Source document: https://docs-lawep.s3.us-east-2.amazonaws.com/1698752646610.pdf (Malaysia)
MESYUARAT KETIGA PARLIMEN KELIMA BELAS (2023) LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA (PAC) LAPORAN KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA DR.6 TAHUN 2023 AHLI-AHLI JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA (PAC) PARLIMEN PENGGAL KE 15 1.
YB Datuk Wira Mas Ermieyati Samsudin [Masjid Tanah] -Pengerusi -Naib Pengerusi -Setiausaha PAC / Setiausaha Dewan Rakyat 2.

YB Puan Wong Shu Qi [Kluang] 3.

YB Tuan Syahredzan Johan [Bangi] 4.

YB Puan Vivian Wong Shir Yee [Sandakan] 5.

YB Datuk Seri Dr. Noraini Ahmad [Parit Sulong] 6.

YB Dato' Mohd Isam Mohd Isa [Tampin] 7.

YB Tuan Sim Tze Tzin [Bayan Baru] 8.

YB Tuan Ts.

Zahir Hassan [Wangsa Maju] 9.

YB Dr. Richard Rapu @ Aman Anak Begri [Betong] 10.

YB Tuan Haji Azli Yusof [Shah Alam] 11.


YB Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman Ku Ismail [Kubang Pasu] 12.

YB Tuan Ahmad Tarmizi Sulaiman [Sik] 13.

YB Datuk Ali Anak Biju [Saratok] 14.

YB Dr. Hajah Halimah Ali [Kapar] 15.

YBrs.

Dr. Nizam Mydin bin Bacha Mydin WAKIL TETAP KERAJAAN DALAM PAC (EX-OFFICIO PAC PARLIMEN) 1.

Jabatan Peguam Negara (AGC) 2.

Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA) 3.

Kementerian Kewangan Malaysia (MOF) 4.

Jabatan Audit Negara (JAN) 5.

Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM) 6.


Kementerian Ekonomi 7.

Jabatan Akauntan Negara Malaysia (JANM) KANDUNGAN PERKARA INFOGRAFIK 1.

PENDAHULUAN 2.

OBJEKTIF PROSIDING 3.

SKOP DAN METODOLOGI 4.

PROSIDING DAN LAWATAN KERJA PAC 4.1 Lawatan Kerja KD Maharaja Lela 4.2 Prosiding Kemajuan Pembinaan LCS 5.
PERKEMBANGAN KEMAJUAN PEMBINAAN PROJEK LCS BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 5.1 Pelan Mobilisasi LCS 5.2 Status Kemajuan Kerja 5.2.1 5.2.2 Pembinaan Kapal LCS Isu Detailed Design LCS 5.3 Kemajuan Pembinaan Kapal Dan Kedudukan Stok LCS Berdasarkan Pemerhatian Ketika Lawatan Kerja 6.
KEPUTUSAN JEMAAH MENTERI BERHUBUNG PEMBINAAN LCS 6.1 Pemindahan Milik BNS Oleh MOF Melalui SPV 6.2 Pengurangan Perolehan Kapal Dari Enam Kepada Lima 6.3 Variation Order (VO) LCS 6.4 Project Monitoring Committee (PMC) LCS 6.5 Pelanjutan Tempoh Kontrak Kepada 83 Bulan 7.

8.

KOS PEMBINAAN LCS SUPPLEMENTAL AGREEMENT (SA) 8.1 Supplemental Agreement Enam (SA 6) 8.1.1 Peningkatan Kos Muka surat i.
2 3 4 5 5 7 7 7 12 12 15 16 17 19 24 25 28 28 31 31 33 34 PERKARA Muka surat 8.1.2 Pelanjutan Tempoh Kontrak 8.1.3 Liquidated Ascertained Damages (LAD) 8.1.4 Kaedah Pembayaran 8.2 Ulasan AGC Mengenai SA 6 9.

RUMUSAN PAC PARLIMEN 10.
SYOR PAC PARLIMEN GAMBAR PROSIDING GLOSARI AGENDA MESYUARAT LAPORAN PROSIDING (HANSARD) 37 38 39 40 42 43 - - - - LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA (PAC) PARLIMEN LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 1.
PENDAHULUAN Tranformasi dan Permodenan Armada TLDM telah melaksanakan inisiatif Program Transformasi TLDM 15 ke 5 sejajar dengan keutamaan keperluan keupayaan yang digariskan dalam Kertas Putih Pertahanan.

Program pembangunan keupayaan ini secara ringkasnya adalah bagi meningkatkan keupayaan tempur maritim dan keupayaan daya tahan operasi maritim bagi mendokong kedaulatan dan keselamatan perairan negara serta memperkukuhkan identiti negara sebagai negara maritim.
Secara dasarnya, Program Transformasi TLDM 15 ke 5 adalah pelan jangka panjang untuk menangani isu keusangan dalam Armada TLDM secara berperingkat, dalam rangka menyediakan sebuah angkatan laut yang siaga dan kredibel.

Pembinaan kapal LCS adalah antara aset utama MINDEF dalam usaha pemodenan armada kapal perang TLDM di bawah Program Transformasi TLDM 15 ke 5 di mana LCS merupakan salah satu kelas menjadi tonggak utama kapal perang TLDM.
Untuk tujuan itu, Kerajaaan memperuntukkan sejumlah RM9.128 bilion bagi pembinaan 6 LCS secara rundingan terus kepada BNS dengan tempoh kontrak 10 tahun bermula 3 Oktober 2013 sehingga 2 Oktober 2023.

Bagaimanapun sehingga tahun 2022 tiada satu LCS dapat disiapkan.
Berikutan itu, Jawatankuasa Kira-Kira Wang Negara (PAC) Parlimen ke-14 memulakan prosiding pada 18 November 2020 dan telah membentangkan Laporan PAC Parlimen (DR. 13/2022) berhubung Perolehan Kapal Peronda Generasi Kedua – Littoral Combat Ship (LCS) Bagi Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM) di bawah Kementerian Pertahanan Malaysia (MINDEF), pada 4 Ogos 2022.
Pada Mei 2023, Perdana Menteri memaklumkan bahawa kerajaan membuat keputusan meneruskan projek pembinaan LCS dengan mengambil alih kontraktor pembina BNS memandangkan sejumlah RM6.083 bilion telah dibelanjakan.
2 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 Dalam memastikan projek pembinaan LCS mengikut perancangan dan peruntukan kewangan yang ditetapkan Kerajaan, PAC Parlimen ke-15 memulakan prosiding berhubung kemajuan pembinaan LCS pada 10 Jun 2023.

2.
2.

OBJEKTIF PROSIDING Berikutan syor ketujuh PAC Parlimen ke-14 yang menetapkan MINDEF membentangkan laporan kemajuan projek LCS setiap tiga (3) bulan kepada PAC sehingga projek LCS disempurnakan, PAC Parlimen ke-15 telah memulakan prosiding mengenai Kemajuan Projek Pembangunan Kapal Peronda Generasi Kedua - Littoral Combatant Ship (LCS) Tentera Laut Diraja Malaysia di bawah MINDEF.
PAC Parlimen ke-15 bersetuju dengan syor ketujuh PAC Parlimen ke-14 yang menetapkan MINDEF membentangkan laporan kemajuan projek LCS setiap tiga (3) bulan kepada PAC sehingga projek LCS disempurnakan.
Berikutan itu, PAC Parlimen ke-15 memilih untuk mengadakan prosiding bagi fasa pembinaan LCS bermula Oktober 2022 hingga Mei 2023 melalui punca kuasa dan mandat yang diberikan kepada PAC Parlimen seperti berikut: i. Peraturan Mesyuarat (PM) 77(1)(d) Peraturan-peraturan Majlis Mesyuarat Dewan Rakyat (PPMDR); ii.

PM 83(2) PPMDR; iii.

Arahan Perbendaharaan 301 (Pindaan) 2023; dan iv.

Seksyen III Perkara 11 (b) Pekeliling Am No.

2 (1982).
2 (1982).

Ini bertujuan untuk mengkaji dan meneliti perkembangan kemajuan baharu bagi projek LCS dilaksanakan dengan cekap dan berkesan mengikut garis panduan serta prosedur 3 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 perolehan yang ditetapkan kerajaan.
Pada masa sama, LCS perlu disiapkan dan diserahkan kepada TLDM mengikut tempoh masa yang telah ditetapkan seperti dalam perjanjian antara kontraktor pembina dan MINDEF.

3.

SKOP DAN METODOLOGI 3.1.

Perbincangan telah dibuat melalui pendekatan berikut: a. memanggil pihak yang berkepentingan dan terlibat dalam kemajuan pembangunan LCS iaitu: i. Ketua Setiausaha (KSU) MINDEF; ii.

Ketua Pengarah Pasukan Projek LCS TLDM; dan iii.

Boustead Naval Shipyard Sdn.

Bhd.


(BNS) (Kontraktor Pembina LCS); b. menjemput ex-officio PAC daripada agensi Kerajaan Persekutuan seperti Jabatan Peguam Negara (AGC), Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA), Kementerian Kewangan Malaysia (MOF), Jabatan Audit Negara (JAN), Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM), Kementerian Ekonomi (KE) dan Jabatan Akauntan Negara (JANM) untuk menghadiri prosiding PAC Parlimen berhubung isu ini.

3.2.
3.2.

PAC turut merujuk kepada dokumen-dokumen berikut: i. Slaid pembentangan MINDEF pada 10 Jun 2023; dan ii.

Surat dokumen dan maklumat tambahan MINDEF rujukan KP/PERO/2A/04- 0002/RT022/DE Jilid.

(22) bertarikh 19 Jun 2023.

4 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 4.
PROSIDING DAN LAWATAN KERJA PAC PAC Parlimen ke-15 telah mengadakan satu sesi lawatan kerja ke Kapal LCS 1 (KD Maharaja Lela) di limbungan kapal BNS dan prosiding di pejabat BNS, Lumut, Perak, pada 10 Jun 2023 (Sabtu).

4.1.

Lawatan Kerja KD Maharaja Lela PAC dengan kerjasama MINDEF telah mengaturkan satu (1) sesi lawatan kerja ke limbungan kapal BNS untuk melihat kemajuan kerja-kerja pembinaan LCS serta simpanan stok peralatan dan kelengkapan LCS.
Lawatan ini telah disertai oleh: AGENSI NAMA PAC AGC JPA MOF JAN i. YB.

Datuk Wira Mas Ermieyati binti Samsudin - (Pengerusi) ii.

YB.

Puan Wong Shu Qi - (Naib Pengerusi) iii.

YB.

Tuan Syahredzan bin Johan iv.

YB.

Tuan Ts.

Zahir bin Hassan v. YB.

Tuan Haji Azli bin Yusof vi.

YB.

Dato’ Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail vii.

YB.

Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman viii.

YB.

Datuk Ali Anak Biju ix.

YB.

Dr. Hajah Halimah binti Ali Ex-Officio i. Puan Maslinda binti Mohd Ainal ii.

En.
En.

Zawawi bin Ghazali i. Datuk Azhar bin Ahmad ii.

En.

Ahmad Azhan bin Mohd Noh i.

En.

Zainudin bin Suleiman ii.

Puan Nadeema binti Kamaruddin iii.

En.

Nurul Allbiirr bin Nordin i. Datuk Nor Salwani binti Muhammad ii.

Puan Norliza binti Md Nuruddin iii.

En.

Mohamad Hisham bin Abdul Hamid iv.

En.


Khairul Azrin bin Mod Rifat 5 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 AGENSI SPRM KE NAMA i.

En.

Muhammad Afnan bin Abdullah ii.

En.

Syed Nasrun bin Syed Mohammad Nordin iii.

En.

Awang Samsul Baharam bin Bungso i.

En.


Zul Hadi bin Ahmad ii.

En.

Jeffery bin Yahya JANM En.

Mohd Sabree bin Yaakub MINDEF i. Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad ii.

En.

Mohammad Abiddin bin Abd Rahman iii.

En.

Amiruddin bin Ahmad Kamal iv.

En.

Muhamad Anwar bin Zamree v. En.

Syahizwan bin Osman BNS Kepten (B) Ir.

Azhar bin Jumaat Pasukan Projek LCS / TLDM i. Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph ii.


LT. Marina binti Muhamad Ali Parlimen i. Datuk Nor Yahati binti Awang ii.

En.

Mohamad Tarmizi bin Ahmad iii.

En.

Ahmad Johan bin Mohd Affandi iv.

Puan Aidahanie binti Baharuddin v. Puan Siti Noor Akmar binti Zulkafli vi.

En.

Muhammad Zydil Iman bin Zulkefli vii.

En.

Amirul Ashyraaf bin Zulkifle viii.

En.

Radzli bin Adnan ix.

En.

Mohamad Shahriezal bin Awang Hak x.

En.

Mohamad Muzzamil bin Khairul Anuar xi.

Puan Fatin ‘Izzati binti Mohd Radzi xii.


Puan Nor Kamsiah binti Asmad xiii.

Puan Noorfazilah binti Talib xiv.

Puan Siti Norlina Binti Ahmad xv.

En.

Muhammad Akmal bin Md Yusoff xvi.

En.

Mohd Aizuddin bin Pahrol Laili xvii.

En.

Mohd Khairul Adnan bin Khalip xviii.

En.

Muhammad Helmi Aidil bin Zainuddin xix.

En.

Muhammad Nur Arjunna Putra bin Zulkairnain xx.

En.

Afifi bin Ali Badram xxi.

En.


Ahmad Aiman bin Rosli 6 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 4.2.
Prosiding Kemajuan Pembinaan LCS Selepas lawatan kerja ke KD Maharaja Lela, prosiding PAC bermula pada jam 2.30 petang dengan memanggil saksi-saksi seperti berikut: i. Kementerian Pertahanan Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [Timbalan Ketua Setiausaha (TKSU) Pembangunan] ii.

Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT) Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman (Ketua Eksekutif) iii.

Syarikat Boustead Naval Shipyard Sdn.

Bhd.

Kepten (B) Ir.


Azhar bin Jumaat [Ketua Pegawai Eksekutif (KPE)] Prosiding telah ditangguhkan pada jam 5.55 petang.

5.

PERKEMBANGAN KEMAJUAN PEMBINAAN PROJEK LCS BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 5.1.
Pelan Mobilisasi LCS STATUS PENCAPAIAN PELAN MOBILISASI Sumber: Slaid pembentangan MINDEF pada 10 Jun 2023 7 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 i. Penjelasan TKSU (Pembangunan) MINDEF Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [TKSU (Pembangunan) MINDEF] memaklumkan bahawa perjanjian mobilisasi adalah merujuk kepada SA 5 yang ditandatangani pada tahun 2022 bagi tempoh enam (6) bulan.
Perjanjian Mobilisasi menetapkan kepada BNS untuk melaksanakan beberapa obligasi bagi kerajaan menentu sahkan bahawa BNS bersedia dan projek ini boleh diteruskan.

Hasil daripada perjanjian ini, BNS telah pun selesai melaksanakan rundingan bersama dengan 145 pembekal yang masih aktif dan masih mempunyai kontrak bersama BNS serta 42 Original Equipment Manufacturer (OEM).

Secara dasarnya, kesemua pembekal OEM ini bersetuju untuk meneruskan projek bersama BNS bagi pelaksanaan kapal LCS ini.
Selain itu, rundingan bersama sembilan (9) buah bank yang terlibat telah memberi persetujuan bahawa satu perjanjian penstrukturan (financial restructuring) akan dibuat setelah kontrak tambahan ditandatangani.

Kini BNS sedang berunding dengan pihak bank berkaitan penstrukturan semula pinjaman.

Bagaimanapun MINDEF telah mencadangkan supaya penstrukturan semula pinjaman dibuat setelah BNS diambil alih sepenuhnya oleh Syarikat Tujuan Khas [Special Purpose Vehicle (SPV)] di bawah Kementerian Kewangan.
“Puan Wong Shu Qi [Naib Pengerusi PAC]: Jadi boleh saya tanya kalau wakil Kementerian Kewangan ada, bagaimana perundingan antara Ocean Sunshine Berhad ini dengan sembilan buah bank-bank yang ada berkaitan dengan BNS ini?

Sudah start kah proses kah belum?
8 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [Timbalan Ketua Setiausaha (Pembangunan), Kementerian Pertahanan]: Boleh saya tolong jawab bagi pihak kah sebelum... Puan Wong Shu Qi [Naib Pengerusi PAC]: Ya, boleh.
Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [Timbalan Ketua Setiausaha (Pembangunan), Kementerian Pertahanan]: Untuk rundingan, Kementerian Kewangan bersama dengan sembilan buah bank belum lagi bermula sebab untuk rundingan sembilan buah bank ini perancangan adalah untuk dibuat pemindahan terlebih dahulu kepada special purpose vehicle dan barulah rundingan ataupun terma-terma ataupun penstrukturan itu akan dimulakan dengan giat.” [Muka surat 10 - 11, Laporan Prosiding Bil.
1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad turut memaklumkan bahawa penstrukturan pinjaman adalah bertujuan bagi penyesuaian aliran tunai BNS.

Pinjaman ini tidak akan diambil alih oleh MOF sebaliknya masih di bawah tanggungjawab BNS.

Rundingan penstrukturan pinjaman adalah bagi membincangkan terma, tempoh dan kadar pinjaman.
“Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [Timbalan Ketua Setiausaha (Pembangunan), Kementerian Pertahanan]: Untuk makluman Yang Berhormat berkaitan dengan bank loan ini penstrukturan pinjaman akan dibuat–– perancangan kami akan dibuat setelah BNS dipindahkan sepenuhnya kepada Kementerian Kewangan.

Itu tidak bermakna bahawa Kementerian Kewangan akan mengambil alih pinjaman tersebut, bukan.

Distrukturkan untuk disesuaikan dengan aliran tunai BNS sahaja.
Untuk makluman, sekiranya BNS ini telah pun bermula dia akan mempunyai flow stream, cashflow yang tetap.

Jadi kita akan sesuaikan flow stream cashflow tersebut bersama pinjaman yang akan kita 9 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 selaraskan nanti.
Tidak ada unsur ataupun isu bahawa pinjaman ini akan diambil alih oleh Kementerian Kewangan.

Tetap akan di bawah Boustead juga.

... Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [Timbalan Ketua Setiausaha (Pembangunan), Kementerian Pertahanan]: Cuma akan dirundingkan penstrukturannya daripada segi terma pinjaman, tempoh pinjaman dan juga mungkin kita cuba juga untuk dia punya rate.

Itu sahaja.” [Muka surat 11 - 12, Laporan Prosiding Bil.

1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] ii.


Penjelasan Ketua Eksekutif LTAT Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman [Ketua Eksekutif, Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT)] menjelaskan bahawa rundingan penstrukturan pinjaman melibatkan jumlah pinjaman syarikat bernilai RM624 juta.

Jumlah ini adalah kedudukan pinjaman BNS dengan bank setakat tahun 2022.

Obligasi pinjaman adalah dibawah BNS.

“Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail [Ahli PAC]: Berapa jumlah wang yang terlibat yang sembilan bank ini?
Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman [Ketua Eksekutif, Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT)]: Jumlah pinjaman setakat Disember 2022, ini pinjaman di peringkat syarikat RM624 juta.

Tuan Syahredzan bin Johan [Ahli PAC]: Jadi selepas ini obligasi kewangan pinjaman dan sebagainya masih dengan BNS, cuma– dan SPV ini tidak akan memohon atau mendapatkan pinjaman baharu sendiri.

BNS masih memegang obligasi tersebut?


10 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman [Ketua Eksekutif, Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT)]: Masih, ya.” [Muka surat 12, Laporan Prosiding Bil.
1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] “Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail [Ahli PAC]: ... Satu bab lagi yang sembilan bank ini pinjaman hanya RM624 juta is very little compared to the amount you required.

You require semua but RM11 over billion kan. Yang ini untuk apa ini RM624 juta ini?

Sorry kita peringkat awal ini kan. Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman [Ketua Eksekutif, Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT)]: Yang itu setakat tahun 2022 itu kedudukan pinjaman syarikat dengan bank lah.
Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail [Ahli PAC]: Kita ambil banyak itulah.

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman [Ketua Eksekutif, Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT)]: Ya.

Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail [Ahli PAC]: Dan kita akan tambah lagi kemudian bila... Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman [Ketua Eksekutif, Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT)]: Ya, macam mana?

Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail [Ahli PAC]: ...Kita tengah dok buat kapal ini pinjaman ini akan ditambah?
Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman [Ketua Eksekutif, Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT)]: Bukan.
Yang ini pinjaman di peringkat syarikat yang 11 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 bukan sahaja untuk kapal LCS tetapi juga untuk projek-projek lain yang dibuat di bawah syarikatlah.” [Muka surat 13, Laporan Prosiding Bil.

1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] 5.2.


Status Kemajuan Kerja 5.2.1.

Pembinaan Kapal LCS Sehingga Oktober 2022, status kemajuan kerja pembinaan bagi LCS1 hingga LCS6 adalah 57.01% berbanding yang dirancang sebanyak 90.11%.

Walau bagaimanapun status kemajuan pembinaan bagi LCS1 hingga LCS6 yang dibentangkan dalam Prosiding Bil.
1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023 adalah seperti berikut: Kapal LCS1 LCS2 LCS3 LCS4 LCS5 LCS6 Peratusan (%) Perolehan Peralatan Hull (Block) Pembinaan 76.00 (79/104) 72.00 (75/104) 72.00 (75/104) 65.00 (68/104) 65.00 (68/104) 65.00 (68/104) 86.70 83.30 63.30 35.00 13.30 0.00 60.74 48.09 43.75 36.49 22.00 0.00 Sumber: Slaid pembentangan MINDEF pada 10 Jun 2023 i. Penjelasan KPE BNS Kepten (B) Ir.
Azhar bin Jumaat (KPE BNS) memaklumkan bahawa lima (5) buah kapal LCS dengan pelbagai status kemajuan pembinaan telah dilaksanakan di tapak pembinaan.

Manakala pembinaan bagi kapal LCS6 12 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 masih belum bermula.
Perkara ini telah menjadi asas pertimbangan Kerajaan untuk memutuskan pembatalan terus pembinaan kapal LCS6.

“Kepten (Bersara) Ir.


Azhar bin Jumaat [Ketua Pegawai Eksekutif, BNS]: ... Sebentar tadi, pada sebelah pagi hari ini, kita semua telah berpeluang untuk melihat dengan lebih dekat status pembinaan kapal-kapal LCS di tapak pembinaanlah, di mana, saya cuba untuk berikan sedikit sebanyak pencerahan dan penerangan berhubung proses dan juga status pembinaan kapal LCS ini, di mana, kita dapat melihat lima buah kapal di dalam berbagai status kemajuan pembinaan telah dilaksanakan di tapak pembinaan.
Seperti yang digambarkan di slide semasa ini, kita boleh lihat di mana, sebahagian besar blok-blok untuk kapal satu dan kapal dua telah siap dibina dan dipasang di kapal, di mana, kita dapat lihat bentuk kapal itu hampir lengkap sebagai sebiji kapal.

Manakala, untuk kapal ketiga, ada lagi beberapa bahagian blok yang masih lagi kami belum pasang di kapal.

Menunggu fasa permulaan projek ini dilaksanakan.

Next slide, please.
Next slide, please.

Untuk kapal keempat dan kapal kelima, ianya agak kurang daripada segi bentuk keseluruhan kapal, di mana, blok-blok kapal sahaja yang telah disambung dan dicantum.

Yang Berhormat juga dapat melihat di lapangan tadi, atau di tapak pembinaan blok-blok, di mana, saya telah jelaskan konsep pembinaan LCS ini diadaptasikan oleh syarikat dalam mengguna pakai pembinaan secara menggunakan blok.

Macam LEGO punya construction method, di mana, blok-blok ini, kami bina secara berasingan.
Cuma, yang dibawa masuk ke dalam limbungan untuk proses percantuman, atau pun dipanggil, erection di tapak pembinaanlah.

Manakala, jelas di sini, kapal keenam masih lagi langsung tidak bermula dan ia tiada di tapak pembinaan.

Hal ini juga menjadi satu asas perkembangan kerajaan untuk memutuskan membatalkan terus pembinaan kapal keenam kerana pembinaannya langsung tidak bermula lagi, dan juga peralatan yang terlibat untuk kapal tersebut amat minimum.

...” [Muka surat 5 – 6, Laporan Prosiding Bil.


1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] 13 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 ii.

Penjelasan Ketua Pengarah Projek LCS, TLDM Laksamana Pertama Ir.

Ts.
Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph [Ketua Pengarah Projek Littoral Combat Ship (LCS), TLDM] menjelaskan bahawa perolehan peralatan kapal LCS melibat 104 peralatan utama.

Bagi LCS1 sejumlah 79 peralatan utama daripada 104, telah pun dibuat tempahan.

“Tuan Ts.

Zahir bin Hasan [Ahli PAC]: Perolehan peralatan, when you give the percentages.

Perolehan peralatan you got vessel nombor satu 76 peratus, vessel nombor dua, 72 peratus dan seterusnya.

Saya hendak tanya how do you evaluate the percentage?
Adakah peralatan itu delivered ataupun peralatan itu delivered, tested and commissioned, ataupun peralatan itu di— I mean what are the percentages yang dimaksudkan di sini?

Maknanya is it you procured, you issued the procurement order atau pun sudah delivered atau pun sudah tested commission atau pun apa?

... Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph [Ketua Pengarah Projek Littoral Combat Ship (LCS), Kementerian Pertahanan]: Yang Berhormat.

Laksamana Franklin ya.


Untuk menjawab soalan Yang Berhormat, sebenarnya ada banyak fasa.

The figures reflected here contoh kapal pertama 79/104.

104 adalah baseline bermaksud kita ada 104 peralatan utama.

Nilai yang digambarkan 79, 75 dan seterusnya untuk kapal empat sampai enam, figure-nya adalah 68 adalah nilai orders placed.

Orders.

Permohonan atau pun perolehan yang telah dipesan.

Kita atau pun Boustead selama ini, dibeli ikut batches because it is cheaper.

So, these are orders placed.


Akan tetapi, if you want to know exactly for each vessel ini berapa yang kita sudah terima, berapa yang telah diuji dan telah dipasang di kapal, those are different figures.

Berbeza untuk setiap satu kelima-lima kapal.


14 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 Tuan Ts.

Zahir bin Hasan [Ahli PAC]: Adakah ini membawa maksud ada 24 peratus yang belum buat order lagi?

Laksamana Pertama Ir.

Ts.


Franklin Jeyasekhar Joseph [Ketua Pengarah Projek Littoral Combat Ship (LCS), Kementerian Pertahanan]: Ya.” [Muka surat 14 - 15, Laporan Prosiding Bil.

1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] 5.2.2.

Isu Detailed Design LCS Penjelasan KPE BNS Kepten (B) Ir.

Azhar bin Jumaat (KPE BNS) memaklumkan bahawa detailed design LCS berada pada kadar 96 peratus kesiapan oleh pihak syarikat.
Walau bagaimanapun detailed design ini akan dimajukan kepada pihak penguasa reka bentuk iaitu Naval Group Perancis untuk disahkan, verifikasi dan juga diluluskan.

Status terkini berhubung detailed design, ia telah diluluskan oleh pihak penguasa reka bentuk Perancis pada tahap 84 peratus.

Ketetapan yang diberi kepada syarikat dalam Supplemental Agreement yang keenam (SA 6), detailed design perlu disiapkan sebelum Ogos 2024.

“Kepten (Bersara) Ir.


Azhar bin Jumaat [Ketua Pegawai Eksekutif, BNS]: Yang Berhormat, izinkan saya memberikan sedikit penjelasan tentang status detailed design ini.

Status detailed design ini buat masa ini berada pada peratus kesiapan oleh pihak syarikat sebanyak 96 peratus.

Akan tetapi, detailed design ini kami akan majukan kepada pihak penguasa reka bentuk iaitu Naval Group Perancis di Perancislah di mana ia perlu divalidasi, verifikasi dan juga diluluskan oleh mereka.
Untuk status terkini, detailed design kami telah diluluskan oleh pihak penguasa reka bentuk Perancis pada tahap 84 peratus ya Laksamana Franklin?
15 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 So, yang 84 peratus ini yang telah lulus tetapi yang telah kita siapkan adalah sebanyak 96 peratus.

Ketetapan yang diberi kepada kami dalam Perjanjian Tambahan Keenam ialah ia perlu disiapkan sebelum Ogos tahun depan.
Jadi, kami tidak nampak banyak isulah untuk ia disiapkan untuk balance empat peratus tersebut dalam tempoh 14 bulan mendatang inilah.” [Muka surat 17, Laporan Prosiding Bil.

1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] 5.3.

Kemajuan Pembinaan Kapal Dan Kedudukan Stok LCS Berdasarkan Pemerhatian Ketika Lawatan Kerja Berdasarkan pemerhatian, pihak PAC mendapati tiada langsung kemajuan pembinaan kapal dan kedudukan stok LCS di stor penyimpanan.

Perkara ini juga telah disahkan oleh Kepten (B) Ir.
Azhar bin Jumaat yang memaklumkan kerja- kerja pembinaan kapal ditangguhkan.

“Tuan Syahredzan bin Johan [Ahli PAC]: Di shipyard itu masih tengah diteruskan?

Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat [Ketua Pegawai Eksekutif, BNS]: Kerja di lapangan di tapak pembinaan, kita tidak teruskan lagi, Yang Berhormat.” [Muka surat 47, Laporan Prosiding Bil.
1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] 16 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 6.
KEPUTUSAN JEMAAH MENTERI BERHUBUNG PEMBINAAN LCS Sumber: Slaid pembentangan MINDEF pada 10 Jun 2023 Penjelasan TKSU MINDEF Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [TKSU (Pembangunan) MINDEF] memaklumkan bahawa keputusan Jemaah Menteri terhadap cadangan pengesyoran opsyen atau hala tuju kepada projek LCS yang dibentangkan oleh MINDEF menerusi Memorandum Jemaah Menteri (MJM) pada 19 April 2023 adalah seperti berikut: a. Pemindahan milik BNS oleh MOF melalui SPV; b.
Project Monitoring Committee (PMC) dipengerusikan bersama oleh Ketua Setiausaha Perbendaharaan (KSP) dan KSU MINDEF; c. Penyiapan 5 buah kapal LCS; d. Kelulusan Variation Order (VO) bagi sistem Surface to Surface Missile (SSM), Decoy Launching System (DLS) dan Integrated Platform Management System (IPMS); dan e. Pelanjutan tempoh kontrak kepada 83 bulan.
17 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 “Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [Timbalan Ketua Setiausaha (Pembangunan), Kementerian Pertahanan]: Okey, saya teruskan.

Saya rasa saya terus— next slide, sembilan.


Okey, ini adalah keputusan Jemaah Menteri yang berdasarkan kepada Memorandum Jemaah Menteri yang kami bentangkan pada 19 April pada tahun ini di mana pembentangan itu, kami meletakkan beberapa atau pun cadangan pengesyoran opsyen atau pun hala tuju kepada projek LCS ini.
Pertama adalah pemindahan milik Boustead Naval Shipyard ini daripada Kumpulan Boustead kepada kerajaan melalui Kementerian Kewangan iaitu dengan penubuhan satu special purpose vehicle— telah pun kita maklumkan sebentar tadi.

Ketiga adalah berkaitan dengan monitoring committees.

Akan ada satu monitoring committee iaitu PMC yang co-chaired by KSP dan Ketua Setiausaha Pertahanan.

Elemen yang kedua adalah daripada segi the way forward projek kapal itu sendiri.
Maka, projek ini akan diteruskan dengan pembinaan lima buah kapal sahaja.

Kapal keenam itu kita drop daripada penerusan projek ini, melihat kepada tidak ada apa-apa pembelian atau pun peralatan yang telah dibuat yang secara besar yang telah dibuat yang mana apabila kita buat pengesyoran atau pun melalukan cost-benefit analysis daripada opsyen yang kita ada, apabila kita drop satu buah kapal ini, ia memberikan sedikit penjimatan kepada kerajaan.
Mungkin ada persoalan apabila lawatan tadi, kenapa ada penjimatan sekiranya kita ada tambahan kos.

Tambahan kos tadi akan saya jelaskan dalam slide yang seterusnya.

Keduanya adalah kelulusan tiga perubahan kerja yang utama iaitu perubahan kerja dari segi Surface-to-Surface Missile, Decoy Launching System dan juga Integrated Platform Management System.

Tiga VO ini telah pun kita bentangkan kepada Jemaah Menteri.
Untuk makluman, VO ini telah pun kita buat pengauditan untuk pengesahan nilai dan juga dokumen sokongan.

Atas arahan MOF juga kita melaksanakan pengauditan tersebut.
18 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 Seterusnya adalah apabila kontrak ini berlangsung dengan termeterainya supplemental agreement keenam ini, kontrak ini akan dilanjutkan kepada 83 bulan.

83 bulan ini termasuk warranty period.


Sebenarnya sehingga pembinaan hand over 71 bulan sahaja tetapi the plus 12 months untuk warranty period.

Maknanya tempohnya adalah 83 bulan.

Ini adalah salient terms yang terkandung dalam SA enam berkaitan.

