ki li ki ranpli sa bann boutey.

Eski zot pe assess sa bann risk pou vwar mannyer pou anpese ki i ariv en dife?

E i annan en dezord total.


Tou bann garaz i kit son boutey 132 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 partou kote.

Si i arive en dife lo landfill, i vin lo Providence, i blow.

Son dife i pou pli gro ki sa enn lo landfill.

Eski pandan tou sa bann letan, akoz Providence li Minis i en dezord li Providence.

Providence i annan tout sord kalite keksoz.

I annan en take away ki obor en langar sarpantye.

Lafason ki vye Gouvernman in partaz ki’n fer vin sa.
MR DEPUTY SPEAKER Mon krwar zot konpran ou kestyon.

HON NORBERT LOIZEAU Zot pe konpran?

Eski i annan bann risk ki pe ganny fer?

Apre en lot keksoz, lo kote.

Mon krwar i merit from par dan zot travay osi sa.

Ler en gro batiman pe ganny fer, eski i annan bann risk assessment ki ganny fer lo lafason sa scaffold i ganny mete?

Akoz i annan dimoun ki’n spesyalize dan met scaffold, pe dir mwan lafason ki sa pe ganny fer i totalman pa annord, pa an konformite avek Lalwa.
En feray in sorti kot car park Pirat in tonm lo latet en madanm avantyer.

Eski zot pe vwar?

Mersi.

MR DEPUTY SPEAKER Ou annan 3 pwen la ou’n fer ouswa 2 ?

Akoz sa dernyen i menm zafer, assess risk dan bann landrwa.

Spesifik.

DISASTER PRINCIPAL MANAGEMENT OFFICER DANIEL CETOUPE Mersi, Mr Deputy Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.


Anyway, mon pou zis en pti pe bref, a tou moman si mon sey anmenn ou back to sa 4 faz ki disaster management i travay ladan ;- reduction, risk preparedness, response, recovery.

A okenn moman, tou dimoun a en moman i dan enn sa bann 4 faz e DRDM anba nou 2 manda nou ensure ki sa bann faz i pe kontinyelman mare.

So, nou pa vin zis ler i kase, nou la ler i pe re aranze.

Nou la pou nou evalye kwa ki’n re aranz e kwa ki posibilite i kapab arive pli lwen.
Me ankor i ties back to resources ki ou annan pou ou kapab ale, pou ou kontinyelman monitor e fer surveillance lo la.

Ok?

Sa i enn.

lo Dezyenm, ou’n koz landfill.

Oparavan wi, in annan rapor ki’n ganny fer, ki’n ganny soumet avek sa line Ministry ki oversee landfill management li menm there rekomandasyon in la avek zot.

Me nou vwar poudir sa bann menm rekomandasyon ki ti ganny mete i pa’n zanmen ganny enplimante back then.
from e 133 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 So, nou vini, nou’n repet li ankor.

E sa voyaz dan en lenstans kot nou’n vwar ki Industrial Estate Providence Authority li menm li, zot pe vwar poudir kote zot defayans i ete.

Me nou Lalwa pa permet nou fer sa.

Me selman avek zot kolaborasyon, zot kapab impose lo nou pou nou donn sa bann lokater pou nou montre zot, be this is what needs to happen e sa in ganny fer par DRDM.
Ki ankor lo kestyon oparavan to enforcement Lalwa kot i vreman bann lenstan kot nou’n vreman kapab fer li.

i retourn in regards E ou’n donn legzanp Liquid Air.

Liquid Air son plan ti al kot Planning Authority pou ganny aprouve, pou li set-up son whole sistenm prodiksyon laba.

Me DRDM ti met en halt avek akoz senpleman nou ti vwar poudir ki i pe fer laba i pa pou posib e i annan serten mezir ki zot bezwen met an plas pou zot kapab ensure ki zot kapab fer en prodiksyon in a safe manner.

Ok?
Ok?

Ok, so sa i en keksoz ki ti ganny re kominike avek zot through the Planning Authority e from there mon pa tro sir si zot plan in ganny re submit.

Akoz zot pe re modifye in regard to sa ki nou, nou ti donn zot.

i nou Sa partisipasyon planning bann subcommittee devlopman.

And PS i a pran ou other bout kestyon.

atraver lo anver MR DEPUTY SPEAKER Minister.

MINISTER ERROL FONSEKA Yes, Mr Deputy Speaker.


Zis pou dir Onorab, mon konnen Minister Investment ek Minister Lanvironnman pe travay lo sa bann lo Providence.

Mersi.

issues ki arive MR DEPUTY SPEAKER Mersi Minister.

PS i annan en bout ki ou sipoze reponn?

PS PAUL LABALEINE Wi, sa bout mon krwar pou son premye kestyon.

MR DEPUTY SPEAKER Les Mr Labaleine reponn.

Kekfwa i ava eklersi sa dout ki ou ti pe al leve.

PS PAUL LABALEINE Onorab Mersi pou kestyon.


