Source document: https://docs-lawep.s3.us-east-2.amazonaws.com/1698080070413.pdf (Seychelles)
Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 NATIONAL ASSEMBLY OF SEYCHELLES Tuesday 28th June, 2022 The Assembly met at 9am National Anthem Moment of Reflection Mr Speaker is the Chair MR SPEAKER Bonzour tou Manm Onorab, e nou staff Sekretarya ki pe asiste nou.

Bonzour Manm piblik ki a lekout e pe swiv nou.

Byenveni pou nou travay pou ozordi.

Nou annan Prezantasyon Dokiman.

Madanm Clerk?

MADAM CLERK Mersi Mr Speaker.

Bonzour Mr Speaker.

Bonzour tou bann Manm e tou dimoun ki a lekout.


Bann papye ki pe ganny prezante i:- S.I.

Adjudication 2022 Titles of of 73 Decree, 2022 S.I.

74 of 2022 Revenue Administration Reporting Standard) Regulations, 2022 (Common (Amendment) The Women’s Parliamentary Caucus - 2021 Annual Report.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Madanm Clerk.

E lo kestyon Women’s Parliamentary eski Caucus Chairperson i le dir de mo la?

Esparon Yes, Chairperson.

Onorab Report, HON REGINA ESPARON Mr Speaker.


Bonzour tou dimoun a lekout.

Mr Speaker mersi pou donn mwan sans pou prezant rapor Caucus bann Madanm, pou sa trwa mwan lannen 2020 e lannen 2021. ti Pou komanse nou annan nou 8 madanm.

E sa ti konpri mwan menm koman Chairman, Onorab Chantal Onorab Lemiel, Onorab Vidot, Samynadin, Bastienne, Onorab Bistoquet e Onorab Doyace Porice.
An vi ki ti annan rotasyon diran lannen 2021, nou ti vwar depar Onorab Ghislain, ki pli ti ganny ranplase par tar Onorab Noline Sophola.

E nou ti osi ganny en lot Manm madanm, Onorab Letourdie.

sa Pandan dernyen 18mwan ki rapor pe kouver, Komite Madanm in fer bokou aktivite.

E plizyer rankont ek e bann stakeholders 1 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 lorganizasyon, promouvwar madanm e zanfan.
ki lentere pe bann E en laspe spesyal, ki nou komite i met bokou lanfaz lo la, se sa size vyolans domestik, ki afekte bokou fanmir, e sirtou bann madanm.

Mr Speaker nou annan osi en relasyon tre etrwat – en relasyon travay tre etrwat ek Minister Lafanmir e Minister Sosyal.

travay Rapor i osi fer resorti nou relasyon ek bann lorganizasyon enternasyonal ki bann madanm i afilye avek, parey Pan-African SADC, Parliament e IPU.

Akoz sityasyon COVID, komite pa’n fer vizit kot bann lenstitisyon.
Me toudmenm nou ti sezi lokazyon a lafen lannen, pou nou vizit bann ansyen madanm Lasanble, ki annan problenm lasante.

Toudmenm vizit kot bann lenstitisyon, ki annan lentegrite madanm e zanfan, i reste lo nou progranm pou sa lannen.

Mr Speaker mon annan loner pou prezant sa Lasanble Rapor Anyel Caucus Madanm, pou 2020, 2021, mersi.

MR SPEAKER Mersi Madanm Chair.

Madanm raporter i ava kapab kolekte rapor.


Byen kekfwa bann Manm i a remarke nou'n fer enn pti azisteman, dan lafason ki nou antreprann nou travay ozordi, konpare avek lo Order Paper.

Nou pou pran Private Notice Question premye.

E sa i pou swiv par en Kestyon Irzan ki mon’n aksepte.

Me 10er edmi, olye kontinyen avek kestyon, nou pou pran prezantasyon lo Fon Pansyon, ki pou enkli kestyon bann Manm, lo sa size.

E nou pou pran bann kestyon ekrir apre midi 2er.

Mersi.
Mersi.

Nou a kapab prezan kontinyen avek Private Notice Question.

Nou ava apel Minis konsernen silvouple.

Letan nou pe al dan kestyon, mon ti a kontan ki bann Manm i rapel ki siplemanter lo zot kestyon - kestyon siplemanter pa devret ganny fer avek long statement.

Tan ki nou- please.

Tan ki nou aplik lareg ki bann Manm ki ekrir zot kestyon i fer sa san i pa en rezonnab pou bann Manm ki prezant kestyon siplemanter fer en gran statement.
statement, long Alor si ou bezwen sitye konteks ou kestyon, ou fer li dan en fraz, parey bann lezot Manm i fer ler zot ekrir zot kestyon.

Mersi.

Minis Erol Fonseka, Minis pou Zafer Entern, bonzour e byenveni dan Lasanble.

Mersi 2 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 pou zwenn nou pou Private Notice Question.

Mon ava apel Leader Lopozisyon - Onorab Pillay, pou poz son kestyon silvouple.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Bonzour Mr Speaker.
Bonzour Mr Speaker.

E bonzour Minister e dan Lasanble Nasyonal bonzour tou koleg Onorab.

E byensir bonzour tou dimoun ki a lekout e ki pe swiv Lasanble.

Mr Speaker on a point of order avan ki nou komanse, mon ti a kontan zis demann en klarifikasyon avek ou, si i posib?

Mon pa'n vwar oubyen resevwar okenn lord pour varye the Order of Business parey Standing Orders i demande.

As per nou Standing Orders, nou sipoze annan en Mosyon or en Mosyon pou nou varye lord of business ozordi.
Mon pa'n vwar sa mon’n zis vwar lord of business in ganny varye.

Mon pa pou al dan en deba lo sa.

Akoz Lasanble i bezwen fer son travay.

Me mon ti ava demande dan lefitir ki nou annan en Mosyon ki vin lo floor Lasanble, ki permet nou konnen ki biznes Lasanble pou ganny varye, e ki Manm i ava deside si sa biznes Lasanble pou ganny varye.

Akoz ler biznes i afekte en Manm, son item ki lo Order E dan sa Paper i son item.
En Manm i annan serten privilez pour son item lo Order Paper e si nou pe varye biznes, se Lasanble ki bezwen varye biznes Lasanble.

laliny Mr Speaker, mon ava ekspekte taler ou ava dir mwan, keler ki mon pou pran deba lo mon Mosyon.

Vi ki pou annan sa prezantasyon ki sipoze pe ganny fer.

MR SPEAKER Nou a regarde pou deba ki avek mannyer prezantasyon.

Lo ki Order ou pe fer referans avek Onorab Pillay?


nou ale HON SEBASTIEN PILLAY Mr Speaker, parey ou ava vwar anba ou Standing Orders, i dir ou Order of Business i anba Order 25.

E pou nou varye Order 25, i nou bezwen ganny en Mosyon pou varye Order 25.

Nou pa kapab zis varye Order 25 par lord Speaker.

MR SPEAKER Mon a verifye sa.

Me mon konprenezon se ki Speaker i kapab varye order of Business.

Me selman nou a verifye sa.

Annou kontinyen.

Mersi pou ou pwen.

Mon’n note.


Nou a prosede avek ou Private Notice Question.

3 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker mon Private Notice Question i lir koumsa: - Eski Lasanble i kapab ganny en leksplikasyon lo kwa egzakteman ki’n arive avek sa de Ezipsyen ki ti ganny arete an koneksyon avek sa bann vol dan sa de biro desanz pou deviz etranzer?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.


Minis ou a donn ou repons silvouple.

MINISTER EROL FONSEKA Bonzour Mr Speaker e Mr Deputy Speaker.

Leader of Government Business, Leader of tou Manm the Opposition, Lasanble, e tou dimoun a lekout.
Mr an repondan sa kestyon, mon le ki enform leksplikasyon kwa egzakteman ki'n arive avek sa de Ezipsyen ki ti ganny arete an koneksyon avek sa bann vol dan sa biro desanz, pou deviz etranzer, i comme swivan: - Lasanble Speaker lo Sa de dimoun nonmen Chanan Fathi Jamal Hussein en madanm aze 36an, sorti Jordan ek Khaled Mohamed Elareby en msye aze 29 an ki en Ezipsyen, ti ganny deporte 11er diswar Merkredi le 15 Zen abor en vol Emirates.
Sa lensidan vol ti ganny raporte, le 24 Me a 3er 50 - fifty apre midi kot, Kordgard Beau Vallon, ki en vol larzan ti'n arive, kot en money exchange, dan Beau Vallon.

Ver 5er apre midi menm zour, en menm rapor ti ganny fer Kordgard Anse Royale kot en lot vol, ti'n arive kot en lot ti money exchange.

Lapolis reazir tre vit, e ver 10er 48 – 22:48 aswar menm zour, Lapolis ti reisir aret sa de sispe, e rekiper larzan ki ti ganny pran.
lo Mr Speaker, baze lenformasyon sorti kot Lofis Attorney Zeneral e Komisyoner Lapolis, en desizyon ti ganny fer pou fer prosekisyon me pou plito deport zot.

Me sa viktim, ti rann tou son larzan.

pran, pou pa Mr Speaker, mon oule enform Lasanble ki desizyon, ki ganny pran par Biro Attorney Zeneral e Biro Komisyoner Lapolis, i bann desizyon ki Gouvernman zanmen enterfer ladan.

E pa pou zanmen enterfer ladan, e sa i nou dapre Konstitisyon.

Mr Speaker.
Mr Speaker.

76(4) Mersi lartik pa MR SPEAKER 4 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 annan Mersi Minis.

Nou kestyon siplemanter.

Mon a pran Onorab Vidot.

HON AUDREY VIDOT Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis.

Bonzour tou Manm Onorab.

Bonzour tou Manm piblik ki a lekout.

Minis prenon kont sa lensidan ki'n arive, kot sa biro de change, i annan travayer Seselwa, ki'n ganny arete travay mon konpran.
Eski atraver lenvestigasyon, si bann non sa bann Seselwa, in ganny eklersi oubyen si zot angaze ladan?

Akoz si zot non in ganny eklersi, eski i annan en posibilite ki Lapolis i kapab fasilit avek Minister Lanplwa, pou asire ki sa bann travayer i reganny zot plas travay?

Ouswa pa perdi okenn zot bann benefis, dan ki zot annan letan zot in travay ek sa landrwa?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab Vidot.

Onorab ou a remarke ki ou kestyon i sorti dan scope direk sa kestyon ki'n ganny demande.
Ou pe demann kestyon zeneral lo Seselwa ki'n ganny problenm ki soz.

Vi ki Minis i la dan Lasanble.

Minis si ou kapab donn en repons, kourt, bref ou kapab fer li.

Sansan nou a zis move on to other question.

speculative.

MINISTER EROL FONSEKA Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker i pa dan mon rol pou reponn kestyon Me selman, lefe ki mon la mon'n tann sa mon a pran sa koman en sizesyon.

E mon asir bann lotorite, konsernen ki in mansyonnen i a get ladan.

Mersi Mr Speaker.
Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi nou a pran kestyon Onorab Loze.

HON JOHAN LOZE Mersi Mr Speaker.

Dan lentere avoid okenn spekilasyon, Minis eski vi ki i annan en resortisan Ezipsyen dan sa de dimoun?

Eski i annan okenn lesey, ki'n ganny fer, kontak ki'n ganny pran Gouvernman Ezipsyen, pou annan en lesanz, pou zot resortisan avek pou enn, ouswa tou le trwa nou bann resortisan ki dan prizon Lezip?

Mersi Mr Speaker.

avek MR SPEAKER Wi Minis ou kapab adres sa kestyon.
MINISTER EROL FONSEKA Mr Speaker ankor enn fwa, sa de ka i de ka separe.

Gravite sa de ka i diferan, e i pa dan mon domenn pour komant lo la.

Me 5 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 an menm tan si sa ti'n ganny propoze, natirelman ti a get ladan.

Me selman parey mon'n dir Mr Speaker, i pa dan sa area la pou nou koz lo la.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Cosgrow.

Kestyon Onorab HON WALLACE COSGROW Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis.

Bonzour tou dimoun.


Minis vi ki sa de dimoun, sa de etranze in komet krim Sesel, Zot in actually vol bureau de change.

Akoz eski sa de dimoun, akoz desizyon in ganny pran, pou pa prosekit sa de dimoun?

Parey okenn dimoun fer krim Sesel - okenn ki etranze ki fer krim Sesel, fer zot pas devan lazistis, e deal avek zot accordingly.

okouran?

Akoz zot in ganny deporte e non- pa ganny prosekite?
E dezyenm akoz eski Prezidan pa ti Akoz mon konprenezon sete ler ti annan press conference, Prezidan ti ganny demande sa kestyon, ti dir i anba lenvestigasyon, me la ou dir nou zot ti ganny deporte deswit.

So eski ou kapab donn la leksplikasyon lo nou en silvouple?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis ou a kapab reponn.

MINISTER EROL FONSEKA Ah wi Mr Speaker.


Mon krwar mon'n fini reponn sa kestyon byen, ki mon'n eksplike ki sa bann Attorney Zeneral, ki Public Prosecutor ki ganny fer an menm tan ek Komisyoner Lapolis, i pa en pou keksoz enterfer ladan.

Gouvernman desizyon Petet in arive, letan pase kot Gouvernman ti met son nennen dan tou keksoz.

Sa i pa direksyon ki nou, nou pou al ladan.

E mon krwar nou pe selebre 46an lendepandans, nou pe aprann demokrasi ozordi.

Sa i pa sa demokrasi ki nou’n antre ladan.


So i pa en kestyon ki nou pou al ladan ditou.

E nou pou les, sa fer son lenstitisyon louvraz parey i ganny fer.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab Cosgrow ou'n demann ou kestyon deza, si ou annan en klarifikasyon lo en pwen ki Minis pa'n reponn.

Ou kapab poz li, mon pa pe al admet lezot kestyon ankor.
Lo kestyon ou komanter lo ki Prezidan ti ofer referans avek sa, Minis Lasanble pa oblize 6 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 repas lo deklarasyon Prezidan ki'n fer.

Eski ou annan klarifikasyon?

HON WALLACE COSGROW Yes, Mr Speaker.

Mon annan en klarifikasyon lo lefet ki mon kestyon mon'n demann li, so, eski Prezidan pa ti konnen?

So se sa klarifikasyon ki mon anvi konnen, si Prezidan pa ti konnen.
la Apre dezyenm, eski demokrasi i vedir vol Seselwa dan son biro desanz epi ou les li ale?

Mersi bokou.

MR SPEAKER Sa dernyen pwen pa akseptab.

Minis.

MINISTER EROL FONSEKA Mr Speaker, mannyer nou vwar keksoz, i depan lo ki lizye pe gete.

Sa loperasyon mannyer in ganny fer par Lapolis, en loperasyon ki tre sleek, ok?

I ti sleek, menm zour Lapolis in reazir.

E en lot keksoz, parey mon dir desizyon i ganny fer Attorney Zeneral ek ComPol.
E ler zot in fer desizyon zot in fer sa, ki sa de dimoun, pa ti ganny menm letan, zot lipye pa ti tous ater parey nou dir an Angle.

So sa i anvoy en mesaz, serye ki ler etranze i vin Sesel, si zot fer okenn bann zafer koumsa, nou akey zot koman viziter, me la zot in cross the line e nou’n deal ek zot tre vit!

Mon krwar dan sa lizye ki nou devret pe get sa sityasyon.

E nou pou kontinyen fer bann aksyon, vitman ki pou anvoy sa mesaz ki nou serye, lo nou bann zafer law and order dan pei!

Mersi Mr Speaker.
Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Kestyon Onorab Aglae.

HON EGBERT AGLAE Bonzour Mr Speaker.

Mersi Minis.

Minis par lefe se ki Lapolis ki carry lenvestigasyon.

E ou'n fer resorti ki se Biro Attorney Zeneral ki'n donn go ahead pou pa fer prosekisyon, eski i dan norm, enternasyonal kot i ariv bann ka parey.

I kapab en Seselwa kot, zis en desizyon i ganny pran pou napa prosekisyon further, eski ou vwar sa i en norm ki normal, ki pe arive ozordi?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis.


MINISTER EROL FONSEKA Mr Speaker.

La mon a refer lo 66(4) dan nou Konstitisyon.

Nou ganny dirize par nou Konstitisyon.

E lo la i liste, i mean.

Mon konnen lo lot kote zot bon lo sa bann zafer Konstitisyon.

Si zot lir sa bann 7 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 ki mannyer pwen Public Prosecutor i swazir ki pou fer dan en ka, I ganny ilistre la mon pa le gat letan lo la.

Me selman I will refer to that, i ganny listre egzakteman.
Tou ou bann larepons i ladan.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab Henrie.

HON GERVAIS HENRIE Mersi Mr Speaker.

Bonzour tou dimoun.

Mr Speaker mon de kestyon siplemanter … HON SEBASTIEN PILLAY (Off-Mic) MR SPEAKER Sorry.

Wi ki point of order Onorab?

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Mon ti a kontan Minis i koriz son previous statement akoz i pou donn en move lenpresyon pou Lasanble.
Lartik 66(4) i annan pou fer avek Lasanble Nasyonal, donn – (Relax, Onorab Henrie ki ou pe nerve ou?

Reste trankil ou! )

MR SPEAKER Order!

Order!

HON SEBASTIEN PILLAY Lartik 66(4) pa refer avek pouvwar Attorney Zeneral.

I refer avek pouvwar Lasanble en pou Nasyonal, en pou fonksyon, fonksyon the other President as an authority.

donn azout than So, mon ti a kontan Minis i koriz son Lartik Konstitisyon.

Pour ki nou fer sir dimoun, ki pe ekout nou i ganny kler bann lenterpretasyon ki pe ganny fer.
Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Minis si ou tenir lo ou repons, mon satisfe avek.

Si ou anvi klarifye ou kapab klarifye.

HON SEBASTIEN PILLAY An 76(4)?

76 (4).

Ok. MR SPEAKER 76.

Mersi.

HON SEBASTIEN PILLAY Ok. MR SPEAKER Mersi.

kestyon.

Onorab Henrie ou HON GERVAIS HENRIE Mersi Mr Speaker.

Enn pti lerer dan en sif, nou tou nou kapab fer enkli mwan.

66 -76 i arive bann keksoz koumsa.

Mr Speaker mon premye kestyon - 8 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 bonzour tou dimoun.
Mon ti ava kontan demann Minis, eski in annan okenn kondisyon atase de avek Ezipsyen?

deportasyon sa Partikilyerman ki Imigrasyon ki ou ansarz in kapab pran, par egzanp pou zot ki zot pa zanmen kapab retourn Sesel par egzanp?

Mon premye kestyon.

Dezyenmman mon'n regard lartik 76(4).

E pouvwar ki donn Prokirer Zeneral pou pran sa desizyon.

Me eski, a sa moman ou annan lenformasyon avek lo sa serten grounds, ki'n motiv Prokirer Zeneral, ou lenfliyans son desizyon?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.


Minis ou repons.

MINISTER EROL FONSEKA Mersi Mersi Mr Speaker.

Onorab pou ou kestyon.

Byensir, sa de dimoun pa pou - Zot lipye pa pou tous lo nou pei ankor, definitivman lo la.

Me an plis ki sa, nou’n averti lezot through nou bann lotorite, kontak eksetera, Interpol, eksetera.

So, i annan en trace lo sa bann dimoun, e zot pou ganny obviously arete kot zot pe ale, e sa i byen kler.

So sa en deterans tre o ki nou’n met lo la ki keksoz koumsa pa arive.
E mon le osi fer resorti, ki sa aksyon vitman osi, i anvoy sa kalite mesaz, sa sleek action on the spot, nou fer desizyon i bon.

Me selman parey mon dir sa desizyon, desizyon Attorney Zeneral.

Me mon kapab ganny en konpran lo bann, fason ki petet i kapab konsidere.

I pour konsider, ki kalite santans sa dimoun pou gannyen, si i pou deside sa, dapre son levidans.

I pou deside, konbyen i pou kout pei, ler nou get prizon apepre $30 par zour, ou pe gete.

lannen, Sa ou pe koz de dimoun dan en i $22,000.


Tousala i pou pran desizyon.

I pou pran, desizyon osi sa viktim.

Sa viktim in ganny donnen son larzan toudswit.

larzan, Si sa case i drag pour, sitan lontan en dimoun pe esper son tousala anyway pa mwan ki fer sa desizyon.

Selman mon kapab konpran akoz bann desizyon.

E nou bezwen komans trust, nou bezwen trust nou Attorney Zeneral, nou Public Prosecutor.

trust nou Commissioner of Police ler zot, fer zot desizyon.
E zot, zot bezwen pa zis sot lo keksoz, konpran mannyer keksoz pe ale.

E law and order i en keksoz enportan pou nou, nou bezwen activate nou bann aksyon vit.

Nou bezwen 9 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 E please annou komans konpran, ki nou pe sey fer la.

E nou pe sey aranz sa bann area lo law and order, anvoy sa mesaz, e tousala i bezwen ganny siporte par sa Lasanble.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Georges ou ti annan kestyon?

Mersi.

Onorab Labonte, ou kestyon.


HON ANDY LABONTE Mersi Mr Speaker.

Minis mersi pou ou bann larepons, i annan de ki'n ganny en pe eklersi regarding, Konstitisyon.

Apre si annan okenn kondisyon.

MR SPEAKER Ale ou kestyon Onorab.

HON ANDY LABONTE Me selman mon ti a kontan konnen si eski sa de dimoun, zot lib laba dan zot pei or i annan aksyon korek ki pe ganny pran avek zot.

Akoz zot in komet en tel lofans?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis.

MINISTER EROL FONSEKA Mr Speaker.


Nou, nou’n fer rapor ek sa pei.

Zot desizyon i zot affair.

Mon pa okouran ki zistans zot in arive.

Selman mon konnen zot pou ganny regarde ladan.

Mersi Mr Speaker.

(Interruption) MR SPEAKER Mon a demann bann Manm pou montre en pe respe silvouple.

Onorab Ernesta, ou kestyon.

HON PAUL ERNESTA Mersi Mr Speaker, Mr Speaker Minis e tou bann koleg Onorab, bonzour.

Mr Speaker mon konsernen, lo sa sityasyon la.


Sesel sak fwa nou frer Seselwa i al dan pei, i i kondannen i ganny anmase, i ganny met dan prizon - kondannen.

Me nou isi … fer krim MR SPEAKER Nou konpran sa.

Nou konpran sa Onorab, ou kestyon.

HON PAUL ERNESTA … me nou isi dimoun i ganny deporte.

Eski Minis, i kapab eksplik nou akoz sa sityasyon please?

Akoz sa i inakseptab.


Sesel, etranze i vini i fer krim dan nou pei i ganny deporte, e nou, nou Seselwa i al fer krim dan pei dimoun e zot, zot ganny kondannen.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER 10 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Mersi.

Onorab, mon a fer ou remarke ki mon krwar ou kestyon, i deza ganny demande.

E i en pwen vreman, i pa en kestyon.

Minis si ou annan okenn remark ou le fer lo la, ou kapab fer, si non nou a move on.
MINISTER EROL FONSEKA Ou a krwar lespri deryer, aksyon vitman ki nou’n pran - sleek.

E sa deterans ki nou pe montre, tou son i reponn kestyon.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Onorab Churchill Gill.

Ou kestyon.

HON CHURCHILL GILL Mersi Mr Speaker.

Bonzour Mr Speaker.

Bonzour Minis e tou Manm.


Minis mon kestyon i koumsa, vi ki nou tou nou konnen Sesel money changer i en biznes, tre lucrative, eski sa lensidan ki'n arive dan zot lenvestigasyon, eski zot in dekouver, serten keksoz ki petet sa bann biro desanz, zot bezwen ranforsi en pe, pou asire ki i secure e nou pa pe vwar bann dimoun, ki vin dan nou pei, zot osi kapab fer bann tel aksyon, ki pa neseserman bon pou nou.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis repons please.


MINISTER EROL FONSEKA Wi Mr Speaker.

Tou sa bann money changers, zot okouran lo enhancing zot sekirite.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER lo Mersi, nou aprezan pas kestyon loter kestyon Onorab Pillay, ou siplemanter.

siplemanter HON SEBASTIEN PILLAY Mersi, Mr Speaker.

E mersi Minis pou ou bann larepons, ziska la.

Mr Speaker mon ti a kontan rod en klarifikasyon si i posib.

Bi ki mon'n demann sa kestyon se ki pou Lasanble ganny lenformasyon.
E pou nou konpran egzakteman, ki pe arive otour sa size.

Apre lefe ki Prezidan an Larepiblik en lenvestigasyon ki ongoing.

Ler i ti ganny demann sa kestyon.


piblikman, in koz lo So mon kestyon - mon premye kestyon i se ki, lefe ki Prezidan Larepiblik i sa dimoun ki ansarz pei, ler i ti ganny demande sa kestyon par en dan zournalis, press conference press en conference ki tou dimoun in tande - i ti ganny demande, si pa ti annan posibilite fer lesanz en live 11 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 sa de dimoun ki'n ganny atrape isi ek nou bann frer ki Lezip.
Ki zot ler zot in ganny in ganny atrape Lezip, zot tyonbo, kondannen, met dan prizon laba.

Nou nou’n deporte, nou’n les ale, nou larg zot, nou les al lib dan bann pei pou sa bann dimoun … MR SPEAKER Wi, wi be ou kestyon Onorab.

HON SEBASTIEN PILLAY … wi be Mr Speaker, ou annan en lobligasyon konstitisyonnel pou les mwan koman en Manm fer mon louvraz!

MR SPEAKER Wi, wi be kestyon.

HON SEBASTIEN PILLAY Wi be fer mon louvraz.

Pa antisip mon kestyon ou.


les mwan HON SEBASTIEN PILLAY Ok. Mon annan letan demann mon kestyon.

So eski, Prezidan Larepiblik ler i ti pe reponn sa kestyon sa zournalis, ti konnen pou dir sa dimoun, sa de dimoun ti'n fini deza ganny deporte.

E alors dan sa ka in mislead Lepep Prezidan, Seselwa!

i MR SPEAKER Se tou?

HON SEBASTIEN PILLAY Premyerman, akoz Prezidan ki Minis pou Legal Affairs e se Prezidan ki Minis Attorney Zeneral.

I ti bezwen, i pa pou enterfer me i ti ava konn sa desizyon, premyerman.
Dezyenmman prenon kont ki nou annan trwa Seselwa, ki ankor pe langi dan en prizon Lezip.

E ki lo lot kote latab zot pa ti mank en moman, MR SPEAKER Ou louvraz a se pwen, se kestyon Onorab - proceed.

MR SPEAKER Onorab.

HON SEBASTIEN PILLAY Les mwan demann mon kestyon, pa rush mwan.

Mon annan letan pou demann mon kestyon.

MR SPEAKER Mon'n dir ou akoz.

HON SEBASTIEN PILLAY … ler zot ti dan Lopozisyon pou zot bat lanmen.

MR SPEAKER Onorab.
MR SPEAKER Onorab.

HON SEBASTIEN PILLAY 12 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 … pou demande pour ki sa bann dimoun i sorti.

Ozordi nou deport de Ezipsyen e zot bat lanmen.

Gete lekel ki pe bat lanmen ozordi.

So kestyon i senp, akoz ki Gouvernman pa ti’n entame en negosyasyon serye, oubyen diskisyon serye pou vwar.

Lefe ki sa de dimoun, in fer en krim Sesel, si napa posibilite pou fer en lesanz - ou pa'n reponn sa kestyon.

Nou ti a kontan konnen akoz ki sa pa'n ganny fer.


E mon trwazyenm kestyon Mr Speaker, si ou permet mwan pou demande, akoz apre tou mon en Manm Lasanble, mon pa konnen si mon annan drwa demann kestyon dan Lasanble.

Akoz, akoz ki de dimoun ki'n fer en krim Sesel, pou sa kalite krim nenport ki Seselwa ti pou dan kaso ozordi.

Ki'n fer en krim Sesel, i zis ganny deporte ganny met lo avyon, e zot lib, kot zot ale.
Par deryer i annan Seselwa ki'n perdi zot travay, ki ti pe travay dan sa bann biro desanz, ki'n perdi zot louvraz.

So eski sa pou Minis, eski Minis koman Minis pou Internal Affairs ki sa pou ou i reprezant, lazistis dan sa zafer?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Bon mon pa la pou reponn kestyon dan plas Minis.

Selman mwan mon enterese pou vwar ki kestyon, i al dan bon direksyon.

E ki Leader Lopozisyon i fer son travay demann kestyon parey nou konpran i devret fer.
Premye lo kestyon statement Prezidan.

HON SEBASTIEN PILLAY (Off-Mic) Point of order.

(Interruption) MR SPEAKER Arete!

HON SEBASTIEN PILLAY (Off-Mic) (Interruption) lo statement MR SPEAKER Onorab mon pe koze.

Mon pe koze ou reste trankil.

Ok.

Lo lo kestyon, Prezidan nou'n pas lo la ankor enn fwa Minis i kapab klarifye si i le.

Lo dezyenm kestyon lo si, i annan loportinite pou negosye en keksoz an relasyon avek sa ka.
Mon krwar i en kestyon valab, lo trwazyenm kestyon ki Seselwa i fer krim i ganny pini.

Mon krwar nou'n pas lo la.

13 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Minis ou lib, pou adres sa 3 pwen, pou klarifye si oule.

louvraz.

Les zot travay.

Mersi Mr Speaker.

larepons MINISTER EROL FONSEKA Mr Speaker, mon krwar sa bann ki mon’n donnen, in eksplik klerman, mannyer demokrasi i travay dan sa pei.

Ok?

Nou problenm ki nou pe gannyen ozordi, i nou still pa ankor konpran, pei in sanze ok?
Nou bezwen swiv - Gouvernman pa kapab anvoy son gro zepol dan tou keksoz.

dan travers E parey mon pe dir, nou sa pe transformasyon.

Mon konnen i difisil, i difisil pou en kantite dimoun konpran ki en Prezidan i pa la pour - i pa en labar ki met son ledwa dan tou keksoz.

Non!

Ok i kapab koz lo en, en size refer to en size.

Me selman sa bann lenstitisyon, ki ansarz sa bann bout.

ACCS menm zafer, ACCS i pa pou enterfer ladan.

Akoz zot, zot kapab prosecute.

Public Prosecutor i parey.


Commissioner of Police i parey.

E nou loperasyon bezwen, komans trust sa bann lenstitisyon.

E sa mon pli gran problenm ozordi.

Mon pe vwar i mank trust par serten dimoun lenstitisyon, ki pran bann nou'n met la an plas pou fer zot MR SPEAKER Mersi.

Mon pa pe pran kestyon ankor, nou'n ariv a lafen.

(Off-Mic) MR SPEAKER Nou pa pe pran kestyon, ou'n ganny ou sans demann en in kestyon, ou'n demande ganny reponn.

Onorab Ernesta - Onorab Ernesta ou pa pe ganny laparol.

Se tou.
Se tou.

(Off-Mic) MR SPEAKER Non.

Matter of privilege, wi Onorab.

(Interruption) MR SPEAKER Ale, Order!

Wi matter of privilege?

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker, mon apresye ki ou'n donn mwan laparol pou en matter of privilege.

Nou Standing Orders in design pour ki i kapab fonksyonn koman en Lasanble, e ki Manm i kapab fer son travay.

Nou respe ou Lotorite Me mon koman Speaker.


sa Lasanble 14 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 bezwen dir ou Mr Speaker, ler - ou pe koz mon regard Konstitisyon, be konstitisyonnelman ou Lotorite pe debord nou Konstitisyon!

MR SPEAKER Wi.

Ki pwen - ki ou matter of privilege?

HON SEBASTIEN PILLAY Premyerman.

MR SPEAKER Ki matter of privilege?

HON SEBASTIEN PILLAY En Manm i lev son lanmen, pou demann en matter of privilege.

Be ou pa kapab antisip son matter of privilege.


Ou donn li son sans pou li koze, apre ou a fer ou desizyon.

Dezyenmman, dezyenmman Lepep Seselwa antye in vwar.

Nou fer en sesyon kestyon, ou ki pou paraphrase kestyon pou Minis.

Ou ki poudir ek Minis si pou reponn.

Be Minis i annan son drwa li.

Si i anvi reponn, pa anvi reponn Lepep i a ziz li.

MR SPEAKER Mersi.

HON SEBASTIEN PILLAY So mon ti a kontan demann ou.

MR SPEAKER Mersi.

HON SEBASTIEN PILLAY Wi be fini Mr les mwan, Speaker.
Mon kestyon, si pou la ziska 10er - MR SPEAKER Onorab, Onorab Pillay.

Mon ava envit ou, mon ava envit ou pou pran tou sa bann pwen ki ou'n dir, ekrir Standing Orders Committee, demann zot pou met dan Standing Orders, e apre mon a swiv.

Pou lemoman aret dir mwan ki mannyer pou fer.

Mersi.

(APPLAUSE) HON SEBASTIEN PILLAY Mon pa pe dir ou ki mannyer ou pou fer ou louvraz, mwan.

Me si ou pa konn fer li, mon a ed ou fer li!

MR SPEAKER Mersi.

(Interruption) MR SPEAKER Silans.


HON SEBASTIEN PILLAY Si Konstitisyon dan Lasanble?

en Minis pa konn 15 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 MR SPEAKER Minis Fonseka.

HON SEBASTIEN PILLAY Minis pa konn Konstitisyon?

MR SPEAKER silvouple.

Pillay Onorab Silvouple terminen.

nou'n Minister mon a remersi ou pou ou partisipasyon, e mon a swet ou bon depar.

Mersi.

Nou ava apel pou en poz sanitizing.

(technical break) MR SPEAKER Bonzour e byenveni Minis Peggy Vidot.
Minis pou Lasante e dan delegasyon Minis mon swet osi Dr Danny labyenveni Louange CEO Health Care Agency, Dr Meggy Louange, Health Public Acting Commissioner e Dr Conrad Shamlaye Chairperson Public Health Authority Board.

Mersi.

la pou pran kestyon Nou Onorab Bistoquet.

Onorab ou kestyon.

Rosie HON ROSIE BISTOQUET Mersi Mr Speaker.

Bonzour Mr Speaker.

Bonzour tou bann Onorab, bonzour Minis Dokter Shamlaye, Dokter Louange avek Dokter Louange.
Minis, vi ki lemonn pe komans fer fas avek en nouvo maladi koze par en viris apele lavaryol zako, ouswa monkey pox, eski Minis i kapab eksplik Lasanble: 1) Siny ek sentonm sa nouvo maladi.

Ki plan ou Minister pou fer sir ki sa viris i ganny met anba kontrol an ka sa maladi i ariv Sesel?

E trwazyenm.

ou Ki nouvo mezir prekosyon neseser ki manm piblik an aplikasyon pou evit lenfeksyon dan kominote?

Mersi Minis.

devret met i MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis ou repons.
Minis ou repons.

MINISTER PEGGY VIDOT Bonzour Mr Speaker, Mr Speaker Leader Lopozisyon, Leader Zafer Gouvernman, Manm Lasanble Nasyonal, telespektater, bonzour.

Mr Speaker, mon ti a kontan pou komanse dir ki sa maladi, i ankor pe evolye e ki alor sa ki mwan avek mon tim poudir bomaten, se sa ki Lasyans an se moman i konnen lo sa maladi.

Lavaryol zako, parey sa maladi i ganny nonmen, ti aparet a premye fwa dan imen, dan lannen komansman bann 1970.

E i andemik dan serten pei, dan kontinan Lafrik.


16 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 In annan dan lepase, enn de ka ki'n ganny raporte, dan serten pei kot sa pei pa lamazorite sa andemik.

Me bann ka, ti lye avek en voyaz ki dimoun ti'n fer dan bann pei kot sa maladi i andemik.

Bann ka resaman, ki L’OMS pe raporte, sirtou depi Me sa lannen, i aprosan 4300.

Sa i enkli bann ka ki dan pei andemik as well.