..” [Muka surat 24, Laporan Prosiding Bil.

1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] 6.1.

Pemindahan Milik BNS Oleh MOF Melalui SPV Pemindahan milik BNS kepada MOF melalui SPV yang dikenali sebagai Ocean Sunshine Berhad.
Syarikat ini telah ditubuhkan pada 17 Jun 2022 dan dimiliki sepenuhnya oleh Menteri Kewangan Diperbadankan (MKD).

i. Penjelasan TKSU MINDEF Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [TKSU (Pembangunan) MINDEF] memaklumkan bahawa MOF telah mensyaratkan projek bersama syarikat akan diletakkan di dalam satu SPV yang dimiliki sepenuhnya oleh MOF.

Memandangkan projek ini berpotensi untuk diteruskan, MOF telah menubuhkan satu SPV pada 17 Jun 2022.
“Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [Timbalan Ketua Setiausaha (Pembangunan), Kementerian Pertahanan]: ... Seterusnya, untuk penstrukturan korporat.

Sebagaimana syarat yang diletakkan oleh pihak daripada Kementerian Kewangan, syarikat ini BNS, projek bersama syarikat akan diletakkan di dalam satu special purpose vehicle yang dimiliki sepenuhnya oleh Kementerian Kewangan.
Apabila sekiranya projek ini terdapat potensi akan diteruskan, maka untuk MOF mereka telah pun menubuhkan satu special purpose vehicle pada 17 Jun yang lepas ...” [Muka surat 8 – 9, Laporan Prosiding Bil.
1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] 19 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 ii.
Penjelasan Ketua Eksekutif LTAT Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman [Ketua Eksekutif, Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT)] menjelaskan bahawa semasa merangka pelan pemulihan, beberapa opsyen telah diambil kira berkaitan hala tuju projek dan kontrak dengan syarikat.

a. Opsyen 1 – Batalkan projek keseluruhannya.

b. Opsyen 2 - Batalkan kontrak dengan BNS dan melantik syarikat baharu.
c. Opsyen 3 - Teruskan kontrak dengan syarikat BNS dengan mengambil kira keperluan mendesak TLDM dan keupayaan teknikal yang ada di BNS.

Setelah opsyen-opsyen tersebut diteliti dan dipertimbangkan, opsyen ketiga telah ditetapkan sebagai opsyen yang mempunyai implikasi kos yang terendah.

Opsyen ini juga dipilih setelah mengambil kira keperluan mendesak TLDM serta keupayaan teknikal dan kepakaran tenaga kerja BNS dalam melaksanakan projek ini.
Namun begitu, berdasarkan kepada kedudukan kewangan tahun 2022, BNS berhadapan dengan situasi kewangan syarikat yang meruncing di mana kerugian terkumpul berjumlah RM982 juta, pinjaman bank RM624 juta dan terdapat pembayaran tertangguh kepada pembekal yang perlu dibuat.

Oleh yang demikian, untuk melaksanakan projek ini BNS perlu melaksanakan penyusunan semula kedudukan kewangan.

Bagaimanapun BNS berhadapan dengan trust issues (isu kepercayaan) oleh pegangan saham yang sama di bawah Kumpulan Boustead.
Bagi membolehkan syarikat meneruskan projek ini dan mengatasi trust issue, dicadangkan penubuhan SPV yang dimiliki sepenuhnya oleh MKD dikenali sebagai Ocean 20 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 Sunshine Berhad untuk memudahkan penyusunan semula kedudukan kewangan syarikat yang melibatkan pinjaman dengan bank, pembayaran kepada pembekal dan sebagainya.
Kelulusan di peringkat LTAT, Boustead Holdings dan Boustead Heavy Industries Corporation sudah diperolehi dan proses untuk mendrafkan perjanjian pemindahan syarikat ini kepada MKD sedang berjalan.

Proses pemindahan dijangka akan dimuktamadkan pada Julai 2023.
“Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman [Ketua Eksekutif, Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT)]: ... Semasa kita merangka pelan pemulihan ini, kita telah mengambil kira beberapa opsyen yang terkait dengan hala tuju projek dan hala tuju kontrak ini dengan syarikat.

Opsyen yang pertama yang kita ambil kira, batalkan projek keseluruhannya.

Opsyen yang kedua, batalkan kontrak ini dengan BNS dan kurniakan kepada syarikat baharu.

Opsyen yang ketiga, teruskan kontrak ini dengan syarikat sedia ada.
Dalam penilaian kita, penilaian kewangan, kos dan sebagainya, opsyen ketiga iaitu meneruskan dengan syarikat BNS dengan mengambil kira keperluan mendesak TLDM dan keupayaan teknikal yang ada di BNS.

The third option is the least cost option.

Akan tetapi dalam masa yang sama, kita berhadapan dengan situasi kewangan syarikat yang meruncing.
Kalau berdasarkan kepada kedudukan kewangan tahun 2022, kita berhadapan dengan accumulated losses RM982 juta, pinjaman bank RM624 juta dan ada pembayaran kepada supplier yang perlu dibuat.

Jadi untuk kita laksanakan projek ini, kita perlu juga melaksanakan penyusunan semula kedudukan kewangan ini tetapi dalam masa yang sama, syarikat juga berhadapan dengan trust issue.

Isu kepercayaan disebabkan oleh pegangan saham yang sama di bawah Kumpulan Boustead.
Jadi dalam cadangan sebelum ini untuk membolehkan syarikat meneruskan projek ini dan membolehkan kita mengatasi trust issue untuk membolehkan syarikat menjalankan penyusunan semula kedudukan kewangan, jadi kita cadangkan penubuhan SPV untuk memudahkan penyusunan 21 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 semula kedudukan kewangan syarikat yang melibatkan pinjaman dengan bank, pembayaran kepada supplier dan sebagainya.
Jadi, SPV ini adalah satu kaedah yang kita cadangkan bagi mempermudahkan atau facilitate the restructuring process, proses menstrukturkan semula kedudukan kewangan syarikat.

Dalam masa yang sama, untuk mengatasi trust issue yang saya sebutkan tadi, SPV ini perlu diletakkan di bawah pemegang saham yang baharu.

Seperti mana yang disebutkan oleh Datuk Shah tadi, syarikat ini akan dipindahkan kepada sebuah SPV yang dimiliki sepenuhnya oleh Menteri Kewangan (Diperbadankan).
Jadi, with this transfer process dengan pemilikan baharu syarikat, ia akan memudahkan penyusunan semula kedudukan kewangan mengatasi sebarang trust issue yang menjadi penghalang kepada penyusunan semula syarikat ini.

Proses transfer ini sedang berjalan sekarang ini.


Semua kelulusan di peringkat lembaga pengarah, di peringkat pemegang saham, di LTAT, di Boustead Holdings dan juga di Boustead Heavy Industries Corporation, semua sudah kita dapat kelulusan dan sekarang ini kita sudah mulakan proses untuk mendrafkan perjanjian pemindahan syarikat ini kepada Menteri Kewangan (Diperbadankan).

Itu sahaja Datuk Shah.

Terima kasih.

... Tuan Haji Azli bin Yusof [Ahli PAC]: Just untuk tadi, sebentar.
Kalau ikut slaid tersebut, Kementerian Kewangan telah menubuhkan SPV 17 Jun 2022.

Telah ya, setelah.

Maknanya telah disetujui dah tubuh.

Cuma tadi Datuk sebut dalam proses untuk hendak memindahkan ya.

Apa nama SPV itu?

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman [Ketua Eksekutif, Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT)]: Ocean Sunshine Sdn.

Bhd.
Bhd.

... 22 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman [Ketua Eksekutif, Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT)]: Ocean Sunshine Berhad, maaf.

Ocean Sunshine Berhad.


Tuan Haji Azli bin Yusof [Ahli PAC]: So, yang ini detil dia boleh dibekalkan kemudian lah daripada segi pemegangan saham kah apa semua ya.

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman [Ketua Eksekutif, Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT)]: Akan tetapi pemegangan saham SPV Ocean Sunshine Berhad ini adalah 100 peratus Menteri Kewangan (Diperbadankan).
Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [Timbalan Ketua Setiausaha (Pembangunan), Kementerian Pertahanan]: Ocean Sunshine Berhad ini is a shell company.

Dia a special purpose company dan tidak ada apa-apa aktiviti di dalamnya.” [Muka surat 9 - 10, Laporan Prosiding Bil.

1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] Selain itu, Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman [Ketua Eksekutif, Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT)] turut menjelaskan bahawa tiada implikasi kewangan kepada LTAT apabila BNS dipindah milik kepada SPV.
Penubuhan SPV adalah bertujuan untuk melindungi kepentingan Kerajaan.

“Puan Wong Shu Qi [Naib Pengerusi PAC]: Boleh, boleh.

Mungkin sebelum kita masuk ke soalan lain, boleh tidak saya fokus terlebih dahulu pada SPV itu, dan juga impact penubuhan SPV baharu dan juga pindah milik BNS ini kepada LTAT?

Apa impact yang akan– kepada LTAT, setelah BNS ini dipindah milik?

Datuk Wira Mas Ermieyati binti Samsudin [Pengerusi PAC]: Ya, saya pun hendak tambah on that questions.
Is that, kalau, if anything happens to this project, adakah ia akan memberi impact kepada ahli LTAT?

Yang itu yang paling utama, sekiranya– will it jeopardise ahli LTAT?
23 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman [Ketua Eksekutif, Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT)]: Impact kepada LTAT ini, kalau katakan projek ini terus kekal di bawah kumpulan Boustead, dan gagal dilaksanakan, of course, kita akan ada impact kepada syarikat Boustead dan akhirnya, kepada LTAT.
Akan tetapi, apabila syarikat ini dipindahkan kepada SPV di bawah Kementerian Kewangan Malaysia, tidak ada impact kewangan sebab kita sudah provide, atau kita sudah buat rosot nilai ke atas apa-apa kerugian yang berlaku sebelum ini.

So, rosot nilai itu kita sudah buat sebelum ini.

Jadi, dengan pemindahan ini, tidak akan ada implikasi kewangan lagi kepada LTAT.
Apabila dipindahkan kepada SPV ini, dan seperti mana struktur yang melibatkan penubuhan SPV ini ialah, ia bertujuan untuk ring-fenced pemegang saham yang ataslah.

Dalam konteks ini, Kementerian Kewangan Malaysia.

Jadi, sebab itu, kita mencadangkan struktur yang melibatkan SPV as a ring-fencing mechanism.
Mekanisme untuk kita memastikan supaya apa-apa liabiliti atau implikasi kewangan yang negatif, yang berlaku di peringkat syarikat, tidak akan memberi apa- apa implikasi kepada pemegang saham, iaitu Menteri Kewangan (Diperbadankan).

So, itu tujuan SPV.” [Muka surat 22, Laporan Prosiding Bil.

1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] 6.2.


Pengurangan Perolehan Kapal Dari Enam Kepada Lima Berdasarkan kepada Memorandum Jemaah Menteri (MJM) yang dibentangkan oleh MINDEF pada 19 April 2023, Jemaah Menteri memutuskan supaya pengurangan perolehan kapal LCS dari enam (6) kepada lima (5) kapal sahaja.

Penjelasan Ketua Pegawai Eksekutif BNS Kepten (B) Ir.
Azhar bin Jumaat [Ketua Pegawai Eksekutif (KPE) BNS] memaklumkan bahawa asas pertimbangan pengurangan perolehan kapal LCS 24 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 dari enam (6) ke lima (5) buah kapal oleh Kerajaan adalah berdasarkan kepada pembinaan kapal LCS6 yang masih belum bermula.
“Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat [Ketua Pegawai Eksekutif, BNS]: ... Manakala, jelas di sini, kapal keenam masih lagi langsung tidak bermula dan ia tiada di tapak pembinaan.

Hal ini juga menjadi satu asas perkembangan kerajaan untuk memutuskan membatalkan terus pembinaan kapal keenam kerana pembinaannya langsung tidak bermula lagi, dan juga peralatan yang terlibat untuk kapal tersebut amat minimum.

...” [Muka surat 5 – 6, Laporan Prosiding Bil.

1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] 6.3.


Variation Order (VO) LCS Kelulusan VO bagi sistem SSM, DLS dan IPMS telah pun diluluskan dalam SA 6.
Justifikasi Pertukaran Peralatan Dan Extension Of Time Sumber: Slaid pembentangan MINDEF pada 10 Jun 2023 25 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 Penjelasan Ketua Pengarah Projek LCS, TLDM Laksamana Pertama Ir.

Ts.
Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph [Ketua Pengarah Projek Littoral Combat Ship (LCS), TLDM] menjelaskan bahawa VO dimohon oleh pihak user atau TLDM secara khususnya melibatkan tiga perkara utama iaitu sistem SSM, DLS dan IPMS.

Manakala VO bagi Variation of Implementation Schedule (VIS) adalah merupakan kos berkaitan dengan lanjutan tempoh masa (extension of time), lanjutan tempoh jaminan (extension of warranty) dan lanjutan tempoh penghantaran peralatan (extension of delivery of equipment).
Kesemua VO ini telah diluluskan di dalam SA 6.

“Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph [Ketua Pengarah Projek Littoral Combat Ship (LCS), Kementerian Pertahanan]: Saya teruskan dengan slide ke-10.

Variation order yang saya sebut tadi yang dimohon oleh pihak user kerajaan atau pun TLDM secara khususnya melibatkan tiga perkara utama.

Surface-to-Surface Missile iaitu pertukaran daripada model jenama yang dibekalkan oleh Firma MBDA kepada Kongsberg.

Kenapa?
Kenapa?

Ia lebih kecil dan lebih mudah dipasang di kapal.

Penukaran kedua adalah sistem Integrated Platform Management Systems (IPMS).

Pada asal kontrak tahun 2013, jenama ataupun model yang tersenarai adalah jenama MTU dan over the years disebabkan TLDM mahukan commonality— untuk makluman Ahli-ahli Parlimen, kapal yang dibina oleh Boustead yang kita sebut kelas Kedah hari itu yang sudah ada enam buah kapal, kesemuanya menggunakan sistem IPMS jenama L3.

So, dia ada commonality lah, ada keseragaman.


So, that is one of the reasons why Navy mahukan keseragaman tersebutlah.

Moving on to the third system Decoy Launching System daripada pengeluaran Super Barricade, Wallop punya sistem kepada Lacroix.

Kenapa isu ini berlaku?

Kita dapati firma Wallop Defence yang mengeluarkan jenama Super Barricade telah pun tutup kedai.
So, we have 26 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 no choice, but we have to choose alternative supplier untuk Decoy Launching System ini.
Variation yang terakhir which is a consequence of doing all this dengan kelewatan projek hampir tiga tahun, kita juga ada penambahan masa yang perlu ditanggung, penambahan waranti yang perlu kita tanggung dan juga penglibatan kita dengan design authority.

So, extension keempat itu kita namakan sebagai variation of implementation schedule lah.

So, these are the variation orders that have been already approved under the SA6 as per mentioned by Datuk Shahrazat.” [Muka surat 25 - 26, Laporan Prosiding Bil.
1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] “Datuk Wira Mas Ermieyati binti Samsudin [Pengerusi PAC]: Okey saya hendak tanya pada Laksamana Franklin.

Tadi Laksamana bagi tahu ada empat justifikasi pertukaran peralatan dan extension of time, SSM, lepas itu IPMS, DLS dan BIS.

That is keperluan yang diperlukan oleh Navy betul?

Memang ini yang user perlukan.

Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph [Ketua Pengarah Projek Littoral Combat Ship (LCS), Kementerian Pertahanan]: Betul Tuan Pengerusi.
If you look at this table tiga daripadanya khusus adalah peralatan.

SSM, IPMS, DLS adalah peralatan dan inilah peralatan yang Navy kata hendak perlukan for those reasons indicated there untuk kegunaan TLDM.

Whereas the last point, VIS ini ialah a mixture of many things.

Ia adalah extension of time, extension of warranty dan extension of delivery of equipment.

Disebabkan kita sudah tertangguh ini, so all of those extensions contribute to this VIS.” [Muka surat 28 - 29, Laporan Prosiding Bil.
1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] 27 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 6.4.
Project Monitoring Committee (PMC) LCS Penjelasan TKSU MINDEF Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [TKSU (Pembangunan) MINDEF] menjelaskan bahawa PMC akan dipengerusikan secara bersama oleh KSP dan KSU MINDEF.

Selain itu, pasukan Projek LCS akan memantau projek ini secara harian (on daily basis) dan pelaporan secara berkala akan dikemukakan kepada Jemaah Menteri dan PAC Parlimen.
“Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [Timbalan Ketua Setiausaha (Pembangunan), Kementerian Pertahanan]: Project Monitoring Committee akan dibuat secara bersama oleh Ketua Setiausaha Perbendaharaan dan juga Ketua Setiausaha Kementerian Pertahanan Malaysia secara bersama, Project Monitoring Committee (PMC).

Selain daripada itu, kita ada pasukan projek, outfit kita di sini untuk memantau on daily basis.

Juga, selain daripada itu, pemantauan juga dibuat melalui pelaporan berkala tadilah.
Setiap bulan kepada Jemaah Menteri, dan setiap bulan kepada PAC...” [Muka surat 20, Laporan Prosiding Bil.

1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] 6.5.
Pelanjutan Tempoh Kontrak Kepada 83 Bulan i. Penjelasan TKSU MINDEF Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [TKSU (Pembangunan) MINDEF] juga turut menjelaskan bahawa garis masa berdasarkan pelan pemulihan yang terkini telah pun dimuktamadkan dalam SA 6 dengan mengambil kira elemen-elemen daripada segi teknikal dan sebagainya serta penyiapan lima (5) buah kapal sahaja seperti berikut: 28 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 Legend: Siap (Downslip) Harbour Acceptance Test (HAT) Sea Acceptance Test (SAT) Physical Hand Over Sumber: Slaid pembentangan MINDEF pada 10 Jun 2023 “Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [Timbalan Ketua Setiausaha (Pembangunan), Kementerian Pertahanan]: ... Sebagaimana yang dipohon oleh Yang Berhormat tadi, ini adalah garis masa berdasarkan pelan pemulihan yang terkini yang telah pun kita muktamadkan dalam SA6.
Garis masa ini telah pun mengambil kira elemen-elemen daripada segi teknikal dan sebagainya.

Ia mengambil kira penyiapan lima buah kapal sahaja.

Untuk rekod, kapal yang pertama iaitu yang first vessel yang akan siap ataupun down slip daripada Mei dan akan memulakan harbour acceptance test pada November dan seterusnya untuk sea acceptance test pada Oktober dan pentauliahan yang dijangka ditetapkan dalam agreement adalah pada Ogos 2026.
Untuk makluman sehingga kapal satu siap interval antara kapal kedua, ketiga, keempat dan kelima adalah selama lapan bulan.

29 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 Untuk kapal yang pertama ini ia adalah menjadi penanda aras kepada kapal kedua, ketiga dan keempat.
Sebarang perubahan ataupun isu yang akan kita dapat dalam kapal pertama ini akan menjadikan penanda aras bagi dua, tiga, empat dan dua, tiga, empat ini tidak akan ada masalah sebab yang pertama akan menjadi the first vessel yang akan kita siapkan.

Crucial-nya di situ.

Jadi insya-Allah pada November harbour acceptance test akan bermula.

Maksudnya ia memerlukan lebih kurang 14 bulan daripada T0, teknikal bermula dan plus another 22 months untuk semua testing yang terlibat.
Ini adalah daripada segi tarikh-tarikh yang telah kami letakkan sebagai salah satu terma-terma utama dalam SA6.” [Muka surat 26 - 27, Laporan Prosiding Bil.

1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] ii.

Surat MINDEF rujukan KP/PERO/2A/04-0002/RT022/DE Jilid.

(22) bertarikh 19 Jun 2023 Berdasarkan surat maklumat tambahan MINDEF rujukan KP/PERO/2A/04- 0002/RT022/DE Jilid.

(22) bertarikh 19 Jun 2023 memaklumkan bahawa pelanjutan masa selama 83 bulan termasuk 12 bulan jaminan (warranty) telah dinyatakan dalam SA 6.
Kapal LCS1 akan siap pembinaannya pada 2024 sebelum diserahkan kepada TLDM pada tahun 2026 setelah melalui Harbour Acceptance Test (HAT) dan Sea Acceptance Test (SAT).

KAPAL PERJANJIAN ASAL PERJANJIAN TAMBAHAN (SA 6) LCS 1 LCS 2 LCS 3 LCS4 LCS 5 April 2019 Februari 2020 Ogos 2026 April 2027 Disember 2020 Disember 2027 Oktober 2021 Ogos 2022 Ogos 2028 April 2029 Sumber: Surat rujukan KP/PERO/2A/04-0002/RT022/DE Jilid.
(22) bertarikh 19 Jun 2023 30 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 7.

KOS PEMBINAAN LCS Surat MINDEF rujukan KP/PERO/2A/04-0002/RT022/DE Jilid.

(22) bertarikh 19 Jun 2023 Berdasarkan surat maklumat tambahan MINDEF rujukan KP/PERO/2A/04- 0002/RT022/DE Jilid.
(22) bertarikh 19 Jun 2023, kos purata pembinaan sebuah LCS adalah berjumlah RM2.245 bilion.

Kos pembinaan LCS dipecahkan kepada dua (2) perkara iaitu non recurring cost dan recurring cost seperti jadual di bawah: Harga Berdasarkan Perjanjian Tambahan (SA 6) RM Bilion Catatan Non Recurring Cost 3.050 Design, Project Management, Infrastructure,Classification Society, Project Risk and Cost, Professional and Legal Fees,Insurance and Financing Cost.
Recurring Cost 8.176 Equipment, Construction, Integration and Testing Cost, Trials and Commissioning.

Jumlah Purata Sebuah Kapal Harga LCS 2 dan LCS 3 11.226 2.245 4.490 Sumber: Surat rujukan KP/PERO/2A/04-0002/RT022/DE Jilid.

(22) bertarikh 19 Jun 2023 PAC mendapati terdapat ralat taip (typo) pada nilai Purata Sebuah Kapal dan Harga LCS 2 & LCS 3 di mana ia sepatutnya merujuk kepada titik (.)

berbanding koma (,).

8.
SUPPLEMENTAL AGREEMENT (SA) Penjelasan TKSU MINDEF Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [TKSU (Pembangunan) MINDEF] memaklumkan bahawa MINDEF bersama-sama dengan Boustead Naval Shipyard 31 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 telah menandatangani kontrak pada 3 Oktober 2013 bagi tempoh 10 tahun dan akan tamat pada 2 Oktober 2023.
Berasaskan kepada perjanjian prinsipal (principal contract) sedia ada, MINDEF telah membuat penambahbaikan dengan menandatangani SA 6 pada 26 Mei 2023.

Maklumat SA 1 hingga SA 5 adalah seperti berikut: Supplemental Agreement SA 1 hingga SA 5 Bil.

Supplemental Agreement (SA) Tarikh Kontrak Perkara 1.

2.

3.

4.

5.
2.

3.

4.

5.

SA 1 SA 2 SA 3 27 Mac 2015 • Financial Interest: RM128.6 Juta • Penstrukturan Pembayaran Semula Jadual 14 September 2015 30 November 2016 Penstrukturan Pembayaran Semula Jadual SA 4 24 November 2017 SA 5 (Perjanjian Mobilisasi) 31 Mei 2022 Penukaran Surface to Surface Missile (SSM): MBDA ke KONGSBERG DEFENCE & AEROSPACE Tempoh mobilisasi dan rundingan semula dengan OEM dan Vendor (6 bulan: 22 Jun 2022 hingga 21 Disember 2022).
Sumber: Slaid pembentangan MINDEF pada 10 Jun 2023 “Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [Timbalan Ketua Setiausaha (Pembangunan), Kementerian Pertahanan]: ... Ingin saya maklumkan beberapa point utama atau pun gist kepada maklumat kontrak sedia ada.

Ini adalah maklumat kontrak sedia ada yang mana kontrak ini telah kita tandatangan antara Kerajaan Malaysia ataupun Kementerian Pertahanan bersama-sama dengan Boustead Naval Shipyard.
Kita tandatangan pada 3 Oktober 2013 yang mana kontrak ini yang berlangsung selama 10 tahun dijangka atau pun akan tamat pada 2 Oktober 2023.

Ini berasaskan kepada principal contract sedia ada.

Nanti saya akan maklumkan apa yang terjadi kepada kontrak ini apabila kita telah membuat penambahbaikan atau pun menandatangani SA yang keenam.
32 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 ... saya boleh katakan sehingga sebelum termeterainya perjanjian tambahan keenam, kita telah pun ada sebanyak lima perjanjian tambahan.
Satu, dua, tiga, empat, lima, yang mana perjanjian kelima adalah perjanjian yang kita panggil, mobilisation period, yang mana perjanjian yang membolehkan pihak kerajaan menentukan sama ada projek ini boleh diteruskan atau pun tidak.
Sama ada syarikat sedia ada, Boustead Naval Shipyard ini mempunyai keupayaan, sebab nanti, saya akan terangkan apa yang terkandung dalam fifth sub itu, apa tempoh enam bulan yang telah berlangsung, apa komitmen atau pun obligasi syarikat yang perlu diberikan oleh BNS...” [Muka surat 3 – 5, Laporan Prosiding Bil.

1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] 8.1.


Supplemental Agreement Enam (SA 6) Penjelasan TKSU MINDEF Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [TKSU (Pembangunan) MINDEF] menjelaskan bahawa SA 6 meletakkan terma-terma baharu bagi kontrak LCS.

Antaranya adalah seperti berikut: a. Peningkatan kos; b. Pelanjutan tempoh kontrak; c. Liquidated Ascertained Damages (LAD) tiada had limit; dan d. Kaedah pembayaran berdasarkan kemajuan kerja.
“Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [Timbalan Ketua Setiausaha (Pembangunan), Kementerian Pertahanan]: Ini bila termeterainya SA keenam itu.

Bila termeterainya SA keenam itu, SA keenam meletakkan terma-terma baharu.
Antara terma-terma yang kita letakkan adalah satu, peningkatan kos dan 33 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 kedua, peningkatan tempoh kontrak.

Peningkatan kos merujuk kepada beberapa perkara.


Peningkatan tempoh kontrak dan juga beberapa terma lagi yang kita tambah baik daripada principal contract contohnya yang telah dibangkitkan oleh jawatankuasa-jawatankuasa PAC dan juga JKSTUPKK.

LAD itu ada had limit.

Dalam SA6 ini, LAD tiada lagi had limit.

Ketiga, kaedah pembayaran.

Dalam principal contract, kaedah pembayaran adalah berasaskan maksud atau aktiviti.

Untuk SA keenam ini— SA6 saya sebut ya.


Kaedah pembayaran adalah berdasarkan progress kerja.

Maknanya kita ikut construction-lah.

Kerja dipasang, kita bayar.

Itu antara dua penambahbaikan kita buat dalam SA6.” [Muka surat 25, Laporan Prosiding Bil.

1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] 8.1.1.


Peningkatan Kos i. Penjelasan TKSU MINDEF Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [TKSU (Pembangunan) MINDEF] menjelaskan bahawa kos asal projek yang telah diluluskan adalah sebanyak RM9.128 bilion, manakala perbelanjaan yang telah dibuat adalah sebanyak RM6.006 bilion.

Baki kos projek adalah RM3.122 bilion.

Terdapat pertambahan kos sebanyak RM2.098 bilion dan menjadikan kos keseluruhan projek kini adalah berjumlah RM11.22 bilion (RM9.128 bilion dan RM2.098 bilion).
Apabila termeterainya perjanjian SA 6, maka baki kos projek yang boleh dibelanjakan adalah sejumlah RM5.22 bilion (RM3.122 bilion dan RM2.098 bilion).

“Tuan Syahredzan bin Johan [Ahli PAC]: Saya ada soalan ya Tuan Pengerusi.

Pertama sekali saya hendak– di situ ditulis six supplemental agreements signing on 26th May 2023.

Maknanya supplemental agreement ini telah ditandatangani baru-baru ini pada 26 Mei.
34 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 Kedua, berkenaan dengan pertambahan kos yang tadi dinyatakan RM2.09 bilion itu.
Boleh tidak untuk rekod, Datuk mungkin nyatakan dengan pertambahan kos ini sekarang, jumlah kos keseluruhan untuk menyiapkan lima kapal ini pada akhirnya adalah lebih kurang berapa?

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [Timbalan Ketua Setiausaha (Pembangunan), Kementerian Pertahanan]: Okey.

Merujuk kepada kos projek yang telah diluluskan sebanyak RM9.128 bilion, kita telah berbelanja sebanyak RM6.006 bilion.

Saya terpaksa reiterate figure ini sebab ada percanggahan maklumat tentang berbelanja tadi.
Baki kos kita ada RM3.122 bilion.

Kita ada pertambahan kos sebanyak RM2.098 bilion dan ini menjadikan kos tambahan sebanyak RM11.22 bilion.

Keseluruhan RM11.22 bilion.

Jadi siling tadi, kos tadi ini daripada RM9.128 bilion akan meningkat kepada RM11.22 bilion.

Puan Wong Shu Qi [Naib Pengerusi PAC]: Datuk, jadi setakat ini duit yang boleh kita guna lagi kerana siling sudah meningkat kan adalah berapa?

Jumlah yang boleh guna lagi.


Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [Timbalan Ketua Setiausaha (Pembangunan), Kementerian Pertahanan]: Okey.

Berdasarkan– saya jawab secara berfasa ya.

Sekarang berdasarkan perjanjian– bila perjanjian yang asal duit kita boleh belanjakan bakinya sebanyak RM3.122 bilion seperti mana tertera.
Apabila termeterainya perjanjian SA6 ini, maka duit yang kita boleh belanjakan adalah sebanyak lima point– RM3.122 bilion dicampur kepada RM2.098 bilion menjadi sebanyak- Quick calculation.

RM3.122 bilion, RM2.098 bilion, RM5.22 bilion...” [Muka surat 28, Laporan Prosiding Bil.
1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] 35 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 ii.

Penjelasan KPE BNS Kepten (B) Ir.


Azhar bin Jumaat (KPE BNS) memaklumkan bahawa pertambahan kos sebanyak RM2.098 bilion secara umumnya adalah impak kepada pertambahan masa (extension of time) manakala kos tambahan bagi peralatan hanyalah berjumlah RM103 juta sahaja.

“Datuk Ali anak Biju [Ahli PAC]: Hello, saya ada one short question ya.

Tambahan RM2.09 bilion ini adalah pertambahan kerana membeli peralatan yang baharu atau pun melibatkan kerja-kerja lain?
Apakah perincian yang RM2.09 bilion tambahan itu?

Peralatan sahaja atau pun melibatkan kerja-kerja lain?

Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph [Ketua Pengarah Projek Littoral Combat Ship (LCS), Kementerian Pertahanan]: Kedua-dua Yang Berhormat.

Saya mohon Kepten Azhar beri perincianlah.

Datuk Ali anak Biju [Ahli PAC]: Boleh beri?

Kepten (B) Ir.

Azhar bin Jumaat [Ketua Pegawai Eksekutif, BNS]: Okey, Yang Berhormat.
Impak kepada RM2.098 bilion daripada keperluan pertukaran peralatan secara umumnya banyak menjurus kepada impak pertambahan masa di mana pertukaran peralatan tersebut, ketiga-tiga peralatan itu kos tambahan yang diperlukan adalah tidak banyak dalam RM103 juta, Laksamana Franklin ya.

Sebanyak RM103 juta sahaja.

Akan tetapi, yang selebihnya adalah berdasarkan kepada impak pertambahan atau extension masa berikutan daripada pertukaran-pertukaran tersebut.
Di mana extension of time itu atau pertambahan masa ini melibatkan elemen-elemen seperti yang dipaparkan di slaid di depan Yang Berhormat inilah.
[Merujuk kepada slaid pembentangan] Extension design authority, equipment delivery schedule being extended, warranty schedule of serving extended, insurance and also the overhead 36 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 for us to maintain— not only for us but main bulk of it for the OEMs to maintain their resources dekat premises merekalah.” [Muka surat 30, Laporan Prosiding Bil.
1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] iii.

Surat MINDEF rujukan KP/PERO/2A/04-0002/RT022/DE Jilid.

(22) bertarikh 19 Jun 2023 Berdasarkan surat maklumat tambahan MINDEF rujukan KP/PERO/2A/04- 0002/RT022/DE Jilid.

(22) bertarikh 19 Jun 2023 memaklumkan perincian bagi kos tambahan sejumlah RM2.098 bilion adalah seperti berikut: Perincian Kos Tambahan RM2.098 Bilion Bil.
Item Design Equipment Price Insurance & Risk Finance cost Project Management Cost JUMLAH Nilai (RM Juta) 209.951 1,213.777 466.385 142.794 65.457 2,098.364 Sumber: Surat rujukan KP/PERO/2A/04-0002/RT022/DE Jilid.