Mon krwar i en bon kestyon pou klarifye, ki ler nou pe koz ke ler ki DRDM i antre.

Now, i annan 2 fason ki en emergency i kapab arive.

Enn ki en keksoz i ariv vitman, la pou la.

Apre i annan fason ki nou ganny bann 134 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 notifye atraver warning, alert.

Ok?

Now, ler en sityasyon ki lev la pou la.

Ki kapab annan en kantite keksoz ki arive la pou la.

Parey bann dife, bann zafer.


Lefe ki nou annan en sistenm preparasyon ki nou’n met an plas.

En sistenm kordinasyon, en sistenm alert vitman, nou kapab mobilize vitman e attend to sa scene pli vit posib ki nou kapab.

Mon kapab dir ou poudir 2an pase nou repons ti bokou pli long.

Konmela nou repons i bokou pli vit.

Now, depandan sa sityasyon.

Lekel sa Lazans ki involve ladan.

Konpran mwan?

Par egzanp dife Port Launay apepre 2an pase, nou ti met li anba kontrol pandan 24er.
Oparavan bann dife i pran 3, 2, 3 semenn.

Nou ti met li anba kontrol, akoz nou annan bon preparasyon, bon kordinasyon e bon konprenezon atraver bann partener.

Ok?

keksoz Now, landfill osi 7 zour nou ti fini ek li.

Prezan sa ki vin par deryer ouswa sa ki vin avan pou nou kapab fer sir ki en deborde.

Zisteman ler nou annan bann landrwa ki nou vey byen, parey dan por, dan bann lezot landrwa kot nou donn sa soutyen.

Nou pe konstaman pe sirveye kwa ki kapab arive.


pa Rezon ki nou ti pe dir serten bann boutey 500 kilo gas pa lavil kapab mete dan zisteman.

Akoz nou lavil pa kapab pran tousala.

Nou ti dir nou e pa’n kontinyen.

I annan bann landrwa kot nou’n vwar poudir dan en building zot oule sanze, fer lofis vin take away en sel kou.

Sa landrwa pa’n design pou sa kalite louvraz li.

Sa kalite sa.

Nou dir non.

Me selman parey nou pe dir i annan en lot lalwa parfwa ki supersede sa ki pou nou.
Sa ki nou pou bezwen re aranze.

Mersi.

MR DEPUTY SPEAKER Mersi PS.

Ou … HON NORBERT LOIZEAU Wi.

Zis mon pe dir ek Mr Fonseka.

Mon kontan i dir mwan Minis Lantreprenarya pe take-up sa.

Akoz se mwan ki ti koz ek li lo sa size.

Alors omwen li in tande.

In ekoute.

Mersi MR DEPUTY SPEAKER Mersi pou ou proactiveness.

Mon idantifye Manm elekte pou distrik Takamaka.

HON TERENCE MONDON Mersi, Mr Chair.

Mon kestyon se eski DRDM zot annan okenn rol pou zwe dan procurement bann services ler dezas i arive?
135 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 E an menm tan ler en lensidan in arive eski zot, zot assess ki bann kalite determinen entervansyon pou an plas?

eski ki risk, zot Par egzanp si en lateras i de grennen.

Si zot pou dir ki kalite mezir pou pran, ouswa si i pou depan lo sa Lazans ki sipoze enplimant sa proze?

Mon pa konnen si ou’n konpran mwan byen lo la.

Akoz, Mr Cetoupe in koz lo persepsyon DRDM.


Basically in vin atraver bann pratik lepase e lafason ki DRDM in entervenir e kot bann lafason ki zot in entervenir in kree serten move limaz dan nou bann distrik.

E byensir sa gap, parey Minis in dir sa nou bezwen rod en fason pou adrese, akoz i annan en gran gap.

Zot louvraz avek ki nou, nou fer fas o nivo distrik.

Mersi Mr Chairman.

MR DEPUTY SPEAKER Mersi Onorab.

Panel.

PS PAUL LABALEINE Mersi Mr Deputy.

Mr Onorab.

Mersi bokou.

Onorab 2 keksoz.


Zafer Procurement, normalman dan en sityasyon dirzans, anba nou Lalwa i permet nou.

Annefe nou pa pe procure keksoz.

Me nou pe reazir ouswa azir pou nou contain sa nou sityasyon.

Prezan rekonnet ladan i annan bann byensir ler ou pe demann servis avek prive, ouswa avek bann partner.

Ki si Gouvernman nou pa bezwen procure naryen avek partner.

en Me anba Procurement Act i annan Seksyon 65, ki nou.

Kantmenm lot pou Departman.


Par egzanp pou Point Larue, ler nou ti pe fer sa drenaz.

ti demann Procurement pou met anba sa seksyon, pou nou kapab fer sa louvraz.

E la nou demann zot pou activate sa Seksyon 65, kot nou kapab fer sa bann travay pli vit posib.

