Source document: https://docs-lawep.s3.us-east-2.amazonaws.com/1694422931481.pdf (Seychelles)
Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 NATIONAL ASSEMBLY OF SEYCHELLES Friday 9th April, 2021 The Assembly met at 9am National Anthem Moment of Reflection Mr Speaker in the Chair SEYCHELLES COMMISSION REVENUE MR SPEAKER Bonzour tou Manm.

Bonzour tou telespektater e oditer ki swiv nou.

Nou pe kontinyen avek Appropriations Bill alor nou a pas dan Staz Komite pou nou apel delegasyon.

E nou annan ozordi Seychelles Revenue Commission pou konmans avek.
Bonzour delegasyon Minis Finans e delegasyon Revenue Seychelles Commission.

Nou annan Minis Finans Naddy Hassan.

E osi PS Thesee e Madanm Noella Vinda lo kote Finans.

E lo kote Revenue Seychelles Commission annan Madanm Veronique Herminie Commissioner General, Mr Fred Deputy Commissioner General e Mr Morel nou Paul Barrack Commissioner of Customs.

Avek sa Minis nou ava envit ou pou prezant Bidze pou Revenue Commission.

Ki sa Bidze i lo paz 171 ziska 184 pou en total R139milyon 692mil.

Minis.
Minis.

Seychelles MINISTER NADDY HASSAN Mersi Mr Chairman.

Bonzour Mr Chairman.

Bonzour Dirizan Lopozisyon.

Bonzour Dirizan Zafer Gouvernman.

Bonzour bann Manm Onorab.

E bonzour tou dimoun a lekout.

konman Mr Chairman Seychelles Revenue Commission (SRC) i annan son responsabilite primer pou kolekte taks e fasilit bann aktivite komers pou siport lekonomi Sesel.

Parey ti mansyonnen dan mon ladres Bidze, nou espekte kolekte R6.17bilyon atraver taks pou lannen fiskal 2021.
An 2020 SRC ti kolekte R6.37bilyon ki ti R47milyon an plis ki sonm ki ti ganny bidzete, sa malgre difikilte ekonomik koze par COVID-19.

mon Pou kapab garanti koleksyon pou sa lannen 2021, SRC in war li neseser pou konsantre lo amelyor e ranforsi an konformite ek bann Lalwa Taks sirtou pou bann tax compliance 1 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Sa payers ki pa pe comply konman i fodre.
enplik pou ranforsman bann kapasite bann zofisye taks ek Ladwann, restriktirasyon entern ki pou entrodwir nouvo fason pou non adres problenm compliance pou ek Customs.

taks zer Amelyor bann sistenm ki, ki lenformasyon, entrodwir bann platform ki pe permet peyman e osi soumet return tax business online.

Sa lanvironnman travay nouvo paperless pou osi aplik pou Customs.

Nou pe met bokou lanfaz lo moderniz sistenm SRC, kot plis travay ek tranzaksyon a ganny fer online.
Zis parey mon dan prezantasyon Bidze 2021, ki mon ti fer le 16 Fevriye.

anonse ti Bidze depans SRC pou 2020 in alor ganny prepare avek tou sa antet anliny avek son stratezi pou lannen 2020 a 2022.

Bidze total pou i R139.7milyon e depans 75poursan i kouver bann depans saler.

I annan provizyon pou anploy plis zofisye pou fasilit sa bann nouvo laranzman travay.

Bidze 2021 i reprezant en net logmantasyon R3.5milyon konpare ek lannen 2020.
Bann depans mazer anba vot ‘’goods and services’’ i enkli en nouvo masin scanner lapos e osi pou Customs, forklift dan bann langar Customs.

Mersi Mr Chairman.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Tre byen nou a konmanse.

Mon a konmans avek Onorab Naidu.

HON SATHYA NAIDU Bonzour Mr Chair.

Bonzour Minis ek ou delegasyon.

Lo size additional tax an term interest rate ek culpability, culpability rate ki vin avek 25poursan.
Eski zot pa santi ki sa i tro o, ki ler bann businessman e bann biznes an zeneral i bezwen zwenn pou fer zot peyman, i anpes zot fer zot responsabilite lo sa kote because it’s burdensome?

E lo kote Customs mon war ki zot anvizaze improve border control e nou tou nou konnen Customs is a very crucial component.

E kwa ki zot anvizaze fer pou anpes koripsyon lo sa kote e pou pli byen bann incentivise travayer?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.


Wi parey labitid Minis ou a diriz ou delegasyon ensi lezot Manm pou reponn zis lev lanmen silvouple pou mon rekonnet zot.

Yes Commissioner General.

2 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Bonzour Mr Chair.

Bonzour bann Onorab.

Kot i konsern additional tax avek culpability.

Rezon akoz i o i basically pou dekouraz bann taxpayer pou pa comply.
Additional tax i annan bann diferan rate ki aplike depandan ki kategori biznes ki ou ete.

I anba seksyon 42 e nou osi annan actually an adisyon ki bann ki nou appel sa bann penalti additional tax nou osi annan lentere, ok ?

Li actually i sa konponan ki petet i fer letan bann tax payers sirtou bann ki nou odit zot pou bokou lannen an aryer, akoz Lalwa i permet nou sirtou kot nou santi poudir i annan tax avoidance pou nou go back e odit bann taxpayers.
Se la kot sa to or sa lentere ki nou kalkile an total i vin o. i enn bann desizyon ki si oule ansanm avek Finans nou’n, nou’n more or less agree anliny avek bann mezir ki nou pe pran pou COVID.

redwir Pou nou regard dan sa posibilite pou konponan lentere.

I pa pou ale akoz lentere anba Lalwa, ni i Komisyoner Zeneral ni Minis pa kapab waive e i enportan ki nou pa kapab waive parske taxpayer i bezwen comply.

So i pou le moman i lo quaterly ganny kalkile average lending rate Labank Santral, plus 3poursan.
Ki vedir an, an zeneral on average nou pe war nou en rate 12 a 13 poursan basically lo sa det ki sa dimoun i annan.

Kot i konsern border control i en problenm pou nou si oule letan bann zofisye i fer bann akt si oule ki pa byen.

Right?

SRC Act seksyon 12 i strongly annan bann fines ki sipoze akt anpes bann corruption - parey ou dir.
zofisye Nou annan bann travay ki nou’n fer deza lannen pase nou annan bann Polisi nou met an plas ;- i annan serten Polisi ki nou’n anvoy kot AG’s office tou lofis Minis, pou nou fer bann lezot provizyon adisyonnel ki kouver bann par egzanp aspe drog.

Si ou en SRC officer ou pa sipoze ou menm ou involve dan drog, akoz ler i pe fer border control kot drog i enn bann keksoz ki ilegal, ki ou sipoze pe anpes antre dan pei.

So ou menm ou pa kapab sa zofisye si oule involve avek drog oubyen servi drog.
So i annan bann nouvo konponan ki nou pe anmennen si oule, ki pou sey anpes bann nouvo staff ki nou pe pran pa al dan bann laliny ki koz lanbara oubyen prezidis pou SRC.

Mon pa konnen si petet Mr Barrack ki okip Customs ki ava oule azout okenn keksoz lo la.

3 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 MR SPEAKER Mr Barrack wi.

OF COMMISSIONER CUSTOMS PAUL BARRACK Mersi Chair.


Chair in addition sa ki Commissioner General in fer sorti, nou pe osi met lanfaz lo senplifye bann prosedir pou fer li pli senp.

Letan nou santi ki letan prosedir i pli senp i retir sa posibilite pou sa kliyan ofer zofisye faver pou li kapab ganny son bann komodite pli vit.

E nou pe fer fason pou automate as as much practically possible tou nou bann processes ankor, pou facilitate clearance marsandiz.
E osi nou pe rotate nou bann zofisye as often as practically possible pou ki zot pa devlop en labitid avek sa bann kliyan ki zot zwenn toulezour.

Nou pe osi entansifye lo training ki nou pe gannyen overseas avek nou bann lorganizasyon ki nou partner avek, pou fer sir ki zofisye i byen, i byen, i annan sa full konesans dan sa louvraz ki zot pe fer e kot i pa kre difikilte pou sa kliyan.
E therefore pou sa kliyan pa feel fristre dan en fason ou en lot pou esey corrupt sa zofisye zisteman, akoz son konesans i feb lo sa subject matter.

So nou pe sey fer tou sa bann keksoz ki nou ki mon, mon santi pou kontribye, pou ede redwir koripsyon dan Customs, dan nenport ki form e fason ki egziste.

Mersi Chair.

MR SPEAKER Mersi.

klarifye.

Wi Onorab oule HON SATHYA NAIDU Wi Mr Chair zis en pti follow- up.

Parey ou ti’n dir ou ti’n fer resorti ouswa rasyonnel sa rezondet additional tax.
Anliny avek VAT refund i annan en retar mon’n ganny dir lo kote SRC pou fer zot lobligasyon osi.

deryer par So eski lo sa laspe i pou annan en, en interest rate ki pou vin avek, ler i annan en retar lo kote SRC mon ti le zis klarifye?

MR SPEAKER Commissioner General yes.

COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Well unfortunately letan nou annan en pti retar parey tou lezot keksoz zanmen nou, nou sort of pey nou lekor lentere.
But i byen ou’n lev sa, akoz fransman nou pe sey fer nou mye, pou nou fer sir poudir bann retar kot i konsern refund, i ganny redwir as much as possible.

4 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 o But konmansman lannen i pou toultan annan retar.

Si ou’n lodge ou, ou’n fer ou request refund an Desanm, nou pou bezwen esper Bidze ganny aprouve avanler nou kapab fer.

So i pou toultan annan en 2 mwan retar.


I annan de fwa retar i vini osi akoz nou demann tax payers lenformasyon e zot osi zot tarde pou zot anmennen so se sa ki koz sa retar dan refund.

MR SPEAKER Thank you.

Onorab Loze.

HON JOHAN LOZE Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker mon ti a kontan la pou demann SRC, zot enplimant bann Lalwa Taks koleksyon reveni.

Eski zot, zot menm zot kontribye dan formilasyon bann Lalwa ki konsern koleksyon reveni dan Eski zot annan en pei?

partisipasyon?
partisipasyon?

Sa i pou mon premye kestyon.

E dezyenm nou annan issues avek koleksyon reveni eski zot, zot satisfe avek bann Lalwa ki annan an plas, ouswa i annan lezot direksyon ki zot, zot ti a kontan war pei pe al ver pou fasilit koleksyon reveni, pou nou konman en pei nobou kolekte plis reveni?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Commissioner General.

i pou COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Wi SRC actually enn son fer bann manda kontribisyon an term bann desizyon Policy.
Policy most of the time i vini si oule, atraver bann keksoz ki nou pe met an aplikasyon.

So i kapab annan bann loopholes ki nou war.

E nou SRC nou flag sa avek Minister Finans e travay ansanm avek zot pou nou rode ki mannyer nou fermen sa bann So loopholes.

annan nou definitivman serten kontribisyon, kot i konsern partisipasyon formil Polisi.

Mon pa konnen si petet PS i le azout okenn keksoz lo, lo sa enn ok?

Dezyenm pwen eski nou satisfe si Lalwa ki an plas i fasilit koleksyon?
Nou Lalwa depi 2010 sirtou pou business tax i en Lalwa ki self- assessment.

regim E ler ou entrodwir en self-assessment tou lezot keksoz i bezwen in pare.

Me unfortunately pou nou SRC nou sistenm CMS ki bokou fwa nou’n koz lo la, i koz nou bokou problenm.
So nou’n annan en kantite difikilte avek self- assessment regim e menm bann tax payers menm si nou 5 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 fer sa kantite ledikasyon mon krwar pa si piblik i kapab dir toulezour nou pik zournal i annan something about SRC, nou lo televizyon nou war something about SRC.

Nou still pa pe kapab fer bann tax payers comply, sirtou kot i konsern lodgement ek return e nou annan en group osi kot i konsern det.
So serten loophools ki nou’n war, ki petet ki kapab ed nou e ki nou fini deza enform Minister Finans.

So sa lannen letan nou fer entrodwir bann lamannman Lalwa Taks bann nouvo regim nou swete kapab war serten sa bann proposal vin devan oubyen petet pou lannen 2022.

Mon pa konnen si mon’n reponn ou kestyon ?

annan i MR SPEAKER Wi Onorab, ou kapab klarifye.


HON JOHAN LOZE Zis pou klarifye, ou dir mwan zot Lalwa i an plas depi lannen 2010 e zot annan en Lalwa ki’n set out en rezim taks an 2010, pou lekel zot internally zot pa ti pare pou cater pou sa sistenm self-assessment?

Is that correct COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Self-assessment i en regim ki enternasyonal, Sesel i bezwen swiv en pe tou sa ki vini deor as well.

Me selman si ou pe esper nou vin pare petet nou pa pou zanmen pare basically.
But nou, nou annan sistenm nou CMS i la me selman unfortunately petet sa bann konplikasyon ki nou ti pe gannyen si nou ti kapab aranz nou sistenm CMS avan self- assessment regim i vini petet i ti pou bokou dan nou lavantaz.

Be se selman la ki nou’n kapab ganny funding pou sa ki petet taler nou ava koz lo la.

But SRC in eseye son mye si oule, pou garanti e asir compliance bann taxpayers.

MR SPEAKER Mersi Commissioner.

Onorab Waven William.

HON WAVEN WILLIAM Mersi Mr Chairman.


Bonzour Minis avek ou lekip.

Mon ti a kontan demann avek Minis lo zot strategic priorities bullet point number 3 avek 6, pou donn nou en pti pe plis lenformasyon lo la, pou nou kapab war egzakteman ki direksyon ki nou pe ale.

vreman E an menm tan lo table number 6 ;- table number 6 zot pe koz carriers konman dan sizyenm Lasanble nou ti ganny dir poudir i annan kantite larzan deor pa ankor ganny anmase.
6 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Ti a kontan ganny en pti pe lenformasyon lo demars ki zot pe fer e ki rezilta ki vreman zot in gannyen e ki kantite poursantaz ki ankor deor?

an E an menm tan lo table 8, lo table 8 i annan serten lenformasyon term poursantaz ki pa tro, tro kler akoz si nou pe vreman regard performans i enportan ki konman Parlman nou, nou kapab konpran.
Akoz piblik deor la pa pou konpran sa me nou ki la anndan nou pe koz annan sa dyalog avek zot i bon ki nou kapab konpran en pti pe.

sa Letan zot pe koz bann poursantaz bann e poursantaz i baze lo ki sif ki akoz i pa donnen en total me i enportan pou nou kapab konpran li byen?

Mersi Mr Chairman.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Panel wi.

Wi Commissioner General.


COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Kot i konsern nou, nou strategic point mon krwar dan lentrodiksyon Minister in mansyonn bann areas kot nou la basically pe stress pandan sa lannen.

Me selman i bann pwen, i bann pwen stratezik depi 2020 ziska 2022. lo An 2020 nou pa’n kapab fer sa ki nou ti ava voudre, parske peryod COVID in basically afekte en kantite biznes.

So la nou focus an term stratezi i e konsern modernizasyon.

Right?
Right?

Menm si nou annan nou senk, tou le senk i basically al dan sa direksyon.

i plis kot compliance So kot i konsern Ease of Doing Business nou pe moderniz parey Minis in dir nou bann prosedir pou fasilit kominikasyon e osi bann tranzaksyon avek SRC.

Nou’n entrodwir mid - depi milye Zanvye depi le 19 Zanvye posibilite pou bann taxpayers fer peyman online.
Akoz nou servi platform e-service Gouvernman i pran en pti pe letan akoz taxpayers i bezwen konpran ki mannyer ou anrezistre pou sa e-service avan ler zot kapab anrezistre for peyman an taks.

Nou annan apepre 5an a 60 taxpayer ki pe servi sa servis depi Zanvye e i enn ki ankor still pe teste.

E sa i sipoze ed bann taxpayers si oule pou pa gaspiy bokou letan, sirtou la dan sa letan kot i zis pandan sa letan ki dimoun pa ti pe mouvmante.

kapab anrezistre ankor 447 taxpayer pou e-service.


Nou anvi bouz dan sa direksyon parske nou ganny problenm pou nou Nou’n osi 7 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 anvoy bann dokiman kot tax payers atraver lapos par egzanp.

Akoz zot osi pandan letan COVID bann postmen pa ale so let i tarde.

Mon pa konnen si petet ou, ou ti war nou ti fer sorti en notis kot nou ti ankouraz taxpayer pou zot rod en email address ki fasilit kominikasyon avek SRC.
Nou annan apepre en 50poursan taxpayer ki annan email me nou pou still annan en group ki pou napa parske nou annan bann pti biznes ki petet pa servi email address, or pa konnen ki mannyer pou servi sa bann teknolozi.

Me selman si nou kapab ganny at least 75poursan nou taxpayers ki kominik ek nou online i pou fasilit keksoz bokou pou nou.

Nou annan nou nouvo sistenm - well i pa nouvo nou pe re devlope anba en proze 11th EDF avek the European Development Fund.
E anba menm proze nou travay pou fer serten pe sistenm nou amelyor ASYCUDA.

Si Mr Chair i permet nou apre ki Minis i fer son lentervansyon, Depite i ava eksplik en pti pe ki nou pe fer avek an term redevlopman CMS e Mr Barrack i ava osi koz lo ASYCUDA.

Nou osi annan serten travay ki pe ganny fer lo laspe legal.

Anvi ki nou pe entrodwir sistenm online nou Lalwa RAA i demande ki en taxpayer i bezwen sinyen en dokiman ki i anvoy kot SRC.
Parske si demen zanmen nou bezwen al Ankour nou bezwen kapab dir poudir sa dokiman i sorti kot tel tax payer.

So i annan the laspe of digital signature ki nou bezwen nou pe adrese.

I annan bann proposal ki nou deza fini anvoy kot Finans avek AG’s office pou nou regarde ki mannyer nou ferm sa loophole.

Sa i aplik osi pou Customs akoz pou le moman menm si nou, nou’n bann dimoun i upload zot bill of entry dan sistenm, zot bezwen still annan sa kopi papye akoz nou bezwen sa bann sinyatir.
So sa i pou fasilit sa going paperless ki Minister in mansyonnen.

Si nou go on paperless, then bann travayer Customs i pou bezwen servi bann tablets ki nou deza fini ganny funding anba enl ot proze, pou zot fer verifikasyon bann deklarasyon e osi pou lenspeksyon.

Nou osi annan posibilite pou nou ganny akse avek platform Advance (API) Passenger Information ki pou le moman sa group travisory ki annan avek Minister Lasante mon krwar in bouz avek Minister Transpor.
Ki nou kapab si oule pou fasilit akse lenformasyon nou 8 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 bann loperasyon Airport e osi por.

An menm tan bann sa lenformasyon ki dan sistenm nou pou kapab servi pou taks domestik sirtou an partikilye pou VAT, pou bann akomodasyon touristik e osi pou bann yot.
Entrodwir bann fasilit bann software pou lesanz lenformasyon avek lezot lotorite taks aletranze as well, nou annan an se moman bann proposal ki nou pe regarde, ki pou ed nou avek nou automatic exchange of information.

Akoz letan i pran nou tro nou pou bokou download bann lenformasyon ki nou resevwar.

E nou osi annan - si oule plan, pou anmenn en sistenm invoice management system sa ki tou dimoun i dir POS pou fasilit koleksyon VAT.
So sa i bann proposal kot anba Ease of Doing Business pou nou si oule moderniz enpe SRC.

Kot i konsern improve tax and Customs compliance, anba Bidze nou annan si oule provizyon kot nou demann en ogmantasyon dan recruitment travayer.

The bulk of it, enn, i kot Customs Airport akoz nou’n ganny demande par SCAA ki SRC i bezwen konmans pran responsabilite dan scanners.
E pou le moman nou napa sifizaman dimoun pou fer sa parske letan ou met an zwe bann laspe public health en Customs officer i pa kapab asize lo en scanner for the whole day basically so i bezwen annan en rotasyon.

So pou kapab entrodwir sa nou bezwen en pti pe plis zofisye sa pou Customs.

Kot i konsern taks i annan bann areas kot nou’n, nou’n war sorry kot nou pa kapab tackle tou sa ki nou anvi tackle dan en lannen oubyen tou tax payer ki nou anvi odite oubyen assessment review pandan lannen.
son Sistenm parey mon’n dir taler i self assessment so en taxpayer i anvoy nou son deklarasyon.

Swa nou anvoy sa ki i donn nou ouswa nou asize nou revwar, but nou napa sifizaman dimoun pou nou kapab fer sa nou annan nou 19,969 taxpayer as at end of January.

Nou annan nou zis 42 oditer ek intelligence officer.

So nou napa sifizaman resours pou nou revwar tou sa return So dan en sel basically avek Minister Finans nou’n agree ki i annan en nesesite pou annan en dezyenm unit.

ansanm lannen.
ansanm lannen.

Sa premye unit ou anvoy ou return i process li dan sistenm e i flag bann areas ki’n war ki petet i pa fer sans oubyen bann i weakness.

annan 9 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 ki pe E sa nou unit lentelizans i assess si sa, sa risk i ba i anvoy li kot sa nouvo unit ki apel kree nou Examination and Analysis Unit.
Nou sipoze annan nou en kenzenn zofisye basically anba sa unit ki li i pou revwar sa bann returns ki nou santi i declaration, annan oubyen petet en, en issue avek bann claim ki zot fer basically.

under in So sa i pou retir en pe sa presyon lo seksyon odit.

Si mon a donn ou en legzanp Minis ti mansyonn default assessment dan son ladres Bidze, kot SRC pe focus en pe lo la.
Nou’n anvoy nou 715 let kot nou’n dir bann taxpayers ki dwa multiple returns, i pa neseserman enn oubyen de lannen returns pou plizyer poudir si zot pa lodge i annan sa posibilite ki nou pou raise default.

Nou’n annan nou 89 ki’n respond ki’n lodge zot return oubyen bann ki’n vin dir nou poudir be biznes ti fermen petet mon’n oubliye enform SRC, oubyen mon’n enform SRC be for some reason i annan en keksoz in arive ki petet i pa’n fermen, alors zot in anvoy nou kopi zot dokiman.
384 sa bann taxpayers in idantifye pou odit ganny oubyen review par sa nouvo unit if Lasanble i aprouv nou Bidze pou nou kapab raise default.

E raise default i pa en keksoz ki fasil.

So nou bezwen lenformasyon gather from diferan sours pou nou kapab raise assessment sa dimoun.

E se la kot prezan nou ganny sa problenm, ki vin lot kote kot i vin nou det i akimile.
Parske le moman ou raise default i pa toultan ki ou pou get right sanmenm sa i enportan ki tax payer ki, ki lodge zot return e zot ki fer zot deklarasyon.

expenses the Si nou, nou fer i annan en posibilite nou pa pou met bann claim petet ki i ti pou mete konman son depans e se la kot nou end-up ek bann assessment ki reste lo nou liv, akoz sa tax payer i pa agree i bezwen swiv prosedir Lalwa pou li fer son lobzeksyon and so on.

Ziska zour nou agree this is the right sum ki mon anvi peye.
Me pou anpes tousala this is so much easier si sa tax payer son responsabilite e i lodge son return.

pran i So sa i de landrwa si oule kot i konsern tax and Customs compliance akoz fransman there’s a lot more.

Petet mon pou koz tro bokou letan and the other one kot i konsern improve border control mon in krwar Mr mansyonn brefman en pti pe bann travay ki nou pe fer.
Barrack 10 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 An menm tan sa zafer scanning ozordi lo Airport nou menm annan en body scanner ki Gouvernman ti finanse a lafen lannen pase.

So avek sa lapos nou’n bouz zot tou zot bezwen okouran nou’n bouz dan bann gro parsel parey nou dir dan Victoria House.

E nou’n bouz nou masin scanning dan Victoria House.

So nou annan en loophole kot i konsern bann small packets, we need another scanner pou cater for small packets.
Pou donn ou en legzanp over the past 2 months or so, nou’n annan 6 case ladekouver drog dan courier or at lapos.

Ki montre ou poudir nou annan en risk, e i annan en nesesite pou nou kapab annan sa scanner kot lapos as well.

Mon pa konnen si mon’n i reponn ou kestyon kot konsern strategic points.

MR SPEAKER Leklersisman wi Onorab.


HON WAVEN WILLIAM SP 2 areas portfolio latab 6, lefe ki ou’n met li an term poursantaz mon rappel Minis Larose ler i ti vin prezant Bidze i ti donn nou en sonm ki dapre li ti deor la pa ankor anmase.

E prezan letan mon pe get sa bann poursantaz kot ou pe dir ‘’arrears recovered as a shared ‘’ - total areas, mon war 39.

Revised 20poursan 2019 e i 39poursan 2020 e la nou’n prozekte 40poursan.

So zot pe koz apepre konbyen an term sonm larzan sa silvouple?

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

General.

Wi Commissioner COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Mr Chair.

Parfwa mon krwar letan nou’n nonm sa bann figure det taks la, ennler kekfwa dimoun i dir be taks ki pe fer be nou oubliye sa bout.

Lefe kolekte nou’n 6.17bilyon i montre poudir taks i annan serten travay ki i pe fer basically.

ki sa, So kolekte 6.17bilyon e ou sa still annan poursantaz ki reste pou ou kolekte pou ou tay deryer.
Me sa ki ou pe tay deryer i pa neseserman bann dimoun ki pa pe peye i annan dimoun ki pa kapab afford e ki pe demann ou pou pey lo en payment plan.

So tousala en retar koleksyon basically, but si ou anvi the figures for collection, i avanler mon donn ou sa figure parske mon konnen ou pou en pti pe soke.

Mon bezwen zis eksplike poudir this is the job for SRC basically.

Nou dyob se kree det e ler ou kree det se la kot nou anmas reveni.
So as at 11 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 I end of January nou det i R1.026bilyon right?

pou kontinyelman ogmante i fluctuate li i monte i pou Ladan 42.5poursan i bann penalti.

So 437milyon i penalti ek lentere ki nou’n koz lo la ki Onorab in mansyonnen.

desann.