(22) bertarikh 19 Jun 2023 8.1.2.
Pelanjutan Tempoh Kontrak Penjelasan TKSU MINDEF Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [TKSU (Pembangunan) MINDEF] memaklumkan bahawa tempoh kontrak akan dilanjutkan kepada 83 bulan iaitu 37 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 71 bulan adalah tempoh pembinaan sehingga penyerahan kapal dan 12 bulan adalah tempoh jaminan (warranty) apabila SA 6 ditandatangani.
“Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [Timbalan Ketua Setiausaha (Pembangunan), Kementerian Pertahanan]: ...Seterusnya adalah apabila kontrak ini berlangsung dengan termeterainya supplemental agreement keenam ini, kontrak ini akan dilanjutkan kepada 83 bulan.

83 bulan ini termasuk warranty period.

Sebenarnya sehingga pembinaan hand over 71 bulan sahaja tetapi the plus 12 months untuk warranty period.

Maknanya tempohnya adalah 83 bulan.

Ini adalah salient terms yang terkandung dalam SA enam berkaitan.
..” [Muka surat 24, Laporan Prosiding Bil.

1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] 8.1.3.

Liquidated Ascertained Damages (LAD) Penjelasan TKSU MINDEF Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [TKSU (Pembangunan) MINDEF] menjelaskan bahawa tiada lagi had siling (capping) LAD diletakkan dalam SA 6.

LAD telah diselaras kepada kosong (zerorise) berdasarkan kepada pelanjutan tempoh kontrak yang baharu.
"Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman [Ahli PAC]: Kedua, Datuk Shah selepas pelan pemulihan baharu kita ini, maknanya daripada segi obligasi sebelum ini termasuk LD adakah akan– obligasi LD kita dan lain-lainlah adakah akan dilupus kira ataupun akan continuous kita punya penguatkuasaan kita itu ataupun bagaimana... Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [Timbalan Ketua Setiausaha (Pembangunan), Kementerian Pertahanan]: Soalan yang pertama berkaitan dengan LAD.
Sebelum saya jawab saya hendak maklumkan penambahbaikan LAD 38 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 yang kita buat dalam SA6 adalah dulu kita meletakkan capping kepada pengiraan LAD iaitu sebarang kelewatan capping selama 12 bulan sahaja.
Akan tetapi untuk SA yang keenam ini tiada lagi capping LAD selaras dengan saranan daripada PAC jugalah.

Untuk LAD yang telah pun berjalan daripada kontrak yang asal, by virtue kita melanjutkan kontrak ini, by virtue kita memberi extension of time, maka salah satu saranan kita bawa ke Jemaah Menteri adalah untuk LAD itu kita selaraskan semula, zero rise sebab by virtue of kita lanjut kontrak, kontrak itu menjadi hidup semula, kita ada timeline yang baharu bagi setiap kapal, LAD itu kita zero rise.
As mentioned by Dato’ Nazim tadi kita mulakan projek ini again on a clean slate.

Kalau kita kekal juga LAD itu dia akan membawa implikasi kewangan yang maksudnya dia akan pusing ke satu lagilah.

LAD yang terkumpul lama dulu, maknanya kita dah zero rise, maknanya di-moody-kan balik selaras dengan pertambahan ataupun pemanjangan kontrak.” [Muka surat 24, Laporan Prosiding Bil.

1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] 8.1.4.


Kaedah Pembayaran Penjelasan TKSU MINDEF Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [TKSU (Pembangunan) MINDEF] memaklumkan bahawa kaedah pembayaran bagi projek LCS telah dimasukkan dalam SA 6 dan dibuat berdasarkan kepada kemajuan kerja.

“Puan Wong Shu Qi [Naib Pengerusi PAC]: Datuk jadi antara RM5.22 bilion ini, bagaimana dengan agihan untuk siapkan pembinaan lima buah kapal LCS ini.
39 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [Timbalan Ketua Setiausaha (Pembangunan), Kementerian Pertahanan]: Daripada segi agihan telah adapun di dalam kontrak SA6 itu untuk program ataupun kita letak schedule sebab perjanjian ini ada merangkumi juga kita punya implementation schedule untuk kapal satu sehinggalah kapal lima, yang mana implementation duit ini penting Yang Berhormat.
Satu, menentukan projek ini lewat kah tidak.

Kalau tidak kita lose.

Jadi projek ini akan dibayar berdasarkan kemajuan dicapai berdasarkan implementation schedule tersebut, program kerja.” [Muka surat 28, Laporan Prosiding Bil.

1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] 8.2.


Ulasan AGC Mengenai SA 6 Puan Maslinda binti Mohd Ainal [Ketua Unit Penswastaan dan Pengurusan Kontrak (Bahagian Penasihat), Jabatan Peguam Negara] memaklumkan draf perjanjian SA 6 yang diberikan kepada pihak MINDEF sebenarnya memerlukan tindakan lanjut untuk dikemukakan kembali kepada AGC.

Walau bagaimanapun, ia telah pun ditandatangani.
“Puan Maslinda binti Mohd Ainal [Ketua Unit Penswastaan dan Pengurusan Kontrak (Bahagian Penasihat), Jabatan Peguam Negara]: Okey, pertama tadi sebab sementara tadi masa perbincangan pihak-pihak yang berkenaan daripada pihak MINDEF ialah mengenai tempoh kontrak yang telah dinyatakan Yang Berbahagia Datuk Dr. Shahrazat dan juga di dalam slaid nombor dua [Merujuk kepada slaid pembentangan] yang mengatakan bahawa tempoh kontrak adalah pada 3 Oktober 2013 hingga 2 Oktober 2023.
Sebenarnya Tuan Pengerusi— hanya sedikit pembetulan.

Sebenarnya tempoh kontrak ditandatangani adalah pada 17 Julai 2014.
Akan tetapi, tempoh kontrak itu dikebelakangkan kesannya iaitu dengan retrospective effect yang mana sepatutnya 40 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 berkuat kuasa pada 30 Disember 2011.
Namun begitu, tempoh kontrak 10 tahun itu memang bermula pada 3 Oktober 2013 hingga 2 Oktober 2023.

Itu yang pertama.

Hanya untuk rekod.

Kedua, sebab tadi kita mendengar juga kan, Yang Berbahagia Datuk Dr. Shahrazat bahawa perjanjian perlanjutan keenam telah pun ditandatangani.

Sememangnya wakil daripada Peguam Negara telah berjumpa dengan pihak-pihak berkenaan untuk berunding.
Walau bagaimanapun, draf perjanjian yang diberikan kepada pihak MINDEF sebenarnya memerlukan tindakan lanjut untuk dikemukakan kembali kepada Jabatan Peguam Negara.

Walau bagaimanapun, ia telah pun telah ditandatangani.

So, hanya untuk rekod Tuan Pengerusi.

Terima kasih.” [Muka surat 65 - 66, Laporan Prosiding Bil.
1(a)/2023 bertarikh 10 Jun 2023] 41 RUMUSAN & SYOR JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA (PAC) PARLIMEN LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 9.

RUMUSAN PAC PARLIMEN Secara keseluruhan PAC Parlimen merumuskan perkara-perkara berikut: 9.1.
Tiada kemajuan bagi pembinaan LCS sejak daripada lawatan PAC Parlimen ke- 14 pada 11 Disember 2021 hingga lawatan PAC Parlimen ke-15 pada 10 Jun 2023.

9.2.

Melalui pelan mobilisasi yang terkandung dalam SA 5 yang ditandatangani pada 31 Mei 2022, MINDEF merancang dengan lebih teliti selepas kegagalan menepati jadual asal pembinaan LCS di mana keenam-enam kapal sepatutnya siap pada tahun 2023.

9.3.
9.3.

Isu utama detailed design LCS masih belum diselesaikan yang mana kini berada pada kadar 96 peratus kesiapan di peringkat kontraktor pembinaan dengan hanya 84 peratus sahaja telah melalui peringkat pengesahan, verifikasi dan kelulusan oleh pihak Naval Group daripada Perancis sebagai penguasa reka bentuk LCS.

Bagaimanapun kontraktor pembinaan memberi jaminan bahawa detailed design perlu disiapkan sebelum Ogos 2024 seperti yang terkandung dalam SA 6.

9.4.
9.4.

Keputusan Kerajaan mengambil alih BNS melalui Ocean Sunshine Bhd.

(SPV) dapat membantu mengembalikan kepercayaan pemegang saham, pihak bank dan pihak pembekal dalam pelaksanaan projek pembinaan LCS.

9.5.

Kerajaan memutuskan untuk mengurangkan bilangan LCS daripada enam (6) ke lima (5) buah berikutan pembinaan blok LCS 6 masih belum dimulakan dan peralatan yang telah dibeli boleh digunakan pada LCS yang lain.
42 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 9.6.
Walaupun bilangan LCS dikurangkan kepada lima (5), kos pembinaan LCS meningkat daripada RM9.128 bilion kepada RM11.22 bilion dengan pertambahan sebanyak RM2.098 bilion berpunca daripada kos bagi reka bentuk (RM0.211 bilion), harga peralatan (RM1.214 bilion), insurans dan risiko (RM0.466 bilion), kos kewangan (RM0.143 bilion), kos pengurusan projek (RM0.066 bilion).

Kelewatan dan pertambahan masa juga merupakan faktor utama peningkatan ini berlaku.

9.7.
9.7.

Tempoh masa pembinaan LCS dilanjutkan lagi kepada 83 bulan dan dijangka TLDM hanya dapat memperolehi kelima-lima LCS pada tahun 2029 berbanding kontrak asal di mana LCS 5 sepatutnya diserahkan pada tahun 2022.

9.8.

Perjanjian SA 6 yang ditandatangani pada 26 Mei 2023 tidak mendapat persetujuan AGC memandangkan Jabatan berkenaan menjelaskan pihaknya telah memaklumkan kepada MINDEF bahawa perlu ada tindakan lanjut bagi SA 6 dan sepatutnya dikemukakan kembali kepada AGC sebelum ia ditandatangani.

9.9.
9.9.

Keputusan MINDEF membelakangkan AGC dalam menandatangani SA 6 ialah satu tindakan yang tidak wajar dilakukan kerana ia boleh memberikan implikasi perundangan kepada kerajaan dan ia tidak boleh berulang.

10.

SYOR PAC PARLIMEN Bagi tujuan penambahbaikan, PAC Parlimen mengesyorkan perkara-perkara berikut: 10.1.

MINDEF perlu memastikan pelaksanaan pelan mobilisasi mengikut syarat yang telah ditetapkan dengan kapal pertama LCS disiapkan pada Mei 2024 dan diserahkan kepada TLDM pada Ogos 2026.
43 LAPORAN JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA PARLIMEN BERHUBUNG KEMAJUAN PROJEK PEMBANGUNAN KAPAL PERONDA GENERASI KEDUA – LITTORAL COMBAT SHIP (LCS) TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA (TLDM) DI BAWAH KEMENTERIAN PERTAHANAN MALAYSIA (MINDEF) BAGI TEMPOH OKTOBER 2022 HINGGA MEI 2023 10.2.

MINDEF perlu memastikan kontraktor pembinaan menyiapkan detailed design sepenuhnya termasuk mendapat kelulusan daripada Naval Group sebelum Ogos 2024 seperti yang terkandung dalam SA 6.

10.3.
10.3.

Kerajaan hendaklah memastikan pengambilalihan BNS oleh Ocean Sunshine Bhd.

mencapai matlamat asal pelaksanaannya.

10.4.

MINDEF dan TLDM bertanggungjawab dalam memastikan keseluruhan projek pembinaan lima (5) buah LCS bernilai RM11.22 bilion disiapkan serta diserahkan kepada TLDM mengikut tempoh dan kos yang telah dipersetujui dalam SA 6.

10.5.
10.5.

Kementerian dan agensi kerajaan hendaklah memastikan supaya deraf kontrak yang dirunding dengan syarikat telah dirujuk dan disemak sebagai teratur serta dipersetujui oleh AGC terlebih dahulu sebelum ditandatangani.

10.6.

JAN perlu menjalankan pengauditan sebelum LCS 1 diserahkan kepada TLDM dan membentangkannya di Parlimen.

JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA (PAC) PARLIMEN 44 GAMBAR PROSIDING GLOSARI GLOSARI AGC BNS DLS HAT IPMS JAN Jabatan Peguam Negara Boustead Naval Shipyard Sdn.

Bhd.
Decoy Launching System Harbour Acceptance Test Integrated Platform Management System Jabatan Audit Negara JANM Jabatan Akauntan Negara JKSTUPKK Jawatankuasa Khas Siasatan Tadbir Urus, Perolehan JPA KE KPE KSP KSU LAD LCS dan Kewangan Kerajaan Jabatan Perkhidmatan Awam Kementerian Ekonomi Ketua Pegawai Eksekutif Ketua Setiausaha Perbendaharaan Ketua Setiausaha Liquidated Ascertained Damages Littoral Combatant Ship LTAT Lembaga Tabung Angkatan Tentera MINDEF Kementerian Pertahanan Malaysia MJM MKD MOF OEM PAC Memorandum Jemaah Menteri Menteri Kewangan Diperbadankan Kementerian Kewangan Original Equipment Manufacturer Jawatankuasa Kira-kira Wang Negara PPMDR Peraturan-peraturan Majlis Mesyuarat Dewan Rakyat PM PMC RM SA SAT Peraturan Mesyuarat Project Monitoring Committee Ringgit Malaysia Supplementary Agreement Sea Acceptance Test SPRM Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia SPV Special Purpose Vehicle SSM TKSU TLDM VIS VO Surface To Surface Missile Timbalan Ketua Setiausaha Tentera Laut Diraja Malaysia Variation of Implementation Schedule Variation order AGENDA MESYUARAT JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA (PAC) PARLIMEN LAPORAN PROSIDING (HANSARD) MALAYSIA LAPORAN PROSIDING (HANSARD) Bil.
1 (a) / 2023 Sabtu, 10 Jun 2023 MESYUARAT JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA Prosiding: Laporan Kemajuan Projek Pembinaan Kapal Peronda Generasi Kedua (LCS) bagi Tentera Laut Diraja Malaysia di bawah Kementerian Pertahanan Malaysia bagi tempoh Oktober 2022 hingga Mei 2023 Kementerian Pertahanan YBhg.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad Timbalan Ketua Setiausaha (Pembangunan) Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT) YBhg.

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman Ketua Eksekutif Syarikat Boustead Naval Shipyard Sdn.
Bhd.

Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat Ketua Pegawai Eksekutif PENGGAL KEDUA PARLIMEN KELIMA BELAS MESYUARAT JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA BILIK MESYUARAT AROWANA, LIMBUNGAN BOUSTEAD NAVAL SHIPYARD MARKAS TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA, PANGKALAN LUMUT SABTU, 10 JUN 2023 - Pengerusi - Timbalan Pengerusi AHLI-AHLI JAWATANKUASA Hadir YB.

Datuk Wira Mas Ermieyati binti Samsudin [Masjid Tanah] YB.

Puan Wong Shu Qi [Kluang] YB.

Tuan Syahredzan bin Johan [Bangi] YB.

Tuan Ts.


Zahir bin Hasan [Wangsa Maju] YB.

Tuan Haji Azli bin Yusof [Shah Alam] YB.

Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail [Kubang Pasu] YB.

Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman [Sik] YB.

Datuk Ali anak Biju [Saratok] YB.

Dr. Hajah Halimah Ali [Kapar] Tidak Hadir [Dengan Maaf] YB.

Datuk Seri Dr. Noraini binti Ahmad [Parit Sulong] YB.

Tuan Sim Tze Tzin [Bayan Baru] YB.

Puan Vivian Wong Shir Yee [Sandakan] YB.

Dato' Mohd Isam bin Mohd Isa [Tampin] YB.


Dr. Richard Rapu @ Aman anak Begri [Betong] URUS SETIA YBhg.
Datuk Nor Yahati binti Awang [Ketua Pentadbir Parlimen Malaysia] Encik Ahmad Johan bin Mohd Affandi [Ketua Sekretariat Jawatankuasa Kira-kira Wang Negara, Parlimen Malaysia] Puan Siti Noor Akmar binti Zulkafli [Juruaudit Pejabat Jawatankuasa Kira-kira Wang Negara, Parlimen Malaysia] Encik Muhammad Zydil Iman bin Zulkefli [Juruaudit Pejabat Jawatankuasa Kira-kira Wang Negara, Parlimen Malaysia] Puan Aidahanie binti Baharuddin [Penolong Setiausaha Pejabat Jawatankuasa Kira-kira Wang Negara, Parlimen Malaysia] Encik Amirul Ashyraaf bin Zulkifle [Penolong Setiausaha (Pejabat Jawatankuasa Kira-kira Wang Negara, Parlimen Malaysia] Encik Mohamad Shahriezal bin Awang Hak [Pembantu Tadbir Pejabat Jawatankuasa Kira- kira Wang Negara, Parlimen Malaysia] Encik Mohamad Muzzamil bin Khairul Anuar [Penolong Setiausaha, Seksyen Perundangan dan Prosiding (Bahagian Pengurusan Dewan Rakyat), Parlimen Malaysia)] Encik Mohamad Tarmizi Bin Ahmad [Penasihat Undang-Undang I, Parlimen Malaysia] Cik Fatin ‘Izzati binti Mohd Radzi [Jurubahasa Serentak Kanan II, Seksyen Jurubahasa dan Terjemahan (Bahagian Pengurusan Dewan Rakyat), Parlimen Malaysia samb/- JKPAC 10.06.2023 2 Bil.
1(a) / 2023 HADIR BERSAMA (samb/-) Jabatan Audit Negara (JAN) YBhg.

Datuk Nor Salwani binti Muhammad @ Mat [Timbalan Ketua Audit Negara (Kewangan)] Puan Norliza binti Md.
Nuruddin @ Nordin [Pengarah Bahagian Audit Kewangan IV (Sektor Audit Kewangan)] Kementerian Kewangan (MOF) Puan Nadeema binti Kamaruddin [Ketua Penolong Setiausaha Kanan (Bahagian Kawalan Kewangan Strategik dan Korporat)] Encik Zainudin bin Suleiman [Timbalan Setiausaha Bahagian (Bahagian Kawalan Kewangan Strategik dan Korporat)] Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM) Tuan Awang Samsul Baharam bing Bungso [Ketua Cawangan B (Bahagian Pemeriksaan dan Perundingan)] Encik Mazery bin Mohd Zaini [Pegawai Siasatan (Bahagian Siasatan)] Jabatan Peguam Negara Puan Maslinda binti Mohd Ainal [Ketua Unit Penswastaan dan Pengurusan Kontrak (Bahagian Penasihat) Encik Zawawi bin Ghazali [Peguam Kanan Persekutuan (Penasihat)] Jabatan Akauntan Negara Encik Mohd Sabree bin Yaakub [Timbalan Pengarah (Bahagian Perkhidmatan Operasi Pusat dan Agensi (BPOPA))] Unit Perancang Ekonomi (UPE) Encik Zul Hadi bin Ahmad [Pengarah (Bahagian Keselamatan dan Ketenteraman Awam)] Encik Jeffery bin Yahya [Ketua Penolong Pengarah Pertahanan (Bahagian Keselamatan dan Ketenteraman Awam)] Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA) YBhg.
Datuk Azhar bin Ahmad [Timbalan Ketua Pengarah Perkhidmatan Awam (Pembangunan)] Encik Ahmad Azhan bin Mohd Noh [Timbalan Pengarah Kanan (Perkhidmatan)] SAKSI-SAKSI Kementerian Pertahanan YBhg.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [Timbalan Ketua Setiausaha (Pembangunan)] Encik Amiruddin bin Ahmad Kamal [Timbalan Setiausaha Bahagian Perolehan] Laksamana Pertama Ir.

Ts.
Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph [Ketua Pengarah Projek Littoral Combat Ship (LCS)] Encik Syahizwan bin Osman [Penolong Setiausaha (Bahagian Perolehan)] Lt. Marina binti Muhamad Ali [Pegawai Staf Laut (Bahagian Perolehan)] Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT) YBhg.

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman [Ketua Eksekutif] Syarikat Boustead Naval Shipyard Sdn.

Bhd.

Kepten (Bersara) Ir.
Azhar bin Jumaat [Ketua Pegawai Eksekutif] LAPORAN PROSIDING MESYUARAT JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG NEGARA BILIK MESYUARAT AROWANA, ARAS 6, BANGUNAN 02 LIMBUNGAN BOUSTEAD NAVAL SHIPYARD (BNS), MARKAS TENTERA LAUT DIRAJA MALAYSIA, PANGKALAN LUMUT, PERAK SABTU, 10 JUN 2023 Mesyuarat dimulakan pada pukul 2.32 petang [Yang Berhormat Datuk Wira Mas Ermieyati binti Samsudin mempengerusikan Mesyuarat] Tuan Pengerusi: Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera serta selamat datang saya ucapkan kepada Yang Berhormat Naib Pengerusi PAC, Yang Berhormat Puan Wong Shu Qi; Yang Berhormat Ahli-ahli PAC Parlimen Penggal Ke-15; ahli-ahli ex officio; yang saya hormati Yang Berbahagia Datuk Azhar bin Ahmad, Timbalan Ketua Pengarah Perkhidmatan Awam (Pembangunan), Jabatan Perkhidmatan Awam; Yang Berbahagia Datuk Nor Salwani binti Muhammad @ Mat, Timbalan Ketua Audit Negara (Kewangan), Jabatan Audit Negara; Yang Berusaha Puan Maslinda binti Mohd Ainal, Ketua Unit Penswastaan dan Pengurusan Kontrak (Bahagian Penasihat), Jabatan Peguam Negara; Yang Berusaha Encik Zainudin bin Suleiman, Timbalan Setiausaha Bahagian (Bahagian Kawalan Kewangan Strategik dan Korporat), Kementerian Kewangan; Yang Berusaha Encik Mohd Sabree bin Yaakub, Timbalan Pengarah (Bahagian Perkhidmatan Operasi Pusat dan Agensi), Jabatan Akauntan Negara; Yang Berusaha Encik Zul Hadi bin Ahmad, Pengarah Bahagian Keselamatan dan Ketenteraman Awam, Unit Perancangan Ekonomi; dan Yang Berusaha Tuan Awang Samsul Baharam bin Bungso, Ketua Cawangan B (Bahagian Pemeriksaan dan Perundingan), Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia.
Bersama dengan kita pada hari ini Yang Berbahagia Datuk Nor Yahati binti Awang, Ketua Pentadbir Parlimen Malaysia merangkap Ketua Penyelaras bagi lawatan kerja dan juga prosiding PAC pada kali ini.

Yang Berhormat dan ahli-ahli mesyuarat sekalian, hari ini kita hadir untuk lihat dan yang hadir pada hari ini juga yang akan memberikan penjelasan kepada PAC dalam prosiding pada hari ini ialah Yang Berbahagia Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad, Timbalan Ketua Setiausaha (Pembangunan), Kementerian Pertahanan.
Terima kasih Datuk.

Yang Berbahagia JKPAC 10.06.2023 2 Bil.

1(a) / 2023 Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman, Ketua Eksekutif Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT) serta Yang Berusaha Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat, Ketua Pegawai Eksekutif BNS.

Oleh itu, saya hendak mengucapkan ribuan terima kasih dan juga setinggi penghargaan kepada semua pihak yang hadir dan terlibat dalam menjayakan prosiding pada hari ini.
Ini adalah prosiding kali pertama ya, kita mengadakan prosiding di luar Kompleks Parlimen bagi sidang Parlimen Ke-15.

Ramai yang cakap, “Ramai-ramai buat apa ini?” Ramai-ramai, ini cakap-cakap itu semua daripada anggota kakitangan Parlimen yang hendak menguruskan dan hendak bawa semua sebab kita masuk sistem Hansard semua.

Betul Datuk Nor Yahati ya?

Jadi, mereka membantu saya.


Saya rakamkan ucapan terima kasihlah kepada Datuk Nor Yahati kerana telah memudahkan urusan bagi untuk kita mengadakan prosiding pada hari ini.

Yang Berhormat dan ahli-ahli mesyuarat sekalian, saya ingin memaklumkan bahawa prosiding pada hari ini berbeza dengan prosiding PAC pada penggal ke-14.
Prosiding yang lepas tertumpu pada penghasilan rumusan dan juga syor-syor PAC berhubung dengan perolehan Kapal Peronda Generasi Kedua LCS bagi Tentera Laut Diraja Malaysia di bawah Kementerian Pertahanan Malaysia.

Manakala pada hari ini, kita pun sudah tengok tadi, kan. Akan memfokuskan tentang Laporan Kemajuan LCS yang perlu dibentangkan oleh Kementerian Pertahanan setiap tiga bulan kepada PAC sehingga projek LCS ini disempurnakan dengan syor PAC Parlimen Ke-14 sebelum ini.
Yang ada dalam Jawatankuasa PAC Parlimen Ke-14 hari ini, sahabat saya, Yang Berhormat Kluang dan juga Yang Berhormat Sik.

Jadi, dua ini memang sudah dalam tanganlah dan memang tahu ia punya awal dan akhir.

Jadi, oleh sebab itulah— Walau bagaimanapun, PAC akan turut membangkitkan tentang isu-isu terkini berhubung dengan pembinaan kapal LCS seperti penubuhan syarikat bertujuan SPV di bawah Kementerian Kewangan (MOF) bagi mengambil alih BNS sebagai anak syarikat kepada MOF.
Seperti mana kita sedia maklum, pagi tadi yang telah kita pergi melawat iaitu subjek prosiding iaitu kapal LCS yang telah pun dibina oleh BNS untuk TLDM bagi melihat status kemajuan pembinaan kapal berkenaan.

Jadi, tanpa saya membuang masa, saya ingin menjemput Yang Berbahagia Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad, Timbalan Ketua Setiausaha (Pembangunan), Kementerian Pertahanan untuk memulakan pembentangan.

Jadi, dipersilakan Yang Berbahagia Datuk Dr.. Sekian, terima kasih.

JKPAC 10.06.2023 3 Bil.


1(a) / 2023 Kalau ada ahli-ahli anggota PAC itu, along the way-lah.

Akan tetapi, I think let Datuk finish dulu.

Akan tetapi, kalau misalnya ada yang crucial hendak tanya juga, saya tidak menghalanglah.

Boleh tanya.

Takut nanti, point itu Yang Berhormat terlepas.

Dipersilakan.

Terima kasih.


Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad [Timbalan Ketua Setiausaha (Pembangunan), Kementerian Pertahanan]: Terima kasih Yang Berhormat Datuk Wira Mas Ermieyati binti Samsudin, Tuan Pengerusi PAC; Yang Berhormat Puan Wong Shu Qi, Timbalan Pengerusi PAC; kesemua Ahli-ahli Yang Berhormat PAC; ahli-ahli ex-officio; urus setia dan juga pegawai-pegawai daripada MINDEF; dan hadir sama pegawai-pegawai daripada pasukan projek.
Seperti mana yang diperkenalkan oleh Tuan Pengerusi sebentar tadi, hadir bersama saya adalah Yang Berhormat— Sorry.

Yang Berhormat sudah saya.

Yang Berbahagia Dato’ Ahmad Nazim, Ketua Eksekutif Lembaga Tabung Angkatan Tentera juga merangkap sebagai Pengerusi Boustead Naval Shipyard.

Di sebelah saya juga, seperti mana yang telah dikenali sepanjang pagi tadi yang menguruskan pembentangan berkaitan dengan taklimat lawatan projek, Kepten (Bersara) Ir.
Azhar bin Jumaat yang juga merupakan CEO Boustead Naval Shipyard (BNS).

Untuk pada sesi taklimat pada petang ini ataupun memulakan prosiding pada petang ini, kami telah menyediakan beberapa helaian slaid yang mana kami tidak ada masalah sekiranya Yang Berhormat ingin mengajukan persoalan semasa pembentangan tersebut.

Ini sebagaimana yang kita nampak di gambaran slaid yang pertama.
[Merujuk kepada slaid pembentangan] Inilah apa yang kita panggil LCS, nama singkatnya LCS tetapi dalam kontrak, dokumen kontrak ia dikenali projek ini sebagai perolehan Second Generation Patrol Vessel Berkeupayaan LCS untuk Tentera Laut Diraja Malaysia.

Seperti mana yang kita tengok pada pagi tadi, panjang kapal ialah 101 meter.

Maknanya, kalau kapal ini siap, ini akan menjadi kapal perang yang paling besar milikan TLDM.

Kapal perang ya, kalau kapal multipurpose, kita ada kapal yang lebih besar lagi.
Ingin saya maklumkan beberapa point utama atau pun gist kepada maklumat kontrak sedia ada.

Ini adalah maklumat kontrak sedia ada yang mana kontrak ini telah kita tandatangan antara Kerajaan Malaysia ataupun Kementerian Pertahanan bersama-sama dengan Boustead Naval Shipyard.

Kita tandatangan pada 3 Oktober 2013 yang mana kontrak ini yang berlangsung selama 10 tahun dijangka atau pun akan tamat pada 2 Oktober 2023.

Ini berasaskan kepada principal contract sedia ada.
Nanti saya akan maklumkan apa yang terjadi kepada kontrak ini apabila kita telah membuat penambahbaikan atau pun menandatangani SA yang keenam.

JKPAC 10.06.2023 4 Bil.

1(a) / 2023 Untuk makluman, kaedah perolehan bagi kontrak enam Second Generation Patrol Vessel ini adalah berasaskan rundingan terus.

Yang mana ia berpunca kuasakan kepada suatu perjanjian penswastaan pada tahun 1995 antara Kementerian Kewangan dan juga beberapa pihak yang berkaitan.
Kos yang tertera atau pun yang termaktub dalam kontrak ini adalah bernilai RM9.1286 bilion.

Point RM1286 bilion itu merupakan kos tambahan yang termaktub atau pun di-officialise- kan dalam first supplementary agreement yang mana kos ini merupakan sharing of interest rate bernilai 50-50 antara Kerajaan Malaysia dan juga Boustead Naval Shipyard.
■1440 Bilangan yang tertera dalam kontrak sedia ada adalah sebanyak enam buah kapal, yang mana, sehingga– saya boleh katakan sehingga sebelum termeterainya perjanjian tambahan keenam, kita telah pun ada sebanyak lima perjanjian tambahan.

Satu, dua, tiga, empat, lima, yang mana perjanjian kelima adalah perjanjian yang kita panggil, mobilisation period, yang mana perjanjian yang membolehkan pihak kerajaan menentukan sama ada projek ini boleh diteruskan atau pun tidak.
Sama ada syarikat sedia ada, Boustead Naval Shipyard ini mempunyai keupayaan, sebab nanti, saya akan terangkan apa yang terkandung dalam fifth sub itu, apa tempoh enam bulan yang telah berlangsung, apa komitmen atau pun obligasi syarikat yang perlu diberikan oleh BNS.

Berdasarkan kepada kontrak sedia ada, dan maklumat ini adalah sehingga November 2019, iaitu November 2019 adalah titik di mana, projek ini terhenti.
Pada ketika November 2019, daripada siling kontrak atau pun, kos kontrak, sebanyak RM1.298 bilion, perbelanjaan telah pun dicatatkan sebanyak RM6.006 bilion.

Hal ini adalah selaras dalam semua laporan yang pihak MINDEF telah keluarkan kepada dua Jawatankuasa sebelum ini, iaitu JKSTUPKK, iaitu Jawatankuasa Siasatan Dalaman, yang diketuai oleh Tan Sri Haji Ambrin bin Buang, dan juga dalam laporan kepada prosiding PAC yang sebelum ini.
Jadi, untuk makluman pada kali ini, kami pecahkan juga perbelanjaan atau pun mencerakinkan perbelanjaan dan juga agihan siling kepada keenam-enam kapal LCS.

Untuk makluman, telah pun ada progress untuk kapal satu hingga lima, manakala seperti mana kita tengok di lapangan tadi, untuk kapal enam tidak memberi apa-apa komitmen pembinaan.

Akan tetapi, sebagaimana yang dimaklumkan oleh Kepten Ir.
Azhar pagi tadi, hanya sebahagian minimum kecil sahaja peralatan bagi kapal enam ini, tetapi itu tidak begitu substantial untuk kapal enam.

JKPAC 10.06.2023 5 Bil.

1(a) / 2023 Ini adalah kedudukan maklumat pembayaran dan maklumat status kemajuan kapal LCS pada masa ianya terhenti, pada November 2019.

Next.

Mungkin – ini adalah – kami cuba mendapatkan grafik yang lebih... Tuan Haji Azli bin Yusof [Shah Alam]: Datuk, saya just nak tanya.
Yang box dekat sebelah kanan itu... Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Patah balik satu.

Tuan Haji Azli bin Yusof [Shah Alam]: Slide sebelum.

Sorry.

Just hendak faham sikit.

Nombor tiga, slide ketiga.

Okey.

Yang box belah kanan itu, ada 33, 517, itu apa dia?

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Okey.

Box sebelah kanan, 33, 517 hingga bawah sekali 571, adalah— kami cuba mencerakinkan, memberi gambaran baki RM3.122 bilion itu di mana terletaknya bajet tersebut untuk setiap kapal.

Okey.

Next.
Okey.

Next.

Okey.

Yang ini mungkin saya minta Kepten Ir.

Azhar untuk menceritakan sedikit tentang status kemajuan.

Walaupun kita telah lihat pagi tadi, mungkin untuk tujuan visual yang lebih tepat lagi.. Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat [Ketua Pegawai Eksekutif]: Bismillahi Rahmani Rahim.