Nou Me selman anba nou Lalwa i permet nou demann en servis, i depan ankor dan nou planifikasyon.

Par egzanp si en lensidan Takamaka in arive ki i bezwen nou lentervansyon.

Nou pou, ler nou’n map-out bann resours, nou pou konnen lekel ki pli pre.
Nou pa pou fer en dimoun sorti pli lwen pou vini, akoz nou oule li vitman deal avek sa sitasyon.

Now, apre i annan bann lezot Lazans ki lo teren.

Ki li si sa lensidan i require en lead agency.

Par egzanp Departman Lanvironnman, Transpor.

Li i rod son zafer li menm.

Nou, fasilite akoz sa nou issue procurement, wi.

Nou pa tir li pou met a kote, me la kot nou 136 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Nou demann procurement.

anvoy menm kot finans en notification of incident.


Nou dir sa lensidan in arive e la bann aksyon ki pe ganny pran pou fer sa travay e la nou demann pou invoke Seksyon 65 pou zot kapab fer sa louvraz.

Nou’n fer sa.

Nou ti fer Praslin kot semen ti kase.

Nou’n fer detrwa landrwa.

Anse Royale nou’n fer.

Me selman bann travay i ganny fer, i account for byen.

Ok. Koumsa.

Epi dezyenm ou kestyon, se ki ler i annan okenn keksoz ki require en lentervansyon DRDM, kot i annan bann morso engineering.
ki nou Definitivman nou pou bring in enzenyer.

Nou ganny diferan partner dan Gouvernman ki nou annan e la sa enzenyer ki donn ki egzakteman i annan pou fer avek sa lensidan.

Mersi.

rekomandasyon, apel MR DEPUTY SPEAKER Mersi, Mr Labaleine.

Mon rekonnet Manm Elekte distrik Grand Anse Mahe.

HON WAVEN WILLIAM Mr Mersi Mr Chairman.

Chairman, mon ti a kontan ganny en pti pe gidans avek Minis avan ki mon pronons mon lekor lo sa ki mon pou dir.
Minis mon anvi demann ou si depi ler ou’n pran lofis ou’n gannyen en meeting avek bann staff DRDM ?

Ou’n ganny sans zwenn avek bann staff DRDM?

MINISTER ERROL FONSEKA Wi, mon’n fer en vizit kot DRDM.

Me en proper staff meeting mon pa ankor fer.

MR DEPUTY SPEAKER Ou annan en follow-up Onorab?

HON WAVEN WILLIAM Yes.

So, Mr Chair, baze lo larepons Minis e swivan bann deklarasyon ki’n ganny fer.

Prezantasyon Mr Cetoupe, brilliant prezantasyon.


E an solidarite avek bann travayer DRDM e an solidarite avek zabitan Grand Anse Mahe, prenon an kont depi ler DRDM in ganny formen, bann keksoz ki’n ganny dir pou fer e bann plan ki distrik pe espekte vizavi en plan lo bann high risk areas.

E bann plan remedi ki nou ti pou gannyen, pou kapab swivre koman en Manm Parlman, mon santi poudir ozordi Minis, mon pa pou kapab aprouv sa Bidze.

Mon pou abstain.
Mon pou abstain.

selman ki avek Me lekspektasyon lannen prosenn, zot vin avek en striktir avek etale ki lenformasyon presi pou nou byen e 137 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 kapab byen swivre egzakteman ki zot pe fer.

i Akoz i fer mwan mazin Kot Gouvernman Lokal.

dimoun kot vin administrasyon distrik.

Olye fer bann pti semen i fer bann gran semen pou son problenm ganny rezourd.

So, mon vwar li en pti pe koumsa.


So, ozordi mon pa pou kapab donn mon sipor lo sa alokasyon, mon pou abstain.

Mersi.

MR DEPUTY SPEAKER Mersi Onorab.

Minister.

MINISTER ERROL FONSEKA Mr Deputy Speaker, lo kestyon sa manda DRDM parey i ete, i en sityasyon ki en pti pe mank lo sa ki bezwen piblik.

Me selman son manda mannyer i ete anliny ek sa Bidze ki la, mon krwar sa de i ale ansanm.
Natirelman mannyer nou pe get sa bann lekspektasyon i. E osi mannyer lenformasyon e persepsyon ki sa ki DRDM i devret donn, fer son travay.

I vreman ki petet oparavan ti annan en sityasyon ki ekspektasyon ek sa ki zot kapab fer ti annan en dekalaz la.

Me selman an prenon an kont sa prezantasyon e zot manda mannyer i ete ozordi, mon krwar menm si mon konpran ki Onorab in dir.
Mon krwar sa Lasanble ti devret pa sa Bidze e ler nou’n pas sa Bidze, sa louvraz ki pou get, sa limitasyon ki egziste dan zot manda ozordi.

Si i devret ganny ouver, son scope en pti gin, pou get sa bann bezwen piblik.

Sa en lot zafer.

Me selman mon krwar mannyer son manda i ete ozordi.