Naidu E ki nou pe regard posibilite pou nou si oule i annan bann solisyon pou retire petet Minis i ava koz lo la.

i 50poursan sa det business tax 25poursan i VAT 6poursan i income tax i diferan tax type.
Me selman dan 1.02bilyon nou annan nou 678 ki on-hold right, parske Lalwa i pa permet parey mon’n dir taler bann taxpayers pou zot obzekte so nou annan nou 118.8 anba obzeksyon.

Nou annan 253milyon anba prosekisyon e nou annan 64 ki kot Tribinal.

Nou annan nou 16 ka ki kot Revenue Tribunal.

So tousala i bann prosedir ki anba Lalwa.

E parey mon dir ou this is our job basically.

E i osi nou travay pou nou kolekte sa, sa ki nou pa merit fer se les okenn case pa ganny attended to.
So nou’n entrodwir plizyer prosedir e pou nou fer sir poudir tou det i annan en swivi.

So si at the end of the day sa dimoun i still pa kapab rezourd son problenm det ek SRC, then of course i annan bann lezot avenues anba Lalwa ki nou pe servi e ki nou fini konmans servi parey mon ti dir lannen pase.

MR SPEAKER Mersi.

Wi Minis.

MINISTER NADDY HASSAN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab.

Zis en keksoz mon ava azoute.


Ler ou pe get sa det i annan parey Minis avan in eksplike, i annan de konponan i annan konponan tax liabilities menm ki i ti annan in the first place.

en annan Apre konponan lentere ek bann penalties e ki Minister Finans ansanm avek SRC in travay lo sa se en tax amnesty se ki nou met en e sa proposal i devan Cabinet.

i Ki si ou vini ou pey ou outstanding tax ler nou, nou regarde pou waive sa bann penalties.

So i vin en incentive.


Be si ou ti dwa serten taks e i adres osi kekfwa kot i konsern Onorab Naidu se ki ou, ou pare pou pey ou taks then en konponan of the interest and the penalties i ganny waive.

E sa i ava ankouraz dimoun pou vini pou vin pey zot taks.

Mersi.

12 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab Lemiel.

HON SYLVANNE LEMIEL Mersi Mr Chair.

Bonzour Mr Chair.

Bonzour Minis avek ou delegasyon, tou mon bann koleg Onorab e tou dimoun a lekout.
Minis ou’n koz lo sa kote kot zot le improve en pti pe performans kot SRC.

Par annan en high performance culture e osi zot le fer bann improvement kot i konsern bann internal efficiencies.

Eski ou ti kapab donn nou bokou plis detay lo kwa egzakteman sa bann internal restructuring ki pe al ganny fer laba kot SRC?

E apre mon rapel i annan en serten letan nou ti pe koz lo container scanner si mon pa tronpe dan bann Bidze ki’n vini oparavan.
Eski ki demars nou ete lo kote pou obtenir sa container scanner i nou pou kapab ganny enn, ouswa i pa dan plan SRC pou le moman pou nou kapab ganny en container scanner?

Apre Minis mon pa konnen si sa pou tonm kot SRC, kot sa bann magazen ennler mon pa konnen si SRC i tant pou annan bann zofisye pou annan bann vizit, kot bann magazen aparaman.
Akoz nou perdi bokou taks atraver bann magazen osi ki pa pe servi sa POS, zot tant pou servi en calculator pou zot tap en konmisyon lo la e mon krwar atraver sa taks i perdi larzan li.

So ki rol SRC dan sa dan, dan sa bann ka koumsa?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Wi Minis.

MINISTER NADDY HASSAN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Lo kote improve performans e sa ki kre sa high performance culture ant SRC, i annan bann gran liny ki mon ti’n fini anonse dan budget speech.
Me apre ler mon adres bann lezot kestyon Madanm Herminie i ava donn plis detay.

Annefe ler mon ti antre premye pozisyon Minis konversasyon ki nou ti konmans fer, se sa strategic plan SRC.

Annefe anler mon revi review sa plan it is a very good plan be ou bezwen annan resours pou enplimant sa plan.

anmenn E la kot mon’n donn li tou mon komitman, ki akoz i en bon plan e i en plan ki be i pou pou plis Gouvernman is worth investing dan modernizasyon e sa high performance kre culture dan SRC.
Mrs Herminie i a donn en pe plis leksplikasyon lo la.

it Lo kote container scanner wi i annan serten diskisyon ki 13 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 pe arive me absoliman bezwen en container scanner, me i annan serten deficiencies at the port li menm li in terms pou ou kapab pas sa container dan en scanner.

Me sa i en priyorite in terms of lenfrastriktir lo por for a number of reasons pa zis pou koleksyon reveni me pou lezot keksoz ilegal ki kapab pe antre so sa i en priyorite.
Lo kote tax avoidance lo kote retailers sa i annan en kantite konversasyon ki’n arive e i annan en plan pou met an plas i koute pou met sa an plas.

Me mon a fer Mrs Herminie i a donn en pe leksplikasyon ki sa bann nide ki nou pe diskite.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Wi Mrs Herminie.

COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Les mon ava pran sa laspe retailer avan, akoz ler mon pou koz lo sa high performance culture the issue of CMS e redevlopman pou monte, so Depite i ava eksplike ki nou pe fer.
Kot i konsern retailer letan mon’n koz det retailer ek bann aktivite retail wholesale ek importers in en sekter ki si oule in toultan ganny war konman sekter ki pa pe, i pa declare tou personal income oubyen, si oule sa ki deklare i pa neseserman sa ki reel.

So anba nou det enn bann rezon akoz nou focus lo sa sekter dan anba nou bann proze odit, nou det pli o dan sa sa 1bilyon so 254.8milyon i from retailers, wholesalers.
sekter i Anba menm letan nou pe esper sa sistenm ki Minis pe koz lo la i pou pran en pti pe letan parske i pa dan nou Bidze e Gouvernman i bezwen rod funding neseser, i kout apepre 4 a $5milyon si oule pou envestir dan sa sistenm.

So Gouvernman in deza fini konmans fer bann lapros si oule pou kapab ganny funding, but nou a SRC nou pa pe zis asize esper sa, sa sistenm parske ler i vini pou tackle lefitir e i pa pou tackle lepase.
So basically nou annan nou anba odit si oule 25 wholesaler, retailer ki nou selekte ki very high risk of under declaration pou sa lannen 2021.

Toulezan nou annan me selman sa lannen dan sa 365 case ki nou’n idantifye pou odite an deor sa bann default i annan 25 importer retailer.

Now travay ki nou’n fer si oule lannen pase nou ti fer en, en analiz lenformasyon nou lekip lentelizans dan odit ti lenformasyon gather from diferan sours.
14 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 I annan de fwa bann importers i oubliye poudir SRC pa zis taks me osi i annan Customs e lenformasyon ki Customs i anmase taks i osi i annan akse avek.

So letan ou fer vini ou marsandiz e ou CIF of ou lenportasyon i R7.6milyon ou i pa deklarasyon kapab 1.5 i bezwen annan en problenm.

turnover So nou’n annan plizyer sa bann case ki’n montre en risk under declaration.
So dan sa, dan sa kantite retailer ek wholesaler pou lannen 2017 a 2019 ki nou’n, nou’n selekte basically 95 ladan pa ti ankor soumet zot return 116 ladan i annan under en declaration.

issue So toultan ki SRC i pick bann case for audit, nou pou toultan annan retailers and wholesalers ziska ler nou annan en sistenm ki permet nou kapab track pli byen zot pa zis zot turnover me zot osi zot stok.

i So mon pa konnen si mon’n reponn ou kestyon la kot konsern retailer, wholesaler?
Kot i konsern the improve improvement tax performance konmela in sanze ler mon ti SRC 12an, 15an, 10an pase ti konpletman 12an pase ti al diferan nou domestik.

culture taks Ozordi nou annan bann aspe enternasyonal ki nou bezwen keep azour avek, and this is en travay ki nou unit enternasyonal international tax ki ti ganny kree lannen pase i fer ansanm avek Polisi kot Finans basically.
So nou bezwen fer sir ki nou bann staff i kontinyelman ganny skilled e training pou zot reste azour avek tou sa bann sanzman ki vini deor.

E letan nou koz lo high performance culture i osi vedir ki nou bann zofisye i bezwen bann zofisye ki kale.

So bann petet bann dimoun i ava dir nou bann kriter ki nou servi ennler pou nou bann recruitment kekfwa i en pti pe o, i bezwen o akoz sa bann aspe, sa bann eleman ki pe antre dan sistenm pa zis taks me osi kot Customs.
So nou bann reporting ki nou fer nou bezwen annan zofisye ki annan sa abilite pou zot kapab fer sa reporting.

So sa lannen nou’n entrodwir avek aprouvasyon Board en Employee of the Quarter Award ki en Scheme ki pa pe neseserman ki zis dir nou donn en dimoun en token, me i permet nou idantifye bann nouvo leaders pou SRC.
E sa bann nouvo leaders i bann ki nou pou si oule selekte ler zot in ganny zot se bann staff ki pou vote pou zot vin employee of dan quarter e 15 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 se zot ki nou pou servi an prensipalman pou nou fer bann training e fer sir ki nou, nou relev sa si oule sa, sa kiltir pou nou performen basically sa prodiktivite and so on.
i of course So this is one part so en part i kot i konsern bann travayer capacity building e lot ler nou part moderniz bann sistenm ler i permet sa delivery of service ki en pti pe pli o. definitivman So mon a les Depite eksplik en pti pe plis lo the CMS redevelopment.

MR SPEAKER Thank you.

Wi Deputy.

COMMISSIONER DEPUTY GENERAL FRED MOREL Bonzour Mr Speaker.

Bonzour bann Manm Onorab.


Bonzour Manm parey Komisyoner in mansyonnen lo kote CMS which is the Client Management System ki taks i annan plan pou re devlop en nouvo sistenm.

piblik.

E mwan pase ti annan en expert ki ti ganny apwente ki vini pou fer en pti evalyasyon avek en plan, an term ki mannyer nou pou devlop sa, sa nouvo sistenm.
sa Currently sistenm mannyer i ete i pa pe donn nou sa sipor neseser pou nou kapab enplimant or kapab fer i nou louvraz efektivman annan en kantite keksoz ki nou bezwen fer manually.

So plan se ki sa dimoun i propoze se ki sa proze i pou en proze ki pou last apepre en 2an at least as a minimum.

E plan se pou servi sa bann course … Code ki ankor bon dan sa vye sistenm pou migrate li lo bann nouvo lo en nouvo devlopment platform or dan sa programming language.
E apre azout bann nouvo module ki napa parey pou le moman pou nou properly debt manage management module, case management module.

debt, nou kote earlier entrodwir Basically bann module ki pou le moman sa bann louvraz nou pe fer li manually.

I osi ti tou parey Komisyoner letan mansyonnen nou’n self- assessment.

Lo risk management ki ou bezwen risk annan management approach letan ou self- assessment system.
E malgre ki nou’n annan en tim intelligence unit ki look at that, selman lo kote sistenm nou ti napa sa sipor sistenm so en bonpe keksoz nou pe fer li manually.

entrodwir strong en en risk basic So nou pou entrodwir bann (election) module e risk engine e servi bann lezot sistenm koneksyon avek bann lezot sistenm pou 16 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 nou ganny bann third party data pou nou rekonsilye avek bann deklarasyon ki ganny fer kot taks.
sa analiz E servi bann business intelligence software pou nou bann osi lenformasyon e find out kote ki annan bann under declaration, pou nou kapab target nou bann odit ki nou fer pou nou ganny the best rezilta.

entrodwir So sa en pti pe lo kote sa sistenm osi nou parey pou siport proze pou go digital nou pou document management module, pou le moman i annan enn ki nou pe servi ki nou’n konmans scan bann dokiman pou nou facilitate sa process.

Be selman nou pou fer li enn entegre avek sa nouvo sistenm.
Or osi pou annan module ki pou ganny amelyore pou cater for lodgement of payroll apre bann online fer.

tranzaksyon ki ganny Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Roucou.

Onorab Michel HON MICHEL ROUCOU Mersi Mr Chair.

Bonzour panel welcome.

Bonzour tou dimoun ki a lekout.

Minis mon, mon kestyon i pou al for lo kote bann staff ki travay kot SRC.
Mon premye kestyon ti’n koz en pti pe lo Madanm Herminie ti’n koz en pe lo kote koripsyon, me selman nou war poudir still i kontinyen arive kot i annan staff ki zot pe rod en fason pou zot kapab fer pase serten keksoz pou serten dimoun.

ki annan Parey zis mon’n aprann poudir ti annan en container ki ti vini en fwa e poudir ti annan alert ki ti ganny mete lo la.
Be zis apre sa container ti zis les ale mwan, mon krwar poudir se ki i annan keksoz ki kapab ganny fer plis pou kapab dekouraz bann staff ki kapab antre bann tel pratik.

Apre mon dezyenm kestyon i lo kote staff li menm li ankor, mon’n aprann poudir se ki i annan en bonpe staff ki dan lepase in zis kite e i annan serten ankor fristrasyon ki zot pe mazin pou zot kite.
vi ki Madanm Pou Herminie lo kote i koze manpower ki i manke, sa osi mon ti a voudre ki zot adres en pti pe lo la kantite staff ki zot annan e kantite ki’n kit sa lorganizasyon dan sa de dernyen lannen la?
E mon trwazyenm kestyon i lo kote lasirans pou bann staff ki ganny, ki ganny kek aksidan dan travay sa osi mon’n aprann poudir se ki i annan staff ki ler in ariv zot bann aksidan lo tel landrwa 17 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 kot zot travay zot war zot, zot tousel kot zot pe sey en fason pou zot kapab ganny kouver ;- mon krwar zot annan en lasirans ki zot ganny kouver anba la.

Ki pou zot kapab al devan pou zot kapab claim serten domaz ki’n ganny arive avek zot.
Sa osi tou mon ti a voudre ki zot tous lo la, akoz i vreman difisil.

Mon annan en madanm osi tou ki dan mon distrik ki’n met sa dan mon latansyon akoz i war li i pe pas partou in al kot lasante in al plizyer landrwa e i war li sitan fristre akoz personn pa pe tann li in ariv li serten domaz?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Yes Minister.

MINISTER NADDY HASSAN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mon a pran sa, sa premye kestyon en.


Lo kote koripsyon wi i annan en problenm regarding koripsyon e i annan bann diskisyon ki nou pe fer internally ki bann mezir ki nou pou pran pou nou kapab idantifye e anpes bann pratik koronpi.

Kekfwa i en pti pe tro boner pou koz lo la, nou pou bezwen sa diskisyon akoz i annan diferan lazans including SRC ki nou pe fer sa diskisyon.

kontinyen Lo sa de lezot kestyon regarding staff frustration apre insurance mon a les Madanm Herminie pran.

MR SPEAKER Yes.
MR SPEAKER Yes.

COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE An sa ki konsern lasirans mon krwar i ti en kestyon ki dan Lasanble dan lepase as well.

SRC i tonm anba sistenm lasirans pou Gouvernman, so mon konnen sa case ki ou pe koz lo la e depi ki mon’n vin SRC in annan 3 case ki’n vin dan mon latansyon.

Sa zofisye nou, nou HR i travay ek zot nou bezwen i annan i annan en prosedir ki nou swiv zot bezwen fer zot claim kot pou DPA konmsi.
I kapab pa kot SRC because insurance i pa dan nou Bidze SRC me i anba Bidze Gouvernman and the process i sa claim i al kot AG’s office.

Zot fer zot assessment e se zot ki fer sa, sa proposal sa konpansasyon or, or whatever me sa ki nou bann staff parske mwan, mon zwenn staff nou fer bann staff meetings mon krwar i annan en pti group ki petet mon pa ankor ganny sans zwenn zot an term an group.
Me mon zot individually mon annan en zwenn 18 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Open Door Policy e staff i welcome si zot pe rankontre difikilte sirtou kot i konsern sa size okenn lezot size lib pou zot vin war mWAn.

E nou kapab diskit lo la me selman i annan en prosedir an plas but the insurance i pa anba Bidze SRC i anba Bidze Gouvernman.

Kot i konsern fristrasyon staff mon pa poudir ou napa akoz pa toultan ki keksoz i 100poursan byen right.
SRC i annan li 354 travayer e mon kapab dir ou poudir mon pa pou mazin non tou sa staff me mon’n zwenn tou staff right?

So si i annan enn pti fristrasyon personnel zot konn tre byen poudir zot kapab anytime vini e nou, nou koz lo la.

E pa toultan ki ou kapab tir bann upsets dan en lorganizasyon parske i annan de fwa i annan en keksoz dan en unit petet pa mars byen.

But si i annan en staff ki’n kite akoz en fristrasyon mon pa aware.
Be mon konnen i annan staff ki’n ale akoz sa bann issues ki ou’n leve ki Minis in koz ek ou lo la.

Nou annan staff ki’n ale akoz collusion avek taxpayer.

Nou annan staff ki’n ale akoz drog dan lorganizasyon.

So kot i konsern kite pou fristrasyon unless petet dan break ou les mon konnen lekel sa but mwan personally mon pa okouran.

dimoun MR SPEAKER Mersi, mersi Herminie.

Onorab Sophola.

Madanm avek HON NOLINE SOPHOLA Mersi Mr Chair.

Bonzour.
Bonzour.

Bonzour Minis ou delegasyon, tou Manm Onorab e tou dimoun ki a lekout.

Minis i vre ki koleksyon taks i annan en gro problenm e taler zot ti koz lo serten sa bann mezir.

Me ki mon pe demann zot parmi tou sa bann mezir donn nou de ki’n pli efikas e ki son rezilta ki’n anmennen?

E mon dezyenm kestyon CEO ou’n dir ki lentere pou ganny waive lo taks, eski ou kapab elabor enpe plis lo kan sa waiving pou konmanse e si tou biznes pou tonm ladan?
E trwazyenm eski ou kapab eksplik sa Lasanble ki mannyer VAT lo marsandiz enporte i ganny assess e kote i ganny peye?

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi.

Wi Commissioner yes.

COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Mon pa pou konnen ki mannyer mon pou eksplik sa term akoz ou’n servi sa koleksyon i en gro problenm.

Partou kot i annan ki mannyer i apele invoicing nou, nou pa invoice nou raise assessment i 19 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 toultan annan bann pou dimoun ki an retar.
Me selman parey mon’n in kolekte dir taler SRC finalman R6.17bilyon i annan sa 1bilyon ki definitivman nou ankor pe travay avek tax payers pou nou ede rezourd.

E mon’n ladan annan mansyonnen i 42poursan ki pe akimilasyon penalti avek lentere.

Nou annan en kantite taxpayers ki’n apre ki’n fer son payment plan in pey son primary tax i war li difisil pou li kapab meet sa lentere ,oubyen sa penalti ki reste.

Se la kot ki Minis in mansyonnen i annan sa proposal pou annan sa tax amnesty.
I pa en amnesty pou ou pa pey ou primary tax li.

i en amnesty pou esey pandan sa peryod ki nou ladan ki en peryod en pe difisil pou bann biznes pou relieve zot from sa lentere plizoumwen.

penalti anba Lalwa komisyoner zeneral i kapab servi son diskresyon an swivan bann SOP, ki an plas pou kapab waive penalti pou bann taxpayers.
Parske E si ou en dimoun ki non compliant definitivman ou pou reste avek ou penalti si ou en dimoun ki comply ki petet par mistake ou’n lodge ou return en zour an retar oubyen ou pa’n ganny enformen poudir ou annan sa det i annan serten sa bann ka.

La nou regarde dan posibilite waive ou penalti ou 100poursan.

, konponan lentere i pa kapab gannyen waive anba Lalwa parey i ete la.
i annan E ler Minister Finans si Cabinet i aprouve i anmenn sa amnesty en amannman ki bezwen ganny fer dan Lalwa pou permet sa temporary breathing space si oule pou bann dimoun kapab ganny waive en parti zot lentere.

en annan Parske pa bliye pou nou kapab kolekte 6.17bilyon i bezwen gran konponan nou taxpayer ki compliant e ou pa kapab ozordi les en lot group ozordi ki li i deside pa comply e asize espere gete si Gouvernman pou fer amnesti pou li pa pey son taks.
So nou koleksyon i pa en gro problenm parey nou dir me nou annan en bon pe travay pou nou fer pou sa pti group lo ki deside li pa comply.

Mon’n reponn ou kestyon.

MR SPEAKER Pa trakase wi madanm ou pe fer byen.

COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Ti annan en kestyon lo, lo VAT.

VAT pou lenportasyon i ganny 20 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 kalkile 15poursan Mr Barrack i kapab eksplike i ganny peye kot Customs me Mr Barrack i ava eksplik ou.

MR SPEAKER Mr Barrack wi pou klarifye.


OF VAT COMMISSIONER CUSTOMS PAUL BARRACK Mersi Chair.

lo enportasyon i ganny kalkile lo (CIF) Cost Insurance and Freight azout duty si i aplikab azout excise e lo sa sum total VAT 15poursan i ganny kalkile lo la.

Thank you Chair.

MR SPEAKER Mersi.

Nou a kontinyen avek Onorab Labonte.

HON ANDY LABONTE Bonzour Mr Chair.

Bonzour Minis.

Bonzour tou Manm koleg Onorab.

Bonzour tou zabitan La Rivyer Anglez bann zoli dimoun zot osi.
E en bonzour spesyal Madanm Komisyoner Herminie ki sorti dan mon distrik.

E mon ti a kontan pran sa lokazyon pou mon felisit ou pou achievement dan ou nouvo pozisyon ki ou’n ganny nominen.

Bon mon kestyon i plizoumwen ‘’current challenges’’ limero 6 kot i dir ‘’unsufficient experience and qualification.’’ lo An relasyon avek sa mon pou al lo sub program 1 kot wages and salary kot basic pay mon war in sorti 53mil pou vin 634mil.
Petet en pe lesplikasyon si i annan nouvo recruitment pou adres enpe sa bann issue?

Apre mon dezyenm kestyon i ankor lo current challenges kot the existing organisation structure does not facilitate effective the functioning of the organisation.

Si nou kapab eksplik enpe sa vreman ki sa defayans e ki zot pe mazinen pou fer pou adres sa sityasyon?

E mon dernyen kestyon i plizoumwen al lo program 1 office expenses kot delo water kot mon war in sorti 61mil pou vin 115mil akoz ogmantasyon sa sibstansyel?
Mersi.

COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Sorry Mr Chair.

Anba tou nou progranm actually nou annan recruitment so progranm 1 ki li i Sekretarya nou sipor Polisi and compliance and so on nou annan nou deza 35 zofisye nou annan plan si oule pou recruit -pa recruit me unfreeze en pozisyon pou Direkter Legal parske vi ki nou pe koz compliance.
lo la En landrwa ki nou pe focus i pou aspe prosekisyon, so nou tim legal pou le moman nou annan nou zis de zofisye - enn i fer le prosekisyon e lot pou 21 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 moman ti pe si oule focus lo interpretation e donn advise lo bann provizyon Lalwa.

Nou annan nou finalman 19 Revenue Laws anba nou sort of responsabilite.

Nou ki administre so i enportan ki nou donn, nou strengthen nou seksyon nou unit legal.
So propozisyon se pou unfreeze sa pos Direkter e osi recruit de lezot zofisye kot i konsern anba legal.

Kot Polisi compliance mon krwar the recruitment is nou annan the program reform Nou cordinator basically.

annan en kantite proze si oule kot nou ek bann lorganizasyon enternasyonal.

Nou travay en kantite avek WCO, COMESA nou annan ATAF nou annan IMF, OECD, World Bank.
E tou sa bann diferan proze i pran en kantite letan e kantite nou, nou latansyon si oule e a sa nivo i en pti pe difisil pou nou fer bann swivi.

So nou Unit Compliance ki deza okipe avek bann lezot travay travay sirtou bann Polisi nou bann dimoun i en pe partaze si oule, pou sakenn sey tackle pou fer swivi sa bann proze.

So i enportan i annan en dimoun ki responsab pou fer nou appel li reform cordinator me selman basically this is son primary responsabilite.
Mon pa konnen si kot i konsern mon a zis pran bann bout Bidze.

Anba program 1 ou pou al pik delo, but nou annan diferan Minis ler i ti fer letour enn bann fransman mon krwar i ti fatige sa zour, akoz ki in bezwen fer letour dan diferan areas kot SRC i annan lofis.

So nou annan nou main office Maison Colette nou annan lofis Unity House nou annan Airport cargo nou annan kot terminal, lo por nou annan, House Pension Providence so tou sa bann landrwa i stretch dan nou resours si oule.
So Sunshine House nou ti bouz laba lannen pase so definitivman nou pou annan serten depans sirtou kot i konsern utilities ki pou vin pli o ki depans lannen pase.

Kot i konsern ‘’current challenges’’ odit nou annan nou 42 oditer an se moman oditer avek bann intelligence officers.

E ladan nou annan lanmwatye zot nouvo pros zofisye ki nou ti recruit lafen 2019 e lannen pase lafen lannen pase.
So depi ansanm avek nou bann partner enternasyonal, nou pe fer en kantite training avek sa bann zofisye pou nou kapab anmenn zot lo sa nivo si oule ki zot kapab tackle bann issues complex.

22 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Mon ti tann PS pe eksplik debts and transfer pricing dan son entervansyon yer, tou sa bann konponan i fer nou aspe taks parey mon’n dir ler mon ti la 12an pase i pa ti sitan konpleks parey ozordi.

Nou bezwen donn nou bann zofisye training dan sa bann areas.
So pou le moman zot pa ankor kapab meet sa nivo si oule pou zot tackle sa bann aspe complex.

Nou bann oditer pli eksperyanse ki la pe fer sa travay me nou annan bokou sa bann cases.

taks ozordi So nou bezwen anmenn zot lo sa standar.

E parey i mon’n dir enternasyonal nou annan bann lyezon ki nou fer avek nou competent authorities deor, Sesel i lyez avek en kantite lezot pei.
bann E i enportan ki nou bezwen anmenn nou bann zofisye osi a menm nivo avek sa bann dimoun, so that sa sharing of lenformasyon i si oule egal dan en sans si mon kapab servi sa term.

Kot i konsern sa dernyen pwen existing organisation structure.