I osi dan plizyer pei, kot napa okenn lyen avek voyaz, parmi sa bann group dimoun ki pe raporte avek sa maladi.

Sa i fer ki sa outbreak ki pe ganny koz e lo la, ozordi i diferan avek bann oparavan, e pe afekte bokou plis, dimoun dan lemonn.

An se moman i annan aprosan 30 pei, lamazorite dan Lerop ki pe raport lo sa bann ka.

99poursan dimoun ki pe ganny afekte ek sa maladi, i bann zonm.
An se moman, rezon akoz sa maladi, i pli komen dan zonm pa ankor ganny etablir par Lasyans.

Transmisyon i paret i par kontak direk, e osi par kontak entim.

in Onorab demann sentonm ek siny lavaryol zako.

Mr Speaker sa i enkli, lafyev latet fermal, souvan sever, douler dan misk, dan ledo, dan leren, mank lenerzi, glann anba lebra, e dan likou, anba lazanm.

Lagratel ki paret plis lo figir, dan lanmen anba plak lipye.

E lagratel i aparet koman plizyer pti bouton, ki form pli tar en klosdo.
E lakantite klosdo i varye dan diferan dimoun.

sek, lakok ler sentonm Klosdo apre i pete, i reste bann e ki evantyelman sa lakok i tonbe.

Sa lagratel i osi kapab, vin koman ptipti ilser dan labous, dan parti prive, an menm tan dan lizye.

I kapab pran 5-21 zour ant kontak avek en maladi, en dimoun ki ganny sa maladi avan i aparet dan sa dimoun ki'n vin en kontak.

E alor sa incubation period parey nou dir, i ase long.
Manifestasyon lenfeksyon, i normalman komans avek lafyev e douler, avan ki lagratel i aparet.

Sa peryod i kapab pran 1-5 zour.

En dimoun i reste ganny enfektye depi ki'n ki'n sentonm.

Vedir i komans ganny sentonm komans enfekte.

E ziske ler tou sa boubou lo li in sek, e nouvo lapo i formen.

Normalman sa i pran aprosan 2 a 4 semenn.

Dan dimoun ki son i ki son sistenm sentonm, iminite i pli fay - dan zanfan, sentonm i kapab vin pli serye e maladi i kapab vin pli sever.
E manifeste koman plis lagratel, koman lemoni, koman dek 17 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 lenfeksyon dan lizye, ki kapab osi andomaz zot lizye an permanans.

Dan bann pei kot lavaryol zako i andemik, to mortalite i ganny dir i ant 3-6 poursan.

Me depi, a bann ka pe ganny ka pe ganny raporte dan bann lezot pei, to mortalite i bokou pli ba ki dan bann pei andemik.

Lafason i transmet i atraver, kontak direk pros e entim avek dimoun ki annan sa maladi.
lenfeksyon ki pou Savedir kontak lapo ek lapo, kontak labous ek labous, labous ek lapo, tousala i kapab koz maladi ganny transmet.

I osi posib ki lenz ki'n ganny kontak avek sirtou sa lagratel, ou sinon sa bann fluid ki sa lagratel i sorti ladan, ouswa lobze i kapab, transmet sa maladi osi.

Ki Minister pe fer pou fer sir ki sa viris i ganny met anba kontrol, si zanmen i ariv isi?

Mr Speaker, nou koman en servis lasante piblik, nou pa esper maladi ariv Sesel avan nou fer plan.
kouver, Annefe nou annan en plan, ki nou apel Integrated Disease Surveillance Response ki tou maladi enfeksyez.

E lezot menas, anver lasante piblik, e ki nou revize e met azour konstaman zot plan aksyon e loperasyon mannyel.

Nou lo alert e swiv, sityasyon enternasyonal.

E nou form par osi bann rezo sirveyans atraver L’OMS, atraver Africa CDC, e Komisyon Losean Endyen.

Ki mezir ki nou annan an se moman?


Nou bann mezir i comme swivan; Nou pe travay tre pros avek nou bann partner, sirtou avek L’OMS pou nouvo gidans, en lenformasyon azour.

L’OMS i konstaman pe tir bann gidans e fer bann diferan, webinar kot nou partisipe, nou konnen ki pe pase lo nivo global.

E nou swiv tou bann gidans ki ganny updated, kekfwa tou le semenn or tou le de letan, lenformasyon i vin azour.
depan zour Nou Komite Sirveyans, maladi i zwenn regilyerman pou devlope, e pour propoz aksyon ki nou bezwen pran lo pei, aksyon ki neseser.

Okenn dimoun ki montre sentonm sa maladi, pou ganny teste.

Si i pozitiv i pou ganny met an izolasyon.

lakour Kote sa bann izolasyon pou ete, i pou depan lo severite sa malad i sa dimoun.

Izolasyon i apropriye dan normalman.

Me tou kontak pou ganny sa incubation period, ki dir 21 zour.

E apre ki sa ki pasyan in an kontak avek sa pasyan.
sirveye pandan 18 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 fasilite Nou'n anvoy alert dan nou bann lasante avek gidans, kan mannyer zot pou rekonnet sa maladi, ki aksyon ki pran imedyatman.

Dek ki zot vwar en dimoun, ki kapab annan en siny sa maladi.

bezwen zot Laboratwar Lasante Piblik i ekspekte resevwar bann tes pou konfirm sa lavaryol zako, si zanmen nou ganny ka.
E la mon ti a kontan dir, poudir laboratwar i annan tou sa ki neseser, pou zot kapab fer sa tes pour deside si sa dimoun i pozitiv ou non.

Me nou pe atann bann tes ki, test kit ki kapab arive, si non sa semenn, ou pli tar semenn prosenn.

Mon ti a kontan dir ki sa bann tes kit pa fasil i pa tro fasil pou nou gannyen.

Akoz, i napa en kantite dan pei.

Lefe ki sa maladi i fek vin propaz pli bokou.

E alor tou pei pe sey gannyen.


Me nou, dimoun ki fourni nou latizann, i paret zot pou nou en pe, anvoy nou en pe sa semenn.

Formasyon pou bann travayer, diferan kad travayer lasante, pou sa maladi, e ki mannyer pou pran sarz bann pasyan, i an mars.

Nou'n komans fer formasyon pou diferan group.

rekonnet Gidans in ganny devlope, baze lo leksperyans lezot pei.

E baze lo gidans ki L’OMS i donn ou.

Nou annan sifizaman lekipman, proteksyon travayer personnel, ki nou lasante pou bezwen servi.
Nou'n idantifye en ward dan Family Hospital kot nou pou tret bann ka ki sever.

Si neseser, nou reouver Lopital Coastguard pou tret bann dimoun ki mwen sever.

Me ki bezwen ganny ladmisyon, nou annan sifizaman latizann ki esansyel pou nou tret sentonm, e konplikasyon sa maladi.

Gidans pe ganny devlope pou manm piblik e byento nou ava komans bann, progranm ledikasyon dan diferan group.
Nou bann operater 141, in deza ganny enformen zot in ganny met azour pou zot kapab reponn nenport ki kestyon ki lo lavaryol zako, ki piblik i annan e ki telefonn zot lo la.

Minister Lasante i bezwen partisipasyon lezot sekter, lezot dimoun pou nou kapab prevant sa maladi.

Nou annan plan pou anmenn formasyon, dan tou diferan group.

E sirtou dan lendistri touris, e nou bann gidans - koman mon dir - i ganny adapte an mezir ki nou ganny nouvo lenformasyon ki sorti kot nou bann diferan partner.
19 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 lavaryol ki Ki nouvo mezir nou bezwen?

Mr Speaker, mezir ki deza an plas e ki'n servi nou byen pandan letan COVID, e bann bon labitid lasante ki Lepep in deza komans devlope, i reste apropriye pou fer fas avek lavaryol zako.

Vaksen ti donnen, i pou donn serten proteksyon kont sa maladi.

Sesel tou dimoun ki'n ne avan 1980 ti ganny vaksen lavaryol.

Me dimoun, ki'n ne apre i pa ti gannyen, akoz lavaryol ti ganny deklare koman in ganny eliminen.
Pou lemoman vaksen pou la mas i pa rekomande i pa en stratezi ki nou pe regarde.

E WHO pa pe rekomande ki sa i ganny fer.

Alor bann mezir e aksyon, ki nou vwar nou bezwen demann dimoun pou fer, se reste vizilan.

Raport sentonm pou maladi o pli vit posib.

Gard sa labitid pou lav lanmen, pou sanitize lanmen regilyerman parey nou ti fe dan letan COVID.

Gard labitid, evit kontak pros avek dimoun avek lezot, e sirtou si en dimoun i annan okenn sentonm.
Evit kontak seksyel avek dimoun ki kapab, annan sentonm.

Obzerv gidans pou respekte izolasyon kan sa i neseser.

Nou osi pe devlop landrwa gidans pou bann travay, nou pe travay ek sa bann group koumsa zot konnen egzakteman ki sa ki fodre fer.

Letablisman Sirtou Touristik, kot serten mezir pli sever i bezwen ganny met an plas.
dan Parey kan travayer i, pe netway en lasanm ki mannyer ki keksoz ki zot merit fer, ki mannyer zot toultan bezwen pe gard sa bann proteksyon personnel, ki nou dir zot merit annan parey mask, legan.

lo, E gidans spesifik izolasyon i osi an preparasyon, i osi pe ganny dir avek dimoun k i ava annan okenn sentonm.

Mr Speaker, mon krwar sa i anmenn mwan lafen, repons ki mon ti ava kontan donn Onorab pou sa kestyon.

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis nou a pran detrwa kestyon siplemanter komansman par loter kestyon premye.

Kot nou annan letan.

Onorab Bistoquet ou annan siplemanter?

HON ROSIE BISTOQUET Mersi Mr Speaker, mersi Minis pou sa larepons byen detaye.

Mon ti annan en kestyon baze lo ou plan, eski Minis i annan en nide, ouswa Minister i annan an resours en nide adisyonnel an plis.
ki 20 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Par egzanp resours imen, materyo medikal, larzan ki Minister Lasante pe prevwar an ka i annan en lepidemi lavaryol zako Sesel?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis ou repons.

MINISTER PEGGY VIDOT Mersi Onorab pou sa kestyon.

Mr Speaker pou lemoman la, parey mon’n dir, nou annan an plas bann keksoz ki nou bezwen pou nou kapab mont en repoz pou sa maladi, si i ariv Sesel.

I en maladi ki, si oule mwen grav ki COVID.


E nou pa ekspekte menm bann ka ki kapab annan konplikasyon, ki pou vin osi serye parey nou'n vwar.

Me toultan, parey anvi ki maladi, pe evolye i posib ki keksoz i ava al pli mal.

E anmezir sa i fer, nou pou bezwen revwar nou resours ki nou annan a nou dispozisyon.

E fer demann.

Me pour lemoman i nou sa fer dan Minister ki nou'n Lasante, se nou vwar poudir nou pou kapab handle bann ka par egzanp ki pou bezwen ganny ladmisyon.
E nou pou kapab fer bann keksoz ki nou ledikasyon bezwen piblik.

fer pou Me i pa zis ou tousel, me nou pe demann si oule popilasyon antye pou pran serten responsabilite, e diferan group pou ed nou pou fer sa brann lenformasyon pase.

Me toultan resours pou lasante, i pa sifi akoz ou pa konnen demen ki mannyer, en ka i evolye.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

mon annan Onorab Samynadin ou siplemanter.

HON KELLY SAMYNADIN Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis avek ou delegasyon, e tou dimoun a lekout.
Minis tout a konsideran bann diferan siny e sentonm monkey pox, mon ti a kontan konnen ki provizyon ki fer an Minister Lasante pe partenarya Minister ledikasyon?

ek Pou asire ki nou bann zanfan pa kontrakte, oubyen propaz sa maladi dan bann lenstitisyon skoler, an ka i annan en outbreak.

E sa term i deplwayman resours, li menm e ledikasyon.

Mersi.

an MR SPEAKER Mersi.

Minis?

MINISTER PEGGY VIDOT 21 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Mersi Onorab pou kestyon.
Wi i enportan, ki nou fer plis ledikasyon avek zanfan sirtou, akoz parey mon dir maladi i propaz par kontak direk.

E i pa fasil pou anpes zanfan anmaye, atrape.

E parey nou'n travay avek Minister Lasante dan letan COVID, nou annan en group travay travayer lasante, ki ansanm Minister avek Ledikasyon - en komite ki toultan revwar.

Alor nou pe travay ek sa komite pou nou fer sir ki tou lenformasyon i ganny donnen e ki mannyer nou pe fer.
Me sa ki pli enportan, pou anpese se ki nou pe dir dek ki dimoun i annan sentonm nou tir li an sirkilasyon.

Alor dek ki en zanfan pou annan sentonm i pou ganny izole.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab Roucou.

HON MICHEL ROUCOU Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis ek ou lekip.

Bonzour spesyal zabitan Mont Fleuri ek tou mon bann koleg Onorab.

Minis pou lenformasyon piblik, si ou kapab dir nou, ki laz dimoun ki pli vilnerab pou atrap sa maladi?

E ki lavites sa viris i kapab replike?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.


Minis.

MINISTER PEGGY VIDOT Mersi Onorab.

Mon pa'n konpran ou dernyen bout ki lavites sa viris i kapab…?

HON MICHEL ROUCOU (Off-Mic) MINISTER PEGGY VIDOT …kapab sirkile?

Ok. Wi parey mon’n dir, viris i pou sirkile si i annan kontak.

Alor dek ki en dimoun i ganny en, i komans ganny sentonm i kapab vin enfeksye.

Vites ki viris pour sirkile, se sa - i pou baze lo vites ki nou tir sa dimoun an sirkilasyon e nou izol li.
Si nou pa tir ki i kontinyen, marse, i kontinyen ganny kontak ek diferan dimoun, i pou sirkil vit.

E alor sa vites, i pou vreman baze lo fason ki nou li an sirkilasyon.

tir MR SPEAKER Son premye kestyon ti lo laz, si i annan en laz ki pli siseptib.

MINISTER PEGGY VIDOT An se moman sa ki nou pe vwar parey mon’n dir se ki dan pei kot in annan i plito bann adilt, zonm ki pe ganny plis sa bann maladi.
Me nou osi konnen 22 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 i osi kapab poudir zanfan, gannyen e dimoun ki annan okenn defayans, dan zot sistenm iminite i pli vilnerab.

Sa ki nou pe vwar an se moman.

MR SPEAKER Mersi Minis Onorab Aglae kestyon.

HON EGBERT AGLAE Mersi Mr Speaker.

Bonzour Minis, ek panel Dokter.

Minis etandonnen, ki sa viris li menm i annan en listwar.

Mon ti a kontan petet, demann ou ki bann, prosedir an plas kot i Lazans avek konsern Biosekirite.
An vi ki sa viris osi i kapab ganny carry by zannimo.

Pou fer ki bann nou sistenm border control i kapab detekte okenn, bann lenstans ki sirtou kot sorti lo kontinan.

Pou zot anpese ki sa viris i kontinyen propaze.

Dezyenm, se eski i annan en lantant la, konversasyon anvi ki osi WHO pe fer serten travay, pour ede pou mitigate serten sityasyon, sa viris li menm.

E ki nou pa swete baze lo bann expert ki pa pou vin en pandemik parey COVID.
Me eski i annan serten sipor adisyonnel, ki Sesel i kapab benefisye osi, pou kapab osi pou kapab anpese ki i annan en gran propagasyon sa viris ki kapab antre Sesel.

Atraver sirtou nou bann touris.

Mersi.

lo sa MINISTER PEGGY VIDOT Mersi Onorab.

Mr Speaker mon ava komans reponn sa kestyon apre mon a demann en dimoun dan Public Health pou koz enn pti pe plis laspe, biodiversity kote ou pe anpes osi maladi pas depi zannimo avek imen lo kote One Health ki nou pe partisip ladan.
E ki i enportan pou nou anpes sa kalite transmisyon zannimo - kot maladi i sorti kot zannimo pou vin kot imen.

Ou si non sorti kot imen pou al dan zannimo.

Me pou lemoman, i annan keksoz wi nou pe partisip dan diferan laspe, diferan diskisyon, lo la.

E i en travay ki nou pe fer avek lezot sekter dan pei.

E lo nivo rezyonal an menm tan ki global.

Kan mannyer - ou pe dir mwan si nou pe, ki keksoz konmsi ki nou pe met an plas, pou anpes sa maladi ariv isi?
An se moman parey bann gidans, ki annan globalman, i pe dir nou pa merit annan okenn restriksyon lo voyaz, any dimoun ki antre dan okenn pei.

23 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 kot touris, Me ki kantmenm nou sirveye, kot dimoun pe antre e ki dimoun i konnen poudir si zot annan okenn siny, okenn sentonm ki zot raporte vitman.

E pour sa rezon ki nou'n komans travay pli vit avek kote kot bann letablisman pou zot konnen ki mannyer pou fer sa sirveyans.
lemoman, pour restriksyon lo dimoun antre dan pei, i pa en stratezi ki pe ganny rekomande.

E i pa en stratezi ki nou pe swiv.

Mr Speaker si mon demann Dokter Louange, ou si non Dokter Shamlaye pou reponn sa bout lo One Health silvouple.

Me MR SPEAKER Silvouple wi Dokter Wi.

Louange, Dokter Shamlaye lekel ki pou reponn?

Dokter Louange.

Go ahead.

PUBLIC AG HEALTH COMMISSION DR MEGGY LOUANGE Bonzour Mr Speaker.

Bonzour tou Onorab.
Bonzour tou Onorab.

I korek parey Onorab Aglae in dir, poudir sa maladi lavaryol zako i en maladi ki aparet dan bann zannimo - dan bann pei andemik.

E sa bann zannimo ki sa maladi i aparet ladan, se bann zannimo parey bann squirrel, bann rodents.

Isi Sesel Public Health Authority li i parti son manda se byensir pou vey lasante piblik.

Me i pa travay li tousel.

Dan Sesel osi i annan Biosecurity ki li i zis donn lanmen sirvey bann zannimo.
Mon pa pou koz lo behalf of Biosecurity, bann mezir ki zot annan an plas, pou zot vreman kontrole ki mannyer zannimo i antre dan pei.

Zot annan akoz zannimo i ganny met an karantenn.

E nou napa sa kantite zannimo, ki antre.

Me nou annan sa platform, ki nou apel One Health.

Akoz nou rekonnet poudir bokou bann maladi ki propaze, menm parey COVID, i bann maladi ki komans dan bann zannimo.

So nou annan sa travay ki bezwen fer avek Biosecurity, pou nou kapab donn lanmen sirveye.
Me pou lemoman, avek sa nouvo lepidemi, son tranzisyon i pa zannimo a zonm.

Me i l’homme pour l’homme.

Mersi.

selman MR SPEAKER Thank you.

Onorab si i annan en pwen ki pa'n reponn, ou kapab adrese.

Me mon bezwen move on, wi.

HON EGBERT AGLAE 24 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Mr Speaker Mersi.

Mon krwar i en size enportan.

Enn pti klarifikasyon, Minis mon pa'n koz lo restriksyon me plito deteksyon.
An vi ki sa viris li menm son bann sentonm parey COVID menm e lezot maladi lafyev, douler.

E i annan en konsern la deor, se ki par egzanp, si ou pa'n ariv lo sa staz, parey pou vizib, pou ou ganny sa bann.

E i annan viziter ki pou antre byensir zot in byen kanmoufle.

sa So bann mezir deteksyon parey ki parey, petet ki'n i annan bann worry la deor.

Menm bann eksper nasyonal zot pe dir ou sa, sa ki zot pe vyol okenn drwa, okenn endividi pou fer en pti pe screening pli aprofondi.

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Minis klarifikasyon?

ou annan en MINISTER PEGGY VIDOT Mersi Mr Speaker, Dr Louange i ava reponn sa bout.

Meggy.

MR SPEAKER Dr Louange wi.

PUBLIC AG HEALTH COMMISSION DR MEGGY LOUANGE Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.

Byensir sa maladi la konmela i pe reponn repann Lerop.

E parey Minister in dir, sa maladi ou atrape letan ou annan sentonm.

E letan ou annan sentonm, nou pe sirtou koz letan ou annan bann vezikil lo ou, ki pe koule.
Sa maladi i kapab vin ek enn pti pe i kapab donn ou en pe lafyev, i kapab, ou kapab spread li by kontak tre pros atraver gout.

Savedir si ou pe anbrase, ou pe anbras en dimoun kontak tre, tre, tre pros.

Son incubation period, i 21 zour.

En dimoun ki annan boubou lo li nou pa pe tro vwayaze.

So si en dimoun pe antre isi avek sa maladi, i pou antre letan i napa sentonm i pou ganny sentonm isi.
Pou en dimoun ganny sa maladi avek li ou bezwen pe anbras li, ou pe hug li, oubyen in vreman annan en kantite boubou son dra i sal en dimoun pe sanz sa dra.

So pou nou fer keksoz pli aprofondi, i enn pti pe pa realistik.

Sanmenm sa ki nou bezwen annan sa sirveyans, partou.

Me an menm tan, i annan responsabilite endividyel akoz nou konnen poudir i annan en eleman kontak entim.

sa Savedir avek ou partner ou bezwen gete avek ki ou annan sa kontak entim.

Mersi.
Mersi.

25 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 MR SPEAKER Mersi.

Mon a pran dernyen kestyon.

Onorab Pillay?

HON SEBASTIEN PILLAY Bonzour Mr Speaker e bonzour Minis ek ou delegasyon nou annan 3 Dokter la.

Minis eski okenn zot ziska lenvestigasyon lo okenn ka sispe monkey pox Sesel?

fer la, in Eski annan lenvestigasyon pou sa?

E prezan, prenon kont ki en pe parey son sistenm mannyer mon pe konpran zot i mars parey.

Kontak fizik, somehow i propaz li.


E nou konnen nou'n deza ganny serten leksperyans avek COVID ki mannyer pou fer.

So sa i ok. pou Me prenon kont, parey COVID sa dimoun ki ganny sa maladi pou bezwen al kot li, eski ou Minister lo en pwennvi Gouvernman, zot in koz avek prepare, Gouvernman evantyalite ki lenpak ki sa i kapab annan lo bann biznes?

Ki si i vini, e ki mannyer zot pou deal avek sa sityasyon akoz mon pe ekout Dokter Louange byen, si en dimoun i a ganny sa i pa pou kapab, al dan travay.
I pou bezwen al kot li.

E i pou bezwen al kot li pou en bon peryod letan, e li son problenm se ki pou vizib sa bann, sa bann keksoz lo sa dimoun konparab avek COVID.

So eski i annan sa diskisyon la an se moman ki pe go on avek Gouvernman lo nivo Cabinet, pou vwar si zot pe prepare antisipe ki lenpak sa i kapab annan lo bann biznes?

Mon swete ki i napa, me si i annan ki Gouvernman pou fer?

Eski i annan sa travay ki pe ganny fer pou lemoman, an preparasyon antisipasyon avek sa?

MR SPEAKER Mersi Onorab.


Minis.

MINISTER PEGGY VIDOT Mersi Onorab pou kestyon.

Mr Speaker, eski nou'n annan ki nou'n vin en, nou'n sispekte i posib, i kapab en lavaryol zako?

Wi nou'n annan ka ki'n nou'n vwar ki in annan sa bann lagratel lo en dimoun.

E nou'n pran aksyon pou izol li ziska ki tou son lagratel i pase.

E ki'n ganny nouvo lapo ki'n formen.

E nou'n fer - pran tes ki nou'n anvoy Sidafrik.

An vi ki nou pa ankor fer, kapab fer sa tes isi.


E nou ekspekte ki nou ava ganny sa rezilta byento kekfwa semenn.

Nou annan osi en ka, ki nou'n ganny nou'n vwar yer ki annan sa kalite lagratel.

Me en ka ki en sispe, akoz i annan 26 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 lagratel.

Me ler ou pe regard son history, i napa okenn kontak.

I pa'n vwayaze.

Me sa ki nou'n vwar i posib in annan kontak avek laveret ki son sentonm i kantmenm ase pre, ase raprose.
E a lor anvi ki nou'n vwar, li avek lagratel nou pe pran menm kalite.

Nou fer menm kalite alert, nou pe izol li, nou pe fer tes, pran sample pou fer tes.

E ki nou pe ziske ler nou konfirm li lot fason, nou pou gard li koman en sispe lavaryol zako.

So pour sa lo kote Minister nou pe dir nou pe fer.

Eski Gouvernman pe fer diskisyon o ki mannyer nou pou reazir si konmela lavaryol zako i vin en, i ganny en gran outbreak isi?
Nou espere ki nou pa pou ariv lo sa staz, akoz menm kote annan kot dan transmisyon kantmenm i pa bokou ka.

pei i Me lemoman pour Minister Lasante, pe met annord tou bann plan ki nou, nou annan ki nou pe anmenn kot Cabinet pou diskite.

Sa i en posibilite.

Cabinet in ganny averti i, ki sa i en problenm ki'n ganny sorti dan lemonn e nou pe fer fas avek.

Me nou pa ankor ziska prezan annan en si oule en plan ki viz lo kote, biznes, lo kote ki Gouvernman pe fer, pou fer lo la.
Me selman i en travay ki'n komanse.

Work in progress, lo kote Minister Lasante pou anmenn kot Cabinet - wi.

MR SPEAKER Nou a Onorab Pillay.

terminen silvouple.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Minis pou ou larepons.

Minister an relasyon avek sa bann tes ki nou bezwen fer, pour sa maladi.

Eski i posib, pour Sesel annan kapasite pou fer sa bann tes isi menm, pour ki nou pa ava bezwen rely lo en laboratwar referans, akoz vi ki lakantite nou touris gannyen.
ki Lakantite touris ki nou gannyen, e Seselwa osi i travel.

So eski i posib pou nou kapab ganny kapasite pou nou kapab fer sa bann tes, isi menm san rely lo la?

E prenon kont sa ka sispe ki ou'n dir mwan, sa rezilta nou pe espere sorti Sidafrik.

Mersi Minis pou donn nou sa lenformasyon.

Eski nou'n, Minister Lasante, in fini etablir otour sa dimoun son bann baz kontak?
E ki an se moman bann prekosyon ki zot in pran i fer ki zot in fini minimiz tou bann risk, ki ti pou kapab annan si ti 27 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 annan kontak avek dimoun?

Mersi Mr Speaker.

lezot MR SPEAKER Mersi Minis.

Repons silvouple.

MINISTER PEGGY VIDOT Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.

Onorab pli boner dan mon repons mon dir, nou laboratwar piblik i annan abilite, konesans masin, tou sa ki bezwen pou nou kapab fer sa tes isi.
E sa ki nou manke sete sa bann test kits ki i pa tro fasil pou gannyen, me nou'n fini order.

E nou ganny dir poudir, i pou fer arive byento.

Nou pa ankor ganny en delivery date.

Me selman nou an kontak.

I enn bann premye keksoz ki nou'n fer, pou fer sir ki nou annan sa abilite pou nou teste.
Selman malgre nou teste, nou ganny en rezilta, an vi ki an demann L’OMS se ki sa bann test i ganny konfirmen par en laboratwar referans, nou pou bezwen anvoy kontinyen Sidafrik kot nou laboratwar pou confirm nou rezilta.

Me selman wi lo Sesel nou annan e byento, dek ki nou ganny test kits nou pou kapab komans fer sa bann tes isi.

Akoz i enn bann premye keksoz, knowing ki test kits i pa tro fasil, i pa tro disponib dan lemonn antye, nou'n fer sir ki nou demann in al ase vit.
Bann ka sispe - wi, nou'n met an aksyon nou plan pou fer bir ki tou dimoun ki kontak i ganny swiv.

E nou panse ziska prezan, sa ki nou pe fer i apropriye.

I sa ki tou pei i demann fer.

Sa ki nou bann gidans L’OMS i demande pou fer.

Alor nou napa okenn rezon pou panse poudir, i pa pou marse.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Nou a termin la avek kestyon e avek partisipasyon panel.

Mersi Minis e mersi ou delegasyon pour zot prezans.

E mon swet zot bon kouraz, e bonn kontinyasyon.

Mersi.
Mersi.

(MINISTER VIDOT AND HER DELEGATION WERE EXCUSED FROM THE HOUSE) in MR SPEAKER Mon pou prezan adres, pwen lo Order of Onorab Pillay the Assembly.

Business Premyerman les mwan repete ki lotorite Speaker zeneral, administre Lasanble.

E i kapab i fer serten desizyon.

i pour annan 28 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Assembly Biznes dan Order Paper, ki Lasanble i pran i ganny deside par Business Committee.
E bann item ki lo Order Paper in pase dan Assembly Committee, nou’n met li dan Order of Business pou ozordi.

Sel desizyon ki mon'n fer, se sanz lord.

annan pou kestyon Olye bomaten, konvenyans delegasyon Minister Finans, mon'n met sa prezantasyon lo Fon Pansyon bomaten.

Pou permet zot fer lezot keksoz apre midi ki zot bezwen fer.

i dir So sa in ganny fer.


E i vre Standing Order “The Speaker shall, as far as is practicable, consult with the Leader of the Opposition and Leader of Government Business designated or representatives, in matters concerning the order of Business of the Assembly” their Me selman, akoz nou ti'n deza dakor lo sa bann item, lo Order Paper.

Mon pa'n santi li neseser fer lot miting, oubyen konsilte zot pou mwan zis sanz lord.

Lo kestyon Mosyon.
Lo kestyon Mosyon.

Kan en Mosyon i neseser mon a diriz, Lasanble lo Lartik 97 ki di,.

‘’Any of these orders’’ - e sa i fer referans avek Standing Orders.

‘’Any of these Orders leave of the may, with the Speaker, be suspended by the Assembly wholly or in part, for a specified purpose upon motion made by a Member.’’ Ou bezwen Mosyon ler en lot Manm, pe sanz order of Business sa i pa aplik zis pou sanz timing lo Order Paper dan mon Lotorite.

Onorab Pillay mon desizyon i final.

Mersi nou ava pran poz la.


E nou a rezwenn 10er45.

Mersi.

(BREAK) MR SPEAKER Madanm raporter ou ava apel delegasyon Fon Pansyon ek Minister Finans silvouple.

Bon, bonzour e byenveni delegasyon Minister Finans e Fon Pansyon ki avek nou ozordi.

E mon annan Mr Patrick Payet Sekreter Deta dan Minister Finans, Mrs Nisreen Abdul Majid - CEO Seychelles Pension Fund, Mr Jeffrey Moses - Head of Benefit Seychelles Pension Fund e Ms Theresette Marie Investment Manager Seychelles Pension Fund.
Fon Chairman Board Pansyon Mr Marc Hoareau pa dan pei, kantmenm nou ti ava kontan ganny li, mon deside nou a prosede san li pou pa met plis retar avek sa biznes.

Swivan Mosyon aprouve par 29 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 pou envit sa Lasanble, nou'n delegasyon fer prezantasyon lo Fon Pansyon afen ki bann Manm i a ganny plis lenformasyon pou konsider deba lo Mosyon, ki annan lo Order Paper.
Alor avek sa mon ava envit delegasyon Mr Payet oubyen Mrs Abdul Majid - CEO pou fer prezantasyon.

Zot kapab si zot oule komanse ler en lot i kapab in pran.

Me mannyer zot organize.

Panel lekel ki pou komanse?

Mrs CEO thank you.

CEO SEYCHELLES PENSION FUND ABDUL NISREEN MAJID Bonzour Mr Speaker.

Bonzour tou Manm Lasanble.

Mon pou komanse avek en prezantasyon.

Ok so nou pou komans.

MR SPEAKER Un instant.


Mon asire sa ki Leader of Government Business pe leve nou pa dan Staz Komite e nou bezwen pas dan Staz Komite, is that correct?

HON BERNARD GEORGES Pa ti vreman sa Mr Speaker.

Me ou annan rezon, nou bezwen en Mosyon pou pas dan Staz Komite, pour ki en dimoun ki other than en Minis i kapab adres Lasanble e donk mon fer sa Mosyon.
E pandan ki mon annan laparol mon ti a zis kontan demann ou, avek ou permisyon si Mademoiselle Abdul Majid i kapab ganny permisyon pou li retir son mask, akoz i difisil pou nou tann li mannyer i pe koze e fer desann en pe son mic pou li koz direkteman ladan i ava pli fasil.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Mon krwar i pa pou grav pou retir mask, i ase distanse avek tou dimoun.

Ou a prezant Mosyon pou pas dan Staz Komite Onorab Georges.
HON BERNARD GEORGES Wi Mr Speaker mon move ki Lasanble i pas dan Staz Komite, pou nou kapab ekout panel direkteman.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Mosyon segonde.

Onorab Arissol.

i a ganny HON SANDY ARISSOL Mersi Mr Speaker.

Bonzour.

Bonzour PS avek ou lekip, pou nou ganny plis lenformasyon Mr Speaker mon segonn Mosyon anmennen par Onorab Georges.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Nou a vot lo Mosyon pou pa dan Staz Komite, Manm an 30 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 faver lev lanmen.
Bon, mersi.

Vot lo Mosyon pou pas dan Staz Komite 17 Manm in vot pour, 0 kont e 0 abstansyon.

Alor nou a fer sa.

Serzan mon ava envit ou pou met nou dan Staz Komite silvouple.

Eskiz mon sa enteripsyon, Madanm CEO.

Yes LGB.

pou HON BERNARD GEORGES Mersi Mr Chair.


Mr Chair mon ti a kontan zis avan ki nou komanse, e pou benefis bann dimoun ki pe swiv nou dan lakour pou fer tou dimoun konpran ki Lopozisyon in deside pou pa vin ekout sa prezantasyon ozordi, malgre ki se zot menm zot ki pe demann quash sa S.I.

Mersi.

MR SPEAKER remark Mersi.

Bon mon'n labsans Lopozisyon e mon asire ki piblik osi in remarke.

Mersi Onorab Georges pou fer sa pwen.

Madanm CEO ou kapab posede.


CEO SEYCHELLES PENSION FUND ABDUL NISREEN MAJID Mersi Mr Speaker.

Mersi tou Manm Lasanble.

Nou a komans prezantasyon.

nou Premyerman mon anvi komans mon prezantasyon pou eksplik en pti pe ki mannyer Fon son Pansyon fonksyonnalite mannyer i marse.

i marse, par So nou komans avek ler nou anmas kontribisyon ki an i 4poursan la se moman travayer, 5poursan anplwayer.

E koleksyon sa kontribisyon sanmenm sa ki nou gannyen pou nou pey pansyon avek.
E pansyon i ganny kategorize an 2 kategori.

Nou annan sa ki nou pey tou le mwan, apre nou annan sa ki nou pey li an gro sonm.

Sa lo bann i baze kalifikasyon.

Parey zot kapab okouran sa bann ki ganny tou le mwan i annan sa qualification period Fon Pansyon.

Lalwa dapre fer E osi mon anvi remarke poudir dan sa monthly pension ki nou peye, nou annan diferan pansyon.
Par egzanp nou annan pansyon ki nou pey pou bann retrete, nou annan pansyon ki nou pey pou bann dimoun ki envalid, nou annan pansyon ki nou pey bann vev, zanfan e osi bann dimoun ki severman, i dezabilite sever.

Bann ki nou rann antye, nou annan sa parey mon eksplike bann ki i pa kalifye pou li kapab ganny sa pansyon tou le mwan.

E osi mon anvi fer resorti ki nou annan osi 31 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 kontribisyon volonter, ki sa osi nou ran an plen ler en manm i ariv 55an.
E an se moman son to lentere ki nou pe peye lo la i 4poursan.

Ler nou'n fini pey sa pansyon, sa ki reste sanmenm sa ki nou servi pou nou kapab fer lenvestisman.

Nou annan sa ki nou apel en actuary.

Li i en eksper ki Fon Pansyon i angaze.

Sa actuary basically sa dimoun i fer bann evalyasyon bann fon.

Par egzanp i evalye pou bann lenstitisyon parey Lasirans, Fon Pansyon.