Mannyer sa Bidze i ete ozordi, i tonm anliny ansanm.

Alor an konsiderasyon koumsa ek nesesite fer sa lot louvraz, mon ti a kontan demann sa Lasanble pou vot pou sa Bidze.

Mersi, Mr Deputy Speaker.


MR DEPUTY SPEAKER Mersi Minister.

Mon rekonnet Manm Elekte distrik Mont Fleuri.

HON MICHEL ROUCOU Mersi, Mr Chair.

Bonswar panel.

Bonswar tou zabitan Mont Fleuri osi ki pe get nou.

Panel, mwan mon en pti pe konsernen.

En pe lannen pase nou ti annan en lensidan kot IOT kot sa gro tenk delo ti pete e nou ti vwar sa lenpak kot ler sa delo ti vin end up kot Ocean Gate House, pres dan lavil.
E dan mon distrik li menm li, ler ou pou get li an gro, nou annan SEYPEC ki annan son bonn gro tenk petrol la, fuel.

Ki lanmenm 138 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 la zis obor kot Por i été, e osi nou annan Lopital, nou annan lekol e nou annan bann landrwa rezidansyel e menm biro DRDM si mon pa tronpe i la kot Dokter Jivan.
E si demen - mwan mon anvi konnen ki plan ki zot annan, akoz mon mazinen pou bann letan ki zot in la, zot bezwen mazinen i annan en plan avek devlopman ki pe vini parey nou’n vwar Bois de Rose e nou vwar poudir la kot Hyper Market i vini i en landrwa ki vreman busy.

PUC osi tou i la.

E mon anvi konnen ki plan zot annan, ki zot pe travay pros avek SEYPEC, ki demen nou napa en dezas ki pou anmenn en lenpak, sirtou lo sa bout la.

Ki fer koneksyon avek sant lavi li menm li.


Yer, osi tou ler Fire Service la, mon ti demann zot ti sanmenm sa kestyon.

Akoz zot osi kot zot lokasyon i ete la i vreman danzere.

Mersi MR DEPUTY SPEAKER Mersi Onorab.

Lo panel sa kestyon pou ganny reponn par?

DISASTER PRINCIPAL MANAGEMENT OFFICER DANIEL CETOUPE Mersi, Mr Deputy Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

In regard to SEYPEC.

I enn bann eleman ki ti ganny adrese dan Victoria Risk assessment.
Me selman mon anvi ki ou rest assured ki SEYPEC i pa vreman problenm.

son bann I neighbours ki otour li ki en problenm.

SEYPEC i annan en high level of safety ki surpass en ta nivo, ki ni son bann neighbours otour li i annan.

Victoria So, SEYPEC lo li menm i pa en issue li.

Son issue se son bann neighbours otour li.


E atraver Risk Assessment ki annan serten rekomandasyon ki ti ganny fer ki en ladan par egzanp se relocation of serten servis ki pou dan visinite SEYPEC redwir sa risk ki si zanmen ou annan en lensidan i kapab afekte.

And in regard to lopital.

I enn bann Minister ki nou’n travay avek e zot biomedical centre ki vreman zot landrwa ki kekfwa mon prezimen, i en pti pe pli ou konsern.

I enn bann landrwa ki ankor zot pe achieve bann ISO standards.
Kot in terms of safety zot annan tou sa ki zot bezwen annan an plas.

Me aprezan i zis sa kontinite, dan ki mannyer zot pe delivre zot servis, e pou nou swivi avek zot.

Enn par egzanp osi se zot tenk LPG ki zot servi.

Ki zot pe relocate.

Me pou serten rezon 139 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 ou en lot zot pa ankor kapab achieve e nou ti involve ladan.

Kot nou ti al assess landrwa kot zot ti anvi mete.

Nou’n vwar son bann issues ki vin avek.


E despite ki ou pou bezwen bouz li en pti pe pli par deryer ki kot i deza ete right now, ou annan serten bann lezot mezir ki ou bezwen met an plas dan lopital li menm, pou ensure ki sa boutey gas i pa ou danze li e ni ou pa vin en danze pou li.

So, i annan en bon pe keksoz ki nou fer ki, parfwa mon envit zot kekfwa si zot kapab rann en pti vizit.

Vreman pou kapab ganny en dyalog lo bann diferan pti konsern ki zot annan.
Ki sirtou sa bann bout la ki tonm dan mon seksyon.

Nou travay vreman close avek bann partners ki nou travay avek.

E enn ladan parey sa konversasyon ki ou’n gannyen avek Fire Brigade.

I enn, nou konnen sa, nou okouran nou.

SEYPEC i pa nou issue li.

I son bann neighbours ki otour li ki en issue.

Mersi.

MR DEPUTY SPEAKER Mersi, Mr Cetoupe.

Mon swete i pran sa ki bann Manm lenvitasyon Mr Cetoupe pou fer annan en en avek DRDM konversasyon serye.
vizit, I annan zis 2 Manm ki reste lo mon lalis dapre bann lanmen ki mon’n idantifye.