Terima kasih, Yang Berbahagia Datuk Dr. Shahrazat.


Yang Berhormat, Tuan Pengerusi, juga Yang Berhormat Puan Wong Shu Qi, Timbalan Pengerusi PAC dan juga yang saya raikan, Yang Berhormat Ahli-ahli Jawatankuasa PAC.
Sebentar tadi, pada sebelah pagi hari ini, kita semua telah berpeluang untuk melihat dengan lebih dekat status pembinaan kapal-kapal LCS di tapak pembinaanlah, di mana, saya cuba untuk berikan sedikit sebanyak pencerahan dan penerangan berhubung proses dan juga status pembinaan kapal LCS ini, di mana, kita dapat melihat lima buah kapal di dalam berbagai status kemajuan pembinaan telah dilaksanakan di tapak pembinaan.
Seperti yang digambarkan di slide semasa ini, kita boleh lihat di mana, sebahagian besar blok-blok untuk kapal satu dan kapal dua telah siap dibina dan dipasang di kapal, di mana, kita dapat lihat bentuk kapal itu hampir lengkap sebagai sebiji kapal.

Manakala, untuk kapal ketiga, ada lagi beberapa bahagian blok yang masih lagi kami belum pasang di kapal.

Menunggu fasa permulaan projek ini dilaksanakan.

Next slide, please.
Next slide, please.

Untuk kapal keempat dan kapal kelima, ianya agak kurang daripada segi bentuk keseluruhan kapal, di mana, blok-blok kapal sahaja yang telah disambung dan dicantum.

Yang Berhormat juga dapat melihat di lapangan tadi, atau di tapak pembinaan blok-blok, di mana, saya telah jelaskan konsep pembinaan LCS ini JKPAC 10.06.2023 6 Bil.

1(a) / 2023 diadaptasikan oleh syarikat dalam mengguna pakai pembinaan secara menggunakan blok.
Macam LEGO punya construction method, di mana, blok-blok ini, kami bina secara berasingan.

Cuma, yang dibawa masuk ke dalam limbungan untuk proses percantuman, atau pun dipanggil, erection di tapak pembinaanlah.

Manakala, jelas di sini, kapal keenam masih lagi langsung tidak bermula dan ia tiada di tapak pembinaan.
Hal ini juga menjadi satu asas pertimbangan kerajaan untuk memutuskan membatalkan terus pembinaan kapal keenam kerana pembinaannya langsung tidak bermula lagi, dan juga peralatan yang terlibat untuk kapal tersebut amat minimum.

Next.

Itu sahaja, Datuk.

Saya serahkan semula kepada Yang Berbahagia Datuk Shahrazat untuk meneruskan pembentangan.

Terima kasih, Datuk.
Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Sebelum saya pergi kepada the current stage atau pun terkini, berkaitan dengan kontrak ini, ingin saya imbau dua perkara, iaitu satu, pengesyoran yang telah dibuat oleh Jawatankuasa Siasatan Tadbir Urus Perolehan dan Kewangan Kerajaan, yang telah pun mengeluarkan laporannya pada 20 Ogos 2019, yang mana, perkara pertama, MINDEF telah diminta untuk memuktamadkan dengan segera perubahan peralatan dan variation proposal daripada BNS, telah pun kami selesaikan melalui beberapa siri penilaian dan juga telah dibentangkan kepada Jemaah Menteri.
Kedua, memuktamadkan detailed design.

Seperti mana yang dimaklumkan oleh Kepten Ir.

Azhar pada pagi tadi, apabila kerja ini terhenti, detailed design adalah berada pada kadar 94.71 percent.

Apabila telah dimulakan sekarang ini, Kepten Ir.

Azhar mengambil inisiatif untuk memulakan kembali inisiatif untuk libat urus bersama pihak endorsement kepada detailed design ini, iaitu Naval Group.

Jadi, penilaian telah dibuat oleh pereka-pereka.


Kita telah mencapai 96 percent daripada segi– atau pun semakan, atau pun memuktamadkan detailed design ini oleh pihak Naval Group juga telah meningkat daripada 82 percent kepada 84 percent.

Dalam tempoh rundingan-rundingan ini berjalan, syarikat telah mengambil inisiatif sendiri untuk menjalankan libat urus dengan pihak Naval Group untuk detailed design ini.

Perkara ketiga, membuat kawalan ketat ke atas bayaran kemajuan kepada BNS.
Untuk makluman, bayaran terakhir telah pun– tiada bayaran terkini dibuat kepada BNS, melainkan yang terakhir dibuat pada Ogos 2019 yang lalu, kalau tidak salah saya Ogos 2019.

Untuk keempat, LAD perlu dikuatkuasakan ke atas BNS.

LAD telah pun dikutip, tetapi yang sempat kami kutip hanyalah berjumlah RM80 juta sahaja, sebab JKPAC 10.06.2023 7 Bil.

1(a) / 2023 tiada lagi bayaran, atau pun interim, atau pun invoice yang dikemukakan oleh BNS yang membolehkan untuk kami memotong bayaran LAD tersebut.
Kelima, BNS perlu meningkatkan amalan tadbir urus yang baik.

Mungkin ini Kepten akan boleh explain what you have done so far untuk berkaitan dengan amalan tadbir urus.

Keenam, kajian cost benefit hendaklah dilaksanakan.
Mungkin nanti, when we come to justification, kenapa lima kapal dibuat ia melibatkan beberapa kajian cost benefit dan juga iteration of options, yang mana, untuk makluman, semasa kita membentangkan kepada Jemaah Menteri dan juga Pasukan Petugas Khas Jemaah Menteri, kami telah membentangkan semua options, daripada bina dua – batal empat, bina dua — tangguhkan empat hingga dua selesai, bina tiga – tangguh tiga, dan juga scrapped sepenuhnya.

Maknanya, tidak melaksanakan enam sepenuhnya.


Telah pun kami bentangkan dan the best option ini, kami maklumkan nanti on the latest slide.

Next.

■1450 Berkaitan dengan Jawatankuasa Kira-kira Wang Negara, laporan telah pun dikeluarkan pada tahun lepas di mana daripada laporan itu yang pertama berkaitan dengan laporan jawatankuasa siasatan dalaman perlu dinyahklasifikasikan sepenuhnya.
Untuk makluman, laporan JKSTUPKK ini adalah milik Jabatan Perdana Menteri dan laporan ini telah pun dinyahklasifikasi sepenuhnya pada 10 Ogos tahun lepas yang lalulah.

Kedua, isi dan perubahan reka bentuk ini dijadikan pengajaran.

Ya, untuk kontrak-kontrak perolehan strategik MINDEF yang telah berlangsung dalam tempoh dua tahun kebelakangan ini.
Kita mengambil pandangan atau pun perhatian yang serius terhadap penetapan skop seawal projek bermula supaya ia valid until a few years supaya tiada lagi perubahan yang berlaku pada masa kontrak atau pun rundingan kontrak itu berjalan.

Ketiga, keperluan untuk membentangkannya.

Ya, kami akan akur sekiranya ada lagi perolehan ketenteraan aset pertahanan yang substantif untuk kami bentangkan.

Keempat, pentadbiran kontrak.


Pentadbiran kontrak memang kami mengguna pakai arahan perubahan kerja sebab arahan perubahan kerja ini dibenarkan sekiranya terdapat beberapa keperluan pertukaran.

Namun, kita telah memperkemaskan supaya perubahan kerja tidak dilakukan sewenang-wenangnya tanpa root ataupun arahan rasmi yang jelas.

Kelima, tindakan SPRM.

Keenam, MINDEF melihat opsyen dan hala tuju terbaik.

Ingin saya maklumkan berkaitan perkara keenam ini.


Kami telah membentangkan options atau JKPAC 10.06.2023 8 Bil.

1(a) / 2023 pun beberapa options kepada Jemaah Menteri dan juga kepada mesyuarat bersama pasukan khas Jemaah Menteri untuk opsyen tersebut.

Apabila dilihat yang mana opsyen terbaik, itulah opsyen yang kami kemukakan kepada Jemaah Menteri pada 19 April lepas sebagai hala tuju projek LCS ini.

Ini ingin saya terangkan kemudian, slide akan datang.
Ketujuh, adalah MINDEF perlu membentangkan laporan kemajuan projek LCS setiap tiga bulan kepada PAC.

Ini pun memang dalam perancangan kami bukan sahaja PAC, Jemaah Menteri juga meminta supaya laporan yang sama dikemukakan Jemaah Menteri pada setiap tiga bulan.
Dengan termeterainya SA yang keenam yang telah ditandatangani pada 26 Mei lepas dan apabila projek ini T0 kick-off sepenuhnya, maka kami akan menetapkan jadual bersama pihak Sekretariat PAC untuk menetapkan jadual pengemukaan laporan atau sebarang kaedah untuk pembentangan kepada pihak PAC.

Ini sedikit berkaitan status mobilisasi.

Untuk perjanjian mobilisasi ini, ia merujuk kepada SA kelima yang ditandatangani pada tahun lepas.

Di mana SA lima ini bertempoh selama enam bulan.


Ia spesifik kepada menetapkan kepada BNS untuk melaksanakan beberapa obligasi sebab kerajaan perlu menentu sahkan bahawa adakah BNS betul-betul bersedia atau pun boleh atau pun projek ini viable untuk diteruskan.

Jadi, dalam pelan mobilisasi tersebut, hasilnya adalah BNS telah pun selesai melaksanakan rundingan bersama dengan 145 pembekal.
Untuk makluman, pembekal ada banyak tetapi 145 pembekal adalah pembekal yang masih aktif, yang masih ada lagi kontrak bersama BNS dan 42 OEM.

Secara umumnya atau pun dasanya, kesemua pembekal OEM ini bersetuju untuk meneruskan projek bersama BNS bagi pelaksanaan kapal LCS ini.

Selain daripada itu, rundingan bersama pihak bank.

Sembilan buah bank yang terlibat telah pun memberi persetujuan bahawa satu perjanjian penstrukturan financial restructuring akan dibuat setelah kontrak tambahan ditandatangani.
Untuk makluman, sekarang ini pihak BNS sedang berunding dengan pihak-pihak bank berkaitan untuk tujuan loan restructuring tetapi kami telah mencadangkan supaya pinjaman loan restructuring ini dibuat setelah BNS telah pun berpindah sepenuhnya di bawah SPV di bawah Kementerian Kewangan supaya migration itu lebih bersih ataupun clean.

Seterusnya, untuk penstrukturan korporat.


Sebagaimana syarat yang diletakkan oleh pihak daripada Kementerian Kewangan, syarikat ini BNS, projek bersama syarikat akan diletakkan di dalam satu special purpose vehicle yang dimiliki sepenuhnya oleh Kementerian Kewangan.

Apabila sekiranya projek ini terdapat potensi akan diteruskan, maka untuk MOF mereka telah pun menubuhkan satu JKPAC 10.06.2023 9 Bil.

1(a) / 2023 special purpose vehicle pada 17 Jun yang lepas— mungkin Dato’ Nazim boleh update on the SPV.
Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman [Ketua Eksekutif, Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT)]: Terima kasih Datuk Shah.

Yang Berhormat Tuan Pengerusi, Yang Berhormat Naib Pengerusi, Ahli-ahli Jawatankuasa.

Semasa kita merangka pelan pemulihan ini, kita telah mengambil kira beberapa opsyen yang terkait dengan hala tuju projek dan hala tuju kontrak ini dengan syarikat.

Opsyen yang pertama yang kita ambil kira, batalkan projek keseluruhannya.
Opsyen yang kedua, batalkan kontrak ini dengan BNS dan kurniakan kepada syarikat baharu.

Opsyen yang ketiga, teruskan kontrak ini dengan syarikat sedia ada.

Dalam penilaian kita, penilaian kewangan, kos dan sebagainya, opsyen ketiga iaitu meneruskan dengan syarikat BNS dengan mengambil kira keperluan mendesak TLDM dan keupayaan teknikal yang ada di BNS.

The third option is the least cost option.

Akan tetapi dalam masa yang sama, kita berhadapan dengan situasi kewangan syarikat yang meruncing.
Jadi untuk kita laksanakan projek ini, kita perlu juga melaksanakan penyusunan semula kedudukan kewangan ini tetapi dalam masa yang sama, syarikat juga berhadapan dengan trust issue.

Isu kepercayaan juga timbul disebabkan oleh pegangan saham yang sama di bawah Kumpulan Boustead.
Jadi dalam cadangan sebelum ini untuk membolehkan syarikat meneruskan projek ini dan membolehkan kita mengatasi trust issue untuk membolehkan syarikat menjalankan penyusunan semula kedudukan kewangan, jadi kita cadangkan penubuhan SPV untuk memudahkan penyusunan semula kedudukan kewangan syarikat yang melibatkan pinjaman dengan bank, pembayaran kepada supplier dan sebagainya.
Jadi, SPV ini adalah satu kaedah yang kita cadangkan bagi mempermudahkan atau facilitate the restructuring process, proses menstrukturkan semula kedudukan kewangan syarikat.

Dalam masa yang sama, untuk mengatasi trust issue yang saya sebutkan tadi, SPV ini perlu diletakkan di bawah pemegang saham yang baharu.

Seperti mana yang disebutkan oleh Datuk Shah tadi, syarikat ini akan dipindahkan kepada sebuah SPV yang dimiliki sepenuhnya oleh Menteri Kewangan (Diperbadankan).
Jadi, with this transfer process dengan pemilikan baharu syarikat, ia akan memudahkan penyusunan semula kedudukan kewangan mengatasi sebarang trust issue yang menjadi penghalang kepada penyusunan semula syarikat ini.

Proses transfer ini sedang berjalan sekarang ini.

Semua kelulusan di peringkat lembaga pengarah, di peringkat pemegang saham, di LTAT, di Boustead Holdings dan juga di JKPAC 10.06.2023 10 Bil.
1(a) / 2023 Boustead Heavy Industries Corporation, semua sudah kita dapat kelulusan dan sekarang ini kita sudah mulakan proses untuk mendrafkan perjanjian pemindahan syarikat ini kepada Menteri Kewangan (Diperbadankan).

Itu sahaja Datuk Shah.

Terima kasih.

■1500 Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Seterusnya... Puan Wong Shu Qi [Kluang]: Nanti sekejap Datuk.

Boleh saya... Tuan Haji Azli bin Yusof [Shah Alam]: Tuan Pengerusi boleh saya bertanya?
Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Satu slaid sebelum.

Okey.

Tuan Haji Azli bin Yusof: Just untuk tadi, sebentar.

Kalau ikut slaid tersebut, Kementerian Kewangan telah menubuhkan SPV 17 Jun 2022.

Telah ya, setelah.

Maknanya telah disetujui dah tubuh.

Cuma tadi Datuk sebut dalam proses untuk hendak memindahkan ya.

Apa nama SPV itu?

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Ocean Sunshine Sdn.

Bhd.

Tuan Haji Azli bin Yusof: Ocean... Tuan Syahredzan bin Johan [Bangi]: Sunshine.

Kepten (Bersara) Ir.


Azhar bin Jumaat [Ketua Pegawai Eksekutif]: Dato’, Ocean Sunshine Berhad.

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Ocean Sunshine Berhad, maaf.

Ocean Sunshine Berhad.

Tuan Haji Azli bin Yusof: So, yang ini detil dia boleh dibekalkan kemudian lah daripada segi pemegangan saham kah apa semua ya.

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Akan tetapi pemegangan saham SPV Ocean Sunshine Berhad ini adalah 100 peratus Menteri Kewangan (Diperbadankan).
Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Ocean Sunshine Berhad ini is a shell company.

Dia a special purpose company dan tidak ada apa-apa aktiviti di dalamnya.

Tuan Pengerusi: Yang Berhormat.

Puan Wong Shu Qi: Jadi boleh saya tanya kalau wakil Kementerian Kewangan ada, bagaimana perundingan antara Ocean Sunshine Berhad ini dengan sembilan buah bank-bank yang ada berkaitan dengan BNS ini?

Sudah start kah proses kah belum?


Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Boleh saya tolong jawab bagi pihak kah sebelum... Puan Wong Shu Qi: Ya, boleh.

JKPAC 10.06.2023 11 Bil.


1(a) / 2023 Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Untuk rundingan, Kementerian Kewangan bersama dengan sembilan buah bank belum lagi bermula sebab untuk rundingan sembilan buah bank ini perancangan adalah untuk dibuat pemindahan terlebih dahulu kepada special purpose vehicle dan barulah rundingan ataupun terma-terma ataupun penstrukturan itu akan dimulakan dengan giat.

Tuan Haji Azli bin Yusof: Sasaran untuk dia dimuktamadkan itu?

Penyelesaian.
Penyelesaian.

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Kita meletakkan garis masa hujung bulan Julai untuk kita muktamadkan pemindahan syarikat.

Dato’ Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail [Kubang Pasu]: Assalamualaikum.

Tentang penglibatan sembilan buah bank.

Ia bermakna bahawa special purpose vehicle ini yang akan ambil lanjut untuk melaksanakan projek ini.

Is it correct?

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Dia bukan ambil bank loan, kita pindahkan keseluruhan pemilikan syarikat termasuk aset dan liabiliti.
Segala aset liabiliti yang ada dalam syarikat ini kita pindahkan pada harga RM1.

Tuan Syahredzan bin Johan: Jadi maknanya selepas ini disiapkan, BNS akan dimiliki oleh kerajaan dan bukan lagi bawah Kumpulan Boustead.

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Bukan.

100 peratus milik MKD.


Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Untuk makluman Yang Berhormat berkaitan dengan bank loan ini penstrukturan pinjaman akan dibuat–– perancangan kami akan dibuat setelah BNS dipindahkan sepenuhnya kepada Kementerian Kewangan.

Itu tidak bermakna bahawa Kementerian Kewangan akan mengambil alih pinjaman tersebut, bukan.

Distrukturkan untuk disesuaikan dengan aliran tunai BNS sahaja.
Untuk makluman, sekiranya BNS ini telah pun bermula dia akan mempunyai flow stream, cashflow yang tetap.

Jadi kita akan sesuaikan flow stream cashflow tersebut bersama pinjaman yang akan kita selaraskan nanti.

Tidak ada unsur ataupun isu bahawa pinjaman ini akan diambil alih oleh Kementerian Kewangan.

Tetap akan di bawah Boustead juga.

Tuan Syahredzan bin Johan: Jadi maksud... Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Cuma... Tuan Syahredzan bin Johan: Maaf Datuk.
Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Cuma akan dirundingkan penstrukturannya daripada segi terma pinjaman, tempoh pinjaman dan juga mungkin kita cuba juga untuk dia punya rate.

Itu sahaja.

JKPAC 10.06.2023 12 Bil.

1(a) / 2023 Tuan Pengerusi: Datuk bila dijangka maksudnya pindahan pemilikan itu selesai ataupun... Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Garis masa yang kita tetapkan adalah hujung bulan Julai untuk kita muktamadkan pindahan berkenaan.

Tuan Pengerusi: Baik.


That means hujung bulan Julai itu adalah final?

Maksudnya selesai untuk transfer for all the pemilikan... Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Ya, selesai.

Tuan Pengerusi: ...Kepada MOF.

Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Berapa jumlah wang yang terlibat yang sembilan bank ini?

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Jumlah pinjaman setakat Disember 2022, ini pinjaman di peringkat syarikat RM624 juta.
Tuan Syahredzan bin Johan: Jadi selepas ini obligasi kewangan pinjaman dan sebagainya masih dengan BNS, cuma– dan SPV ini tidak akan memohon atau mendapatkan pinjaman baharu sendiri.

BNS masih memegang obligasi tersebut?

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Masih, ya.

Tuan Syahredzan bin Johan: Baik.

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Masih memegang obligasi.

Akan tetapi dalam masa yang sama kalau saya boleh menjawab pertanyaan... Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Minta maaf Tuan Pengerusi.
Banyak benda yang tidak begitu clear lah.

Kita bercakap, we are going back to basic, naikkan peruntukan daripada RM9.12 billion kepada RM11.2 billion untuk buat lima kapal ya.

Soalan pertama you are talking about bank ya.

This RM11.2 billion dan yang tambahan RM2 bilion itu daripada mana?

Is it from Kementerian Kewangan or Boustead?


Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Untuk pertambahan kos projek yang mana saya akan bangkitkan next slide, ini adalah daripada bajet daripada pegawai- pegawai iaitu MINDEF sendiri iaitu ia jadi menjadi sebahagian kos projek.

Tidak melibatkan Kementerian Kewangan.

Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Amount itu memang sudah diperuntukkan oleh Kerajaan Persekutuan?
Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Telah pun kami bentangkan kepada Jemaah Menteri, telah pun dipersetujui tetapi belum lagi dipohon secara rasmi kepada pihak-pihak yang merupakan pihak berkuasa melulus bagi peningkatan kos projek.

Belum lagi dipohon.

Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Okey, that is satu bab.

Satu bab lagi yang sembilan bank ini pinjaman hanya RM624 juta is very little compared JKPAC 10.06.2023 13 Bil.

1(a) / 2023 to the amount you required.


You require semua but RM11 over billion kan. Yang ini untuk apa ini RM624 juta ini?

Sorry kita peringkat awal ini kan. Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Yang itu setakat tahun 2022 itu kedudukan pinjaman syarikat dengan bank.

Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Kita ambil banyak itulah.

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Ya.


Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Dan kita akan tambah lagi kemudian bila... Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Ya, macam mana?

Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: ...Kita tengah dok buat kapal ini pinjaman ini akan ditambah?

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Bukan.

Yang ini pinjaman di peringkat syarikat yang bukan sahaja untuk kapal LCS tetapi juga untuk projek-projek lain yang dibuat di bawah syarikat.
Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Oh, ini tidak bersangkut LCS lah ini.

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Ya, ya.

Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Campuq, campuq.

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Ia tidak— ini kedudukan kewangan syarikat.

Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Habaq macam itu.

Kita heran ini sikit sangat.

[Ketawa] Satu kapal pun tidak lepas.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan [Wangsa Maju]: Tuan Pengerusi boleh?
As much as we want to move forward saya hendak berbalik sedikit kepada slaid nombor dua.

Saya ingin sedikit penjelasan.

Saya ada empat soalan.

Slaid nombor dua berkenaan dengan tempoh kontrak yang 10 tahun itu, that deliverable of the vessel.

Slaid nombor dua.

Okey, tempoh kontrak yang 10 tahun itu 3rd October hingga 2 Oktober that is the deliverable of the vessel.

The deliverable of the vessel is one vessel at a time.

Kalau dapat kita put on record what are the dates for each of the vessel.
Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Untuk vessel berdasarkan kontrak ini ataupun kontrak yang telah kita tandatangani pada 26 Mei.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: This is the new contract.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: No, no this is maklumat kontrak yang lama sebagaimana yang saya kata tadi.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Okey.

So, can we put on record what are the dates that the six vessels?

JKPAC 10.06.2023 14 Bil.


1(a) / 2023 Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Okey, boleh saya refer soalan Yang Berhormat untuk slaid yang seterusnya.

Ada dates dalam itu.

Okey.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Okey, alright.

Then my next question is slide nombor empat.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Empat please.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: When mentioned fasal– nombor empat ya.

Sekejap.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Tiga.

Tuan Ts.
Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Perolehan peralatan, when you give the percentages.

Perolehan peralatan you got vessel nombor satu 76 peratus, vessel nombor dua, 72 peratus dan seterusnya.

Saya hendak tanya how do you evaluate the percentage?

Adakah peralatan itu delivered ataupun peralatan itu delivered, tested and commissioned, ataupun peralatan itu di— I mean what are the percentages yang dimaksudkan di sini?
■1510 Maknanya is it you procured, you issued the procurement order atau pun sudah delivered atau pun sudah tested commission atau pun apa?

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: On this slide ini atau pun slaid sebelum?

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Slaid ini yang kalau di kapal itu, di bawah itu.

Perolehan peralatan.

When you mentioned the percentages, what does the percentage mean?

Laksamana Pertama Ir.

Ts.


Franklin Jeyasekhar Joseph [Ketua Pengarah Projek Littoral Combat Ship (LCS), Kementerian Pertahanan]: Yang Berhormat.

Laksamana Franklin ya.

Untuk menjawab soalan Yang Berhormat, sebenarnya ada banyak fasa.

The figures reflected here contoh kapal pertama 79/104.

104 adalah baseline bermaksud kita ada 104 peralatan utama.

Nilai yang digambarkan 79, 75 dan seterusnya untuk kapal empat sampai enam, figure-nya adalah 68 adalah nilai orders placed.

Orders.
Orders.

Permohonan atau pun perolehan yang telah dipesan.

Kita atau pun Boustead selama ini, dibeli ikut batches because it is cheaper.

So, these are orders placed.

Akan tetapi, if you want to know exactly for each vessel ini berapa yang kita sudah terima, berapa yang telah diuji dan telah dipasang di kapal, those are different figures.

Berbeza untuk setiap satu kelima-lima kapal.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Adakah ini membawa maksud ada 24 peratus yang belum buat order lagi?

Laksamana Pertama Ir.


Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph: Ya.

JKPAC 10.06.2023 15 Bil.

1(a) / 2023 Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Untuk vessel satu pun?

Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph: Ya.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Okey.

Untuk... Tuan Pengerusi: Memandangkan— Yang Berhormat ada tanya Yang Berhormat?

Ada?

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: You want to follow up question kah?

Okey.

Then, soalan ketiga saya, slaid nombor enam.


[Merujuk kepada pembentangan slaid] Tuan Haji Azli bin Yusof: Boleh kita ke slaid empat dulu tidak?

Same question.

Same topic.

Boleh ya?

Tuan Pengerusi: [Bercakap tanpa menggunakan pembesar suara] Ya, better bagi Yang Berhormat dulu.

Tuan Haji Azli bin Yusof: Saya ada very big concern di sini apabila dilaporkan tentang perolehan peralatan, fine.

Hull atau pun block, 86 percent also fine.

Saya jangka yang block ini ialah structure ya.


Talking about structure, right?

Akan tetapi, big concern saya di sini adalah daripada segi pemasangan equipments, MNE dan macam-macam lagilah yang I think that it can be one of the biggest milestones juga yang akan menentukan kebolehsiapan projek ini.
Itu saya tidak nampak dilaporkan di mana-mana dan saya rasa ada big concern because apabila kita masuk dan melawat, memang adalah, kita nampaklah piping apa semua itu, cabling tetapi I think it is still very far from achievable.

Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph: Yang Berhormat, can we also request to answer that question sekali gus dengan timeline penyiapan kapal?

[Pembesar suara dimatikan] Tuan Pengerusi: Tadi Yang Berhormat Wangsa Maju hendak tanya soalan yang tadikah?

Tuan Ts.
Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Okey, soalan slaid nombor enam.

[Merujuk kepada pembentangan slaid] Sebut fasal variation proposal, detailed design perlu dimuktamadkan dan sebagainya, maknanya dalam perbincangan kita dalam lawatan tadi pun, ada sebut fasal a lot of change order dibuat.

Boleh tidak kita dapatkan penjelasan, apakah proses yang dilalui untuk menentukan change order itu dipersetujui untuk diarahkan kepada vendor atau pun kepada kontraktor?

Proses change order itu sendiri.


Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Sebelum menjawab proses change order, ingin dimaklumkan bahawa yang ditaklimatkan pagi tadi terdapat banyak perubahan.

Itu adalah perubahan yang sudah lepas, telah pun kita tackled-lah, dimuktamadkan perubahan tersebut.

Untuk menjawab soalan yang kedua, itu— JKPAC 10.06.2023 16 Bil.

1(a) / 2023 Apakah proses perubahan tersebut?


Proses-proses perubahan ini melibatkan satu proses yang kita panggil variation order, arahan perubahan kerja.

Arahan perubahan kerja boleh datang daripada dua pihak sama ada pihak pengguna atau pun pihak yang pembuat.

Boleh datang daripada dua pihak.


Maknanya, saya beri contoh, sekiranya pihak pengguna yang mengemukakan change request untuk pertukaran, maka request ini akan dikemukakan bersama- sama borang yang berkaitan di mana borang itu termaktub dalam kontrak bagi projek ini.

Maklumat-maklumat berkaitan akan dikemukakan kepada pasukan projek untuk penelitian.

Selepas diteliti dan dibuat perakuan oleh pasukan projek, ia akan dihantar kepada Kementerian Pertahanan untuk dibuat proses selanjutnya.
Proses selanjutnya adalah membawa perakuan ini kepada Lembaga Perolehan di Kementerian Pertahanan untuk memuktamadkan atau pun pengesyoran kepada perubahan.

Memandangkan projek ini bernilai besar dan melibatkan rundingan terus, sebarang arahan perubahan perlu dikemukakan ataupun kami kemukakan kepada Kementerian Kewangan untuk kelulusan.

Itu adalah prosesnya.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: It means the final issuance of the variation order adalah... Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Kementerian Kewangan.
Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Kementerian Kewangan akan issue the variation order?

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Akan tetapi, dalam kes ini, sebab ia melibatkan satu jumlah yang besar dan isu yang diperdebatkan, maka final— untuk kes ini sahaja untuk perubahan-perubahan yang telah berlaku.

Perubahan baharu tidak ada sudah.

Perubahan yang telah berlaku sudah ada akan kami jelaskan kemudian nanti.

Telah pun dibentangkan kepada Jemaah Menteri untuk kelulusan.
Jadi, daripada Kementerian Kewangan itu dibawa ke Jemaah Menteri untuk punca kuasa yang lebih besar untuk menilai dan membuat kelulusan.

Dr. Hajah Halimah Ali [Kapar]: Boleh saya ini, Tuan Pengerusi?

Hendak tanya.

Tuan Pengerusi: Silakan.

Dr. Hajah Halimah Ali: About the detailed design.

You are talking about detailed design kan?

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Ini berkaitan dengan variation order.

Separa perubahan.

Detailed design yang berlainan.

Okey.

JKPAC 10.06.2023 17 Bil.


1(a) / 2023 Dr. Hajah Halimah Ali: Okey saya hendak tanya fasal detailed design.

The next one itu, kan?

Memuktamadkan the detailed design.

So, how far are we untuk ada this detailed design?

What is the timeline?

Bila agaknya akan dimuktamadkan sebab sebelum— selepas itu barulah benda-benda lain boleh dibuat, kan?

Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat: Yang Berhormat, izinkan saya memberikan sedikit penjelasan tentang status detailed design ini.
Status detailed design ini buat masa ini berada pada peratus kesiapan oleh pihak syarikat sebanyak 96 peratus.

Akan tetapi, detailed design ini kami akan majukan kepada pihak penguasa reka bentuk iaitu Naval Group Perancis di Perancislah di mana ia perlu divalidasi, verifikasi dan juga diluluskan oleh mereka.

Untuk status terkini, detailed design kami telah diluluskan oleh pihak penguasa reka bentuk Perancis pada tahap 84 peratus ya Laksamana Franklin?
So, yang 84 peratus ini yang telah lulus tetapi yang telah kita siapkan adalah sebanyak 96 peratus.

Ketetapan yang diberi kepada kami dalam Perjanjian Tambahan Keenam ialah ia perlu disiapkan sebelum Ogos tahun depan.

Jadi, kami tidak nampak banyak isulah untuk ia disiapkan untuk balance empat peratus tersebut dalam tempoh 14 bulan mendatang inilah.

Dr. Hajah Halimah Ali: Next year?

Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat: Ya.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Soalan saya tadi, belum habis jawab.
Fasal changed of design tadi.

Satu sebab daripada pengguna.

Datuk sebut ada dua.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Potensi untuk siapa yang berhak untuk mengemukakan perubahan boleh daripada dua pihak.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Okey.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Pengguna atau pun pihak yang kontraktor, Yang Berhormat tanya proses kan?

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Ya, ya.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Saya jawab proses yang umumlah.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Okey, okey.


Maknanya, kontraktor pun boleh?

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Dalam kerajaan, kontraktor pun boleh jika semasa dia melaksanakan projek ini, ia melihat... Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Okey, dalam kes projek ini, berapa peratus yang disebabkan oleh pengguna dan berapa peratus yang dimulakan proses itu daripada kontraktor?

Laksamana Pertama Ir.

Ts.


Franklin Jeyasekhar Joseph: Yang Berhormat, yang changes yang besar— dalam projek kapal yang besar macam ini, kita ada banyak changes.

There are a lot of small technical changes yang kita rasa JKPAC 10.06.2023 18 Bil.

1(a) / 2023 on the day-to-day basis, engineering wise, benda itu boleh dilaksanakan.

Akan tetapi, when it comes to macro level, when we talk about change in terms of equipment yang betul-betul besar sekarang ini, yang didaftarkan adalah tiga.

Tiga.

Tuan Ts.
Tiga.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Tiga daripada penggunakah atau pun daripada kontraktor?

Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph: Dalam kes ini, ketiga-tiganya daripada penggunalah.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Pengguna.

Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph: That means daripada TLDM lah.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Just quickly mention, apa tiga itu?

Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph: Ada dalam the subsequence slide, Yang Berhormat.

Tuan Ts.
Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Okay, all right.

Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman [Sik]: Tuan Pengerusi, sedikit.

Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Tuan Pengerusi, this— tambah ya.

Saya hendak ambil different path ya.

Yang bahagian technical itu, saya punya kawan sudah ini sudah.