E dapre nou Lalwa Fon Pansyon seksyon 55, sa eksper i bezwen vini tou le 3an pou li fer sa evalyasyon.
Parey mon’n eksplike dernyen fwa ki sa actuary ti vini ti an 2018 e son rapor ti sorti.

Zis pou mansyonnen ki sa i en actuary sorti actuary Canada BBL World Actuaries.

E i ti ganny apwente an 2018 par sa previous Board ki ti la, e i ti ganny apwente atraver en tender process.

So ler son rapor ti sorti an 2018 i ti pas devan Board e Board ti aprouv son rapor.

E son bann findings i ti ganny diskite atraver en GM ki Fon Pansyon ti fer an 2019 - presizeman le 3 Zilyet 2019.
Dan son rapor son bann rekomandasyon ki i ti'n fer resorti se ki, sa to kontribisyon 6poursan i pa ase pou finans pansyon a lonterm.

In osi dir ki si kontribisyon i reste parey i pa sanze, in mansyonnen prozekte ki par lannen 2026, nou pou bezwen konmans retir larzan dan rezerv.

E ankor si naryen pa ganny fer by 2034 nou rezerv pou ganny depleted.
E osi back then son bann findings e rekomandasyon ki i ti'n fer, i ti'n rekomande ki fodre kontribisyon - tou kontribisyon i monte e i ti'n rekomann 3 poursan an faz.

E Board in osi osi sa Board, Board rekomande ki en adisyonnel 1poursan an vi ki i annan bann lenpak COVID.

So an tou in vin 4poursan.

in i met Dan son rapor osi actuary in rekomande ki laz retret i monte sorti 60an i vin 65an.
E osi i ti'n rekomande pou reviz mekanizm lazisteman pou lenflasyon ki nou fer tou- le-z- an lo bann pansyon ki nou peye.

E next evalyasyon i due sa lannen 2022.

Si mon kontiny lo son evalyasyon, actuary in fer en assessment baze to kontribisyon ki ti 6poursan an 2018, in fer remarke ki si sa to kontribisyon i reste parey up to lannen 2076. lo sa E si mon kapab zis mansyonnen en actuary ler i vin 32 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 son ganny evalyasyon, son fer evalyasyon lonterm.
i Normalman i pran li up to 60an.

E li ler in fer son assessment in fer, in dir poudir si nou kit sa kontribisyon 6poursan parey i ete, by lannen 2034 nou rezerv pou depleted konpletman.

Parkont sa evalyasyon e bann sif a sa tan, i ti'n fer resorti ki to ideal kontribisyon i 13.1poursan a lonterm, me osi sa to i sanze sak fwa ki sa actuary i vin fer lo baze son Pansyon, sityasyon i pou ekonomik, demografi ti i sanze.

E a sa 13.1poursan.
E a sa 13.1poursan.

assessment Fon letan baze lo E osi in mansyonnen ki i annan en ‘pay as you go rate’ ankor si naryen pa ganny fer e li sa rate i 17.2poursan.

Savedir li sa ki ou pe gannyen, sa ki ou pe anmase i li menm li ki ou pe peye, i pou napa okenn excess.

Nou pou napa okenn excess larzan pou nou fer okenn lenvestisman.

Mon pou al en pti pe lo history pou contribution rates back then.
Si mon pou komans letan lwen depi 1991 Seychelles Pension Scheme ki a sa tan to kontribisyon ti flat - ti zis R50 anplwayer.

Me apre sa, sa to in sanze an ‘98 kot in vin in azout R50 anplwayer e i ti travayer ki'n vin R25 - an tou ti R75.

Sa to in ale ziska 2007 akoz actually, Seychelles Pension Scheme son Lalwa ti ganny repealed an 2005 kot kreasyon Seychelles Pension Fund ti antre e i ti pran lefe le 01 Zanvye 2006.

A sa tan kontribisyon ti ankor parey ti R75 i R50 anplwayer, R25 travayer.
setadir flat, E sa in ale ziska Desanm 2007 kot ankor an 2008 ti annan bann revizyon ti vin R100, kot ti R50 travayer e R50 anplwayer, sa ti ale ziska Desanm 2010.

E an 2011 in Seychelles Pension Fund pran sa desizyon pou sorti lo sa flat rate Scheme pou vin lo en ti percentage komans avek 1poursan tou lede anplwayer avek travayer.

based, kot to E sa parey zot kapab okouran in sa bann kontinyelman sanze dan bann lannen ki'n swiv.
An 2012 in vin 3poursan total, 2012 Zanvye ziska Desanm kot in vin anplwayer, 1.5poursan 1.5poursan travayer.

E an swivan an 2014 i ti sanz ankor i ti vin 4poursan total, travayer, 2poursan anplwayer ziska Zen 2017.

2poursan An Zilyet 2017 sa to ti sanze ankor, i ti vin an tou 33 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 sorry ti 5poursan kot 2poursan travay anplwayer e 3poursan, non, les mwan - anplwayer e 3poursan travayer.
E an 2018 in sanz ankor in vin 5.5poursan kot 3poursan 2.5poursan ti anplwayer.

E an 2019 Zanvye in sanze in vin 6poursan kot i ti 3poursan anplwayer, 3poursan travayer e sa to in reste ziska Mars 2022. travayer, Zis pou fer resorti zot pou vwar ki bann to kontribisyon i sanze, sa i ankor dapre bann rekomandasyon rapor actuary, ler actuary i antre tou le 3an pou son assessment.

fer li e e pansyon ki nou'n peye ti 286milyon e nou ti annan nou en surplus 65milyon.
A sa tan kontribisyon, to kontribisyon ti 5.5poursan.

An 2019 nou'n anmas nou 423milyon e pansyon ki'n ganny peye ladan ti 347milyon e sonm surplus ti 76milyon.

In ogmante opred 2018, akoz to kontribisyon ti sanze an 2019 i ti vin 6poursan.

Me ki nou vwar anmas an kontribisyon 460milyon e nou war nou'n pey pansyon 420 i milyon vin kontinyen 40milyon to kontribisyon 6poursan.
surplus desann i lo menm e nou nou'n 2020 Zis en pe statistics pou mwan pas lo la, nou annan bann ratio k actuary osi i servi pou li mezir fon.

An 2006 nou ti annan nou 8 kontribiter pou en pansyoner - 2016 sorry.

An 2021 sa in desann in vin 5 kontribiter pou en pansyoner e in project ki an 2028 i pou kontinyelman desann i pou vin 3 kontribiter pou en pansyoner.

E an 2078 i pou vin 2 pou en pansyoner.

E an 2078 i pou vin 2 pou en pansyoner.


Si mon pou pas en pe lo bann sif e sa bann sif nou'n pran dapre lodit.

Mon pou go back 2018 total kontribisyon ki ti anmase a sa tan ti 351milyon An 2021 nou'n anmas nou 467milyon, nou'n pey nou 482milyon e pou la premye fwa nou vwar ki nou'n antre dan en deficit of 15milyon e sa i lo menm to kontribisyon.

So nou’n war poudir all along pou sa 3an kontribisyon pa'n sanze, me nou already pe komans vwar lefe ki sa i annan.
Zis mon pou pas en pti pe lo sityasyon finansyer latest le 31 Me, nou'n anmas nou an term kontribisyon 210.7milyon.

Sa i sif depi Zanvye ziska Me, e from sa larzan ki nou'n anmase, nou'n pey nou 237.2milyon e nou'n akimil so far en deficit of 26.5milyon.

Zis pou recap an 34 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 2021 nou deficit ti 15milyon ki nou'n fini avek.
Mon pou pas prezan mwan par mwan an 2022 pou montre ki performans so far; An Zanvye nou'n anmas nou 38milyon e pansyon ki nou pe peye ti'n tonm 44milyon, already ti annan sa deficit in vin 6milyon.

An Fevriye nou'n anmas nou 37.6milyon, pansyon ki nou'n peye i 48.2milyon, ankor en deficit ki monte e i vin 10.6milyon.

An Mars nou'n anmas nou 38.7milyon pansyon ki nou'n peye 48.9milyon e deficit i 7.1milyon, non, sorry deficit i 10.2milyon.
Avril nou'n anmas nou 39.3milyon, pansyon ki nou'n peye i 46.5milyon e deficit i 7.1milyon.

Avril nou pou annan sa deficit akoz, malgre ki to in pran lefe le 01 Avril, me son koleksyon i pou vin akoz i due 21 zour the next month an Me, sete an Me ki nou pou vwar sa amelyorasyon.

E parey mon'n montre dan sa latab mon'n montre si nou sa pa kontribisyon nou ti pou ganny nou en deficit 11.1milyon.
fer monte ti'n Me avek sa revised rate nou'n war ki nou'n anmas nou 56.4milyon me pansyon ki nou'n peye i 49.7milyon ki fer ki nou annan en surplus an Me 6.7milyon.

E sa graph parey zot vwar i picked byen sa bann deficit ki nou ti pe fer depi Zanvye ziska Avril.

E parey zot kapab vwar par sa laliny oranz li i pe montre kontribisyon ki i ti par anba sa laliny ble ki nou pe montre pansyon ki nou'n peye - i pe montre sa deficit.
E ki mou vwar an Me nou war ki i pe overlap sa laliny ble ki pe montre i nou pe antre dan en pozisyon sirplis.

Me selman taler mon pou eksplik zot malgre sa sirplis ki son lenpak nou pou, son projected result by end of this year.

Mon pou al en pti, mon pou zis montre zot en pti pe nou portfolyo kontribisyon an se moman, nou annan nou kontribisyon mandatwar apre parey mon'n eksplike nou annan volonter.

li So mandatwar i pe consume plis nou, li i plis reveni ki nou pe anmase an se moman.
So ki kote anplwayer i reprezant 46poursan anplwaye i 46poursan parey.

Volonter li an total i 8poursan.

Savedir anplwayer nou pe anmas nou lo kote volonter 2poursan apepre reprezante e pour travayer i 6poursan.

Parey mon’n eksplike taler la, kontribisyon volonter lo 35 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Manm i ganny en lentere lo la ki ganny kredite e an se moman i 4poursan.
E tou-le-z-an sa lentere i ganny revize baze lo sityasyon - plizoumwen Treasury Bills ek bonds ki nou mezir lo la.

ekonomik i 6poursan.

Lo kote pansyon as at May 2022, parey zot kapab vwar i plis ki nou pe peye sa pansyon retret e li i 81poursan, swivi par pansyon ki nou peye pou bann envalidite, li i 12poursan, swivi par pansyon ki nou peye pou bann vev E finalman bann pansyon ki ou pey zanfan i 1poursan.
Zis pou pas lo bann performance indicators dapre e lodit ki nou'n fer lannen pase, as at le 31 Desanm 2021, mon pou zis atir zot latansyon lo sa bann highlight an zonn.

Premye nou annan sa benefit payments as a percentage of contribution ki parey zot war nou’n prozekte 2018, 2019, 2020, 2021.

E parey zot kapab vwar an 2018 ti 81poursan an term pansyon as en percentage of contribution.

So ti ankor anba 100poursan.


An 2019 ti 82poursan, an 2020 i 24poursan, - non, sorry mon pe mal dir - an 2018 ti 81poursan.

An 2019 ti 82poursan, 2020 ti 91poursan, an 2021 i 103 poursan.

So parey zot pe war son trend pe monte e an 2021 in sot sa 100poursan in vin 3poursan above, e li menm li sa deficit ki parey mon eksplike ki pe fer sa, ki'n fer li mont 100poursan.

bezwen Normalman maintain li anba 100percent.


ou An term administrative expenses ki in rikorde pandan sa bann lannen, nou pou war an 2018 ti - in terms of members fund an 2018 ti reprezant 2.9poursan, 2019 ti apepre parey 2.9poursan, an 2020 ti ti 2.8poursan e an 2021 2.5poursan.

So nou'n try pou reduce en pe nou administrative expense.
E dernyen performance indicator ki mon anvi met devan zot se members fund, as a percentage of nou total net asset e li in plizoumwen reste stab, i in 50 poursan depi 2018, annan en pti bes an 2020 49poursan e sa i eksplikab.

Me son an 50poursan.

in mont 2021 Zis pou montre en pe trend an term kontribisyon avek pansyon, parey zot kapab vwar kontribisyon depi 2006 ler ganny Fund Pension fonksyonnen ti komanse, nou'n war sa surplus.

Me selman an 2010 zot pou war sa surplus in atresi en pti pe.
Me an 2014, 2015 nou'n war poudir sa ti 36 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 surplus in, nou kapab war in widen.

Akoz, an 2015 ti annan en pe reform ki ti'n ganny fer kot benefit formula ti sanze ler Pension Fund ti pe pas atraver bann serten reform ki ti pe ganny asiste par World Bank sa letan.

Me ler nou kontinyen nou pou war poudir sa 2 laliny i pe atresi, ki finalman an 2021 in cross kot nou pe war sa deficit.
Mon pou al eksplik en pti pe sa en case study benefit ki reel, e mon krwar i enportan pou tou dimoun konpran sa ki mannyer i fonksyonnen.

Sa ki nou pe war la i en template of ki mannyer nou dedwir pansyon sa dimoun.
So si mon pou fer en case study, nou annan en employee let’s say nou apel li John Doe, son average salary ki in fini lo la - let’s say sa dimoun in travay pou 42an, ler in retire son saler ki, son average salary ki'n ganny kalkile i 19mil, 658 e ler nou regard son members account ki sa ki li sa dimoun in kontribye on average 106mil, 492.29.

Sa mon kapab konfirmen poudir on average this is the contribution ki la mazorite manm i annan dan zot kont an se moman.

Akoz?
Akoz?

Akoz parey mon'n eksplike depi 1991 nou to kontribisyon ti vreman ba, ti flat in vreman, vreman ba ki an 2011 ki ler Pension Fund in pran sa desizyon pou li mont bann ki percentage kontribisyon in kapab mont en pti pe lo sa bann members account.

la So wi, si mon kapab recap, on average parey nou pe war pou en dimoun ki travay 42an son kontribisyon ki in fer dan son kont i apepre R106mil parey nou'n vwar, e pansyon ki nou, nou'n kalkile i tonm 11mil, 333.
And let’s say sa dimoun li in deside pou li retire 2021 i ti annan li 60an.

Bon ler nou regard son kontribisyon R106mil dan an 2021 nou pou vwar poudir dan lespas 9mwan, i pou'n fini manz sa kontribisyon ki dan son kont sa R106mil.

Akoz par lannen nou pe pey nou apepre R135mil, 996.

Selman sa sif, san prenon kont lazisteman enflasyon lo la ki tou le lannen i monte.

So ki nou'n fer nou'n zis regarde up to life expectancy.
Parey zot kapab konnen ki life expectancy from both sexes i 77years, so let’s say sa dimoun in viv ziska 77an, son kantite larzan ki Pension Fund pe pey sa dimoun i tonm nou over and above 2.2milyon.

E in li sa dimoun kontribye li zis R106mil li, li 37 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 selman pandan son lifetime son larzan ki li i pe touse koman son monthly pension, i pe tonm li apepre 2.2milyon.
E par lo la sa manm ler i pass away son surviving spouse osi i benefisye lo la si i annan e si i annan zanfan, zanfan osi i benefisye – ok?

So pansyon i bezwen rod sa larzan pou li pey sa dimoun, and this is the model ki nou, nou pe swiv.

Nou annan sa defined benefit model avek sa defined contribution model.

Be nou Sesel nou pe swiv en defined benefit model, kot sa dimoun i ganny en pansyon for life.
en Whereas defined contribution model ki bokou pei an se moman pe komans bouz lo la, e petet i en konversasyon ki Pension Fund e Gouvernman dan le fitir pou bezwen mazin lo la an term soutenabilite, se ki si nou pou kontinyen.

E nou bezwen trouv larzan pou nou pey sa dimoun e lala kot lenvestisman i antre.

E si nou pou al pli devan pou mon eksplik pli lwen, zis pou montre an se moman ki mannyer pozisyon i ete, as at le 31Me 2022, lenvestisman ki'n mature ti tonm nou apepre 336.7milyon.
Me ladan ki nou'n kapab roll lannen sa over i zis 301milyon, nou pa kapab roll over antye.

- Sa diferans 35milyon i egzakteman nou deficit depi Zanvye i ziska Me egzakteman.

Savedir in montre nou poudir already nou pe anvoy dan lenvestisman.

E li actuary si nou recall nou premye slide ki mon ti pas lo la, i ti'n prozekte ki 2026 nou pou anvoy lanmen dan lenvestisman, be sa pa'n arive.
lanmen fer Nou pe anvoy lanmen dan lenvestisman even 4an avan actuary in prozekte 2026 nou pe komans anvoy lanmen dan lenvestisman.

E si naryen pa ganny i pou kontinyen deplete e nou pa pou kapab.

E nou pou war ki nou investment income pou kontinyen desann e nou rezerv pou ganny deplete.

So si mon pou al en pti pe lo consultative meeting ki nou'n antreprann, nou consultative meeting ti komans lannen pase katriyenm quarter 2021.
E nou ti ale ziska milye Mars 2022 kot Pension Fund nou'n zwenn diferan partner dan lasosyete, bann groupman.

Par egzanp nou'n zwenn CEPS.

Nou'n zwenn Lasanm Komers.

Nou'n zwenn bann diferan bann HR zofisye lorganizasyon ek Gouvernman.

dan prive 38 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Nou'n zwenn bann dimoun dan medya.

Nou'n menm zwenn bann piblik an zeneral virtually.

Nou'n zwenn CBS.

Nou'n zwenn Linyon Travayer osi nou'n zwenn.


Nou pa'n kapab fer sa konsiltasyon parey nou ti anvi, akoz parey zot kapab recall dan sa bann letan nou ti annan COVID e nou ti annan bann challenge kot nou pa ti pe kapab fer sa bann gran, gran groupman parey ou ti pe anvizaze fer.

E sa bann restriksyon in ale ziska apepre Fevriye, kot apre sa nou'n kapab sey al en pe deor.
Nou'n al, nou'n servi bann medium ki ti a laporte; par egzanp nou'n servi radyo, nou'n fer bann live radio programs on air, nou'n fer bann live question and answers an servan radyo, AM avek FM.

E nou'n menm servi televizyon kot nou'n fer bann progranm edikatif.

Nou'n fer 4 progranm edikatif ki nou'n fer pase pou 4 Dimans konsekitiv ki nou ti fer.
Prezan si mon pou al en pti pe lo nou bann projected results, fer sa ler nou'n sanzman dan kontribisyon, ki nou pe war, parey zot konnen nou'n komans li le 1 Avril, me selman koleksyon nou pou ganny li komans, nou pou ganny li an Me.

Nou pe vwar menm an 2022 nou pou still annan en deficit, be deficit pou redwir i pou apepre, i pou 10milyon sa ki'n ganny prozekte.

Akoz?

Akoz malgre depi Me ziska Desanm ou pou annan en surplus, me la kantite deficit ki nou'n akimile depi Zanvye ziska Avril i bokou.
Akoz ler ou regarde nou ti'n merit fer kontribisyon, sa to pran lefe depi Zanvye, me i pa'n pran lefe Zanvye in pran lefe Avril.

E sa deficit i bokou ki, malgre sa bann pti surplus in vini pandan sa bann mwan in manz sa deficit, ki i fer ki nou pe end-up avek en deficit 10milyon ki i pa bokou, i pli mwens ki nou actual 2021.
Me par kont lannen prosenn ler nou to i mont, ler sa to i mont 10poursan - i sorti 9 pou vin 10poursan, nou pe war ki sityasyon pou amelyore e nou pou fini lannen avek en surplus 64milyon.

So zis pe wrap-up the way forward se ki nou pe anvi proceed avek sa logmantasyon dan kontribisyon e sa i pa la.

Nou pe swiv rekomandasyon actuary ki ti ganny fer an 2018. sa sanzman dan to kontribisyon whoever ki ti pou la ti pou bezwen fer, ti pou bezwen swiv sa rekomandasyon.
E si sa pa ganny fer, nou tou nou war ki ti kontribisyon irrespective, So 39 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 pou arive, nou rezerv ti pou ganny depleted konpletman, e nou already war poudir nou pe lanmen dan komans anvoy lenvestisman, menm avan ki actuary in prozekte an 2026.

E nou, nou bi nou, nou bezwen ensure ki Pension Fund i reste soutenab a lonterm.

lafen mon Mon'n ariv a prezantasyon.

Mersi.

(APPLAUSE) MR SPEAKER Mersi CEO.


Eski SS i annan okenn remark pou fer avan nou pas lo kestyon?

SS.

SS PATRICK PAYET Mersi Mr Chair e bonzour tou Manm Onorab e tou dimoun ki pe ekoute.

Mr Chair kekfwa zis pou azoute ki mon krwar prezantasyon ki CEO in fer, ki nou vwar soutenabilite Fon Pansyon dan son totalite.

E tou sa bann nou'n vwar edikater ki pe dir nou, e i pa zis nou Fon Pansyon ouswa lo kote Gouvernman i actuary osi in fer son assessment.
E osi letan nou regard li, nou bezwen regard li avek bann paramet ki egziste ozordi dan lekonomi.

Par egzanp letan nou regard dan lepase kot Treasury Bill, Treasury Bond ki bokou lenvestisman ki Fon Pansyon in fer ki kekfwa son to lentere ti en pe pli o.

Me selman letan ou regard ozordi, kondisyon tousala lentere in desann e i bann loss of revenue ki Fon Pansyon pe vwar ozordi.
E osi parey zot konnen bann lenvestisman ki nou fer, nou fer li dan son investment stratezi e Polisi, nou annan nou bann paramet ki nou met lo la.

So pou mwan e lo kote Gouvernman e Fon Pansyon nou vwar ki desizyon ki nou'n pran an Avril ki nou kapab fer rate ogmantasyon kontribisyon, bezwen regard li lo kote soutenabilite Fon Pansyon.

Akoz si ou pa fer li Gouvernman i bezwen kapab vini pou inject larzan dan Fon Pansyon.
nou dan E osi letan ou regard Fon Pansyon nou pa pe get zis ozordi ouswa 2an ouswa 3an, nou bezwen get li lonterm.

E parey zot konnen ki bann dimoun ki'n retire ozordi i bann travayer ozordi ki pe kontribye pou zot kapa ganny en Fon Pansyon.

E demen nou ki annan 40, 50an i pou sa bann zenn ki i antre dan lanplwa, ki zot pou fer sa kontribisyon letan nou retire pou zot gannyen.

letan E tousala ou bezwen regard baze lo demografik ki mannyer pe sanze dan Sesel.
E 40 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 parey nou'n vwar ki demografik letan ou regard dan lefitir pou annan plis depandan bann dimoun par lao 65an.

Ozordi kekfwa i apepre 11mil a 12mil dan nou popilasyon, me selman dan prosen 15an i pou vin almost 19mil a 20mil dimoun par lao 60, 65an.

sanzman avek demografik osi i zwen en rol lo presyon ki lo Fon Pansyon.
i mete So So Mr Chair definitivman mon vwar ki endikater ki devan nou, nou vwar sa presyon ki tou endikater pe demontre ki si nou pa fer naryen ozordi, demen i pou vin plis presyon pou nou kapab increase kontribisyon.

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi SS.

Nou ava aprezan pran kestyon.

Nou pou pran kestyon ziska midi edmi.

Mon bezwen termin sa sesyon midi edmi, so nou ava pran otan kestyon ki posib.

Nou ava komans avek Onorab Esparon.

HON REGINA ESPARON Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker mon ti ava zis anvi klarifye.

CEO in eksplik nou ki zot pe mazinen a lavenir kekfwa annan en kontribisyon pou sa defined contribution model.

E lo kote voluntary contribution ou'n dir poudir i annan zis 8poursan dan sa bann reveni ki zot anmase, ki sorti kot bann kontribisyon volonter, e pour sa, sa dimoun in ganny li 4poursam lentere.

zot Eski satisfe ki kontribisyon volonter pe ganny fer, konmsi zot satisfe konmsi kantite ki pe antre?
E si non, kwa ki zot pe fer pou ankouraz dimoun kontribye en pe plis lo voluntary contribution?

E lo kote volonter, eski i annan en cap lo ki kantite dimoun ki kapab kontribye?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

CEO, silvouple.

CEO SEYCHELLES PENSION ABDUL NISREEN FUND MAJID Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.

Wi mon pou pran lo ou premye kestyon, si nou satisfe avek kontribisyon volonter?

Mon pa pou dir, nou pa zanmen satisfe kantite kontribisyon volonter ki nou anmase.
The more ki dimoun i kontribye volonter - e menm si nou term regarde lentere, nou competitiveness lentere i pli o ki labank.

avek la lo So nou toultan ankouraz sa vin dimoun pou kontribisyon volonter, akoz i en saving a lonterm e a laz 55an fer 41 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 zot annan sa opsyon zot pa bezwen esper 60a,.

zot annan sa opsyon pou zot komans akse an plen oubyen si ou anvi tir li par bout.
Me selman osi nou bezwen pran kont ki lekonomi mannyer i ete, kekfwa pa bokou dimoun an se moman avek sa pri lavi ki'n monte ki pou kapab afford pou pey sa kontribisyon volonter.

Me an se moman mon kapab dir nou ase satisfe akoz nou pa anr vwar okenn bes dan kontribisyon volonter.

Ler nou regard avek bann lannen oparavan i ankor ase stab e i ankor pe bokou dimoun maintain kontribisyon zot volonter.
E si ou pe demann mwan, si i annan en cap, non nou napa en cap, actually nou komans pran kontribisyon volonter lo R50an montan.

Me selman nou annan dan AML Policy ki nou bezwen swiv ki i normal R50mil, si ou pe fer plis ou pe fer en kontribisyon volonter R50mil ou par lao ou pou bezwen deklare, i annan bann due diligence ki ou pou bezwen pas atraver.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi CEO.

Onorab Hoareau.

HON JOHN HOAREAU Mersi Mr Speaker.

Bonzour tou dimoun.
Bonzour tou dimoun.

Mr Speaker mon premye kestyon i baze lo bann opsyon ki zot in met devan.

Eski an se moman zot pe travay lo en opsyon kot en dimoun i kapab peye an plis ki i pe peye, me selman son laz dan le fitir i reste parey, vedir 60an pou li pran son pansyon?

Eski zot in gete si i annan en kategori dimoun ki ti voudre sa opsyon?

Parske zot in dir nou koumsa poudir apepre 17poursan kontribisyon zot pe break the balance.
Mon dezyenm kestyon Mr Speaker, eski zot pe gete osi oubyen zot pe vin avek Lalwa pou ankouraz bann lezot antrepriz - par egzanp bann labank, bann lasirans pou zot kapab ouver zot prop Fon Pansyon e tir en pe sa burden lo Gouvernman?

E trwazyenmman mon ti a kontan zot dir nou, si zot pe osi get dan posibilite ki travayer etranze i pey serten sonm, me i ganny en reduced balance atraver son kontra pou li al avek?

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Wi, ok pou kestyon letan mon a demann bann Manm pou limit zot kestyon pou 2, koumsa nou a kapab permet plis Manm.

Wi CEO ou’n pare?

Mersi.

42 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 CEO SEYCHELLES PENSION FUND ABDUL NISREEN MAJID Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.

Ou premye kestyon si en Manm i kapab pey plis, me selman i retire pli boner.

An se moman non, akoz parey mon i en dir sa retirement age paramet ki actuary ki bezwen determinen.
Sak fwa ou tous sa parey paramet bann kontribisyon, laz retret, actuary ki determinen.

E anba sa defined benefit model i en pti pe difisil pou fer sa.

Me selman i annan sa kontribisyon volonter.

Again parey mon dir, ki li ou annan sa opsyon ki ou kapab pran li an gro, ouswa ou kapab fer li annuity.

Ou add it up to your monthly pension pou ou kapab ganny plis.Me selman opsyon pou ou pey plis pou ou retire pli, sa i en pti pe konplike.
Lo kote foreign workers nou ti annan en legzersis ki nou pe travay lo la an se moman kot nou pe sey kolekte bann statistic lo konsernan foreign workers.

E nou pe build up en database pou nou kapab sey fer en policy paper ki en legzersis ki ankor ongoing an se moman.

E petet pli tar nou a kapab vin avek en keksoz.


Me selman nou pou bezwen pran kont osi bann diferan parey ILO Convention - ou bezwen pran kont bann annan, diferan employment laws, ou bezwen fer sir ki sa foreign worker osi i pa ganny diskriminen e tousala nou pe pran kont.

laws ki I en legzersis ki nou pe fer an se moman pou nou regarde si i feasible pou fer li oubyen non.
Me selman nou okouran poudir foreign workers i pe pran plas Seselwa, akoz nou annan en kantite ki an se moman mon krwar apepre en 18mil si mon pa tronpe foreign workers dan pei, ki zot pa pe kontribye dan Pension Fund e i pran plas sa bann Seselwa ki ti kapab fer sa la diferans pou kapab kontribye dan Pension Fund.

Me again nou pa kapab osi, nou bezwen get osi ki pei i bezwen kwa ki manke.

So i an balans nou pe regarde.

MR SPEAKER Good.

Mersi.

Onorab Arissol.


Ou annan en kestyon ki i pa'n li vitman reponn?

Yes, Onorab.

fer HON JOHN HOAREAU.

Mon ti pe demande kan nou pou vwar en Lalwa ki pou labank permet dizon bann oubyen bann antrepriz parey 43 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 lasirans fer zot prop Pension Fund?

MR SPEAKER Wi, CEO?

CEO SEYCHELLES PENSION FUND ABDUL NISREEN MAJID Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.

Sorry mon'n mank ou dezyenm kestyon.


i Wi annan bann lorganizasyon ki annan zot prop sistenm pansyon.

Par egzanp i annan bann labank, i annan enn de labank ki annan.

Me i annan osi en Lalwa ki i annan dan le fitir byento kot pou annan en regulator ki pou regulate sa bann private pension.

E petet mon ava les SS Payet comment lo la lo son kote.
Me selman at present i ouver, kot bann lorganizasyon i annan serten zot ki annan zot private, i annan serten labank serten nou okouran avek lorganizasyon kot annan zot prop Pension Scheme anndan.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

SS wi ou kapab azoute.

SS PATRICK PAYET Mersi Mr Chair.

Kekfwa zis pour azoute ki aktyelman i annan en papye devan Cabinet ki'n ganny diskite Zedi, ki propozisyon ki nou pe fer se parey ou konnen ozordi Fon Pansyon i ganny sa oversight role par PEMC.
E propozisyon pou nou met annan sa oversight by FSA parey lasirans ozordi i egziste, so ki ou kapab allow any lezot lenstitisyon vini privately pou ofer pansyon.

Me selman son oversight pou ganny oversight by FSA e an menm tan Pension Fund.

So sa i bann diskisyon ki nou pe gannyen e Zedi sa papye i devan Cabinet.

Mersi.

MR Speaker Thank you.

Onorab Arissol?

HON SANDY ARISSOL Mersi Mr Speaker.

Bonzour ankor enn fwa.


Mr Speaker Ms Abdul Majid in remind nou ki rekomandasyon ti ganny fer depi 2018, ti'n tonm lo en desizyon pou laz oubyen annan sa revizyon dan Fon Pansyon ki nou pe koz lo la.

ogmant Me selman sa ki drol se ki an 2018 sete Parti US ki ti o pouvwar, ozordi sa menm Parti US in anmenn en Mosyon devan Lasanble Nasyonal pou quash en S.I.
ki pe demande ki i annan sa logmantasyon, sa kontribisyon en pti pe plis, pour ki nou kapab soutenir sa fon, 44 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 pour ki tou dimoun i kapab benefisye - sirtou bann dimoun ki Mrs Abdul Majid in koz lo la se bann dimoun i annan en dezabilite sever.

Alor mon kestyon, savedir sa i montre poudir zot pa responsab e zot in deside pou zot pa vini, pou zot ti ganny plis pou lenformasyon siport sa.

Alor mon kestyon ki mon ti a kontan demann avek zot.
oubyen MR SPEAKER Annou anmas bann deba pou deba apre.

Go to kestyon.

HON SANDY ARISSOL Mon redir ankor, zot in refize vin dan Lasanble Nasyonal pou zot pa partisipe.

MR SPEAKER Onorab Silvouple!

se, HON SANDY ARISSOL Alor mon kestyon mon ti a kontan demande eski desizyon ki'n ganny pran par Fon Pansyon pou reviz laz, oubyen pou demann en pti pe plis logmantasyon, eski i en sorti kot desizyon politik Prezidan Ramkalawan, akoz i pa kontan Lepep Seselwa?
Oubyen i en desizyon stratezik, parske zot anvi sa fon i ganny ranforsi, pour ki tou dimoun ki kontribye zot ganny asiste avek zot kontribisyon?

Mersi bokou Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

CEO.

CEO SEYCHELLES PENSION FUND ABDUL NISREEN MAJID Mersi Onorab pou ou kestyon.

Non, e i napa naryen pou fer i politik.

Parey mon avek prezantasyon i kler akoz nou bezwen fer li.
E logmantasyon kontribisyon i pa en keksoz ki'n fek arive sa, i en keksoz ki depi lontan pe arive, a sak fwa ki in annan en actuary in vin fer son evalyasyon kot in rekomande pour fer bann lazisteman tou kontribisyon in ganny fer.

So i pa premye i pa dernyen, so i napa naryen pou fer ek politik.

I pirman pou soustenabilite Fon Pansyon.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Mon pou remind bann Manm nou letan i presye avek sa delegasyon e nou purpose se lenformasyon.
E mon pa apresye ki Onorab Arissol in reponn mwan letan mon'n fer sa pwen.

Mersi.

Nou a kontinyen.

Onorab Henrie, kestyon please.

45 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 HON GERVAIS HENRIE Mersi Mr Chair.

Bonzour tou dimoun.

Mr Chair dan sa Bill Fon prezantasyon Pansyon le 22 Zilyet an 2005, Minis Dugasse ki ti prezant sa Bill e i ti annan 3 keksoz ki i ti dir ki mon anvi Fon Pansyon i klarifye.

Enn i ti dir ki Fon Pansyon pou inclusive, inclusive of Social Security, premye.
Dezyenmman i ti dir ki pou annan en maksimonm pansyon ki pou ganny peye se R8mil.

Maksimonm savedir back depi 2005 Gouvernman ti pe mazin cap peyman pansyon.

E trwazyenmman i ti dir ki revize pansyon pou ganny anyelman depandan lo kou lavi e i pour ogmante par en maksimonm 5poursan.

Sa ki mon anvi panel i klarifye, eski sa bann langazman ki ti fer avek Lasanble an 2005, in ganny onore o firamezir ki lannen in pase?

E si non, eski sa in bann rezon ki'n kre serten difikilte finansyel pou Fon Pansyon?
Mon premye kestyon.

E dezyenmman, eski Fon Pansyon in fer en legzersis pou vwar la kantite dimoun ki pe travay Sesel, zot pe travay zot e si zot ganny capture par Fon Pansyon?

E si non kwa ankor nou kapab fer an plis pou asire ki tou travayer i ganny capture par Fon Pansyon?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

CEO.

CEO SEYCHELLES PENSION FUND ABDUL NISREEN MAJID Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mon ava pran kestyon limero 2 e mon ava les kestyon limero 1 pou SS Payet.
An term workforce, an se moman nou annan en coverage ki a en pti pe over 90percent of nou workforce.

Me i pou toultan annan sa poursantaz informal - bann travayer enformel kot zot pa pe kontribye.

Nou'n sey nou mye pou nou kapab sey ganny zot sa bann dimoun onboard, me selman i annan osi sa bann involve dan bann kategori aktivite anti-sosyal kot zot ou pa pe kapab akse zot ditou, me selman zot pe travay.
Me an se moman nou ankor pe met bokou zefor pou nou kapab ganny ositan plis dimoun, bann self-employed sirtou, pou nou kapab ganny zot onboard pou kontinyelman kontribye.