Sa basically i enpe lanmwatye i CMS ki depite in fini koz lo la e osi the upgrade of sistenm ASYCUDA.

Be an menm tan i sa ki mon ti’n sa mansyonnen nou restriktirasyon bezwen kree sa nouvo unit.
taler kot E again build-up kapasite dan nou unit legal pou nou kapab si oule donn sa servis ki nou merit donnen, e fer sir nou, nou kolekte reveni konman i fodre.

MR SPEAKER Mersi.

Wi Minis.

en, MINISTER NADDY HASSAN Mersi Mr Chair.

Onorab i en pwen ki annan Commissioner in raise ki mon krwar i vreman enportan ler nou koz about operational cost SRC.

I vre SRC i eparpiye partou e menm ler mon ti fer vizit ou war poudir ki i cramp, i pa apropriye pou zot fonksyonn dan sa fason pli optimal.
E mon krwar diskisyon ki mon’n fer avek Commissioner se ki nou bezwen at some point in time annan en building pou SRC li menm ki i ava increase son efficiency, redwir son bann operational cost.

So tousala a lonterm i a issue.

ede adres sa bann Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab Cosgrow.

HON WALLACE COSGROW Bonzour Mr Chair.


Bonzour Minis, Commissioner, Deputy, tou dimoun a lekout, tou Onorab, Commissioner yer 23 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Minis ti dir nou poudir reveni Bidze 6 pwen ekek bilyon ki’n ganny baze lo koleksyon prensipalman reveni par SRC.

forecast, i En rediksyon apepre 1 pwen ekek bilyon from lannen 2019.
Mon kestyon i dan laliny koleksyon reveni ki mannyer eski zot pe plan pou increase the tax base pou kapab asire ki zot kolekte sa bann reveni ki pei i bezwen?

Dezyenm Minis ti anonse dan son, dan son budget speech ki business tax pou sorti 33 ekek poursan pou desann 15poursan.

Anvi ki dan zot mandate zot advise Government on matters of Policies relating to revenue.

Eski sa rediksyon pou desann 15poursan ti en advice from SRC?
An vi ki zot konsantre pou anmas reveni eski zot ti advice Gouvernman pou fer desann sa business tax?

Eski i pou afekte lakantite larzan ki zot pe mazinen anmase pou sa Bidze 2021 6 pwen ekek bilyon?

Trwazyenm eski Commissioner i kapab dir nou, nou taks rezim ozordi i baze lo en reform ki ti antreprann an 2009 ;- prensipalman ganny lead par ansyen PS pou Finans sa letan Mr Ahmed Afif ozordi Vis-Prezidan Afif.

So nou, nou taks rezim i lo sa baze prensipalman reform.
Ozordi 2021 kwa ki nou bezwen revwar dan sa bann, dan sa rezim taks ozordi, pou met li azour avek bann diferan devlopman ki annan dan Sesel dan sekter biznes.

E kwa ki bon kwa ki pa ti bon ki nou bezwen revwar an zeneral?

Mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi.

Minis wi konmanse.

MINISTER NADDY HASSAN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mon krwar Polisi Taks Gouvernman i vreman kler e be parey mon ti anonse dan budget speech i lentansyon se pou expand sa base koleksyon akoz PS i ava eksplike apre.
Konmela ou annan en pti group dimoun ki pey en kantite taks.

So lobzektif se pou expand sa base e redwir nivo taks.

So sa i Polisi Gouvernman e kekfwa si oule enpe plis detay mon a pas avek PS ki li i ava eksplik en pe rasyonnel sa reform taks ki pe ganny fer.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Wi PS.

PS DAMIEN THESEE Mersi Mr Chair.


Legzersis ki nou ti konmanse 2019 ti osi enkli SRC dan sa diskisyon avek OECD, kot nou ti fer 24 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 diskisyon osi kot tou nou bann stakeholders pou revwar nou business tax so lanfaz ti lo business tax.

E ler nou gete parey nou’n eksplike Gouvernman oubyen Sesel li menm li, nou depandan tro bokou lo, lo taks pou Bidze finans Gouvernman.
tax Si ou get ratio taks to GDP ti apepre 33poursan ki sa i tre o e ler nou get nou rates business dezyenmman konpare avek bann OECD countries e osi bann Small Island States e Lafrik li menm.

Nou bann premye ki ou kapab dir bann premye percentile ki nou annan en high tax rate.

So taxes i en fason ki ou, ki ou lobligasyon statitwar ki Gouvernman i raise son larzan me at the same time ou bezwen annan en rezim ki ankouraz lenvestisman.
E se sa desizyon ki nou ti pran ki nou fer sa revi e nou ariv lo en proposal ki azour.

E sa si oule sa diskisyon in konmans even dan bann lannen 2012 ki nou bezwen revwar sa.

Me zot pa’n zanmen fer, akoz nou konnen nou depans Gouvernman osi in touzour tro o pou nou kapab fer sa.

Alor nou war nou annan 9 taks an total.

E en dilenm osi ki nou anvi adrese se ki nou fasilit lavi SRC administre taks.

osi pou nou Parske i pa pou become modern si nou kontinyen annan bann rezim ki konplike pou li.
enn parey mon dir tou kou ou annan tro bokou exemptions e ou annan tro bokou special tax rate.

So dan sa 9 taxes nou, nou war ki petet nou bezwen get rid of corporate social responsabilite ki nou fini issue son Repeal Act.

E dezyenm sa Tourism Marketing Tax osi ki nou annan lentansyon dan lefitir get rid of it, me selman pou le moman anvi kontrent reveni nou pa pou fer li osito.
Me bann lamannman ki nou pou fer vi ki nou konnen nou annan serten lack dan serten leak si nou kapab dir dan serten sekter, ki pa pe son neseserman kontribisyon taxes nou pou kit li la ki at least serten sekter nou pe ganny en kontribisyon ek li.

fer Ziska issue bann ler nou kapab transfer tackle bann heavy ek pricing concessions ki i annan ki applicate to serten sekter.
So bi sa business tax reform premyerman se to broaden nou tax base ;- savedir enkli bann lezot sekter ki pa ti neseserman pe ganny enkli.

Parey Minis in dir in annan zis apepre 10poursan biznes ki pe kontribye apepre 25 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 koleksyon 80poursan business tax e sa i plizoumwen bann gro konpannyen.

E nou’n touzour met lanfaz lo gro konpannyen go towards go after sa bann gro konpannyen.
Me ki nou’n war atraver sa revi se ki bann pti biznes bann SME, zot osi zot rol dan annan en gran koleksyon.

E FA4JR in montre nou i kantite under declaration annan avek sa bann lezot biznes sa bann SMEs.

I annan ek invasion bokou false declaration par sa bann biznes.

Savedir zot pe zot bann sekter ki pe aktyelman tre prodiktiv e zot sipoze fer zot kontribisyon ki zot kapab.
So ler nou pou osi improve on enforcement atraver sorti osi lo self-assessment e al lo default assessment, sa osi pou ede capture sa bann biznes ki pa pe neseserman deklar zot right income.

Akoz self assessment in Commissioner parey eksplike i zis ou soumet e SRC i pran petet i file i napa sa kapasite osi pou li ale pou al verifye sa bann soumisyon ki pe ganny donnen.
Me selman avek default assessment osi, i pou bezwen donn zot kapasite pou zot kapab al deor, pou ganny sa bann endividi pou verifye zot Dezyenmman soumisyon.

nou lobzektif se pou tackle transfer pricing parey mon ti eksplike avantyer.

Tou Savedir fer sir ki bann biznes pa pe plizoumwen pran tou zot larzan anvoy deor, atraver high marketing cost oubyen bann high interest loans ki zot pran avek zot bann parent companies.
tranzaksyon i bezwen arms length ;- savedir en tranzaksyon ki pou egal en keksoz lokal ki ou ti pou fer.

E trwazyenmman ki nou’n fini enplimante Lalwa i deor bann ITZ bann konpannyen dan ITZ ki pa pe neseserman pe pey business tax, so zot osi zot bezwen antre dan rezim.

Akoz zot pe annan en lavantaz over a domestic companies.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Wi Commissioner.


COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Mr Chair si mon kapab azoute akoz Onorab in demande si SRC i osi form par sa the Policy discussion?

Enn bann lavantaz sa bann sanzman pou SRC i si oule pou retir sa bann tax ki ganny peye an diferan rates.

I en konplikasyon pou nou sirtou kot i konsern bann endividi bann sole traders ki I annan diferan aktivite.
annan endividi ki annan 10 biznes kot SRC enn dan 26 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 tourism enn retailer enn en lot diferan kalite rates.

E i en konplikasyon pou nou letan in ariv ler pou parske returns, process sistenm i pa ede mannyer i ete pou le moman.

So we have to do this manually.

So sa enn bann lavantaz ki sa Policy pou basically change anmennen pou nou.

E dezyenmman byensir mon krwar the Policy se tou dimoun fer kontribisyon.

bezwen i MR SPEAKER Wi Onorab.

Klarifikasyon.


en HON WALLACE COSGROW Yes Mr Chair pti klarifikasyon.

Eski zot pe dir mwan ki sa rediksyon dan business tax i part of zot stratezi pou increase the tax base, or pou increase the kontribisyon?

Si wi savedir nou’n fer desann tax avek, avek le bi pou petet kapab ankouraz biznes pou devlop plis antre plis.
Me selman pou Bidze 2021 nou pa pou neseserman war plis biznes, me nou riske war drop dan lakantite reveni ki nou, ki nou pe anmase si sa i korek si zot pe forecast sa?

E dezyenm vi ki PS in nonm FA4JR, eski zot santi ki lefe ki Gouvernman in donn FA4JR in kontribye pou kit sa bann lannen pase biznes afloat e ki ozordi nou pe kapab anmas serten nivo reveni dan sa R6 pwen ekek bilyon, pou nou kapab run sa lekonomi sa lannen?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Wi Minis.


in pozisyon MINISTER NADDY HASSAN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou sa kestyon.

Mon kapab konfirmen ek ou ki FA4JR dan fason ki’n ganny enplimante e mon kler konsistan.

Ti annan en need pou en wage support me en wage support ki ti targeted ki ti napa labi.

So kapab ki mon konfirmen se FA4JR in kit en gro trou dan Bidze.
E osi lo kote the business tax reform mon krwar i enportan pou note ki ou bezwen donn biznes en pe lespas en dan en moman difisil pou li recover e fer larzan.

E, e annefe PS osi in enform mon ki the business tax reform ki mon’n ganny kritike en kantite lo la i annefe i ti’n fini ganny aprouve by previous Cabinet an prensip.

sa kontinyasyon ki lo en bon keksoz.

Mersi.

So nou pe fer MR SPEAKER Mersi.

Wi PS oule azout keksoz.


27 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 PS DAMIEN THESEE Yes Mr Chair.

Lo konsernan koleksyon reveni kot ou pa pe war sa gran increase as such kanmenm nou pe dir nou pe reduce taxes pou broaden the base.

Wi sa i lefe, me selman parey Minis in dir nou’n, nou’n prezan akseler lenplimantasyon sa reform.

ti pou Akoz avan ler nou ti fer sa revi an 2019 ti napa COVID fer ,nou lenplimantasyon over en gran peryod.
Akoz nou konsern sa letan sete sa revenue loss, me ek COVID prezan nou bezwen rod serten fason pou donn lasistans osi bann biznes.

So nou pa’n anvi vin ankor avek FA4JR, me ki mannyer nou kapab ed biznes zot menm zot par redwir en pe zot bann lobligasyon.

So enn ler nou’n tir sa Corporate Social Responsibility ki sarz zot taxes lo zot reveni i enn.
E dezyenmman ler ou fer desann son tax rate excluding sa bann high end sectors par egzanp banking, casino, lalkol koumsa, li ki pou li pou le moman i pou reste, akoz ou pou permi tro bokou.

Sa i vin en dezyenm lasistans.

So broadening the base li i sa fason ki nou pou akseler koleksyon plis reveni, e osi par retir sa exemption zenere ki i annan.
Nou annan bann taxes, nou special rate of annan depliciation accelarated ki tro bokou, ki sanmenm sa ki fer ki serten sekter ou pa neseserman kolekte plis ek zot, akoz ou annan tou sa bann deductions ki zot pe fer prezan ki zot reported profits i low.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Gabriel.

pou HON CONRAD GABRIEL Mersi Mr Chair.

Mon welcome Minis ankor ek ou delegasyon.

Dabor mon a felisit Madanm son Herminie Nou pe get nominasyon.

plizoumwen lo collection of revenues CEO, Minis.


I annan sa konponan auction sale ki zot fer detanzantan.

Petet mon pa pe war li kot in antre i annan zot bann Customs fees and fines lo trade tax i annan storage.

Petet sa auction sale ki zot fer zis donn nou en pe detay ki kantite larzan petet zot kapab anmase par an lo sa auction sale ki zot fer?

Apre ki son bann frequency ki zot fer li every 6 month, 3 month, yearly basis?
Akoz mon panse bann keksoz ganny ilegal ki’n konfiske, apre i annan bann lezot businessmen ki annan bann issues ek zot bann containers bann package.

So tousala i derive from auction sales.

Ou a donn nou egzakteman bann detay 28 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 konbyen bann from generate sales.

larzan nou the auction And secondly anba zot sub program 2 support services aquisition of machinery and i annan 650mil equipment aquisition of machinery and equipment.
Zis donn nou en pe detay kisisa ki zot pe purchase exactly?

Nou konnen poudir i annan 441mil pou en X-ray scanner pou post office sa 650 petet kisisa ki zot pe mazin fer avek?

low bann Apre mon dernyen pwen i annan kritik deor petet ki i annan task assessment ki fer lo bann high earning business e parkont bann pti, pti biznes zot, zot struggle, zot bann trangle pou pey zot taks.
E parkont i annan ki ganny konsesyon ki tax invasion, ki zot pe fer petet donn nou enpe plis detay pou redwir en pe sa sityasyon?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Commissioner.

Panel yes COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Kot i konsern auction sale fransman SRC en pe letan si oule pa ti pe fer sa bann lavant or bann disposal ki neseser kot i konsern warehouse.
Sa bann auction sale i pou bann goods ki nou’n parey ou’n dir swa nou’n sezi oubyen bann dimoun pa kapab pey sa bann taxes and so on, in reste ek nou.

An 2020 nou ti annan nou 810 bann consignments ki nou’n sezi e sa ti 400 an plis ki nou ti annan an 2019.

So nou’n war nou warehouse ki ti en pe vye, nou bezwen fer sa bann lavant oubyen bann lezot disposal pou nou kapab get rid sa bann keksoz dan dan nou warehouse.
An 2019 nou ti fer 2, nou ti fer en auction sale ki nou ti raise 125mil 500, nou ti fer li mannyer i apele fizikman si oule kot Customs House.

E nou ti osi fer en public sale between le 21 ziska le 30 Desanm 2019 e nou ti raise R1.2milyon.

So avek public sale akoz nou set the price baze lo bann taxes ki an plas, nou pa kapab kolekte pli ba ki sa tax i permet nou kapab raise en pti pe plis larzan.

Be sa larzan ou pa pou war li i ganny poste against sa relevant duty.
So i ganny poste against Customs duty so ou pa pou war separeman li basically.

if Sa lannen nou’n entrodwir or towards lafen lannen pase nou’n travay lo en platform anvi parey Minis nou lo pe kontinyelman koz 29 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 modernizasyon SRC ek bann servis ki nou ofer.

Public sale mon pa konnen si ou rappel sa enn dernyen ki nou ti fer ti en gran lake dimoun ti pe dir parey lake Doulos bann dimoun pe al rod liv lo bato Doulos.
E nou ti bezwen rod en solisyon pou sa, parske i pa ti enn i ti tro bokou presyon lo nou, i pa ti healthy pou bann dimoun sirtou la pandan letan COVID.

So nou ti entrodwir nou tim IT in fer en gran travay e entrodwir en auction sale platform ki permet nou vann bann marsandiz si oule online.

Sa menm platform i pe ganny extend pou nou osi kapab fer the public sale ok?

So parey ou al aste Amazon nou osi nou pou annan nou Amazon byento.
Avek auction sale ki nou ti fer an Desanm lannen pase nou ti ranmas R138mil an tou.

Nou’n fer enn la an Mars e mon krwar koleksyon ti 41mil.

So auction sale nou annan i en lentansyon e komitman ki nou’n fer parske sa i ti en obzervasyon Oditer Zeneral dan son rapor depi 2017 nou annan lentansyon fer en auction sale tou le 3mwan basically e sa permet nou tir sa bann goods dan nou warehouse.

Ou lot kestyon ti Onorab si ou kapab repete please parske dan mon pe rod auction sale mon pa’n kapab.
Anr the other equipment forklift pou sa is actually menm warehouse ki nou pe koz lo la.

Parske bann marsandiz lafason ki nou stack zot, nou bann zofisye si oule i en pe difisil pou nou retire akoz i annan bann consignment ki en pe gro so sa forklift i pou ed nou Customs nou warehouse pou sa bann sieze goods.

dan MR SPEAKER Son dernyen pwen ti gro biznes ti pe en kantite pti biznes pa pey bokou Madanm Commissioner oule dir en parol lo la.
COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Well mon, mon pa pou agree avek ou.

Ou konnen i annan de fwa letan nou pa abitye ganny demande pou nou … mon MR SPEAKER Eskiz Madanm Commissioner les li remet son pwen avan ou ale pangar mon pe mal enterpret li wi.

HON CONRAD GABRIEL Yes Mr Chair.

Mon pwen sete i annan serten konsern out there ki bann high earning businesses ki pe pey less tax.
30 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Parkont bann pti, pti biznes pe trangle ganny konmsi pou pey zot taks.

Konmsi what is there pou ed enpe?

MR SPEAKER Ok thank you Onorab.

Wi Madanm Commisisoner.

COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Parey mon dir ou konnen i annan de fwa nou, nou lafason ki nou war keksoz petet i diferan akoz nou, nou dan pou premye fwa nou pe ganny demande fer pou kontribisyon, alors nou krwar nou ki pe ganny targete.
Letan nou fer nou seleksyon case pou odite par egzanp, nou pa swazir ki taks oubyen ki nou regard bann risk ok. nou So lamazorite fwa ou pou war sa bann kategori ki ganny odite i pa bann ki neseserman anba presumptive tax i bann aktivite ki tonm anba rezim normal.

Bann pti biznes ki ou pe koz lo la nou anba Lalwa pti biznes i bann dimoun ki pe earn anba R1milyon, zot deza pe pey zis 1.5poursan zot turnover ki presumptive.
So bann biznes normal rezim li i konpletman diferan, zot pey lo zot profi but ler nou odite se sa kategori ki nou regarde akoz risk is a whole lot higher.

E nou regard en pti pe kot i konsern mon’n koze taler nou annan retailer, wholesaler ki mon’n dir i annan 25 vi ki CSR la pe al fermen CSR i pa bann pti biznes ki peye.

Se bann biznes anba rezim normal so nou annan en proze pou 131 biznes ki nou’n war i annan bann risk ki zot pa pe pey zot CSR se zot ki nou, ki nou pe targete.
So petet en lot areas ankor ki nou pe regarde se bann landlords commercial avek residential rent, akoz nou risk under annan bann declaration pa zis under declaration zot menm pa tou ki pe lodge zot return.

So la osi i si oule enpe bann focus nou annan 365 biznes parey mon’n dir ki nou pe odite sa lannen.

An plis ki sa bann ki nou regarde pe default for assessment anba sa nouvo unit ki nou pe al kree.

So ou bann dimoun presumptive i unless i vreman, vreman pa byen si oule.
zot deklarasyon Akoz letan nou gather lenformasyon annan de fwa nou pa zis al lo ou bank statement, nou pou ganny lenformasyon third party.

from a E si sa bann rezim ki nou, nou pe odite i dir nou poudir in pey tel taxpayer ki anba rezim presumptive, en serten sonm ki li i pa’n deklare 31 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 definitivman i osi tou i pou ganny selekte pou odit.

MR SPEAKER Mersi Madanm Commissioner.

Nou a pran en poz la e nou a rezwenn 11er.


(BREAK) SEYCHELLES COMMISSION (Cont) REVENUE MR SPEAKER Bon nou a repran avek Onorab Mondon.

HON TERENCE MONDON Mersi Mr Chairman.

Bonzour Minis avek ou delegasyon.

Mon premye kestyon i, i adres sa size persepsyon taxpayers mon ti a kontan konnen dan zot ki pe travay avek bann ki taxpayers mannyer zot war taxpayers pe regard SRC konman sa lotorite.
toulezour Eski i pe war zot konman lotorite ki tough ki vreman pe war serye ouswa i annan bann taxpayers i krwar zot kapab get away sa?

Petet donn nou enpe - en apersi lo sa size.

Mon dezyenm kestyon i bann det ki pa ganny kolekte e kontinyen akimile.

I annan diferan sirkonstans i annan ka kot i annan biznes i dan liquidation, i annan tax ayers ki mor i annan, i annan sa osi sa size ki time barred by the time ki zot anmenn case Ankour in fini, in fini tro tar.
Ki fason ki zot pe deal avek sa bann det ki tonm anba bann sirkonstans parey?

E ki poursantaz sa det lo sa, sa amount ki’n mansyonnen bann det ki, ki’n akimile.

dan staz Mon trwazyenm kestyon i lo sa e sa 263milyon ki zot dir prosekisyon i aktyelman.

Eski ou kapab dir nou en pti pe plis lo sa par rapor avek vreman i azour pou zot kapab anmenn devan Lakour ouswa nou pou war ankor ki bann case ki, ki i pa pou pase devan Lakour?
Donn nou en apersi akoz mon anvi konnen vreman kantite ka ki nou deal avek by the time i ariv ankour i time barred.

Mersi Mr Chairman.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Panel lekel ki pran, wi Commissioner.

COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Mr Chair mon swete ki avek sa bann travay ki nou pe fer depi lannen pase an vi nou stratezi pou improve compliance mon swete taxpayers i pe revwar petet lafason ki ti regard SRC.
Mon santi poudir i annan sa, sa pti group ki petet ti toultan krwar ki i kapab kontinyelman get away avek 32 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 pa lodge return pa peye.

Nou annan tax payers ozordi ki dwa nou return depi 2009, 2010.

E menm si SRC i anvoy let SRC i fer son bann swivi nou zis pa comply, nou napa lentere.

E sa i, i menm group ki si oule letan nou’n fer nou bann default i pa’n respond.
So mon swete ki zot pe ganny si oule pe ganny konpran poudir SRC anba son stratezi ranforsi pou compliance, i serye e si zot pa kontinyelman pa comply tou sa bann provizyon ki nou annan a nou laporte anba Lalwa i pe al ganny servi.

Si demen nou’n raise nou default or nou santi poudir lenformasyon ki annan nou pa kapab raise default, i pou ale Ankour, because Lalwa i permet pou nou kapab anmenn Ankour from a lodgement as well.
Kot i konsern bann case anvi ki mon pe koz lo non sa lodgement al Ankour kot lodgement prosekisyon.

case ki Nou annan an se moman 125 ka e SRC se AG’s office basically ki anmenn nou bann case Ankour so nou bann legal officer, zot met ansanm bann plent e tou bann lenformasyon ki AG’s office i bezwen e travay pros avek zofisye Lakour pou nou kapab anmenn sa bann case Ankour.

Nou annan dan sa bann ka de ki basically zot i pe fer zot loan and so on pou zot kapab pey zot det.
E nou ti annan bann case ki ti’n fini pas Lakour an avan si oule, mon krwar mon annan 3 or, or 3 case kot sa bann dimoun i pe fer zot bann laranzman pou zot settle zot det.

Be selman mon i annan case mon krwar i annan en case an partikilye ki menm si sa det in pas Ankour, i pa ti en gro det sa dimoun i still pa comply so nou zis fer sa bann case retournen Ankour.

i Me selman bann travay travay fer kot ki nou prosekisyon, nou osi fer bann met bann restriksyon lo bann propriyete.
So si sa dimoun i basically letan nou case pe al Ankour si Ziz i dir nou ou sa kapab propriyete oubyen sa dimoun i deside vann akoz SRC pe met son case Ankour SRC i annan premye dwa lo sa propriyete si oule pou settle son det.

pran, pran So nou pe nepli asize esper taxpayer nou pe fors Lalwa parey i ganny ekri.
E si parey letan nou pe aplik Lalwa selman letan ou aplik Lalwa i annan de fwa, petet ou war bann loophole ki kapab fermen so si i annan bann loophole letan nou pe fer sa nou pou fermen parske Minister Finans i vreman pe siport SRC kot i 33 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 konsern son bann compliance.

travay Mon pa konnen si mon’n reponn ou kestyon Onorab.
taxpayer Kot i konsern bann det ki time barred sa enn si oule mon pe rode ki mannyer poudir sa ki pa pou koz problenm plitar pou SRC ler nou, nou raise en i assessment acknowledge nou pou toultan kapab si oule kolekte sa det.

Now nou annan bann case nou’n parey mansyonnen kot petet sa lakonpannyen dan in liquidation, oubyen in sa dimoun i mor nou annan R188milyon ki bann det ki nou oule konpletman time barred nou pa pou zanmen kolekte.
krwar ki si i Me selman ladan i annan mon pe still sa dan sa ka mon ti’n fer en pti kalkil nou annan 36.6poursan 69milyon ki zis sa 188 penalti 65.5milyon i lye avek social security.

e dan So parey ou konnen nou nepli peye social security selman anba Revenue Laws SRC i ankor still pe administre bann vye det ki i annan pou fer bann koleksyon.
But i annan 165 si oule nou santi poudir petet bann a si en moman i entrodwir Gouvernman prosedir provizyon pou write- off i sa bann group si oule ki kapab al anba sa, sa provizyon write-off.

letan i MR SPEAKER Mersi Commissioner.

Onorab Aglae.

ou petet Komisyoner HON EGBERT AGLAE Mersi Mr Chair.

Bonzour ek Minis, delegasyon.