Mon ava rekonnet Manm Elekte distrik English River.

HON ANDY LABONTE Mersi, Mr Chair.

Mr Chair, mon kestyon i plizoumwen al dan laliny en pe parey Onorab Grand Anse Mahe in fer sorti.

Akoz mon krwar Onorab Aglae in eksplik byen egzakteman kwa kot konfizyon i vini.

Me selman an solidarite avek bann travayer DRDM e apre sa prezantasyon ki Mr Cetoupe in fer koman en zenn.
Mon pou dir ou mon vreman apresye ou prezantasyon e ou en lespwar pou DRDM.

E mon krwar si mazorite Manm Lasanble i pou vot pou sa Bidze se prensipalman, akoz ou’n montre nou poudir i annan zenn ki annan kapabilite, e ou enn sa zenn ki mon krwar ki ou pou kapab e petet ou pou kapab anmenn direksyon.

Ou pou anmenn DRDM petet dan sa direksyon kot nou ti a swete vwar li, lo sa nivo kot pep Seselwa ti a kontan vwar li.
E alor se pour sela rezon mon krwar ki mazorite nou dan sa Lasanble nou pou siport sa Bidze.

Mersi.

MR DEPUTY SPEAKER 140 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 ladan.

Mersi Onorab.

Mon pa’n sezi en kestyon I plito en komanter ki IN fer.

Donk mon ava envit dernyen entervenan lo mon lalis.

Mon rekonnet Manm elekte pou distrik Les Mamelle.

HON BERNARD GEORGES Mr Chair, mon konsyan ki Onorab Larivyer Angle in deside pran manto Whip ozordi e enskri bann Manm ki mannyer nou pou vote.
E mon ti a kontan reasir li ki wi, nou pou vote parey mon ti dir lot zour, sa Bidze.

Me nou fer li ozordi avek en pli gran konfidans, akoz nou’n ekout en pe plis e nou’n konpran en pe plis zot manda, zot rol e donk nou kapab apros sa vot avek en pe plis lenformasyon olye fer li san ki nou annan sifizaman detay.

Mr Chair, mon ti kontan swiv bann Manm ki’n remersi panel e sirtou Mr Cetoupe pou son prezantasyon apre midi.
Mr Cetoupe, atraver ou Mr Chair, si mon ti pou grade ou pou ou prezantasyon mon ti pou donn ou en A+.

(APPLAUSE) HON BERNARD GEORGES Me si mon ti pou grade ou lorganizasyon lo shaping public perception, ki ti enn zot bann bullets points, mon ti pou fail zot.

E mon krwar se la kot problenm i arive.

la Zot pa’n kapab atraver tou sa bann lannen ziska ozordi e menm i annan serten defayans, arive eksplik avek bann dimoun ki bezwen zot servis oubyen ki anvi konnen ki sa DRDM, kisisa efektivman DRDM.
E mon krwar problenm ki nou’n annan.

Mon menm personnelman, se ler i annan en dezas, ‘’call DRDM.’’ E annefe lannen pase dan mon distrik ti annan en dimoun ki’n call mwan, i dir mwan son lakaz in dekouver.

Premye keksoz ki mon’n fer, mon’n call DRDM pou rod en prela pou met lo lakaz.

E mon’n aprann.

Anfen, premyerman mon pa’n get through e ler mon’n call,mon DA mon’n aprann pa vo lapenn ou call DRDM akoz zot, zot napa prela e annefe distrik osi napa prela.

Alors finalman problenm pa’n ganny rezourd.


E mon krwar se sa, se sa fristrasyon ki laplipar bann Manm, si non, tou bann Manm, i annan avek DRDM.

Me ozordi nou’n konpran ki annefe se pa zot rol.

Zot rol se pa pou vin debous en dren ler i bloke oubyen vin anmenn en prela pou met lo en lakaz ler in ganny dekouver.

Sa se pa zot 141 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 rol.
E nou’n konpran ozordi ki zot rol se premyerman - fer assessment bann risk e dir avek bann dimoun konsernen ki si sa zot bann risk pou zot kapab prepar zot Sa nou lekor.

konpran, e zot annan en kantite lekipman.

Nikleer, eksetera, eksetera.

Sa i byen.

E lo la nou’n konpran tre byen ki lo sa rol zot bezwen egziste e zot bezwen ganny en Bidze.

Me menm lo sa rol mon problenm Mr Chair ek panel, se ki menm la i annan enn de keksoz mon vwar ki konsern mwan.

Par egzanp, landfill.

Dife landfill.


Si i ti zot rol pou zot prevwar, e ki zot ti konn en minimonm lenformasyon;- setadir ki lo en landfill i annan methane dan sa landfill parey nou tou nou konnen.

E ki methane i highly inflammable, e alor i annan en risk ki en zour i pou pran dife.