I annan legzersis, e nou pe fer nou bann educative talks as well, kot nou al partou dan I en bann lorganizasyon.
46 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 i annan nou legzersis ki ti annan depi avan osi kot tim internally i al deor i al zwenn avek bann group peser, ouswa i al zwenn avek Lasosyasyon Taksi kot nou fer bann rankont pou edik zot pou zot kontribye dan Fon Pansyon.
E sa in an 2020, 2021 nou pa'n kapab al ositan deor vi ki ti annan COVID, me selman nou pe entansifye sa legzersis sa lannen avek bann lannen ki pe vini, pou nou kontinyelman al deor, fer nou bann campaign pou dimoun vin onboard, bann self-employed sirtou pou vin onboard.

Me selman toultan i pou annan sa poursantaz dimoun ki tonm dan sa bann informal, ki dan bann aktivite unfortunately anti-social, drog, prostitisyon ki ou pa pe, i annan en bon pe zot, nou okouran ki zot pa onboard.

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

SS pou azoute.

SS PATRICK PAYET Mersi Mr Chair.

Mr Chair kekfwa lo kote sa 3 konponan, anyway it's the first time ki I’ve learned about it as well.

Me lenflasyon, selman lo kote in definitivman parey CEO mansyonnen, sa mon krwar i en practice en pe enternasyonal.

Definitivman tou le lannen i increase by lenflasyon, sa pou ankouraz nou bann nou kapab pou retirees benefisye.
osi Me selman definitivman i met en presyon, parey zot in vwar sa legzanp ki CEO in donnen kantite in kontribisyon sa dimoun kontribye e ki kantite ki in gannyen during son lifespan.

kote lo Lo kote maksimonm pansyon, parey zot konnen striktir pansyon i baze lo en formula, e li Fon Pansyon i pa kapab define ki kantite kekfwa sa endividi pou gannyen.

Me si Gouvernman i pran sa desizyon, Gouvernman sanmenm sa ki i bezwen refund Fon Pansyon.
Par egzanp mon konnen an 2020 ti annan sa desizyon pou cap li pou en dimoun ganny en maksimonm pansyon R3mil.

sa E i annan dimoun ki ti pe ganny en pansyon kekfwa R1000.

Me diferans komansman 2021 Gouvernman ti bezwen met larzan dan Bidze pou li kapab donn Fon Pansyon, akoz it was a policy desizyon.

Akoz otherwise si par egzanp ou dir cap pansyon ki dimoun i gannyen, tousala i vin en presyon.
Me i annan sa lot laspe ki kantite ki dan maksimonm ki 47 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 en dimoun i kapab letan i pe kontribye ki nou kapab cap li.

Sa nou'n vwar ki letan nou'n diskite at the Board i annan diferan fakter ki sanmenm sa nou'n dir ki i bezwen fer en proper actual assessment.

Akoz nou demann sa?

Vre letan ou regarde i kapab ariv, i tir en pe presyon lo Fon Pansyon.
Me selman ou annan sa group ki kekfwa zot saler i o, e zot, zot anvi kontribye dan ki fason ki zot, pou sey ankouraz zot pou kontinyen kontribye at the end of the day zot pe kontribye, e ede dan koleksyon ki reveni ki pe arive dan Fon Pansyon.

E pour nou pou le moman the capping i apepre 75mil.

E ti annan en mon konnen demann par egzanp Cabinet ti pe dir nou regard 50mil, me selman sanmenm sa ki nou'n dir ek Cabinet nou bezwen fer sa thorough assessment par sa actuary.
kapab bezwen So vre ennler kekfwa i kapab arive i annan presyon lo kote Gouvernman, me selman nou Fon Pansyon fer en proper actual assessment avan ki nou pran sa bann desizyon.

E si nou vwar lo kote ki i en presyon bezwen Gouvernman, nou kapab agree ek Gouvernman pou li kapab rann sa larzan, akoz otherwise i pou deplete sa fon.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Next Onorab Georges.

HON BERNARD GEORGES Mersi Mr Chair.


Mr Chair mon kestyon i annan 2 kestyon, enn se mon ti a kontan panel ler sa konfirmen ki annefe sistenm pansyon ti ganny inisye way back then, avek bann senp kontribisyon avek bann R25, R50, eksetera, i ti kler ki set en sistenm ki pa realistik - i pa ti pou kapab soutenir son lekor avek letan.
E en contrepartie si olye fer sa sistenm kot dimoun ti pou fer pti kontribisyon R50 tou le mwan, me ki ti pou ganny en gro return pension, i ti kler ki okenn dimoun ki ti'n devise sa stratezi ki a en sertennman sistenm pa ti pou realistik, pa ti pou kapab marse.

I ti pou al dan deficit parey nou'n vwar.

E ki si olye komans avek sa bann R50 nou ti komans avek en kontribisyon - en poursantaz parey i arive ozordi, fon ti ava dan en bokou pli bon pozisyon ozordi, pou li kapab kontinyen?
Sa se mon premye kestyon.

Dezyenm mon ti a kontan panel koz en pti pe lo investment.

En bon pe zot 48 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 treasury larzan zot met dan en safe investment bills, treasury bonds.

Mon konnen zot annan en investment dan Seychelles Breweries, Cable, wi Cable annefe Cable.

E mon ki pansyon zot pe deal avek larzan dimoun zot bezwen met li dan bann very safe investments, be problenm avek safe investments se ki retourn i en pe ba.
konpran zot Eski annan sa posibilite pou zot al an deor zot traditional investment portfolios pou al rod en pe plis return pour ki kekfwa i ava minimiz en pe lo sa shortfall - en pe lenvestisman ki en pe pli a risk?

sa konteks envestisman, mon krwar nou'n ganny dir devan sa Lasanble, mon ti a konn zot dir nou si zot krwar ki zot bann real estate investments return i ase bon oubyen si kekfwa i en pe tro ba?

Mersi.
Mersi.

dan E Pension Scheme, kot dimoun ti kontribye sa - parey mon ti'n met dan mon prezantasyon - kot ti komans zis avek sa anplwayer ki apre ki travayer ti vin onboard an 1998.

I ti sort of en defined contribution model kot zot ti kontribye e zot ti ganny rann sa larzan an plen avek zot lentere a sa letan.

Ti napa pansyon.

Ti napa Fon Pansyon.


Dimoun ti ganny en Sekirite Sosyal (SSF) ki Gouvernman ti pe peye atraver son Bidze Consolidated Fund, as part of bann Social Protection Scheme pou protez sa bann dimoun dan sa kategori aze.

Me an 2005 ler sa nouvo Pension Fund in vini, se la ki ti annan sa reform ki ti ganny fer ansanm avek actuary sa letan kot zot ti vin avek sa model pou ensure social protection.

Akoz a sa tan zot ti'n vwar poudir sa sekirite sosyal ki ti pe pey dimoun pa ti ase.
annan sa MR SPEAKER Mersi.

Panel.

CEO SEYCHELLES PENSION FUND ABDUL NISREEN MAJID Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mon ava pran sa enn premye e dezyenm SS Payet i ava pran.

Si mon go back 1991 back then, ti en lot model, i ti Seychelles E pou ensure sa social protection, lanmenm ler zot ti fer sa reform pou fer sa Seychelles Pension Fund avek sa bann monthly pension ki ti vini a sa tan.

A sa tan i ti ankor pti, me avek letan i grosi.


E se sanmenm sa ki dan Fon Pansyon i met sa paramet, kot nou bezwen annan sa fer sa actuary ki vini pou 49 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 assessment, pou fer sa bann lazisteman as we go along.

Akoz back then ti'n deside pou adopte sa defined benefit model.
Me parey mon'n dir dan mon prezantasyon going forward nou pou bezwen asize mazinen, going forward eski nou pou kontinyen lo sa model defined benefit model ouswa nou pou al lo en defined contribution model?

Me selman avek defined contribution model, se ki dimoun pou bezwen parey plis, akoz zot pou bezwen finans zot pansyon zot menm.

Zot ki pou bezwen determinen.


Parey i annan pei i pou dir ou koumsa ok ou pe deside pou ou pran ou laz retret 60an, i pou fer sa kalkilasyon i pou dir ou ok si ou pou pran en pansyon up-to an expectancy of tan, ou pou bezwen pey tan and contribution rate would be very high opred avek sa defined benefit.

Akoz defined benefit se ki i en intergeneration solidarity bezwen the generations.

Ozordi nou, nou zenerasyon nou pe pey pansyon pou dimoun ki pe pran pansyon ozordi, and this goes.
E sa osi i annan son bann lefe demografik ki si ou war pei i antre dan en aging population, kot ou war pli mwens dimoun ki pe - working population i atresi.

I vin parey kontribye en inverted pyramid - population pyramid kot alert i pli gro anba i pli pti.

E tousala i bann paramet ki pou bezwen asize asses ler pou pran sa bann desizyon.

Me selman nou konnen an se moman we are being generous, kot parey mon'n montre kot en Manm in pey en kontribisyon me selman i pe ganny son pansyon for life.
E nou, nou bezwen travay sa larzan atraver nou bann lenvestisman, pou nou kapab larzan pou pey sa ganny dimoun e menm son surviving spouse.

E zis pou azoute se ki nou osi pe fer en reform.

Nou pe fer en reform internally pou nou regard Lalwa lo ki mannyer nou kapab sey fer li pli soutenab ankor.

E byento nou pou kapab al deor ankor al fer sa bann konsiltasyon ankor, pou fer bann dimoun konpran atraver sa bann reform akoz nou bezwen fer li.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.


Bon nou a pas lo lot kestyon, wi SS ou pou.

SS PATRICK PAYET Mr Chair.

Ti annan en lot kestyon lo kote lenvestisman.

Parey zot konnen ozordi at The ti aprouv The Board nou 50 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Investment Policy, i Revised annan en policy ki letan nou pe fer nou lenvestisman.

E letan ou regard sa policy parey zot okouran ki en term ki nou servi tou kou dan Finance or risk, high investment high return.
Me selman definitivman tousala I - letan ler ou al dan sa bann investment kekfwa ki nou letan nou fer nou assessment nou vwar potansyelman I pou annan high return, sanmenm sa ki nou stratezi, nou'n fer sir ki least nou’n annan bann at target allocation of the assets.

and cash Par egzanp i annan bann diferan asset classes, nou annan cash equivalent; nou annan fixed income, ozordi fixed income nou annan Treasury Bill e osi nou al enternasyonal.
Nou annan equity, par egzanp share dan SEYBREW dan SACOS e dan Cable and Wireless e apre nou annan bann Real Estate.

Me selman letan nou'n vwar nou bann asset allocation vre kekfwa akoz lenvestisman loportinite dan Sesel, nou ti vwar ki bokou nou bann asset ti dan Real Estate.

Me selman avek nouvo Board la ki nou'n revwar li dan son totalite pou nou vwar bann lezot portfolyo ki nou kapab invest ladan.

E ki a kapab anmenn plis returner.


E bann opsyon ki nou diskite tou kou e par egzanp lo kote enternasyonal.

So definitivman i lo latab pou nou revwar li dan son totalite.

Vre par egzanp zot in vwar ki Fon Pansyon ti'n fer enn de bann disposal.

Dan disposal nou'n vwar ki bann assessment ki nou'n vwar ki kantite return nou pe gannyen avek sa bann asset.
Vre osi si kekfwa i annan bann asset ki nou as Fon Pansyon ki kekfwa nou napa sa expertise, pou nou kapab manage li parey kekfwa si en private sector ti pe manage li, so parey kekfwa si en private sector ti pe manage li.

So nou pe fer en pe bann disposal pou nou kapab pran sa bann income, sa bann larzan ki nou gannyen e met li dan bann asset ki kekfwa nou pou ekspekte en pe plis parey sa stratezi in dir.
E tousala i annan pou fer avek the risk appetite en keksoz ki nou diskite bokou lo Board, ki kalite risk appetite ouswa tolerans ki nou annan, pou nou kapab ganny plis return.

So i bann diskisyon definitivman ki the Board i diskite e definitivman bann lenvestisman ki vini, pou nou loportinite.

kapab vwar pis li T-bills Parey nou'n dir 51 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 definitivman lo T-bills nou'n vwar en drop lo son return.
E potansyelman baze avek kekfwa dan le fitir ki nou pou war Gouvernman kekfwa pe fer plis budget sirplis bidzeter, nou pa vwar sa kantite kekfwa, so definitivman nou pou bezwen revwar bann lezot opsyon.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Mon a pas lo kestyon Onorab William.

HON WAVEN WILLIAM Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker mon ti a kontan demann CEO parske i pe dir ki nou'n komans manz dan nou rezerv ki a ler aktyel ki valer nou rezerv, letan ou pe koz nou pe manz dan nou rezerv?
i due pou Dezyenmman, ou'n dir ki fer lannen sa evalyasyon, mon anvi ou dir avek Lasanble si ou an en prediksyon lo ki poursantaz ki nou ekspekte kapab pe ganny demande pour peye?

Par lefe ki ou'n dir oparavan poudir nou'n koz 13.1poursan epi ou'n nonm 17.keksoz poursan?

E eski ou annan en plan ki ou'n prezant devan Gouvernman vizavi kwa ki zot anvi fer pour kapab fer sir ki nou pa vreman tonm dan rouz?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

CEO wi.


CEO SEYCHELLES PENSION FUND ABDUL NISREEN MAJID An term valer rezerv mon pou pran sif ki'n ganny odite 2021 e sa i 3.5bilyon prediksyon.

Mon pou pran ou dezyenm kestyon prediksyon lo rate ki i an se mon pe ekspekte, moman la at this point of time i en pti pe difisil pou ou determin i annan bokou sa.

paramet ki actuary i met dan son assessment.

E an se moman i en pti pe difisil - e vi ki osi nou fek fer sa lazisteman kontribisyon.
Akoz So petet i pou annan sa pti amelyorasyon dan fon.

Me selman going forward 3 a 4an de se la, probably pou annan en rekomandasyon ki pou vini dan son rapor, ki nou pou pibliye ler son rapor i sorti, obviously this year, by end of this year ki nou ava fer ou konnen.

Me selman at this point of time i en pti pe difisil pou mwan pronons mon lekor lo la.

Apre trwazyenm kestyon ti'n demann mwan ki plan nou annan konsernan soutenabilite Fon Pansyon.
Parey mon dir nou ankor pe fer, an se moman bann nou annan en 52 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 comprehensive review ki nou pe travay lo la, kot nou pe regarde pou nou bann bout pou nou aranze pou fer li pli - ensure ki i napa sa cost implication bokou lo nou.

E osi pansyon nou travay bokou avek actuary, so byensir nou pou bezwen pran kont son bann rekomandasyon ki i fer dan son rapor.

Akoz sa i sa dokiman spesifik ki nou servi pou fer sa soutenabilite Fon Pansyon a lonterm.
E avek sa nou demann Gouvernman sipor, pou nou kapab met an aksyon sa bann rekomandasyon ki actuary i met devan.

toultan i I vre ki ler sa bann mezir i vini bann tough recommendations ki ou bezwen sa political will pou fer li.

So nou pou kontinyen bouz lo la, e nou demann pou Gouvernman sipor pou nou kapab soutenir Fon Pansyon.

Mersi.

kontinyen MR SPEAKER Mersi CEO.

Onorab Zialor kestyon.

HON NADDY ZIALOR Mersi Mr Speaker.

Bonzour tou dimoun lo panel.


CEO brefman ou'n koz lo 12poursan bann dimoun resevwar permanent incapacity benefit.

pe ki Eski i annan en travay ki pe ganny fer?

Parske ou vwar i annan en duplication ant Lazans Proteksyon Sosyal avek zot, eski i annan en travay ki pe ganny fer pour senkroniz sa benefis ansanm pour ki i ava en kontribisyon.
Apre dezyenmman, ou baze brefman prezantasyon mon ti a kontan petet ou koz dan en langaz kler, senp, pou fer Lepep Seselwa konpran ki serten nide popilis ki Lopozisyon i vin dan nou Lasanble avek, ti pou anmenn Fon ki malerezman ozordi zot pa la pou Lepep Seselwa ekout zot.

Mersi.

Pansyon fait lo a MR SPEAKER Mersi.

CEO wi.

CEO SEYCHELLES PENSION FUND MRS NISREEN ABDUL MAJID Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mon a pran premye kestyon.


Wi i annan as part of nou bann comprehensive review, i annan en legzersis ki pe ganny fer an se moman avek ASP.

Akoz ASP osi ki annan son laspe envalidite ki li osi i peye lo son kote, kot pou annan en kreasyon en National Function Assessment Board ki pe ganny 53 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 kree, ki pou annan sa Lalwa ki pe vini byento.
I pou vini byento devan zot kot i pou anna en sel Board ki pou kontrol tou sa bann ka envalidite, so i pou synchronize both sides.

Dezyenm kestyon si nou pa fer naryen parey mon dir dan mon prezantasyon, nou pou deplete by 2034.

I senpleman sa.

Nou pou bezwen fer keksoz nou bezwen nou pa kapa reste parey.

Obviously parey nou'n war rezilta performans ki mon'n vin prezant avek zot, nou war dan ki sityasyon Pension Fund pe al ladan.
So definitivman mezir pou bezwen ganny pran la, akoz si actuary i pe vini, i war ki sa bann mezir ki li in met devan depi 2018 naryen pa'n ganny fer, kontribisyon pou mont plis ki already in demande pou fer monte, e i pou vin plis hardship lo dimoun pou kontribye.

So we better do it now.

It should have been done before, be i pa'n ganny fer, we have to do it now pou sa hardship pa vin lo piblik apre.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi CEO.

Kestyon Onorab Roucou.

Mersi Mr Speaker.

Bonzour CEO avek ou lekip.


CEO nou'n aprann poudir se ki Pension Fund oparavan zot ti donn bann loan bann staff avek bann lentere vreman ba.

Si ou kapab i ankor pe dir nou si sa kontinyen, oubyen si zot in revwar?

Apre osi, eski zot bann teknisyen zot santi poudir zot pa'n ganny ekoute zot bann mezir ki zot in fini anmenn kot Gouvernman avan?

Ki parey nou war ozordi i annan 10 sez vid dan lasal.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

CEO SEYCHELLES PENSION ABDUL NISREEN FUND MAJID Mersi Onorab.
Mon ava pran ou premye kestyon.

Loan pou staff non, napa sa, sa in arete depi 2018 - ti'n arete depi 2019.

MR SPEAKER Byen, annou al vit lo la.

CEO SEYCHELLES PENSION FUND ABDUL NISREEN MAJID Dezyenm kestyon mon a les SS Payet pran.

HON MICHEL ROUCOU SS PATRICK PAYET 54 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab.
Mersi Onorab.

Mr Chair kekfwa zis pou azoute ki mon krwar desizyon ki ozordi Cabinet of Ministers in pran, i montre sa langazman ki i pa pe regard li lo kote politik, me selman i pe regard li ki mannyer i kapab soutenir Fon Pansyon i kapab annan sa soutenabilite.

So definitivman pou nou yes actual review ti ganny fer 2018, e kekfwa keksoz ti a improve si ti kapab ganny annan desizyon ki ti'n ganny fer oparavan.
Me selman sa mon krwar ki desizyon avek Cabinet ki'n pran sa lannen, i demontre sa langazman ki pou zot travay avek Fon Pansyon e ki nou vwar soustenabilite fon pansyon dan le fitir.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Labonte.

Kestyon Onorab HON ANDY LABONTE Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker mon ti a kontan dir mersi Fon Pansyon pou vin devan, pou met en pe leklersisman akoz i en topik vreman enportan ki mon krwar tou Lepep Seselwa i enterese avek.
Bon, vi ki madanm in fer byen konpran poudir zot ganny gide par Actuary Report, me i annan 3 rekomandasyon ki ti'n ganny fer depi byen avan, me selman naryen bann desizyon pa'n kapab ganny pran, me nou osi dir ki zot pa ganny gide par politik.

Me solman lenpresyon ki nou pe gannyen se ki avan, se Gouvernman avan ki ti pe dir zot si zot pou pran desizyon si zot pa pou pran desizyon.
E mon ti a kontan konnen akoz ki zot koman Fon Pansyon, zot pa'n vin devan depi byen boner pou adres sa issue pou fer konnen Lepep Seselwa?

Dan plas ki les Prezidan aktyel la pran sa desizyon brav, e vini pran sa desizyon ki nou oblize pran akoz sansan nou war ki sa bann dimoun ki sa 5 kalite pansyon ki zot donnen bann dimoun ki envalid, bann dimoun ki vev, bann zanfan, bann dezabilite, bann dimoun retret, e zot pa ti pou pe gannyen sa bann larzan, akoz ki zot pa ti kapab fer sa depi avan?

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Mon dir panel ankor, mon dir Manm ankor annou pa tro al lo bann kestyon politik zot a fer sa dan deba.

Panel i la pou donn nou lenformasyon lo Fon Pansyon.

Panel, CEO ou ti a kontan adres kestyon Onorab.

Sirtou son dezyenm kestyon mon krwar.

55 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 CEO SEYCHELLES PENSION FUND ABDUL NISREEN MAJID Mon ava les SS Payet pran sa kestyon.

MR SPEAKER SS Payet, wi.

SS PATRICK PAYET Mersi Mr Chair.


Kekfwa zis pou eksplik en pe prosedir - menm i annan en si par egzanp rekomandasyon sorti kot Fon Pansyon, parey zot konnen ki i dan Lalwa.

tou keksoz i dan rate Contribution regilasyon, e pension age li i dan Lalwa.

So menm si letan Board of Trustees in fer son rekomandasyon.

li sa sir pran Si Cabinet of Ministers li pa desizyon, definitivman parey ou konnen S.I.
the Minister of Finance i bezwen sinyen, si par egzanp lo kote pension age i Cabinet ki ki fer bezwen rekomandasyon desizyon i ganny pran e bezwen al kot AG’s, Attorney Zeneral - Lofis Attorney Zeneral pou fer sir Lalwa i ganny pibliye.

So definitivman sa process ki egziste ozordi menm si teknisyen i rekomande ki at the end of the day Cabinet of Ministers i bezwen pran sa final desizyon, akoz sa prosedir pou i li amann regilasyon e osi Lalwa.

Mersi.

MR SPEAKER Thank you.

Onorab Romain kestyon.


HON GEORGES ROMAIN Mersi Mr Speaker.

CEO mon'n ekout ou by7en, ou'n byen eksplike.

Me selman mon annan en pti pe konsern lo kote zot bann lenvestisman.

Parey ler ou regarde zot in fer bokou bann lenfrastriktir, apre zot annan bann zot in acquire ki apre zot in lwe avek plizyer dimoun.

Parey North East Point i annan en batiman ki mon krwar Corail D’Or Apartment, e mon konnen byen sa ti plen, ti plen, full tenant ladan.
E lately mon'n tande ki tou dimoun pe sorti, dapre konpran zot pe al vann sa batiman.

E mon ti a kontan ganny en pti pe latest lo la akoz i resanble ki sa batiman i zis la pou le moman e naryen pa pe arive avek e i kapab deteryore.

Sa i enn, Mon dezyenm kestyon vitman CEO, SS Payet, mon konnen ki Pirates Arms i parmi enn ki ti zot pli gro investment kekfwa ou ava kapab dir, me ti en pti pe kontrovers lo la dan 56 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 lepase.
E mon mazinen zot pe al fer Pirates Arms aprezan.

Mon pe zis demann zot en kestyon ler Pirates Arms i fini fer, eski zot in dan en forecast ki zot pe mazinen ki kantite reveni zot pou anmase ek Pirates Arms, ki kapab ede pou amelyor Fon Pansyon?

Eski zot annan en nide apepre kantite ede ki i pi kapab ede?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

CEO.

CEO SEYCHELLES PENSION FUND ABDUL NISREEN MAJID Mersi Onorab pou ou kestyon.
Corail D’Or depi lannen pase ler nou ti pibliy nou disposal strategy ki Corail D’Or ti enn bann propriyete ki nou ti pe vann.

Ler nou ti pibliy sa i ti plen actually, son occupancy ti apepre 94percent at that time an Oktob.

Otomatikman nou'n bezwen donn notice bann dimoun pou fer zot konnen poudir nou pe dispose the property.

E la mazorite zot in sorti akoz sa.


So i annan ki'n reste me ki'n arive se ki ler nou'n offer the property for sale nou pa'n kapab, bann repons ki nou'n gannyen pou aste sa property, pa ti pe meet nou reserve price, so nou pa'n vann nou'n kit li until ki nou kapab dispose of.

As we speak nou pe al dan deszyenm round disposal e nou pe remet li ankor pou dispose.
So between that time ti annan sa lensertitid kot dimoun pa ti oule vin reste, pa ti oule vin pran bann apartman e nou osi nou ti pe vann landrwa, nou pe fer mannyer pou nou vann sa property.
So sanmenm sa ki ou war poudir i ankor annan, i annan 10 unit ki plen e 12 unit ki vid ki la ankor i pe al ankor dan sa round disposal e i annan ki an se moman i dan sa property ki annan sa lensertitid ankor ki si en nouvo propriyeter ki vini ki pran, obviously it might be, i depan lo sa propriyeter ki i anvi fer si i anvi devlop li as a hotel or something else.

So sanmenm sa ki ou war ki i koumsa.

Sa i kestyon limero enn.

Kestyon i regarding Pirates Arm.


Pirates Arms nou pe anvizaze ki premye semen Septanm nou pou launch An se moman nou pe fer tou bann prosedir avek tou nou bann konsiltan, pou met tou bann dokiman an plas pou met pare pou tender.

limero de tender.

the E nou pe anvizaze dapre investment appraisal ki sa 57 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 nou'n fer ki son return pou percent.

Si mon reponn ou kestyon.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi CEO.


Bon mon ava envit bann Manm, vi ki i reste nou tre pe letan.

Focus lo kestyon ki konsern S.I 38, koumsa zot a ganny lenformasyon pou zot kapab kontinyen avek deba e nou a soz.

Onorab Labrosse.

HON RICHARD LABROSSE Mersi Mr Speaker.

Bonzour tou dimoun., Mr Speaker mon ti annan mon senk kestyon lamazorite in ganny demann, mon ava zis leklersisman.

CEO ou'n koz lo rezerv, ou'n menm donn sif kantite nou annan.
lo poursantaz Mon ti a kontan kekfwa si ou ti ava eksplik Lasanble, sa sif ki ou'n donn nou la pou kantite letan si napa naryen ki montre en lendikasyon ki pe amelyore lo kote Fon Pansyon.

E apre ou'n koz en pe lo Pirates Arms la, kot ou'n donn en pe detay mon ti ava vi ki Pirates Arms li menm i ti en biznes ki ti pe anmenn en pe reveni pou Fon Pansyon, ki nide par deryer sa ki zot ti deside pou zot ferm li?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab CEO.


CEO SEYCHELLES PENSION ABDUL NISREEN FUND MAJID Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mon ava zis eksplik en pti pe sa reserve.

Reserve parey mon'n dir mon pou pran kont ki'n ganny odite depi 2021, i 3.5bilyon ki ladan i comprise of members fund, li i 1.7bilyon, apre nou annan bann other funds ki i 533milyon, nou annan reserve funds 14.5milyon, apre nou annan bann other reserves i 153million.

Ok?
Ok?

Provident Si nou pou regard en pti pe bann other funds ki in mansyonnen li i comprise of Fund National 71milyon e osi nou annan bann funds ki nou ti resevwar avek Sekirite Sosyal back 2015 as part of sustainability, back then ler ti pe fer sa reform ki ti pou annan sa change in benefit formula, kot Gouvernman ti annan sa sipor ki i ti donn Pension Fund back then, kot i ti fer en transfer of assets from Social Security e sa ti apepre R406milyon.
Apre osi nou annan kontribisyon SPF ki nou pe resevwar from government ki li i 43milyon.

E sa en pti pe 58 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 breakdown of bann other reserves.

is, Now ou'n demann mwan sa bann reserve si i pou - how dapre sustainable it Actuary’s Report parey mon mansyonnen si naryen pa ganny fer between 2018 ziska 2034 i pou deplete.

Savedir nou pou bezwen pran bann larzan dan sa bann reserve pou nou pey pansyon avek.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.


CEO SEYCHELLES PENSION FUND ABDUL NISREEN MAJID Ar, Pirates Arm eskize.

Ok mon pou pran ou dezyenm kestyon akoz Pirates Arm ti ganny pull down.

Mon krwar sa ti an 2015, 2014, 2015 pa ti dan mon letan, me selman mon ava sey eksplike back then ki'n arive.

Se ki sa building li menm ti annan bokou problenm striktirel avek, ki mon panse sanmenm sa rezon dan mon pwennvi ki zot in pull it down.

Mon pa pou al plis ki sa.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Mon a pran kestyon Onorab Bistoquet.


HON ROSIE BISTOQUET Mersi Speaker.

Mr bonzour CEO ek ou delegasyon.

Mon annan de pti klarifikasyon pou mwan fer’- enn letan nou gete i annan lafors lamazorite en bon pe lafors travayer ki pa pe kontribye dan Fon Pansyon.

Ki lenpak sa i pou annan pou bann dimoun - bann ki pe pey pansyon konmela, si sa trend i kontinyen?

Apre mon lot klarifikasyon i annan bann pti biznes ki Sesel Seselwa zot pey gro sonm par mwan en gro pansyon.
Par egzanp zot pey pli gro sonm pou lavaler en saler R35 - R45 mil.

Me selman zot pa pe pey PIT Personal Income Tax.

Eski sa i akseptab?

Mersi.

MR SPEAKER CEO ou ava adres sa vitman silvouple.

CEO SEYCHELLES PENSION FUND ABDUL NISREEN MAJID Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mon ava pran ou dezyenm kestyon.

Nou annan en travay ki nou pe fer ek SRC ki byento nou pou siny en MOU, kot nou pou annan en exchange of information between SPF avek SRC.
Kot nou pou kapab regard konfirm nou lenformasyon ki Manm pe donn par egzanp lo kote saler ki pe kapab 59 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 deklare ek SRC, e pou fer sir ki napa en different deklarasyon saler ki pe fer avek Pension Fund.

Akoz i vin parey en sort of en fraud.

Ou pa pe kapab deklar en pli ba saler kot SRC, me solman kot nou ou pe deklar en pli gro saler.

E an se moman i annan sa exchange of information.


Nou annan sa i pe mars tre byen e nou pou selman formaliz li through an MOU, kot tou le de lorganizasyon i kapab annan sa exchange.

Sa i sa travay ki nou pe fer a sa moman with regards to sa.

Premye kestyon mon pa pe tro en konpran.

MR SPEAKER Ou ava repete vitman silvouple Onorab zis pou fer kler.

CEO SEYCHELLES PENSION FUND ABDUL NISREEN MAJID Si ou kapab repet premye kestyon silvouple.
HON ROSIE BISTOQUET Mon premye kestyon i senp akoz i annan bann lezot mon koleg in koz lo la, ki en lafors travayer pa pe kontribye ditou pa pe kontribye dan Fon Pansyon.

Mon pe demande ki lenpak sa i annan pour bann ki deza pe kontribye petet byento, li kapab ganny son pou pansyon ankor dan 10an 15an?

Mersi.

CEO SEYCHELLES PENSION FUND ABDUL NISREEN MAJID Mersi Onorab.

Parey mon’n dir oparavan e menm dan mon prezantasyon kot i montre ou sa ratio kontribiter avek pansyoner.
Kot i ti’n konmans avek 8 an 2016 e i pe desann.

E nou pou vwar poudir sa i pe kontinyen desann.

So obviously i pou annan en lenpak lo akoz i pou annan pli mwens dimoun ki pe kontribye versus dimoun ki pe pran pansyon.

So i pou annan sa lenpak.

Selman parey mon’n eksplike oparavan i pou toultan annan sa poursantaz dimoun dan sa sekter enformel, ki pe angaz zot dan sa bann aktivite anti-sosyal ki i pli difisil - i pli konplike pou ou kapab ganny zot pou vin onboard.
Me selman nou ensure ki ganny maximum nou pe coverage the working of population force ki an se moman i 96% of the work force.

Which is quite good.

It’s a good 60 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 achievement at the moment and si nou kapab kontinyen achieve even 97 it would be the better pou nou.

E nou pe kontinyen fer nou bann plis zefor parey mon’n dir, pou nou edik dimoun sirtou bann self-employed pou vin kot Fon sa kontribisyon i pou zot menm apre ler zot pe retire.

Mersi.
Mersi.

Pansyon fer MR SPEAKER Mersi.

Avek sa nou’n ariv a lafen nou Manm ki’n demann kestyon.

Onorab Georges wi.

HON BERNARD GEORGES Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker mon ti ava kontan Mr Chair eskiz mwan mon ti ava kontan egzers mon privilez - nou dan Committee Stage kot kestyon pou demann en dezyenm kestyon avek ou permisyon?

E mon ava dir set en kestyon ki mon ti pou demande si mon ti lo lot kote latab, be mon krwar in fairness i ti ava bon.
MR SPEAKER Si ou krwar i esansyel Onorab Georges mon ava donn ou sa privilez.

HON BERNARD GEORGES Mersi Mr Chair.

Mr Chair mon ti anvi zis demann avek panel parey mon’n dir set en ti pou’n kestyon ki mon demande si mon ti lo lot kote latab - eski mon krwar mon konn larepons.

Mon ti ava kontan kekfwa pou piblik konnen.

Eski ti ava annan en fason pou ariv a soutenabilite san raise kontribisyon oubyen laz retret?
zot dan Eski bann in mazinen kekfwa trim en pe kekfwa zot bann head office cost, oubyen re lezot envestir lenvestisman in such a way ki zot return ti ava kapab soutenir san ki nou bezwen al lo en kontribisyon logmantasyon oubyen laz retret?

Mersi.

logmantasyon MR SPEAKER Mersi.

CEO ou ti ava kontan adrese.

CEO SEYCHELLES PENSION FUND ABDUL NISREEN MAJID Mersi Onorab pour ou kestyon.
Parey mon’n dir oparavan i annan sa rapor actuary kot in fer sa bann rekomandasyon, there’s no way ki nou pa fer sa bann rekomandasyon it has to be sa pou done soutenabilite lonterm.

ensure 61 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Akoz parey mon dir sa pansyon pe manz dan sa kontribisyon li.

E we can’t - unless nou sanz sa model into different contribution model.

Lo Be nou pe annan sa defined benefit model e nou pa kapab nou pou bezwen fer sa bann mezir ki actuary in dir fer.
lenvestisman parey SS in mansyonnen nou annan strategic asset allocation sa dokiman kot i bann asset classes i dir ou kwa ki ou merit pe al ladan.

kote sa E Sesel nou lanvironnman ekonomik nou napa bokou opportunities ki investment available pou nou.

So nou pou bezwen - sanmenm sa ki nou’n sanz en pe nou bann stratezi nou pe sorti dan real estate akoz i overexposed.

Ler mwan mon’n vin pran ti apepre 53poursan of the portfolio.
li E nou pe fer mannyer pou nou redwir sa akoz i annan son bann risk ki vin avek, pou nou kapab re balans sa funds, pou lezot met lenvestisman ki pou anmenn bokou plis reveni e of course nou bezwen balans nou bann risk osi, kantite appetite nou pe pare pou nou pran.

bann dan Me selman going forward lenvestisman i enportan - i la konman en sekirite.

Sekirite ki i en backup, ki ler ou annan ou pansyon ou pe peye, i arive - parey la dan nou bann sityasyon kot nou’n al dan deficit, i la i soutenir nou.
Me selman parey actuary in mansyonnen nou ankor tro zenn nou annan zis 15an sa lannen nou annan 16an, ki nou pe konmans anvoy lanmen dan lenvestisman.

So wi nou pou kontinyen lenvestisman.

fer nou bann Nou pou kontinyen i annan en Board ki la nou annan en good corporate governance structure internally.

Kot ler i annan bann lenvestisman, bann proposal, i annan son bann prosedir ki pas atraver e menm dan Akt nou annan kot above 75 milyon ou demann bezwen laprouvasyon Minis Finans.
pe al So tousala nou pe swiv, nou pe fer sir ki nou swiv nou bann prosedir byen.

E pou nou kontinyen Fon Pansyon a lonterm ,ki nou si nou deside pou nou kontinyen reste li lo sa defined benefit plan.