Komisyoner mon ti a kontan dabor osi felisit ou lo sa lapwentman lo sa African Woman Tax Network lo sa Board la e baze lo sa petet mon ti a kontan premyerman demann ou war dan sa pozisyon ki ou pou ladan, kwa ou kapab ki anmennen an plis pou benefis Sesel kot i konsern SRC e nou sistenm taks li menm?
Etandonnen ki Gouvernman e osi i annan en travay ki i pe fer, pou revwar nou sistenm taks petet ki kapab kontribisyon zis anmennen osi kontribisyon osi petet si i pe fer keksoz ki pe propoze ki pa anliny ki pa dan in favor, pou kapab debout dir be annou get li dan en lot fason petet sa i en premye kestyon?

i pa ou Dezyenm mon ti a kontan demann ou lo kote mon konnen poudir nou annan bann clearing agent ki ede pou fer bann clearing lo por.
Premyerman SRC i annan en training ki zot donnen eski sa training pe ongoing?

34 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Mon krwar avek COVID ti annan serten kontrent si zot in resume to the normal pou zot kapab fer sa bann clearing agent e akredit zot pou zot travay?

E dernyen kestyon petet mon ti a demann ou, ou konnen tou pei i fer fas avek bann defi lo kot i konsern anmas taks li menm, e bokou endividi ouswa biznes i rod fason pou zot get away.
Eski sa staffing ki zot annan la mon pe koz ou mon pa pe koz ou in terms of quantity me selman quality.

Akoz boner ou’n fer resorti ki i annan fo deklarasyon ki zot apre ki zot al war en pe letan apre.

bann, bann Eski zot annan ase lekspertiz pou zot kapab fer bann early detection kot sa bann malpractice ki pe ganny fer pou mon kapab dir soul SRC dan en fason?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Commissioner wi.


COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Mr Chair sa Board pou bann madanm mon krwar Sesel i annan en lavantaz dan lesans ki nou bann madanm i annan loportinite pou zot avanse.

I pa zis neseserman dan taks me dan tou lezot areas bann madanm i kapab devlope profesyonnelman.

SRC par egzanp nou annan nou en 9 pos Direkter 8 ladan i bann madanm.

Nou bann pos kot i konsern management lamazorite i bann madanm.
Me nou bann lezot pei Lafrik sa kiltir sa, zot napa konpletman diferan si mon kapab servi dan sa term.

Pa tou dimoun ki ganny sa sans pou devlope e nou isi nou konpletman diferan tousala i li annan avanse.

Tou dimoun i annan loportinite pou training si i anvi.

loportinite pou E pou ou ganny pozisyon whether ou en madanm oubyen ou en msye i tou on merit ok?

So i zis en laspe montre lentere.

But unfortunately nou bann lezot pei Lafrik i pa parey.
So anba ATAF i annan 37 Manm e ladan i annan zis 4 pei ki zot Komisyoner Zeneral i madanm.

So basically sa network ki i anvi esey achieve, se donn en posibilite bann madanm pou zot avanse sirtou bann madanm ki travay dan taks.

Nou annan nou 354 i travayer SRC 78poursan bann madanm 277 staff i madanm.
So sa ki mon swete se kapab leksperyans ki Sesel i annan, kot i konsern donn loportinite anmennen 35 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 tou bann dimoun, so sa platform i sipoze ofer bann mentoring, pou bann madanm ki devlope konsern domenn taks.

personnelman E osi bann Board, mon krwar son premye meeting i an Zilyet so nou tou nou annan nou lide lo ki mannyer i ekspekte sa Board si oule i travay, ki bann servis oubyen bann soz ki pou ofer pou bann madanm kapab devlope.
ed nou share So mon swete basically kapab leksperyans Sesel, e an menm tan sa platform bann madanm teknisyen kot taks training.

ganny Parske capacity building i enn bann konponan ki sa network pou ofer.

So sa i kot i konsern sa network.

loportinite Bann clearing agent i vre nou ti annan en sort of aret, pa aret fer training ki mannyer but COVID i pa’n permet nou kontiny kapab training ASYCUDA but i pe konmanse akoz nou osi tou nou annan nou bann zofisye.
Letan nou fer nou li alongside Customs agent avek zofisye Customs as well.

fer Nou annan zofisye dan serten seksyon ki nou anvi ki bann zofisye ki’n fek recruit pou fer training ASYCUDA.

So i sipoze konmanse tre byento actually during the month of April.

Kot i konsern ou’n koz lo quality of staff pou ou pwen ;- trwazyenm nou restriktirasyon recruitment nou annan sirtou kot i konsern taks pou osi the 23 pos vacant basically.

E ladan i lamazorite otour sa nouvo striktir ki mon’n koz lo la.
So sa bann staff nou annan en pe ki nou - akoz nou bezwen fer en reorganizasyon serten unit anndan, so nou annan staff ki deza la ki pou vin dan bann pozisyon.

But i pou lamazorite bezwen bann dimoun ki annan deza annan leksperyans oubyen klarifikasyon kot i konsern accounting.

training So taks i regard kont basically son leksperyans has to come avek klarifikasyon, has to come on the financial side, and accounting fransman.
But nou gannyen en kantite enkli loportinite e bann staff ki anvi ganny train loportinite i la for training.

Zis annan de fwa bann ki pa’n - i pa’n vin kre sa kalifikasyon en pti pe pli ba.

I annan de fwa zot ezite si oule pou sa bann loportinite training ki i annan.

Kekfwa bann kestyon pou demande, Madanm Herminie eski nou bezwen al fer legzanmen?

Sa i enn bann krentif ki zot annan.


zot pran 36 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 So nou pe kre bann lezot loportinite pou bann ki petet i annan sa krentif so la nou kontinyen build kapasite li i pa bezwen fer assessments and so on sa i en keksoz kontinyel.

But pou le moman depi fer nou batch ler nou recruitment pase, lannen pase nou ti recruit mon krwar pres 37, 31 ou 37 pozisyon.
lannen Bann nivo kalifikasyon ki nou’n resevwar quite frankly was quite encouraging, so nou, nou santi sa lannen vi ki nou annan sa 56 pos ki nou annan vacant si Bidze i aprouve avek sa bann redundancy ki annan, e si sa bann dimoun i meet kriter ki SRC i enpoze nou swete kapab ganny sa bann kalite ki nou bezwen pou fer sa bann restriktirasyon.

MR SPEAKER Wi Onorab.

HON EGBERT AGLAE Mersi Komisyoner pou ou larepons.


Petet Minis osi vi ki i annan sa issue pou container scanner ki kout apepre $5milyon zot in dir, anvi ki Sesel nou form par bann ki diferan ki recruitment OECD nou annan World Bank.

lorganizasyon Eski en zefor petet pa kapab fer, pou nou ganny en lasistans pou nou kapab ganny aste enn sa?

MR SPEAKER Mersi.

Wi Minis.

MINISTER NADDY HASSAN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab.
Mersi Onorab.

Wi i annan en kantite zefor pe ganny fer pou, pou ganny funding pou aste en container scanner.

Akoz parey mon ti mansyonnen something very important li osi i bezwen improvement annan serten dan lenfrastriktir por li menm, pou siport fonksyonnman en container scanner.

Pou parey World Bank i annan en redevlopman por ki pe ganny konsidere e dan sa redevlopman i annan sa provizyon osi pou sa.

I annan i annan bann son kote diskisyon ki pe ganny fer pou acquire sa container scanner.

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Yes Commissioner.

COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Mr Chair mon actually en keksoz ki pe worry mwan akoz nou pe koz bokou lo kalite travayer koripsyon.

So mon en pti pe konsernen akoz lamazorite nou staff dan SRC i konpran rol ki zot zwe, e sa responsabilite ki zot annan letan zot met sa uniform SRC.

Mon santi poudir petet nou annan en mistrust kot i 37 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 annan konsern SRC akoz sa laspe kot i persepsyon en koripsyon.
But mon krwar ti nou entrodwir en hotline.

lannen pase nou Par egzanp nou ti annan bann emails for fraud, kot nou envit bann dimoun okenn staff ki pou en pti group sa.

I pa pou donn nou 354 staff ladan zis en pti group ki pou get involve dan sa posibilite sa bann collusion.

So si i annan dimoun ki annan bann lenformasyon zot les nou konnen then nou, nou rode ki mannyer nou tackle sa problenm.
So konmsi mon i anvi ki petet dimoun konmans regard sa SRC dan en fason diferan, parske i annan bann staff ki fransman i vreman lwayal dan sa bann lorganizasyon.

E sa rol ki zot zwe konman en Customs avek tax officer mon krwar i enportan fer sa resorti.

MR SPEAKER Mersi Commissioner.

Onorab Porice.

ou avek HON DOYACE PORICE Mersi Mr Chair.

Bonzour Minister lekip.

Bonzour tou bann MNAs.

Mon premye kestyon SRC ti annan en lofis dan batiman Fon Pansyon Grand Anse Praslin.
E la dapre konpran zot in sorti zot dan batiman prive kot Mr Confait.

Konbyen i pe kout konbyen zot pe peye sa nouvo lofis konpare avek sa enn avan?

Eski Customs i kapab enform zabitan Praslin ki zot pe fer pou ed bann enportater businessman lo Praslin ek en fasilite pli vit?

Akoz aparaman lontan zot ti’n ganny promet.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Commissioner.

Onorab.


Wi fast COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Mon ava pran ou, ou dernyen pwen Customs i annan en sistenm tracking pou bann dimoun Praslin, so nou osi annan en sa ki nou apel prelodgement Mr Barrack i ava eksplike how it works kot bann taxpayers i kapab lodge bill avan.

petet Avan ler si oule zot consignment i arive, so that i kapab enable and facilitate zot consignment pou zot clear zot consignment lo por.
Mon konnen lannen pase letan nou ti dan Lasanble nou ti mansyonn osi posibilite SRC ek Customs annan en baz Praslin.

Sa i la me selman napa fasilite pa ankor pare e sa ti en fasilite avek Ports Authority.

E desito ki zot konmans zot proze zot a les nou konnen then nou travay ansanm pou 38 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 nou si oule agree lo, lo ki bann lespas ki nou bezwen and so on.
So sa i la dan plan me selman i pa pou ariv sa lannen e most likely osi i pa pou ariv lannen prosenn so mon kit posibilite i 2023.

Me selman antretan nou pe donn bann fasilite fast tracking pou bann biznes Praslin.

Les mon les Mr Barrack en pti pe pre lodgement pou mon rod mon the figures for rent pou mon donn ou.

MR SPEAKER Mersi wi.

Mr Barrack.

OF COMMISSIONER CUSTOMS PAUL BARRACK you Chair.


Free Thank lodgement basically se i donn loportinite enportater sa atraver son Lazans pou depoz son dokiman at Customs, menm avan ki dizon bann consignment i vin par Por avan ki bato i arive.

Koumsa i donn plis letan Zofisye Customs pou go through sa bann dokiman.

E si i annan serten klarifikasyon ki devret ganny fer Customs i kapab liaise avek sa Lazans touzour avan consignment i arive.
E ler consignment i land i ava annan mwens lazisteman pou fer lo sa dokiman si i neseser.

koumsa i pou permet ki E sa marsandiz i kapab clear pli vitman e dan en fason kot demurrage charges i ganny evite.

I thank you Chair.

MR SPEAKER Thank you.

Wi Commissioner ou’n pare?

COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Kot i konsern sa lespas lofis Praslin i pe kout nou SR23mil par mwan, i 75met kare so that’s R396.

Rezon akoz nou ti sorti dan Fon Pasyon se akoz i ti anler lo premye floor.
Annan de fwa lift pa marse.

So i ti en lenkonvenyans si oule pou bann taxpayers akoz nou ti move dan sa current alokasyon si oule.

Mon napa figures lannen pase unfortunately for sa ki nou ti pe lwe avek Fon Pasyon.

So nou kapab fer ou gannyen si oule.

MR SPEAKER Tre byen.

Wi Onorab.

HON DOYACE PORIS Me sa lofis ki zot ladan kot Mr Confait ti a byen si zot met piblik konnen, akoz i annan dimoun i rode, i antre dan sa pti trou kot – mon konnen sa landrwa pou zot rode kote zot lofis i ete.

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER 39 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Mersi.

Commissioner ou ava note.

Wi oule adrese?

COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Actually nou ti fer – I mean nou’n fer bann mannyer nou dir sa bann notis pou enform bann taxpayers.

So maybe nou kapab koz ek Mr Confait pou met something lo devan son batiman kek lendikasyon ki montre ki bor lofis i ete.

Me solman nou’n fer plizyer adverts and so on pou dir dimoun kote nou pe bouze.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Gill.


HON CHURCHILL GILL Mersi Mr Chair.

Bonzour Minis ek panel.

Bonzour tou Manm.

Avan mon demann mon premye kestyon mon ti annan lo larepons pou sa biro avek Port Authority, ki pou pare an 2023. komanter en Mon santi poudir mon devret fer en pe pli byen ki sa.

Akoz mon pa krwar i fair lo sa bann businessman Praslin pou esper 2023, pou zot vwar en amelyorasyon dan zot bann tranzaksyon akoz zot osi zot pe kontribye dan en servis pou sa bann dimoun lo zil.
Alors mon krwar petet nou kapab rod somewhere konmanse avek sa, ler Port Authority i a pare an 2023 la lofis en apre zot a bouz zot Port Authority.

E mon konnen i pa dan Bidze me selman nou kapab tir dan sa kontribisyon ki sa bann dimoun i fer pandan lannen.

Mon premye kestyon i annan en konsern konsernan bann Biznes ki dan yachting business apre bare boats.

Kot nou santi poudir menm si SRC pe anmase taks avek sa bann Biznes.

Me selman ou santi pei pa pe benefisye maximum ki i devret.
Akoz nou santi ki pou trace sa bann bato fer demann i kestyon.

Alors mon kestyon si SRC i kapab eksplik sa Lasanble ki bann fason ki zot fer koleksyon ek sa bann kalite biznes.

E si zot pe rankontre okenn difikilte ki kalite difikilte ki zot pe rankontre.

Mon dezyenm kestyon dan major achievements apre dan sizyenm Lasanble avek FPAC ler nou’n zwenn SRC a plizyer moman, nou’n met konsern ki fodre rod en fason pou redwir lakantite cash transactions.
E mon’n vwar zot in konmans entrodwir visa debit card lo bann pay points.

Me ti a kontan selman mon konnen ki zistans zot in arive ek sa e konbyen i reste pou fer.

Mon lot kestyon se zot in mete pou SOPs zot in revi en total 7.

Me selman zot pa’n dir ki 40 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 kantite ki zot ti sipoze fer revi.

Eski zot kapab donn nou en nide konbyen i reste pou fer?

in Apard ki sa 7 ki zot konplete?


E mon dernyen kestyon ler PS ti pe donn leksplikasyon pou rezim taks, in tous en keksoz ki mon osi mon ti anvi leklersisman lo la.

Sa se bann biznes ki toultan zot deklar loss e zot pa pey taks me selman sa bann Biznes zot la 5, 6, 7an.

Alors kestyon be si ou pe fer zis loss ki mannyer ou kapab kontinyen tenir ou loperasyon e ou reste dan biznes?

Alors eski nou ankor annan sa bann kalite biznes e si nou annan si zot annan en nide ki kantite.
E si dan revi sa ou ganny taken care of?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

PS Madanm Commissioner.

COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Mr Chair mon bezwen koriz Onorab Gill parske la i pe fer mwan ganny problenm avek Lotorite Por.

That was mon lopinyon personnel poudir fasilite ki Por ti ofer nou, petet pa pou vini an 2022 kekfwa i ava ariv an 2023.

Mon krwar sa i ava en diskisyon ki finans i bezwen fer avek por pou regarde ki pli vit zot kapab fer sa.
But annan en fasilite lo Por i bokou pli bon, akoz i permet bann businessman pou zot bann containers vin kot sa fasilite Por basically.

Si nou zis annan en lofis petet i pa pou serve sa menm purpose ki nou, nou ti pe mazinen, kot i konsern lofis pou Customs kot Praslin.

Akoz i osi annan bann parsel, bann courier nou ti le fer full service pa zis bann consignment, containers me osi bann parsel and so on.

Pou nou kapab fer tousala clear dan sa lofis.


Nou’n ganny kantite difikilte pou nou ganny lofis Praslin parey ou konnen Praslin i pa parey Mahe.

I pa osi gran napa bokou fasilite.

rent, kekfwa So si an ka ou antann en dimoun ki petet i annan office en for negosyasyon ki nou kapab annan avek Finans, kot nou kapab extend.

Akoz Baie St Anne lofis i pa pou nou i pou SLA.

i Nou annan zis nou Cashier laba basically.


Me selman Grand Anse Praslin ki nou annan nou dimoun ki fer travay pa zis koleksyon reveni me osi bann lezot travay taxpayer service.

So sa zis pou eklersi sa pwen.

Kot i konsern Biznes i en bann Policy yacht decisions ki si Gouvernman i bezwen pran an oule, 41 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 liny avek bann amannman Lalwa Taks.

Parske potansyel sa sekter i gran, kot i konsern taks.
Pou donn ou en legzanp kot bann super yachts i konsernen par egzanp, nou annan bann antite ki petet ki an lannen 2019 par egzanp nou’n anmas VAT 1.8milyon.

Be 2020 nou ti ranmas 12.3milyon.

So son potansyel grandi sa sekter i la.

Le problenm se ki ler bann super yachts i vini sa reveni ki nou pe ranmase, i pa neseserman the real revenue collection si oule.

The owners’ ki asiz deor se li ki ranmas son charter fees.
So sa ki nou, nou ganny taks lo la e sa ki Sesel i vwar i zis sa commission ki sa operator lokal i gannyen, pou manage sa yacht pandan sa letan ki i dan delo Sesel.

So sa i en Policy decision that needs to be address at the level of the e Ministry of Gouvernman.

Finance But nou lot problenm se bann yot ki vin lo temporary import anba Lalwa Customs.
Mr Barrack ki pli expert ek son Lalwa Customs ki mwan - me solman i annan en konfli, akoz ler zot vini sipoze anba temporary import, me selman zot osi anvi fer bann aktivite komersyal.

So la i kree en problenm e i annan serten amannman pou aktivite that needs to come dan nou Lalwa, si this is the direction ki nou anvi pran.

So permet sa bann yachts si oule pou fer bann komersyal pandan ki zot anba temporary imports.

But yachts management i annan en kantite travay ki nou’n fer lannen tou stakeholders.
SMSA i annan bann propozisyon ki pe anmennen dan son Lalwa, li ki akoz mon krwar license administre prezan pou bann yachts.

bann avek pase Nou annan en MOU, SRC, SMSA, Port Authority avek VMA kot Eden Island, pou nou kapab pli byen manage bann yachts ki vin kot Eden Island.

Akoz i annan de fwa ni SRC, ni SMSA pa konnen kote yachts i ete si in fini ale.

So depi lannen pase nou’n met an plas en prosedir ki nou tou nou swiv, e kot bann yachts Eden Island i konsernen this is now being properly managed.
Nou ti koz lo en database ki deza an plas ki nou pe servi.

But nou still annan serten loophole ki nou swete ler sa sistenm API ki mon ti koz lo la avan i vin an plas.

Sa i kapab ede si oule pou nou kapab track and on keep better revenue e dezyenmman osi an yachts movements.

So mon pa konnen si Mr Barrack ki le extend en pti pe 42 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 plis lo petet bann bout kot Customs i konsernen kot temporary imports.
Oubyen si petet i – i dir mwan i ok so mon pa konnen si ou annan okenn lezot kestyon Onorab?

MR SPEAKER Wi Onorab i annan ki pa’n reponn?

zis HON CHURCHILL GILL en annan Mon leklersisman lo sa size Port.

Akoz mannyer nou ti’n eksplike la se bann dokiman i annan en fason ki dokiman pe ganny process.

E prezan mwan pou letan 2023 i en pe lwen.

Se sa ki mon’n dir konmsi nou devret pran kont poudir sa bann dimoun pe donn e servis.

Alors si i annan fason nou kapab fer zot tranzaksyon pli fasil i pou bon.
Be selman nou ava ed SRC pou sey ganny en lofis e nou ava les zot konnen, pou kapab at least adres problenm sa bann dimoun.

Mersi.

MR SPEAKER Wi Madanm Commissioner.

COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Mon krwar ti annan de lezot pwen.

Mon a pran sa enn dernyen kot i konsern SOP.

Sa bann achievements i kouver lannen 2019, 2020.

So anvi ki nou’n bouz sitan vit avek nou sistenm modernizasyon and all of that.
Unfortunately nou bezwen re go back e revwar serten sa bann SOP espesyalman sa enn ki pou enforcement avek enn pou odit.

osi Nou’n bezwen entrodwir nouvo SOP parske nou’n annan nouvo taks ki’n vini.

Nou annan nouvo prosedir, nou annan bann tax clearance and so on, kot nou bezwen fer en prosedir SOP akoz prezan nou sarz en fee pou sa.

Nou bezwen fer sir it’s done properly.

Mon pe esey mazinen ki bann lezot SOP ki nou annan ki fer make up sa 7.
Me selman kekfwa msye DCG ki’n la pli lontan ki mwan i kapab mazin the rest.

Mon ava - MR SPEAKER Deputy oule azout keksoz?

COMMISSIONER DEPUTY GENERAL FRED MOREL Pou bann SOP osi parey nou’n mansyonnen pli avan avek devlopman – pou le moman lamazorite nou bann SOP nou annan pou tou bann diferan landrwa, ki tanzantan nou revwar.
Be selman avek sa nouvo sistenm nou pe al fer plus sa upgrade system ki pou ganny fer kot Customs osi, nou pou bezwen revwar sa bann SOP 43 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 antyerman, pou nou kapab fer sir poudir tou keksoz i entegre byen.

E nou remove duplication akoz sa sistenm parey nou ti pe dir, i pou ed nou akoz en bon pe keksoz nou ti pe fer manual.

Prezan nou pou bezwen retir sa bann prosedir manual e fer li align avek sistenm ki pou merit revwar tou sa bann SOPs.
E sa pou bezwen ganny fer before sa sistenm i ganny devlope e well on the same side pou Customs osi.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Wi Mr Barrack si oule azout keksoz.

COMMISSION OF CUSTOMS PAUL BARRACK Mon ti oule zis azoute ki parmi bann modernizasyon ki nou pe esey fer dan Customs atraver automation, nou pe eksplor bann posibilite pou automate bann kontrol lo bann yacht ki antre Sesel, lo kote Por avek Eden Island sirtou.
I enn annan de lenstitisyon ki nou’n koz avek e ki zot in montre lentere an kontant EU anba sa progranm 11th EDF.

Zot osi zot pe eksplor sa posibilite pou automate sa fasilite, kot nou kapab pli byen manage bann yacht ki antre ek bann ki sorti.

An kontan zot crew, zot pasaze pou nou ganny en pe background information menm parey ki sa fasilite i egziste ozordi Airport.

Nou anvi replicate sa osi lo Por.


Me selman i annan ankor en bon pe diskisyon ki pe ganny fer, ki pe go on avan ler ki sa i ganny finalize.

Mersi.

MR SPEAKER Wi Madanm dernyen mo.

i konsern COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Mon oule zis kouver sa pwen kot the major achievements.

Kot POS i konsernen fransman pou le moman nou annan lamazorite dimoun ki servi POS bann lendividi ki pe servi zot debit or credit card.

Akoz bann labank pa tou ki ti annan bann corporate cards.
Se selman resanman ki zot in entrodwir corporate cards me solman si oule nou pa ankor tro vwar zot pe servi sa POS.

So reveni ki nou anmase toulezour POS li i minim.

Be solman servis i la e i pe marse kot tou nou bann pay points.

Ki nou oule bouz lo la ki i pou anliny avek Polisi ki Labank Santral osi i pe anmennen kot redwir bann tranzaksyon an cash avek cheque.

Se sa sistenm payment online ki nou’n konmanse, i ankor pe teste depi milye Zanvye.
Le 19 Zanvye actually 44 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Bann was the launched date.

E li osi tou nou ganny plis bann endividi ki sirtou bann ki normalman i pey nou ek cash.

annan residential rent zot plis ki pe servi an sa fasilite, me selman nou pe kontinyelman promote pou nou kapab ganny lezot dimoun osi an servi sa.

ki But si ou le petet anliny redwir cash transaction, nou osi entrodwir internet banking e osi transfer an kont labank.
Nou’n gro negosyasyon avek PS Finans parske li i anvi vwar son larzan tonm dan son kont Labank Santral.

annan en Me solman in the end i pa toultan fasil.

So nou zis pe servi nou kont ki nou ti annan Nouvobanq pou fer serten tranzaksyon e tou le 3 fwa par semenn Nouvobanq i fer sa bann transfer pou al Labank Santral.

So li osi tou fransman nou annan en kantite dimoun ki servi sa fasilite.

So si ou pe demann mwan si nou’n fer progre, mon pou dir ou wi, yes we have.
Wi ti annan enn kot i konsern bann Biznes ki continuously fer loss.

Sa i enn bann – parske i byen sa ki ou pe kapab kontinyelman fer loss selman ou ankor la.

dir.

Ou pa Oubyen i annan bann biznes ki pa zis fer loss i deklar nil.

Pou 10an i la i nil li me solman i ankor lanmenm.

So tou sa bann Biznes si oule anba nou plan compliance i bann ki nou selekte, sirtou ler sa bann ki deklar nil.

Sirtou letan The Examination Unit i vin an plas akoz la pou le moman nou pa kapab tackle.
Parey mon’n dir sa bann, akoz nou napa sa resours.

But bann ki sa fer annan kontinyelman nou bann ki nou pike pou fer odit.

E bann rezilta si oule i koz pou li menm.

Be i enn sa bann ki akoz zot in abitye fer sa bann deklarasyon i zot sa bann toultan nou pou vwar dan sa obzeksyon and so on.

losses Be a en moman letan obzeksyon fasilite i fini sirtou si SRC i byen son kalkil, so sa bann dimoun i bezwen pey zot det.

MR SPEAKER Mersi.

Wi Onorab Andre.

HON CLIFFORD ANDRE Mersi Mr Chair.


Bonzour Minis, tou Manm Onorab, dimoun a lekout.