Ki mannyer ki zot pa’n prepar zot lekor pou ki ler en dife in arive se apre 4, 5 zour ki dredger VIJAY in bezwen ganny anmennen pou li tenn sa dife?

Sa donk i annan en dout lo preparedness.


Dezyenmman, si zot pa ti kapab prevwar sa enn, let’s give you the benefit of the doubt.

Ki mannyer ki zot lannen apre lannen zot pa’n kapab fer ki Point Larue pa flood?

E pandan tou zot legzistans in flood tou le an.

E se selman sa lannen ki en keksoz in ganny fer pou fer sa.

Donk, menm lo zot manda prensipal, risk assessment e donn advice, selon mwan i annan enn de defayans.

Me mon pare pou viv avek sa.

crisis.


Manage Kot problenm i arive se lo dezyenm manda e sa se manage en en emergency, eksetera.

E la mon krwar nou bezwen laklerte e i tre kler ki zot manage en crisis selon en serten kriter.

Zot apel sa red something or another.

Me ki mannyer sa dimoun ki li son - I annan en pye dibwa ki pe menas son lakaz dan en storm.

Oubyen ki son twa i ganny dekouver, ki mannyer li i konnen ki i pa tonm dan sa kategori li e i pa devret pe call DRDM, i devret pe call en lot dimoun.
E mon krwar se la kot zot shaping public perception in fer en defayans.

E mon pa vwar okenn lezot fason, apard kas sa bout DRDM an de.

Pou ki tou dimoun a konnen.

Onorab Lemiel avek ros Le Cannelle.

Onorab Arissol avek son ros Dan Zil.

Zot ava konnen ki sa i parol DRDM.

Pa vo lapenn al kot DDRM.

Annan en lot Lazans ki pou deal avek sa kalite kategori keksoz.

Akoz son 142 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 sansan nou pou ganny sa fristrasyon.
en Kot Onorab Lemiel, DRDM pou vin gete, apre i pa pou annan follow-up akoz probableman se pa rol DRDM.

E Onorab Sandy Arissol, parey.

E mwan avek mon twa e avek mon flooding Plaisance mon pou ganny menm zafer.

Alors mon pe sizer avek zot, panel e Minis ki lo sa kote, i devret annan en kase kler pou DRDM i ava deal avek bann gro dezas, dife landfill.

Me i pa pou deal avek flooding Plaisance, oubyen ros ki tonm lo en garaz.

Sa se pa son rol.

Me i ava bezwen, Minis ou’n preski dir ki ou pou fer sa.
I bezwen annan en lazans ki nou pou konnen e alors nou pa call DRDM ler sa bann keksoz i arive lo bann nivo distrik.

Bann pti keksoz.

Pa lo en nivo nasyonal, pa lanpler nasyonal.

Nou call sa Lazans e nou ganny en remedy.

lo en E i kapab ki zot kas sa bout emergency management an de.

En kote ki ava fer national, en kote ki ava fer bann pti keksoz.

Mon pa konnen.

Sa se zot, se Gouvernman ki devret desid sa, nou zis nou pas Bidze.
E nou pou pas Bidze akoz nou’n konpran ozordi ki nou bezwen zot dan en serten sans.

Alors Mr Chair, vwar la mon sizesyon.

Pou nou kapab bouz devan e pou tou dimoun kapab ganny en rezilta avek zot Lazans, sel fason pou nou proceed selon mwan, se ki lo kote risk management, lo kote emergency management zot fer li vin pli kler.

Ki si sa ki zot, zot fer e kisisa ki zot pa fer.

Dan en fason ki tou dimoun i konnen kote pou ale ler i annan en pti dezas ki arive e non pa en dezas lo lanpler nasyonal.
Mersi, Mr Chair.

MR DEPUTY SPEAKER Mersi Onorab Georges.

Panel, reponn?

pou Minister Minister goes ahead.

ki MINISTER ERROL FONSEKA Yes, Mr Deputy Speaker.

Mon oule remersi Onorab Leader Government Business pou sa prezantasyon, e les mon dir li sa santiman mon santi tre byen akoz se tou sa bann feeling ki mon ti annan ler mon vwar.

In fact premye keksoz mon ti dir Mr Labaleine, oli ou boots on the ground?

Akoz i napa.
Akoz i napa.

So, rol i la, me selman nou bezwen rod sa solisyon pou sa lekspektasyon ki petet in ganny fer par DRDM.

E parler si ou overzealous dan ki ou kapab fer, ou pe donn en gran lekspektasyon.

Me parey mon’n 143 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 dir, sa i bann keksoz ki nou pou bezwen rezourd sa lot bout.

Kote i pou sorti, si i pou ganny batir ansanm ek DRDM, ouswa si pou en lot bout ki pou travay lo la.

lo Selman byensir i annan en nesesite la.

Menm zafer emergency number.


Ou pa kapab annan en emergency number, si ler ou telefonnen i pa en dimoun ki awake.

Ou pa kapab annan en emergency number ek en duty person ki petet i se li.