Mersi.

anmenn MR SPEAKER Mersi.

Avek sa nou’n ariv a lafen kestyon.

Tou bann Manm in demann zot kestyon.

Mon a remersye panel, CEO, SS e lezot zofisye e mon ava envit zot pou pran zot depar.
62 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 (THE PENSION FUND DELEGATION WAS EXCUSED FROM THE HOUSE) MR SPEAKER Nou ava retourn dan Staz pou nou Lasanble prezan kapab.

Bon mon ti a kontan konnen lekel Manm ki anvi nou kontinyen deba lo Mosyon?

E mon ava demande lekel Manm ki anvi entervenir lo Mosyon ki devan nou?

Okenn Manm ki anvi entervenir?

Wi Onorab Henrie?

HON GERVAIS HENRIE Mersi Mr Speaker.

Ankor enn fwa bonn apre midi tou dimoun.
Mr Speaker mon anvi eksprim mon lapresyasyon e grantiid ki Fon Pansyon in fer letan pou vin Lasanble bomaten atraver lamannman anmennen par Onorab John Hoareau Manm Elekte pou distrik Beau Vallon e ki mazorite LDS i siporte pou zot vini, pou prezant nou avek bann fe, bann statistik e lenformasyon azour, pou nou kapab pran en desizyon enformen lo Mosyon ki in Leader anmennen ki demande pour quash S.I, ki pe fer provizyon dan logmantasyon pou Lopozisyon kontribisyon mandatwar ki bann manm aktiv Fon Pansyon i fer.
E ki i byen bezwen pou kapab soutenir sa fon.

Mr Speaker mon krwar poudir bann lenformasyon ki’n donnen i bann lenformasyon kredib, e ki’n permet mwan personnelman e mon krwar tou bann lezot Manm e bann Manm piblik ki pe ekoute, ki nou’n vwar poudir ki nou bezwen pran sa desizyon difisil ki’n ganny pran.
E alor Mr Speaker mon krwar lo nou kote, nou pare pou nou pran en desizyon lo sa Mosyon e lefe ki mon annan the floor mon pou egzers mon privilez anba Order 24 Mr Speaker, pou demande ki nou pran en vot lo sa Mosyon a sa staz.

Parske nou, nou’n vini, anvi nou lenformasyon, nou’n ekoute, nou pa’n montre en fason iresponsab pou envit dimoun se nou apre nou taye nou al kasyet.
nou’n serye Alor mon krwar poudir M r Speaker anba Order 24 mon ti ava demande ki nou pran en vot lo Mosyon prezante par Leader Lopozisyon.

sa propozisyon ki mon ti pe fer konman mon annan floor.

Mersi Mr Speaker.

Donk 63 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 MR SPEAKER Mon pou aksepte sa Mosyon eski en Manm i ava Onorab kontan segonde.

Georges.

HON BERNARD GEORGES Mr Speaker mon ti ava kontan segonn sa Mosyon.
E mon ti ava kontan briyevman dir, sa ki nou’n tande ozordi atraver sa prezantasyon sa panel se en leson, akoz Seselwa pa devret zanmen, zanmen fer sa les US diriz ladministrasyon sa pei ankor!

fot pou (APPLAUSE) Henrie.

E demann ou move to put the matter to a vote.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi mon eski ou’n ganny byen wording pour lo Mosyon Onorab Henrie closure of debate?

HON GERVAIS HENRIE Wi Mr Speaker.

That the question being now put Order 24.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Nou ava pran vot lo sa Mosyon.


Manm ki an faver lev lanmen silvouple?

Apre vot, mersi Manm ki HON BERNARD GEORGES kont?

Mersi.

Ler keksoz i so zot taye.

Ler Fon Pansyon pe demann pridans Lopozisyon i rod quash.

Donn bal ozordi, demen en lot dimoun i ava deal avek la konsekans, tel parey nou’n vwar pou sa 43 dernyen lannen ler zot ti dan o pouvwar.

Parey CEO in dir nou ozordi it should have been done before!
E it should have been done before Mr Speaker zanmen, zanmen nou pou fer sa fot ankor.

Alor avek i donn mon gran privilez ozordi pou mwan segonn Mosyon Onorab Gervais Lo Mosyon Onorab Henrie for closure of debate pou vot lo sa Mosyon, 19 Manm in vot pour, 7 in vot kont, 0 in abstain.

Alors sa Mosyon in aprouv par Lasanble.

Mersi.

Wi ou point of order Onorab Pillay.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker mon bezwen dir mon dezapwente pou vwar ki nou Standing Orders Lasanble pa pe ganny respekte.

Premyerman pour Onorab Henrie move en closure of debate fodre mwan mon’n fini fer mon Right of Reply.

64 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 E nou Standing Order, nou Standing Order i dir ki mon bezwen annan sa Right of Reply pou mon Mosyon.

Premyerman sa prezantasyon ki’n ganny fer la napa nanryen nouvo ki’n ganny dir ki pa ti ganny dir oparavan.
E tousala bann Manm lo kote LDS i konnen.

E ou konman Speaker ou pe allow en Mosyon for closure of debate avan menm ki deba lo mon Mosyon in kontinyen.

Avan menm ki deba lo Mosyon in kontinyen.

So ki mannyer ou kapab fer en closure of debate, avan menm ki deba lo mon Mosyon in kontinyen?

E konman mwan mon pa ankor ni ganny sans fer mon Right of Reply lo mon Mosyon?

MR SPEAKER Mersi Onorab Pillay.


HON SEBASTIEN PILLAY So mon oule mt lo rikord Lasanble - mon oule met lo ou rikord konportman konman Speaker ozordi i al kont lespri, i al kont lespri nou Konstitisyon.

Lasanble, ki Mr Speaker mon annan Right of Reply lo en deba ki’n anmennen.

Mon annan mon drwa fer mon Right of Reply lo en deba ki’n anmennen par Lasanble.

Se mon Mosyon.
Se mon Mosyon.

E sa ki ou pe fer Mr Speaker, ou pa oule montre Lepep Seselwa e zot pa oule montre ki zot kont sa Mosyon e zot pe rod tou fason pou pa les sa Mosyon pase!

E sa i kler Mr Speaker.

E i montre nou ankor enn fwa, zis parey sa ban desizyon ki sa sa Gouvernman pe pran, Gouvernman i en Gouvernman ki pa oule aksepte ki okenn lezot dimoun i dir li en keksoz.

Se sa son problenm!

(APPLAUSE) MR SPEAKER Onorab Pillay mon’n ekout ou point of order, mon’n tann ase.
Mon pe demann ou arete, mon’n fini konn ou point of order.

Mon pe dir mon pa vwar okenn landrwa ki ou kapab pa kapab move en Mosyon pour closure of debate san en Right of Reply.

Alor nou vot lo sa Mosyon e in terminen.

Mersi bokou.

Nou ava - Mersi bokou.

Sorry?

Wi prezan nou ava vot lo Mosyon.

HON SEBASTIEN PILLAY 65 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Egzakteman ou pe adjourn Lasanble pou pa vot lo Mosyon!

nou’n vwar ou!

Nou vwar ou dan kler ki ou pe fer!


Nou vwar ou dan kler ki ou pe fer!

MR SPEAKER Nou’n aksepte sa Mosyon.

MR SPEAKER Manm ki an lanmen silvouple?

faver lev HON SEBASTIEN PILLAY Eski an relasyon ek laz osi Gouvernman i devret revwar sa…?

HON SEBASTIEN PILLAY Nou’n vwar ou dan kler ki (Mic switched off) ou pe fer.

MR SPEAKER (Interruption) Nou’n aksepte sa Mosyon MR SPEAKER for closure of debate.

Personn pa’n vot pour.


HON SEBASTIEN PILLAY (Interruption) Ou pe act beyond ou Lotorite konman Speaker!

HON SEBASTIEN PILLAY MR SPEAKER Prezan nou vot lo Mosyon ki lo Order Paper dan non Onorab Pillay.

E sa i lir koumsa: Mosyon Onorab Pillay; In accordance with section 64 (2) of the Interpretation and General Provisions Act this Assembly resolves that S.I 38 of 2022 be quashed.
HON SEBASTIEN PILLAY lo Mon oule met lo rikord ki sa prezantasyon, baze kapab Gouvernman entervenir pou li kapab deal ek sa sityasyon avan.

ti’n Mon pou kontinyen koze!

I Mon pou kontinyen koze lo non Lepep Seselwa!

Kontinyen koze!

enportan mon kontinyen koze.

Akoz zot pa pou fer li zot!

Zot pe vot pour oubyen zot pe vot kont?

Zot pe vot pour, zot pa konnen.

(Interruption) HON SEBASTIEN PILLAY Be i pa ankor demann kestyon zot pa konnen.

Ou pa konnen ki ou pe fer!


(Mic switched off) (Interruption) 66 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 HON SEBASTIEN PILLAY Zot pe vot pour zot pe vot Zot pa konnen.

kont?

Swadizan zot pli konnen.

faver vot lo sa Mosyon lev lanmen silvouple.

HON SEBASTIEN PILLAY Nou pou vote nou, nou an MR SPEAKER faver nou.

Nou pou repas lo vot akoz Madanm Clerk pa’n donn sans - HON SEBASTIEN PILLAY In fini pase.

Mosyon in fini pase.

LDS in vot an faver in fini pase!


(Interruption) HON SEBASTIEN PILLAY Mosyon - be non-non Mosyon in pase.

Mosyon in pase kestyon in ganny demande.

Thank you very much, mersi bokou zot pa konnen ki zot pe fer!

Pa konnen ki zot pe fer.

Zot in bite!

(Interruption) MR SPEAKER Order!

HON SEBASTIEN PILLAY Zot in bite!

Be zot in fini vote.

Zot in fini.

MR SPEAKER Bon Madanm Clerk ou a note.

HON SEBASTIEN PILLAY Fek vote!

MR SPEAKER Manm ki vot kont lev lanmen silvouple?


HON SEBASTIEN PILLAY La aprezan zot in vote?

Be zot pa konnen ki pou fer?

Kisisa sa?

(Interruption) lLaughter) HON SEBASTIEN PILLAY Anbarasan!

2 tim foutbol pa konnen ki zot pe fer dan Lasanble.

Prezan Seselwa ava pran pansyon 65an.

MR SPEAKER Lo vot.

(Interruption) MR SPEAKER Bon, Manm i ava gard order silvouple.

Manm ki an HON SEBASTIEN PILLAY I byen, kontinyen.


MR SPEAKER 67 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 That S.I 28 of 2022 be quashed - 7 Manm in vot pour, 19 Manm in vot kont, 0 in in ganny abstain.

rezete par Lasanble.

Nou ava terminen.

Nou a repran travay Lasanble 2er 15.

Mosyon Mon anvi en matter of konman Manm privilege Lasanble mon ti ava kontan si ou akord mwan en matter of privilege apre midi.

Konman en Manm Lasanble mon santi ki mon privilez i ganny afekte.
(APPLAUSE) MR SPEAKER (BREAK) MR SPEAKER tou Bonn apre midi dimoun.

Nou pe al lo bann kestyon bann Manm.

Madanm raporter ou ava apel Minis pour Zafer Entern silvouple.

(Off-Mic) Ok hold-on en pti moman.

Lezot Manm osi i annan menm matter of privilege?

Bon matter of privilege Onorab Cosgrow normalman ou devret anmenn kot mwan donn mwan notis pou ou leve an ekrir.

HON WALLACE COSGROW Wi Mr Speaker.

MR SPEAKER MR SPEAKER laba Ki mon annan Onorab?

Ok nou ava sey regarde ki entervansyon nou annan laba.
Onorab Cosgrow dir mwan ki ou anvi?

Me pou en keksoz ki’n arive ki pa fek arive.

So me selman pou fer keksoz senp mon pou zis dir ou state ou matter of privilege, nou a gete.

HON WALLACE COSGROW HON WALLACE COSGROW Bonn apre midi Mr Speaker.

Ki mon anvi apre midi mon anvi en pti matter of privilege silvouple?

MR SPEAKER Ou anvi kwa?

HON WALLACE COSGROW souvandfwa Mr Speaker mersi.


Mon matter of privilege i se ki, Mr Speaker dan Lasanble mon drwa konman en Manm Lasanble pou eksprimen pou koze, i souvandfwa pa ganny espekte.

Par ti anmenn en kestyon an se ki konsern les mwan koze.

egzanp mon 68 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 MR SPEAKER Wi.

HON WALLACE COSGROW Mon ti anmenn en kestyon Urgent Question ki ou ti deem par urgent.
Bomaten dan Lasanble osi, mon ti anvi debat lo sa Mosyon ki Onorab Leader Lopozisyon ti anmennen, me latab mannev par siporte par ou Mr Speaker mon pa’n kapab.

E Mosyon in zis ganny vote san ki nou kapab debat lo sa Mosyon pour pep Seselwa kapab tande.

lot kote MR SPEAKER Mersi.

HON WALLACE COSGROW So mon santi ki mon i ganny afekte dan privilez Lasanble Mr Speaker konman en Manm Lasanble.

Mersi.

MR SPEAKER Ok mersi mon repons se ki i lo premye pwen mon’n fini donn ou en desizyon lo la.
Lo sa ki’n arive dan Lasanble in pas dapre lareg Lasanble, so mon santi poudir i annord.

Mersi.

Onorab Loze - wi.

Mr Speaker mon ti oule en matter of privilege anba Lord 24.

Mon anvi demann ou, eski ou pa santi ki sa ki’n deroule bomaten i vin en infringement lo drwa en minorite pou partisip dan deba?

Mon ti a kontan ganny ou ruling lo la - si ou pa santi i annan en vyolasyon nou drwa konman en minorite e si sa pou vin en palto fann deryer pou sa Lasanble?
MR SPEAKER Non i pa pou vin en palto fann deryer.

Dan sa ka selman mon ava dir poudir sa ki’n pase in pas dapre lareg Lasanble e nou a aksepte li koumsa.

Mersi.

Bon.

Bonn apre midi Onorab Pillay nou bezwen kontinyen avek nou biznes, eski i en matter of privilege ankor?

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Wi i en matter of privilege, apre i en pwen konstitisyonnel ki mon oule fer.
Lefe ki demen nou pe lannen nou selebre 46enm lendepandans, enportan i anliny avek nou demokrasi ki mon fer sa pwen, mon soumet devan ou.

MR SPEAKER HON JOHAN LOZE Wi fer li vitman silvouple.

69 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 HON SEBASTIEN PILLAY Premyerman, mon oule met lo rikord ki konman en Manm Lasanble nou espekte ki Lasanble i ganny manage dan en fason ki fair e balance.
E ki si i annan en Mosyon ki pe close en debate, sa motion for closure of debate i bezwen ganny pran an konsiderasyon minorite-mazorite e pwisans dan Lasanble Nasyonal.

I ou Konstitisyon - ou konman Konstitisyon, minorite dan Lasanble.

fonksyon anba fonksyon anba protez Speaker pou Me sa ki kler e sa ki ou pe montre nou depi bomaten ou pa pare pou fer sa.
E mon oule met lo rikord Mr Speaker ki sa pa’n ariv zis avek sa Mosyon ki mon’n anmennen, kot mon right - i apel en Right of Reply, mon Right of Reply pou reponn komanter ki’n ganny fer lo mon Mosyon, pou en deba kot i sipoze annan en pwennvi ki’n ganny avanse par bann dimoun ki’n vin la, bann zofisye ki vin la.

E pou nou donn nou pwennvi, nou pa’n ganny sans donn nou pwennvi.

E sa konstitisyonnelman i mal.


E lefe ki osi parey mwan menm ou’n swear to uphold and protect this Constitution, you not are Constitution Mr Speaker!

protecting this MR SPEAKER Ok. HON SEBASTIEN PILLAY E mon bezwen proteste sa kalite aksyon.

MR SPEAKER Alright.
MR SPEAKER Alright.

HON SEBASTIEN PILLAY E dir poudir eski sak fwa i santi en kote mazoriter Mosyon pa dan zot faver, oubyen en kestyon ki vin avek en Minis, eski toultan nou pou vwar lenterferans Chair in this case ou menm Mr Speaker, pou swa protez sa Minis pou pa reponn sa kestyon, ouswa pou adjourn deba pou ki nou pa kapab annan en deba kot Lasanble son rol se fer deba lo bann size ki pe afekte Lepep Seselwa.
MR SPEAKER Si i annan plis ki sa, ekrir mon silvouple, mon ava adres - HON SEBASTIEN PILLAY Be non si mon pou ekrir ou, eski ki ou pou fer avek?

MR SPEAKER 70 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Mon ava adres sa de pwen HON SEBASTIEN PILLAY ki ou’n leve.

HON SEBASTIEN PILLAY Mon pou ekrir ou Mr Speaker avek tou respe.

Minis Ferrari in ekrir ou.

MR SPEAKER Onorab Pillay eskiz mwan ou koze ler mon donn ou laparol silvouple.

Sa i en lord Lasanble.

Be i kont lord Lasanble Mr Speaker!


Se sa ki nou pe fer ou konpran.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Parey mon’n dir ou si oule ekrir mwan lo la.

HON SEBASTIEN PILLAY I kont Lord Lasanble.

HON SEBASTIEN PILLAY MR SPEAKER Be ou pa donn mwan laparol.

MR SPEAKER Be mon’n donn ou laparol.

Ou’n eksplik ou point of order.

HON SEBASTIEN PILLAY Be les mwan fini koze, ou pa kapab antisip sa ki mon pe dir.

MR SPEAKER Onorab annou arete.

Si ou annan plis ki sa ekrir mwan silvouple.


Lo ou de pwen ki ou’n leve lo dezyenm pwen sirtou, si sa pou vin en norm - en soz, i en sirkonstans din arive dapre lord Lasanble.

E mon pa aksepte ki mon pe stifle drwa Lopozisyon.

Si nou oule plis ki sa ekri mwan silvouple.

Mersi.

lo Mersi nou ava pas kestyon sesyon kestyon bann Manm.
Premyerman byenveni Minis Errol Fonseka dan Lasanble ek ou delegasyon, Mr Albert Rose Chief Fire Officer Mr Regis Bethew Deputy Chief Fire Officer e osi Mr Joel Valmont Chief Executive Officer dan PUC.

Fotespere mon’n ganny tou sa korek.

Mersi.

Nou pou konmans avek kestyon nimero 75.

Kestyon i pour Onorab Phillip Arissol.

Les mwan dir mon annan 9 kestyon lo Order Paper mon pou annan apepre 15 minit pou sak kestyon.

Mersi.

Onorab Arissol ou kestyon.

HON PHILLIP ARISSOL Mersi Mr Speaker.


Bonn apre midi Mr Speaker.

Bonn apre midi Minis avek ou 71 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 delegasyon.

Bonn apre midi tou dimoun.

Mon kestyon i lir koumsa, eski Minis i kapab dir Lasanble ki progre son Minister an kolaborasyon avek SLTA e PUC in fer, pou idantifye bann sit kot bann Fire Hydrant in ganny kouver pandan travay pou re sirfas semen?

Ki an kolaborasyon avek sa de antite pe fer, pou ki sa bann tel sityasyon pa ariv ankor?

Mersi.
Mersi.

Minister ankor enn fwa sa travay ki zot in fer.

Zis avan nou kontinyen osi, mon kontan ki CEO PUC Mr Joel Valmont i la ek nou pou donn en pti pe plis background lo sa kestyon ki Onorab in vin demann nou.

Onorab sa kestyon mon pou pas sa ek bann expert ki travay dan sa area.

E mon pou demann CEO la kontinyen eksplik en pti gin nou bann parkour lo bann fire hydrant ki ganny kouver.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis ou repons MR SPEAKER silvouple.


MINISTER ERROL FONSEKA Leader Mr Speaker, Mr Deputy Speaker, the of Opposition, tou Government Business, Manm Lasanble, tou dimoun a lekout bon apre midi.

of Leader Mr Speaker avan mon reponn kestyon Onorab Arissol, mon oule zis pran sa lokazyon pou felisit sa bann manm SFRSA ki ti fer en louvraz tre brav si oule, dan sa event resaman kot nou ti annan sa ammonia leak.
E mon’n obviously mon’n deza zwenn sa bann manrmay me selman mon krwar i toutafe normal la ki mon ganny en sans devan piblik, pou rekonnet zot Wi lekel CEO ki ou pe dir la.

Chief Fire Officer?

Korek?

Yes go ahead please.

FIRE CHIEF ALBERT ROSE OFFICER Ok mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi tou Manm prezan isi.

Mersi MNA pou ou kestyon.

Si ou lir ou kestyon i an de parti.

Mon ava rann ou kestyon pou premye parti e apre mon repons pou rann ou ava dezyenm parti.
i responsab Si oule fire hydrant li menm i propriyete PUC.

E Fire pou Service mentenir sa bann asset PUC pou fer sir ki bann hydrant i reste prop, e osi aksesib a nenport ki moman.

72 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 En pe letan pase pandan nou pe fer survey nou ti dekouver ki pandan ki nou ti pe fer survey e osi pandan serten lensidan dife, nou ti dekouver ki i annan serten fire hydrant ki ti’n ganny kouver letan ti annan serten re-sirfas semen.
E osi ti’n ganny kouver par serten travay konstriksyon par bann kontrakter ki konstri bann pasaz pyeton, oubyen ki pe fer bann proze lenfrastriktir dan bann bor semen.

E la toudswit ofisyelman nou ti enform SLTA avek PUC Divizyon Delo pou rektifye sa bann problenm.

E la le neseser pou rektifye sa problenm ti ganny fer me pa dan son totalite.

Akoz i annan serten sa bann fire hydrants ki nou pa pou zanmen vwar li ankor.

Sirtou bann ki bann kontrakter in kouver avek bann beton.
parti Dezyenm ou kestyon, nou souvandfwa fer bann meeting avek sa de stakeholders, pou fer sir ki bann problenm pa repete.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab ou annan siplemanter?

Onorab Arissol - wi?

HON PHILLIP ARISSOL Wi Mr Speaker Mersi.

Mon ti ava kontan demann CFO in dir poudir zot fer mentenans lo sa bann fire hydrant, mon ti ava kontan konnen konbyen fwa dan en lannen sa bann maintenance i ganny fer?
E eski zot annan nide pou osi enstal bann nouvo fire hydrant dan bann sit, parey kot bann nouvo housing estate e osi kot lekol?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis nou pou pas ek CFO?

MINISTER ERROL FONSEKA Mr Speaker mon ava les CFO reponn sa premye kestyon e mon ava demann Mr CEO Valmont sa dezyenm.

reponn pou E osi demann avek SLTA ou PUC pou enform sa Lazans Servis Tenny Dife, letan bann travay reparasyon pe al fer kot delo pe al ganny koupe, oubyen serten sanzman lokasyon sa bann asset pe ganny fer.
Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Ok. CFO wi.

CHIEF FIRE ALBERT ROSE OFFICER Yes konbyen letan nou check sa bann hydrant?

Bann hydrant normalman tou le 6 73 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 mwan i ganny tyeke.

Vi ki nou annan en tim ki fer sir ki zot zot maintain, responsab pou maintenance si oule nou apel sa bann water management dan nou servis.
zot fer sir Me selman, letan i annan bann gro lapli ouswa bann lezot keksoz malgre nou fek fini tyek fire hydrant nou bezwen retourn ankor ler i annan gro lapli, akoz bann debri zot kouver sa bann fire hydrants.

E nou, nou bezwen fer sir ki nou pase nou vwar e fer sir ki i napa bann hydrants ki’n ganny kouver li menm.

Mersi pou ou kestyon.

MR SPEAKER Thank you.

Mr Valmont.

Your turn.

CEO JOEL VALMONT Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi tou Manm Lasanble e piblik osi ki pe ekoute.
Mr Speaker an se ki konsern enstalasyon nou pou hydrant Onorab in fer referans osi avek lekol.

Kriter pou enstal hydrant i pre normalman i ganny gide par sa officer lo staz planning.

I evidan ki i annan plizyer lekol ki ozordi napa hydrant.

I annan serten legzersis ki nou’n ganny fer e i pou bezwen en legzersis ki nou extend li ansanm avek seksyon firemen.

sa Kot apre la nou ava fer en serten konsesyon lo ki kantite e ki bann landrwa stratezik kot bann lekol ki napa, ki nou servis kapab anmenn esansyel.
I tou agrandisman lenfrastriktir i vin ek en kou, se pou sa ki nou pou bezwen optimiz sa legzersis e enstal li dan en fason gide par firemen pou nou arive met sa bann mwayen ki neseser an ka en dife.

An gro nou pou nouvo lenfrastriktir normalman lo staz planning la kot ansanm dan revi kot firemen i prononse si i pou bezwen en hydrant e gide par ki lokasyon.

Sa i prosedir normal ozordi.

Mon krwar se tou ki mon kapab aporte kontribisyon pou repons ou kestyon.

Mersi Mr Speaker.
Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Mr Valmont.

Nou ava pas lo lot kestyon, Onorab Arissol Sandy.

HON SANDY ARISSOL Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi Mr Speaker.

Bonn apre midi Minis e tou dimoun a lekout.

Mon pti annan kestyon;- mon premye kestyon de 74 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 par koze mon ti ava kontan demann Minis, an vi ki mon’n tann domaz bann kontrakter ki kouver bann fire hydrant, mon ti ava kontan demande ki arive?

Lekel ki pey sa domaz an relasyon avek sa?


An vi ki i en propriyete Gouvernman.

Dezyenmman mon ti ava kontan demann avek Minis, an relasyon avek fire hydrant, ozordi Sesel nou annan en sistenm kot fire hydrant nou pa vwar li, i reste anba later.
Be eski Gouvernman i annan lentansyon atraver PUC, pou li entrodwir en nouvo keksoz modern avek en fire hydrant ki debout lo semen parey nou meter delo kot tou dimoun i vwar li e nou protez li parske nou kapab servi li dan en ka dife, eski zot annan en reorganiz pou progranm tousala?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Thank you.

Minis.

MINISTER ERROL FONSEKA Mersi Mr Speaker.


Tou le de kestyon Onorab in regarding sa dezyenm kestyon, regarding sa bann tower hydrant, mon ava pas avek CEO akoz nou’n annan en konversasyon ki enkli lo la.

E osi CEO si ou kapab koz lo sa domaz sa ki Onorab in mansyonnen.

MR SPEAKER CEO ou ava adrese please.

CEO JOEL VALMONT Mersi Mr Speaker.

Mr i kouver Speaker kestyon prensipalman beton ek pyeton.

Me selman nou bezwen kouver en pe ki lapros SLTA in adopte, dan son tranzaksyon resurface semen.
Depi dernyen 5an e SLTA in fer li son manda pou li a sak lenstans kot i pe resurface semen, i retournen e lev sa bann manhole ki existing, ki fire hydrant i sitye ladan avek lo son prop depans koman parti sa legzersis ki ler i pe resurface sa semen.

Kot i konsern beton si sa devlopman in ganny fer anba lenstriksyon SLTA se SLTA ki responsab pour re etabli sa fire hydrant e abzorb sa kou.
i osi annan E kot i konsern i annan de fwa Local Government e distrik ki fer serten travay, akoz fire hydrant i pa zis dan semen main road me i osi dan semen segonder.

E se la si nou’n idantifye poudir sa fire hydrant i kle par - gide par firemen kot nou bezwen apros sa bann antite pou 75 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 abzorb sa kou si zot in fer sa bann devlopman.

Sa direksyon normalman ki nou apresye.


Dan lenstans kot personn pa oule pran sa kou la kot PUC i konsidere baze lo gidans fireman si vreman kritik zot bezwen sa ganny re etabli, la kot nou rod en alternativ pli optimize kot sa ki konsern kou.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

En pti klarifikasyon wi ale.

HON SANDY ARISSOL Zis Mersi.


en pti klarifikasyon Mr Speaker i annan an relasyon avek CEO an relasyon avek kalite fire hydrant ki nou pou entrodwir, si i annan en diskisyon ki Minis in dir en pti keksoz lo la.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Panel.

CEO JOEL VALMONT Mersi Mr Speaker.

An se ki konsern fire hydrant over ground si oule mon kategoriz li koumsa.

Pou lemoman lo sa ki segonder semen konsern prensipal lo sa ki konsern main road, nou pa’n konman PUC nou pa’n venture dan sa direksyon.
i Me annan serten sirkonstans parey ou pou vwar dan kek housing estate, mon kapab sey gid ou mon’n vwar kot Condominium kot in annan sa kalite lenfrastriktir, ki’n ganny konsidere.

lenformasyon Prensipalman leksperyans ki mwan mon pe vwar avek lenfrastriktir piblik, over ground lenfrastriktir i ekspoze avek lensidan.

Nou eksperyans bokou avek poto elektrik.

Poto li menm i en fondasyon ase solid.

Me nou vwar poudir plizyer fwa sa bann poto pe ganny tape avek loto avek konmisyon and so on.
So nou pou bezwen si nou pou pran sa lapros met lenfrastriktir over ground pou fire hydrant.

Nou pou bezwen sey etabli parey ou’n dir serten proteksyon ki mannyer pou minimiz sa bann lenpak, e i osi i annan en bon pe kontrent kot i konsern wayleave.

ozordi koridor Prensipalman way eave akoz pou lenfrastriktir eski pa egziste.

I pa en keksoz fasil.

PUC i toultan an diskisyon avek propriyete, avek Minister Later.
Me i pa fasil avek sa konstrent wayleave ki nou 76 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 annan avek sa konstrent lo later ki mannyer i ganny subdivide e ki kantite ki dimoun i ganny allow pou devlope.

So Mr Speaker i en legzersis ki nou pa kapab rule out ki MNA pe demande.

Me selman mon kapab dir nou ava sey fer en legzersis ansanm avek Fire Brigade e nou ava donn li en feedback lo la, si i en direksyon ki fezab e ki ekonomikman nou kapab pran.

anmenn kot sa landrwa pou kapab tenny dife.


Apre mon lot kestyon i eski parey msye in dir ki sa i annan serten bann fire hydrant ki anba later anba beton.

Eski sa petet i pa pe kapab osi poz en risk kot si sa bann tiyo i pete, i kapab petet fer delo i depans en perdi ki PUC kantite?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis nou pas avek MR SPEAKER CEO PUC.

Mersi CFO.

Bon nou pe run out of time.

Mon ti’n rekonnet Onorab Bistoquet.

Onorab Bistoquet poz ou kestyon please.

HON ROSIE BISTOQUET Mersi Mr Speaker.


Bonn ou ek apre midi Minis delegasyon.

Minis mwan mon santi atraver Mr Speaker, ki mon pa konnen i annan en levanter ki’n ganny fer lo Mahe, Praslin ek La Digue, konbyen fire hydrant ki aktiv?

Akoz sa i fer mon mazin letan ti annan en dife Pointe Larue obor semen, i ti annan en fire hydrant zis anba sa lakaz ti ete.

Me selman ti’n ganny sele pa ti kapab ouver - firemen ti bezwen al Anse Aux Pins pou al ponp delo pou kapab pou MINISTER ERROL FONSEKA Mersi Speaker.
Mr Onorab mersi pou ou kestyon.

Ki kantite fire hydrant nou annan?

Mon ava demann CFO akoz i annan en lalis la i ava kouver pou Mahe, Praslin ek La Digue.

Apre ou ava kapab reponn sa kestyon lo beton.

Mersi.

MR SPEAKER CFO.

CHIEF ALBERT ROSE FIRE OFFICER Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Si oule lo Mahe sa ki Fire Service pandan son bann survey ki’n fer i annan 377 hydrant.

77 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Lo Praslin i annan 52 e lo La Digue i annan 22.
Posibilite i kapab annan plis ki sa.

E PUC i dan en pli bon pozisyon anvi ki zot annan network kot tou sa bann fire hydrants ti ete.

E si i annan ki’n sorti lo zot network.

E zot, zot dan en pli bon pozisyon pou zot kapab reponn en pe parti sa kestyon.
kot Dezyenmman i konsern met beton lo water fire hydrant, zis en legzanp mon kapab donnen right now, se ki i annan kot Old People’s Home La Retraite, kot zot in met konkret pavement pou dimoun pase i la en landrwa ti vreman enportan pou annan en fire hydrant, akoz i annan bann vye dimoun anndan kot sa bann lakaz.

E la i enn bann landrwa kot zot in kouver fire hydrant e nou pa konnen si nou pou vwar li ankor.

Yes.

Mersi progranm pou remet sa.

Nou pa kapab annan sa bann risk koumsa ganny ekspoze.
E zis personn pa fer nanryen ladan.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

si klarifikasyon terminen vitman please.

Onorab HON ROSIE BISTOQUET En klarifikasyon wi Mr Speaker.

Dan sa norm ki’n ganny mansyonnen kestyon ki mon ti demande konbyen ki aktiv konbyen ki pe fonksyonnen.

E si petet nou kapab ganny en lalis kot sak pou sak distrik, sa bann fire hydrant ki fonksyonnen ki dan en fason ler i annan maler i annan dife, nou osi nou ava konnen kote i ete ki nou kapab ed nou bann zabitan.

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER MR SPEAKER Mersi.

Eski Minis oubyen Minis eski CEO PUC azout panel i adres sa?

keksoz lo norm fire hydrant?

MINISTER ERROL FONSEKA CEO napa naryen pou azoute la.

Me selman konman Minis - I mean PUC pa tonm anba mwan.

lo Me selman lo sa bann rapor e nou pou bezwen swiv MINISTER ERROL FONSEKA Wi Mr Speaker.

kantite ki aktiv kote zot ete dan diferan distrik i kapab ganny donnen.

Nou annan en lalis ek nou la, e CFO i ava fer le mezir.

Mersi Mr Speaker.
Mersi Mr Speaker.

78 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 MR SPEAKER Mersi.

question.

Mersi e mon ava swet zot bon depar.

Nou ava apel pou en pti MINISTER ERROL FONSEKA poz sanitizing.

CFO i anvi azout en pti bout.

MR SPEAKER Wi.

CHIEF ALBERT ROSE FIRE OFFICER ou Yes.

Mon krwar dezyenm parti ou kestyon si oule pou lemoman nou pe fer legzersis avek tou bann distrik community kot nou pe pase avek zot bann staff sirtou dan Sanmdi.
Kot nou pe idantifye tou bann fire hydrants ki annan dan zot distrik.

E letan nou pase osi si nou vwar problenm si nou notifye PUC.

En legzersis ki’n konmanse mon krwar in konmans Mont Fleuri.

Nou’n konmans enn de distrik nou’n konmanse ladan.

Prezan ou osi si oule ou distrik i aktiv ladan nou envit ou onboard napa problenm.

(technical break) MR SPEAKER Mersi Lasanble in repran.
Bon swet labyenveni e bonn apre midi Mr Raymond St Ange Commissioner Prison, Manmzel Diana Asba Director Human Resources e Mrs Audray Sally Human Resources and Budget Management Officer.

of Ou kestyon 76 Onorab Egbert Aglae.

HON EGBERT AGLAE Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi Minis ek ou panel Mr St Ange.

Mr Speaker mersi pou donn mwan laparol, menm si isi lo sa kote latab mon santi poudir nou privilez i ganny afekte detanzantan.
Kestyon, eski Minis i kapab eksplik sa Lasanble ki travay ki’n ganny fer lo Scheme of Service pour staff Divizyon Prizon?

Lekel kad travayer ki pou MR SPEAKER benefisye?

Mersi.

Nou ava bezwen aret la pou sa kestyon e mon ava remersye panel akoz mon la pou next krwar zot pa Eski konponan allowance osi pe ganny adrese?

Mersi.

MR SPEAKER 79 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Mersi Onorab.

E Minis ou ava diriz repons.

MINISTER ERROL FONSEKA Mersi Mr Speaker.


E mersi Onorab pour ou kestyon.

E mon kontan sa kestyon akoz Prison Service i zwe en rol kritik da lasenn lord ek lape.

E ase moman nou prizon i ase okipe menm ek remandees i annan dan 80 remandees e en kantite presyon i arive lo bann staff obviously ki pe travay laba.