Saya masih lagi tidak begitu jelas tentang penstrukturan korporat.

Itu pun kita tubuhkan Ocean Sunshine Berhad, special purpose vehicle.

According to Datuk tadi, ia tidak ada aktiviti, kan?

Laksamana Pertama Ir.

Ts.


Franklin Jeyasekhar Joseph: Shell, shell.

Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Shell saja, kan?

So, hendak cepatkan.

■1520 Akan tetapi, dari segi payment ini, siapa yang akan buat payment sekarang, untuk projek ini?

Itu satu.

I think, I go one by one.

That one, you pick up later.

There is an issue I want to go back.

Kita ini, PAC ini ahli yang baharu.

So, kita bukanlah start semua all over again.

But, at least, kita kena bawa balik latar belakang.
Salah satu perkara besar yang kita lihat, dan ramai orang pun berfikir begitu, ialah masalah perubahan design, daripada Sigma kepada Gowind.

Itu isu besar yang ramai orang bercakap.

Sigma ini, dia dari Belanda, dan Gowind ini dari France.

Sebenarnya, Gowind ketika itu, depa tiada ada real kapal itu lagi.

Dia hanya ada masa itu prototaip, and kita boleh buat perubahan design sampai begitu besar.

Itu mungkin Datuk boleh jawab on that part.


And, the other issue that has been raised is the RM6.07 billion, yang dibayar awal hari itu.

Boleh cerita pada kita tidak, apa sebenarnya yang RM6.07 bilion?

JKPAC 10.06.2023 19 Bil.

1(a) / 2023 Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: [Bercakap tanpa menggunakan pembesar suara] Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Itu bayar kepada siapa, untuk apa?

Ada satu – design – saya ingat itu yang the big one-lah.

Kita hendak valid pencerahan daripada Datuk.


So, kita semua, Ahli PAC yang baru.

Yang Berhormat Kluang, dia orang lama.

Tidak apa, dia tahulah.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Soalan yang pertama daripada Yang Berhormat adalah, apabila dipindahkan kepada Ocean Sunshine Berhad, siapakah yang bertanggungjawab berkenaan dengan pembayaran?

Okey.
Okey.

Struktur apabila ia dipindahkan, adalah struktur governance, tata kelola governance akan diletak di bawah Ocean Sunshine Berhad, di bawah Menteri Kewangan (Diperbadankan) di bawah Kementerian Kewangan.

Akan tetapi... Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: So, depa bertanggungjawablah?

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Yes.

Daripada segi tata kelola governance corporate matters of the company.
Akan tetapi, daripada pengurusan kewangan, pegawai-pegawai masih lagi Ketua Setiausaha Kementerian Pertahanan Malaysia, sebab projek ini dibina.

Peruntukan ini akan diluluskan di bawah Kementerian Pertahanan Malaysia.

Semasa... Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: So, the owner of this project is Kementerian Pertahanan Malaysia?

The owner of the project?


Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Kontrak ini, pemilik – user adalah TLDM, tetapi pemilik yang berkontrak ini nanti adalah Kementerian Pertahanan Malaysia, sebab pemilik atau pun pembida duit pegawai pengawal adalah Kementerian Pertahanan Malaysia.

That cost atau pun peruntukan yang disalurkan untuk projek ini, disalurkan oleh kerajaan kepada Kementerian Pertahanan Malaysia.
Jadi, sebarang tuntutan atau pun pembayaran invoices yang dikemukakan oleh syarikat akan dikemukakan kepada pasukan projek untuk diverifikasi dan seterusnya, akan dikemukakan kepada Kementerian Pertahanan Malaysia untuk dibayar.

Akan tetapi, apabila ia dipindahkan kepada MOF nanti, dalam struktur– mungkin kami akan menambah baik, di mana, terletaknya fungsi MOF dalam untuk menverifikasikan atau pun melihat kepada pembayaran.
Akan tetapi, berbalik kepada persoalan Yang Berhormat tadi, payment untuk bid kepada kos projek masih lagi di bawah Kementerian Pertahanan Malaysia.

Ia sebagai pegawai pengawal kepada projek ini.

JKPAC 10.06.2023 20 Bil.

1(a) / 2023 Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Tetapi, Project Monitoring Committee dipengerusikan oleh Ketua Perbendaharaan.
Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Project Monitoring Committee akan dibuat secara bersama oleh Ketua Setiausaha Perbendaharaan dan juga Ketua Setiausaha Kementerian Pertahanan Malaysia secara bersama, Project Monitoring Committee (PMC).

Selain daripada itu, kita ada pasukan projek, outfit kita di sini untuk memantau on daily basis.

Juga, selain daripada itu, pemantauan juga dibuat melalui pelaporan berkala tadilah.

Setiap bulan kepada Jemaah Menteri, dan setiap bulan kepada PAC.
Untuk perubahan detailed design tadi, untuk makluman, VO yang tiga yang dimaklumkan oleh Laksamana Franklin ini tidak terlibat kepada, what we called, the design itu.

Tidak melibatkan design.

Design pertukaran daripada Sigma ke Gowind adalah perkara yang telah pun berlaku, dan apabila kontrak ditandatangani pada 2013, kita meletakkan... Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Tetapi, perubahan design ini tidak dipersetujui oleh Panglima Tentera Laut ketika itu.
Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Itu telah pun diperdebatkan dengan banyak kali.

Saya tidak boleh hendak cakap siapa yang setuju, siapa yang tidak setuju, Yang Berhormat.

Saya kena baca balik Hansard sayalah.

Akan tetapi, finally... Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Jadi, it would be public knowledge.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Ya, public knowledge, tetapi Yang Berhormat, apabila kontrak ini ditandatangani pada 2013, Gowind ini termaktub sebagai design yang dipilih.
Akan tetapi, along the line, of course, sebagaimana dibincangkan dalam Jawatankuasa Siasatan Dalaman dan juga Jawatankuasa PAC, before the contract signing, terdapat isu-isu berkaitan pertukaran design daripada Sigma kepada Gowind.

Akan tetapi, isu berkaitan dengan pertukaran atau pun VO tadi, tidak melibatkan design ini.

Dia adalah berlaku semasa kontrak berjalan, berdasarkan beberapa insiden yang berlaku, yang mana akan – saya rasa, saya terus kepada slide tersebut.
Seorang Ahli: Tuan Pengerusi... Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: RM6.07 billion?

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Untuk pembayaran RM6.006 billion itu, pembayarannya, nak buat itemised sekarang, saya tidak ada figure.

Mungkin – secepat mungkin dalam, tidak lewat pada minggu hadapan, kami beri kepada Jawatankuasa PAC, tetapi kalau secara ringkas, kalau Kepten Ir.

Azhar hendak JKPAC 10.06.2023 21 Bil.


1(a) / 2023 beritahu, RM6.006 billion kalau ada pecahan – tetapi, pecahan kecil, tidak ada pada saya pada ketika ini.

Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail [Kubang Pasu]: Okey.

Tambahan kepada itu, daripada RM6.07 billion, RM1.4 billion, RM400 million for other thing, nothing to do for LCS.

And then, another billion, alat-alat lainlah, but RM400 million is nothing to do with the LCS?

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: RM400 million?
[Bentara menyerahkan dokumen kepada Yang Berhormat Kubang Pasu] Tuan Pengerusi: Ada details dalam dokumen untuk RM7 billion.

Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Ada respons tak?

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Soalan sekali lagi.

Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: But we all want to add... Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Kalau ada laporan ini, boleh beri rujukan dalam table mana.

Puan Wong Shu Qi: BKK dekat dalam itu, ada jawapan, bukan?
Ada sedikitlah lampiran itu, saya sudah beri pada Yang Berhormat Kubang Pasu.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Boleh saya tengok lampiran mana?

Page berapa?

Tuan Pengerusi: Page berapa, Yang Berhormat?

Yang dirujuk itu, page berapa, Yang Berhormat Kubang Pasu?

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Page berapa, Yang Berhormat?

Boleh saya tengok?

Tuan Pengerusi: Page yang diberi tadi itu.

Ha, itu page berapa?

Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Page dua.

Tuan Pengerusi: Page dua?


Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Lampiran dua.

Tuan Pengerusi: Lampiran dua.

Puan Wong Shu Qi: Adakah itu... Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Page berapa?

Tuan Pengerusi: Tiada?

Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Lampiran dua.

Tiada page.

Tiada.

Tuan Pengerusi: Tengok muka surat sebelum, selepas.

Seorang Ahli: [Bercakap tanpa menggunakan pembesar suara] Puan Wong Shu Qi: Boleh, boleh.
Mungkin sebelum kita masuk ke soalan lain, boleh tidak saya fokus terlebih dahulu pada SPV itu, dan juga impact penubuhan JKPAC 10.06.2023 22 Bil.

1(a) / 2023 SPV baharu dan juga pindah milik BNS ini kepada LTAT?

Apa impact yang akan– kepada LTAT, setelah BNS ini dipindah milik?

Tuan Pengerusi: Ya, saya pun hendak tambah on that questions.

Is that, kalau, if anything happens to this project, adakah ia akan memberi impact kepada ahli LTAT?
Yang itu yang paling utama, sekiranya– will it jeopardise ahli LTAT?

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Impact kepada LTAT ini, kalau katakan projek ini terus kekal di bawah kumpulan Boustead, dan gagal dilaksanakan, of course, kita akan ada impact kepada syarikat Boustead dan akhirnya, kepada LTAT.
Akan tetapi, apabila syarikat ini dipindahkan kepada SPV di bawah Kementerian Kewangan Malaysia, tidak ada impact kewangan sebab kita sudah provide, atau kita sudah buat rosot nilai ke atas apa-apa kerugian yang berlaku sebelum ini.

So, rosot nilai itu kita sudah buat sebelum ini.

Jadi, dengan pemindahan ini, tidak akan ada implikasi kewangan lagi kepada LTAT.
Apabila dipindahkan kepada SPV ini, dan seperti mana struktur yang melibatkan penubuhan SPV ini ialah, ia bertujuan untuk ring-fenced pemegang saham yang atas.

Dalam konteks ini, Kementerian Kewangan Malaysia.

Jadi, sebab itu, kita mencadangkan struktur yang melibatkan SPV as a ring- fencing mechanism.
Mekanisme untuk kita memastikan supaya apa-apa liabiliti atau implikasi kewangan yang negatif, yang berlaku di peringkat syarikat, tidak akan memberi apa-apa implikasi kepada pemegang saham, iaitu Menteri Kewangan (Diperbadankan).

■1530 So, itu tujuan SPV.

Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman: Tuan Pengerusi, sedikit.

Ada pertanyaan sedikit.

Tuan Pengerusi: Ada pertanyaan sedikit, Yang Berhormat Sik.

Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman: Mohon maaf Tuan Pengerusi.
Saya hendak ambil perhatian untuk mungkin kita perlu ada fokus juga dalam kita punya pembentangan, masanya agak terhad.

Oleh sebab dua point ini besar untuk kita lihat.

Satunya, bagaimana perkembangan kalaulah ada tindakan-tindakan untuk kita muktamadkan— kalau kita sebut ketirisan yang telah berlaku.

Itu clear.

Keduanya, kita perlu bentang kepada rakyat, kepada Parlimen sendiri rasionalisasi perjanjian baru-baru ini ketika mana orang masih bertanya kenapa tinggal lima.

Kenapakah perlu tambah kos?


Itu yang perlu kita clear.

Jadi, untuk soalan sini Datuk Shah, slaid nombor tiga, muka surat tiga itu dari segi maklumat pembayaran, baki RM3.122 bilion.

Pihak PAC telah mendengar JKPAC 10.06.2023 23 Bil.

1(a) / 2023 prosiding daripada SPRM pada hari Khamis yang lalu, jumlah ini nampak ada perbezaan, apa yang diperoleh daripada SPRM.

SPRM pun ada di sini.

Ini rekod yang terakhir pada November 2019 ya.


Mungkin di pihak MINDEF sendiri ada data yang terbaharu yang mungkin dapat di-relate bersama seperti mana yang dibentangkan oleh SPRM sendiri.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Mungkin saya perlu tahu apa yang dibentangkan oleh SPRM terlebih dahulu.

Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman: Itu mungkin boleh rujuk kepada— angka itu nampak agak berbeza dari segi yang di— nanti kita akan keluarkan Hansard daripada PAC.
Tuan Pengerusi: Yang Berhormat Sik, terima kasih.

Saya minta wakil daripada SPRM.

Ada wakil daripada SPRM?

Kalau boleh mengesahkan tentang apa yang dinyatakan oleh Yang Berhormat Sik dan juga... Awang Samsul Baharam bing Bungso [Ketua Cawangan B (Bahagian Pemeriksaan dan Perundingan), Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM)]: Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.

Saya, Awang Samsul Baharam bing Bungso daripada SPRM.
Okey, berkaitan jumlah yang disebut— apa pun jumlah yang saya sebut hari itu adalah merujuk kepada laporan jawatankuasa.

Bermakna kalau dalam tempoh 10 tahun yang kita tahu adalah RM6 bilion.

RM6.008 bilion telah dibayar dalam tempoh 10 tahun tanpa ada apa-apa kapal yang siap.

So, yang saya sebut hari itu semuanya berdasarkan kepada laporan-laporan yang dikeluarkan oleh jawatankuasa.

Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman: [Bercakap tanpa menggunakan pembesar suara] Awang Samsul Baharam bing Bungso: Yes.
Jawatankuasa yang pertama.

Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman: Kedua— sedikit.

Yang ini ringkasan berkaitan dengan muka surat lapan itu, rundingan bersama pembekal dan OEM.

Muka surat lapan.

Just straight to the point ialah pembekal OEM ini, senarai yang local kita dengan yang dari luar, daripada foreign, itu sahaja.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Maksudnya Yang Berhormat perlukan senarai 145 ini dan 42 OEM?

Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman: Ya.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Boleh.


Kami hantar melalui urus setia nanti senarai 145 pembekal dan 42 OEM.

Boleh.

Pertama tadi saya rasa kurang pasti apa yang berbeza daripada segi figure kami dengan SPRM.

Jadi, saya tidak dapat membuat apa-apa penjelasan.

Boleh saya teruskan?

JKPAC 10.06.2023 24 Bil.

1(a) / 2023 Tuan Pengerusi: Saya rasa baik Datuk teruskan sebab tinggal lagi tiga slides, so after that baru kita tanya soalan.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Okey, saya teruskan.
Saya rasa saya terus— next slide, sembilan.

Okey, ini adalah keputusan Jemaah Menteri yang berdasarkan kepada Memorandum Jemaah Menteri yang kami bentangkan pada 19 April pada tahun ini di mana pembentangan itu, kami meletakkan beberapa atau pun cadangan pengesyoran opsyen atau pun hala tuju kepada projek LCS ini.
Pertama adalah pemindahan milik Boustead Naval Shipyard ini daripada Kumpulan Boustead kepada kerajaan melalui Kementerian Kewangan iaitu dengan penubuhan satu special purpose vehicle— telah pun kita maklumkan sebentar tadi.

Ketiga adalah berkaitan dengan monitoring committees.

Akan ada satu monitoring committee iaitu PMC yang co-chaired by KSP dan Ketua Setiausaha Pertahanan.

Elemen yang kedua adalah daripada segi the way forward projek kapal itu sendiri.
Maka, projek ini akan diteruskan dengan pembinaan lima buah kapal sahaja.

Kapal keenam itu kita drop daripada penerusan projek ini, melihat kepada tidak ada apa-apa pembelian atau pun peralatan yang telah dibuat yang secara besar yang telah dibuat yang mana apabila kita buat pengesyoran atau pun melalukan cost- benefit analysis daripada opsyen yang kita ada, apabila kita drop satu buah kapal ini, ia memberikan sedikit penjimatan kepada kerajaan.
Mungkin ada persoalan apabila lawatan tadi, kenapa ada penjimatan sekiranya kita ada tambahan kos.

Tambahan kos tadi akan saya jelaskan dalam slide yang seterusnya.

Keduanya adalah kelulusan tiga perubahan kerja yang utama iaitu perubahan kerja dari segi Surface-to-Surface Missile, Decoy Launching System dan juga Integrated Platform Management System.

Tiga VO ini telah pun kita bentangkan kepada Jemaah Menteri.
Untuk makluman, VO ini telah pun kita buat pengauditan untuk pengesahan nilai dan juga dokumen sokongan.

Atas arahan MOF juga kita melaksanakan pengauditan tersebut.

Seterusnya adalah apabila kontrak ini berlangsung dengan termeterainya supplementary agreement keenam ini, kontrak ini akan dilanjutkan kepada 83 bulan.

83 bulan ini termasuk warranty period.

Sebenarnya sehingga pembinaan hand over 71 bulan sahaja tetapi the plus 12 months untuk warranty period.

Maknanya tempohnya adalah 83 bulan.


Ini adalah salient terms yang terkandung dalam SA enam berkaitan.

Saya mungkin hendak pergi kepada next slide untuk pertukaran peralatan.

Boleh saya pergi sini?

JKPAC 10.06.2023 25 Bil.

1(a) / 2023 Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Persoalan ringkas sahaja.

Soalan ringkas, slide nombor sembilan.

Kelulusan variation order ini.

Variation order ini diluluskan untuk dilaksanakan, bila agaknya?
Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Untuk maklumat, ini adalah semua perkara yang lepas yang kita telah murnikan— sudah pun dibuat.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Bilakah agaknya the date?

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Ini bila termeterainya SA keenam itu.

Bila termeterainya SA keenam itu, SA keenam meletakkan terma-terma baharu.

Antara terma-terma yang kita letakkan adalah satu, peningkatan kos dan kedua, peningkatan tempoh kontrak.

Peningkatan kos merujuk kepada beberapa perkara.


Peningkatan tempoh kontrak dan juga beberapa terma lagi yang kita tambah baik daripada principal contract contohnya yang telah dibangkitkan oleh jawatankuasa- jawatankuasa PAC dan juga JKSTUPKK.

LAD itu ada had limit.

Dalam SA6 ini, LAD tiada lagi had limit.

Ketiga, kaedah pembayaran.

Dalam principal contract, kaedah pembayaran adalah berasaskan maksud atau aktiviti.

Untuk SA keenam ini— SA6 saya sebut ya.


Kaedah pembayaran adalah berdasarkan progress kerja.

Maknanya kita ikut construction-lah.

Kerja dipasang, kita bayar.

Itu antara dua penambahbaikan kita buat dalam SA6.

Tuan Pengerusi: Okey, kita terus sahaja boleh tidak?

Sebab... Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Okey.

Tuan Pengerusi: Ini bagi settle dahulu, then baru kita nampak... Tuan Haji Azli bin Yusof: Just one sahaja untuk yang slide tadi.

Tuan Pengerusi, keputusan Jemaah Menteri satu, okey, dua.
Cuma, tidak ada dinyatakan tentang jumlah pertambahan kos yang dipersetujui, ada tidak?

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Itu [Bercakap tanpa menggunakan pembesar suara] penambahan kos dipersetujui adalah RM2.9 bilion.

Tuan Haji Azli bin Yusof: So, itu pun termasuk dalam... Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Ya, mungkin boleh direkodkan nanti.

RM2.09 bilion jumlah pertambahan kos.

Tuan Laksamana.

Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph: Saya teruskan dengan slide ke-10.
Variation order yang saya sebut tadi yang dimohon oleh pihak user kerajaan atau pun TLDM secara khususnya melibatkan tiga perkara utama.

Surface-to-Surface Missile iaitu pertukaran daripada model jenama yang dibekalkan oleh Firma MBDA kepada Kongsberg.

Kenapa?

Ia lebih kecil dan lebih mudah dipasang di kapal.

JKPAC 10.06.2023 26 Bil.

1(a) / 2023 Penukaran kedua adalah sistem Integrated Platform Management Systems (IPMS).
Pada asal kontrak tahun 2013, jenama ataupun model yang tersenarai adalah jenama MTU dan over the years disebabkan TLDM mahukan commonality— untuk makluman Ahli-ahli Parlimen, kapal yang dibina oleh Boustead yang kita sebut kelas Kedah hari itu yang sudah ada enam buah kapal, kesemuanya menggunakan sistem IPMS jenama L3.

■1540 So, dia ada commonality lah, ada keseragaman.

So, that is one of the reasons why Navy mahukan keseragaman tersebutlah.
Moving on to the third system Decoy Launching System daripada pengeluaran Super Barricade, Wallop punya sistem kepada Lacroix.

Kenapa isu ini berlaku?

Kita dapati firma Wallop Defence yang mengeluarkan jenama Super Barricade telah pun tutup kedai.

So, we have no choice, but we have to choose alternative supplier untuk Decoy Launching System ini.
Variation yang terakhir which is a consequence of doing all this dengan kelewatan projek hampir tiga tahun, kita juga ada penambahan masa yang perlu ditanggung, penambahan waranti yang perlu kita tanggung dan juga penglibatan kita dengan design authority.

So, extension keempat itu kita namakan sebagai variation of implementation schedule lah.

So, these are the variation orders that have been already approved under the SA6 as per mentioned by Datuk Shahrazat.
Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Move to the next slide so kita open for.

Next please.

Sebagaimana yang dipohon oleh Yang Berhormat tadi, ini adalah garis masa berdasarkan pelan pemulihan yang terkini yang telah pun kita muktamadkan dalam SA6.

Garis masa ini telah pun mengambil kira elemen-elemen daripada segi teknikal dan sebagainya.

Ia mengambil kira penyiapan lima buah kapal sahaja.
Untuk rekod, kapal yang pertama iaitu yang first vessel yang akan siap ataupun down slip daripada Mei dan akan memulakan harbour acceptance test pada November dan seterusnya untuk sea acceptance test pada Oktober dan pentauliahan yang dijangka ditetapkan dalam agreement adalah pada Ogos 2026.

Untuk makluman sehingga kapal satu siap interval antara kapal kedua, ketiga, keempat dan kelima adalah selama lapan bulan.
Untuk kapal yang pertama ini ia adalah menjadi penanda aras kepada kapal kedua, ketiga dan keempat.

Sebarang perubahan ataupun isu yang akan kita dapat dalam kapal pertama ini akan menjadikan penanda aras bagi dua, tiga, empat dan dua, tiga, empat ini tidak akan ada masalah sebab yang pertama akan menjadi the first vessel yang akan kita siapkan.

Crucial-nya di situ.

JKPAC 10.06.2023 27 Bil.

1(a) / 2023 Jadi insya-Allah pada November harbour acceptance test akan bermula.
Maksudnya ia memerlukan lebih kurang 14 bulan daripada T0, teknikal bermula dan plus another 22 months untuk semua testing yang terlibat.

Ini adalah daripada segi tarikh-tarikh yang telah kami letakkan sebagai salah satu terma-terma utama dalam SA6.

Tuan Pengerusi: Okey... Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Saya rasa itu slaid yang terakhir Tuan Pengerusi.

Tuan Pengerusi: Terima kasih Datuk.

Sudah tidak ada slaid lagi ya?

Okey.


Kita tengok daripada garis masa ini, macam Dato’ Nazim bagi tahu tadi hendak final- kan dia punya pemilikan SPV dan sebagainya pada end of July.

Jadi adakah garis masa itu berubah ataupun adakah garis masa yang telah pun diletakkan ini adalah based on apa yang telah diambil kira sepenuhnya termasuklah sampai kepada pemuktamadan pemilikan SPV BNS ini.

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Okey.

Dia ada dua peringkat Tuan Pengerusi.


Pertama, di peringkat pemegang saham dan yang kedua di peringkat operasi dan pengurusan syarikat.

Jadi dalam penerusan projek kapal ini, apa-apa yang sedang dilaksanakan di peringkat pengurusan dan operasi tidak akan ada apa- apa perubahan.

Syarikat kekal beroperasi seperti biasa, cuma pemindahan saham itu hanya akan berlaku di antara pemegang saham sahaja.

Pemegang saham BNS sekarang ini adalah LTAT, Boustead Holdings dan BHIC.
Apa-apa perjanjian antara ketiga-ketiga pemegang saham ini dan juga MKD hanya akan berlaku di peringkat itu sahajalah, di peringkat pegangan saham.

Tuan Pengerusi: Selaku CEO LTAT adakah Dato’ Nazim very— maksudnya very optimist bahawa garis masa ini akan dapat dipenuhi on time.

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Ya.


Sebab kita dah dapat kelulusan yang sewajarnya, yang sepatutnya kita dapat jadi hanya proses seterusnya adalah draf perjanjian dan kita akan memuktamadkan perjanjian ini seperti mana yang saya sebutkan tadi.

Kita yakin sebab kita anggap ini sebagai clean agreement.

Maknanya tidak ada apa-apa condition precedent yang diperlukan untuk kita memuktamadkan perjanjian ini.

Tuan Syahredzan bin Johan: Saya ada soalan ya Tuan Pengerusi.
Pertama sekali saya hendak– di situ ditulis six supplementary agreements signing on 26th May 2023.

Maknanya supplementary agreement ini telah ditandatangani baru-baru ini pada 26 Mei.

Kedua, berkenaan dengan pertambahan kos yang tadi dinyatakan RM2.09 bilion itu.

Boleh tidak untuk rekod, Datuk mungkin nyatakan dengan pertambahan JKPAC 10.06.2023 28 Bil.

1(a) / 2023 kos ini sekarang, jumlah kos keseluruhan untuk menyiapkan lima kapal ini pada akhirnya adalah lebih kurang berapa?
Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Okey.

Merujuk kepada kos projek yang telah diluluskan sebanyak RM9.128 bilion, kita telah berbelanja sebanyak RM6.006 bilion.

Saya terpaksa reiterate figure ini sebab ada percanggahan maklumat tentang berbelanja tadi.

Baki kos kita ada RM3.122 bilion.

Kita ada pertambahan kos sebanyak RM2.098 bilion dan ini menjadikan kos tambahan sebanyak RM11.22 bilion.

Keseluruhan RM11.22 bilion.


Jadi siling tadi, kos tadi ini daripada RM9.128 bilion akan meningkat kepada RM11.22 bilion.

Puan Wong Shu Qi: Datuk, jadi setakat ini duit yang boleh kita guna lagi kerana siling sudah meningkat kan adalah berapa?

Jumlah yang boleh guna lagi.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Okey.

Berdasarkan– saya jawab secara berfasa ya.

Sekarang berdasarkan perjanjian– bila perjanjian yang asal duit kita boleh belanjakan bakinya sebanyak RM3.122 bilion seperti mana tertera.
Apabila termeterainya perjanjian SA6 ini, maka duit yang kita boleh belanjakan adalah sebanyak lima point– RM3.122 bilion dicampur kepada RM2.098 bilion menjadi sebanyak- Quick calculation.

RM3.122 bilion, RM2.098 bilion, RM5.22 bilion.

Sorry?

Seorang Ahli: [Bercakap tanpa menggunakan pembesar suara] Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Not, itu tidak pegang kalkulator, pakai otak.
Puan Wong Shu Qi: Datuk... Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Takut salah sebut nanti jadi Hansard jenuh saya hendak betulkan pula Yang Berhormat.

Puan Wong Shu Qi: Datuk jadi antara RM5.22 bilion ini, bagaimana dengan agihan untuk siapkan pembinaan lima buah kapal LCS ini.
Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Daripada segi agihan telah adapun di dalam kontrak SA6 itu untuk program ataupun kita letak schedule sebab perjanjian ini ada merangkumi juga kita punya implementation schedule untuk kapal satu sehinggalah kapal lima, yang mana implementation duit ini penting Yang Berhormat.

Satu, menentukan projek ini lewat kah tidak.

Kalau tidak kita lose.

Jadi projek ini akan dibayar berdasarkan kemajuan dicapai berdasarkan implementation schedule tersebut, progress kerja.
Tuan Pengerusi: Okey saya hendak tanya pada Laksamana Franklin.

Tadi Laksamana bagi tahu ada empat justifikasi pertukaran peralatan dan extension of time, SSM, lepas itu IPMS, DLS dan BIS.

That is keperluan yang diperlukan oleh Navy betul?

Memang ini yang user perlukan.

JKPAC 10.06.2023 29 Bil.

1(a) / 2023 Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph: Betul Tuan Pengerusi.

If you look at this table tiga daripadanya khusus adalah peralatan.
SSM, IPMS, DLS adalah peralatan dan inilah peralatan yang Navy kata hendak perlukan for those reasons indicated there untuk kegunaan TLDM.

■1550 Whereas the last point, VIS ini ialah a mixture of many things.

Ia adalah extension of time, extension of warranty dan extension of delivery of equipment.

Disebabkan kita sudah tertangguh ini, so all of those extensions contribute to this VIS.

Tuan Pengerusi: Okey, boleh tidak saya tanya, siapakah— I mean do you have a team?
Kalau macam kata user hendak gunakan, so of course you hendak convince-kan pada pihak kontraktor.

Maksudnya this is what we need, betul?

Bagaimana proses pengesahan itu dilakukan dan bagaimanakah ia dilakukan dan juga pemilihan dan juga keputusan dibuat?

Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph: Okey.

Ini sudah macam proses dalaman TLDM.

In fact, within the Navy, kita ada beberapa jawatankuasa.

Yang paling tinggi diketuai oleh Panglima Tentera Laut sendiri.
Kita panggilnya Capability Management Board.

So, jawatankuasa atau pun lembaga ini akan memutuskan keupayaan yang diperlukan untuk armada.

So, termasuklah keupayaan yang kita perlukan.

Contoh, hari itu kita hendak tukar Surface-to-Surface Missile, the pros and cons of the two missiles daripada jenama MBDA dengan jenama Kongsberg ini, dibentangkan dan dibahaskan dalam this Capability Management Board-lah.

Seterusnya, once sudah lulus, barulah cadangan VO itu dipanjangkan ke Kementerian Pertahanan.
Tuan Pengerusi: Terima kasih.

Sorry ya.

Saya hendak tanya sedikit.

Selepas itu—Okey.

Dalam tempoh itu, ambil masa yang panjang tidak untuk dalam proses maksudnya adakah perkara ini, justifikasi pertukaran peralatan ini after kita berhadapan dengan masalah atau pun in the middle of baru hendak mula itu, baru ada terfikir hendak menukarkan peralatan ini.

Bilakah yang pertukaran SSM, IPMS, DLS ini dilaksanakan?

Adakah at the same time atau pun satu, satu, satu?

Laksamana Pertama Ir.

Ts.


Franklin Jeyasekhar Joseph: Untuk SSM dengan IPMS, ia sudah berlaku sebelum all this isu-isu stop works berlaku.

Historically, even before year 2019, pengguna TLDM telah berhasrat untuk menukarlah.

Ini disebabkan kita tengok moving forward in terms of technology dengan commonality, kita lebih cenderung ke sistem-sistem yang baharu sikit.

JKPAC 10.06.2023 30 Bil.

1(a) / 2023 Whereas yang decoy launching as I mentioned, it is by virtue of bankruptcy of the supplier.
So, syarikat asal sudah no longer in business, so kita terpaksa cari a different supplier-lah.

Datuk Ali anak Biju [Saratok]: Hello.

Tengok... Tuan Pengerusi: Okay, last question on this, last question on this.

Last question.

Kejap.

Last question.

Saya hendak tanya.

Adakah ini juga mengambil maksudnya mengambil iktibar daripada apa yang berlaku sebelum ini?

Maksudnya daripada design SIGMA kepada GOWIND.

That is why— sebab user saya difahamkan hendak SIGMA tetapi contractor insist to have GOWIND.
Adakah because of this?

Maksudnya you all, maksudnya hendak juga pertukaran so that macam boleh digunakan secara baik dan juga berkesan based on kegunaan user.

Yes or no?

Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph: The straight answer will be a no sebab saya rasa pemilihan variation kapal sama ada GOWIND atau pun SIGMA, tidak akan drive any of these issues-lah.

Issues ini came up much later.

Tuan Pengerusi: Thank you.


Next, saya allow... Datuk Ali anak Biju: Hello, saya ada one short question ya.

Tambahan RM2.09 bilion ini adalah pertambahan kerana membeli peralatan yang baharu atau pun melibatkan kerja-kerja lain?

Apakah perincian yang RM2.09 bilion tambahan itu?

Peralatan sahaja atau pun melibatkan kerja-kerja lain?

Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph: Kedua-dua Yang Berhormat.

Saya mohon Kepten Azhar beri perincianlah.

Datuk Ali anak Biju: Boleh beri?


Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat: Okey, Yang Berhormat.

Impak kepada RM2.098 bilion daripada keperluan pertukaran peralatan secara umumnya banyak menjurus kepada impak pertambahan masa di mana pertukaran peralatan tersebut, ketiga-tiga peralatan itu kos tambahan yang diperlukan adalah tidak banyak dalam RM103 juta, Laksamana Franklin ya.

Sebanyak RM103 juta sahaja.


Akan tetapi, yang selebihnya adalah berdasarkan kepada impak pertambahan atau extension masa berikutan daripada pertukaran-pertukaran tersebut.

Di mana extension of time itu atau pertambahan masa ini melibatkan elemen-elemen seperti yang dipaparkan di slaid di depan Yang Berhormat inilah.
[Merujuk kepada slaid pembentangan] Extension design authority, equipment delivery schedule being extended, warranty schedule of serving extended, insurance and also the overhead for us to maintain— not only for us but main bulk of it for the OEMs to maintain their resources dekat premises merekalah.