Mon premye i eskize si mwan kestyon posibleman en demann kestyon ki’n demande avan, i pa mon lentansyon pou mwan repet keksoz.

Me i konsern tourizm.

Gran letablisman tourizm i annan enn an partikilye ki mwan mon annan bann 45 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 i donn lenformasyon, kot discount.

Napa personn ki kapab anpes en letablisman donn discount.
Me eski Departman Taks SRC i annan en sistenm pou vwar ki poudir Msye X oubyen touris in vini.

In reste dan sa letablisman pou 4 zour e i sipoze dizon 10mil Dolar.

Prezan i annan en taks ki bezwen ganny peye lo la.

Par lefe ki i pa’n pey 10mil Dolar me selman i ava pey son taks.

So Sesel i kontinyen benefisye.

So mon pe demann zot si dan sa – i annan lendikasyon ki mon’n vwar, i annan inspection ki mon’n vwar dan zot Bidze.

Eski zot annan en lentansyon pou target sa bann kalite aktivite?
Akoz Sesel i perdi bokou larzan, bokou plis posibleman ki bann dimoun ki pa pe pey taks on another level dan lezot sekter.

Pa vedir ki zot pa bezwen pey taks non.

Zot bezwen peye me selman nou ti ava ganny sa larzan avek sa bann letablisman touristik.

Sa i premye.

Dezyenm letan mon’n antre mon tann in dir bann rezim taks ki pou reorganize.

En pti Biznes ki kantite taks i bezwen peye?

Akoz mon dir sa mon a donn en legzanp.

Ou fer fini en keksoz oubyen sa letablisman i fer vini serten keksoz.
I pey taks lo Por oubyen lo Airport.

E mon sa prodwir krwar si mon pa tronpe i apel Customs Tax.

Letan i fini i vann I definitivman met son larzan pou li kapab rekouver sa taks ki in peye e osi ganny en pti profi.

li.

Apre i bezwen re-pey ankor.

Mon santi e i annan bokou dimoun ki’n apros mwan.

I vwar poudir sa i en double sort of taxation oubyen i pe pey bokou plis taks ki pa neseserman 30poursan oubyen 25poursan, me par ler i arive ziskan 40, 50 e menm 60.

Sa i lot.
Sa i lot.

Trwazyenm Mr Speaker se kot taks ozordi pe dir avek dimoun letan ou fer ou return bann pti Biznes, letan ou fer ou return mon krwar i annan en form ki ou ranpli.

Me selman zot pe fer sa bann dimoun ranpli sa form.

Sa i tonm dan ledikasyon ki annan apepre 3.8milyon.

So i ki mannyer nou pe fer sa bann ledikasyon?

Ranpli sa form e lo sa form ou pey en taks lo larzan ki antre dan ou kont.

Me mon vwar sa i mal akoz i annan dimoun ki’n fer larzan antre dan kont.
In antre vreman lo en Biznes ki in fer.

Me selman sa menm sa larzan in ganny depanse pou li aste prodwir ki’n ariv ankor dan pei.

Me selman i pe pey taks lo en larzan ki i pa pou li akoz i pa dan son kont.

46 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 So i annan sa ki laspe ledikasyon annan 3.8milyon ki mon krwar i pa zis devret lo televizyon ou pe montre en dimoun ou pey taks.

Me selman i bezwen annan en proper leksplikasyon akoz nou konman bann lawmakers at least mwan mon ganny sa.
Kot dimoun i vini i dir ou mon pa konpran ki mon pe peye.

E vre mon osi mon pa konpran ki mon pou dir li ki pe peye.

Sanmenm sa mon pe dir zot ki mannyer dan sa konteks nou kapab larzan ledikasyon ganny pli byen servi, ki demen en dimoun li i pou santi li i anvi al fer oubyen al pey son taks.

fer sa Ansanm avek sa, eski zot annan en sistenm ki zot ki pe met an plas kot plis biznes i a ganny konekte avek zot sistenm taks, ki demen Msye Andre li menm si i pa fer en return me selman ou, ou annan son return.
Ou konpran?

Konmsi mon pe dir ou ki ou ava vwar tranzaksyon ki’n pase.

I annan en Code akoz i annan en TIN ki ou en gannyen konman biznes.

serten keksoz So anba son TIN i ava fer antre ki otomatikman i a vin kot zot ki i ava tir sa presyon.

Akoz en biznes li menm i oule fer biznes li e taks normalman i fer.

Me selman ki dernyen peyman ki en biznes i oule i bezwen fer.

Nou bezwen realistik sa en.


Dan en peyman ki i le fer e si ou annan en sistenm ki’n tousala, mon encompass krwar i ava fasilit sa biznes pou li kontinyen fer Biznes e pa worry about taks akoz taks i deza annan sa bann detay.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Commissioner.

Yes Madam COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE 5 pwen.

Mon krwar kot i konsern the first one, tourism annan declaration.

Nou’n plizyer konsern kot bann sirtou bann pti letablisman touristik, kot enn i dir ou mwan mon pe pey mon VAT.
Me selman mon neighbour ki li osi tou i annan menm Biznes li i pa pey sa taks.

So en solisyon lannen pase nou ti zwenn avek sa group Travisory ki pe fer advanced passenger information system kot Airport.

E Cabinet in donn approval pou SRC Domestic Tax kapab li osi tou ganny akse avek sa lenformasyon, kot nou annan bann rapor ki nou ganny akse ek sa sistenm.
E zot osi zot anvoy nou bann rapor baze lo bann kriter 47 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 ki nou, nou demann zot, kot nou kapab rekonsilye bann soumisyon VAT ki bann i tourism submit.

establishment So sa i pou permet nou kapab si oule annan en better idea ki bann koleksyon ki sa sekter i ranplase.

So sa i pa zis bann pti letablisman but tou lotel, letablisman guest house ki resevwar viziter.
touristik So sa i enn e nou sipoze kapab konmans sa si oule ganny sa bann lenformasyon apartir le 1 Zanvye sa lannen.

So nou kapab go back e verifye bann VAT declaration ki’n ganny fer.

Kot i konsern regime taks konbyen taks en dimoun i peye.

Mr Barrack ki’n eksplike ki mannyer i kalkil VAT.

E VAT system lafason ki in ganny entrodwir i en taks ki ou pass on avek ou consumer.

I pa en taks ki ou abzorbe sa, ou pass li on.


I en sistenm ki en pti pe complex e nou pe travay lo en flier pou sey senplifye lafason ki nou eksplik li.

Nou’n fini fer li an Angle nou pe zis translate li an Kreol ki nou kapab share, fer bann ledikasyon avek manm piblik.

Akoz i annan de fwa zot pa realize poudir sa 15poursan se zot kliyan ki peye sa.

E nou annan input and output tax e parey mon dir en sistenm en pti pe konplike.
Me solman si nou kapab eksplik sa avek nou bann dimoun, i tout en seri ledikasyon ki pe vini, kot i konsernan VAT ek bann lezot taks ki nou sarze.

So dezyenm an vi ki ou pe koz lo ledikasyon, i vre sa i plito pou bann dimoun anba rezim presumptive.

So zot pa gard rikord e main rikord ki zot pou i toultan bank statement.

E sa si ki zot servi, so si i cash annan okenn bann tranzaksyon ki zot fer trwakarditan nou pa vwar sa.

Nou pou zis vwar bank statement.


in Nou santi i annan under declaration me solman in the end nou bann staff i travay ek zot baze lo lenformasyon ki zot, zot donnen.

I vre akoz sa taks i lo turnover over so ou pa sipoze kapab claim depans.

Si ou anvi claim depans ou bezwen al anba regime ki normal.

So i pou 1.5percent always lo turnover.

Nou ti annan dan nou plan ledikasyon lannen pase nou ti apel sa en outreach programme.
But unfortunately nou pa’n kapab fer parske ou pa kapab al kot tou sa bann biznes i ti plizoumwen bann biznes ki ti ganny afekte avek COVID.

E nou pa’n santi li fair pou nou SRC al devan laport sa bann biznes a moman kot 48 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 zot osi zot dan en sityasyon difisil basically.

So nou outreach programme nou’n zis put it on- hold e dek ki sityasyon i improve nou sipoze relans li la an May.
Kot nou donn ledikasyon bann taxpayers dan distrik or nou al kot zot i annan ki nou ti pe esey fer bann outreach through bann gran letablisman, pou nou capture bann ptipti.

i lo But tout en seri ledikasyon but go out there pa televizyon neseserman parey ou dir.

So al lo teren pou nou eksplik taxpayers how it works.
Nou ti annan bann pitcher tent ki bann manrmay taxpayer education i ti anvi, si oule anmenn dan distrik kot nou met nou latant kot DAs Office, e envit bann taxpayers pou vini, pou nou kapab eksplik zot en pti pe plis ki mannyer zot ranpli zot return and so on.

Nou ti krwar nou kapab fer sa avan lodgement sa lannen but, vi COVID nou pa’n kapab fer sa.

So again nou bezwen push e fer li en pti pe pli tar.

Kot i konsern akse lenformasyon, vitman.


Enn bann keksoz ki nou ekspekte fer avek a nouvo kapab redevlopman CMS, BCG in koz lo bann web based application.

So nou anvi demen sa taxpayer i kapab tap son TIN e vwar li menm ki bann return ki i pa ankor lodge or ki in lodge, ki taks ki in peye and so on.

Rather toultan vin demann nou kopi return and so on.

So nou swete sa sistenm i kapab permet nou achieve sa.
Me solman kot i konsern bann automatic tax collection sa i pou vini pou le moman anba sa sistenm POS ki Minister ti’n koz lo la avan, the invoice management system ki initially i pou konmans avek bann retailers.

Be i annan lezot pei ki pe servi sa sistenm pou lezot sekter ki pey VAT sirtou.

Mon pa konnen si mon’n reponn tou ou kestyon.

MR SPEAKER Wi Onorab, i annan ki i pa’n reponn?

Annou terminen silvouple.


HON CLIFFORD ANDRE Klarifikasyon;- Komisyoner ou’n dir ki ou pou ganny konmsi Cabinet in donn permisyon pou ganny akse ek sa sistenm, lo Airport la ki touris i antre.

Mon pa oule mal dir pangar mon a ganny mal kote.

Apartir le 01 Zanvye 2021 be i pti git sa, be i pti git akoz si zot pa’n pey taks 10an, ki lavaler 100milyon Dolar en legzanp, nou bezwen kapab al pran kantmenm en 50milyon Dolar avek zot.
Konmsi mon a kontan kekfwa Minis nou fer 49 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 zot ganny akse avek sa en pti pe pli avan pou zot kapab al rod sa larzan ki pou avek sa bann dimoun.

Ou’n dir VAT i ganny peye letan ou fer rantre.

E ou’n dir Madanm Komisyoner ou’n dir ki sa sak kliyan ki peye apre be si ou pa vann, sa dimoun i perdi 15poursan in perdi son valer.

Konmsi ki mon pe esey dir mwan se nou pe touy en biznes menm avan i konmanse.
dir Onorab Gill in dir 5an i bezwen deklar i pa fer profi akoz i pa pe vann?

Apre letan nou lo presumptive taks, mon santi i annan tro bokou sa bann mo ki mon menm mwan mon pa ni konnen kote.

Ou pri dan sa bann kalite taks ki i annan.

turnover So si mon pa pe fer profi ki mannyer mon kapab dir pey taks?

Mon pa konpran sa sistenm.

Mon krwar i punitive olye permet en dimoun fer en kontribisyon dan son pei.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Wi si ou annan repons.


COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Wi unfortunately sa sistenm Travisory ganny entrodwir an Septanm lannen pase.

So lenformasyon ki nou pou annan si nou le go back fek i nou zis kapab al up Septanm.

to So vi ki nou taks year i Zanvye ziske Desanm, nou’n opt pou nou go back Zanvye 2021 so that nou annan en lannen konplent pou 2021.
Pou lezot lannen sa bann dimoun i tonm anba nou bann travay compliance ki nou kontinyelman fer;- nou bann audits, nou bann review zot tonm anba la.

E tourism sector i deza lo nou lalis mon pe zis gete konbyen zot ki annan pou sa lannen.

I annan 17 azout 11.

Epi lamazorite bann multi nationals i plis bann lotel.

So nou annan transfer pricing projects zot osi tou zot pou tonm anba la.
So basically nou annan nou en 26 diferan letablisman tourism ki riske tonm anba nou odit pou sa lannen si nou kapab meet nou target.

So i unfortunate ki nou napa sa sistenm avan me solman la pou le fitir i pou available pou nou kapab ganny akse avek.

Kot i konsern VAT it’s a policy decision whether VAT i sorti oubyen i aziste sa SRC pa pou kapab reponn.

But si en taxpayer lo son turnover i zis bezwen al dan sa regime normal ki donn li sa bann taks free threshold.
E mon krwar Mr Chair idantifye nou fini nou’n 50 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 premye group ledikasyon.

So petet SRC i merit vin fer ledikasyon avek bann Manm Parlman so that ou kapab eksplik ou bann kliyan on how it works.

MR SPEAKER Mersi.

Nou a kontinyen mon annan Onorab Vidot.

HON AUDREY VIDOT Mersi Mr Chair.

Bonn apre midi tou dimoun prezan.

Minis pli boner ou’n dir ki FA4JR in kit en gro trou dan Bidze Gouvernman.
Me Gouvernman in vwar nesesite pou renouvle pou kontiny li apre Zanvye 2021.

Alors Minis eski i posib senpleman pou ou konfirmen, si Gouvernman i ankor pe kolekte okenn income tax anver FA4JR?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Madam Commissioner ou pou pran?

COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Yes.

Letan Gouvernman ti deside entrodwir FA4JR SRC ti form parti si oule pou asiste avek bann review.

So le 01 letan Avril en Gouvernman subsidy, sa subsidy i taxable.
E FA4JR ti taxable li osi so i anba les mon a dir ou, seksyon 11 (c) dan Business Tax Act.

So SRC fer sorti en akoz i donn lannen Ruling le 01 Avril lannen pase, pou eksplike ki si ou pa servi sa larzan for the purpose ki in ganny donnen, ou pa pou kapab si oule claim li konman en depans.

E bezwen ou otomatikman deklar sa reveni.


So basically si en dimoun ki’n ganny FA4JR, let’s say ou’n ganny ou FA4JR pou ou pey saler ou pa’n servi pou pey saler e ou pa’n pey sa taks ki vin ek sa saler, ou pa pou ganny sa claim.

E kriter FA4JR ou bezwen rann sa larzan osi.

But that one i kot Minister Finans sa me nou SRC anba Examination Unit tre enportan pou nou parske i sa unit ki nou pe espere ou kapab fer sa travay review of sa bann claim pou FA4JR.
i E ler nou bann staff ki quite frankly mon lev mon sapo avek zot.

Parske nou ti annan en tim nou ti annan 15 desk dan SRC, tou le de floor kot bann staff ti pe ed bann taxpayer pou konplent zis gid zot pou konplet zot return.

E enn bann kestyon ki fwa mon pase mon sak antann, eski ou’n ganny FA4JR.

E zot ti fer sir pou sa bann deklarasyon.

I annan ki’n dir vre mon’n gannyen mon pa ni konnen kot sa larzan in ale, mon pa’n pey saler, mon ti pous dimoun, mon’n pey rent.
dimoun fer 51 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 E se la konplikasyon i vini parske zot pa’n swiv sa kriter ki zot ti sipoze servi – pou ki zot sipoze servi sa larzan.

But si ou pa’n servi li for the purpose ki’n donnen ou bezwen swa rann, swa ou pa ganny sa claim anba Lalwa taks.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Adelaide ou ti’n lev lanmen ou?

zot dan HON FRANCOIS ADELAIDE Mersi Mr Chair.

Bonzour Minis avek ou delegasyon.


Petet major achievements, mon vwar zot in koz en pe lo sa progranm ASYCUDA.

Akoz depi ler mon’n dan Lasanble in deza annan en pe problenm ti pe dir i kontinyen annan retar.

petet E ki piblik pa ti satisfe e petet ou kapab dir nou ki zistans zot in arive avek sa progranm.

Eski i 100poursan efektiv?

E pou lenformasyon piblik petet eksplik nou ki kalite world ki ou antre ladan, letan ou antre dan sa ASYCUDA World?
Mon dezyenm kestyon i Minis, an kontinyasyon avek Onorab Lemiel in regards sa ki nou trouve dan distrik.

Kot marsan pe pran VAT me solman i pa pe arive kot i devret arive.

Eski mwan konman en endividi si mon i lo i tap vwar en marsan calculator antre mon komisyon mon konnen in pran VAT lo la.

Eski mon kapab pran mon calculator retir VAT pey li pou sa ki mon devret dwa li?

E eski si i anmenn kot Lapolis mwan mon annan rekour pou vin kot zot, eski zot annan en landrwa ki zot pou defann mwan?
Akoz ki i fer sa larzan i sipoze pas atraver li vin kot zot e i pa pe arive kot zot.

E ou konnen mannyer i apel sa, la pou le moman larzan i en keksoz ki tou dimoun i bezwen.

So nou pa kapab pe donn en larzan si i pa pe ariv kot i devret arive.

E petet mon trwazyenm pti pwen an kontinyasyon avek pou Onorab Gill in dir, poudir ki arive ek bann endividi ouswa bann Biznes ki default pou plis ki 5an-6an me zot kontinyen fer biznes?
E pou azout avek sa be ki arive avek bann Parti Politik ki default pou 43an e zot drwa taks e zot pa pe peye.

E ti annan e tranzaksyon avek Onorab Henrie in regards to STC kot ti annan en parti, ki ti drwa bokou larzan sirtou taks, eski in peye?

Mersi.

MR SPEAKER Panel wi.

Minis premye.

i ava al 52 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mon a pran sa apre dezyenm Commissioner i pran lezot.
kestyon Lo sa issue VAT mon i annan en kantite vwar diskisyon lo VAT.

E ou konnen nou’n from en sistenm GST ki ti mainly en taks at the point of entry.

VAT ki li i plis ki en taks lo consumption.

tranzisyon Me mon krwar diskisyon ki pe arive la se ki lavantaz VAT versus lavantaz GST.

E mwan personnelman even though mon krwar dan bann 2012, ler ti pe annan sa diskisyon mwan mon ti pli an faver sistenm GST.

Akoz ti en sistenm ki pli senp pou manage.


Me nou’n fini enplimant en sistenm VAT, i ki annan plizyer lannen operasyonnel i annan lavantaz osi lo en sistenm VAT akoz pou bann biznes ki kapab consider as an input i ganny en refund, e son kou biznes i desann.

e So i annan lavantaz tou le de sistenm VAT e GST.

Me mon krwar ler mon’n koz ek ban teknisyen ki nou bezwen travay lo la se, fer en proper analiz, ler ou get benefis pros and cons of tou le de, lekel ki le mannyer pou pei.
Mwan mon annan mon lopinyon personnel, mon pa lopinyon kapab servi mon personnel.

Mon oule en analiz syantifik i ganny fer e i prouve lekel ki sistenm ki pli pti pou apropriye ziridiksyon parey Sesel.

Mersi.

Mon a les Commissioner pran kestyon.

en MR SPEAKER Wi Madanm Commissioner.

COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Zis en keksoz mon pou azoute li sa issue VAT.

VAT i annan en threshold 2milyon parey ou konnen.


So si sa biznes son reveni i par anba sa 2milyon then definitivman i pa pou anrezistre pou VAT.

So enn bann lavantaz annan sa POS System se ki i pou kapab permet nou redwir sa threshold.

Pou le moman SRC pa kapab redwir sa threshold akoz nou pa pou kapab deal avek sa kantite basically the – travay administrativ ki pou vin avek.

E la ou pti retailer i bezwen servi son calculator.

Si i pou anmenn en solisyon pou ou.


Kot i Konsern ASYCUDA Mr Barrack ki ava eksplik en pti pe lo la.

Me solman ou i dernyen unfortunately en taxpayer.

konsern kestyon lo E nou pa koze taxpayer but the taxpayer son 53 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 reprezantan i dan lasal, petet ou kapab met ou kestyon laba.

MR SPEAKER Wi Mr Barra ou kapab adrese lo ASYCUDA.

COMMISSIONER OF CUSTOMS PAUL BARRACK Mersi Chair.


Chair mon ti ava kontan konfirmen ek Onorab ki sa sistenm ASYCUDA World i pe fer son core function.

Setadir ki koleksyon tax ki Customs ti sipoze kolekte i ganny fer properly e korekteman.

ensure pou However i annan bann internal challenges ki nou ganny difikilte avek, se i plis lo kote reporting e apre bann lenformasyon adisyonnel ki nou bezwen.

Me selman sa bann modules ki devret la pou fer nou bann lenformasyon adisyonnel i pa egziste pour lemoman.
ganny sa E se pour sa rezon ki nou pe ganny lasistans avek EU anba the 11th EDF pour nou improve sa sistenm pou fer li pli efikas.

I annan bann serten fasilite elektronik ki nou ti ava kontan anmennen over and above sa ki egziste ozordi, pour anpes dimoun fer vin queue-up kot cashier pour peye.

Me selman ankor i pa avek ozordi.

Me egziste lasistans EU nou kapab ganny sa devlope.

Me solman kot i konsern koleksyon tax, sa i pe ganny fer korekteman e sa sistenm pe deservi nou san pour san byen lo sa kote.
Tou bann challenges nou pe ganny, parey mon pe dir bann challenges an deor.

E i annan ki ti pou improve lavi bann kliyan par egzanp electronic payment facility.

Si dan ASYCUDA li menm ti annan sa built-in i ti pou ede pour improve.

E i annan lezot fasilite ki pou improve nou bann zofisye par egzanp lo kote profiling, EPI Advance Passenger Information System ki konekte avek ASYCUDA World.

System, Pour le moman sa lenformasyon nou pe ganny li atraver Travisory, me selman i pa konekte lo nou main platform.
Single window i en lot fasilite ki ti pou ed bann kliyan par egzanp facilitate zot bann tranzaksyon avek – pa zis Customs, me avek plizyer bann lezot stakeholders, MBA, Minister Lasante and all.

Me selman i bann keksoz ki bezwen ganny devlope ki nou ekspekte i pour ganny konplete within 2 years maximum, avek lasistans EU.
So ankor mon ti ava kontan reasir ou avek ou constituency ki, ASYCUDA 54 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 World pe deservi SRC byen an term koleksyon tax, ki pe ganny kolekte korekteman.

Mersi Chair.

MR SPEAKER Wi Mersi.

Klarifikasyon?

Onorab HON FRANCOIS ADELAIDE Wi Mr Speaker mon annan zis en kestyon pa ankor ganny reponn, sa enn 3enm.

So mon pa konnen lekel ki pou reponn, in regards to sa tax Parti Lepep ki pa ankor – si in pey ouswa i pa ankor peye.

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER E mon krwar Madanm Commissioner in donn ou en repons la.

Madanm ou bezwen reponn?

lo HON FRANÇOIS ADELAIDE Onorab Pillay ki pou reponn?

MR SPEAKER Well si Commissioner?

- Wi Madanm COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Larepons se ki i en taxpayer, i annan plizyer taxpayer la dan lasal e mon pa krwar zot ti pou kontan si SRC i vin mansyonn any issues ki zot annan avek nou.
E mon’n dir ek ou poudir the reprezantan taxpayer i sa kote lasal, e ou lib pour ou rod leklersisman avek zot wi.

sa lasal MR SPEAKER Non-non.

Strikteman, strikteman Onorab Pillay pa koman dan reprezantan sa taxpayer.

Me selman Onorab Adelaide in ouver en pwen politik e mon ekspekte ki Onorab Pillay pa pou mank sa lokazyon pour li adres sa.

(laughter) MR SPEAKER So sel keksoz mon a demann Onorab Pillay fer li bref, annou pa fer en gran diskour lo la, zis si ou bezwen adres sa pwen.
In fact in ariv ou tour.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Chairman.

Mr Chairman nou ti pe al byen ziskan bomaten nou, aprezan i le -.

Premyerman mon ava adres son pwen.

Be i annan konbyen zot ki asiz lo lot kote latab laba, ki reprezant LDS ek SNP?

MR SPEAKER Non, non pa taxpayer.

HON SEBASTIEN PILLAY Ok?


Non le pwen ki enportan pour ganny fer se ki Lalwa an se ki konsern parti politik, i annan en seksyon ladan ki fer 55 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 kler pou dir ti annan en egzanpsyon.

Now egzanpsyon ti aplik pour tou parti politik.

Ti aplik pour parti ki ti O Pouvwar, in aplik pour parti ki dan Lopozisyon.

Prezan si ou oule further get sa, nou a tyek enn de bann tax ki zot lot kote latab zot pa’n peye osi.

Bann donasyon, bann sponsor ki zot in gannyen.


So ennler annou pa ouver bann keksoz ki nou pa anvi ganny larepons.

Mon’n swiv ou konsey Mr Chairman pour mwan pa fer gran polemik.

Akoz mon krwar ziskan bomaten Minis avek son delegasyon in fer en travay formidab pour eksplik nou en kantite keksoz.

E i annan serten size petet Minis ki bezwen lo en pwennvi Policy ki mon krwar petet nou bezwen ganny en pe klarifikasyon avek ou.

Nou konpran rol SRC se Policy ki li enplimant Gouvernman e Lalwa.
MR SPEAKER silvouple Onorab Arissol, trankil.

Wi kontinyen Onorab Pillay.

HON SEBASTIEN PILLAY Mon kapab sede si i oule fer en klarifikasyon.

MR SPEAKER Kontinyen silvouple.

pe en HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Chairman.

Nou kler ki SRC ki enplimant Policy Gouvernman e Gouvernman ki bezwen revwar bann Lalwa tax.

Me selman i annan serten keksoz ki’n souleve ki nou plis bezwen leksplikasyon lo ki Policy ki Gouvernman pou pran.
Premyerman nou remarke ki in annan sa statement ki’n ganny fer ki nou tax to GDP ratio.

Savedir la kantite tax vizavi GDP ki nou kolekte i tre o, e menm paret bann pli o dan L’Afrique.