E alor i enportan ki sa kestyon in ganny demande ozordi.

Avek sa mon ava les HR Director Mrs Asba pou eksplik egzakteman detay ki nou mannyer sa Scheme of Service pou marse.
MR SPEAKER Yes then Mrs Director.

Ou annan laparol.

DIRECTOR RESOURCES DIANA ASBA HUMAN Mersi Minis.

Bonn apre midi Mr Speaker.

Bonn apre midi tou Manm Onorab.

Bonn apre midi tou dimoun prezan e tou bann a lekout.

Mersi Mr Speaker e mersi Onorab pou ou kestyon.

Scheme of Service an se moman i kot PSB pe travay lo la pou saler debaz selman.
E kad travayer ki pou benefisye anba officers, sa Scheme propozisyon ki Servis Prizon in fer, in enkli tou son bann travayer; e i annan probation prison officers, rehabilitation officers, welfare officers, counsellors - enkli bann support staff ki konpri en nursing officer, en Direkter Resours Imen ek zofisye Administrasyon, resours imen, en sinyor office deservi ki assistant Montagne ladministrasyon Posee, en office assistant ki deservi HR/Admin, Account ek Probasyon dan lofis Victoria e en senior cook.
en Bann staff accounts ki’n fek zwenn nou sa lannen, pa’n ganny enkli dan sa Scheme akoz zot ti pe travay avek Minister Finans ler sa Scheme ti pe ganny prepare.

Mersi Onorab.

MR SPEAKER Mersi.

siplemanter?

Onorab HON EGBERT AGLAE Mersi pou sa premye porsyon larepons.

Mon ti ava kontan konnen Minis ouswa atraver ou panel, akoz ki sa Scheme pe ganny anvoye, akoz bann travayer pe ganny dir Zanvye pou pare i al Fevriye e la nou’n ariv Juin.
80 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Ki stati - status sa Scheme ki mannyer ki bann travayer i ava konnen si zot pou gannyen dan mid- year ouswa nek 2023 ki sa pou zot ogmantasyon?

ganny Dezyenm ler ou’n nonm sa lalis travayer ki pou benefisye mon vwar osi i annan parey bann sekirite ki pa’n enkli ladan, i annan drivers osi mon vwar pa pe ganny enkli, eski zot osi zot pa pe form parti sa lekip?

Akoz Departman i en lekip ki travay pou fer fonksyonnen sa Departman.
Mon ava aret la pou lemoman.

Mersi.

Akoz nou anploy zot as prison officers.

So zot osi zot pe benefisye.

Nou pa’n kit personn deryer.

Apre stati ki zistans Scheme i ete?

Parey mon’n fer sorti oparavan an se moman i kot PSB pe travay lo la pou fer evalyasyon kot servis prizon pou ganny envite pou donn lenformasyon, pou PSB kapab rate bann post.
E nou’n ganny yer, mon’n ganny en kominikasyon avek biro PSB, ki zot pou set-up en dat kot zot pou pran kontak avek nou tre byento pou prizon vin diskite avek PSB.

MR SPEAKER MR SPEAKER Thank you.

Minis diriz Thank you.

mon ava pran larepons silvouple.

kestyon Onorab William.

MINISTER ERROL FONSEKA Mersi Mr Speaker.

Ankor enn fwa mon ava pas sa ek HR pou eksplik sa.

Mersi.

MR SPEAKER Madanm Director.

DIRECTOR RESOURCES DIANA ASBA HUMAN Mersi Onorab pou ou kestyon.
Onorab tou nou bann zofisye prizon - ou’n fer resorti lo sekirite avek drayver.

Tou nou bann sekirite, drivers, zot osi zot osi zot prison officers.

HON WAVEN WILLIAM Mersi.

Mon anvi demann avek Minis si i kapab donn nou detay, si i annan lenformasyon avek li par egzanp an term bann gard prizonnyen konbyen ki etranze, konbyen ki Seselwa?

E si i kapab donn nou en pti pe zot diferans saler?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Panel?


COMMISSIONER OF PRISONS RAYMOND ST ANGE 81 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Mersi Mr Speaker.

Onorab presently nou annan 47 Nepale – 12 Tanzanian.

Zot ganny peye an Dolar.

E ou ti anvi konn zot saler?


MR SPEAKER Diferan saler wi in demande ki … COMMISSIONER OF PRISONS RAYMOND ST ANGE i apepre pou serten Saler Nepale – $700 apre I monte – 800, 900 apre serten Tanzanian akoz zot background zot sorti dan Lakademi, e zot in travay dan Servis Prizon an Tanzanie, zot pe ganny zot $900 ekek a $1000 pou zot travay.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Klarifikasyon?

Annou al vitman Onorab.


HON WAVEN WILLIAM Yes mon ti demann konmsi tou le de Seselwa akoz par egzanp dan sa kad etranze la – pou Seselwa si posib.

MR SPEAKER Thank you.

Madanm Director ou ti pe al…?

COMMISSIONER OF PRISONS RAYMOND ST ANGE Mon a demann Direkter HR pou diskit lo saler pou nou staff lokal.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Madanm?

HUMAN DIRECTOR RESOURCES DIANA ASBA Mr Speaker.

Mersi Mersi Onorab.
Mersi Mersi Onorab.

Onorab zis mon oule eklersi demande ou’n konbyen Seselwa i annan – saler Seselwa?

Eski ou pe dir sa saler pli ba?

Pou prison officers?

– MR SPEAKER Ok klarifye ou kestyon en pti gin Onorab.

HON WAVEN WILLIAM Enn se konbyen akoz ou’n donn mon zot in donn mon plis travayer etranze.

Mon anvi konn pour Seselwa.

Dan pour Seselwa saler akoz la ou’n koz lo kote lakademi bann Tanzanian bann diferan kad.

Me pour Seselwa bann prizonnyen.

Apre nou anvi konnen si zot anvi fer progre.


bann annan i Eski diferans?

MR SPEAKER Mersi.

Wi madanm?

82 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 DIRECTOR RESOURCES DIANA ASBA HUMAN Mersi Onorab.

Sa ki m on annan avek mon la mon pa’n ganny sa ki zot gannyen aktyelman me selman mon kapab dir ou ler en zofisye en dimoun i antre konman en zofisye prizon i ganny li en saler 8,412 konman son basic salary.

I ganny inducement allowance 3500, apre i ganny li son 420.60sou supplementation allowance.
konman li en E si travay dan en li residential block R1000, akoz sa i dan Scheme pour spesifikman travay dan bann blok rezidansyel.

i ganny Apre dan bann rank i sivre, me selman mon napa avek mon, mon pa’n anmenn sa bann figures mon kapab fer ou gannyen Zedi.

Apre en lot benefis ki zot gannyen, gratwite en 13.5poursan ler zot fer premye 5an.

Apre tou le 2an.

i avek travayer Seselwa i ganny menm benefis avek bann ki dan menm kad travayer etranze?
Sirtou sa ki tonm anba Scheme pa zis larzan, me lezot benefis osi.

bann MR SPEAKER Mersi.

Panel?

Madanm Director ou pou adrese?

DIRECTOR RESOURCES DIANA ASBA HUMAN Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.

Si en etranze in ganny anploye Sesel, spesyalman en etranze ki’n marye ek en Seselwa.

Si i pe travay ek servis prizon i antre lo menm saler avek en Seselwa.

E son benefis i parey dapre PSO.

Si in ganny anploye Sesel.


Me en etranze ki’n ganny anploye an deor, Sesel li son laranzman i diferan dapre son Kontra.

Mersi Onorab.

MR SPEAKER Thank you.

Bistoquet ou kestyon.

MR SPEAKER Thank you mon a pran onorab kestyon Onorab Pillay?

HON SEBASTIEN PILLAY HON ROSIE BISTOQUET I Mersi Mr Speaker.

annan en parti mon kestyon in Me ganny reponn en pe.

selman dan nide enklisivite mon pe demande, eski bann Mersi bokou.

Eski mon kapab ganny serten presizyon baze lo sa kestyon ki ou fek reponn en.
An i annan 45 Nepalais e 12 Tanzanian.

E tou 83 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 base salary nou pe koz $700 pour bann Nepalais.

E around $900 pour bann Tanzanian.

Kestyon ki mon pou demann ou se, ant sa bann travayer etranze e travayer Seselwa, eski i annan duties ki zot fer diferaman avek travayer Seselwa?

Mon kestyon i pou Minis, sorry mon pe get ou, mon kestyon i plito pour Minis.

Eski i annan duties diferan ki sa de group travayer i fer, ki kapab eksplik diferans dan saler?
ler Apre dezyenmman, nou mon’n tann sa madanm koz lo travayer etranze Seselwa ganny anploye e avek prison services.

Sey eksplik ki mannyer i marse sa kalite sa enn kalite recruitment?

Akoz mon prezimen mon vwar li en pe drol ki sa kalite recruitment pe ganny fer.

Prezan Minis mon dernyen kestyon, eski i posib pou ou eksplik nou, eski an relasyon ek sa - sa Scheme of Service?
Ou annan en lasirans ki ou kapab donn nou Lasanble, lo kan eski bann travayer prizon pour vwar sa sanzman lo zot Schemes of Service, eski i pou sa lannen, eski i pou lannen prosen eski ou kapab donn nou Lasanble en presizyon?

Mersi Minis.

Mersi.

MR SPEAKER Thank you.

Minis.

MINISTER ERROL FONSEKA Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mon a reponn ou dernyen kestyon apre mon ava pas avek HR pou reponn ou premye.

Lo kestyon etranze ki Sa bann etranze Sesel.


lo en normalman zot pou e independence independence permit, zot a pey half GOP, 15% GOP.

permit E i lo sa baz ki zot ava ganny en travay.

So legalman lo zot dan pei lo en independence permit selman zot bezwen pey en porsyon GOP.

Lo kestyon sa Scheme of Service pou ganny backdated on the 1st of Zanvye.

HON SEBASTIEN PILLAY (Off-Mic) MINISTER ERROL FONSEKA Non 2022.

MR SPEAKER Yes Onorab?

MINISTER ERROL FONSEKA Nou ava reponn sa lot kestyon avan.
84 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 COMMISSIONER OF PRISON RAYMOND ST ANGE Mr Speaker mersi.

Mersi Leader Mersi Minis.

Lopozisyon.

sa An ki konsern expatriate workforce ki pe travay aktyelman.

Bann zofisye Nepalais zot fer plito bann bann travay perimeters avek bann weapons AK47 ek pistol sekirite lo And byensir konponan second cohort Tanzanian ki’n vini, zot la pou ranforsi nou travay nou sekirite.
And parey ou konnen direct MOU between prison services Sesel avek prizon servis Tanzanie e zot vin konman train officers from there Prison Academy avek bokou letan servis pou vin travay isi.

So ladiferans i plito bann staff etranze deservi travay lo bann perimeters armed and konpare avek staff lokal ki travay on the block one-to-one avek nou bann kliyan nou bann kondannen.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Terminen silvouple Onorab.


an of relasyon Service, ek So zis Schemes konfirmen en pti moman apre sa pou ganny Minis backdated as of January.

- ki lefe Prezan nou Lasanble nou pa ankor ganny - nou pa konnen what is entailed in sa Scheme of Service, ki nou ti ava kontan klarifye dapre sa ki Mr St Ange in dir nou, se ki bann travayer etranze zot fer plito perimeters duties, sekirite eksetera.

E actual duty pou deal avek inmates i the high risk inmates, se bann Seselwa ki fer.
in higher So eski dan sanzman ki zot in fer dan sa Scheme of pran zot Service konsiderasyon risk duties ki bann prion officers ki bann prison guards Seselwa i fer, so i a commensurate avek travay ki sipoze pe fer?

that zot saler E zis an pasan Mr Speaker, eski Minis i kapab dir nou si zot pe pran okenn mezir pou monitor of overtime consumables allowances kot prizon?

Mersi Mr Speaker.

the use e HON SEBASTIEN PILLAY Mersi.

I enportan ki nou ganny sa presizyon.

Mersi.

Yes panel.
Mersi.

Yes panel.

lev lanmen sa ki pou reponn silvouple.

Yes Minis?

Anr ou MR SPEAKER 85 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 pas avek Madanm Director - yes.

MINISTER ERROL FONSEKA Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mon a reponn lo bann consumables.

Mr Speaker in fact keksoz ki mon ti ava kontan dir lo i trend consumables i consumables desann ou si ou mezir li ek sa ki ti ete detrwa an pase.

the to a prizon, So nou pe annan serten kontrol lo la e sa trend pe desann.
Mon ava pas ek Mrs Asba pou reponn sa lot kestyon.

DIRECTOR RESOURCES DIANA ASBA HUMAN Mersi Minis.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Nou annan nou en latab saler ki nou’n propoze ki pli o ki sa ki nou annan an se moman.

Akoz nou’n pran tou sa bann konponan ris, stres, tou sa bann difikilte ki nou bann prison officers i gannyen.

So nou’n asize nou’n diskite e nou’n vwar tou sa bann - nou’n mazin tou sa bann bout konponan, ki met zot dan en travay difisil.
So nou’n vreman fer - dan nou lopinyon - nou’n fer en provizyon ki vreman bon pou zot.

Me selman nou pa konnen letan PSB i ava diskite avek prizon, en desizyon la i ava ganny fer.

Petet i ava zot ava pran kont sa ki nou nou’n mete or otherwise mon pa konnen.

Mersi Onorab.

MR SPEAKER Thank you.

mon ava pas kestyon Onorab Cosgrow.

Akoz i ti lev son lanmen ansanm ek bann premye bann.

Bann ki’n vin apre zot ava eskiz mwan.

Onorab Cogrow ou kestyon.

HON WALLACE COSGROW Mersi Mr Speaker.


Minis bonn apre midi avek ou tim.

Madanm dan larepons in dir poudir travay ki zot pe fer lo Schemes i pe regard selman basic salary.

Mon ti a kontan konnen e ou’n dir tou dernyerman ki sa salary ki zot pe propoze, i enn ki pour pran kont tou sa bann sityasyon travayer prizonnyen i bezwen travay ladan.

So eski ler zot in fini travay lo sa package, eski bann lezot allowance ki bann staff i deza pe enjoy anba sa Scheme of Service.
Eski pou reste ouswa sa legzersis ki zot pe fer i en legzersis ki parey Gouvernman pe fer pou anmas tou allowance e met dan en saler e ki zot pou ganny zis sa saler e pou napa 86 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 larestan allowance ki pou vin avek?

Apre dezyenm kestyon ki mannyer zot pe monitor en pti pe overtime allowance, eski i annan en standing allowance ouswa i en allowance baze lo performance?

Mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi.

Mini ou pou pas avek madanm Director ou’n ganny kestyon.
DIRECTOR RESOURCES DIANA ASBA HUMAN Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Premye kestyon ou’n demann mon konponan allowance.

prezimen inducement allowance?

Tou allowances.

Mersi Onorab.

Larzan ki nou’n gannyen avek finans pour 2022, nou’n ganny pou nou kapab finans selman saler debwaz ki nou’n travay lo la.

So nou’n ganny mon ava kapab dir ou bann petet figures larzan ki nou’n ki kantite gannyen.

So pou nou annan nou 3 Progranm 1 ki progranm.


Governance management ek administrasyon, nou’n ganny nou 705 mil 440.

Pou progranm 2 ki custodial, nou’n ganny nou en 1milyon 596mil 250.

Progranm 3 i reabilitasyon avek probasyon, nou’n ganny nou 677mil 60.

E an total nou’n ganny nou 2milyon 978 mil 750.

Sa i zis pou sa saler debaz pou 2022.

Prezan konponan allowance, sa nou pe fer li par faz.

Akoz parey mon’n dir pli boner nou’n ganny zis pour saler debaz.
E inducement allowance nou’n met li dan Bidze 2023.

Nou’n travay lo la nou’n met li lezot dan Bidze 2023. allowance pou ganny adrese lannen ki swiv, dan bann ganny anmezir finansman.

Mersi Onorab.

nou E ki MR SPEAKER Thank you.

Nou ava pas lo lot kestyon.

Mon ava pas lo lot kestyon.

Mon ava remersye panel ki la pou fer zot depar.

E bonn fen apre midi.

Nou pa pe al lo lot kestyon Onorab.

Ou ava zis met en pwen pou zot?

Pou mwan - wi?

HON SEBASTIEN PILLAY Mr Wi Mr Speaker.


Speaker mon pe regard lot kestyon, mon personnelman konman en Manm Lasanble 87 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 mon napa problenm avek sa kestyon prosede.

Me selman mon konnen poudir si mwan ki ti’n demann sa kestyon, mwan mon ti pou ganny en point of order pou anpes mon demann sa kestyon.

Mon pa pou fer parey avek Onorab.

Me si nou swiv son kestyon byen.

Son kestyon i konmans avek, ‘swivan rapor dan medya dan lepase.
‘ E si nou regard byen nou Standing Orders, e spesifikman nou regard Order 36 lo content of questions.

E ou ava refer to (k).

Mwan dan lepase i annan ganny kestyon ki mon’n demande pou amande.

Wi mon Onorab son kestyon i lo Order Paper.

Sa ki zot in fer ek mwan, mwan mon pa pou fer.

Mon ti a kontan Onorab i reponn son kestyon.

Be mon met sa devan ou Mr Speaker.

MR SPEAKER Les mon ava reponn ou HON SEBASTIEN PILLAY Mersi.

MR SPEAKER Mon bann ava delegasyon ki la, mon a permet zot sorti silvouple.
dir Mon ava les fer pause sanitizing avan apre mon ava adres ou pwen Onorab Pillay.

Nou ava pran pause sanitizing.

(technical break) MR SPEAKER Bon Onorab Pillay nou dan Lasanble, mon kapab adres ou pwen.

Les mon a dir ou mon ti note sa mannyer sa kestyon in ganny ekrir, ler mon’n repas lo kestyon.

Me selman mon oule dir poudir kestyon ki sa Manm in demande, i pa vreman annan nanryen pou fer avek rapor medya.
In another words son i kapab larestan kestyon debout totalman sifizan, san sa referans avek medya.

E petet i ti a’n pli bon ti’n met sa referans avek medya petet mon ti ava’n fer li.

Selman mon ti satisfe ki pa pe demann en kestyon lo en rapor dan medya, me ki pe demann kestyon lo lezot pwen.

Mersi.

So se sa se akoz sa mon’n les sa kestyon.

Please.

Ok Onorab Pillay fer pwen vitman.

HON SEBASTIEN PILLAY Mon pou fer mon pwen vitman lo la.
Ou konnen mon 88 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 parey mon’n dir ou, mwan mon napa problenm avek sa kestyon mwan.

MR SPEAKER Ok. HON SEBASTIEN PILLAY Me selman mon issue se ki ou’n fer nou lo sa kote latab koriz kestyon ki’n ganny worded similarly.

Se sa ki mon oule met lo rikord.

Tousala i pou montre en pattern tretman ki nou, nou gannyen lo sa kote latab.

Se tou.

Se sa i enportan pou nou konnen.

Mon pa ni ankoler.

Mon take it easy mwan.

MR SPEAKER Mersi.

Mon’n not ou pwen.


Les mon a entrodwir delegasyon silvouple avan nou pas lo ou kestyon.

Bonn apre midi e byenveni Mr Alain Volcere PS dan Minister Zafer Entern e Mr Mervin Laporte Senior Immigration Officer.

Onorab Labrosse ou kestyon.

HON RICHARD LABROSSE Bonn apre midi Mr Speaker.

Mr Speaker avan mon konmanse mon krwar ansanm avek Onorab William, nou ava vin ek Onorab Pillay ek nou kestyon pou anmennen pou li korize.
Mr Speaker bonn apre midi tou dimoun prezan, Minis tou bann zofisye.

Kestyon sorti Plaisance i comme swivan; Swivan rapor dan medya dan lepase, sirtou ler i konsern lensidan ki konsern nou prop paspor Seselwa, eski Minis i kapab dir avek Lasanble, depi nouvo Gouvernman in vin o pouvwar, konbyen paspor ki’n ganny donnen ek dimoun ki eski pa’n ne Sesel?

E Gouvernman i annan en nide konbyen paspor Seselwa ki an sirkilasyon avek dimoun ki pa’n ne Sesel?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.


Minis ou repons please.

MINISTER ERROL FONSEKA Mersi Mr Speaker.

mersi Onorab pour ou kestyon.

Mr premye Speaker keksoz ki mon oule fer kler pour tou dimoun a lekout, se depi ki Gouvernman LDS in vin o pouvwar Citizenship Act 5 (1) ki son Prezidan permet diskresyon donn enn nou passport en etranze, nou oule fer zot konnen ki sa in annan zero passport ki’n ganny donnen dan 5 (1).
a 89 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 (APPLAUSE) sa ki nou apel registration anba lezot sirkonstans.

MINISTER ERROL FONSEKA I annan de lenstan ski dimoun ki’n ne an deor Sesel i kapab ganny passport.

E la mon pou envit PS pou eklersi sa de sityasyon.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

PS ou annan laparol.

PS ALAIN VOLCERE Mersi bokou Minis.

E mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi tou dimoun e bonn apre midi tou Onorab.
Premyerman, premye lenstans i pa vwar otomatik par desandans dan ka kot paran sa aplikan i deza en Seselwa an premye.

Dan sa ka zot pas atraver en prosesis anrezistre en National Identity Number, avan fer laplikasyon pou paspor direkteman.

i Dezyenmman par laplikasyon sitwayennte anba Citizenship Act, pou bann ka kot s dimoun napa drwa otomatik pou sitwayennte.
Sa i konpri laplikasyon apel par naturalization - maryaz anba Lartik 12 Konstitisyon, ouswa nou sa ki Alors depi le 01 Novanm 2020 ziska, ozordi statistik i montre ki’n annan 41 dimoun, ki’n pou sitwayennte Seselwa.

laplikasyon fer E ladan 37 in ganny aprouve.

Dan sa 37 aprouve pou sitwayennte selman 16 ki’n fer laplikasyon e obtenir en paspor Seselwa.

la Toudswit mon mansyonnen poudir lefe ki ou’n ganny sitwayennte, ou kapab swazir pou ou pa vwayaze, ou kapab swazir pou pa ganny en paspor.
An se ki konsern bann ka otomatik par desandans, ki mon fek mansyonnen setadir bann ki’n pas atraver en prosesis anrezistre en National Identity Number, in annan 276 ka.

Alors lakantite paspor ki’n ganny met a dispozisyon dimoun ki pa’n ne Sesel pandan an kestyon i 276 plis 16 - total 292.

Dapre rikord in annan osi 6697 paspor Seselwa ki’n ganny distribye avek dimoun ki pa’n ne Sesel pandan sa dernyen 5an.

Sa mon pe fer referans avek dezyenm parti kestyon ki dir si i annan en nide.
Alor 5an i bann paspor ki valid.

Alor sa 90 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 figure Speaker.

i 6697.

Mersi Mr MR SPEAKER Mersi.

Onorab Labrosse siplemanter non?

Yes.

MINISTER ERROL FONSEKA Mr Speaker Onorab i kapab mansyonn sa dezyenm mon pa’n tro tann ou byen lo sa dezyenm kestyon?

HON RICHARD LABROSSE MR SPEAKER Mersi Mr Speaker.

Mersi Minis ek PS pou lenformasyon byen detaye.

Ki en pti pe vreman trakasan tou an menm tan.


Mr Speaker mon premye kestyon siplemanter prezan la i pou al en kou lo nou konnen ki Sesel tou dernyerman ti annan bann konversasyon lo paspor biometrik.

E nou konnen mon osi mon’n vwar dan medya menm en i lakonpannyen Francais ki ti’n ganny kontra pou sa.

annan ki Eski Minis oubyen PS zot ti kapab dir nou ki progre nou pe ale ek sa?

Parske ler mon pe gete sa proze ti sipoze fini by 2022 sa lannen.
E mon lot kestyon PS ordinerman ler en dimoun pe apply en paspor pour Sesel, basically oubyen direkteman si ou ti kapab dir nou si i annan en fee ki al avek, e konbyen dimoun i ganny sarze pour sa si ou pa’n ne Sesel?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis panel.

Repete silvouple Onorab.

HON RICHARD LABROSSE Ok Mr Speaker mon ava repet dezyenm kestyon.

Dezyenm kestyon mon ti ava kontan konnen ler pe fer bann prosedir pa pou ganny en paspor Seselwa sirtou si ou pa’n ne Sesel originally.
Eski i annan en fee ki al avek?

Si wi konbyen zot koute pour sa?

MR SPEAKER Konbyen i koute Minis?

wi mon ava zis fer remarke ki sa kalite kestyon ti fasil pou ou konn lenformasyon.

Me Minis letan ou la?

lekel PS pou adrese.

Minis Mersi.

PS ALAIN VOLCERE Mersi Mr Speaker pou adres sa pou adres sa kestyon premye lo paspor biometrik.

Proze pou enplimantasyon proze biometrik i lo bon semen nou annan plezir poudir.
91 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Nou an kontak regilye avek sa lakonpannyen ki’n ganny Kontra pou fer sa proze.

lakonpannyen Savedir lenprimri Nasyonal baze Paris IM group.

en fini Serten booklet lekipman deza konmans ariv Sesel.

Prodiksyon pou e nou konmanse byento konfyans ki tou keksoz i al byen ki pa pli tar ki sa lannen, Seselwa i ava kapab konmans vwayaze avek son nouvo kalite paspor.

So zis pou fer go back in history sinyatir sa kontra ti fer Desanm lannen pase.
E parey nou ti’n prodwir san apepre 12 mwan.

Savedir 1an sa proze i ava’n ariv son term.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi oule dir li konbyen i koute?

MINISTER ERROL FONSEKA Mr Speaker zis pou azoute sa biometric passport i en gran loportinite pou nou fer sir ki tou paspor ki’n re issue i napa okenn bann paspor ki’n ganny donnen an mal ou lepase.

So sa en loportinite pou nou netway nou sistenm paspor dan sa pei ki mon krwar avan in ganny en kantite labi.

So sa i en loportinite.


Pri ki nou pe gete, nou pe anvizaze reste pri parey ki a se moman i 750.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Thank you.

mon napa siplemanter lo la.

Alor ou’n lev ou lanmen.

Ale Onorab Pillay kekfwa mon’n manke.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker, vre Onorab ti devret anmenn kot mwan sa kestyon pou mwan gete pou li, en?

Ok, akoz i annan en lenformasyon ki pa kler, menm si en dimoun pa’n ne Sesel i kapab en Seselwa.
Par egzanp si mwan ek mon Madanm nou al reste La Frans, mon zanfan pa ne Sesel, otomatikman mon zanfan i Seselwa, so, i kapab apply pou en paspor Sesel.

So, si pou reponn ou kestyon pou annan plis ki 10mil ekek paspor ki pou ganny donnen.

Sa ki ou devret pe demande se – sa ki ou devret pe demande se sitwayennte - (Interruption) MR SPEAKER Onorab, HON SEBASTIEN PILLAY 92 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Mon a vin lo mon kestyon.

Mon a vin lo mon kestyon.

Mon pe sey ed li ou konnen?


(Interruption) MR SPEAKER Onorab, HON SEBASTIEN PILLAY Mon a vin lo mon kestyon.

Mon a vin lo mon kestyon.

MR SPEAKER Kestyon pou Minis silvouple.

HON SEBASTIEN PILLAY Mon kestyon i senp mwan, i senp.

MR SPEAKER Onorab annou ale.


HON SEBASTIEN PILLAY Minis eski ou kapab dir nou, lefe ki Prezidan li menm in deza dir dan en rally par egzanp, i pou repran sitwayennte Mr Materi - i ti dir sa piblikman, akoz ki ou pa propoz ek lamannman Cabinet, konstitisyonnel, akoz i pou konstitisyonnel pou repran sa bann sitwayennte.

Ou pe koz lo labi.

en Non, be i pe koz lo labi.


Be anmenn en lamannman, eski konsider Gouvernman lamannman anmenn en pe repran konstitisyonnel pou bann sitwayennte ki zot in dir i ganny donnen atraver labi?

Eski sa i le ka?

Aprezan mon dezyenm kestyon pou klarifye kestyon Onorab, eski i annan okenn paspor Seselwa ki’n ganny donnen avek en dimoun ki napa sitwayennte Seselwa pandan sa dernyen 2an?

Mon pe sey ed ou.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Ale.

Onorab Labrosse, order please!

Minis.


ou nou’n MINISTER ERROL FONSEKA Yes Mr Speaker, les mwan kler sa en pti kou vitman, vitman la.

fek Premyerman eksplike, anba naturalization, savedir ganny sitwayennte akoz maryaz ek Seselwa, sa i kouver sa kestyon ki ou’n fek demande.

Savedir en dimoun ki pa’n ne Sesel ditou.

E menm paran pa Seselwa, me selman in ganny sa through maryaz ek Seselwa.

pe Lot sityasyon ki nou’n koz lo la in registration, i bann Seselwa ki’n ne an deor.
I pa’n ne Sesel, me selman i annan en paran ki Seselwa.

So, sa i kouver sa 2.

Lo ou lot kestyon Onorab, in ganny ler en dimoun 93 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 sitwayennte sa i sakre e tou dimoun i bezwen respe sa.

Si nou’n larg sa, fer sa fot, pa blanm sa dimoun, blanm sa ki’n donn li.

Alors sanmenm sa ki mon pe sey dir.

La sa biometric passport i a loportinite pou nou sa bann regle sityasyon ki’n arive oparavan.
Ti annan en moman, mon rapel dan economic incentive, paspor ti kapab ganny aste pou $20mil.

Ok, e sa ti arive e apre ti met en fren lo la.

Now, sa bann paspor is now illegal.

Ok?

Tout fason in sipoze expired.

Me sa i donn nou parey mon’n dir sa loportinite pou regle sa.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab pa antre dan en largiman avek Minis silvouple.

En klarifikasyon si ou bezwen-, wi?

HON SEBASTIEN PILLAY Wi.

Mersi Mr Speaker.


Mon en dimoun, mon pa kontan antre dan largiman avek personn.

Mr Speaker, mon anvi Minis i zis konfirmen savedir Gouvernman LDS pe konfirm ek nou, ki zot napa lentansyon repran okenn sitwayennte dimoun?

ki MR SPEAKER Mersi.

Minis eski ou le konfirm sa.

Sa i al en pe lwen avek kestyon orizinal.

Me Minis.

MINISTER ERROL FONSEKA Mr Speaker, bomaten mon’n vini mon’n koz la demokrasi, lord ek Lalwa, tousala.
Ler en dimoun en sitwayennte Seselwa ou bezwen protez li koman en Seselwa.

Mersi Mr Speaker.

ganny in MR SPEAKER Thank you.

Onorab Cosgrow nou pe run en pe late.

Ou kestyon silvouple si ou annan.

Vitman.

HON WALLACE COSGROW Vitman.

Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker, premye kestyon, eski Minis i kapab dir nou si zot annan lenformasyon, ki bann nasyonalite avan, ki sa bann dimoun ki’n apply - konmsi ki bann pli dominan ki pe demann pou ganny nou nasyonalite e nou paspor.

annan lenformasyon.
annan lenformasyon.

nasyonalite Si zot ki ou ler E dezyenm, Minis in dir ki poudir ganny nasyonalite ou bezwen serye, ou bezwen respekte sa.

Mon ti a kontan zis demann Minis, eski i annan en British passport e eski i en nasyonalite Angle silvouple?

Mersi.

94 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 MR SPEAKER Mersi.

Sa dezyenm kestyon pa relevan.

Minis si ou annan son premye repons.

Repons pou premye.

Wi, be annou respekte en pe prosedir.

Minis?


Minis ou annan en repons pou son premye pwen.

Ki nasyonalite ki’n ganny paspor.

MINISTER ERROL FONSEKA Mr Speaker, nou’n fek dir ki lo sa 292 passport i annan 276 ladan ki zanfan ki annan en paran Seselwa, e sa in ganny sa anba registration.

I annan 16 ki’n ganny anba maryaz avek Seselwa e i pa mon dezir at all pou komans anmenn bann sityasyon domestik pou nou dir avek ki sa Seselwa in marye.
Sa i zot zafer prive e i pa en ka ki mon pou reponn lo la, Mr Speaker.

MR SPEAKER i pa en Minis, Dezyenm.

kestyon ki relevan.

Ou a kapab.

MINISTER ERROL FONSEKA Ou dezyenm.

Wi mon annan en passport Britanik, European.

In fact e mon ti vote Langleter, mon ti annan tou drwa pou vote e mon ti egzersis mon vot byen.

So, mon krwar pou sa rezon i normal ki ler en dimoun i annan en passport dan en pei ou respe sa Lalwa, e ou ganny respe koman en sitwayen.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.


Bon nou a termin avek la pou sa kestyon.

Nou pou pran en pause e nou a re pran 4er 5.

Mersi.

(BREAK) MR SPEAKER Nou ava apel delegasyon silvouple.

Ted of Bon bonn apre midi nouvo zofisye delegasyon ki sorti Departman Lapolis.

E mon Barbe, annan Mr Police.

Commissioner Superintendent, Antoine Desnousse - Head of visible Policing asistan e Superintendent Joseph Bibi.

zeneral Direkter Human Resources and Administration pou pran bann kestyon ki rest lo Order Paper.
Onorab Henrie ek Onorab Labonte i a donn mwan en pti privilez e mon a pas kestyon Onorab Gill.

Onorab Gill, ou kestyon.

E sa i kestyon limero 81.

HON CHURCHILL GILL Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi Minis e kou delegasyon.

95 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Bonn apre midi tou Manm.

Kestyon i lir koumsa, Eski Minis kapab donn sa Lasanble en kont randi, kwa ki’n ganny fer pou Kordgard Baie Ste Anne e ki i reste pou fer avan ki sa proze ava kapab finalize pou ganny Bidze?

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

MINISTER ERROL FONSEKA Mersi Mr Speaker e mersi Onorab Gill pou ou kestyon.

Mon a pas laparol ek DG pou reponn sa silvouple.

MR SPEAKER Mersi.

DG ou annan laparol.

- in fer.

neseser DG ASSISTANT SUPERINTENDENT JOSEPH BIBI Mersi Mr Speaker.

Tou bann laranzman fini Annefe nou ganny aktyelman esper la laprouvasyon Planning finalman e nou espekte ki Septanm - pa nou espekte, nou konnen poudir Septanm sa proze pou demare.
E nou’n deza osi fer vizit Baie Ste Anne, Praslin annefe pou enform bann polisye of sa proze.

pe E zot pe konmans fer bann preparasyon neseser ki ler nou mannyer Septanm komanse, tou bann laranzman lozistik and so in fini ganny met Mersi Mr anba Speaker.

kontrol.

MR SPEAKER Onorab Gill.

Wi, siplemanter.

HON CHURCHILL GILL Mersi pou larepons.


Vi ki nou konnen ki sa proze pou ganny fer, i annan osi sa annex building akote ki en laranzman ti’n tonm lo la ki sa bann dimoun ti pou bouz lo Ile Eve, pou sed plas pou striktir Lapolis antre la.

Eski ou kapab dir nou si bann letan ki ou pe dir nou ou pe al bouze, sa bann tenant osi pou’n fini pare pou zot bouze pou travay nouvo fasilit Kordgard?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis, DG pou kontinyen.

- DG ASSISTANT SUPERINTENDENT JOSEPH BIBI Mersi Mr Speaker.
Wi Onorab.

Akoz ki nou pe fer la, se ki sa Kordgard la, pou al deryer.

So, nou pou al lo son vertikal e sa i a permet nou kapab bouze letan ki propriyeter ki o bor pe fer bann deplasman neseser, 96 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 akoz nou pa pou kapab espere.

I pou anmenn nou lannen prosenn.

So, nou bezwen bouze la Septanm pou nou kapab met nou lipye lo ground.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Pillay ti’n lev Wi, Onorab ou lanmen?

kestyon.
kestyon.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Eski nou kapab ganny serten presizyon an relasyon ek servis ki sa Kordgard pe currently ofer?