JKPAC 10.06.2023 31 Bil.

1(a) / 2023 Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Tuan Pengerusi, boleh saya ini sikit?

Ada lagi time?

Ada time lagi?

Tuan Pengerusi: Yang Berhormat boleh tanya saja.


Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Datuk TKSU... Tuan Pengerusi: Saya belum habis ini.

Ada banyak masa lagi Yang Berhormat, do not worry.

[Ketawa] Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Saya rasa apa yang kita bincangkan pada petang ini ialah tujuannya satu saja, kita hendak projek ini berjaya, Datuk noh?

Sungguh pun cost per ship naik daripada RM1.5 billion kepada RM2.24 bilion ya, that is a lot of increment.
Despite that, I think not only us, the whole country and the whole rakyat wants to see LCS ini, keenam-enam atau kelima-lima duduk menjaga sempadan kita kan?

As fast as possible.

Cuma, masih lagi benda ini bothering me.

Pertama, what is our confident level?

Kita buat amendments semua ini daripada apa yang berlaku sebelum ini.

Kita punya target kita LCS 1 on August 2026, right?

Betul ya?

LCS 2 on April 2027.

Tadi kita buat staggered kan?


LCS 3 on December 2027 and LCS 5, last sekali in April 2029, kan?

What is your confident level?

Satu.

Kedua, all these, what had happened, macam-macam berlaku ini, sepatutnya tahun 2019 sudah kita, kapal kita sudah duduk dalam laut sudah.

Dok jaga sempadan sudah ini.

Teknologi kapal-kapal perang ini semua meningkat.

Kita ketinggalan few years because of this delay.

What is the lesson learned for everyone?


Kita ini, under Parliament ini, kita PAC ini, kita bertanya soalan kan?

What is the lesson learned for all the stakeholders yang terlibat dalam projek ini supaya kita tahu we are moving forward dan kita akan berjaya dengan apa yang kita buat hari ini.

Itu saja.

Satu, confident level, then lesson learned.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Saya akan jawab confident level.
Lesson learned saya minta orang yang di luar yang memerhati Dato’ Ahmad Nazim, know, know on the lesson learned— Dato’ Nazim chip in on the lesson learned.

Confident level Yang Berhormat.

Kami melihat kepada isu ini secara holistik.

Apabila kita melihat isu ini tanpa melihat kepada the micro aspect of the project, apabila kita turun ke lapangan, kapal itu siap.

Daripada segi teknologi, daripada segi teknikal dan daripada segi operasi tiada halangan.

Daripada segi kepakaran, tiada halangan.


Design dibuat 100 peratus oleh anak tempatan, 150 orang anak tempatan.

Design atau pun lain-lain production dibuat oleh this persekitaran Lumut ini juga.

Syarikat-syarikat di persekitaran Lumut ini juga.

Kalau kami beri senarai itu, boleh tengok senarai itu banyak Lumut.

Mereka yang beri.

JKPAC 10.06.2023 32 Bil.


1(a) / 2023 Daripada segi confident level-nya, kalau kita buang aspek ketirisan, integriti dan tiadanya good governance, saya pun sendiri yakin dan MINDEF sendiri yakin bahawa projek ini dapat diteruskan.

Itulah sebab apabila kita memasukkan perkara ini dalam Memorandum Jemaah Menteri, kita memberikan satu naratif.

Bukan naratif yang direka tetapi naratif berdasarkan historical apa yang ada.

■1600 There’s no problem with operational.


We have good guys down there.

The only thing yang kita kena perbaiki daripada segi beberapa elemen itu tadi.

Itu sebab apabila dimasukkan ke Jemaah Menteri, kami tackle dua benda.

Satu, trust issue.

Depa don’t trust some of us anymore.

Okay, trust issue, dan satu lagi, macam mana hendak masukkan elemen tata kelola yang lebih baik?

Daripada segi trust issue-nya, itu sebab diletakkan di Kementerian Kewangan Malaysia.
Dipisahkan BNS ini daripada group of companies, sebab melihat kepada sejarahnya, ada isu-isu elemen lain.

Jadi, kita pindahkan di situ, ring-fenced kan di situ.

Jadi, confident level saya, Yang Berhormat, untuk kami MINDEF, mengemukakan satu pengesyoran penerusan projek, kami sendiri harus yakin bahawa projek ini boleh diteruskan.
Jadi, confident level Yang Berhormat, kami memang yakin, berdasarkan kemampuan BNS dan kemampuan teknikal, dan juga hasil engagement yang telah dibuat bersama-sama OEM, yakin projek ini dapat diteruskan.

Dr. Hajah Halimah Ali [Kapar]: Tuan Pengerusi... Tuan Pengerusi: Yang Berhormat Kapar dahulu.

Dr. Hajah Halimah Ali: Hendak tanya.

Along with what Datuk sebut tadi, mengenai isu defisit kepercayaan kan, okey.

Nak tanya.

Pemindahan milik BNS ini, only BNS.

Kumpulan Boustead banyak lagi benda kan?


We are talking about LTAT punya members dan sebagainya.

So, it’s only BNS yang diambil oleh MOF untuk masuk kepada SPV tadi.

So, - and we considered that menangani isu defisit kepercayaan.

Trust deficit, so that... Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Isu yang terlibat adalah pandangan umum terhadap Boustead Naval Shipyard.
Dr. Hajah Halimah Ali: Your contractors, your vendors, your OEMs, yang luar-luar sana, that’s the issue – so, all of you can.... Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Untuk makluman Yang Berhormat, vendors pada penelitian kami yang memantau libat urus syarikat bersama main vendors dan juga OEM.

Vendors dan OEM, terutamanya, tidak melihat isu berkaitan dengan trust deficit itu sangat.

Bagi mereka, berdasarkan business to business arrangement.

Jadi, tiada.

JKPAC 10.06.2023 33 Bil.


1(a) / 2023 Jadi, trust deficit kami tackle dalam persekitaran bahawa terdapatnya isu-isu yang dibangkitkan dalam negara adalah itu, tetapi bila dibuat libat urus bersama vendors tidak timbul isu trust deficit, kami hanya akan berurus niaga dengan BNS apabila dikeluarkan – tiada isu tersebut.

Mungkin Dato’ Nazim boleh tambah.

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Defisit kepercayaan ini timbul apabila kita hendak berurusan dengan bank sahaja, especially.
Apabila, terutamanya BNS ini adalah salah satu syarikat dalam Kumpulan Boustead yang lebih besar.

So, dalam konteks Kumpulan Boustead ini, kalau melihat keseluruhan hutangnya, walaupun hutang syarikat BNS ini kecil, tetapi bila dilihat secara keseluruhan kumpulan, ia adalah satu jumlah yang besar.

Hal ini menimbulkan masalah kepercayaan dalam kalangan bank, terutamanya, apabila projek ini sudah sampai satu tahap yang terlalu lewat, dengan tidak ada sebarang kata putus untuk hala tuju projek inilah.
Jadi, defisit kepercayaan itu di peringkat bank, bukan di peringkat vendor atau pun supplier.

Dr. Hajah Halimah Ali: The trust deficit is the problem, the issue of perception of the banks is it is a failed project.

LCS is a failed project, betul?

So, it’s a bail out by the goverment.

That’s why you create this SPV.

Tuan Syahredzan bin Johan: Sorry, Datuk.

Atau pun, sebenarnya, bank itu akan lebih yakin apabila BNS ini sekarang di bawah MOF Incorporated.
Jadi, mereka ingat, atau pun mereka melihat itu sebagai satu sort of jaminan daripada MOF bahawa, kalaulah ada default, there will be a bail out or a support from kerajaan.

Is that the perception?

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: That’s not so much about any possibility of bail out dan sebagainya, sebab daripada awal fokus yang ditekankan di peringkat MINDEF, adalah untuk memastikan projek ini dapat diteruskan.

Bukan untuk menyelamatkan syarikat BNS.


Sebab itu, dalam option yang kita bentangkan kepada kerajaan, salah satu option ialah untuk kita tamatkan kontrak ini dengan BNS, dan itu option yang memang dipertimbangkan di peringkat Kabinet sekalipun.

Cuma, option untuk kita teruskan dengan BNS ini adalah the least cost option.

Option yang paling murah, berbanding dengan option yang lain.

Jadi, tidak timbul isu penerusan projek ini adalah untuk bail out syarikat.
Ia lebih untuk memastikan projek ini dapat diteruskan.

Itu yang pertama.

Kedua, defisit kepercayaan itu, dia ada banyak faktor yang menyumbang kepada defisit kepercayaan dan salah satu faktor itu ialah apabila tidak ada kata putus, atau pun ia ambil masa terlalu lama untuk kita capai satu keputusan untuk meneruskan projek ini.

Jadi, bank sudah tiada kepercayaan.

Adakah betul projek ini akan diteruskan dan sebagainya?
Jadi, susah untuk kita menyusun semula hutang-hutang ini untuk JKPAC 10.06.2023 34 Bil.

1(a) / 2023 memudahkan penerusan projek inilah.

Sebab, apabila kita sudah membuat keputusan, projek ini perlu diteruskan dengan BNS, jadi langkah seterusnya ialah kita harus melihat kedudukan kewangan syarikat.

Hal ini untuk memudahkan projek ini diteruskan.

Jadi, sebab itu, dengan kita pindahkan syarikat ini di bawah satu pemegang saham yang baharu, yang akan beri a fresh look.

A new chapter, so to speak.


Itu tujuannya, dan apa-apa implikasi kewangan kepada Kementerian Kewangan Malaysia, ia dapat diatasi dengan wujudnya SPV, yang akan bertindak sebagai mekanisme ring-fencing dalam keseluruhan struktur korporat syarikat ini.

Tuan Pengerusi: Datuk Nazim, tadi semasa lawatan, Kepten Ir.

Azhar beritahu, total yang ada.

Maksudnya, dekat kapal and also dekat stor berjumlah RM3.5 bilion.

Kerajaan sudah keluarkan RM6.07 bilion, tetapi tidak ada satu kapal pun siap.
Kos daripada RM9.12 bilion kepada RM11 bilion dan kapal dikurangkan dari enam ke lima buah kapal, sebab saya hendak menyentuh apa yang disebut oleh Yang Berhormat Bangi sebentar tadi.

Dia beritahu tentang soal bail out.

I was about to touch juga soal bail out itu.

That is the perception out there, saying that, ini hendak bail out lah ini.

Then, kita perlu perbetulkan persepsi ini.


Sebab itu, sebagaimana teguran laporan JKSTUPKK pada 2019, dengan penemuan-penemuan Audit dan juga forensik yang menyatakan, ini adalah bersifat contractor driven.

How you nak justify us?

Maksudnya, the figure tambahan yang dimohon dan juga SPV dan sebagainya, itu sebenarnya bukannya contractor driven, tetapi sebagaimana, that is actually is the keperluan mengikut apa yang diperlukan oleh users.
So, I think yang ini yang kita hendak kena address betul-betul and justify – maksudnya, di pihak contractor itself, because you said, ada tiga options.

Ada satu, maksudnya terus tamat.

Kedua, tamat BNS, selepas itu, kita appoint the new one.

Then, yang ketiga, teruskan dengan BNS.

Now, the option is the third one, betul?

So, yang ini – sebab kita hendak menjawab di luar, how to justify this?

Thank you.
Thank you.

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Kalau kita tengok option lain, kita tamatkan kontrak ini dengan BNS.

Akan tetapi, oleh kerana masih ada keperluan mendesak di peringkat TLDM untuk kapal LCS ini, kita tamatkan BNS dan kita beri projek ini kepada kontraktor baharu.

RM6 bilion hangus, kena allocate new money, dana baharu, RM9 bilion, kalau kita ambil kos yang sebelum ini untuk enam buah kapal.
■1610 RM9 bilion itu tidak termasuk dengan implikasi kewangan yang akan mengakibatkan kesan domino kepada keseluruhan rantaian nilai ekonomi projek JKPAC 10.06.2023 35 Bil.

1(a) / 2023 inilah sama ada di peringkat vendor, di peringkat institusi kewangan, di peringkat Kumpulan Boustead dan akhirnya di LTAT.

Oleh sebab kalau projek ini tidak diteruskan atau pun ditamatkan projek ini, ia akan menyebabkan rosot nilai sehingga RM2 bilion di peringkat LTAT.

So, it’s a retirement fund of RM2 billion.


So, that is kalau kita consider option kita terminate atau pun batalkan kontrak ini dengan BNS.

So, RM9 bilion tambah lagi the indirect economic cost due of the termination.

Kemudian, ada opsyen lain tidak ada sebarang bebanan kewangan kepada kerajaan, maknanya kita bagi kepada kontraktor untuk dilaksanakan secara private funding.

Kita explore this option.

Private funding maknanya RM9 bilion dibuat berasaskan kepada pembiayaan persendirian syarikat berkenaan.
Akan tetapi syarikat berkenaan, syaratnya dia perlukan kontrak untuk masa depan sama ada pembinaan kapal atau pun MRO sehingga berjumlah RM55 bilion untuk tempoh 30 tahun.

That is the commitment that the government cannot make untuk future contract, apatah lagi dalam jumlah yang besar.

So, these were the options that have been considered at MINDEF, at MOF, EPU and finally the Cabinet.
That’s why the option that was considered and accepted was the option to continue because the cost implication was about RM2 billion additional compared to multiple times more cost for the other options, Yang Berhormat.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Saya hendak deep dive yang sejarah sedikit.

Akan tetapi sebelum itu just on the moving forward ya.

Kalau ikut your new timeline in the SA6 itu, deliverable of two vessels itu insya-Allah kami sempatlah.
Maknanya within time kami masih Ahli Parlimen lagilah, insya-Allah.

Kalau umur panjang dapat sempat naik kapal, dua kapal daripada lima itulah.

Akan tetapi my question is the first deliverable from the based upon the first original contract, there’s a lapse about five years, am I right?

So, the first vessel to be delivered is about five years ago.

The first with a new timeline, the first vessel to be delivered about 39 months to come.
When we talk about technology, from what I have been explained, we got three VOs yang kita bincang tadi.

Over about ten years ini, will there be an obsolete technology that we are going to get 39 months from now on our ships because the technology could be obsolete already.

It’s ten years behind time.

Because kalau kita punya iPhone pun saya baru beli, selepas itu sedar-sedar next month sudah obsolete sudah.

So, what more technology macam ini.

Can you bring me on that?

Satu.


Keduanya, I don’t know that RM2.09 billion itu because of the delay of time ini, vessel number two, number three is about 25 percent yang belum lagi procurement mula.

Vessel four and five, 35 percent lagi belum buat procurement lagi.

Would that be an escalation of cost from your original estimation when you do the JKPAC 10.06.2023 36 Bil.

1(a) / 2023 procurement for this remaining 25 and 35 percent of the procurement?

So, those are the two questions.

Terima kasih.


Tuan Haji Azli bin Yusof: Saya tambah boleh tidak?

Berkaitan.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Okey, okey.

Tuan Haji Azli bin Yusof: Terima kasih.

Saya hendak bertanya tentang pertukaran sistem itu.

Bila kita tukar sistem, maknanya sistem yang sudah delivered must be not in full I believe, partial-lah.

Delivered, paid, cannot be used.

Berapa nilainya agak banyak sebab kita tukar sistem.
Sistem baharu kita terpaksa keluar duit untuk beli— I don’t know whether cheaper ataupun lebih mahal, tetapi sistem yang lama yang kita sudah procured sebelum itu, ia akan melibatkan kerugian sebab delivered partially maybe, paid but cannot be used.

What’s the amount?

That is very a straight forward loss to us, right?

Okay.

Tidak apa, tidak boleh jawab sekarang tidak apa tetapi kita minta jawapan.

Okey.

Keduanya, bila kita tukar sistem, apakah contractual exposure kepada kita?
Mesti ada agreement, penaltikah, apakah dan sebagainya, apa exposure kepada kita dari segi value kepada sistem-sistem yang kita tukar itu.

Benda itu kan SSM pun kita tukar, IPMS pun kita tukar, DLS pun kita tukar.

So, itulah saya ingin tahu.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Saya minta pasal obsolescent punya ini, Laksamana.

Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph: Okey.


Bagi issue obsolescence of technology, obsolescence ini kita nampak as something yang kita kena handle regardless whether you are looking at a new build or even an old ship.

Contoh apabila kita pusing stor tadi kita nampak juga ada meriam lama yang being overhauled in the store.

That gun is already 40 years old.

So, hendak katakan meriam itu obsolete, it is not obsolete, it is still serviceable.

Yes, there are parts of the system that are obsolete.
Contoh mungkin paip, hos, benda-benda yang have a very short lifespan ini, kita adalah yang kita tafsirkan as no longer useable, right.

But they are not obsolete.

So, kita masih boleh cari penggantian kepada hos-hos tersebut untuk diganti supaya peralatan-peralatan ini boleh terus digunakan.

Sama juga dengan soalan Yang Berhormat Shah Alam tadi, quantum wise I will probably ask Kepten Azhar to reply-lah.
He probably has a better grasp of what the quantum is in terms of what is already obsolete or what is not obsolete.

But the principal is dalam perolehan peralatan ketenteraan, military procurement, you buy an equipment be it even as small as an aircond compressor for it to last at least 30 to 35 years because that is the lifespan that you want for the asset.

So, we don’t buy something just because it’s cheap and then at the end of the day, you suffer with all JKPAC 10.06.2023 37 Bil.
1(a) / 2023 these issues.

Okay, obsolescence, technology has already overtaken and all that stuff.

So, yes it may not look as glamorous, ia tidak nampaklah secanggih mana yang kita biasa tengok sekarang kan. Macam contoh we walk into the other store, we saw aircond compressor.

Aircond compressor very conventional.

Lots of piping on it, tidak ada pula touch screen, tidak ada LED, tidak ada apa-apa.

Why?

Because we want it for the endurance of the equipment.

It’s not so much for the new technology.


So, a lot of pemilihan peralatan yang menjadikan nilai peralatan ini mahal adalah disebabkan benda-benda inilah.

Kita hendakkan peralatan yang boleh tahan 20, 30, 35 years in terms of endurance dia duduk dekat kapal.

Sama juga dengan jentera, saya rasa kita ada peluang tadi tengok enjin kapal ya.

Enjin kapal is quite big.

So, that engine is meant to be placed on board the ship and run for the next 30 years.
So, kita tidak expect enjin ini ada isu obsolescence-lah.

But having said that, ada juga margin yang pihak Boustead sudah simpan.

They know by experience.

Margin peralatan-peralatan yang kena tukar, macam keretalah.

Kita ada enjin dekat kereta kita, after some time kita perlu tukar gasket dekat kereta.

Kita perlu tukar hos-hos getah dekat kereta.

So, it is the same application di kapal jugalah.

Right?

So, untuk one the exact quantum itu saya jemput Kepten Azhar lah untuk give some understanding.
Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat: Okey Yang Berhormat, berkaitan dengan isu obsolescent ini, saya pernah memberi kenyataan semasa prosiding PAC yang lepas, juga di bilik mesyuarat ini.

■1620 Maknanya saya nyatakan pada anggaran kita dalam 15 peratus daripada peralatan itu akan menghadapi isu obsolescence.

Akan tetapi 15 peratus ini bukannya daripada 15 peratus daripada 1.7 bilion peralatan yang kita ada.
15 peratus ini kita maksudkan kalau ada satu peralatan besar seperti enjin yang Laksamana Franklin mentioned tadi mungkin 15 peratus komponen-komponen daripada main engine itu yang diperbuat daripada brittle materials like rubber, plastic ataupun yang ada shelf life.

So, obsolescence yang kita tangani ialah menukar komponen-komponen tersebut.

Macam kalau kita tengok enjin pun adalah normal untuk kita pergi bawa ke servicing untuk tukar gasket semua itulah.
So, itu yang kita maksudkan dari segi elemen obsolescence.

Elemen obsolescence untuk peralatan-peralatan utama di kapal ini kita telah membuat ketetapan yang peraturan utama yang kita panggil big ticket items itu perlu JKPAC 10.06.2023 38 Bil.

1(a) / 2023 mempunyai jangka masa supportability dan jangka hayat operasi melebihi 30 tahun.

That is contractual.


Contoh enjin yang dipilih dan digunakan di kapal ini adalah dalam kelas dan sister ship yang enjin asal pernah digunakan di dalam kapal-kapal yang lain di mana ia juga telah menjangkau umur lebih daripada 40 tahun.

TLDM ini mempunyai banyak pengalaman dan juga pengajaran daripada operasi-operasi mereka yang lepas dan mereka telah menetapkan ketetapan- ketetapan ini dalam kontrak dan kita memantau keperluan ini secara dekat.
Justeru isu obsolescence ini kalau kita bandingkan obsolescence daripada segi simplified comparison dengan isu handphone.

Handphone ini harga dia tidaklah kata capital equipment like combat equipment jadi kita tidak boleh hendak buat satu comparison yang apple to apple comparison lah.
Begitu juga design handphone ini pun masih lagi di driven by OEM ataupun pembuat handphone ialah mereka memang hendakkan yang dia punya teknologi itu sentiasa bertukar kerana ia memberi impetus kepada consumer untuk membeli yang baharu.

Perkara itu tidak wujud dalam kaedah peralatan-peralatan perang ataupun combat system yang kita guna pakai di kapal ini.

Untuk menyentuh soalan yang kedua tadi berkaitan tentang impak kos daripada pertukaran-pertukaran peralatan, ya.
Macam peralatan Surface-to-Surface Missile ini kos missile itu jika dibandingkan kos missile MBDA yang asal itu memang kos NSM lebih murah.

Itulah satu-satu pertimbangan TLDM untuk memutuskannya ia ditukar.

Akan tetapi dalam konteks yang lebih mendalam sebenarnya yang tidak dinyatakan di sini ialah keperluan TLDM untuk menukar missile itu daripada MBDA Perancis kepada Kongsberg Norway, adalah lebih menjurus kepada pertimbangan strategik.
Pada masa tersebut TLDM sedar yang keluaran missile dalam pegangan TLDM dari segi Surface-to-Surface Missile, Surface-to-Air Missile, Surface-to- Underwater Missile, torpedo daripada submarine kesemuanya keluaran MBDA Perancis.

Pada masa tersebut ada satu ura-ura atau potensi hubungan dua hala antara Kerajaan Malaysia dengan Perancis akan lebih menjadi keruh.
Jadi pertimbangan pada masa itu timbul persoalan strategik di mana apakah isu kebergantungan TLDM ini kepada semua missile-nya yang dikeluarkan oleh syarikat Perancis yang sama.

Jadi itu adalah satu actually impetus atau the triggering point yang menyebabkan TLDM berkeras untuk menukarkan missile itu kepada missile di luar daripada kerangka pengeluaran syarikat-syarikat di Perancis.
Ya, ia satu keputusan yang tidak dibuat berdasarkan cost effective alone but it’s some strategic imperative being considered.

JKPAC 10.06.2023 39 Bil.

1(a) / 2023 Untuk IPMS ini I think tadi Laksamana Pertama Franklin telah menjelaskan keperluan TLDM.

Ia melibatkan sedikit kos, tidak banyak berbanding RM2.098 bilion keseluruhan kos VO ini.

Cuma isu yang berlaku pada masa tersebut keputusan itu hanya timbul lambat, pertengahan bila projek ini telah berjalan.
So, ia melibatkan rework dan juga melibatkan penangguhan tempoh yang menyebabkan kos pertukaran itu mungkin saya dah mentioned tadi ketiga-tiga peralatan ini sekurang- kurang kos dia direct cost about RM103 juta.

Akan tetapi indirect cost dia about RM2 billion roughly.
So, the indirect cost ini kenapa jadi demikian is the timing dan juga keputusan dan kita juga perlu ambil kira pada tahun 2020 hingga end 2022 itu kita mengalami masalah penggantian kerja berikutan daripada pandemik COVID-19 ini which is directly also impacting the process for us to revive and to continue the work because the stop works throughout the global supply chain back then.

Isu ini juga perlu kita ambil kira.


Bagi saya ada pelbagai faktor yang menjurus kepada TLDM dan kerajaan untuk memerlukan pertukaran ini.

Ia telah dijelaskan, telah dibentangkan kepada berbagai-bagai jawatankuasa untuk verifikasi, validasi dan sehingga kini ia telah diputuskan ya, ia satu yang legitimate.

Kerajaan memutuskan ia perlu dilaksanakan pada masa tersebut dan kontrak tambahan keenam telah ditandatangani berdasarkan justifikasi-justifikasi tersebut.

Itu sahaja penerangan saya Tuan Pengerusi.


Terima kasih.

Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman: Tuan Pengerusi sedikit.

Jadi soalan berkaitan.

Tuan Azhar sebut 15 percent equipment kita yang dalam stor itu melainkan ada lupus hayat itu ya.

Itu yang disebut pada tahun 2021 ketika prosiding.

Jadi sekarang dah dua tahun tambahan dan kita mungkin maknanya akan tunggu sampai 2029 ya.

Jadi 15 peratus itu adakah still akan jumlah itu ataupun akan meningkat lagi.

Kepten (Bersara) Ir.


Azhar bin Jumaat: Tidak, saya jelaskan tadi seperti Yang Berhormat kalau rujuk balik penjelasan saya tadi.

Pada 2021 PAC prosiding di sini saya nyatakan 15 peratus daripada anggaran kasar setiap peralatan bukan keseluruhan peralatan.
Maksud saya 15 peratus daripada kalau satu sistem itu enjin ada 15 peratus komponen dia yang perlu kita tangani daripada segi obsolescence yang akan mempunyai shelf life seperti getah, dia punya penapis, plastik yang you kena always keep up into about obsolescence.

But keseluruhan peralatan itu secara menyeluruhnya dia tidak obsolete.

Bukan maksud saya 2021 15 peratus, 2025 dia akan meningkat jadi 30 peratus, bukan begitu maksudnya Yang Berhormat.

JKPAC 10.06.2023 40 Bil.


1(a) / 2023 Maksud saya daripada segi umum kasarnya kita melihat in general that is pretty much the norm when we addressing obsolescence.

Obsolescence yang kita address ini berfokus kepada peralatan-peralatan induk ataupun big capital equipment-lah.

Akan tetapi kalau peralatan-peralatan yang kita tengok lebih bersifat domestik saya maksudkan macam kata TV skrin yang kita ada masa ini mungkin obsolescence dia, jangka hayat dia lima tahun, enam tahun daripada segi teknologi.
Selepas ia dipakai lima enam tahun kita akan tukar baharu which is- but it is not going to cost you million lah which is quite normal.

We follow technological development.

Contohnya, nanti saya perjelaskan kepada stafnya juga.
Kalau kita naik kapal terbang it is normal kalau kapal terbang itu akan being refurbished selepas lima, enam tahun dia punya skrin TV untuk passenger ditukar, seat dia tukar itu semua bukan isu obsolescence, it is isu your wear and tear dan juga normal untuk to keep up with the technology dan also it is cheaper for you to buy new than you to maintain the old screen or what not.
■1630 But we will not be changing the kapal terbang itu punya enjin, kapal terbang itu punya avionic system in every five years-lah.

So, it is the same principle yang kita ada dengan kapal-kapal perang ini, Yang Berhormat.

So, penjelasan saya tadi ialah yang saya maksudkan 15 peratus pada prosiding yang lepas itu ialah daripada kerangka setiap peralatan, bukannya 15 peratus pada tahun 2021 dan tahun 2024 dan tahun 2023 ia akan meningkat-meningkat.

Tidak.
Tidak.

Saya harap saya dapat memberikan penjelasan kepada Yang Berhormat tadilah.

Terima kasih.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Cuma, berkenaan dengan itu, saya kira kalau kapal itu sudah digunakan, selepas itu ia akan tukar 15 percent okay.

Akan tetapi, ini kapal belum terima, that 15 percent got to be replaced already-lah.

Betul tidak?

Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat: Itu yang satu elemen yang saya maksudkan dalam berkaitan indirect impact kepada pertukaran atau kelewatan.

Tuan Ts.
Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Right.

Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat: Pertukaran itu direct ia kepada peralatan yang ada sekarang ini.

Akan tetapi, untuk because apabila tukar itu you kena delay-kan the process ini, kapal punya delivery schedule pun being delayed.

There are other equipment yang you kena address ia punya obsolescence issue about 15 percent of the components dan bukan equipment.

Komponen yang kecil- kecil di peralatan itu yang perlu ditukar agar ia sentiasa terkini.

Tuan Ts.
Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: That 15 percent has already being included in RM2.09 billion lah?

Betul?

Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat: Yes, Yang Berhormat.

JKPAC 10.06.2023 41 Bil.

1(a) / 2023 Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: All right.

Soalan susulan yang soalan saya tadi.

Maknanya because of this delay and we got di antara 28 peratus hingga 35 peratus procurement yang belum dibuat lagi, okay, maknanya kita tidak order lagilah.

Tidak order lagi.
Tidak order lagi.

Adakah that escalation of cost, possible escalation of cost has been included in the RM2.09 billion atau pun tidak?

This is because we got about 28 percent to 35 percent yang belum buat lagi procurement.

Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat: Termasuk.

Diambil kira sekali.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Diambil kiralah.

Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat: Escalation of future cost juga termasuk dalam itu, Yang Berhormat.
Puan Wong Shu Qi: Okey, Tuan Pengerusi... Tuan Pengerusi: Saya hendak tanya.

Kalau kita ambil contoh ya.

Contoh perolehan LMS Batch 01 yang telah pun dibeli daripada China dan juga tidak lama lagi LMS Batch 2 sebagaimana yang telah pun diluluskan dalam pembentangan bajet.

Kita tengok walaupun ini adalah dua sistem yang berbeza, saya hendak tanya daripada segi senjata dan juga sistem, adakah ia lebih baik, bagus dan juga lebih maju daripada LCS?
Keduanya, secara purata lifespan ia itu, kapal LMS lebih daripada LCS ataupun bagaimana?

Ketiga, adakah TLDM menggunakan amalan yang sama daripada segi perolehan sistem senjata antara LMS dengan LCS?

Keempat, secara hipotetikalnya, kalau TLDM beli LCS dari luar, adakah kosnya sama untuk lima kapal iaitu RM11.22 bilion?

Ini sebab saya membaca di Facebook Dato’ Nazim, tahun lepas tahun 2022 menyatakan bahawa kos untuk kapal ya, kalau dulu RM1.5 bilion dan now sebanyak RM2.24 bilion.
Jadi, kita akan tercatat dalam sejarah kita mempunyai kapal yang paling lama disiapkan dan yang paling mahal di dunia.

Walaupun sudah tukar kepada— what do we call the name?

Ocean Sunshine Berhad tetapi sejarahnya orang akan nampak it is a BNS di belakangnya.

Boustead di belakangnya.

You all sudah buat yang terbaik dengan melahirkan enam biji kapal pada tahun 2010.
That is why kita hendak dengan spill the— maksudnya ia punya kebaikan kepada local, tetapi how untuk kita melihat daripada segi kebaikan compared to ia punya kemudaratan kepada— termasuklah juga dengan way forward BNS selepas ini.

Terima kasih.

Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph: Tuan Pengerusi, the first few questions ini saya cuba jawablah ya.

LMS versus LCS is like comparing apple and mangosteen-lah.

There are two different, very different fruits- lah kan?
LMS yang TLDM ada sekarang ini yang sudah siap dan kini beroperasi di JKPAC 10.06.2023 42 Bil.

1(a) / 2023 Kota Kinabalu, kesemua empatnya were built through a government-to-government arrangement.

That was our first G2G project dengan Kerajaan Negara China.

Okey.

Of course, semasa itu Kerajaan China also promise many wonderful things- lah kan, disebabkan ia first project.

So, antaranya dia kata dia boleh bina kapal cepat apa semua itu.

Namun, kita juga ada kekangan.


There were a lot of systems onboard di LMS punya kapal yang kita as tentera laut, kita tidak boleh hendak guna pakai, tidak boleh hendak terima.

Basic ship boleh.

So, penyudahnya we ended up getting an LMS.

Panjang LMS yang kita bina atau pun yang Boustead bina di China hari itu, panjangnya ialah 62 meter sahaja.

68 meter ya?

68 metres.

Okay.

Which is probably half the size of the LCS that you see today, okay.

So, it is a lot smaller.

Yes, of course ada enjin.


Ia tidak ada missile system, ia tidak ada radar jarak jauh.

She is probably got satu pertiga combat capability yang ada di kapal LCS.

LCS kita ini berkemampuan berperang pada empat dimensi.

Atas permukaan, atas air, bawah air dan juga dengan pintasan elektronik.

So, those are four dimensions of warfare.

Whereas LMS kita hanya mampu di satu dimensi sahaja which is permukaan sahaja.

Okey.

So, she is a lot smaller, a lot simpler to operate.
Disebabkan saiz dan juga kemampuan yang ada di kapal tersebut, of course negara China dapat bina kapal itu dengan cepat.

Okey.

Opsyen sekiranya China diberikan peluang untuk bina LCS, of course ada.

Mereka boleh buat and they have the expertise.

But again, that is the government’s call-lah.

Kerajaan yang perlu putuskan whether we want that or not.