E sa mon konnen in vin apre en assessment ki OECD ti fer resaman.
E mon krwar ti around 31.5 ou something like that lo sa assessment ki zot ti zot dir konsider li tre o. sa prezan assessment Minis ler nou pe gete, pozisyon ki zot pe pran i se ki pei i bezwen move towards annan en balans avek sa rezim tax lo en balans ladan, ki fer ki plis lanfaz i osi ganny mete lo income tax e bann tax lo sekirite sosyal.
31.5poursan dan Be ki Tou pei i annan en laform ki i pran e sa i pret osi laform ki OECD pe demande, pour redwir sa depandans ki zot pe dir baze lo lekonomi baze lo tourism eksetera, ki nou’n vwar lenpak.

56 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 So eski i dan Policy Gouvernman moving forward an relasyon avek koleksyon reveni, pour zot al fer – ler nou pe koz sa remaniman baz tax pour ou al ver regard income tax.
E ceci dit, parey ozordi nou konnen nou annan en serten kous travayer ki ganny exempt from income tax.

Eski sa group travayer nou pou re sistenm en entrodwir kontribisyon ver tax lo nivo travayer a sa moman.

Minis.

Mon 2enm kestyon pour Minis, sa rediksyon ki’n ganny fer an relasyon avek business tax e ou’n osi koz lo konsern ki ou annan vizavi VAT ki mon konpran where you are coming from avek.
nou’n vwar Me prenant kont sityasyon ekonomik ki nou ladan, eski Gouvernman pou al propoz okenn reform a sa moman la?

Oubyen ki dele letan ki zot pe propoze pou entrodwir sa bann reform, par regard lefe istorikman bann reform ki ti ganny fer pos 2018, sete zisteman pour meet sa target 50 poursan rediksyon dan nou det ki nou annan.

si nou ki E mon dernyen kestyon Minister i relate avek par egzanp bann size accelerated depreciation, bann incentives ki egziste within serten sekter.
Gouvernman lentansyon sete pour retir sa bann incentives.

Me nou’n vwar lenpak ki COVID-19 in anmennen lo nou Lendistri prensipal, Lendistri Tourism.

Eski Gouvernman pou pran konsiderasyon pou mentenir?

pe Eski pran i konsiderasyon pou mentenir sa bann incentives pour lemoman, pour li ankouraz en regrowth dan sa sekter e ankouraz revenue alors generation?
Oubyen eski Gouvernman pou kontinyen avek lapros pour li retir sa bann incentive e anpes annan bann incentive en pe partou dan sa sekter ki fer ki i kapab annan lerozyon nou tax base.

Mersi Mr Chairman.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis ou komanse?

tax.

Mon krwar MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Chairman, mersi Onorab pour ou kestyon.

Lo regarding premye kestyon Policy i enportan pour rekonnet ki ler nou pe dir nou tax lo GDP i o se nou overall nivo of tax to GPD i o. E ki rezon i o?
Se nou over rely lo tax pour sustain nou Bidze.

Ok?

So the issue se ki nou Bidze li menm li in terms of ler ou i o.

So expenses 57 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 expenses i o ki ou bezwen fer, ou bezwen kolekte reveni.

E nou reveni prensipal se tax pour finans sa expense.

savedir Savedir si in the long run ou le ou tax burden i desann, ou bezwen then manage ou expense pli byen.

E sa i a vedir ki ou kapab then redwir ou nivo taxation ki ou annan.
Me spesifikman lo ou kestyon ki ou’n demann mwan tax, non regarding income pour le moman napa okenn revizyon dan income tax ki pou afekte sa ki nou apel the lower income bracket.

Lo kote VAT parey mon’n mansyonnen nou pa kapab sot dan en reform drastik san fer proper analysis.

E sa ki mon’n demann the technical team, ki sa i en issue ki nou bezwen regarde fer en proper analysis pran nou letan evalye.

E regard parey mon dir sa pros and cons.

Me i pou napa en reform VAT sa lannen.


Lo ou kestyon accelerated depreciation mon krwar i ti kler ki i annan en pe loophole en.

Ler ou get sa rapor OECD i montre ou pou dir i annan bann loophole ki allow bann Biznes, sirtou dan tourism pou declare losses e pa pey okenn i annan tax.

E business kestyon ki’n monte.

Eski ki mannyer ou pe kontinyen run en lotel years in years out e ou kontinyelman selman pe declare losses.

I annan sa bann loophole i allow sa pou arive.


So So ler sa reform nou pe fer, nou pa pe remove bann depreciation totally.

I pe redwir nivo sa bann accelerated depreciation i tir en pe sa labi.

the Cabinet has already approved for this e bann lamannman pe ganny drafte pou vin Lasanble avek.

repons pour ou kestyon se ki nou i pa pe tire sa bann eleman me i pe redwir sa poursantaz ki allow bann accelerated depreciation.

Kekfwa mon a envit PS lo sa 3enm pwen pour azoute.


So MR SPEAKER PS oule azout keksoz?

PS DAMIEN THEESE Mersi Mr chair.

Tre briyevman lo sa issue lo sa issue retir incentive.

Annou pa bliye ki nou pe osi fer desann sa to tax.

Savedir i pou sort of even out.

Akoz avan tax rate ti o la ou pe redwir li.

be at the same time prezan ou retir sa bann incentive.

E kwa ki bon note ek sa bann parey incentive accelerated depreciation, ou pe akseler en asset par 145 poursan la currently dapre Lalwa.
Savedir teknikman se Gouvernman ki pe donn ou 58 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 R45 an plis lo sak R100 ki ou’n depanse.

So nou ki nou pou tire, se nou pou tir sa accelerated depreciation, me solman nou pou kit li at 100poursan.

Savedir dan plas 145 i vin 100poursan.

E nou osi pe tir CSR parey nou’n dir, e osi serten Lamannman ki nou fer avek TMT i avoid dimoun pey 2 fwa.

Lo income tax OECD in fer 2, 3 rekomandasyon.


Sel keksoz ki nou pe konsidere dan le fitir se petet bouz lo annual returns.

la currently nou annan en final monthly income tax regime.

Akoz So sa annual return pou permet osi bann dimoun ki annan bann back pay ki vin en issue la.

Sak fwa i annan en back pay prezan i sarz ou sa high threshold ki dimoun i konplent.

I ava donn ou sa sans lafen lannen pou claim ou income baze lo en annual payment ki ou’n gannyen from ou anplwaye.
E lo VAT dernyerman parey Minis in dir nou bezwen fer sa revi.

Akoz parey nou konnen VAT i sipoze an prensip en tax lo sak valer azoute, savedir down the line.

Be selman nou konnen isi Sesel nou napa vreman sa of kantite prodiksyon oubyen komers, laliny sort nou plizoumwen consume.

enporte, So advice ki nou pe kontinyen gannyen avek bann expert be it OECD, be it IMF.

Se ki nou tenir nou VAT, ki nou pa mazinen regress go back lo en GST regime ankor.
Me solman mon krwar pou satisfer nou lekor nou bezwen fer sa legzersis e petet sa i ava donn bann Biznes deor osi serten garanti akoz nou bezwen tenir VAT oubyen non.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Wi Onorab Pillay nou a terminen.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Chairman.

Mr Chairman mersi pour larepons ki mon’n gannyen.

Lo premye issue an se ki konsern depreciation, accelerated personnelman mwan mon pwennvi personnel, si mon ti pou fer mon ti pou donn zis devloper Seselwa.
Be mon konnen ou bezwen annan ekitabilite dan en sistenm e ou bezwen donn Mon dimoun.

tou personnelman mon ti pou donn zis devloper Seselwa.

So this being said ou pou annan bann devloper, e la mon pe mazin bann devloper envestir ki’n Seselwa sibstansyel an avan COVID pour zot refer zot letablisman 59 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 oubyen fer zot letablisman.

Rezon mon pe demann sa kestyon se akoz sa bann menm dimoun ki’n envestir dan zot letablisman zot osi anploy seselwa.
So at the end of the day i en lasenn sa.

Fodre dimoun pa get konmsi ou pe get zis sa anployer me ou pe get li akoz li i ganny anploye par sa anployer.

in sa pou So eski bann ki’n fer sa bann depans sibstansyel ler bann ou fer annan lamannman, diskisyon avek zot vizavi lenpak ki sa pou annan lo zot, akoz zot in ganny afekte ek COVID obviously zot pa’n operate baze lo lenvestisman ki zot in fer.

Zot pe still bezwen gard travayer provided ki Lanplwa i fer sir i fer son louvraz pour ki i limit lakantite GOP.
So in annan konsiderasyon ki’n ganny pran pour sa.

Dezyenmman Minis lefe ki Gouvernman pe tighten so sityasyon tax baze lo sa ki zot in dir nou ozordi.

I annan sa size egzanp konpansasyon, gratwite, bann keksoz koumsa.

par Pour le moman par fwa i vin en pti pe – mon pa dir i vin konfizyon be toultan ou ganny bann kestyon ki souleve.

Par egzanp ek bann kad travayer parey par egzanp Teachers, Polisye.

Eski parey in le ka la pou sa bann gratwite, sa bann tandservis ganny exempted from tax?
Ki sa i ganny mentenir, akoz sa dimoun pandan letan ki in travay in peye son tax.

E pour lenformasyon piblik MNA e tou politisyen osi i peye tax.

So eski an relasyon ek bann kad travayer pou ganny e Gouvernman pe donn nou en langazman ki sa i pa en keksoz ki zot annan lentansyon zwe avek, oubyen sanze dan okenn fason?

Mersi Mr Chairman.

mentenir MR SPEAKER Mersi.

Lekel ki a pran sa, Minis?

Wi.

MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Chair.


Lo ou premye kestyon in annan en very extended consultation avek tou sekter ler nou’n fer Business Tax Amendment, ki included accelerated ki dan depreciation included ladan.

sa So nou’n konsilte tou sekter.

Annefe in annan 2 round of meeting ki’n ganny fer lo Mahe, Praslin e La Digue.

So tou sekter in ganny konsilte.

E osi ler nou pe get bann mezir san Business Tax Amendment, nou bezwen get li an antye.
So in annan sa mezir accelerated depreciation, me i annan osi bann lezot mezir ki pou ed business.

60 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 en Bann lamannman lo TMT, lo CSR.

So tousala pou donn soulazman pe imedyat bann business ki pe recover from sa kriz ekonomik.

ou 2enm pwen regarding gratwite sa i already exempted from income tax, so napa peyman tax lo gratwite.

Lo HON SEBASTIEN PILLAY En pti klarifikasyon.


Ki mon ti pe sey dir Minis se ki nou’n etablir sa – si oule en sort of en bubble ou kapab apel sa.

An se ki konsern bann tandservis, bann keksoz ki en travayer i gannyen as end of term dues.

Prezan kestyon ki mon ti pe demann ou se eski dan bann revizyon tax ki zot pe fer, sa bubble si ou le.

Sa pass ki’n ganny kree pour bann tann servis, bann gratwite eksetera.
Sa i pe exempt from tax, akoz mon largiman ki mon pe servi se ki pandan letan ki sa dimoun in travay fer sa kontribisyon all along.

in deza li, E sa i son, si ou le i son – pa son nest egg, me i son dues ki i pou al gannyen pour li apre ki in retire oubyen ki in kit son louvraz.

Mersi Mr Chairman.

MR SPEAKER Mersi.

Minis ou adres sa.

MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Chair.

Non napa okenn konsiderasyon pou revi sa Policy lo bann gratwite, tann servis.

So Policy pou reste parey i ete la.


MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab Georges.

HON SANDY ARISSOL Mr Chair mon ti’n lev lanmen mwan.

MR SPEAKER Ou ti’n lev lanmen pou adres en pwen.

HON BERNARD GEORGES Wi Mr Chair mon ti anvi dir ki Onorab Arissol ti devan mwan.

MR SPEAKER Ale, wi Onorab.

HON SANDY ARISSOL Mersi Mr Chair.

Senm sa pti klarifikasyon mon ti pe demande ek ou letan ou ti donn Onorab Pillay.
Mon ti anvi premyerman – Anyway bonn apre midi Minis avek ou Delegasyon, tou Manm ki a lekout e tou dimoun ki dan lakour.

Mon ti anvi lo menm laliny ki madanm Herminie in dir taler.

Letan nou koz SCR toultan i annan sa konotasyon koripsyon otour.

Be madanm Herminie in fer kler pou dir i annan plizyer staff ki travay laba menm avek 61 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 plizyer lannen leksperyans ki zot pe fer en travay ekselan, e zot pe fer en travay nob.
I pa neseserman ki zot tou zot form par sa size koripsyon.

E alor mwan mon ti a kontan profite felisit zot pour sa travay parske SCR i enn sa bann antite ki form par Gouvernman zisteman pour nou kapab ganny en Bidze ozordi pour nou kapab diskite.

Alor mwan mon apresye travay ki zot pe fer avek zot 354 staff, e mon’n aprann poudir i annan 279 bann madanm.
So madanm i a latet pou fer sir ki larzan i reste, me nou parfwa bann msye nou kontan depanse be bann madanm zot Alor kontan felisitasyon Madanm Herminie avek ou lekip.

anmase.

Mwan mon premye kestyon ki mon ti a kontan demande se pour mon bann peser artizanal Bel Ombre, mon premye kestyon.

An 2019 ti annan lasosyasyon peser avek bann boat owners.

Mon aprann i annan 1100 peser ki anrezistre, bann peser anrezistre.
Ti annan en meeting ki fer zisteman avek Gouvernman pou koz en pti gin an relasyon avek en new tax Scheme pour bann peser.

ti ganny So mon bann peser atraver Christophe, en Manm i dir mwan Lasosyasyon demann zot eski Gouvernman i annan en plan oubyen si i pe travay lo en keksoz pour bann peser, pour zot osi konman peser konn zot way forward an relasyon avek sa?
E zisteman letan mon lo peser mon ti a kontan demann Minis, aparaman mon annan en pe mon bann peser artizanal ki sipoze ganny asiste avek FA4JR ziska Mars oubyen Avril, oubyen Zanvye, ti’n koupe pour zot.

Mon pa konnen pour ki rezon.

Sa mon premye kestyon.

Mon 2enm kestyon ki mon ti a kontan demann avek SRC oubyen Minis Finans, mon aprann pou dir letan Gouvernman ti dir nou pa tous Trezyenm Mwan Saler, bann travayer SRC ti pran zot Trezyenm Mwan Saler.

Mon ti a kontan konnen akoz zot ti pran.


Eski zot en pe antete, zot en pe dir tande zot, akoz zot in pran pour zot?

Mon ti a kontan konnen.

Sa mon 2enm kestyon.

Mon 3enm kestyon ki mon ti a kontan al lo la Mr Chair i retourn lo pwen ki Mr taler, an Barrack relasyon avek zot pe sey tou zot mye pou aret tout form koripsyon.

fer in Be mon anvi zis partaz serten lenformasyon avek panel ki la ki mon’n gannyen pour zot konpran kwa ki nou 62 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 pe koz lo la.
E sa konsern i kontinyelman monte li.

Mon’n ganny mesaz, parey zot konnen nou ganny tou sort kalite mesaz.

I annan en pti group fanmir ki baze li por, zot ganny apele en pti group fanmir.

I annan diferan pos, mon pa pou mansyonn zot pos akoz mon pa anvi target personn endividyelman.

I annan zot ran, diferan ran.

I annan lezot staff ki travay laba e zot mon aprann ki zot kontinyen pran gous avek bann enportater ki anmenn zot keksoz dan pei.
Zot fer lavi lezot staff ki travay byen malere e nanryen pa arive.

La mon aprann pou dir zot ti les pase en container sorti Bahrain e i annan ki ti pran gous avek lakonpannyen Sinwan.

E i annan ki’n menm ganny promosyon atraver sa zafer container sorti Bahrain.

E sa ki pli sagrinan zot dir se ki Madanm Mr Barrack avek HR i konnen.

Herminie, I pa vedir ki zot konnen ki pe pase lo por, me selman zot konn sa bann sityasyon kekfwa zot pa pe fer nanryen.
Sa keksoz e in menm dir pou dir sa bann konsern in arive ziska kot Ms Sylvia Mangroo PS pour Trade.

So zot santi pou dir i annan – bann staff zot santi pou dir kekfwa parfwa i annan letan bann konsern parey madanm Herminie in dir nou taler pou dir telefonn sa hotline oubyen fer konnen.

Be i annan staff kekfwa ki santi pou dir kantmenm zot vin devan nanryen pa arive an relasyon avek Mr Barrack in dir, ek senm sa ki madanm in dir avek koripsyon.
relasyon an So mwan mon pwen se pa neseserman sa ki pe pase laba an relasyon avek bann dimoun targete.

Mwan mon pwen se si i konsern reveni pei pour nou i vin en problenm e mon asire pour zot osi i vin en problenm.

Sa ti mon 3 pti konsern.

Mersi bokou Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Wi Minis.

MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou ou kestyon, mon a pran apre premye 2 kestyon madanm Herminie i ava adres sa 2 kestyon swivan.
Lo kote peser nou’n annan diskisyon avek bann peser, i annan bann meeting ki’n ganny fer dan distrik e Minis pour Lapes osi in attend sa bann meeting.

E feedback ki nou ti gannyen avek peser se ki zot le en tax ki senp, en tax ki fasil peye.

E i sanmenm sa Lagreman ki nou’n gannyen avek zot e zot annan en flat rate pour tax.

63 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 ti E mon krwar zot in ok avek sa, dapre bann diskisyon ki nou fer dan bann consultative meeting.
Lo kote FA4JR i annan serten kategori ki ti ganny tire dan lalis FA4JR as of 31 Desanm, e sanmenm sa ki peser pa’n ganny FA4JR.

Lo kestyon Trezyenm Mwan Saler ki’n ganny pran avek sa issue ki mon en pe krwar koripsyon ki ou ti pe koz lo la, mon a kit pour madanm Herminie pou adrese.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Wi Commissioner.

COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Mr Chair bann staff SRC pa ti gannyen Trezyenm Mwan Saler parey tou lezot travayer.
Sa ki SRC ti resevwar i en Performance Gratuity ki anba Scheme SRC.

Rezon ki zot ti ganny sa peyman i ti en gratwite, so tou dimoun ti ganny son gratwite last years.

But pandan bann letan peryod pandemik COVID, SCR staff ti lo teren.

E si nou’n kapab kolekte R6.17bilyon i akoz travayer SRC ti lo teren toulezour ti annan staff on duty.

E Minister Finans ti agree pou fer sa peyman lannen pase menm parey i It’s a abitye ganny performance based payment, but sa lannen anba Bidze fer.
parey tou lezot of course SRC osi tou sa allowance in ganny koupe.

Kot i konsern koripsyon parey Minis in dir taler i annan serten travay ki nou pe fer ki petet i ava vin devan Lasanble.

I annan de fwa ou antann pou dir i annan tel keksoz, but sa ki dimoun pa oule donn ou se sa levidans ki permet ou pour ou kapab fer sa dimoun ale.

Manage travayer is not an easy task e parey mon’n dir nou annan 354 travayer, so its not easy.
But si nou napa sa levidans pou kapab take sa travayer to task, i pa toultan fasil pou fer li lafason ki Lalwa i ganny drafte.

So this is why i enportan dan nou SRC Act nou annan bann serten provizyon ki permet nou pran serten aksyon nou osi, without rely dan Lalwa PSO oubyen anba Employment Act.

Mersi, wi Onorab Georges.

HON BERNARD GEORGES Mersi Mr Chair.

Mr Chair mon annan zis 2 pti kestyon pour panel.

Premye i en kestyon senp, kekfwa Commissioner i kapab enlighten nou lo la.
En dimoun in dir mwan Commissioner ki biro Customs lo por i annan en move koule ladan.

E eski zot kapab regard ladan silvouple?

2enm pwen kekfwa i en pwen Policy alors kekfwa 64 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Minis ki kapab reponn.

E sa se mon konpran ki en pei pa kapab tax itself back to wealth, e sa nou konpran tre byen.

Me depi ler ki Immovable Property Tax ti ganny enpoze lo bann propriyete ki etranze i annan isi.
0,25poursan tou le an, mon’n demann mon lekor akoz lepok ki Gouvernman a oubyen akoz sa Gouvernman aktyel pa’n mazin, increase sa scope pour kouver bann Seselwa osi ki annan bann gran later ki zot pa pe devlope?

Konpran mwan tre byen la.

I pa ki tax i neseserman the way to go, me en pti pe parey i eksominye en legliz dimoun.

I pa eksominye li pour pini li, i eksominye li pour li reform son lekor epi re antre dan legliz konman en meyer dimoun.
ler La osi si ti annan posibilite en tax kekfwa bokou propriyeter idle land, e mon pe koz bann gran propriyete ki pa pe fer nanryen.

Ti ava forse pour zot devlop zot later swa pou provide housing, swa pou provide later lagrikiltir pour bann dimoun ki bezwen.

E si zot anvi, si zot prefere pa devlope a sa moman la zot ti ava fer en kontribisyon dan kof Leta atraver en tax.

Alor mon ti a kontan Minis si ou ti kapab dir mwan ki ou lenpresyon lo la?
Is it a stupid idea oubyen eski i en keksoz ki nou kapab konsidere?

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi.

Minis wi.

MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pour ou kestyon.

Non i pa en nide ki stupid.

Mon krwar nou bezwen en pe pli, look outside the traditional scope of anmas tax Sesel.

focus E i annan en kantite sours of income e wealth ki pa takse Sesel.

Nou’n ganny lo bann traditionally Customs taxes, business tax, income tax.
Me i annan tax parey capital gain tax bann keksoz koumsa ki nou napa.

So mon krwar i bezwen louvraz annan reget konpreansiv.

tousala e anmenn nou avek en rezim tax ki ase konpreansiv pour sa sesel modern ki nou ladan.

Pou en So sa i en travay ki sa Policy unit dan Minister Finans i ava fer.

E nou ava regard tou sa bann eleman.

Lo sa issue Customs House kot laba i annan problenm, mon krwar madanm Herminie i ava adrese.

Me annefe nou fek pe koz lo la bomaten, i annan en gran problenm structural there.
E nou pe regarde ki bann opsyon pour nou annefe build 65 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 en nouvo building pour SRC.

E si ou pou regarde dan Bidze annefe SRC i pey preski R20milyon par lannen in rent.

E kestyon ki mwan mon’n demann madanm Herminie, eski i pa fer sans pou SRC annan son prop building si ou pe pey R20 milyon in rent.

E i annan bann opsyon ki nou pe konmans diskite ki hopefully i ava reserve ki SRC i ava annan son prop building.
E sa osi i a ede redwir son kou i operasyonnel, akoz SRC partou la, e so son kou operasyonnel i pli o e i napa sa efficiency.

Mon pa konnen si madanm Herminie ti -.

MR SPEAKER Wi eski madanm Herminie i bezwen azoute?

COMMISSIONER GENERAL VERONIQUE HERMINIE Mr Chair mon napa bokou keksoz pou azoute lo sa – Nou aware sa issue Customs House, nou ti er enzenyer vin regarde.

E basically en issue delo, swa ler delo i monte i antre dan sa somehow fondasyon.
So batiman most likely sa site ki nou’n idantifye for the new building for SRC i pou lo sa menm site so the building has to go.

Me solman i annan en issue delo dan parking area, sa Minis pou adrese avek Minis Transpor pour nou kapab re level li at least tanporerman.

So that ler dimoun i park, i pa pe met lipye dan delo pou kapab antre dan batiman.

MR SPEAKER Mersi pour sa.

Nou a pran vot lo Bidze pour Seychelles Revenue Commission ki lo paz 171 ziskan 184, pour en total R139 milyon 692 mil.
Manm ki an faver lev lanmen silvouple?

Mersi tou dimoun in vote?

Non i annan – ou’n ganny tou?

Mersi.

Vot pour Bidze pour Revenue Seychelles Commission lo Paz 171 ziskan 184 pour total R139 milyon 692 mil in ganny 29 vot pour.

0 vot kont e en abstansyon.

Alor Bidze in aprouve par Lasanble Mersi bokou.

Avan mon dir bann delegasyon mersi, orevwar.

Bills Committee eski zot annan meeting?

Napa okenn Komite ki annan meeting.

I annan?

MADAM DEPUTY CLERK Wi Mr Chair, SADC PF.


MR SPEAKER Ok dan sa ka nou pa a squeeze zot tro bokou nou a repran 2.15.

Koumsa nou a donn zot zot full time pou Komite e osi dezennen.

Bon mersi Minis.

Minis mon konnen pou avek nou ankor apre midi.

Be mersi 66 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 bann zofisye delegasyon SRC pour zot partisipasyon e orevwar.

Alor nou a pran poz la e nou a zwenn 2.15.

Mersi.

(BREAK) FAIR TRADING COMMISSION MR SPEAKER Bon apre midi tou dimoun.
Nou’n ariv lo Fair Trading Commission e nou annan son Chief Executive Officer Mr Francis Lebon ki’n zwenn Minis ek delegasyon Minister Finans.

Bidze Fair Trading Commission i lo Paz 164 ziska 170 pou en total 14milyon R55mil.

Minis lentrodiksyon silvouple.

MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Chairman, Dirizan Lopozisyon, Dirizan Zafer Gouvernman, bann Manm Onorab, tou dimoun a lekout bon apre midi.

Mr Chairman le 1 Novanm 2008 Gouvernman ti deside al lo en progranm IMF lekonomi.
re stabiliz pou Kreasyon Trading Fair Commission ti enn sa bann rezilta.

FTC i en body corporate ki’n ganny etabli anba Lalwa Fair Trading Commission’s Act 2009.

I annan en Board ek Appeal ki ekout bann case.

CEO i selman responsab dan fer lanket dan bann case e anmenn devan Board pou zize.

Proteksyon Konsonmater e konpetisyon i partaz en relasyon pre e konplemanter.

I de domenn spesyalize e dinamik.

80poursan travayer domenn dan FTC konsonmater e 20poursan i dan domenn konpetisyon.
i Manda FTC i pou sov gard lentere konsonmater.

Sirvey e fer lanket dan bann kondwir biznes.

Promot e mentenir konpetisyon dan lekonomi.