Eski bann servis ki Kordgard pe ofer, pou kontinyen ganny ofer?

E prenon kont ki nou pe koz lo en timeframe Septanm, eski Bidze, finansman pou sa proze in fini secured?

E ki prozeksyon pou konplet sa proze, pou ki Komite Lasirans Lasanble i kapab osi fer en follow-up lo la?

Mersi.

timeframe MINISTER ERROL FONSEKA Mersi Mersi Mr Speaker.

Mon a demann Onorab.


ComPol pou reponn sa kestyon lo servis ki pou donnen laba e DG a reponn lo kestyon time frame of the construction.

MR SPEAKER Yes Commissioner.

COMMISSIONER OF POLICE MR TED BARBE Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi tou Manm Onorab ki la.

Anyway Stasyon Baie Ste Anne i napa diferan ki zot pou fer ki bann lezot Kordgard pa pe fer.

Zisteman i pou ofer sa bann servis swivan, i pou annan plis fasilite pou detansyon akoz aktyelman i annan zis 2 kaso.
I pou annan en fasilite brans CID, pou CID.

I pou annan unit fasilite pou zofisye Dog Unit.

Nouvo lofis pou zofisye rezyonal pou laba.

E CCTV room parmi lezot.

E lofis pou Marine Police as well.

So, i pou annan tousala.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Swivan, DG.

- sa timeframe ASSISTANT DG SUPERINTENDENT JOSEPH BIBI avek size Lo finansman, wi lannen finansman.

Annefe finansman i annan en pe letan i la.

Ti’n ganny met dan en suspense account e nou pou activate li pou komans sa travay.
E parey mon’ n dir, nou pou komanse Septanm e i pou pran nou en pti pe plis ki 1an pou nou konplet sa.

97 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Akoz parey nou’n dir, nou le fer li par faz.

Me selman pou fer son initial, pou li donn sa servis ki zabitan Praslin i bezwen, kekfwa sa i a pran nou en pli pti git letan.

pou al Me pou bann ekstansyon orizontal lo sa propriyete, sa pou pran nou ankor e n pti pe letan.
So, kekfwa mon pou dir 18mwan i en pe egzazere, me selman se sa letan ki nou pe gete pou finisyon sa proze.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Wi, klarifikasyon Onorab Pillay.

HON SEBASTIEN PILLAY Very brief clarification.

Mon’n tann bann servis ki pou ganny ofer, eski par egzanp lefe ki nou ti tann mansyonnen par Prezidan ki bann zofisye ANB pe retourn Mahe.

E ki i annan bann move pou annan en Unit Krim organize or something like that.
Eski sa osi pou en nouvo dan konponan devlopman sa Kordgard, pou ki pou zofisye dedicate pou travay avek sa konponan travay ki Lapolis i sipoze fer.

annan bann MR SPEAKER Thank you.

Komisyoner pou pran.

COMMISSIONER OF POLICE MR TED BARBE Mersi Mr Speaker.

Mersi Wi, avek nouvo Onorab.

restriktirasyon ANB, i pou annan fasilit e louvraz pou atak sityasyon drog, i pou la.

Annefe you rightly said, i pou tonm anba.

- Drug pou tonm en unit anba Organized Crime.

Se sa.

So, i pou la.

Wi.

Definitivman.


MR SPEAKER Thank you.

Onorab Aglae, ou kestyon.

HON EGBERT AGLAE Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi ComPol ek lezot zofisye.

Etandonnen ki ler sa proze pou fini, eski zot pe met zot pare pou kapab annan ase zofisye pou kapab manage sa bann unit ki ou’n mansyonnen, ki pou annan adisyonnel?
osi, Etandonnen eski provizyon pe ganny fer pou bann sipor ki sorti Mahe sirtou, avek bann diferan loperasyon petet spesyal osi ki zot bezwen kapab ganny accommodante sa bann zofisye ki pou monte osi?

Mersi.

pou fer, MR SPEAKER Thank you.

98 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 MINISTER ERROL FONSEKA Mr Speaker.

Onorab mersi pou ou kestyon.

Mon a pas ek Commissioner pou eksplik son bann plan recruitment.

Apre support of manpower.

MR SPEAKER Commissioner.


COMMISSIONER OF POLICE MR TED BARBE Mersi Mr Speaker.

Recruitment program i ongoing, zisteman.

Nou pe fer li annefe avek - Nou pou fer li avek en viger e nou pou byen screen bann dimoun ki nou pou pran dan lavenir la.

Wi, nou pou bezwen manpower definitivman pou siport sa bann unit ki nou pe zisteman met dan Kordgard Baie Ste Anne Praslin.

So, i annan.

Parey nou konnen defi lozman i en issue.

Par egzanp ler pou tir dimoun, zofisye Mahe pou al travay Praslin.
Nou konnen poudir i koute in terms of lozistik.

So, sa osi nou pe pran konsiderasyon parey DG in dir avek lagrandisman petet bann fasilite dan kote.

I kapab ed nou osi pou nou fer serten, gete si nou pa kapab met serten akomodasyon, sirtou pou bann single officers ki desann.

Mersi bokou.

MR SPEAKER Thank you.

Nou a aprezan pas lo prosen kestyon.

Mersi.

E sa se kestyon 78.

Onorab Gervais Henrie.

HON GERVAIS HENRIE Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi tou dimoun.


Kestyon 78 i lir koumsa; ki Pou demann Minis Zafer travay spesifik Entern Lapolis pe fer pou amelyor zot zimaz e relasyon piblik, swivan serten lensidan resan e ki pe fer ankor lo profesyonnalizm sa lafors akoz zot repitasyon lepase?

Mersi.

annan dout MR SPEAKER Mersi.

Minis.

MINISTER ERROL FONSEKA Mersi Mersi Mr Speaker.

Onorab Henrie pou ou kestyon byen pertinan.


Mr Speaker, reponn kestyon avan mon Onorab, mon oule pran sa loportinite ozordi pou ankouraz Lafors Lapolis pou kontinyen sa progre ki zot pe fer pandan sa dernyen ki lannen, Commissioner in vin pran lofis.

depi Sif i montre ki ant Zanvye ek Me 2019, an konparezon avek 2022 in annan apepre 25 poursan rediksyon dan bann ka kont touris.

Komisyoner Barbe 99 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 taler pou donn en pti pe pli detay lo bann trends.
Sa i akoz i annan en nouvo lelan dan lapros e travay Lapolis.

Menm zot challenge manpower ki zot annan, ler mon ti rankont Lapolis pou premye fwa, mon ti dir zot ki pa Minis ki pou aranz zot, me ki zot pou bezwen fer sa pou zot menm.

E mon kontan pou vwar ki zot in pran sa pozitivman e pe enplimant sa bann sanzman dan zot plan stratezik.

E menm annan polisye ozordi ki dir i gou travay dan lafors.
Travay Me menm si i annan sa progre, nou pe zis tous the tip of the iceberg lo sa gran challenge ki devan nou.

i kontinyen.

Mon oule fer kler ki fot pou arive e sa i akoz Lapolis pe toultan ganny challenged; pe toultan ganny teste dan zot travay kontinyelman toulezour zour a zour, minit par minit, zot pe annan challenge.

Alors i normal ki ler ou pe ganny teste kontinyelman, ki ou pou vwar bann defi.

Me sa ki enteres mwan i ki zot kapab aprann pran sa bann ka e lo sa kote, nou pe rod sa sipor.
Pa zis Lasanble, manm piblik osi an zeneral, pou kontinyen reste ek nou dan sa lelan ki nou’n komanse.

i labaz zimaz Alors Onorab Henrie, mon toutafe dakor avek ou kestyon ki tous lo zimaz lafors Lapolis, sa akoz professionalism ki nou pe rode.

E sa i en keksoz ki form parti misyon stratezik pou Minister.

Pou tou bann Law Enforcement Agencies baze lo sa pli nivo ki annan dan Lapolis e dan lezot law enforcement.

Zot pou osi remarke ki lo kote disiplin, napa naryen ki ganny kasyet.
Koman en keksoz i arive nou fer fas avek sa head on.

Pa zis sa, nou averti ki nou pe fer, menm gard in ganny mete dan kaso.

So, lo ou kestyon disiplin.

Lo ou kestyon professionalism, i bann area ki nou pe toultan met faz lo la.

pas Avek sa Mr Speaker, mon pou avek laparol Commissioner pou donn en pti pe plis detay lo nou parkour e osi ki fason nou pe amelyor nou zimaz.

MR SPEAKER Tre byen.

Commissioner.

COMMISSIONER OF POLICE MR TED BARBE Mersi Mr Speaker.
Mr Speaker, Lapolis in kapab etabli plizyer keksoz pou amelyor son zimaz.

Par egzanp, mon a sit enn de sistenm keksoz- En 100 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 kominikasyon pli efektiv e vit.

Sa i ganny fer atraver plizyer platform ki enkli medya sosyal.

Nou paz Facebook par egzanp i aktyelman pe ganny swiv par plis ki 10mil dimoun.

Kot nou kit manm piblik azour avek sa ki pe pas e osi donn swivi lo bann lensidan ki’n raporte.

Lapolis in e i pe revwar sa bann Polisi.


An fezan sa, plizyer Board e komite in ganny formen pou garanti ki sa bann Polisi i ganny diskite e i ganny enplimante pou zisteman elve nivo Lapolis.

vwar Nou’n resaman plizyer promosyon, 2 mwan pase ki’n ganny fer dan Lapolis.

Sa i form parti stratezi pou pas azanda profesyonnalizm dan lafors.

sa Parmi bann in osi promosyon, Lapolis ganny 2 nouvo Serzan Mazor ki fer ki nou annan 3 tou ansanm.
Zot rol se pou zisteman ranforsi enplimantasyon laspe disiplin dan lafors.

E i deza annan serten travay ki’n ganny fer.

Mr Speaker, koman parti son vizyon pou ki Lapolis i vin pli profesyonnel, Lapolis pe kontinyen met bokou zefor dan logmantasyon kapasite son bann zonm e fanm dan liniform, atraver plis lantrennman lokal e osi enternasyonal.

Par egzanp lantrennman pou tou bann zofisye ki siperviz lezot zofisye dan supervisory dan Lantrennman skills.
premye swen, first aid e sa i pa zis donn gard sa training, me osi train the trainer.

Konmsi nou annan trainer osi ki’n ganny train pou first aid.

Pou first aid bann donn swen training.

Bann lantrennman e kour lokal e etranze ki ganny fer vertyel.

Sa i annan bokou ki’n ganny fer dan plizyer disiplin si oule.

Kour dan zesyon pou zofisye senior.

Tousala Lapolis in antreprann.


valer Anliny avek nou nouvo plan stratezik Lapolis, priyorite zis anba lobzektif stratezik enn, i pou enkli devlopman bann nouvo lorganizasyon, devlopman kod etik, revwar prosedir adres bann aksyon endisiplinen sanksyon.

e Devlopman en Unit Standar e Profesyonnel Counter Corruption Unit.

Devlopman en stratezi transparan lo lafason ki Lapolis i adres e fer lanket bann konplent piblik.
e Devlopman bann diferan Polisi ki adres vetting, rapor entern lo move konportman e koripsyon.

Annefe zis mon a koriz mon lekor, i annan sa 7 priyorite.

Pa 6.

Apre lot i se 101 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 model operasyonnel ki Lapolis pou servi.

So, Mr Speaker, dan bann ka kot zofisye Lapolis in sali zimaz lafors atraver bann move konportman lo nenport ki nivo parey nou’n kapab vwar e tande, aksyon apropriye in ganny pran kont zot.
Nou oule fer resorti ki nou’n napa okenn ka mazer ki enkli zofisye Lapolis pou en pe letan, la konmela.

Pandan sa 1an napa okenn ka inik.

Sorry, napa okenn ka ki’n ganny kasyet ou tolere.

I annan lanket kriminel ki pe ganny fer dan serten sa bann ka.

Depan gravite sa bann ka, serten sa bann zofisye i ganny prosekite devan Lakour, kot zot kapab fer fas ek santans prizon, dan serten ka e kot zot i kapab ganny lanplwa osi terminen Komisyoner par Lapolis.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.


Onorab Henrie i annan siplemanter?

HON GERVAIS HENRIE Mersi Mr Speaker.

Komisyoner Lapolis avek Minis mersi pou zot larepons.

E dabor mon ti ava profite pou remersi e felisit tou bann Zofisye Lapolis ki pe pran a ker, sa bann priyorite ki ou’n Mon rekonnet mansyonnen pou zot kapab elev zot nivo profesyonnalizm e etik.

bann priyorite ki ou’n soulinyen, me mon ti ava annan 2 areas ki mon ti ava kontan zot komanter lo la.
Dabor i annan sa area kot Lapolis i envit ouswa i welcome piblik pou vin ver li.

E travay avek li.

Par egzanp i ti kapab annan kek survey pou konn satisfaksyon piblik vizavi servis ki Lapolis i donn zot.

Ouswa kot letan Lapolis pe fer serten progranm, i envit piblik pou konsilte avek li pou zot ganny pwennvi piblik, akoz zot deservi piblik.

Sa i premye.

i annan lapros Lapolis prezan li menm ver piblik kot pou zot zwenn avek diferan lorganizasyon dan pei.
Dezyenmman, bann Partikilyerman lekol pou eksplike rol Lapolis.

Kestyon 79 ki pe fini pou tous en pe lo Community Policing.

Ouswa angaze avek bann diferan MDAs pou ki Lapolis ti vin a friend of the community.

So i annan 2 laspe la mon ti ava kontan vwar kwa an plis zot kapab pe fer sa regar.

Mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi.

Minis, panel.

102 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 MINISTER ERROL FONSEKA Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou sa bann si ou le vreman pwen neseser pou Lapolis.
dan Basically, plan Lapolis - e Komisyoner i ava koz en pti pe plis an detay.

I annan sa kestyon vital ki nou apel public trust.

E sa langazman - E osi nou bezwen kree sa sosyete ki safe pou sa piblik.

E si ou napa sa 2 ansanm la, ou pe fail.

Ok?

E sa bann progranm ki'n ganny met an plas, in fact mon ava pas ek Commissioner pou eksplike.

Ki mon pe sey dir ou, i bann keksoz paramount pou fer Lapolis travay byen dan pei.

Ki nou kapab fer nou louvraz ki nou ganny sa full public trust.
Ler zot koz ek nou, ler zot fer kontak ek nou, zot pe fer li ek sa trust.

Alor nou, nou bezwen revwar nou lekor pou zot kapab trust nou.

E mon ava pas avek Komisyoner pou obviously donn en pe plis lo la.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Commissioner?

COMMISSIONER OF POLICE MR TED BARBE Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou sa 2 kestyon, pou sa 2 remark.

Public survey pou nou konn lafason ki nou pe deliver.

I very important.

E mon take sa onboard.

Mon pran sa.

Nou ava fer sir ki sa i ganny fer.


Annefe ler mon'n koz taler lo sa 7 sapit, e ki premye i tous lo gouvernans e striktir.

Dezyenm se aranz en pti pe nou sistenm lentelizans.

Trwazyenm se profesyonnalizm en pe nou investigation ki nou pe fer.

Katriyenm se li menm li sa people and culture.

Senkyenm se learning and development kot nou fer sir ki nou empower nou bann zofisye dan tou domenn ki konsern policing.

Sizyenm se professional counter standards corruption zisteman.
Sa kot nou annan Internal Affairs ki nou’n redinamiz li en pti pe.

and Kot parey nou'n dir.

Mon’n fer en pe komanter la ki nou pa toler okenn bann keksoz.

Bann aksyon ki tarnish repitasyon Lapolis.

Zimaz Lapolis.

E okenn koripsyon dan okenn sans.

Nou pou counter corruption.

Apre son setyenm se sa servis operating model.

E sa ki zisteman kot nou sanz en pe 103 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 al nou lapros policing, ki mannyer nou delivre.

E ver piblik.
E ver piblik.

i antre Community policing ladan li menm.

Bann laspe, bann diferan stakeholders dan kominote, nou bezwen anmenn zot onboard.

Sa i kontyen depi lekol, DAs and tou keksoz.

Even bann business nou anmenn zot onboard.

Sa 7 sapit zisteman i pou ganny antreprann par 7 zofisye, ki annan kapasite dan sa ki mon'n diferan mansyonnen.

laspe E zot, zot pou travay lo bann strategic initiative ki anba sa bann sapit.

E apre nou osi annan plan.

Bann bann framework ki zot pou travay ladan.


action Sa 7 zofisye zot, zot responsab pou zot group bann Polisye ki par anba zot, ouswa ki menm nivo.

E fer marse sa bann, sak sapit i bezwen ganny fer marse.

E i pa pou fer marse zot tousel, zot pou bezwen viz ver piblik dan tou sans.

Avek bann lezot stakeholders.

So se sa revi ki nou'n fer pou Lapolis.

Revi 2022.

E nou espekte 2023 nou'n fini met tou keksoz annord, pou nou demar Lapolis lo en lot nivo.
So lapros towards the public i enn nou bann tenm mazer ki nou pou take-up.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Thank you, Commissioner.

Nou ava sey met letan pou.

Onorab Pillay en ti siplemanter?

annan ou HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker, kestyon i fer referans avek bann travay spesifik ki Lapolis pe fer.

Be tou resaman nou'n atann mansyon ki i annan restriktirasyon avek Lafors ANB.

E ki sa bann zofisye pou re ganny entegre an Lafors Lapolis normal.
Eski nou kapab ganny presizyon, sa kan lentegrasyon i sipoze ganny fer?

E ki mannyer i sipoze ganny fer?

eski E an relasyon avek sa, i osi annan aparaman en let ki’n ganny ekrir avek sa bann zofisye.

legal sa Eski Lapolis in konsider ramifikasyon letan kestyon?

Vi ki nou pe koz lo travay spesifik Lapolis.

E sa konponan ANB i en konponan enportan an relasyon ek zimaz e relasyon piblik pou lafors Lapolis.

Mersi Mr Speaker.

104 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 MR SPEAKER Mersi Onorab.
Panel?

MINISTER ERROL FONSEKA Mersi Mr Speaker.

Avan mon pas laparol ek Commissioner ek DG, napa okenn louvraz ANB ki tonm dan delo.

Sa louvraz i kontinyen.

So la mon ava pas ek DG pou koz en pti git lo the Human Resources side.

DG wi?

- DG ASSISTANT SUPERINTENDENT JOSEPH BIBI Mersi Mr Speaker.

Annefe avek plan pou Lapolis restriktirasyon.

Enn bann plan zeneral se ki i en lapros Lapolis an antye.

Ok?
Ok?

Nou'n vwar kekfwa mon ava retourn en pti pe dan lepase kot nou'n fer bann pti taskforce isi, bann pti taskforce laba.

E nou'n trouve poudir sa bann an boutir nou dan naryen.

Akoz apre en serten letan sa linisyativ i tonm dan delo.

Alor nou le fer sir ki tou nou Polisye a tou nivo, i angaze antyerman dan travay ki Lapolis i fer.

E sa se ede avek sekirite sak endividi, sak sitwayen.

Fer sak sitwayen santi li safe dan son pei.

E menm bann etranze ki vin vizit nou.


i E sa i fer ki an antye Lapolis ganny bezwen restriktire.

E sa osi i enkli ANB, kot nou le fer sir ki tou nou Polisye i angaze dan sa lalit parey Minister in dir.

I angaze dan sa lalit kont drog.

E sa i fer ki nou ava annan en plan pou Lapolis an antye.

Be pa zis en, petet en pti group dimoun ki santi li konsernen avek sa eleman.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab ankor?

Ale klarifikasyon vitman please.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.


Mon pe rod zis presizyon mwan.

Ok, nou pe ganny dir lo televizyon Nasyonal par Sef Deta ki bann zofisye ANB pe re entegre dan Lafors Lapolis.

Nou ti a kontan - nou sa ki Lasanble ti a kontan konnen, e bann dimoun ki pe ekoute - ou’n dir nou travay ki ANB i annan i kontinyen.

Me i annan osi en kote imen.

I annan sa bann zofisye ki involve.

Sa ki nou, nou'n tande se ki i annan en let ki’n ganny ekrir e pe donn sa bann zofisye en dele letan pou comply avek sa let.
Sa ki mon demande se konsider in Lapolis eski 105 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 ratifikasyon legal dan lafason ki zot pe fer sa reentegrasyon sa bann zofisye?

Se tou.

Mon pa pe demann naryen konplikasyon akoz i pou al ver limaz Lafors Lapolis.

MR SPEAKER Silvouple mon ava kapab ganny en repons en pe vit lo la.

MINISTER ERROL FONSEKA Mr Speaker.

Nou'n fek eksplik restructurization of the police.

Restriktirasyon i enkli tou bann diferan pti brans ki annan.
Ki nou pe amalgamate tou bann louvraz prey DG in eksplike.

Ki tou sa bann latas i ganny partaze e ganny fer par en nenport zofisye.

Nou napa en pou sityasyon ki en zofisye i dir sa pa pou mwan ler i war claim devan son lizye li.

Akoz li dan en tel fors.

Sa ki in dir.

Natirelman i annan Human Resources consideration ladan.

E sa DG dan son Department i a take care of sa.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Nou a move on.

Onorab Esparon ou kestyon.

HON REGINA ESPARON Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker, eski Minis ti ava kapab dir nou ki bann mezir disiplin ki pe ganny pran kont bann zofisye, ki fer lavansman lo bann zofisye madanm?

E ki mezir proteksyon ki zot anvizaze met an plas pou protez bann zofisye madanm, kont bann tel agresyon?

E redonn konfyans bann madanm pou zwenn Lafors Lapolis?

E dezyenmman, eski zot pe pran li o serye sa sizesyon pou itiliz bodycam, pou vwar realite ki arive lo bann scene ki enplik zofisye Lapolis?
Olye rely lo bann keksoz ki piblik i sirkile, i filmen zot menm zot e sirkile lo medya sosyal.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis.

Commissioner.

COMMISSIONER OF POLICE MR TED BARBE Mersi Mr Speaker.

Parey mon’n dir en pe pli boner, napa okenn aksyon ki zofisye in fer lo bann madanm pou sa konteks la - ki pa'n pran aksyon avek.

Ki bann zofisye pa'n ganny pran aksyon avek.


Nou'n fer sir ki okenn aksyon seksyel - okenn bann push ki bann msye i fer lo bann madanm - ki mon mazinen bokou letan dimoun ti krwar sa i ok petet.

106 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Be i pa ok. E nou'n pran aksyon avek sa ki'n fer sa.

E sa i montre ki aksyon pou toultan ganny pran.

E mon garanti ou poudir bann madanm aktyelman la, zot konn zot rol.

Zot konn zot plas dan Lapolis.


Sa in ganny montre depi ler zot in ganny promosyon zot osi egalman akote bann zonm.

So napa naryen ki, zot tou an sekirite si ou demann mwan.

zot annan menm right.

Zot annan menm responsabilite.

Zot pe ansarz rezyon.

Zot pe ansarz bann zonm.

Parey bann zonm i ansarz bann madanm.

So i vice versa.

Nou napa okenn laliny ki nou'n tire pou dir i annan enferyorite dan okenn sex.

Okenn gender.

So nou napa sa.


Bodycam, kot i konsern bodycam, i sa mouvman ki nou pe fer, sa tranzisyon ki nou'n anbark lo la, la, ki'n deza komanse.

I pou osi enkli teknolozi pou donn nou koudmen.

Nou pou bezwen al ver teknolozi, pou nou kapab fer bouze sa lafors akote Human Resources.

Mersi bokou Mr Speaker.

MINISTER ERROL FONSEKA Mr Speaker, zis pou, mon anvi re anforsi sa ki Commissioner in dir.

I annan gran keksoz ki pe arive dan Lapolis.

Petet nou, en kantite dimoun pa konnen.


Sa mindset ki ou’n fek describe boner, sa en gran bouze sa.

En gran bouzman ki pe arive.

Son impact i gran osi.

Akoz lavi dimoun i ganny sanze osi.

Lavi sa bann marmay, ki sa bann zofisye ki travay lot la.

dimansyon.

I pran en training, E sanmenm ler nou pe dir i training, konpri tou sa bann keksoz.

E sanmenm i annan sa nouvo lelan dan Lapolis.

training, E mon kontan sa bann kestyon ki ganny demande akoz i donn ou sa sans pou eksplike.
Sa bann pti pwen enportan ki'n dormi pou en syek de syek in reste anba tapi tousala.

La nou pe netway tapi.

Sekwe sa bann lapousyer.

E donn sa lelan dan Lapolis.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Bon nou a pas lo prosen kestyon.

E sa se kestyon 79 Onorab Andy Labonte.

MR SPEAKER Thank you, Commissioner.

HON ANDY LABONTE 107 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Mersi Mr Speaker.
Kestyon 79 i lir koumsa: - Eski Minis i kapab dir sa Lasanble, ki son plan ou progranm pou ranforsi prezans Lapolis dan kominote, pou ede elimin bann konportman anti- sosyal dan bann distrik, enkli distrik Larivyer Anglez?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Minis.

midi tou Manm e tou dimoun ki a lekout.

Mr Speaker, Lapolis pe konsantre lo 4 pwen stratezik prensipal parmi plizyer pou ranforsi prezans son bann zofisye.

E konbat krim dan kominote.


Sa bann stratezi i comme swivan; Lokasyon: idantifye bann lokasyon prensipal pou bann aktivite kriminel.

MINISTER ERROL FONSEKA Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mon pou ek Superintendent Desnousse.

laparol pas Me sa ki nou fer pou en distrik nou fer pou tou distrik.

Sa ki nou fer pou Larivyer Anglez nou bezwen fer pou Corgate Estate Les Mamelles whatever.

pou okenn So konpran sa.

Nou pa get an izolasyon.

Nou get tou nou problenm.

Kot i ale nou deryer li.


problenm Avek sa mon ava pas avek Mr Desnousse.

MR SPEAKER Yes Superintendent.

SUPERINTENDENT ANTOINE DESNOUSSE Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi Mr Speaker.

Bonn apre i Dezyenm endividi: Idantifye bann dimoun spesifik ki komet bann krim e kit rikord lo zot.

E fer zot konnen ki zot bann aksyon pa pou ganny tolere.

Se atraver anmenn zot Ankour, pou zot ganny bann kondannasyon neseser.
Lakoz sa bann krim: Idantifye sours e lakoz sa bann krim, e prevwar solisyon pou redwir anpes sa bann krim.

Labaz kominote: Servi resours dan kominote pou idantifye e kontrol krim.

Zofisye i vin pli proaktiv.

Pe target bann pti lofans ki an retour anpes komisyon bann lofans pli serye.

Mr Speaker, nou pou bezwen kontinyen kapab siport Lapolis pou ki i kapab enplimant sa bann stratezi ki mon’n site.
Distrik Larivyer Anglez pa'n en leksepsyon kot nou’n 108 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 servi sa bann stratezi pou esey elimin bann konportman anti- sosyal.

Lapolis i bezwen plis partenarya lezot lorganizasyon dan kominote, ler i pe fer son louvraz.

avek Bann legzersis ki'n ganny fer dan distrik Larivyer Anglez i enkli demolir bann gento, parey sa enn ki'n ganny fer Union Vale.
bann E bann patrol konzwent atraver loperasyon spesifik ki'n osi deroule dan Corgate Estate, Dan Fatak Baie Lazare, Chetty Flat Anse Aux Pins, Roche Caiman e osi dan Lari Bazar e son zalantour.

Sa pou reste en travay frekans pou kontinyel.

E ogmante.

Mon'n osi zwenn avek Minis Ledikasyon, pou nou antre dan lekol.

Sa i pou atraver bann rankont ki nou pou fer avek bann Headteachers.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Ou Labonte?

siplemanter Onorab HON ANDY LABONTE Mersi Mr Speaker.
Mersi SP Denousse pou ou larepons byen detaye.

Bon mon osi mon vreman apresye sa partenarya ki nou pe travay ansanm.

E sirtou sa netwayaz ki ti deroule kot Thompson Lane kot ou pe koze partikilyerman.

Me selman mon ti ava kontan swete ki i annan en follow-up lo la.

Akoz parfwa ler nou'n fer en zoli travay, apre ler napa follow-up sa landrwa i retourn menm pli pir ki i ti ete avan.

So si nou ti kapab fer en par Me plis lo sa kote koumsa.
kont bann landrwa parey Condominium kot nou konnen i annan sa bann aktivite ki kontinyen, enkli kot Krishnamart, ki plizyer fwa nou pe kominik avek Lapolis.

Me selman nou war poudir i annan en mankman.

Petet si ti ava annan en prezans en pe plis.

Akoz i pre avek lekol.

E menm i dan santral kot parey ou pe dir i annan plizyer landrwa.

Tou landrwa i pa kapab ganny gete an izolasyon.

Me solman petet i annan bann landrwa prensipal ki nou kapab met en pe zefor en pe an plis.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.


Eski Panel i anvi reazir lo la?

Mon krwar in fer 2 sizesyon.

Ki mon asire zot in note.

Nou ava kapab pase.

Ok?

Bon mon krwar mon pou annan letan pou 2 siplemanter.

Mon ava pran Onorab Vidot.

109 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 HON AUDREY VIDOT Mersi Mr Speaker.
Mr Speaker mon ti le demann avek Minis oubyen COMPOL, prenon kont i annan serten distrik ki - mon legzanp parey rezyon donn santral kot ou annan Distrik Les Mamelles, Plaisance, Mont Fleuri ek Roche Caiman.

Sa 4 distrik nou konnen i annan bokou fwa serten landrwa hotspot ki bann aktivite anti-sosyal, i ganny pratike souvan.
E sa stasyon Mont Fleuri lakantite zofisye ki zot annan la avek Resours Imen, resours transpor, eski dan zot plan progranm ranforsi pou lakominote, prezans Lapolis, eski zot pe angaze pou ranforsi ki lakantite zofisye, ek bann lezot resours adisyonnel ki zot pou bezwen?
Pou ki sa bann distrik i kapab pli byen kapab enforce zot bann travay ki zot in dir, baze lo progranm ki Mr Desnousse in fer resorti, pou at least sa bann distrik vwar en pti pe plis laklerte - vreman vwar sa bann plan progranm ganny vreman inisye?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

MINISTER ERROL FONSEKA Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

E sa en pwen enteresan osi.

Akoz ki mannyer ou deal ek tou sa bann ou’n mansyonnen ler ou napa ase zonm?
sityasyon ki Sanmenm nou bezwen also think a little bit outside the box la.

E COMPOL in vin ek en sizesyon.

Mon ava les li eksplik ou li menm.

Ki ler i annan en still sityasyon dan en rezyon, en distrik whatever, tou bann lezot ganny regional kominike.

areas i E zot anvoy zot support team, mobile support team pou deal ek sa sityasyon.

Si i merite annan plis zonm.

So ou pe maximize usage ou bann dimoun.

Me at the same time si ou pa bezwen zot, ou pe re larg zot pou zot vin dan zot prop distrik.
Mon ava pas ek COMPOL pou son plan detaye lo la silvouple.

Mersi.

MR SPEAKER COMPOL?

COMMISSIONER OF POLICE MR TED BARBE Mersi Mr Speaker.

Zis pou azoute Onorab, mersi pou sa kestyon ki ou’n demande.

110 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Sa i pou ganny kouver anba 7enm sapit dan nou nouvo plan devlopman en - stratezi ki nou pe vin avek.

Resours Imen zisteman sa i enn nou defi.

E quality resours i enportan as well.


Sanmenm sa mon ti pe dir nou pou fer sa konpanny, nou pou met sa an viger.

I kontinyel.

Me nou pou osi travay for lo quality ki nou bezwen dan lafors aktyelman.

Me pa tro lo la kantite – en?

E sa i mars en pe avek Bidze osi.

I mars en pe avek problenm bidzeter kot nou bezwen en pi pe plis pou nou fer plis.

Kantmenm mon konpran nou bezwen fer lekonomi.


Sa mannyer ki nou pou fer loperasyon dan sa mainstream number 7 ki nou pou travay lo la, i pou re aranz en pti pe nou deployment.

Ki mannyer nou fer deployment.

E sa i pou baze en bon pe lo intelligent-lead policing.

Kot nou pa anvi war zis Gard i visible pe ale vini koumsa.

Me they’ve got to be visible for a purpose, konmsi.

Si zot konpran mwan ki mon pe mean?

So i tout en keksoz ase nouvo ki nou pou vin avek.

Azout lo sa ki nou pe deza fer la.


i pou annan sanzman So definitivman.

E nou pou take care of sa bann distrik as we go along.

I en ongoing thing.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Wi terminen silvouple Onorab Vidot.

HON AUDREY VIDOT Mersi Mr Speaker.

COMPOL zisteman, ler zot pou dan zot bann progranm parey ou’n dir zot pou get kalite zofisye, me pa la kantite.

Avek revizyon parey in dir pou bann zofisye ANB, letan pou re entegre avek pou Lapolis.

Zot annan bann training spesifik ki zot in fer.


Eski i pou annan bann travay kot zisteman kot nou kapab annan sa bann zofisye.

ki mannyer zot ran pou marse prezan.

Pou ki bann travay entansifye dan kominote.

konnen Mon pa Ou konnen avan parey nou annan en bon pe issue drog dan bann distrik.

E bokou fwa kot bann dimoun i konplent ki letan i annan prezans Lapolis.

Me selman zot pa pe fouy ase.

Oubyen i annan landrwa ki zot kasyet, eski - nou'n tande poudir pou annan nouvo stratezi lisyen.
Eski sa osi pou ganny anforsi dan bann kominote?

Dir 111 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 nou ki mannyer sa pou marse silvouple?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Wi COMPOL.

COMMISSIONER OF POLICE MR TED BARBE Mersi Mr Speaker.

Zisteman se nou lantrennman.

Nou pwen depar se lantrennman.

depar pwen E dan lantrennman whoever ti annan zis serten konesans dan serten keksoz, nou pou an elarzi sa konesans.

Nou pou an elarzi zot konesans pou zot konn policing dan son entirety konmsi.
Nou pa oule parey DG ti pe dir kot li en taskforce i pou lo lans.

Li sa pti taskforce i pou laba.

I pa war lezot lofans apart lans ouswa apart drog.

Nou pa tro, tro le sa nou.

Nou pou annan spesyalizasyon serten keksoz.

Me selman nou osi anvi expand nou - ouver lizye nou bann Gard en pti pe plis.

Pou war plis lofans, ki ganny komet.

E partisip dan aksyon ki nou pe pran.

So lantrennman - lantrennman nouvo deployment pou vin avek lantrennman.

And everything else lantrennman.

Mersi Mr Speaker.
Mersi Mr Speaker.

Mon pa konnen si mon'n eksplik en pti pe.

Selman lantrennman i the base of everything ki nou pe al fer.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Mon ava pran kestyon Onorab Arissol – Sandy?

MINISTER ERROL FONSEKA Mr Speaker, mon ti ava kontan zis reinforce en pti gin sa ki Commissioner in dir.

Byen enportan sa.

Quality as oppose to zis quantity.

E i donn en lekonomi ou zefor, ou vin pli efektiv.

Ek less, less i vin more si ou le.


E sa bann sanzman koumsa ki nou pe fer, i en keksoz ki vreman nou pou bezwen les dimoun konpran ki nou pe fer.

Akoz sa bann sanzman ki pou impact nou efikasite.

E ou pou war en diferan Lapolis a lavenir.

So ki mon pe sey dir zot bann gran, gran keksoz ki pe arive dan Lapolis ozordi.

E zot in komans war en sanzman.

Be i annan plis pe vini.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Thank you.

Byen Onorab Arissol.


HON SANDY ARISSOL 112 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi ankor enn fwa.

Mon ti ava kontan Mr premyerman felisit Lapolis pou Speaker, travay ki zot pe fer.

E lord ek lape mon krwar i enportan ki nou lager antoure pou fer sa.

Bann mezir zot in pran fantastik.

Met lord dan Lari Bazar.