As I mentioned, Tuan Pengerusi punya soalan tadi, senjata, weapon wise pun kapal itu hanya ada meriam kecil sahaja.
Tadi kita tengok— Yang Berhormat semua sempat tengok meriam yang besar di hadapan sahaja.

LCS kita ini ada lagi dua buah meriam kecil di kiri dan kanan kapal yang belum— yalah, masih dalam kotaklah, belum dipasang lagi.

All right.

In total, kapal LCS kita ini akan ada tiga buah meriam.

Whereas satu di depan, the main gun, dengan kiri dan kananlah.

Whereas di kapal LMS Batch 1 hari itu, she only has a 30 millimeters gun which is fairly small gun lah di hadapan dan tiada lagi senjata.

All right.
All right.

Tuan Pengerusi: How about the lifespan?

Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph: Lifespan of the vessel, in terms of technology pembinaan kapal, it is going to be about the same.

So, you going to be looking at LMS also to be able to be in service for potentially 35 years to 40 years.

Puan Wong Shu Qi: Tuan Pengerusi, saya tanya ya.

Sini.

Tuan Pengerusi: Ada soalan yang fasal perolehan itu, belum.

Perolehan.

JKPAC 10.06.2023 43 Bil.

1(a) / 2023 Kepten (Bersara) Ir.


Azhar bin Jumaat: Perolehan baharukah Tuan Pengerusi?

Tuan Pengerusi: Maksudnya amalan yang samakah daripada segi perolehan, daripada segi untuk sistem senjata LMS dengan LCS.

Is it the same?

I think yang itu ini kot, MINDEF.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Perolehan LMS yang terdahulu dengan yang sekarang?

Tuan Pengerusi: Adakah TLDM menggunakan amalan yang sama daripada segi perolehan untuk sistem senjata LMS dengan LCS?
Is it the same cara daripada segi perolehan?

Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph: Tidak Tuan Pengerusi, tidak.

This is because the ships play two different roles.

Peranan berbeza, so senjatanya pun tidak akan samalah.

Contoh, di LMS yang the first one di China, kita tiada atau pun tidak ada hasrat untuk— dan tidak pasang pun missile system.

So, she does not have a missile system, whereas kapal ini ada.

■1640 So, the function of the ship itu berbeza.


So, keupayaan senjatanya pun berbezalah.

Puan Wong Shu Qi: Datuk Dr. Shahrazat, saya ingin follow up dengan satu soalan yang saya sudah tanya tadi, kerana mantan KSU, Dato’ Sri Muez pernah membentangkan cadangan hala tuju di PAC penggal yang lepas.

Salah satu cadangannya adalah, BNS teruskan projek ini dengan kontrak yang sedia ada.

Kita habiskan RM3 bilion yang kita ada, dan dapat dua kapal sahaja ketika itu.
Option ini memang, hampir semua orang rasa sukar hendak terimalah.

Akan tetapi, sekarang, cadangan di depan kita dan nampaknya boleh dijadikan adalah, tambah RM2 bilion dan, dapat lima buah kapal.

Jadi, soalan saya adalah, betul kah ini boleh direalisasikan, kerana ketika itu, perbincangan kita adalah, kena siapkan RM3 bilion, baru dapat dua.

Sudah mahal sangat untuk siap bina dua buah kapal LCS.

Sekarang, kita boleh dapat lima buah kapal, dengan tambahan RM2 bilion sahaja.
Jadi, yang paling penting adalah, apa pecahan kos untuk lima buah kapal LCS ini, untuk belanja RM5 bilion ini?

Terima kasih.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Kalau saya ulang semula, pada seketika, Dato’ Sri Muez, mantan KSU membentangkan, atau pun memberi pandangan bahawa cadangan untuk dua buah kapal menggunakan baki projek RM3 bilion.

Selepas itu, baru buat tiga – kemudian buat tiga, adalah melibatkan kos JKPAC 10.06.2023 44 Bil.

1(a) / 2023 implikasi yang sangat besar.


Ya, memang benar, sebab approach itu dengan approach sekarang adalah berbeza.

Approach yang dimaksudkan adalah, bina dua berdasarkan RM3 bilion yang sedia ada.

Untuk makluman, VO atau pun pertambahan kos yang merujuk kepada VO yang berkaitan ini, sama ada buat satu, dua, tiga, empat, lima itu tetap ada, regardless of the numbers, sebab ia adalah global cost.
Pada masa itu, misal kata kita menyiapkan dua buah kapal sahaja dengan baki kos, tiga lagi kemudian kita buat.

Jadi, kos yang kita buat untuk dua itu, menjadikan enam plus RM9 bilion, dua buah kapal menjadikan satu buah kapal RM4.5 bilion.

Jadi, daripada segi per ship, it is much more expensive.

Akan tetapi, dipertimbangkan juga, bukan dibatalkan tiga yang tersebut.
Dibuat selepas dua buah kapal itu siap, tetapi kosnya tetap meningkat kerana deferment of peralatan untuk tiga lagi itu, adalah mempunyai implikasi kos, seperti yang para keempat.

Jadi, option tersebut, membina dua dahulu.

Guna baki yang ketiga.

Tiga lagi - the remaining, kemudian.

Masih lagi, daripada segi kos efektifnya, lebih tinggi.

Kalau buat dua sahaja, guna baki kos RM3 bilion itu tadi, Yang Berhormat, menjadikan satu buah kapal kita RM4.5 bilion.
Ia akan menjadi kapal yang paling mahal yang kita pernah dapat.

Itu yang dimaksudkan oleh mantan KSU pada masa tersebut.

Untuk yang sekarang ini, kita akan menggunakan baki projek RM3 bilion, pertambahan kos RM2 bilion, tetapi lima-lima buah kapal, kita hendak buat serentak, supaya kita meminimumkan kos untuk – the holding cost untuk pembinaan kapal.

Jadi, kita subscribe kepada keperluan TLDM sebenarnya untuk mendapatkan setiap kapal dalam selang masa 10 bulan.
Jadi, itu, antara beberapa perkara, Yang Berhormat, yang telah kami lihat bila kami mencadangkan syor yang terkini.

Memang betul, pada masa itu, memang itu kos paling tinggi yang not effective sebab keadaan pada masa itu, untuk menggunakan apa sahaja yang ada di depan mata.

Buat dulu apa yang siap.

Jadi, ia akan menjadikan kos if not effective for per ship, kalau kita kira balik pada penghujungnya.

Puan Wong Shu Qi: Bagaimana dengan pecahan kos untuk perbelanjaan RM5 bilion?
Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Untuk pecahan kos, saya sudah buat senarai ini.

Kemudian, dalam tempoh satu minggu, saya hantar kepada urus setia.

Satu, senarai vendor dari OEM.

Kedua, senarai kos untuk three plus two, nantilah untuk setiap kapal.

Tuan Pengerusi: Datuk, hendak tanya.

JKPAC 10.06.2023 45 Bil.

1(a) / 2023 Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Yes.
Tuan Pengerusi: Semasa pihak BNS buat presentation kepada kerajaan, kepada Kabinet, harga untuk pertambahan RM2 bilion, tetapi masa itu mata wang kita masih lagi okey.

But, now, bila sudah increase, apakah kesan impact and how kerajaan hendak deal with it, dengan kesan mata wang yang semakin naik.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Sekejap.

Saya terpaksa semak dahulu exposure untuk overseas punya barang.

Tuan Pengerusi: Barang banyak... Dr. Hajah Halimah Ali: Okey.
Relating to that, Tuan Pengerusi, mungkin daripada Datuk ini juga – Kita sudah melihatkan sejarah ini.

Hopefully, with the lessons learned, kan. What is the probability of lima buah kapal ini akan disiapkan dengan tambahan RM2 bilion itu?

Lima buah kapal, and with the timeframe yang diberi, itu satulah.

Okey.

Keduanya, apa agak-agaknya extra cost, selain daripada kita punya ringgit jatuh, inflation, whatever and then, mungkin benda yang kita tidak boleh jangka di luar negara dan sebagainya.
Yang kedua, saya hendak juga tahulah.

Berapa interest for this whole project?

Daripada awal, sampai kita stop work, sampai hujung nanti, yang kita jangka ia akan siap lima buah kapal ini?

What is the implication of the interest, yang mana duit rakyat yang digunakanlah.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Untuk soalan pertama Yang Berhormat berkaitan dengan probability, tentang keyakinan kamilah.
Bila kami membentangkan syor di Jemaah Menteri, seperti mana dikatakan oleh Dato’ Nazim, kita ada tiga option.

Batal terus ia.

Yang kedua, batal tetapi ada pihak luar yang akan salvage, atau meneruskan projek.

Ketiga, kita meneruskan dengan kontrak yang sedia ada.

Namun bila kita menilai ketiga-tiga option ini, kita menilai daripada segi financial.

Kita nilai daripada segi kebolehan untuk projek dilaksanakan.
That’s why apabila kita melaksanakan kepada memorandum ke Jemaah Menteri, kita melihat kepada satu keupayaan BNS, teknikal.

Yes, technical capability ada.

Kedua, pekerja ada.

Elemen kedua, kita lihat sejauh mana, OEM terutamanya, di luar negeri akan terus bekerjasama dengan BNS.

Kita lihat, daripada laporan mobilisasi, 45 OEM sedia bekerjasama.

Yang paling penting, Naval Group, iaitu design authority dalam LIMA baru-baru ini memberi perakuan bahawa, akan meneruskan kerjasama projek ini.
Jadi, berasaskan kepada justifikasi tersebut, kita berkeyakinan bahawa projek ini dapat disiapkan dengan masa yang diberikan dan kos.

Masa yang diberikan itu adalah masa yang kita fikir adalah sebaik-baiknya – contohnya, untuk JKPAC 10.06.2023 46 Bil.

1(a) / 2023 kapal pertama, 14 bulan untuk siap, dari segi construction dan 22 bulan untuk menyiapkan – menyelesaikan dari segi testing-nya.

Jadi, itu adalah masa yang telah dikira daripada segi teknikal dan disebar oleh pelbagai pihak.
Itu daripada segi keyakinan, Yang Berhormat.

Jadi, kami berkeyakinan bahawa projek ini akan dapat disiapkan.

Keduanya, berkaitan interest.

Saya rasa, tidak timbul interest di sini, sebab saya tidak pasti, interest tadi, sama ada it is a financial interest or macam mana, tetapi, kos projek ini adalah kos yang mana melalui peruntukan pembangunan kerajaan untuk pelaksanaan projek.

Saya tidak pasti, dalam elemen mana yang interest yang Yang Berhormat maksudkan.

Tuan Syahredzan bin Johan: Okey.


Saya ada empat soalan.

Dr. Hajah Halimah Ali: Sekejap, sekejap.

Tuan Syahredzan bin Johan: Sorry, sorry.

Dr. Hajah Halimah Ali: Pasal interest itu, saya ingin merujukkan kepada laporan Jawatankuasa Siasatan Tadbir Urus ini.

Kalau dulunya, dari 2014 dan sebagainya, interest-nya banyak juga.

Sampai RM100 juta lebih interest ini, dan 50 percent is being paid by BNS, 50 percent by government.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Itu yang berlainan Yang Berhormat.
Itulah interest yang mana, pada permulaan projek ini dahulu, bahawa terdapat kekurangan cash flow di pihak kerajaan.

Pada ketika itu, kerajaan tidak boleh memberi cash flow sebagaimana yang diperlukan oleh syarikat.

Jadi, kerajaan memberi komitmen.

Defisit atau pun gap, jurang antara cash flow yang kerajaan mampu beri, dengan cash flow yang diperlukan oleh projek, akan ditampung oleh pinjaman oleh syarikat.

■1650 Jadi, dengan komitmen bahawa interest pinjaman itu akan di-share sama rata.
Interest pinjaman sudah pun diselesaikan.

Jadi, itu sahaja pada permulaan projek.

Cashflow sahaja.

Dr. Hajah Halimah Ali: Okey, yang satu lagi part of my question tadi, yang the magic number RM2 bilion itu.

Is that... Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Bilion?

Dr. Hajah Halimah Ali: ...Calculated to... Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: RM2 bilion adalah bukan satu angka yang magic.
Mungkin kalau saya sebut tiga, Yang Berhormat akan cakap tiga itu angka magic jugalah sebab itu bila itu datang daripada tiga perkara dan satu adalah time base punya variation.

It’s not a magic number, it’s part and parcel daripada perubahan atau pun elemen daripada ketiga-tiga plus itu tadi, yang mana kita telah JKPAC 10.06.2023 47 Bil.

1(a) / 2023 pun mem-verify-kan, membuat verifikasi ke atas perkara-perkara tersebut.

It’s not a magic number, it’s a validated number.


Tuan Syahredzan bin Johan: Okey, saya ada empat soalan tetapi soalan ini sebenarnya soalan simple hanya untuk put on record ya.

Pertama, tolong sahkan Datuk bahawa buat masa ini memang semua kerja terhadap pembinaan kapal ini sekarang ini put on hold sehinggalah isu-isu ini diselesaikan dan sebagainya.
Kedua, bahawa sejak lawatan PAC yang lepas ini— bukan yang kali ini tetapi pada Parlimen Ke-14 itu sampai sekarang daripada segi pembinaan tidak ada progress apa-apa.

Ketiga, kalau kita tengok tadi, yang telah dibelanjakan setakat ini ialah RM6 bilion dan kemudian dengan pertambahan RM2 bilion lagi maknanya kerajaan harus memberikan in total lebih kurang RM5.2 bilion.

Ya?

RM5.2 bilion.
Ya?

RM5.2 bilion.

Akhir sekali, dengan proses pemindahmilikan BNS ini daripada LTAT atau daripada LTAT kepada SPV ini, Ocean Sunshine ini maknanya sekiranyalah katalah touch wood projek ini tidak dapat disiapkan atau gagal dan sebagainya, ahli-ahli LTAT itu tidak akan terdedah kepada apa-apa implikasi sekiranya itu berlaku?

Soalan saya.

Tuan Pengerusi: Ada soalan tambahan?

Tidak ada cadang hendak tukar nama kah?

Macam kelakar Ocean Sunshine.


Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Itu di bawah prerogatif Kementerian Kewangan, Yang Berhormat.

Soalan keempat, nanti saya minta Dato’ Nazim jawab.

Soalan pertama, adakah kerja-kerja pembinaan put on hold?

Tidak pernah.

Tidak pernah arahan untuk menghentikan pekerja.

Tidak ada ya?

Tidak ada arahan untuk menghentikan kerja.

Tuan Syahredzan bin Johan: Sebenarnya kerja itu masih berjalan?

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Kerja design terus berjalan.
Tuan Syahredzan bin Johan: Di shipyard itu masih tengah diteruskan?

Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat: Kerja di lapangan di tapak pembinaan, kita tidak teruskan lagi, Yang Berhormat.

Tuan Syahredzan bin Johan: Okey.

Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat: On hold.

Cuma yang kita teruskan ialah kerja-kerja di peringkat verifikasi reka bentuk yang kita boleh buat di design office.

Itu yang peningkatan design itu sudah naik kepada 96 peratus.

Daripada segi progress ini betul.


Daripada prosiding yang lepas, sidang Parlimen yang lepas sehingga hari ini kita tidak ada progress peringkat construction untuk pembinaan.

Saya bagi jawapan kepada dua soalan Yang Berhormat tadi.

Lain-lain itu, betul RM5.2 bilion and then pindah milik OSB ini, dijemput Dato’ Nazim.

JKPAC 10.06.2023 48 Bil.

1(a) / 2023 Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Ya.

Aspek yang pertama atas soalan Yang Berhormat itu berkenaan dengan akauntabiliti.
What has happened over the past few years at all levels at BNS, at BHIC, at Boustead Holdings, at LTAT is a revamp of the entire management and the board.

So, kalau tengok dari segi composition management, composition board di semua peringkat, they are all new faces, Yang Berhormat.

Itu yang pertama.

Keduanya, apabila berlakunya pemindahan syarikat ini kepada MKD, the accountability remains with the management and the board of BNS.
Cuma, di bawah pemegang saham yang baharu yang maybe boleh they can impose a better level specially when it comes to MKD companies.

Hence, that’s one of the lessons learned yang Yang Berhormat tanya tadi ialah perlu ada better check and balance.

That’s what I can sum up from this saga is the lack of check and balance that has happened especially at the board, at all levels at the company as well as the shareholder’s level.
So, I think that has got to be improved and I think we have done it for the past few years and hopefully will get better when it is transferred to MOF.

Tuan Syahredzan bin Johan: So, the exposure to members of LTAT, now with the transfer, it means that if this project doesn’t succeed, there is actually essentially no exposure to the LTAT members after the completion of the transfer from LTAT to this SPV.

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: No more.

Financial exposure tidak ada lagi.


So, LTAT from financial point of view will be safe even if anything were to happen to the project.

Tuan Pengerusi: Sebelum Yang Berhormat Dato’ tanya, saya cuma hendak ingin tahu.

Saya letak jam— now pukul 4.56.

Boleh kita selesai 5.30?

So, another 30 minit.

Jadi, kalau hendak cari apa fakta kah ini semua, bolehlah.

All right.

Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Datuk TKSU, apa juga kita buat banyak risk factors.

Saya tengok yang ini lagi banyak risk.


Saya pun tidak tahu hendak kata yang mana.

Adakah pihak MINDEF in particular is down on other risk factors.

How you going to manage all these risks along the way because kalau kita tidak ada that way of pelaksanaan projek ini mengambil kira semua risiko dan kemungkinan risiko ini, kita akan menghadapi masalah yang sama seperti sebelum ini.

Maybe you all sudah ada, I tidak tahu.

Akan tetapi, I think this is what all the big guys been doing.
Even small company pun kita akan ada committee on risk management, how to manage, how to mitigate all these risks that are coming all the way and all the time.

It’s to say one another one coming, your financial risk, technology risk, workforce kepakaran dan JKPAC 10.06.2023 49 Bil.

1(a) / 2023 sebagainya.

Boleh Datuk TKSU?

I am very happy with how you respond to the questions all the while.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Okey.

Saya melihat yang— I assume this post— saya kena declare sedikitlah.
Untuk previous one, I am not very sure how the management is but I look after the process flow atau pun the SOP ada dalam pengurusan projek ini.

Pasukan pelan risiko itu ada, Yang Berhormat.

Pelan risiko yang mencakupi pengurusan projek because dalam kerajaan, untuk pengurusan projek, pelan risiko adalah satu perkara yang wajib ada.

Jadi, pelan risiko untuk pengurusan projek itu ada, Yang Berhormat.

Even untuk yang akan datang pun, kita telah menambah lagi elemen risiko tersebut.
Mungkin pada masa lepas, kita terlepas pandang risiko-risiko yang lain.

Kita melihat kepada risiko-risiko yang part and parcel of the project means misal kata teknikal— pelan risiko untuk teknikal, pelan risiko untuk ketiadaan barangan, pelan risiko untuk harga dan sebagainya.

Akan tetapi risiko yang kita lalui dalam projek ini adalah risiko yang berlainan, bukan dalam konteks what we call, project management.

Jadi, elemen pelan risiko dan pasukan petugas risiko itu ada, Yang Berhormat.
■1700 Akan tetapi untuk SA6, untuk the way forward untuk projek ini Yang Berhormat we learned the lesson in a very hard way.

Learned the lesson in a very hard way.

So, we now in the midst of improving.

Improving how to the issues before it becomes orang kata more serious whatever.

Itu one of yang kami buat berdasarkan daripada the lesson learned daripada projek ini.

Risiko itu ada, it’s part of our project management.

Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman: Tuan Pengerusi sikit, ringkas.
Saya cuma hendak make sure, kos setiap kapal itu memang berbeza ya, maknanya tidak sekata.

Itu confirm ya?

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Sorry?

Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman: Makna kos setiap kapal itu berbeza, ia tidak maknanya sama jumlahnya.

Itu betul ya atau macam mana?

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Actual cost ya.

Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman: Ya, actual cost.

Page three itu yang muka surat tiga itu.

Itu boleh?

Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat: Muka surat tiga.


Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman: Ya.

Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat: Yang Berhormat merujuk kepada mana?

JKPAC 10.06.2023 50 Bil.

1(a) / 2023 Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman: Muka surat tiga, slaid tiga.

Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat: Okey.

Yang ini merujuk kepada jadual pembayaran yang telah dipersetujui dalam kontrak asal.

Secara umumnya memang setiap kapal itu was tagged with a different price tag based on the timing of the delivery back then.
Macam di mana kalau kita tengok kapal-kapal yang terkemudian pembayaran harga yang terlibat adalah makin berkurangan.

Di mana elemen-elemen yang kita categorise-kan sebagai non-recurring cost kepada projek ini seperti design, integration itu telah ditanggung oleh kapal-kapal yang terdahulu Yang Berhormat.

Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman: Sebab mungkin boleh selepas inilah kot perincian setiap kapal itu, kos-kosnya.

Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat: Boleh Yang Berhormat.


Akan tetapi yang perincian setiap kapal itu kita akan tunjukkan harga peralatan dan juga elemen- elemen yang terlibatlah.

Boleh Yang Berhormat nanti kita majukan.

Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman: Kedua, Datuk Shah selepas pelan pemulihan baharu kita ini, maknanya daripada segi obligasi sebelum ini termasuk LD adakah akan– obligasi LD kita dan lain-lainlah adakah akan dilupus kira ataupun akan continuous kita punya penguatkuasaan kita itu ataupun bagaimana.
Yang kedua, daripada segi peningkatan kos kita ini, tadi disebut ada dua faktor ya, satunya adalah kita punya timeframe itu dah berubah, dah bertambah dan yang keduanya daripada segi spesifikasi kapal itu sendirikan.

Adakah kos ini juga untuk menyerap hutang-hutang kita dengan OEM ini.

Kalau dalam laporan ini BNS ada hutang RM801 juta kepada pembekal dan OEM.

Jadi yang ini kita hendak ambil di mana hat yang kita hendak tambahkah ataupun hendak pinjamkah atau bagaimana.
Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Soalan yang pertama berkaitan dengan LAD.

Sebelum saya jawab saya hendak maklumkan penambahbaikan LAD yang kita buat dalam SA6 adalah dulu kita meletakkan capping kepada pengiraan LAD iaitu sebarang kelewatan capping selama 12 bulan sahaja.

Akan tetapi untuk SA yang keenam ini tiada lagi capping LAD selaras dengan saranan daripada PAC jugalah.
Untuk LAD yang telah pun berjalan daripada kontrak yang asal, by virtue kita melanjutkan kontrak ini, by virtue kita memberi extension of time, maka salah satu saranan kita bawa ke Jemaah Menteri adalah untuk LAD itu kita selaraskan semula, zero rise sebab by virtue of kita lanjut kontrak, kontrak itu menjadi hidup semula, kita ada timeline yang baharu bagi setiap kapal, LAD itu kita zero rise.

JKPAC 10.06.2023 51 Bil.


1(a) / 2023 As mentioned by Dato’ Nazim tadi kita mulakan projek ini again on a clean slate.

Kalau kita kekal juga LAD itu dia akan membawa implikasi kewangan yang maksudnya dia akan pusing ke satu lagilah.

LAD yang terkumpul lama dulu, maknanya kita dah zero rise, maknanya di-moody-kan balik selaras dengan pertambahan ataupun pemanjangan kontrak.
Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman: Dalam laporan Jawatankuasa Khas ini antara penemuannya ialah penguatkuasaan LAD itu sangat lemah ketika itu dan mungkin juga antara faktor kenapa BNS dia mengambil ruang itu hingga kelewatan ketika membekal.

Jadi kenapa... Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Ya, laporan itu mengatakan penguatkuasaan kepada elemen kutipan LAD sangat lemah.
Dia sebenarnya pada masa itu kutipan belum lagi dibuat tetapi untuk dua bayaran yang terakhir MINDEF telah pun membuat set off ataupun kutipan LAD tersebut.

Jadi itu pun lesson learned juga Yang Berhormat daripada segi kutipan LAD yang terkumpul.

Itu yang saya kata sehingga sekarang LAD yang kita telah potong daripada projek ini bagi kontrak yang lepas adalah sebanyak RM80 juta.
Untuk penetapan kos hutang, kalau disebut hutang kepada OEM dia bukan hutang bank Yang Berhormat, hutang OEM yang terlibat untuk projek ini sahaja.

Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman: [Bercakap tanpa menggunakan pembesar suara] Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Bank yang tadi dimaklumkan oleh Dato’ Nazim itu for the whole company.

Yang tadi kalau OEM sahaja, bagi projek ini sahaja tunggakan-tunggakan telah pun diambil kira.
Sebab ini... Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman: Kontrak dengan OEM akan di-renew ataupun akan... Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Kontrak OEM telah pun kita buat– BNS telah pun membuat engagement bersama OEM dan kami telah pun menerima laporan dan beberapa orang OEM telah pun kami jumpa masa LIMA yang lepas.

Makna OEM sekarang dalam proses untuk memanjangkan kontrak mereka selaras dengan pemanjangan kontrak kita.
Maksudnya nanti BNS akan buat back to back kontrak dengan OEM selaras dengan pemanjangan kontrak kita.

Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman: Maknanya dia orang bersetuju ataupun... Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Bersetuju.

Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman: Bagaimana dengan kes yang di mahkamah yang masih lagi belum selesai?

JKPAC 10.06.2023 52 Bil.

1(a) / 2023 Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat: Kes mahkamah buat masa ini yang ada adalah berhubung dengan dua syarikatlah Yang Berhormat.
Satu, Syarikat MTU Services Malaysia (MSM) di mana kita telah berunding dan mereka juga telah memberi persetujuan untuk meneruskan penglibatan mereka dalam projek dan kita sedang memperincikan settlement kita dengan syarikat tersebut, di mana melibatkan pembayaran hutang yang salah satu daripada elemen hutang kepada syarikat tersebutlah.
Keputusan ini telah dicapai, cuma kami tidak serlahkan dalam bentuk kontrak tambahan kerana kami menunggu kontrak tambahan kami dengan kerajaan sebagai punca kuasalah untuk kami laksanakan kontrak tersebut dengan mereka.

Satu syarikat lagi ialah berhubung dengan syarikat Contraves Advanced Devices di mana kita telah mencapai satu persetujuan untuk mereka tidak lagi terlibat dalam projek LCS ini, di mana persetujuan tersebut telah ditandatangani pada bulan tiga yang lepas.
Buat masa ini kami sedang membuat satu agreement yang lebih khusus melibatkan tiga pihak iaitu BNS, Contraves Advanced Devices dan juga pihak OEM untuk membolehkan kontrak Contraves tersebut dinovasikan direct kepada BNS.

Dalam erti kata umum ialah untuk kita mempunyai hubungan secara terus dengan OEM lah.

So, persetujuan itu telah dicapai dan kita sedang membuat proses rundingan untuk memperincikan kontrak novasi tersebut dengan ketiga-tiga pihak inilah.

Tuan Ts.
Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Soalan yang– bukan soalan, yang pertamanya saya minta sangatlah yang RM2.09 bilion itu diperincikan seperinci yang mungkinlah, itu satu permohonan.

Now, kita sekarang berada di satu soalan yang asas yang perlu kita betul-betul yakin boleh jawab dengan penuh keyakinan.

Satu, kenapa dia tidak boleh siap yang dulu itu.

Given 10 years tidak boleh siap-siap.

■1710 Sekarang kita beri 83 bulan.

Persoalannya, yakin tidak kita selama 83 bulan ini boleh disiapkan.

Itu soalannya.
Itu soalannya.

Jadi, in this respect— saya baru hendak tanya fasal Contraves ni.

Ia ada beberapa persoalan yang saya belum dapat jawapan lagi.

The outsource company.

Kita difahamkan bahawa BNS ada some outsource company, CAD dan CED.

Saya hendak soalan yang asalnya, di manakah kedudukan syarikat ini dalam SA6 itu?

Akan tetapi, ada sudah sebut sikit kan?

Kita difahamkan juga bahawa BNS ada 51 peratus dalam outsource company ini.

Boleh tidak tahu berapa?


Berapa jumlah 51 percent yang BNS masuk dalam company Contraves ini?

Kedua, boleh cerita sedikit tidak, sedikit sajalah— kalau banyak pun tidak apa, saya sedia mendengar.

Kita hendak put a conclusion to this issue-lah.

Jadi, JKPAC 10.06.2023 53 Bil.

1(a) / 2023 beberapa persoalan yang saya kira perlu saya hendak jelas-jelas, lawas-lawaslah.

Asal-asal dulu kan, maknanya kita dapati bahawa advanced payment yang diberikan oleh kerajaan RM500 million pada bulan Disember 2011.
Diberikan kepada company tetapi bond pun belum isu lagi.

Pengalaman saya yang sikitlah dalam 30 tahun lebih ini, dalam kontrak-kontrak ini, you won’t get that advanced kalau you tidak issue the bond.

Jadi, bagaimanakah keadaan itu boleh berlaku?

Saya yakin kalau sekarang berlaku lagi, nayalah kita.

Akan tetapi, saya pasti macam mana itu boleh berlaku?

Kedua, advanced payment dapat diberikan tanpa perjanjian kontrak yang telah ditandatangani.
Perkara-perkara ini saya kira perlu kita dapat satu penjelasan yang jelas dan terang, once and for all supaya perkara macam ini tidak akan, never, will never occur again, ever again.

Bukan sahaja zaman kita, zaman anak kita dan zaman cucu-cucu kita.

Terima kasih.

Tuan Pengerusi: Saya hendak tambah soalan Yang Berhormat berkenaan dengan how sure, boleh atau pun tidak disiapkan especially this question goes to Navy-lah.
Adakah kerajaan— adakah possibility kerajaan terpaksa buat lagi mesyuarat semak semula daripada lima pergi ke empat, daripada empat pergi ke tiga?

Ini mungkin kita rasa macam kelakarkan, but we would not know.

Lagi satu soalan.

Selepas itu, saya punya soalan terakhirlah, kan. Puan Wong Shu Qi: [Bercakap tanpa menggunakan pembesar suara] Tuan Pengerusi: Bukan terakhir?

Okey, nanti saya tutuplah.

Tutup boleh ada ekstra.


Saya tidak dengar lagi tadi yang LCS 6 yang peralatan yang sudah dibeli itu, katanya sedikit tetapi apakah barang yang sudah dibeli itu, peralatan yang dibeli, ke mana hendak bawa alat itu.

Adakah akan diberikan kepada Ocean Sunshine atau dijual terus kepada— diberikan kepada Ocean Sunshine Berhad atau pun you all hendak bina— milikan BNS atau pun bagaimana?

Thank you.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Okey, ada lima soalan Tuan Pengerusi.
Soalan kedua, CAD, CED, CES, saya minta Dato’ Ahmad Nazim untuk jawab.

Akan tetapi, saya hendak selit sikit, Yang Berhormat tanya di manakah CAD dan CES dalam SA6.

Ia tidak muncul di mana-mana.

Ini disebabkan kerajaan tidak pernah berkontrak dengan mana-mana pihak di sini.

Kerajaan hanyalah berkontrak dengan BNS saja.

Akan tetapi, detail akan dijawab nanti ya.

Akan tetapi, saya cuba jawab di manakah mereka dalam SA6.

Mereka tidak muncul di mana-mana dalam SA6.


SA6 adalah kontrak antara kerajaan dan BNS.

Yang terlibat dengan CAD ini adalah BNS dengan another company, it is a business— akan dijawab nanti.

Untuk berkaitan dengan apa— Navy jawab nanti.

Pandangan daripada Navy.

Untuk advanced payment, ingin saya nyatakan bahawa dalam prosedur atau pun JKPAC 10.06.2023 54 Bil.

1(a) / 2023 pekeliling kerajaan, setiap advanced payment itu dibenarkan tetapi setiap advanced payment mesti ada bonnya.
Ada disertakan dengan jaminan bon dan sebagainya.

Akan tetapi, kalau saya boleh semak balik, ada dalam ini kalau tidak salah saya.

[Merujuk kepada senaskhah dokumen] Dalam projek ini, ada juga diberi advanced payment.

Ia kata di sini— Saya baca Hansard daripada PAC juga.
Ia kata, “Kerajaan telah bersetuju untuk membuat pembayaran pendahuluan bagi projek LCS di luar kebiasaan.” Luar kebiasaan yang mana, “Sebenarnya pekeliling kerajaan adalah ditentukan oleh Kementerian Kewangan dan sebarang pengecualian hanya boleh diberikan oleh Kementerian Kewangan”.

Pemberian advanced ini telah pun dibincangkan dalam PAC.

Diberikan kelulusan oleh Kementerian kewangan untuk diberikan sebelum kontrak ditandatangani.

Jadi, saya tidak hendak ulas lebih daripada itulah.
Akan tetapi, dalam mana- mana kontrak kerajaan, advanced payment itu layak untuk diberikan sekiranya kontraktor itu berhasrat untuk mendapat dalam kadar 10 percent atau pun RM25 juta ya?

25 percent atau pun RM10 juta, mana lebih rendah daripada kedua-dua itu.

Akan tetapi, dalam kes ini , telah pun ada dalam Hansard bahawa pemberian pendahuluan itu ia adalah berdasarkan kepada kelulusan daripada Kementerian Kewangan.