E son Vizyon se pou vin en Lenstitisyon nimero 1 dan proteksyon konsonmater e prosedir bann konpetisyon pou promouvwar byennet sosyo ekonomik.

dan Priyorite stratezik FTC ler pou reste parey ziska nouvo Lalwa i vin an viger.

Are sa en nouvo lobzektif stratezik ava ganny devlope.

Bidze total FTC pou sa lannen i R14.055milyon dan ki R8.86miyon i pe al pou saler.
Tandis ki R5.187milyon i pou bann byen e servis.

Dan ‘wages and salary’ i annan en logmantasyon par R118mil.

En logmantasyon R284mil sa i diferan saler pou 8 staff ki’n fini zot letid lannen pase.

Bann ki’n fer Bar, MBA e Degre.

Sa lazisteman i dan Basic Salary, Marketable Skills E Graduate Allowance.

FTC pe 67 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 annan re klasifikasyon bann allowance an 2021.

En rediksyon par 320mil akoz Trwazyenm Mwan Saler.


Dan byen e servis i annan en rediksyon par 217mil dan Bidze FTC.

Mr Chairman akoz kriz ekonomik FTC in bezwen re aziste son bann priyorite e in idantifye bann landrwa pou redwir kou par servi IT lo maksimonm dan loperasyon.

in reisi mentenir e menm fer pli byen dan sak son progranm, sirtou ler nou pe get son bann target ki i bezwen revize an 2020.

Mersi Mr Chair.

E anfen STC MR SPEAKER Mersi.

Nou a konmans avek lentervansyon avek Onorab Monthy.
HON PHILIP MONTHY Mersi Mr Chair.

Bonn apre midi Minister e Mr Lebon sorti kot Fair Trading.

Mon premye kestyon i baze lo enn zot challenges ki zot in met li konman to coordinate with other operators and stakeholders with home responsibilities are shared due to an overlap in laws.’’ Eski i annan duplication?

‘’difficulty Eski i annan lezot Lazans ki pe fer plizoumwen menm keksoz ki zot, zot pe fer ki fer ki i annan sa overlap?
E mon konnen Minis in koz lo la dan son lentrodiksyon ki pou annan – pou re vwar Lalwa ki diriz FTC.

Donk si ou kapab koz en pe ek nou lo la.

E lekel sa bann lezot Lorganizasyon ki petet pe fer plizoumwen menm fonksyon ki zot pe fer e ki mannyer sa I ava ganny adrese?

Mon dezyenm kestyon mon vwar zis R5mil pou legal fees.

Ki mannyer i marse?

Ki bor zot ganny zot led legal?

Avek Biro Attorney General konmsi mon ti a kontan en leksplikasyon lo la?
Akoz mon konnen zot pou bezwen dan fer zot zot louvraz ki zot bezwen led legal.

E trwazyenm kestyon ki frekans meeting Board of Commissioners?

Eski ler i annan serten kantite case ki’n akimile zot meet?

Oubyen i annan en frekans sak mwan ki zot zwenn?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Wi Minis mon ava adres bann kestyon pou CEO.

Amwen ki ou lev ou lanmen pou – lo la.

CEO.

CEO FRANCIS LEBON Mersi Mr Chair.

Bon apre midi Mr Chair ek ou lekip.

Minis ek PS de leaders in the House e tou Manm Onorab.
Onorab mersi pou ou 3 kestyon.

Ou premye kestyon lo kote nou premye bullet point 68 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 lo nou bann overlap challenges avek bann shareholders?

FTC li menm li i pa’n ganny design pou travay li tousel li.

Ok?

Laplipar FTC dan lemonn i travay avek bann diferan lenstitisyon ek bann diferan pou finalman enplimant Lalwa konsonmater fullest extent.
lebra lezot the to Enn bann lenstitisyon par egzanp si mon kapab servi sa konman en legzanp se ki nou travay pre avek Licensing Authority, SBS.

Par egzanp si demann nou annan okenn ka kot nou bezwen teste en prodwi e SBS li i pa kapab teste.

I ganny difikilte i pou vin en difikilte osi pou nou, so tou difikilte sa bann Lenstitisyon i osi i pou donn nou en pe difikilte pou nou kapab finalman prouv nou case.

E donn konsonmater sa remedi.


E osi bann lezot regilater i annan partly bann fonksyon get konsonmater osi.

pou ki Parey ou get DICT osi.

I enn bann lenstitisyon ki nou travay pre avek.

Be selman pa toultan bann provizyon konplemant Lalwa pou FTC sirtou Lalwa konsonmater akoz nou Lalwa i en Lalwa pa telman vye.

I annan 10an.

annan ki Me selman zot, zot in la depi avan.

Ou konpran?
Ou konpran?

E prezan nou ganny sa difikilte pou nou kapab travay pre dan en serten sans pou nou ganny sa bann input pou nou kapab finaliz nou bann case.

Sirtou si nou bezwen bann input crucial from zot ki kapab determin sa bann case.

E sa overlap ek sa bann difikilte i pou toultan la.

Tan ki nou pa osi ranforsi sa bann lezot stakeholders ki nou travay pre avek.

Parey sa legzanp SBS ki mon’n donnen pli boner.

Lo kote legal fees, tou nou bann case ki al Ankour i ganny handle by AG’s Office.
Be devan Board avek Appeal i ganny handle by nou bann legal officers dan FTC li menm.

E sa legal fees ki nou’n mete R5mil i zis konman en provizyon, si demen i annan okenn case ki bezwen okenn lezot lasistans petet sa nou kapab servi li.

E par ler nou servi sa legal fees osi pou pey pou serten bann dokiman.

bann lanrezistrasyon ki dokiman nou pe servi.

Be selman in zis en provizyon ki nou’n met la.

I pa pou prosekit nou bann case pou al devan.


Sa i ganny pran par AG’s Office e internally par nou bann legal officers parey mon’n dir.

Frequency of the Board.

Striktir dan Lalwa zot pa bann full time members.

I annan 5 69 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 zot e Appeal osi i parey.

Zot meet ler Chairman i deside pou meet parey Lalwa i sizere.

E pou le moman zot pe meet pou hear cases tou le Mardi.

En fwa par semenn.

E i annan bann larestan zour kot zot meet pou fer deliberation.
Be konman CEO FTC mon napa telman kontrol lo kan zot deside meet.

Akoz Board i separe avek mwan e adjudication zot endepandan avek CEO FTC.

zot fer li E FTC i bezwen investigate e osi al defann son bann case devan Board.

So pou le moman se koumsa ki zot pe meet.

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi CEO.

Onorab Vidot.

HON AUDREY VIDOT Mr Mersi Mr Chairman.

Chairman mon kestyon pou baze en pti pe lo manda Fair Trading Commission.
Ozordi avek sityasyon COVID i annan en kantite lo presyon resours finansyel lo bokou paran.

espesyalman Espesyalman bann paran tousel be it en papa tousel ki pe struggle.

En manman tousel ki pe struggle pou okip son zanfan.

Me bann prodwi bann komodite ki zot pe aste otan posib la zot bezwen byen ganny proteze.

Ok?

E zot sa dwa manda zot annan pou zot protez bann konsonmater.

Prenon kont osi zot manda se pou osi promot e ankouraz bann konpetisyon ki bann biznes pe koz zot prodwi.
E konsern ki annan la deor se ki i annan ki pe pa mal ganny afekte avek pri serten bann pa komodite neseserman alaoter.

Ok?

ki E nou konnen poudir bann manrmay le keksoz de baz ki zot bezwen bann prodwi parey yogurt, bann biskwi.

E i annan sa bann prodwi pa neseserman zot letan expiry date ensidswit- e sa pri ki zot pe aste.

I enportan a sa moman zot ganny otan lenformasyon e konnen ki bor zot kapab- bann lenstitisyon zot kapab tap laport.

Pou zot fer bann rapor e raporte si i annan bann defi.
Petet atraver sa Bidze ki la, kwa ki zot an plis ki zot pe aporte bann stakeholders pou zot kapab sansibiliz piblik plis.

zot ek E fer zot konpran poudir zot pa tousel.

Ki i annan landrwa ki zot kapab tape e ki bor sa bann landrwa zot kapab ale.

Ki a permet zot kapab rod sa rekour dan sa bann letan ki la?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

CEO.

70 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 CEO FRANCIS LEBON Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

ou kestyon I annan de laspe.


I annan sa laspe ledikasyon e osi sa laspe lenspeksyon.

So mon a tous en pe lo ledikasyon premye.

Ledikasyon i enportan i konplemant nou akoz enforcement.

I enn bann zouti ki nou focus bokou lo la pou dimoun donn nou maksimonm lenformasyon.

E ou pou vwar pandan lannen pase i annan bokou piblikasyon ki’n ganny fer.

An tou i annan apepre 202 lo diferan platform ki’n ganny fer.
Pou laboutik nou’n kontinyen gid bann dimoun lo bann keksoz ki zot pou watch out for espesyalman lo kote expiry date.

Bann boutikye ki pa donn osi bann resi.

E sirtou pri ki pa ganny display.

pou lenformasyon konsonmater pou zot konnen kot zot pou ale.

Sa laboutik ki’n deza ganny arive avek li pou zot kapab servi.

Ledikasyon pou mwan i pa pou zanmen ase.

Be selman fodre dimoun osi i rod sa lenformasyon.

Nou meet kanmarad half way.


si Lo Mwan sa ki mon kapab donn ou komitman lo la se ki dan nou Bidze, avek nou Bidze ki nou annan nou pou lo kote kontinyen pouse diferan ledikasyon.

platform.

E bann Manm in pou’n kapab Lasanble remarke depi Fevriye petet si zot visit nou Facebook page tou le semenn enkli ozordi, ou pou vwar poudir at least 2 Ruling ki pe sorti.

Ki pe either laboutik ouswa find bann bann Kontrakter.

Ouswa pe fer bann refund.


So nou’n fer en travay kot lannen pas li tousel ki nou menm nou, nou pa ti fer nou ekspekte.

apepre 139 lenspeksyon.

Nou’n E ladan nou’n issue nou compliance notice.

E 110 90poursan bann compliance notice in ganny issue avek bann retailers.

E ou pou vwar poudir nou’n osi pibliy en lalis compliance kot bann laboutik osi ki’n comply avek bann son diferan seksyon, ki Sa ankor I donn en lot lenformasyon bann piblik ki ban laboutik ki pe komet bann lofans la deor.
E osi nou’n al en pe pli lwen, nou’n travay osi avek bann retailers par antre en compliance programme.

voluntary Ki en lot zouti ki nou’n sey fer zot konpran poudir be i pa dan ou lentere pou ou kontinyen Lalwa Konsonmater.

breach Pou ou kontinyen annan expiry goods, kontinyen vann 71 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 prodwi pa display pri.

E zot in take sa onboard.

I still ankor annan en pe travay pou fer.


Akoz ou bezwen mazinen FTC ek sa resours ki i annan i pa pou kapab zanmen partou.

I pa pou posib pou sa kantite retailers ki annan ozordi.

Me selman nou’n bezwen al en pe pli lwen pou nou travay wholesalers osi tou.

Akoz se zot ki supply bann i retailers bann prodwi e annan nou’n vwar ki supply bann retailers ek dat ki pre pou expire.

So E bann retailers zot pa gete zot met dan laboutik.

E apre zot, zot face Lalwa.

travay sa in kontinyen.


Nou’n vwar bann amelyorasyon lo sa kote.

E nou sa ekspekte poudir lannen nou pou kontinyen.

zis pou azoute osi poudir 2020 osi nou’n kree en joint task force an Zanvye kot nou’n lezot combine Lenstitisyon ansanm.

SBS, SRC, SLA, Public Health pou nou al en sel lo teren.

bann E sanmenm sa ou pou vwar poudir lenspeksyon in ogmant en pe.

E dan en laboutik napa zis FTC keksoz.

I annan bann lezot keksoz ki Licensing i bezwen pran ka avek.
lezot I annan bann keksoz ki tonm dan area Public Health.

E nou’n vwar ler nou’n anmenn sa task force ansanm, sa tim nou’n kapab rezourd bokou plis problenm.

E adres bokou plis issues.

Mon krwar sa i en legzanp kordinasyon between bann lezot Lotorite ki ou pa bezwen en Minis vini dir ou ki ou bezwen kordinen avek ou bann lezot Lotorite.

Ou dan Gouvernman ou konn ou bezwen responsabilite travay e ansanm.
So sa i en keksoz ki nou’n kapab anmennen e nou pou kontinyen fer li pou fer sir ki kot konsonmater i ale as much as possible i ganny en resi.

Pri i ganny display.

Napa expiry goods.

Be nou tou nou konnen poudir sa i en travay ki kontinyel nou pa pou zanmen ariv 100poursan.

Be selman ou kapab toultan target pou ou fer pli byen ki lannen avan.

E se sa ki nou fer.

Mersi.

dezyenm Mr Chair sorry i annan kestyon.

en Trwazyenm in demande sorry mon’n reponn le de tou ansanm.

Lo kote pri.
Lo kote pri.

Wi mwan osi mon konsernen ler mon get parey bann pri dan laboutik.

Me selman parey ou okouran poudir i napa pri kontrol e i vreman difisil pou FTC antre an en laboutik e fikse okenn pri.

Ouswa dir sa marsan konbyen markup i pou mete dan sa market ki open ozordi.

72 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 So mwan ki kekfwa mon ava konsey bann konsonmater se ki reste byen enformen.

Konnen kwa ki ou bezwen depanse, konn ou priyorite e fer sir ki ou get byen bann prodwi ki ou aste.
E si ou pa trust napa nanryen ki anpes ou donn ou en call.

Be selman shop around en pe.

E reste toultan enformen pou ou konnen poudir sa ki ou pe aste i sa ki ou bezwen e sa ki ou actually devret pe konsonmen.

Sa i en pti gidans ki bann lezot agency around the world osi i sey mete.

Pou ed bann konsonmater plis ki ban lendikasyon ki nou donnen.

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi CEO.

Wii Onorab- demann HON AUDREY VIDOT en Petet mon leklersisman prezan pou Minis si i kapab reponn.
Mersi CEO pou ou larepons, tre kler.

Minis mon konnen poudir Gouvernman zot pli krwar dan en gouvernans liberal.

Petet an term ozordi ek sitasyon lavi, eski i annan oubyen panse serten konsiderasyon kapab mazin lo la, anver petet met serten kontrol lo serten kalite komodite.

zot Ki permet kapab siport en pe nou bann fanmir ki en pti pe pli vilnerab dan bann sityasyon difisil parey ki nou pe pas ladan ozordi?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis.

liberal MINISTER NADIR HASSAN Mersi Mr Chair.


Mersi Onorab pou ou kestyon.

Zis mon ava remind Onorab se ki pri kontrol e Polisi ti konmanse anba Gouvernman SPPF dan bann lannen 2000.

E ou kestyon lo ki mezir, non nou pa kapab met pri kontrol lo marse me i enportan ki mannyer – mon krwar issue ki ou pe adrese se cost of living.

Sa issue ki ou pe sa – e mon krwar i annan plizyer mezir ki ou kapab mete pou enpakte sa.

E premyerman ki fakter ki afekte komodite plis.

Se to lesanz.
Se to lesanz.

E bann mezir ki nou pe pran nou vwar ki to lesanz pe desann e sa i sipoze annan en pri pozitiv lenpak marsandiz.

I annan bann reform ki pe fer dan STC ki la pou anchor pri.

lo E byento mon krwar nou pou vwar en pe rezilta ek sa travay ki pe ganny fer.

I annan en travay entansif.

So mon krwar i annan issue shipping ki nou pe gete.

So ki nou pe fer nou pe pran tou sa bann fakter ki enpakte 73 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 pri en komodite,e ler i ariv dan pei.
E regarde ki bann mezir ki nou kapab redwir son kou.

E sa i en louvraz ase konpleks me i pe ganny fer.

E mon mazinen poudir ki i sipoze annan en rediksyon dan pri komodite sirtou avek to lesanz ki pe desann.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Onorab John Hoareau.

HON JOHN HOAREAU Mersi Mr Chair.

Bonn apre midi Mr Chair.

Bon apre midi Minis ek ou lekip.

Mon kestyon i baze en pti pe lo lefe ki dan ou bann ‘’current challenges’’ ou’n mansyonnen ki ou annan limited financial ek administrative autonomy.
Pou mwan i en keksoz ki trakas mwan.

Si ou napa lotonomi pou ou kapab fer sa ki ou anvi fer.

So mon ti a kontan ou eksplik nou ki bann keksoz ki nou panse ou ti devret annan lotonomi lo la pou ou kapab fer marse ou lenstitisyon.

E pou ou kapab fer morde ou Lenstitisyon.

Dezyenmman lo size Oligopoly size Vertical Integration.

konnen poudir vertical integration in ganny menm debat Ankour.
E in annan serten Judicial Review lo la ki Polisi Gouvernman i pa ti neseserman anliny avek avek Mon bann lezot fakter ki’n ganny konsidere.

ki lofis Me eski ou i proactive pou ale pou vwar si i annan vreman sa bann pti group marsan ki pe collude ek annan e kanmarad, laboutik dan plizyer landrwa dan distrik pou fer – pou set en pri lo serten marsandiz?

Trwazyenmman ou’n mansyonnen ankor dan ou bann challenges ki ou annan problenm pou recruitment staff akoz salary package ki pa konpetitiv.
Petet mon oule demann ou si ou’n vwar apard ki saler ki bann lezot incentives ki ou kapab dan Lorganizasyon pou kapab attract sa bann kalite dimoun ki ou bezwen pou travay ek ou?

Mersi.

anmennen MR SPEAKER Mersi Onorab.

CEO.

CEO FRANCIS LEBON Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

mon a tous sa enn lo kote financial and administrative autonomy.

So ki nou pe dir lo la se ki pou le moman nou budget dependent institution.
en E nou ganny nou en Bidze ki klasifye between wages and salaries and goods and services.

E nou santi par ler nou pa kapab servi 74 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 maksimonm sa ceiling ki ganny donnen.

Akoz si demen i reste larzan dan wages and salaries e nou bezwen larzan dan goods and services i vreman difisil pou nou transfer from anler Ouswa maximise use of nou Bidze.

to anba.
to anba.

So given ki nou en Lenstitisyon ki annan sa – ki nou bezwen sa lendepandans given ki nou fer investigation dan bann diferan case parey bann lezot Lotorite.

So avek financial avek autonomy administrative byensir avek serten nivo responsabilite ek safeguard anndan petet nou pou kapab pli zer nou larzan en pe pli byen, pou nou kapab servi li dan bann lenstans ki nou, nou bezwen.

Akoz sa osi sa financial and administrative autonomy i en keksoz osi ki COMESA osi i koz bokou lo la.
E bann lezot ziridiksyon osi i pouse lo la.

Ok?

lo Ou’n koz en pe incentives.

Mon krwar tou MBA dan Gouvernman ki’n vin la or ki pou vin la i pou koz en pe lo incentive.

Mon konnen Minis in koz en pe lo la.

Ler ou travay dan en lenstitisyon ki tous preski tou sekter an konpetisyon avek lezot entity ki ou pe investigate.

Ok?

Ek en sitasyon ki ou pa le I staff ou i kontinyelman arive se ki sa bann entities ki ou pe investigate i vini i pran ou staff.
Akoz demen ou vwar ou dan en pozisyon kot ou pou bezwen re train ou staff pou al vey sanmenm sa bann dimoun ki ou sipoze ou Lalwa in donn ou sa posibilite pou ou kapab anmenn zot devan.

So incentive wi i annan bann lezot incentive ki nou met an plas.

Definitivman i pa zis monneter.

Be selman ozordi bokou staff ki vini ler ou pou fer interview ouswa ler ou pou koz ek zot sa monetary side i vin vreman enportan.
E i annan ki ou pou fer interview osi ki ler ou pou ofer zot i pou dir ou direkteman sorry, non.

I pa pou travay pou sa.

So sa i en konsern espesyalman akoz i en field spesyalize ou pa pe gannyen tou sa bann skills ,ki ou pe ouswa bezwen economist dimoun ki’n legal.

Lo market kantite ki ou, ou bezwen e toultan sa i vin en challenge lo sa kote.

Fotespere sa mon’n kapab adrese.

fer Lo kote collusion.

Ou’n nonm lo kote collusion dan bann distrik.


Pou le moman i annan de investigation ki pe take place ki tonm dan sa area Lalwa.

Be selman si ou pe koz mwan lo kote proaktif.

Nou 75 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 proaktif dan diferan fason.

Enn lo kote lendikasyon.

Enn osi lo kote bann ase ek bann tip-off ki nou gannyen.

Me selman si mon go back to sa ki Minis in dir premye kou konpetisyon i still 20poursan nou travay.

Nou annan zis 3 dimoun dan Departman konpetisyon.


E i ankor still ptipti.

I en area ki nou anvi devlope akoz si nou annan sa bann problenm dan marse i pou end-up lo konsonmater at the end of the day.

So nou fer maksimonm nou kapab avek sa resours ki nou annan.

Nou annan still en zenn tim.

I ankor still en zenn Lenstitisyon.

Me selman definitivman nou pe sey atas nou ek bann lenstitisyon an deor pou kapab donn nou sa capacity building pou kapab devlop nou staff.
E fotespere ler nou devlop nou staff nou kapab osi gard zot.

So ou vwar tou sa bann challenges i tie-in en pe avek kanmarad.

Well ou’n koz lo kote Vertical Integration.

Wi in pas Ankour.

Sa ti en Polisi ki ti’n ganny fer kot Tourism lo sa kote.

E Lakour in donn son zizman lo la.

Si ou pe demann mwan prensipalman ki mon pozisyon lo la, ouswa ki Lalwa konpetisyon i dir lo la.

Well Lalwa Konpetisyon Seksyon 21 i koz anba lo merges ouswa integration ki le trwa kalite.
kouver tou avek Horizontal, Vertical lemonn Conglomerate.

Dan konpetisyon Vertical Integration i pa en keksoz ki ganny prohibited, akoz i annan en kantite complementary ki pa Vertically Integrated, ou kapab gannyen.

I case-by-case approach.

Ok?

E kan Lalwa i donn ou threshold pou ou kapab aktyelman vin kot FTC pou fer sa determinasyon.

Ki si ou pe tenir 40poursan of sa market or more.

Ok?
Ok?

Be selman bokou sa bann integration osi ki’n arive in ariv way before Lalwa ouswa Lalwa provizyon konpetisyon in sorti.

Ok?

Be selman pli gro challenge mon pou dir ou i pa sa provizyon Lalwa.

lenformasyon.

Pli gro challenge ozordi pou fer bann case konpetisyon E i ganny lenformasyon ki current ek bann lezot lenstitisyon pou ou fer analize kapab determinasyon.

Sa ki difikilte.

E lenformasyon i still ankor vin dan physical form.
e Batch file, batch isi, batch laba kot ou bezwen ale al fer bann transformen pou analysis.

So i still annan en pe travay pou fer dan sa area par osi bann lezot lenstitisyon.

Ok?

Mersi Mr Chair.

76 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 MR SPEAKER Yes Onorab.

HON JOHN HOAREAU Thank you.

Zi mon le en pti klarifikasyon, an vi ki ou dir koumsa poudir i difisil pou zot fer en virement avek zot Bidze eski ou’n deza fer laplikasyon konmsi avek Finans, pou demann serten fleksibilite lo la?
Mersi.

MR SPEAKER CEO wi.

CEO FRANCIS LEBON Mersi Mr Chair.

Mon krwar sa I sistenm Gouvernman ki mannyer I marse.

Solman nou’n met en provizyon anba nou nouvo Lalwa ki pou vin dan Lasanble ki kapab donn nou and administrative autonomy pou nou kapab zer nou Bidze, dan sa fason ki nou santi avek oversight responsabilite Minister Finans si I ganny aprouve.

Mersi.

financial sa MR SPEAKER Mersi CEO.

Onorab Bistoquet.

HON ROSIE BISTOQUET Mersi Mr Chair.

Bon apre midi Minis avek o delegasyon.


Bon apre midi tou Onorab avek tou dimoun ki pe ekoute.

Minis anba – mon pa konnen si Mr Tirant ki a Anba program 2 reponn.

avek ‘’legal ‘’governance’’ administration’’ mon vwar en fee pou local consultancy ki lannen pase i ti ariv 650mil.

E sa in ogmante to 700mil.

lannen En lot keksoz ankor ki mon ti a kontan demande.

Manda FTC i la pou protez lentere konsonmater e osi monitor e fer lenvestigasyon bann biznes ouswa lantrepriz.
dimoun, kantite En Seselwa sirtou bann pti dimoun ordiner, zot santi zot lentere pa pe ganny proteze.

Alor zot dezapwente e dezespere.

Zot menm perdi zot byen ouswa zot larzan.

Pou lenformasyon piblik mon ti a kontan konnen dir nou, akoz i annan sa bann retar ler en case i ganny met devan zot?

Sirtou kot Board ouswa Tribinal?

E apre letan mon get anba menm progranm, program 1 mon trouve poudir – nou’n diskit lo Board fees.

Si zot kapab dir nou lekel sa bann Board Members ki – Board Commissioners?
Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

CEO.

CEO FRANCIS LEBON Mersi Mersi Mr Chair.

Onorab.

Mon pou adres ou lo kote dezyenm kestyon e lentere konbyen letan i pran devan Board?

E akoz case i tarde?

konsonmater 77 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Premyerman ou bezwen get striktir Lalwa ki mannyer i ete.

Striktir Lalwa in determinen ki ou pou annan en CEO ki investigate e apre ou pou annan en Board ki adjudicate.

E apre ou pou annan en Appeal Tribunal ki review the decision of the Board.

Ok?
Ok?

Case ki vin kote kot nou mon kapab garanti ou poudir si i annan retar i either retar pou lenformasyon ouswa Ii bann konpleksite sanmenm sa bann case.

ganny Retar ki devan Board i prensipalman akoz zot part time.

Zot pa bann full time members.

E kantite case ki nou pe mete devan Board year over year i pe ogmante.

E zot vwar zot en pe dan difikilte pou zot cope avek sa bann kantite case.

E la definitivman ou vwar en pe retar dan bann desizyon ki ganny donnen.
Me selman zot pe fer zot mye pou zot akseler lo kote desizyon ki ganny fer, parey mon’n dir pli boner.

