Source document: https://docs-lawep.s3.us-east-2.amazonaws.com/1698054099621.pdf (Georgia)
eleqtronuli gazomvebis sawyisebi Tema 2. cifrul-analoguri gardamqmnelebi am eleqtronuli xelsawyos saxelwodeba pirdapir miuTiTebs mis daniSnulebas – cifruli saxiT warmodgenili informaciis gardaqmna analogurSi.

igulisxmeba xelsawyos gamosavalze iseTi eleqtruli Zabvis Seqmna, romlis cvlileba yovelTvis Sesavali cifruli kodis ricxviTi mniSvnelobis proporciuli iqneba.

aseTi eleqtruli xelsawyos konstruqciis gansaxilvelad saWiroa ramdenime axali eleqtruli mowyobilobis gacnoba.
es xelsawyoebia eleqtronuli gasaRebi da operaciuli gamaZlierebeli.

eleqtronuli gasaRebi warmoadgens eleqtruli CamrTvelis analogs.

mis Sesavalze miwodebuli analoguri signali SegviZlia gamoviyvanoT gamosavalze – CavrToT gasaRebi, an avkrZaloT signalis am xelsawyoSi gasvla aRniSvna gamovrToT warmodgenilia nax.

1-ze.

simboluri gasaRebis gasaRebi.

– nax.

1 am ganmartebidan gamomdinare, garda analoguri signalis gadasacemad gankuTvnili eleqtrodebisa, gasaRebs gaaCnia marTvis eleqtrodi.
rogorc wesi, gasaRebi imarTeba logikuri signaliT, romelic iRebs mniSvnelobas 0 an 1.

0-is SemTxvevaSi gasaRebi gamorTulia, xolo 1-is SemTxvevaSi CarTulia da signali gadaecema wredis Semdgom elementebs.

eleqtronuli gasaRebis mravali konstruqcia arsebobs.

Cven amJamad ganvixileT misi umartivesi saxe.

operaciuli gamaZlierebeli erTerTi yvelaze gavrcelebuli analoguri xelsawyoa, romelic mravali sxvadasxva daniSnulebiT gamoiyeneba.
wina mecadineobaze ganxiluli komparatori – operaciuli gamaZliereblis bazaze agebuli xelsawyoa, da xSirad grafikulad iseTive saxiT gamoixateba – nax.

2a.

nax.

2 a) operaciuli gamaZliereblis sqematuri gamosaxuleba b) operaciuli gamaZliereblis eqvivalenturi sqema.

Semavali Zlier generators.

es kavSiri sqemaze ar aris aRniSnuli.

marTavs denis mcire deni 1 operaciul gamaZlierebels gaaCnia ori Sesavali da erTi gamosavali.
erTi Sesavali invertirebulia - masze miwodebuli signali gamosavalze icvlis niSans (dadebiTi xdeba uaryofiTi da piriqiT), xolo meore Sesavali arainvertirebulia – masze miwodebuli signali gadaecema gamosavalze niSnis cvlilebis gareSe.

Tu orive Sesavalze erTnairi signali miewodeba, am Tvisebis gamo, gamosavalze gveqneba 0 – operaciuli gamaZlierebeli analoguri gamoklebis operacias asrulebs.

ori Sesavali iZleva rTuli sqemebis organizaciis saSualebas.

qvemod ganvixilavT mxolod erT tipiur sqemas.


operaciuli gamaZliereblis meore Tviseba imaSi mdgomareobs rom mas gaaCnia Zalian didi, idealur SemTxvevaSi usasrulod didi gaZlierebis koeficienti, e.i.

umcires signalebs aZlierebs gamaZliereblis gamosavlis diapazonis udides mniSvnelobamde (ara usasrulobamde).

ra Tqma unda gamaZlierebels esaWiroeba eleqtruli kveba, romlis xarjze xorcieldeba gaZliereba.

nax.

2b-ze gamosaxulia operaciuli gamaZliereblis eqvivalenturi sqema.
mis or Sesavals Soris arsebuli winaRoba idealur SemTxvevaSi usasrulod didi unda iyos.

es imas niSnavs, rom gamaZlierebeli usasrulod mcire dens unda moiTxovdes mis Sesavalze CarTuli raime denis wyarosagan an sensorisagan.

idealuri gamaZlierebeli SegviZlia warmovidginoT rogorc denis generatori (G), romelic gamoimuSavebs Sesavali denis proporciul dens, magram mraval da mraval jer gaZlierebuls, anu mas gaaCnia usasrulod didi gaZlierebis koeficienti.
am generatoris Sida winaRoba Zalian mcire unda iyos, idealur SemTxvevaSi nuls utoldebodes.

aseT reJimSi momuSave operaciuli gamaZlierebeli, anu idealuri gamaZlierebeli, gamodgeba mxolod rogorc komparatori.

realuri mcire signalebis dasanuSaveblad da gasaZliereblad saWiroa gaZlierebis sasruli e.w.

uaryofiTi ukukavSiris organizaciiT.

aseTi ukukavSiris mqone CarTvis sqema moyvanilia nax.

3-ze.

mniSvneloba.

miiRweva es nax.