So, bann keksoz koumsa i annan en kantite pti keksoz ki nou bezwen revwar lo mannyer nou pou donn sa servis.

So, rest assured sa bann, en kantite keksoz ki zot in fer resorti ti’n ganny idantifye, me definitivman i kler pou tou.

E sa legzersis pou edik piblik egzakteman.


Sa en keksoz ki mon vwar ki parfwa si ou scope pa kler e ou pa mentenir ou scope, ou komans fer tro an plis.

Parey ou dir, you can be all things to everyone, ou met ou lekor dan en problenm pli tar akoz ekspektasyon i gran.

So, kot ou arive i bezwen annan en lot dimoun ki pran sa lot bout.

Si i pa pou ou, fer sir sa lot bout i byen integrated ki i kapab ganny fer, ki i kapab ganny konplet parey ti ganny fer resorti par Onorab Lemiel.
risk So, alors parey mon’n dir.

Sa Bidze i enportan pou nou akoz ou pa kapab lo risk reduction, management, risk assessment aret sa travay.

Sa travay i bezwen ganny kontinyen sa.

Kantmenm i pa parfe i bezwen ganny kontinyen akoz sa i rezondet sa Lazans DRDM.

So, i pa keksoz ki ou kapab poz li la, apre pli tar vini.

Bezwen kontinyen li.

Amelyore, fer sa ki ou bezwen fer.

E sa ki nou bezwen fer.

Mersi Mr Deputy Speaker.

MR DEPUTY SPEAKER Mersi Minister.

Donk nou ti napa okenn ankor entervenan.


Alors nou pou pas lo vot.

Me avan ki nou fer sa, etandonnen koman en Manm Lasanble mon oule latansyon atir Lasanble.

Ou konnen DRDM i la en pe letan li e pou benefis panel osi, parski i annan en kantite travay dan lepase ki’n ganny fer.

En bann keksoz ki mon 100poursan sir mon’n deza come across.

zis Akoz taler PS Labaleine in koz lo sa geological survey ki kapab kout ant 200 a 300mil Dolar.
Me mon persyade poudir i annan en travay koumsa ki ti ganny fer dan letan ki Mr Michel Vielle.

Zot ti la kot MS Complex.

144 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Ti annan en lasistans korperasyon avek La France e dan sa letan an 2004, ti annan en information system ki zot ti lanse, ki si zanmen i ariv en dezas, avan zot ariv lo teren zot pou konnen konbyen lakour i annan landrwa.
Konbyen dimoun ki’n kapab ganny afekte e i ti menm annan en Disaster Management public awareness strategy for Seychelles ki S4S - Sustainability for Seychelles ti fer pou DRDM.

Risk dan and sa Donk, i annan en body of work la ki’n deza ganny fer.

Ki mon ti ava envit panel pou konsider tou sa bann zafer e build up lo la.

Ki alors nou pa a bezwen annan sa kantite larzan ki nou pe prevwar pou depanse.

Akoz i annan travay byen lontan depi 2004 ki bann diferan dimoun ti pe fer.
Donk nou pou prezan pas lo en vot pou Department of Risk and Disaster Management ki trouve lo paz 283 a 289, pou en son lavaler R9milyon 843mil e alor nou ava demann tou Manm ki an faver pou endike.

Mersi, okenn Manm ki kont?

Alor Lasanble vot Nasyonal lo Department of Risk and Disaster Management trouve lo paz 283 a 289, Bidze R9milyon 843mil.

Nou’n rikord 23 vot an faver, napa personn ki’n vot kont e 2 Manm in abstenir.

Donk vot pou DRDM i pase.

Aprezan PS nou pou bezwen pran vot lo Internal Affairs.
Son vot total.

Alors vot pou Minister Zafer Entern pou en sonm R689milyon 243mil.

Mon ava envit bann Manm ki an faver pou endike silvouple.

Mersi, okenn Manm ki kont?

Mersi Madanm Clerk.

Donk vot Lasanble Nasyonal lo Internal Affairs Ministry of trouve lo paz 260 a 290 pou en 243mil, Bidze R689milyon nou’n rikord 21 vot an faver, personn pa’n vot kont e nou’n rikord 4 abstansyon.

Donk vot pou Ministry of Internal Affairs i pase.


Donk avek sa nou ava remersye panel pou avek nou ozordi e nou ti annan Minis Fonseka, ki’n detrwa zour avek nou.

Mersi pou la.

Nou annan osi Sekreter Prensipal pou DRDM, Mr Paul Labaleine.

E apre midi nou’n annan avek nou Mr Daniel Cetoupe ki Principal Disaster Management Officer e Ms Vicky Berlouis, ki Senior Disaster Management Officer.

Mersi pou avek nou.

Nou ava eskiz panel avek nou e mon rekonnet lanmen Leader Lopozisyon anler.
Donk nou ava eskiz panel e apre nou ava deal avek sa issue.

145 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Fer bon week end panel.