Tinted ti'n plis ki ler pou nou komans war bann ki pe kasyet zot lekor, pa konnen pou ki.
Alor mon kestyon ki mon ti a kontan demande, eski bann mezir ki Lapolis pe pran, eski tou regional commanders zot a zour avek bann desizyon ki Lapolis pe pran, pou ki sa ki pas Beau Vallon, i pas osi santral e i ariv osi Roche Caiman?

Mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi.

Minis lekel ki pou al adrese?

COMPOL?

COMMISSIONER OF POLICE MR TED BARBE Mersi Mr Speaker.

Tou Polisye i a zour avek restriktirasyon Lafors.

Sa tranzisyon ki nou pe pas ladan, nou bann plan, nou strategic plan.
Bann review ki nou’n fer zisteman pou nou devlop nou strategic plan apre.

So nou'n fer sir ki tou dimoun i onboard.

Sa i ganny transmet par meeting ki ganny fer par - Ou bann Crime Meeting ouswa i ganny bann pase avek bann Regional and Station Commanders.

lenformasyon E zot, zot cascade sa bann lenformasyon down to bann front liners eksetera.

So apre nou osi annan en magazin ki nou fer sorti, ki annan everything ladan ki met a zour bann extra miles ki bann zofisye lavi, statistik, you name it.
Even nou touch base avek bann Gard ki'n ale en bann letan pase.

Nou touch base gete ki zot ape fer.

i ale pou sov Nou osi annan bann obituaries si i annan ki'n mor Nou osi anvoy kondoleans eksetera.

Nou annan nou paz Facebook ki nou kit li azour ki annan serten lenformasyon ki ganny met lo la.

So, all in all Gard i a zour avek what is going on.

So i napa leskiz pou nou dir nou pa’n konnen ki pe pase.

Ouswa nou pa ladan - nou pa involve.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Thank you.


Nou ava pas kestyon Onorab Labonte.

Ou kestyon limero 80. swivan.

HON ANDY LABONTE 113 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Mersi Mr Speaker.

Kestyon i lir koumsa; - Eski Minis i kapab dir sa Lasanble, ki plan ki i annan pou met nouvo kamera e repar ou ranplas bann kamera ki deza an plas e ki pa pe fonksyonnen dan bann distrik, enkli distrik Larivyer Anglez?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Panel.

MINISTER ERROL FONSEKA Mersi Mersi Mr Speaker.


Onorab pou kestyon.

Onorab mon promet ou dan tou keksoz ki nou fer nou pa pou oubliy Larivyer Anglez.

Be an se moman mon ava pas - en pti joke sa.

An se moman mon ava pas laparol lo nou plan deployman CCTV ek DG.

MR SPEAKER Thank you.

- DG ASSISTANT SUPERINTENDENT JOSEPH BIBI Mersi Mr Speaker.

Annefe nou pe asire nou annan en proze ki nou’n antreprann.
E pou nou fer sir ki Lapolis pou sa lannen, in kapab aste plizyer lekipman avek ki annan pou fer ranplasman serten sa bann camera ki an operasyon.

Bann sistenm Kamera ki pe ganny ranplase, i pou bann ki bokou pli modern e pli efektiv.

Fodre note Mr Speaker, ki pou ranplas bann camera i en proze kontinyel.

E i depandan lo Bidze.

sa Pou son bann plan fitir, Lapolis pou bezwen plis Bidze, pou ki i kapab etabli en sistenm e camera konpreansiv.
Nasyonal E zis pou konsantre lo Distrik Larivyer Anglez, i annan 5 kamera ki kouver distrik Mersi Mr Larivyer Anglez.

Speaker.

MR SPEAKER Onorab Labonte.

Ou annan siplemanter?

Wi.

HON ANDY LABONTE Mersi DG Bibi pou ou bann larepons ase detaye.

Me petet koman en zanfan ki'n grandi e lekol Larivyer Anglez.

Mon krwar poudir ou kapab donn nou en pe plis latansyon.

So, nou ti a apresye sa.

So ou’n dir i annan zis 5 camera ki kouver.


Eski i enkli sa bann camera ki Castor Road ki pa ti pe fonksyonnen, si in ganny kouver?

114 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 petet menm E zot pe mazinen petet pou kouver Castor Road antye?

E ex- Krishnamart i ete?

Akoz i en landrwa kot i ariv bokou sa bann lensidan.

Mersi.

kot MR SPEAKER Mersi.

Panel.

MINISTER ERROL FONSEKA Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.

Onorab nou'n tande ki ou’n dir.


Mon ti ava prefere ki bann deplasman camera nou koz pli tar.

Petet ganny ou input osi lo la.

Mersi Onorab.

MR SPEAKER Mersi.

Bon mon a pran ankor 2 siplemanter pou enn.

Premye Onorab Romain.

sa HON GEORGES ROMAIN Mersi Mr Speaker.

Minis lo size camera menm.

Mon konnen dan lavil i annan bokou camera partou.

Ler ou regarde pe kouver bokou nou bann semen.

E konmela nou annan traffic lights ki ede pou deblok trafik.
E nou vwar ki nou tou parey nou abitye dir, drayver pa respe traffic lights.

E ler i rouz zot overtake ou zot pase.

An vi ki dan sa lights sa bann bann traffic camera ki pe fonksyonnen, eski Minis i kapab dir si i annan bann drayver ki komet sa bann lofans in ganny arete?

Si wi - e si i annan okenn lanmann ki’n ganny peye oubyen kantite larzan ki'n vreman anmase ek sa bann drayver ki pe fer sa bann lofans?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Thank you.

Panel.


SUPERINTENDENT ANTOINE DESNOUSSE Mersi Mr Speaker.

Mersi I Onorab pou ou kestyon.

annan bann traffic lights.

Me i pa tou ki annan camera o bor zot.

Nou annan dimoun ki nou’n sarze.

Me sa ler zofisye i war zot.

Me nou pa ankor servi camera pou nou sarz bann dimoun lo la.

Sirman sa i dan nou plan.

Dan nou progranm pou nou komans servi li.

Ok. E nou konnen nou annan bokou serten bann traffic lights.
E i pa zis kot Premier Building ki zot jump the traffic lights.

Lezot landrwa.

Me nou annan lezot lofans osi ki ler en dimoun i pa arete ler zofisye Lapolis i aret li kot nou'n met Ankour.

Nou pou napa sif la larzan ki sa bann kantite 115 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 dimoun in peye.

Akoz sa fine i ganny determinen par Lakour.

Akoz i pa en fine anba fixed penalty.

I en lofans ki nou fer prosedir pou nou met Ankour.
E mon pou napa la lenformasyon lo kote kantite larzan ki sa bann dimoun in ganny sarze pou peye.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Thank you.

Mon a pran kestyon Onorab Roucou.

HON MICHEL ROUCOU Mersi Mr Chair.

Minis dir nou, anvi ki zot annan bann partner enternasyonal, eski i dan zot plan an vi ki zot in dir ki poudir se ki zot depan bokou lo Bidze pou zot aste camera.

Pou zot kapab ganny zot bann partner pou ed zot en pti pe ek bann lekipman parey camera?.
Apre osi an vi ki zot pe dir ki i annan bann nouvo model camera ki zot pou rode, eski Corgate Estate form par ladan?

Mersi.

i MR SPEAKER Thank you.

COMPOL.

Panel.

COMMISSIONER OF POLICE MR TED BARBE Mersi Mr Speaker.

Nou ti ava voudre tou nou bann partners i ekip nou avek sa ki nou request me pa neseserman toultan ki i leka.

Partners i plito donn ou en pe bann ledikasyon, bann lenformasyon.

Pa tou ki pou donn ou bann lekipman si ou le.

Annou met li koumsa.

Me selman zot pou groom ou.


Lo kote camera, nou pa pe met camera zis anvil nou.

Avek devlopman ki nou pe fer, nou pe move dan bann distrik, bann sou distrik.

E nou pe osi stratezikman gete kote ki bezwen camera.

Par i annan serten egzanp si landrwa kot i annan en konsantrasyon, nou pou met camera.

Camera i ed nou fer policing.

I ed nou pou donn nou lenformasyon eksetera.

Apre i ed nou pou nou react lo la, si i annan serten keksoz ki'n arive.

Camera i ed nou pou nou revwar.


So ki mon le dir.

Dan son senplisite i se ki camera pou ganny mete kot i devret ganny mete.

E nou pran tou sizesyon onboard.

Me selman tou distrik pou ganny kouver, as go along.

I pou pran en pti pe letan i annan landrwa, me nou pou target stratezikman kote problenm i ete.

116 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 taler Parey mon'n dir intelligent alert policing.

So nou pou al dan sa direksyon.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.


Nou'n ariv lo kestyon limero 82, Onorab Egbert Aglae.

Minis HON EGBERT AGLAE Mersi Mr Speaker.

Kestyon i koumsa: - Eski atraver Departman Lapolis i kapab dir sa Lasanble, eski i dan zot plan pou re-entrodwir Tourism Police avek bi redwir logmantasyon bann ka vol touris e osi asir lord ek lape lo nou bann lans sirtou bann ki tre popiler?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

MINISTER ERROL FONSEKA Mersi Mr Speaker.

Mon ava demann Commissioner pou tous sa.


En pe nou'n fini touse.

Mon ava demande pou kouver sa ankor.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Komisyoner?

COMMISSIONER OF POLICE MR TED BARBE Mersi Mr Speaker.

Onorab Mersi.

En bon kestyon sa.

Zisteman bann rezyon.

Mon la bann rezyon i pou dir responsab pou zot kouver zot bann lans.

Zot responsab pou zot police zot landrwa.

Kot i annan bann dark black spot, zot ki responsab.

E si lans, parey nou konnen i annan serten landrwa ki touris i ganny targete.
E nou konnen poudir touris i en eleman dan nou lekonomi.

sansib So lans i vin enn son priyorite dan son policing.

Dan son daily deployment i bezwen fer sir ki lans i ganny kouver.

So sa i en duty, en responsabilite regional commander avek son tim pou li kouver.

sa Nou konnen poudir i annan en defayans manpower all along.

Me sa as we progress ek restriktirasyon dan devlopman pe ki anmennen, sa tranzisyon i pou ganny adrese.
nou E nou a fer sir ki bann lans, nou deza an kontak annefe avek, lo sa stakeholders meeting ki ganny fer pou tourism.

Lapolis i en partisipan ladan.

E nou osi donn nou kontribisyon kwa ki kapab ganny fer, pou ede ki minimiz bann lofans kont touris.

117 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 I annan plizyer keksoz.

Nou konnen poudir pou ou fer en tourism squad or Tourism Police, i annan en kantite ki vin an jeu la.

Ou pa zis ale ou fer.

Me i annan lozistik.

Nou konnen lans.


In deza ganny fer dan lepase e naryen pa ganny pran an konsiderasyon.

Se as if dump sa bann dimoun lo lans.

Les zot.

Napa ni fasilite isi - (Zot konnen ki mon pe mean) - napa ni fasilite laba, lapli whatever.

Personn pa pe get sa bann dimoun.

Si zot in ganny dump laba.

Be nou pa anvi dezormen fer zot li koumsa.

Nou, nou krwar poudir, ankor enn fwa parey DG ti dir taler, tou Polisye i bezwen annan en lizye pou bann krim ki ganny komet.
Kont touris, kont lot, kont isi kont laba, drog lot, lot, tou zofisye i bezwen kapab handle sa.

So sa pti bout la mon annan pou mon dir.

So espekte ki rezyon i take care of zot landrwa.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Aglae ou annan siplemanter?

HON EGBERT AGLAE Mersi larepons.

ou Mon konpran COMPOL pou direksyon ki zot oule ale.

Me selman mon ti ava kontan met a ou latansyon osi ki, dan lepase par annan en prezans en zofisye tourism dan sa area, i act as a deterrent.
Dan en fason pou anpes sa bann krim ouswa vol arive.

So baze lo sa, mon konpran poudir ou pe dir nou poudir the region will take care of itself avek son resours imen.

Eski baze lo sa.

Zot pou fer sir ki dan lenplimantasyon sa kalite pratik mannyer zot pe ale, i pou annan bann patrol ki vreman regilye.

Menm si zot pa pe reste stati dan sa landrwa.

Pou fer ki bann ka vol pa arive.

E dezyenmman osi pou petet ki bann incentive osi ki pou bezwen al avek.
Ki zot pe mazinen pou kapab donn sa pti zefor ekstra sa bann travayer ki pou ganny designate pou fer sa travay dan bann rezyon kot pe ganny afekte ozordi?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Panel.

COMMISSIONER OF POLICE MR TED BARBE Mersi Mr Speaker.

Wi Onorab.

Ler mon dir rezyon i take care of, i police son landrwa.

Sa i enkli lans.

I bezwen fer sir ki i 118 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 annan prezans.

I bezwen fer sir ki i annan prezans.

E kot nou war i annan en escalation.


I bezwen demann ranfor.

I bezwen demann sipor.

E in annan le ka tou resaman kot sipor in ganny donnen.

Nou'n annan en style, en sityasyon kot nou'n sey fer dan policing kot dizon santral i napa lans.

Me i kapab pe asiste Anse Royale.

I kapab donn 2 zonm ouswa 3 zonm Anse Royale pou ranforsi son beach policing.

So i annan sa.

Apre bann incentive ki nou pe dir.

I ganny kouver anba people and culture.

Kot nou reward - nou pe al remet li an aplikasyon.


Kot nou reward nou bann zofisye pou travay serten ekstra, ouswa serten dekouver, deteksyon ki zot fer.

Nou pe al re met sa an mars.

Re donn li lavi.

I ti la li lontan.

Me i pa'n tro, tro marse.

Nou pe al fer sir ki nou re fer sa marse.

E fer zofisye ganny lanvi partisipe.

E ganny lanvi al sa extra mile.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Bon mon a pran 2 siplemanter.

Onorab Pillay?

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.


Eski Lapolis in ganny okenn meeting avek Departman Foreign Affairs an relasyon avek sa size?

E eski sa bann konsern ki pe ganny eksprimen la in size sa meeting?

E ki stratezi ki zot annan lentansyon servi pou dil ek sa problenm?

E an relasyon ek sa size.

Eski Lapolis pou annan sa manpower pou kapab deploy bann zofisye pou fer sa travay?

E petet Minis i kapab dir nou, eski Lapolis in ganny nouvo zofisye?
Mon pa konnen Nepalais or whatever, ki'n antre dan pei pou ranforsi konpletman lakantite Polisye ki annan.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Thank you.

COMPOL.

Panel.

COMMISSIONER OF POLICE MR TED BARBE Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.

Minister for Foreign Affairs i lo sa meeting tourism.

So i annan sa deliberasyon ant bann stakeholders regarding policing.

Offences against tourist eksetera.

How do we police eksetera.

diferan Nou annan bann diferan stakeholders ki vini i donn son defayans ki i annan.
E nou osi nou dir kwa ki devret kapab ganny fer lo size sekirite dan nou kapasite.

119 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 So i annan sa lesanz.

I annan sa lesanz.

E parey mon'n dir dan nou strategic plan nou tret touris as very important si ou le.

So nou la pou sa.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Thank you.

Onorab William.

Sorry?

Pa'n reponn en kestyon.


HON SEBASTIEN PILLAY Lo kote lakantite zofisye si zot in ganny reinforcement in terms of foreign officers Nepalais ki'n antre dan pei pou siport zefor Lapolis?

MR SPEAKER Mersi.

Panel i annan en repons?

MINISTER ERROL FONSEKA Mr Speaker.

Mersi pou sa kestyon.

Mersi Onorab.

Lo kestyon reinforcement - yes.

Nou'n fer en recruitment of from additional 60 officers Nepal.

Pou donn nou sa initial, excuse me.

Sa initial boost ki nou bezwen lo nou manpower.


Dan bann rezyon parey Anse Etoile.

Ou annan en shift 6 zonm.

Beau Vallon menm zafer.

I pa adequate at all.

So nou bezwen fill in sa gap an mezir ki recruitment pe ganny fer.

So ozordi in fact DG, ozordi menm in ariv some extra reinforcement of 60 personnel trainee officers ki pou ed nou.

lo So basically, parey nou pe dir kestyon tourism spesyalman, sa en kantite dan nou bann lans nou santi ki vreman i bezwen sa extra eye.
Extra presence, pou nou fer sa bann louvraz.

Selman son kontrol, son kontrol pou reste ek sa regional area.

Nou pa oule en sityasyon ki en dimoun i vin travay, i al lo en lans dan bomaten, i fini lanmenm la lo sa lans.

Non.

I pou bezwen ganny sanze eksetera, eksetera.

E pa zis war lans koman sa problenm.

War sa dimoun ki'n vin fer sa problenm.

Ki mannyer i bouze pou ariv la?

Kote i ale?

Kote i sorti?

E i dan sa fason ki nou bezwen kontrol keksoz overall.
E sa, i ou efikasite ki pou donn ou, ou deterrence.

Pa zis en dimoun la toultan.

Si sa dimoun pa aktiv, nou bezwen en smart guy.

Nou bezwen sanz son mindset.

Sanz son fason war keksoz.

Raporte.

Donn li sa bann sa bann li lentelizans.

lenformasyon ki i pe rode.

Ki i bezwen anticipate ki i pe rode.

Ki i pe war.

Donn 120 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 osi Tousala ki i kapab fer serten rapor.

E ganny sipor lo la.

So yes sa.

le Mon enform Lasanble.


Mon ava pran sa loportinite, ki mon pou evit zot osi ler nou fer nou Internal Affairs Strategic Plan pou nou bann Departman, ki enkli Lapolis.

Enkli Prizon.

Ki zot kapab vin asize ekout an detay nou gran plan pou nou bann Departman.

Mersi ek sa Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Wi Onorab William prezan ou kestyon.

HON WAVEN WILLIAM Mersi Mr Speaker.

Mon anvi Nou demann avek Minis.

rekonnet seksyon poudir Lapolis i annan en defi kot i konsern vey lo lans.
Eski zot avar konsider bann i linisyativ ki distrik kapab pran avek zot sipor?

Akoz si zot pa fer sa mon santi poudir sa defi i pou reste en gro defi.

Akoz lo nivo distrik mon santi nou annan bann solisyon.

Be fodre nou travay ansanm pli byen.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Panel.

MINISTER ERROL FONSEKA Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.

Mon santi egzakteman ki ou pe dir.

I sa void ki ou war ki egziste.

E sanmenm sa rezon mon’n fek eksplike, ki nou’n rod en reinforcement pou ed nou ladan.
Me sa ki ou santi, pa zis ou ki santi, lezot landrwa osi i santi.

E nou bezwen balans sa.

So ya i annan louvraz pou fer.

Nou annan en nouvo lelan la.

Met tousala ansanm.

Mon krwar ki nou pe al dan bon semen.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Nou ava prezan pas lo swivan kestyon, ki annefe i al en pti pe pli an detay lo sa size.

Onorab Philip Arissol, kestyon 83.

HON PHILLIP ARISSOL Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi tou dimoun.


Eski Minis pou Zafer Entern i kapab dir Lasanble, ki kantite ka vol kont touris ki Lapolis in rikorde pandan sa premye 3 mwan 2022?

Ki kantite sa bann ka ki Lapolis i reisi fer larestasyon e in pas Ankour?

Ki defi ki Lapolis pe fer fas ankor dan sa bann ka?

Dan ki rezyon ki Lapolis in rikorde plis ka?

Mersi.

121 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 MR SPEAKER Mersi.

Panel, Minis lekel ki pou pran?

MINISTER ERROL FONSEKA Mersi Mr Speaker.


Mersi Onorab Arissol.

Mon ava pas ek Commissioner pou donn bann chriffre devan li.

Mersi.

MR SPEAKER Tre byen.

Commissioner.

COMMISSIONER OF POLICE MR TED BARBE Mersi Mr Speaker.

Mersi Onorab.

Mr Speaker, Lapolis i kapab konfirmen ki i annan 44 ka vol ki’n anrezistre kont touris, pandan sa dernyen 3 mwan sa lannen.

Mr Speaker, ler mon pe koz lo ka vol touris, mon le fer resorti ki sa i annan diferan kategori lofans.

Tel ki parey kas transpor e vole.


Vole lo lans.

Pran larzan lo fo preteks.

Sa i relye prensipalman avek bann endividi ki ofer servis gid ou ekskirsyon avek touris.

Zot pran larzan davans e zot pa onor sa bann komitman.

Vol lo bato, e vol dan letablisman touristik.

Dan sa bann ka Mr Speaker, i annan plizyer lokazyon kot sispe ou akize pa’n kase pou antre.

Akoz parey nou apel sa se bann krim oportinis.

Sa i kot kliyan pa lock zot lasanm ou transpor.


Menm si i annan propriyete valer ou santimantal ladan.

Sa i osi le ka, kot bann kliyan i kit zot propriyete alatrenn pandan ki zot al dan delo sale en konparezon.

Dan sa 44 ka - mon al en pti pe an detay ki'n anrezistre, Lapolis i kapab fer larestasyon dan 20 ka.

fodre Me Mr Speaker, note ki dan serten ka i kapab annan plizyer sispe ki kapab ganny arete.

Dizon dan en ka vol lo lans, i kapab annan enn pe vole, enn pe veye e lot i pou transporte.
Vedir zot tou zot enplike ou akonplis dan sa ka.

E pou bann ki'n pas Ankour Mr Speaker i annan 11.

Me Lapolis i espekte plis ka e plis sispe dan sa 16 ka ki ankor dan prosedir lanket.

Dan sa bann lezot ka sa bann touris in swa deside pou retir sa bann ka, ou napa levidans pou kontinyen pou prouv sa ka.

Mr Speaker, defi ki Lapolis i fer fas avek i varye.
I annan touris ki pa oule enteronp zot vakans e prefere pa oule fer en 122 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 ka dan lenstans kot zot in ganny vole.

Sirtou si zot propriyete in ganny rekipere.

Zot pa anvi proceed avek case.

Dan bokou sirkonstans bann ka i ganny retire devan Lakour, akoz sa touris ki ti viktim in fini kit pei e i pa kapab donn levidans.
Dan lezot serten sirkonstans malgre i annan posibilite pou kontinyen sa bann ka vertyel, bokou fwa sa bann touris, vedir bann viktim pa disponib oubyen zot in perdi lentere dan sa ka.

Ka Ankour i pran tro bokou letan, akoz akize ou large e zot sispe kontinyen komet menm lofans ankor.

Santans i tro minim.

i ganny En lot defi se ki serten sa bann touris i kontinyelman neglizans avek zot propriyete valer e personnel kantmenm zot pran ganny dir, responsabilite bann propriyete.
pou zot Mr Speaker, Sesel i annan plizyer lans ki ganny rekonnet par touris e nou bann prop Nasyon.

Malerezman i fizikman pa posib, pou Lapolis sirvey tou bann lans a la fwa.

Se sa parey Onorab in dir kot mon welcome sa nide kot nou zwenn.

Breach the gap avek distrik e lezot stakeholders.

E why not devlop en sistenm ki i posib.

Byen posib pou nou donn en koudmen.

Tou dimoun i ouver lizye lo sa lendistri ki vreman enportan pou nou.

Dan sa premye 3 mwan, lo ki kestyon pe fer referans lo la.
Rezyon Praslin, La Digue i rezyon ki'n rikord plis ka.

17 tou ansanm.

Tandis ki lo Mahe, ki ganny divize An 4 rezyon.

Dan Nor ki enkli Distrik Beau Vallon, Bel Ombre, Glacis, e Anse etoile i annan 10 ka.

Rezyon Sid Was ki konpri Distrik Royale, Anse Takamaka, Baie Lazare, Anse Boileau, Port Glaud zot, zot in raport 14 ka.

Mr Rezyon Sid Les, Anse Aux Pins in rikord zis 3 ka.

E la nou pe koz bann distrik parey Au Cap ziske Cascade.

From Au Cap ziske Cascade.


rezyon Speaker, santral ki enkli bann distrik lavil e bann otour lavil pa'n rikord okenn ka vol kont touris.

So, mon annan en pti rikord la pou sa 3 dernyen lannen.

Me nou bezwen tir 2020, 2021.

Akoz i pa pou donn en bon statistik.

Akoz sa bann letan ti annan restriksyon mouvman COVID eksetera.

So nou’n pran 2019 kot tou ansanm ti annan en total 123 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 203 ka ki’n ganny raporte pou 2019.

Sorry,110 ka sorry.

110.


E 2022 - 82 ka.

Nou pe koz from Zanvye ziske Me.

Tou lede lannen 2019 Zanvye ziske Me.

E 2022 Zanvye ziske Me.

So tou ansanm i annan en lannen 25 rediksyon, sa 2 poursan.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Avek sa Onorab Arissol ou siplemanter.

HON PHILLIP ARISSOL Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker mon ti ava kontan demann Minis ki laz mwayenn sa bann dimoun ki enplike dan sa bann tel aktivite?
E eski ou Minister pou ankouraz travay volonter, dan plas ki i anvoy sa bann dimoun ki ganny kondannen prizon?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Panel in pare?

Lekel ki pou reponn silvouple?

SUPERINTENDENT ANTOINE DESNOUSSE Mersi Mr Speaker.

Mersi ou kestyon.

Onorab pou Onorab bann laz i varye bann dimoun ki vole lo lans.

E nou kapab fer ou gannyen sa bann laz.

fer Sirman nou ava Lasanble gannyen.

Regarding fer zot fer bann louvraz volonter.

Vol kont touris i en lofans ki serye.


E mon pa krwar nou pou les en kriminel ki’n vol touris reste lo lans, reste dan vwazinaz pou li fer louvraz volonter.

I bezwen en pinisyon custodial.

Ki i ava bezwen aprann leson.

E sa bann lofans parey mon'n dir i serye ler nou pe koz vol kont touris.

ganny Souvan fwa i bann lofans ki anmenn 7an prizon ou plis.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Bon mon siplemanter ok Onorab Pillay.

annan, HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker avan mon demann sa kestyon.

Mon ti ava kontan lans en lapel avek tou Seselwa.

Ki nou tou nou apresye lefe ki touris i nou ganny pen.

E napa en Seselwa ki pou aksepte ki touris i ganny vole lo lans.

Oubyen okenn par.

Akoz ler ou fini vol touris lo lans, ou pou end-up vin vol dan lakaz ou kanmarad.

So, mon krwar sa ki nou bezwen dir se ki Lasanble, i kondann okenn dimoun ki fer okenn aksyon koumsa lo lans.
124 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 E ki nou demande ki zot kontinyen pran aksyon ek sa ban dimoun ki fer, sa bann aktivite sa bann keksoz.

E mon pa krwar i byen dan bann sirkonstans koumsa ki ou pou dir avek en viziter vin dan ou pei.

Ler i pe vin dan ou pei, ou konnen i pe vin vakans, i pe vin relax.

Fer sir ou lock ou loto, fer sir ou lock isi, fer sir ou lock laba!
So, mon kestyon Mr Speaker, i koumsa, eski zot kapab dir nou si zot in etablir en sistenm, pou sey parey dan bann pei deor i servi kot i annan si ou le bann Sting operation.

Kot zot kre bann, zot konnen dan sa landrwa kot in annan sa bann krim, dan sa bann kalite vol.

E zot kre sey en sirkonstans pou zot kapab sey idantifye lekel bann endividi ki vin fer sa bann aktivite.

Pou zot kapab prezan antreprann sa bann endividi.

E rode si napa petet en keksoz pli organize par deryer vol touris.
Akoz parfwa si vol telefonn, i bezwen annan en dimoun ki de lock.

Si i vol camera.

Bann keksoz koumsa.

Eski i annan sa zefor ki Lapolis pe mete pou kapab dil ek sa sityasyon?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Thank you.

COMPOL.

COMMISSIONER OF POLICE MR TED BARBE Mersi Mr Speaker.

Onorab Mersi.

Zis pou, mon pa pou kapab devwal ki nou pe fer, ki nou fer.

Me fer konpran, pou fer konnen poudir wi nou annan bann stratezi ki nou servi pou nou.

Sirtou kot bann lans kot nou konnen poudir i komen.
selman pou Kot trend i montre nou poudir likely pou touris ganny vole.

Nou fer serten, nou pran serten mezir.

E i annan dimoun ki'n ganny atrape avek sa bann teknik ki nou'n servi.

So aksyon i la, nou full an aksyon e nou pou kontinyen.

E nou annan lezot stratezi pou nou vin avek.

Nou pa kapab devwal tou la par forum.

Me selman rest assured ki i nou determinen.

Lapolis determinen pou lit kont okenn vol ki kont bann touris.

E akoz nou konnen parey Onorab in dir nou ganny pen.
So mon krwar i en zefor ki tou dimoun i devret onboard pou sa.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Hoareau.

Kestyon Onorab 125 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 HON JOHN HOAREAU Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker an vi ki bann, nou pe koz lo vol lo lans.

E en defi mazer Lafors Lapolis se son mendev.

Mon konnen ki i annan bokou bann lifeguards lo lans e i tonm anba SFRSA, anba Internal Affairs.
Eski zot pe vwar dan le fitir si napa posibilite pou donn serten training sa bann dimoun, ki an menm tan zot pe fer zot travay.

Mon pa dir zot negliz zot travay sirveyans lo delo sale.

Me an menm tan ki zot pe fer zot travay, zot kapab osi zet en koudey e apprehend bann dimoun ki pe fer sa bann lofans lo lans?

Mersi.

MR SPEAKER Thank you.

Panel.

COMPOL.

COMMISSIONER OF POLICE MR TED BARBE Mersi Mr Speaker.

Onorab konmsi in war en pti pe nou sistenm ki nou pe fer.
Bon wi tou dernyerman nou ti Praslin.

I worth mention.

Presizeman Anse Lazio, ansanm ek Minis ek en delegasyon.

Kot nou ti nobou kestyon 2 zenn zofisye SFRSA.

Lo ki zot fer la kot lans.

Ki zot fer la.

Nou konnen zot manda.

Me selman nou ti anvi zot dir nou en pe keksoz.

E nou ti byen kontan pou aprann poudir ki zot pe fer serten lobzervasyon.

E si zot vwar okenn keksoz zot raporte.

Zot menm advice bann touris.

So, this is ongoing.

E en keksoz from there.


En leson ki nou ti tire, nou dir be nou pou ganny kontak avek Management SFRSA.

Nou pou koz ek zot pou nou donn lantrennman powers of observation, anything to do avek lentelizans.

Nou pou donn sa bann dimoun SFRSA, bann lifeguard sirtou.

Ki zot kapab donn nou en koudmen an retour.

So, it is ongoing.

Ou’n tap lo sa klou byen, akoz se sa ki nou pe al fer.

Mersi bokou.

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi COMPOL.


Bon mon a pran osi dernyen Onorab Sandy Arissol.

HON SANDY ARISSOL Mersi Mr Speaker.

En pti kestyon kourt Mr Speaker.

Mon ti ava kontan demann avek COMPOL oubyen Minis.

Letan mon tann zot in koz lo statistik an term lavil.

Zero.

Be ki arive avek bann touris ki ganny vole lo bann 126 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 i parking piblik kot koupon, ganny ofer pou al aste zot koupon.

ganny Larzan donnen, me touris i ganny vole.


Parske sa bann naryen fer ki stasyonn lo bann parking.

Zot pran larzan sa kliyan pou al aste koupon swadizan.

E zot al net.

Kote sa statistik i ganny rikorde an relasyon avek vol touris ki pe pase lo bann parking piblik?

Mersi bokou.

MR SPEAKER Thank you.

COMMISSIONER OF POLICE MR TED BARBE Mersi Onorab.

Parey toultan mon dir si pa raporte nou pa pou konnen.

Nou pou napa.

Possibly zot pa pe raport Kordgard.

Akoz si i raporte, nou pick- up.


I pou pick-up dan statistik vol kont touris.

Nou database ki nou annan i dir nou en kantite keksoz.

Si sa i ganny raporte okenn lofans i ganny raporte, nou pou pick-up, regardless ki kalite lofans.

Si zot pa raporte then domaz, nou pa pou kapab fer en sa.

Me selman vi ki ou’n dir la se nou ava get dan sa bann landrwa kot pay parking eksetera.

Nou ava gete lekel ki pe fer sa.

Wi.

E mon anvoy en mesaz ki zot arete.

Akoz nou pou pran aksyon serye avek zot.


Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Thank you.

Mersi tou dimoun.

Nou’n termin la avek sesyon kestyon.

Mon a remersye Minis e son delegasyon pou zot partisipasyon.

E mon ava swet zot bonn kontinyasyon.

Mon a envit zot pou pran zot depar.

Nou ava gard Lasanble en pti moman ankor silvouple.

(MINISTER FONSEKA AND HIS WERE DELEGATION EXCUSED FROM THE HOUSE) MR SPEAKER Bon se zis pou rektifye en pti detay ki nou’n manke.

Ki nou ti'n devret met lo Order Paper pou fer.


E ki nou'n, in slip nou.

E sa i dan prezantasyon dokiman.

E Madanm Clerk i a rektifye sa avan nou terminen.

MADAM CLERK Mersi Mr Speaker.

Papye i lo Special Audit Report by the office of the Auditor General on Financial Assistance for the job Retention (FA4JR).

MR SPEAKER 127 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 Ou le repete Madanm Clerk.

Mon krwar zot pa'n tande.

MADAM CLERK Mon ava repete Mr Speaker.


Special Audit Report by the office of the Auditor General on Financial Assistance for the job (FA4JR).

Mersi Mr Retention Speaker.

MR SPEAKER Mersi.

Sa bann rapor in ganny sirkile lo zot sa.

Onorab Pillay i annan en pwen an relasyon avek sa?

HON SEBASTIEN PILLAY Wi Mr Speaker.

Sa ki Madanm Clerk pe dir Rapor FA4JR ki Oditer Zeneral in finalman, in soumet.

E ki bann Manm in sipoze resevwar en kopi dan zot email.
Apre bann Manm FPAC pou ganny en hardcopy ki nou pou annan diskisyon lo la avek FPAC regarding sa rapor.

Vi ki mon annan micro Mr Speaker, ou ava permet mwan zis swet tou Seselwa en bonn fet Lendepandans.

E an vi ki mon reprezant son parti precursor sa parti i enn ki'n lager.

ki'n I enn sa parti ki'n lager pou Lendepandans Sesel.

(Laughter, Interruption) HON SEBASTIEN PILLAY Mon ti ava kontan swet tou militan United Seychelles en bonn fet Lendepandans.

E tou Seselwa fet en Mersi Mr Lendepandans.


Speaker.

bonn (APPLAUSE) MR SPEAKER Annou fer sa en moman linite plito ki divizyon.

Bon mon apresye ou santiman ki ou’n eksprimen Onorab.

Petet mon ava zis donn lot kote menm posibilite.

Onorab Chief Whip ou a pran laparol.

HON SANDY ARISSOL Mr Speaker mon ti ava kontan remersye ou pou sa pti moman.

Pou nou osi lo nou kote e avek tou Lepep Seselwa, pou nou swet tou dimoun en bonn fet Lendepandans.
E parey in ganny dir apre Lendepandans, i annan - Apre bann egzile ki'n arive in annan la demokrasi dan nou pei.

E ozordi nou fyer pou dir apre tou sa lannen in annan en sanzman dan Gouvernman.

E alor lo non tou bann dimoun - lo non tou bann dimoun, nou ti ava kontan swet tou dimoun, enkli nou bann koleg lot kote latab, bonn fet Lendepandans 128 Verbatim Report NAS Sitting Tuesday 28th June, 2022 e bon lazournen demen.

Mersi bokou.
Mersi bokou.

(APPLAUSE) MR SPEAKER Bon mon a zis azout mon prop felisitasyon pou tou Seselwa pou lafet Lendepandans.

E mon swet zot en bon lafet.

E mon pli gran swe se ki i vin en letap kot Seselwa i mars pli pre ver linite dan nou Nasyon.

Mersi.

Mon swet tou Manm e tou Seselwa bonn fet.

(APPLAUSE) MR SPEAKER Bon nou ava adjourn apre sa e nou ava repran travay Lasanble Mardi prosen 9er.

Adjourn.

(ADJOURNMENT) 129