3 ukukavSiris wredi (feedback) awvdis gamosaval signals Sesavalze CarTvis dros ukukavSiris gamaZliereblis gamoyenebuli Sesavali winaRobis (RIN) da ukukavSiris winaRobis TanafardobiT.

gaZlierebis koeficienti gamoiTvleba formuliT: gamoyenebiT.

ganpirobebulia gaZliereba winaRobis sqemaSi aseTi (RF) am sqemaSi niSanSecvlili gamosavali signali miewodeba gamaZliereblis Sesavalze da sqema wonasworobaSi modis, rodesac orive signalis 2 INFRRK/ sxvaoba 0-is toli xdeba.
es xdeba wertilSi, romelic naxazze aRniSnulia isriT.

aq Sesaval dens akldeba ukukavSiris deni: .

ar unda dagvaviwydes, rom ukukavSiri organizebulia invertirebuli Sesavlis gamoyenebiT, e.i, gamosavali signali gamodis gamosavalze da sawinaaRmdego niSniT.

omis kanonis Sesabamisad, , aqedan gamomdinare, , saidanac gamomdinareobs .

igive kanonzomiereba samarTliania nax.

4-ze warmodgenili sqemisaTvis.


ukukavSiris wredi abalansebs yvela Sesavali signalis jams da yvela SesavlisaTvis saTiTaod samarTliania igive formula.

Tu Sesasavali winaRobebi erTmaneTis tolia – ukukavSiri daabalansebs oTxjer gazrdil dens da amisaTvis gamosavali Zabva oTxjer ufro didi unda iyos.

aqedan ufro cxadad Cans, rom aseTi sqema Sesavali signalebis ajamvis operacias asrulebs.

ganxiluli magaliTi oTx Sesavals ixilavs.

maTi raodenoba arafriT ar aris SemosazRvruli, da SeiZleba meti iyos.
Tu yvela winaRoba erTmaneTis tolia, maSin .

Tu winaRobebi gansxvavdeba, maSin nax.

4 a) analoguri sumatoris sqema b) analoguri sumatori rogorc Savi yuTi detalizaciis gareSe, aseTi sqema SegviZlia warmovidginoT rogorc analoguri signalenis damajamebeli mowyobiloba – analoguri sumatori.

nax.

5-ze warmodgenilia kidev erTi saWiro kvanZi cifrul analoguri gardamqmnelis asagebad.
es aris rezistiuli gamyofi, magram ara Tanabari rogorc paraleluri analogur cifruli gardamqmnelis 3 0FINIIINININRUI/FOUTFFFRURUI//0//FFININFINRURUIIINFinOUTRRUUK//4321ININININOUTUUUUU44332211ININININOUTUKUKUKUKU SemTxvevaSi, aramed ganawilebuli orobiTi kodis Tanrigebis zrdis Sesabamisad.

Tu, magaliTad, gamyofze miwodebuli Zabva 8 voltis tolia, gamyofze miviRebT Zabvebis Tanmimdevrobas 1 volti, 2 volri, 4 volti da 8 volti.
es sqemac SegviZlia warmovidginoT rogorc SaviyuTi, romelsaW vawvdiT Zabvas, da viRebT mis naxevars, meoTxeds da ase Semdeg - orobiTi kodis wonebis Zabvis proporciul mniSvnelobebs.

nax.

5 am kvanZebis ganxilvis Sendeg aranair siZneles ar warmoadgens nax.

6-ze moyvanili sqemis arsSi garkveva.

sqema Seicavs yvela ganxilul elements da imarTeba orobiTi kodiT, romlis Sesabamisad irTvebian gasaRebebi da operaciuli kodis gamaZlierebliT.

es naxazi asaxavs gardamqmnelis muSaobis princips.


elementebis gardamqmnelis Tanrigianobis gazrda.

SesaZlebelia mniSvneloba raodenobis Sesabamisi gazrdiT aijameba Zabvebis nax.6 realuri gardamqmnelebi erTmaneTisagan gansxvavdebian Tanrigebis raodenobiT, swrafqmedebiT da gamosavali simZlavriT, romelic damokidebulia operaciuli gamaZliereblis simZlavreze.

4 ნახ.

7 გაძლიერდეს.


მარტივი ციფრულ-ანალოგური გარდამქმნელის აგება შესაძლებელია ოპერაციული გამაძლიერებლის გაძლიერების კოეფიციენტის ცვლილებით ორობითი თანრიგის შესაბამისად.

ციფრული მოწყობილობის გამოსავლის უმცროსი თანრიგი ანალოგურ ჯამში უნდა შედიოდეს გაძლიერების გარეშე, ხოლო ყოველი შემდგომი თანრიგი ორჯერ უნდა შესავალი რეზისტორების ნომინალების სათანადო შერჩევით.

ესეთი სქემის გამოყენება შესაძლებელია მარტივ შემთხვევებში, როდესაც გარდამქმნელისაგან არ მოითხოვება მაღალი სიზუსტე.
ციფრული ხელსაწყოს 0 ან 1 სიგნალის ძაბვის მნიშვნელობა შეიძლება იცვლებოდეს სტანდარტით დაშვებულ ფარგლებში.

ეს აისახება გარდამქმნელის სიზუსტეში.

ასეთი გარდამქმნელის გამოყენება გამართლებულია იმ შემთხვევაში, როდესაც არ მოითხოვება დიდი ფორმის კონტროლისათვის გამოიყენება.

ეს ხორციელდება სიზუსტე და გარდამქმნელი სიგნალის 5