(MINISTER FONSEKA AND HIS DELEGATION WAS EXCUSED FROM THE HOUSE) MR DEPUTY SPEAKER Nou ava demann Sergeant-At- Arms pou retourn Lasanble dan staz Lasanble.

Mersi.

Onorab Pillay.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi, Mr Chairman.

Mr Chairman, mon pe pran laparol Mr Deputy pou mwan.

Speaker, plito.
Speaker, plito.

Mon pe pran laparol pou mwan adres Lasanble, akoz mon santi poudir ozordi i en zour en pe tris pou nou Lepep Seselwa akoz mon krwar nou perdi.

Nou’n tann en move nouvel kot nou’n perdi enn nou bann zanfan Sesel ki ti’n fer en kantite progre dan son lavi, e i ti’n devlope pou vin en eksper dan son domenn.

I en dimoun ki pa nouvo avek Lasanble Nasyonal e bokou Manm Lasanble Nasyonal in konn li, kot in vin dan Lasanble.

In vin prezant plizyer dokiman e ki it’s is a very sad thing.
E ki mon pe zis eksprim mon konpasyon e nou sipor e nou senpati anver lafanmir, e ki nou swete ki sa moman difisil i a ganny eclipse par bann moman lazwa e bann moman lakontantman ki zot in pase.

E ki nou konnen lavi i en keksoz ki kapab sanze de zour a landmen e ki enportan ki nou tou nou met bokou valer, nou cherish lavi.

E nou fer sir ki nou fer nou mye pou nou akonplir maksimonm ler nou lo later.

ler nou Maksimonm dibyen later, pou tou sa ki nou kapab fer Mersi, Mr Deputy Speaker.

li.
li.

MR DEPUTY SPEAKER Mersi Onorab Pillay.

Onorab Georges.

HON BERNARD GEORGES Mersi, Mr Deputy Speaker.

Mr Deputy Speaker, mon zwenn mon koleg lo lot kote latab pou mon regre eksprim mon personnel e soufrans tou bann Manm lo sa kote latab anver sa nouvel tre tris ki nou’n aprann apre midi.

Dr Fanny ti en zennonm ranpli avek dinamizm ek viger, e i ti en dimoun ki ti ranpli avek lavi, nou kapab dir.

ekstrememan En entelizan avek en karyer fantastik devan li.
garson Sertennman i ti vin dan sa Lasanble plizyer fwa e i ti enpresyonn nou sak fwa ki i ti la.

Me pli presizeman pandan ki mwan mon ti Chair Bills dernyen Committee dan 146 Verbatim Report NAS Sitting Friday 12th March, 2021 Lasanble, i ti vin devan nou a plizyer repriz e i ti enkrwayab lafason ki i ti kapab mannye sa Lezislasyon bann morso ekstrememan konplike.

E fer son pwen dan en fason kler.

E se sa ki mwan mon pou retenir dan dan lavi kominikasyon ki mon’n annan avek Dr Fanny.
son ek I en zour tris pou nou pei, nou’n perdi ozordi en pilye dan nou Sekter Finansyel.

Nou’n perdi en zenn garson, en zennonm avek parey mon’n dir taler, en gran fitir devan li.

Ki menm a en serten nivo i iranplasab e pou pran en kantite letan pou kapab ranplas li.

Alor, Mr Deputy Speaker, mon ti a kontan lo mon non personnel e lo non nou Caucus isi dan Lasanble, pas en mesaz kondoleans avek lafanmir ki i kit deryer.

Avek son bann zanmi, avek son bann dimoun pros.


E en santiman ki zot ava annan kouraz e benediksyon pou fer fas avek sa bann zour tris ki pou devan zot.

E an konesans ki zot pou dan nou lapriyer, e kolektif pou ed zot sirmont sa moman difisil ki zot pou viv.

Mersi, Mr Deputy Speaker.

endividyelman MR DEPUTY SPEAKER 2 ti non Speaker Mersi LGB.

Mersi pou sa 2 lentervansyon.


Mon krwar i ava apropriye ki mon ava rezwenn zot lo non Lasanble Nasyonal, lo Roger Mancienne, lo mon non personnel akoz Dr Fanny avek mwan nou zanmi personnel, pou pas nou senpati lo non Sekretarya Lasanble Nasyonal, akoz in enterakte avek Lasanble a plizyer repriz parey in ganny dir.

Pou prezan nou senpati avek fanmir, avek tou bann staff kot i ti annan pozisyon Chief Executive Officer Seychelles Financial Services Authority - avek son bann pros.
Nou mazin zot dan nou lapriyer e vreman i en moman tris pou nou tou.

E ankor enn fwa mersi pou nou pran en letan pou mazin Dr. Fanny.

Donk, nou’n ariv a lafen nou sesyon pou sa semenn.

Mersi pou travay ki nou’n fer nou tou ansanm e alor nou ava adjourn e nou ava re pran 9er bomaten.

sesyon Lendi (ADJOURNMENT) 147