Itu... Tuan Ts.
Itu... Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Itu daripada segi, daripada segi advanced... Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: More than that, saya, saya... Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Daripada segi advanced payment tanpa contract signed itu pun, memang kelaziman kerajaan buat macam itu kah?

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Tidak pernah, tidak pernah.

Tidak pernah.

Tuan Ts.


Zahir bin Hasan: Saya tahu projek lain ada satu, lagi pun... Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Di MINDEF, di MINDEF pun tidak Yang Berhormat.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Ya?

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Tidak pernah kita beri advanced payment sebelum kontrak ditandatangani.

Kalau tandatangan pun, kita minta dari bank dululah sebelum advanced payment diberikan.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Akan tetapi, ini advanced payment sudah hantar tiga kali, baru kontrak dak?
Untuk projek LCS ini, tiga advanced payment dikeluarkan sebelum kontrak ditandatangani.

Betul atau pun tidak?

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Berdasarkan Hansard Yang Berhormat, ada ditulis.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Okey.

JKPAC 10.06.2023 55 Bil.

1(a) / 2023 Seorang Ahli: [Bercakap tanpa menggunakan pembesar suara] Rekod, secara rekod.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Rekod daripada MINDEF, selepas itu semak sebab saya tidak berada pada itu, saya boleh semak rekod.

Okey.
Okey.

Yang seterusnya adalah berkaitan dengan— old spares nanti, Kepten Azhar akan jawab.

Akan tetapi, spares itu Yang Berhormat yang kita akan gunakan untuk LCS 6 yang kita sudah belikan peralatan itu, kita akan jadikan spares kepada LCS 1, LCS 2, LCS 3 dan sehingga LCS 5 nanti.

Akan tetapi, saya rasa minta— sebelum saya jawab yang yakinkah boleh siap ini kan?

Ini yang last sekali.

Biar Dato’ Ahmad Nazim jawab CAD dengan CES dulu.

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Okey, sedikit latar belakang.
Syarikat CAD ini adalah sebuah syarikat kerjasama antara BHIC dengan dua syarikat lain ya.

51 percent owned by BHIC and 49 percent is also a joint venture between Rheinmetall and another entity.

Seperti mana yang kita tahu Rheinmetall is one of the largest industrial and defense companies in Germany.

So, this is the composition of the company.

51 percent BHIC and 49 percent a joint venture between Rheinmetall and another entity.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Boleh interject sikit?


Yang the other entity itu, boleh kami tahukah?

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Boleh.

It is actually in public record.

Cuma saya tidak ingat nama joint venture partner Rheinmetall.

[Ahli-ahli berbincang sesama sendiri] Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Okey.

Yang 49 percent ini is owned by RD Investment.

Nama syarikat RD Investment AG, based in Switzerland.

RD, R.D.
RD, R.D.

RD Investment AG and this company is 69 percent owned by Rheinmetall which is the German defense company and 31 percent owned by a company named Yavana Investments Proprietary Limited.

Tujuan asal syarikat CAD ini adalah untuk terlibat dalam aktiviti pembangunan teknologi yang berkaitan dengan industri pertahanan.

Memang ada perniagaan mereka di Cyberjaya dan juga di Melaka yang terlibat dalam aktiviti ini.
Akan tetapi, sebahagian daripada aktiviti perniagaan mereka juga melibatkan tender yang berkaitan dengan LCS ya.

■1720 Mereka menjadi syarikat yang berhubung dengan sembilan OEM di Eropah.

Antara BNS dan juga sembilan OEM ini.

Oleh kerana disebabkan isu-isu yang terkait dengan CAD, berhubung dengan projek LCS ini, daripada perspektif kos, daripada perspektif reputasi, kita mengambil keputusan, dan ini juga syarat yang dikenakan JKPAC 10.06.2023 56 Bil.
1(a) / 2023 oleh Kabinet untuk kita memutuskan kontrak kita dengan CAD, dan berhubung secara terus dengan sembilan OEM berkenaan.

Jadi, itu yang kita sudah buat.

Kita sudah meterai term sheet untuk kita selesaikan penyelesaian kita dengan CAD yang akan membolehkan kita berurusan secara terus dengan OEM di Eropah ini.

Jadi, itu kita sudah selesaikan.


Term sheet kita sudah signed, dan langkah seterusnya adalah settlement agreement antara BNS dengan CAD, yang akan membolehkan syarikat BNS untuk berhubung secara terus dengan OEM ini.

So, itu latar belakang anak syarikat.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: 51 peratus itu, berapa itu quantum dia?

Yang dia join venture?

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Quantum amount, saya perlu semak semula, tetapi the value of the 51 percent shares in CAD is currently RM59 million.
Itu value yang direkodkan dalam akaun BHIC, dan BHIC adalah syarikat yang dimiliki sebanyak 60 peratus oleh Boustead Holdings.

Puan Wong Shu Qi: Datuk Nazim, boleh saya tanya tentang berkenaan dengan CAD dan CED, kerana Datuk juga duduk dalam Lembaga BHIC, kan?

Jadi, boleh saya tahu sama ada BHIC dapat apa-apa manfaat melalui CAD dan CED?

Kerana kita tahu, CAD dan CED ini sebenarnya rugikan BNS.

Akan tetapi, CAD dan CED yang nampaknya dapat keuntungan.

Jadi, bagi BHIC, ada dapat manfaat tak?


Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Ya.

Kita kena selidik semula rasional kenapa kita tubuhkan struktur yang sebegini, tetapi BHIC telah mendapat manfaat dari sudut pembayaran dividen, sepanjang tempoh penubuhan syarikat CAD ini, dan juga daripada segi nilai aset yang telah direkodkan dalam akaun BHIC.

Yang saya sebutkan tadi, nilai 51 percent berkenaan adalah RM59 juta.

Puan Wong Shu Qi: Maksudnya, wang yang BNS rugikan, masuk ke dalam BHIC?
Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Ya, maksudnya, sebelum ini, kontrak yang dilaksanakan dengan sembilan OEM berkenaan, dibuat melalui syarikat CAD.

So, there is a revenue capture at CAD level, and then, operation cost and whatever net profit are recorded by the company.

Sebahagiannya akan dipulangkan sebagai dividen, dan itu yang dipulangkan kepada syarikat BHIC sebagai pemegang saham.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: So, the arrangement dengan sembilan OEM itu sekarang ini directly, BNS dengan nine OEM itu?
Daripada segi kos... Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Yes, dengan perjanjian... JKPAC 10.06.2023 57 Bil.

1(a) / 2023 Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Daripada segi cost wise any escalation of cost or any deduction of cost?

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Akan ada – can you confirm, Kepten – akan ada penjimatan koslah apabila syarikat BNS berhubung terus dengan OEM.

Kepten (Bersara) Ir.


Azhar bin Jumaat: Ini sudah diambil kira dalam cadangan BNS kepada kerajaan di mana, approach untuk kita pergi secara direct kepada OEM itu akan menghasilkan penjimatan, dan penjimatan itu telah diambil kira dalam cadangan kita kepada kerajaan, Yang Berhormat.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Ada give some percentage quantum tak?

Penjimatan – I have a good feeling.

Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat: Saya tidak boleh nyatakan secara jelas.
Maksudnya, dalam proses rundingan dengan pihak CAD dan OEM, tetapi penjimatan itu kita nampak agak signifikanlah bagi quantum-nya, Yang Berhormat.

Dr. Hajah Halimah Ali: Tuan Pengerusi, hendak tanya.

Bottom line... Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Percentage ada.

Dr. Hajah Halimah Ali: Sudah?

Okey.

Tuan Pengerusi, nak tanya kepada Kementerian Pertahanan Malaysia sendirilah, MINDEF.

Bottom line ini.

Apakah daripada pandangan or mungkin post mortem kot – muhasabah daripada kementerian sendiri, is the cause?
The root cause of yang kita punya hari ini.

Maknanya, why are the six LCS tidak boleh disiapkan according to the project plan?

So, what – from your – all these years of findings, apa semua.

A new fresh face kan?

That’s it.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Tuan Pengerusi, saya jawab sekali dengan soalan Yang Berhormat tadi, yang pertama, bersekali dengan soalan Yang Berhormat.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Sebelum soalan pertama itu, Datuk ada sebut pasal CAD.
The same arrangement is being done with CED?

Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat: CAD memiliki sepenuhnya syarikat CED.

So, dua syarikat, CED, 100 percent own by CAD, dan juga ada... Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: That means settlement with CAD automatically nulify the CED.

Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat: No.

CED is 100 percent owned by anak syarikat CAD.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan [Wangsa Maju]: So, the dealing is with BNS dengan CAD?

Betul?

Kepten (Bersara) Ir.

Azhar bin Jumaat: CED.


JKPAC 10.06.2023 58 Bil.

1(a) / 2023 Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Ada dua kontrak yang being novated by CAD kepada anak syarikat milik penuhnya, CED.

Akan tetapi, kontrak asal itu, diberikan oleh BNS kepada CAD, tetapi along the way, it’s being novated to the subsidiary, CED.

Daripada sembilan OEM ini, ada 12 sub kontrak yang melibatkan antara BNS dengan CAD.
Daripada 12 sub kontrak itu, dua sub kontrak tersebut telah dinovasikan kepada anak syarikat milik penuh CAD by the name of CED.

Saya percaya, rasional dan perkara ini sedang dalam siasatan pihak berkuasalah buat masa ini, dan saya tidak boleh nak sentuh secara lebih mendalamlah.

Terima kasih, Yang Berhormat.

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Terima kasih.

Tuan Pengerusi: Soalan yang hendak jawab tadi?

Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph: Saya mohon buka slide nombor lima.
Slide number five.

I will first try to answer soalan yang dibangkitkan oleh Yang Berhormat berkaitan – lima.

Next slide.

Okey – berkaitan peralatan access item LCS 6.

As you can see on the slide, what is reported perolehan peralatan adalah 68 percent.

Betul.

That means these are numbers of orders already placed.

However, bilangan peralatan daripada 68 itu yang kita sudah terima hari ini, hanya tiga sahaja.

Okay.

So, that’s very small quantity.


Tiga ini pun, as per perbincangan kita dengan BNS, it will be used to support and sustain the commisioning of the five ships.

So, seterusnya selepas kita tauliahkan kelima-lima kapal ini, kalau peralatan itu tidak digunakan, to replace anything defective, masih boleh ada, ia akan jadi kita punya – what we called as floating items.

Floating spares untuk kegunaan kapal tersebut.

■1730 So, that is the first question.


The second question Yang Berhormat Tuan Pengerusi tanya adalah confidence level Navy untuk siapkan LCS ini.

Ini kena pulas Kepten Azhar sedikit.

Can I have the last slide timeline?

Tuan Pengerusi: Because this question goes to you direct.

I don’t want to ask BNS.

I don’t want to ask LTAT.

Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph: Okay.

As you can see timeline yang kita tunjukkan ini adalah selepas mengambil kira macam- macam aspek.
Satu daripada pengajaran yang all parties learned from this past 10 years yang zero ship punya cerita ini adalah we did not monitor the project in a concrete manner in the sense that, yes, we talked about project ini as a game of LEGO block-lah kan. Kita ada LEGO blocks, macam mana you hendak cantum, selepas itu hendak jadi dia rupa kapal.

Lepas itu hendak tentukan kapal itu boleh apung, boleh belayar dan boleh berlawan dengan senjata dialah.

JKPAC 10.06.2023 59 Bil.


1(a) / 2023 So, apa yang kita maksudkan atau pun kita masukkan dalam this SA6 ini adalah daripada bulan Ogos nanti apabila projek berjalan sepenuh masa, before the bendera hijau kapal turun nanti, ada empat check point yang kita sudah perkenalkan dalam kontrak baharu ini.

So, keempat-empat check point ini adalah untuk menentukan, memastikan Boustead bina kapal ikut sequence yang betul.
That means kita hendak memastikan kita hendak dia deliver an end product yang kapal yang boleh terapunglah.

Kita tidak hendaklah dia kata, oh kapal sudah siap tetapi bahagian atas itu kosong tidak ada apa-apa.

Kita tidak hendak all that.

So, in the past ada cerita-cerita macam itu because in the past dia tidak memantau benda ini secara terperinci, so ada elemen di mana kapal siap tetapi ada komponen-komponen blok yang kita tengok gambar blok tadi kan, ada yang tidak siap.
So, kita kata tak boleh, so up to the down slip ini kita sudah introduce four new check points which on the ground technically kita akan pantaulah, make sure that they comply, and they follow with this.

Moving until kapal pertama diserahkan kepada kerajaan, kita ada lagi tambahan empat lagi check point dalam keadaan tersebut.

So, sebelum kapal turun down slip is another check point kita hendak tentukan kapal ini benar-benar boleh terapung.
Kita tidak hendaklah kapal itu letak dalam air, dia tenggelamlah kan.

So, these are precautions yang kita sudah mengambil kira ke dalam the new plan.

Of course, behind it all, kita kena percaya dengan Boustead untuk menyediakan pekerja yang cukup mantap untuk siapkan kapal ini.

But our confident level dan pemantauan kita adalah akan berlandaskan kepada this check points-lah.
So, kita confident kalau Boustead boleh melepasi semua check point ini, pembinaan kapal tersebut akan teratur dan mengikut jangka masa yang ditetapkan.
Tuan Pengerusi: Maksudnya akan ada pemantauan secara rapi dan juga ada ambil timeline sekiranya selepas ini if anything happens, tidak mengikuti sebagaimana spesifikasi atau pun expectation yang telah diharapkan oleh pihak Navy, so maksudnya sudah ada— adakah pihak Navy sudah ada I mean pelan tindakan yang lain untuk sekiranya anything happens if kalau tidak, down slip HAT commencement itu tidak dapat dilaksanakan pada waktu yang telah ditetapkan.

Laksamana Pertama Ir.

Ts.


Franklin Jeyasekhar Joseph: Betul, exactly.

Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: Yang Berhormat Tuan Pengerusi, just to respond the question raised by Yang Berhormat Halimah.

Lessons learned, apa-apa perkara yang kita belajar untuk memastikan perkara ini tidak berlaku lagi selain daripada isu urus tadbir, selain daripada semak imbang di peringkat board and management, saya rasa perspektif lain yang kita perlu ambil kira juga adalah the long legacy of this company.
JKPAC 10.06.2023 60 Bil.

1(a) / 2023 Company juga telah melalui satu lagi legasi yang panjang dari tahun 1995 apabila perjanjian penswastaan ditandatangani dengan syarikat Penang Shipyard yang kemudiannya syarikat ini terpaksa diambil alih oleh Boustead termasuk dengan liabiliti dan sebagainya, yang akhirnya ia secara tidak langsung juga akan memberikan implikasi kewangan kepada syarikat ini disebabkan oleh liabiliti yang terpaksa ditanggung di dalam projek dan syarikat sebelum ini.

Itu satu perspektif.


Akan tetapi, perspektif kedua yang saya rasa agak penting as a lesson learned, BNS adalah syarikat yang ada golden shares dalam syarikat ini.

Di dalam audited account dipanggil special shares.


The special shares ini kalau saya boleh baca dalam audited account ini, it gives the Minister of Finance the rights to review all policies programmes, projects and commercial activities under taken by the company together with the rights to veto any resolutions proposed by the board and the shareholders of the company.
Jadi, delay atau pun yang berlaku di dalam projek ini kalau katakanlah— selalunya in hindsight ini yalah kita boleh bercakap in hindsight— kalau katakan the government or the Ministry of Finance exercise its right under the special share, at the first instant of the problem, we might probably have been able to save this project some years ago.

Seorang Ahli: [Bercakap tanpa menggunakan pembesar suara] Dato’ Ahmad Nazim bin Abd Rahman: In hindsight.

Akan tetapi, that is the lesson learned.


Maknanya special shares ini memberikan hak kepada kerajaan untuk step in and take charge apabila berlaku apa-apa sahaja masalah di dalam syarikat.

Saya rasa itu sahaja Yang Berhormat.

Terima kasih.

Tuan Haji Azli bin Yusof: Tuan Pengerusi, saya... Tuan Pengerusi: Yang Berhormat, sekejap.

Kita sudah lebih 10 minit.

Tuan Haji Azli bin Yusof: Last sahaja.

Tuan Pengerusi: Okey, saya bagi.

Tuan Haji Azli bin Yusof: Lain-lain sudah tadi.

Saya satu last sekali.


Tuan Pengerusi: Okey, silakan.

Tuan Haji Azli bin Yusof: Okey, menyentuh tentang— moving forward-lah kan when we talk about the past banyaklah, lesson learned everything.
So, moving forward given we have the full support from the government via Ministry of— MOF dengan SPV, so I think the rest of the factors to the completion of this project adalah bergantung pada the physical project management, milestones dan saya happy apabila Tuan Laksamana sebut tentang kita akan ada gate keeper four stages.

Akan tetapi, dalam masa yang sama kita agak surprise juga kalau benda itu tidak berlaku sebelum ini because— of course dalam macam ini memang under JKPAC 10.06.2023 61 Bil.
1(a) / 2023 project management, those are the very focal and the most crucial part of any project.

Kita hendak tahu projek ini berjaya atau gagal is from the gatekeeping.

So, tetapi sudah mentioned sudah semua itu.

Cuma, untuk laporan kepada kita sebab kita akan dipertanggungjawabkan untuk memantau every three months.
So, my request is kita hendak tengok juga laporan atau pun status kemajuan nanti— dalam perolehan peralatan we can continue, the hull we can continue but I would like to add the [Tidak jelas] install, SSM, the progress of SSM, IPMS, DLS itu ada juga termasuk supaya kita nampak dekat mana progress itu.
At least for us kita nampaklah, kita tidaklah nampak setakat the hull sahaja atau pun the perolehan barang itu tetapi the actual part yang akan menjadikan the vessel ini atau pun the ship to function is when everything is put in order.

So, that’s it.

Thank you.

Tuan Pengerusi: Yang Berhormat Sik.

Saya menghormati orang lama.

Tuan Ahmad Tarmizi bin Sulaiman: Terima kasih Tuan Pengerusi.

Ini kalau saya tidak tanya ini, saya balik jadi tidak lena tidur.
Kepada Laksamana, selepas pelan pemulihan ini daripada segi pelan jangka panjang TLDM sendiri.

Maknanya pelan ini sudah lari daripada pelan asallah ya.

Maknanya kalau kata ikut perasaan itu masih tak berpuas hati mungkin daripada segi kelengkapan peralatan senjata kitalah.

Jadi, adakah TLDM ada pelan recover selepas— jumlah kapal kita semakin berkurang dan juga dan juga dalam tempohnya yang sudah semakin panjang.
Atas situasi hari ini, ancaman-ancaman daripada pelbagai faktor di luar ini, jadi bagaimana TLDM melihat dalam keadaan terkini selepas pelan pemulihan ini?

■1740 Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph: Saya rasa seperti mana perkara ini telah dibahaskan di Parlimen, TLDM secara khusus mempunyai dua keperluan mendesak.
Pertama adalah untuk menyiapkan LCS kita ini yang dah tertangguh dan yang keduanya adalah untuk memulakan secepat mungkin pembinaan Littoral Mission Ship (LMS) batch kedua yang telah pun dibentangkan oleh Menteri Pertahanan.

So, kenapa benda ini nampak macam tidak tersusunlah tiba-tiba, you want LCS, you want LMS.

Satu daripada sebabnya sebagaimana Yang Berhormat sendiri cakaplah, kita dah tergelincir plan asal kita ini, so satu ini kita hendak teruskan recovery of the LCS.
Akan tetapi dalam masa yang sama kita juga ada banyak– saya rasa masa kita berbincang dan berjalan tadi pun banyak kita dah bagi titipan kat situ.

Majoriti aset-aset kita khususnya aset yang sekarang berada di Malaysia Timur ya, di Kota Kinabalu, Sandakan, aset-aset tersebut telah pun berusia melampaui 40 tahun.

They are beyond their economical years.

JKPAC 10.06.2023 62 Bil.


1(a) / 2023 So, untuk both keselamatan, kedaulatan negara dan juga untuk keselamatan warga yang menjaga aset-aset tersebut, kapal-kapal tersebut wajar diganti dengan cepat.

So, hence the LMS punya request lah untuk kita adakan pembinaan kapal tersebut.

Saya harap menjawab Yang Berhormat.

Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Tuan Pengerusi sikit sahaja.
Saya sebenarnya saya tidak worry sangat fasal tata kelola, pengurusan projek saya tidak worry fasal kepakaran yang ada, I am very convinced we can do it.

Yang saya selalu bimbang, yang ini memang susah kita hendak prove ya, integriti dan ketirisan.

How do we handle this?

Kita tidak boleh deny benda ini ada kan. Kalau tidak macam mana boleh timbul macam-macam kat mahkamahlah, apalah benda.

Yang ini is the main concern.


Saya tidak tahu Datuk TKSU, you ada formulakah apakah, how to handle this, how to make sure this will not happen.

Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Yang Berhormat mungkin saya jawab... Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: Not interference... Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Ya?

Dato' Wira Dr. Ku Abd Rahman bin Ku Ismail: ...Not interference only give to the pakar buat.

Jangan ada yang interference from anybody.


Datuk Dr. Shahrazat binti Haji Ahmad: Saya cuba menjawab persoalan yang terakhir daripada Yang Berhormat lah kan berkaitan dengan first how confident you are, how we make sure that benda-benda yang berlaku tidak berlaku lagi.

We are confident berdasarkan apa yang dibahaskan daripada Dato’ Nazim, Kepten Azhar, Laksamana Franklin.

Based on our timeline kita dah deliberate very orang kata extensively on the technical part, penjadualan, legal dan sebagainya.
We believe that, kami yakin bahawa projek ini dapat disiapkan dalam tempoh dan kos yang sebagaimana yang tertera tadi.

Akan tetapi dia mestilah di equipped dengan beberapa faktor.

Contohnya dalam agreement yang memberi manfaat ataupun seimbang, maknanya tidak skewed towards syarikat, menyeimbangkan dan memelihara kepentingan kerajaan.

Oleh sebab itulah SA6 ini banyak benda yang kita masukkan.
Saya ulang sekali lagi LAD yang tiada capping, design tidak siap kita akan kenakan LAD dan juga dari segi check points, empat check points yang Laksamana bagi tahu tadi kita masukkan semuanya.

Pembayaran tidak mengikut milestone, kita ikut kepada construction, semua kita masukkan ke dalam SA itu.

Akan tetapi SA tetap SA orang boleh langgar, jadi elemen pemantauan.

Elemen pemantauan kita banyak berterima kasih kepada pasukan projek.
They are very technical people, engineers yang duduk di sana yang memberi input.

JKPAC 10.06.2023 63 Bil.

1(a) / 2023 On top of that kita mewujudkan juga at highest level punya monitoring committee, chaired by KSP and also KSU Kementerian Pertahanan that will be the monitoring part and also the third– kalau saya panggil the third parties punya checkers on us PAC also and Jemaah Menteri.

I call the third parties.

Maksudnya di luar kontrak.


Selain daripada itu, in terms of what we call the good governance.

The good governance, tata kelola how best we are MINDEF ini mengawal selia kontrak.

Sebab of course, saya mengaku juga dalam kes-kes yang lepas kalau kontrak itu dah bagus tidak sepatutnya tidak ada berlaku tergelincirlah, jadi kami di sini try our very best untuk how to instill a good governance on tata kelola pelaksanaan projek.
Berbalik kepada ketirisan dan sebagai menjawab isu integriti, salah satu yang kita nampak adalah bila dalam syarikat ini terlampau banyak benda yang syarikat- syarikat yang boleh macam CAD tadi yang boleh external factors itu our contract but internal to BNS.

That is why kita make a decision to take out BNS ini outside from that group.
So that their independency sits under MOF sahaja supaya that parties yang external to us but internal to them kita berjaya hilangkan unsur-unsur ketirisan, double handling dan sebagainya.

Itu antara yang kita nampak, okey kita do this one so kita avoid the double handling, avoid ketirisan dan sebagainya, double mark up and whatever kita buat dekat situ.

Itu salah satu kita kata untuk mengelak ada unsur- unsur lain.
Now, we deal directly with BNS, BNS belongs to the MOF Inc. Isu integriti dan sebagainya I believe that this project will be under very watch public scrutiny.

Yes, for sampai siaplah under public scrutiny.

And again, those people, especially us in MINDEF we learned this lesson the hard way lah.
So, I think I hendak cakap kita yakin bahawa tidak akan berlaku integriti, I cannot say right now but we put our very best effort untuk elakkan benda-benda tersebut dari segi ketirisannya, dari segi sebagainya kita cuba elak.

But again, its fold back to us in MINDEF lah how we tadbir the contract, how we oversee the contract.

Itu sahaja saya boleh cakap Yang Berhormat.

Tuan Pengerusi: Terima kasih Datuk TKSU.

Jadi saya kira nampak muka, tidak puas hati hendak cakap lagi, hendak tanya soalan lagi?
Tidak ada?

[Ketawa] Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Ada.

Tuan Pengerusi: Ada lagi?

Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Sikit sahaja, sikit sahaja.

Kita hendak way forward lah, way forward sahaja.

Tuan Pengerusi: Saya tidak sampai kita tengok apa... Tuan Ts.

Zahir bin Hasan: Laksamana ada sebut tadi fasal we going to, insya-Allah kita siapkan lima LCS, kita ada empat LMS, kita akan beli lagi lima kah JKPAC 10.06.2023 64 Bil.

1(a) / 2023 apa ya?
1(a) / 2023 apa ya?

So, dalam masa yang sama itu do we have any plan to decommission any of our vessel sekarang ini yang dah 40 tahun lebih, dah sepatutnya pencen tidak pencen lagi.

What a way forward on that lah.

Terima kasih.

Laksamana Pertama Ir.

Ts.

Franklin Jeyasekhar Joseph: Ini soalan jerat TLDM sahaja.

[Ketawa] Sebenarnya ada Yang Berhormat.

Pelan asalnya sekiranya program LCS ini berjalan ikut jadual, we should have already decommissioned three ships by now, tiga kapal, okey.
Saya rasa tidak salah saya Yang Berhormat Sik yang tanya saya tadi kapal yang terbakar, mujur tidak di limbungan ini tetapi malangnya aset kerajaan.

Ia terbakar di satu lagi limbungan.

So, kapal tersebut antara contoh kapal yang sepatutnya kita dah decommission.

Kapal itu dah berusia was built in 1982.

So, you are looking at 41 years already, alright.

So, itu antara contoh-contoh kapal yang kita sepatutnya dah decommission lah dan kapal-kapal seangkatan, seusia dengan dia.
Akan tetapi disebabkan kekangan yang kita ada dan tanggungjawab yang dipertanggungjawabkan kepada TLDM untuk menjaga perairan negara, we still have to find ways and means untuk repair kapal-kapal yang lama ini dan operasikan dia di laut, di tengah-tengah laut itulah.

So, TLDM sebenarnya dalam satu, you going to catch 22 situations lah.

Yes, you would like to get a new ship, but you can’t.

So, that’s the condition we are in lah.

Tuan Pengerusi: Okey.


Terima kasih Yang Berhormat Wangsa Maju, terima kasih, alhamdulillah.

Terlebih— I think tidak apa kot.

Sebab saya memang actually budget extra lagi tapi tidak apalah semua dah habis.

Alright.

Terima kasih saya ucapkan kepada semua Yang Berhormat Ahli-ahli Parlimen PAC yang turut bersama pada hari ini, ex-officio dan juga semua yang hadir.
Semua umum tahu bahawa PAC adalah badan pertama yang mengesahkan ada wujudnya kecurangan besar dalam isu LCS ini dan sebab itu apabila kita hadir pada hari ini dengan kehadiran Ahli-ahli PAC yang baharu.

Sebenarnya adalah satu titik tolak untuk kita ke arah yang lebih baik.
■1750 Saya di sini saya hendak rekodkan penghargaan dan juga setinggi ucapan tahniah atas komitmen dan kesungguhan yang ditunjukkan oleh semua pihak dalam usaha kita ke arah untuk membetulkan keadaan dan juga untuk ke arah tadbir urus yang lebih baik, tata kelola lebih baik, integriti, lebih integriti dan juga lebih credible.

Saya tadi bersembang-sembang dan saya dengar apabila Kepten kata, “Saya kalau ini, baik saya duduk, saya lebih suka duduk di Navy.

Kepala tidak pening.” All right.


Akan tetapi, why we do this?

Kenapa kita pilih ini?

Ini sebab kita sayangkan negara kita.

All right.

Atas isu keselamatan dan juga kedaulatan, that is why we are JKPAC 10.06.2023 65 Bil.

1(a) / 2023 here today.

Sama la juga kita semua, Ahli Parlimen yang ada di sini.

Oleh sebab itu, sekali lagi, terima kasih atas segala kerjasama dan juga komitmen yang telah diberikan.

Pastinya, ada antara Ahli-ahli PAC Parlimen ini yang tidak berpuas hati untuk bertanya soalan.
But again this is not the last, the last time.

Ini sebenarnya adalah untuk kita bagi panas dulu, panas dulu untuk kita faham lebih detail dan juga dapat ia punya feedback dan juga ini.

Sekurang-kurangnya kita akan lebih faham lagi isu dan juga the way forward kita selepas ini.

Jadi untuk itu, terima kasih Timbalan Pengerusi.

Bagus Yang Berhormat ini, orang lama.

Tengok bawa buku tebal macam budak bijak dan bagus, ini.

Jadi, saya ucapkan syabas dan tahniah dan kita tangguh prosiding kita dan mesyuarat.
Seorang Ahli: [Bercakap tanpa menggunakan pembesar suara] Tuan Pengerusi: Ya, terima kasih, terima kasih kepada Encik Ahmad Johan and the team, the whole secretariat PAC dan juga Parlimen Malaysia.

[Tepuk] Terima kasih banyak-banyak dan terima kasih kepada semua.

Puan Maslinda binti Mohd Ainal [Ketua Unit Penswastaan dan Pengurusan Kontrak (Bahagian Penasihat), Jabatan Peguam Negara]: Tuan Pengerusi, Tuan Pengerusi.

Minta maaf.

Saya, saya... Tuan Pengerusi: Okey, saya tidak nampak.

Minta maaf.
Minta maaf.

Daripada mana?

Puan Maslinda binti Mohd Ainal: Ex-officio.

Minta maaf Tuan Pengerusi dan Datuk.

Kalau saya boleh diberikan kebenaran untuk memaklumkan dua perkara sahaja sebelum penutupan.

Tuan Pengerusi: Boleh.

Daripada mana?

Puan Maslinda binti Mohd Ainal: Jabatan Peguam Negara.

Saya, Maslinda dari Jabatan Peguam Negara Tuan Pengerusi.

Tuan Pengerusi: Oh, okey.

Daripada AGC.

Okey silakan.

Puan Maslinda binti Mohd Ainal: Minta maaf Tuan Pengerusi.
Tuan Pengerusi: Sudah hendak tutup baru hendak cakap ya.

Okey silakan.

Puan Maslinda binti Mohd Ainal: Okey, pertama tadi sebab sementara tadi masa perbincangan pihak-pihak yang berkenaan daripada pihak MINDEF ialah mengenai tempoh kontrak yang telah dinyatakan Yang Berbahagia Datuk Dr. Shahrazat dan juga di dalam slaid nombor dua [Merujuk kepada slaid pembentangan] yang mengatakan bahawa tempoh kontrak adalah pada 3 Oktober 2013 hingga 2 Oktober 2023.

Sebenarnya Tuan Pengerusi— hanya sedikit pembetulan.
Sebenarnya tempoh kontrak ditandatangani adalah pada 17 Julai 2014.

Akan tetapi, tempoh kontrak itu dikebelakangkan kesannya iaitu dengan retrospective effect yang mana sepatutnya berkuat kuasa pada 30 Disember 2011.

Namun begitu, tempoh kontrak JKPAC 10.06.2023 66 Bil.

1(a) / 2023 10 tahun itu memang bermula pada 3 Oktober 2013 hingga 2 Oktober 2023.

Itu yang pertama.

Hanya untuk rekod.


Kedua, sebab tadi kita mendengar juga kan, Yang Berbahagia Datuk Dr. Shahrazat bahawa perjanjian perlanjutan keenam telah pun ditandatangani.

Sememangnya wakil daripada Peguam Negara telah berjumpa dengan pihak-pihak berkenaan untuk berunding.

Walau bagaimanapun, draf perjanjian yang diberikan kepada pihak MINDEF sebenarnya memerlukan tindakan lanjut untuk dikemukakan kembali kepada Jabatan Peguam Negara.

Walau bagaimanapun, ia telah pun telah ditandatangani.
So, hanya untuk rekod Tuan Pengerusi.

Terima kasih.

Tuan Pengerusi: Itu saja ya pihak AGC.

Untuk itu saya minta untuk pihak sekretariat ambil maklum dan juga beri perhatian kepada perkara inilah.

Terima kasih.

Tidak ada apa lagi ya?

Okey, saya rasa itu saja.

Terima kasih.

Kita tangguhkan pada waktu yang lain.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera.

[Tepuk] Jemput— ada minum ke makan?

Tidak ada?

Tidak ada.

[Mesyuarat ditangguhkan pada pukul 5.54 petang]