Ou pe ganny ou apepre de Ruling ki pe sorti tou le fer semenn e zot pe sey maksimonm.

E i osi annan osi case ki involved avoka devan Board.

Ki annan retar akoz either Lakour in schedule en date ouswa zot devan Court of Appeal.

Akoz konmela ki mannyer i pe marse sa bann respondent ki vini zot pa pe reprezant zot lekor.

Zot pe rod avoka pou reprezant zot.


E i annan delay ki ganny koze par sa bann Avoka osi.

Be selman si Board pa ti part time, zot ti bann full time members parey ki nou pe rekomande at least dan nouvo Lalwa, i annan 3 ki full time.

Ki nou kapab ganny en quorum.

Keksoz ti pou mars bokou pli vit e ou ti pou vwar bokou case pe bouz bokou pli vit.

Lo mon kote parey mon’n fer investigation nou dir maksimonm ki nou kapab.
Si mon pou donn ou en target ki nou, nou annan anndan zis pou ou kapab ganny en lendikasyon; se si ou annan okenn konplent ki konsern parey prodwi, en telefonn ki ou’n en washing machine.

aste, Nou target anndan se by 2mwan ou sipoze fini ganny en in remedy ouswa sa case devret fini ganny investigate.

Case konstriksyon i pran letan akoz ou en pe plis lezot bezwen ki stake egzanp posibleman Planning, Licensing ouswa men enzenyer ek QS osi.
involve bann holders ladan par E i annan en pe dekalaz lo kote sa letan.

Ki ou bezwen fini avek sa case.

78 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Sak case i annan son prop konpleksite.

Me selman mwan mon kapab koz ek ou lo kote sa ki tonm direkteman anba mwan.

E mon kapab advise ou lo sa problenm striktirel ki dan Lalwa currently la.

Ki fer Board annan sa retar.

E osi case ler i al devan Appeal osi pou dir ou onnetman i annan i ganny retar akoz zot osi zot part time.

Lo sa kote.
Lo sa kote.

Premye kestyon Onorab si ou ti kapab zis repete akoz mon’n konpran zis en pti bout mon pa’n ganny sa lot bout byen.

Ou ti pe dir mwan en keksoz dan local consultancy.

Si ou ti kapab Mr Chair avek ou permisyon si i ti kapab repet sa premye kestyon byen kler pou mwan kapab reponn li.

MR SPEAKER Onorab, repet kestyon please.

HON ROSIE BISTOQUET Wi anba program 1 anba governance, and administration i annan en local consultancy fees.

Mon ti a kontan konnen pou kwa sa local consultancy fees?
Mersi.

legal MR SPEAKER Mersi.

CEO.

CEO FRANCIS LEBON Mersi Mersi Mr Chair.

Onorab.

Nou travay avek de local consultant.

En QS byensir ki asiste nou ek nou bann case konstriksyon.

Parey ou konnen 60poursan dan bann konplent ki vini i case services e ladan laplipar i konstriksyon pou nou fer keksoz bouze.

Apre sa lot se nou legal retainer.

So nou annan de local consultancy ki nou travay avek.

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi.

Wi Onorab.


HON ROSIE BISTOQUET Letan mon pe ekout Mr Tirant in koz retar, retar, retar apre sa bann diferan antite.

Eski Mr Tirant ou pa santi – Mr Lebon (sorry.)

I annan tro bokou prosedir striktirel par diferan antite petet sanmenm sa bann retar i arive?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

CEO wi.

mon dakor CEO FRANCIS LEBON pou Mr Chair avek 100poursan Onorab.
Ler ou pe koz proteksyon konsonmater ou pa kapab annan sa kantite layers ki sa konsonmater i bezwen go li ganny en remedy.

through pou 79 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 E sanmenm sa anba nouvo Lalwa nou’n streamline li.

nou’n fer en tribinal e nou’n tir sa bann layers Board Appeal Tribunal pou mont tousala.

Akoz i vreman met retar dan defini en case pou en konsonmater en remedy.

ganny Be selman at least going forward i annan en nouvo fason ki nou pou kapab adres li legalman.
Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi CEO.

Ou bezwen ankor klarifikasyon Onorab?

Annou terminen please.

HON ROSIE BISTOQUET I annan en kestyon Mr Lebon pa’n reponn.

Lekel sa bann Manm Board?

I pa’n reponn.

MR SPEAKER Wi.

Ok. CEO.

Board CEO FRANCIS LEBON Mersi Mr Chair mersi.

Onorab.

of Commissioners ou annan 5 Manm.

Ou annan Madanm Karen Domingue konman Chairperson.

Ou annan Mr Victor Pool ou annan Mr Chong-Seng, Phillipe ou Jena Madanm annan Thelermont apre ou annan Mr Nalletamby.

PS Nalletamby.
PS Nalletamby.

Sa dan Board.

Pou Appeal Tribunal ou annan Chairperson Mr Renaud, ou annan Mr Charlette ki lo la, ou annan Mr Georges Tirant li menm apre ou annan Mr Adonis.

Sa pou Appeal.

Mersi.

MR SPEAKER Thank you CEO.

Onorab Sophola.

HON NOLINE SOPHOLA Mersi Mr Chair.

Bonn apre midi Minis ek ou delegasyon e tou dimoun ki a lekout.

Minis ou CEO, mon kestyon i lo laliny Onorab Vidot.

Kou lavi, pri lavi.

Me selman zot in donn en bon pe larepons.


Me i pa pou anpes mwan met lanfaz lo serten keksoz ankor.

Par egzanp ler nou pe koz pri komodite fodre ki nou note, zot konnen ki i landrwa ki kou komodite i triple.

Triple.

E la dan sa moman kot nou ete, dan sa moman difisil finansyer la bokou popilasyon, bokou bann fanmir vilnerab pe soufer.

E lo la osi CEO ou’n dir shop around.

I vre shop around.

Konsonmater parfwa i a fer letour me i bezwen retourn lanmen akoz i napa swa.
E fodre ou asire e fodre ou dakor avek mwan ki cartel deor i for.

So ou’n fer letour isi pa perdi letan pou al laba akoz 80 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 i pou menm pri e posibleman i annan detrwa sou an pli slo la.

Vedir malgre ki i annan sa Lalwa sa konpetisyon 2009, si mon’n konpran ou byen zot pa kapab fer nanryen lo la.

Me mwan mon pe sey demande ankor akoz mon konpran bann dimoun ki pe soufer deor.
soufrans Eski zot pa krwar i annan en nesesite dan sa letan nouvo normal pou re entrodwi pri kontrol?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Lekel – Minis wi.

MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou kestyon.

Larepons pou sa kestyon si i annan en nesesite pou re entrodwir pri kontrol?

Non mon pa krwar.

I sa direksyon ki devret ale.

Ti annan en letan avan 2004 si mon pa tronpe kot ti annan pri kontrol.

E i pa ti marse.

E nenport sityasyon ki ou met en pri kontrol i kree distorsyon dan en marse.
E son lefe advers i pli worse ki si ou ti annan sa pri kontrol.

Ler ti annan pri kontrol nou ti obzerv sa.

Ti annan pri kontrol lo to lesanz.

Nou ti vwar en black market.

i bann E sa distorsyon ki ganny kree par pri kontrol.

So zis parey previous Government pa ti believe dan pri kontrol mwan osi mon pa believe dan pri kontrol.

E mon krwar nou bezwen met bann mezir ki pou fer pri mon’n desann.

mansyonnen rezon prensipal i to lesanz.


E nou pe travay ki – met bann Polisi an plas ki fer to lesanz desann.

E avan I annan travay pe ganny fer ek STC.

Mon a donn ou en legzanp.

I annan sa bann pri marsandiz esansyel e son pri i ase ba ki annan ki menm STC pe fer loss lo la baze lo pri ki i pe enporte.

Me i annan lenstans ki nou obzerve ki ler marsan i aste sa bann prodwi ek STC i vann 50/60poursan pli o ki son pri ki i devret vann.
E i annan konversasyon ki mon’n fer ek Chairman STC e i annan bann mezir parey – e kree plis awareness ki pri sa bann prodwi e advertise lo TV.

Met pri sa bann prodwi ki dimoun I konnen ler i al dan en laboutik i vwar sa bann prodwi pe vann pli ser i vwar e i kapab al en landrwa ki vann- i konn vre pri sa komodite.

I annan osi ki pe al ban se met entrodwi recommended retail price lo bann prodwi lo son packaging li menm.
Ki ler i aste i vwar poudir si son recommended retail price i R10 me ler i al laboutik i pe pey sa R20.

I pou vwar poudir be i annan en keksoz mal la lo pri 81 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 ki i pe peye.

So i annan plizyer bann mezir ki pe ganny travay lo la pou ede annan bann pri ki egzorbitan.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Wi Onorab ou bezwen klarifikasyon.

HON NOLINE SOPHOLA Wi, Mr Chair.

Mr Chair mersi Minis pou ou lesplikasyon.

Me selman si mon pa tronpe ankor koriz mwan.


A en moman donnen i sanble mwan ki FTC, ti defann STC met recommended retail price.

Pou advertise sa bann pri, koriz mwan si mon silvouple?

MR SPEAKER CEO i kapab adres sa.

CEO FRANCIS LEBON Mersi Mersi Mr Chair.

Onorab.

Dan Lalwa currently ki mannyer i ete, konpetisyon la.

Napa naryen ki anpes okenn met recommended price.

O kontrer i dir, pou dir ler ou met en pri.


Fer sir ki i recommended akoz i non-binding, pou sa senp rezon ki ou annan en lekonomi ki ouver.

marsan So recommended price i ganny dir kontrer ankouraze pou mete, ou pou vwar Algamated Tobacco i fer li, STC, Seybrew.

E various lezot manufacturers zot mete recommended retail price.

So recommended retail price i non- binding Lalwa konpetisyon.

anba Ou pa kapab anfors li lo en retailer, ok?

I servi koman en lendikasyon ganny en gid.


Konbyen sa prodwir i pe vann son unit upstream e anba li.

I kapab deside konbyen i kapab sarz sa prodwir.

Si i oule met R1 lo la, si oule met R2 ouswa si i oule vann li dapre sa recommended price.

Sa i ok, e ou kapab refer to lalwa konpetisyon 17 an montan 18, i pou dir ou klerman ki okenn dimoun ki pe advertise.

Fer sir o kontrer ki is always the price recommended.

Akoz ou pa kontrol sa entity, anba parey bann retailer, anba.
And that is why ki is always the price recommended.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi CEO.

Bon Onorab Samynadin.

HON KELLY SAMYNADIN Mersi Mr Chair.

Bonn apre midi PS, Minis e delegasyon FTC.

Premyerman par lefe ki enn parmi zot manda, i pou protez frwa konsonmater.

E enpoz duties lo bann prodikter e fourniser marsandiz ek servis.

Serten marsan Seselwa, in met a mon latansyon ki lakonpannyen serten 82 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Wholesale i allocate de diferan pri a zot kliyan.
Bann marsan Endyen i ganny en pri, e bann marsan Seselwa i ganny en lot pri.

Ki pa neseserman pli abordab.

En legzanp en pake dile i kapab ganny vann R6 ek bann marsan Endyen.

Me avek bann marsan Seselwa i ganny vann R8.

Ki fer ki letan zot, zot al met lo marse zot pou bezwen vann pli ser, ki sa bann marsan Endyen.

Dan sa ka mon ti a kontan konnen, si sa i parmi bann ka ki zot in rikorde?

Si i annan lenvestigasyon ki’n ganny fer, pou konnen akoz ki sa pe arive?
E kwa ki pe ganny fer pou remedye sa sityasyon?

en Dezyenmman lot obzervasyon ki’n ganny fer, par bann tuck-shop operators.

Se si sak term, ler zot al kot serten wholesalers Endyen, sa agent ki zot gannyen pou travay avek, in sanze.

E ler zot demande, zot ganny dir ki sa dimoun in ganny transfer, dan en nouvo brans laboutik ki zot in ouver.

Mon konsern se pou get dan sa sityasyon, lo la fason ki recruitment i ganny fer dan sa bann lakonpannyen Wholesale.
Akoz dan plas kontinyelman fer vini expats, pou fer sa bann louvraz, zot tou zot kapab anploy en Seselwa ki kalifye dan sa domenn.

Mersi.

MR SPEAKER Wi, CEO.

CEO FRANCIS LEBON Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab.

Mon ti a kontan detay lo kote sa ki ou’n met devan, sirtou lo kote sa discretionary pricing ki pe egziste.

Akoz ou diferan idantite si oule, akoz sa i pou enportan.

Akoz i pa sipoze pe arive, e i malere ki ou tann sa pe arive.

Mon ti a kontan sa lenformasyon pou mwan kapab akte lo la.
Selman fodre nou ganny lenformasyon avek levidans, akoz bokou fwa.

Isi Sesel ou tann bokou keksoz, selman napa personn ki donn ou naryen pou ou kapab aktyelman egzers ou Lalwa.

Lo kote tuck-shop mon krwar sa Minis i avar note, i pa pou en keksoz ki pou tonm lo mon kote basically.

Si ou pe koz lanplwa ouswa GOP.

I pou plis kekfwa Minister Lanplwa, petet Minis i avar sirkil ek son koleg lo sa kote.

Mersi.

MR SPEAKER Minis ou ava met en parol lo la?

MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mersi Mr Chair.

Onorab.
Onorab.

Parey ou konnen i annan en louvraz ase entansiv 83 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 ki pe ganny fer, lo sa issue GOP bann labi ki annan.

So mon mazinen Minis Lanplwa ler in vini, in donn zot bann detay.

E i pou nepli sitan fasil pou ganny GOP.

Sirtou kot in annan bann labi.

So sa i en keksoz ki definitivman en vo pou priyorite Gouvernman.

Mersi.

nou MR SPEAKER Mersi.

Onorab Lemiel.

HON SYLVANNE LEMIEL Mersi Mr Chair.

Bonn apre midi Minis avek CEO, e tou dimoun a lekout.
Mr Chair mwan mon enterese avek sa pwen kot enn zot major achievements, CEO.

Kot zot in dir zot in fer zot apepre lenspeksyon lannen pase.

So mwan mon ti a kontan konnen, baze lo sa Bidze nou’n donn zot lannen pase.

126 Zot in fer en bon travay, zot in fer 126 lenspeksyon opred ki 74 ki zot ti fer an 2019.

This is good, kontinyen dan sa bon laliny.


So, ler zot in fer sa bann lenspeksyon la, mon ti a kontan konnen, ki bann aksyon konkret ki zot in pran, apre ki zot in fer sa bann lenspeksyon, mon ti a kontan ganny en pe detay lo la.

Ki zot in war?

Ki aksyon konkret zot in pran?

Pou zot kapab serten rezourd konplent, or serten sityasyon ki zot in war pandan zot lenspeksyon?

En lot keksoz ki zot in dir dan zot current challenges, se ki zot bullet point number 2.
Zot pe ganny serten difikilte pou zot kapab fully perform manda Komisyon.

Akoz i mank zot resours imen.

training, pe So mon ti a kontan konnen premyerman enn, apard sa 8 staff ki ou’n dir in al tournen.

Konbyen staff an tou, i annan kot Komisyon, kot Fair Trading Commission?

E apre sa CEO, petet pou Fair Trading kapab desarz byen son manda.

Konbyen staff ki ou, ou santi ou Komisyon ti merite annan?

Pou zot kapab fer bokou pli byen, ki zot pe fer ozordi?

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi.

CEO wi.


CEO FRANCIS LEBON Mersi Mr Chair, mersi Onorab pou ou kestyon.

Mon avar koz en pe lo kote inspection.

Ler nou ti pe fer sa bann major achievements pandan lannen, nou pa ti ankor fini lannen.

E li actually number of inspection i 139, ki plis ki 100poursan konpare avek sa 84 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 ki nou ti pe mazinen, nou ti pou fer the previous year.

Selman ou’n demann mwan en kestyon enteresan.


Ki bann aksyon ki’n follow apre lenspeksyon?

So ler ou fini fer en lenspeksyon i annan de zouti ki nou servi.

One i annan Compliance Notice.

Compliance Notice i en zouti anba Lalwa ki nou issue, avek sa bann - parey mon’n dir 90poursan i retailers ki nou’n issue avek.

So nou’n issue apepre Compliance Notices, ki nou’n met devan zot bann seksyon ki zot in kase.

110 E la pli par sa bann seksyon parey ou pou war, i expiry goods.
Ouswa ki zot pa’n display pri, e nou’n donn zot en peryod letan.

I en soft tool sa, son enforcement tool 14 zour, 15 zour pou zot kapab remedye sa sityasyon.

E apre 15 zour nou pase, e si nou’n war pou dir sa ki nou’n arrears napa okenn issues, in eklersi.

La nou donn zot en Compliance Certificate.

Savedir zot in clear.

Ok, sa bann issues ki nou’n vwar i nepli egziste la.

Ok?

i recurrent, savedir prezan the other side of it, se ki si i enn ki nou war pou dir i kontinyen monte pou li kas Lalwa.
La nou pe pran sa case, nou anvoy devan Board.

E la Board li, i enpoz en penalti.

Lannen pase tousel lo kote laboutik i annan apepre, ki’n, enpoze fined apepre 112,000 lo kote laboutik.

Ok, pou tou bann laboutik, e la pli gran kantite devan Board ozordi, ki pe esper Ruling i laboutik.

ladan So ler mon get 45 case ki pe esper ruling devan Board i pou ozordi, 29 laboutik.12 ladan ou pou ganny bann servis, bann case konstriksyon plizoumwen.

E apre i konpetisyon.

Ou konpran?


larestan bann So i annan sa de kote ki nou servi.

Si nou war sa breach i pa grav, napa en kantite expiry goods, i kapab ganny fer rezourd Compliance Notice.

Nou servi sa Compliance Notice pou rezourd li, e eklersi.

e E si nou vwar pou dir i en recurrent parey mon’n dir, nou pou bezwen servi fine.

E sa pa nou ki fine, se Board ki fine.

So nou pou bezwen build en case e mete.

E normalman bann case laboutik, i pas ase vit.


E ou pou war pou dir i annan, laboutik ki’n ganny fined menm up to R100mil.

Pou la kantite keksoz ki nou’n war, ki Board in enpoze.

Akoz Board i anvi anvoy en sinyal, ki ou pa kapab pe anploy dan en marse.

Ki tou lazournen ou menm ou, ou annan expiry goods.

Ou pa pe donn resi, ou pa pe met ou pri 85 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 anler.

Ou bezwen pran ou responsabilite.

So bann fine nou’n war avek letan, i pe kontinyen ogmante.
Parey mon’n dir si ou pou get depi Fevriye sa lannen, kot Board in vreman pe akselere.

le Ou pou vwar tou semenn i annan apepre 2 Ruling ki pe sorti.

E ou pou vwar lakantite, e ki sa bann laboutik, ki pe ganny fined, lo sa kote.

E zot peye.

I annan ki appeal e petet appeal par ler i fer desann en pti git.

Be selman la pli par zot, i peye e kont antre sa Gouvernman.

dan i Me selman i en keksoz ki nou bezwen – e sanmenm sa nou’n travay, nou’n sey met sa voluntary compliance programme.
Se pou sey redwir en pe sa la kantite ki nou pe fined zot osi, dan en serten sans.

Akoz i pran resours sa, nou kapab servi nou resours pou fer bann lezot investigation.

Olye kontinyelman al tous dan tou sa laboutik ki annan.

Be selman nou bezwen fer li.

Akoz nou pa oule okenn konsonmater, i ale i ganny en prodwir ekspire ouswa sa ki i aste.

Laplipar ladan i ekspire, ouswa lo – so i en travay kontinyel.

Be selman lo kote pou reponn ou kestyon, se sa.


Se sa aksyon konkret li lalwa i donn nou, posibilite pou fer.

Insufficient Human Resources wi, i enn nou bann challenge.

Nou santi wi, ki i mank nou serten.

E mwan mon konnen pou dir ler nouvo Lalwa i vini, sa need pou en pe li gran osi tou.

Akoz nou’n expand en pe nou bann provizyon anba la.

Be selman pou reponn ou kestyon, nou annan 34 staff pou le moman.

E optimally si ou pou demann mwan, ki mannyer nou pou kapab operate.
E mon pou dir ou petet en maximum 8 staff up to sa 3 or 4 years mon pou bezwen.

Ok?

Pa tou le lannen 8 staff.

Be selman en 8 staff ki avar petet whole mwan optimally to 3 to 4 or 5 years.

Ki mon pa pou bezwen dimoun.

Be selman fodre ou ganny bann dimoun ki ou pe rode, ki pou kapab desarz sa travay.

Ok?

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi CEO.

Onorab Naidu.

HON SATHYA NAIDU Bonn apre midi Mr Chair, bon apre midi Minis ek CEO.

Lo size pri lavi, well just thinking on the top of my head.
Nou vwar sak fwa i annan en nouvo batiman, probableman i pou en laboutik.

86 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 en Kestyon se eski i pou annan posibilite?

Probableman sa kestyon i vize pou Minis.

Lo kote Licensing is there a possibility, pou enpoz en moratorium on the issuance for goods and of service?

In particular groceries, akoz mon santi ki, the market is saturated.
licenses So, if there is going to be a new shop, obviously the price will have to go up with regards to the other one that is nearby.

Lo kote Licensing li menm, annefe sak fwa zot fer press release nou vwar bann offenders, e i annan repeat offenders.

fwa ouswa E mon pe demande, sa menm konbyen la dimoun, lakonpannyen pou kontinyen repet menm lofans kot CPA.

E lo kote kestyon se eski Licensing, FTC in fer okenn rekomandasyon pou revoke bann license?

E si wi, konbyen ka in annan?

Mersi.


MR SPEAKER Mersi.

Minis wi.

MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou kestyon.

Mon ava pran premye kestyon e CEO i ava reponn lezot.

Lo issue moratorium, vi ki nou lo en marse lib.

Mon pa krwar pou dir ki desizyon optimal, moratorium.

se ki ou rod i Marse sipoze determinen, si ou annan tro bokou.

E ouswa si ou annan mwens, me si ou annan tro bokou savedir i annan ki pou bezwen eventually.

Si marse pe marse.
Si marse pe marse.

E fonksyonnen, then sa bann i sorti lo marse.

So baze lo la, mon lopinyon se ki mon pa krwar i en wise decision pou met en moratorium.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

CEO.

CEO FRANCIS LEBON Mersi Mr Chair, mersi pou ou kestyon Onorab.

Nou’n travay bokou pre avek Licensing pou bann konstriksyon, atraver tripartite.

Selman sa pa’n anpes nou travay osi, avek ki bann recurrent.

Ok?

laboutik case E nou’n deza mete devan Licensing bann lalis, bann laboutik ki recurrent.
Ki nou santi ki tou le mwan, tou le quarter li menm li ki pe annan prodwir avek.

Be selman mon kapab dir ou, pou dir as far ki mwan mon konsernen.

Mon napa okenn lenformasyon ki okenn sa bann laboutik, in deza ganny revoke zot license.

Ok?

E tou Ruling ki sorti either kont or kontrakter, on forward kot laboutik, 87 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 mon koleg SLA, ek Planning Authority osi tou, si i involve konstriksyon, pou zot aware osi ki pe pase.

Koz nou travay ase pre.


Be selman desizyon pou tir license, ouswa pou sispann license, sa i pa tonm lo kote kot mwan.

Menm si mon kapab rekomande, i en keksoz ki pirman, ki SLA ki bezwen fer.

Dan mon letan FTC as far ki mwan, mon rapel i annan zis en service provider.

En surveyor ki Licensing in deza sispann son license, baze lo rekomandasyon Board.

Mon pa okouran okenn ankor ki’n deza ganny fer.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi CEO.

Onorab William.

HON WAVEN WILLIAM Mersi Mr Chairman.


Mr Chairman mon ti a kontan demann avek CEO, letan mon pe regard zot manda i vreman enteresan.

E mon ti a kontan ki CEO i eksplik en pti pe piblik la deor.

Akoz letan piblik i tann nonm Fair Trading, e zot rezon det e zot bann responsabilite.

O nivo lokal distrik, nou pa vreman mon kapab dir vizibleman ouswa konpran en pti pe sa travay.

vwar An menm tan nou konnen pou dir i annan NATCOF, mon krwar i ankor aktiv.
Akoz mon pa tro tann li, Me taler ou’n dir en keksoz, pou dir be piblik i bezwen mars marse.

Pou al rod en pe ki bor bann keksoz bon marse i vann.

Be dan sa lespri loptik, petet Minis la ankor i kapab ede.

Akoz mon vwar pou dir i annan en gap la.

Kot dizon ki mannyer piblik i kapab ganny akse pli fasil, avek bann lenformasyon?

Ki mannyer zot kapab travay ansanm avek sekter prive?

Akoz i pou en lavantaz pou sa bann dimoun.

Akoz ki arive, se ki pa tou dimoun i ganny menm lapey.
Ler en dimoun ki i konnen pou dir be mon annan mwens, e mon konnen laba i annan keksoz pli bon marse pou travay laba.

So ki mannyer nou kapab fer piblik ganny akse avek sa bann lenformasyon?

Savedir ki en travay ki zot fer, pou kapab ed kapab piblik?

Akoz dan mars marse, son depans pou vin plis.

Par egzanp mon pe pran en dimoun Grand Anse Mahe, pou dir li al mars marse lavil, ouswa en pti pe partou.

Ou depans letan ou saler i ba, i plis.


E mon anvi konnen – mon vwar pou dir i annan bann case i ankor kot AG.

Si ou ti kapab eksplik nou sa bann case sipoze kot AG, i backdate depi konbyen lannen 88 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 sa?

Akoz mon annan bann leksperyans o nivo distrik kot dimoun in anmenn bann case devan Fair Trading.

Me zot pa’n ganny larepons ditou.

E zot pa ni konnen.

Finalman zot dir be akfer mon pou al gaspiy mon letan, e i zis ki zot pa tro anmerd zot pou raporte.
Me ki fason zot kapab build sa relasyon?

Akoz mon santi pou dir wi nou annan Fair Trading.

Me sa piblik deor son lekspektasyon Fair Trading, i pa pe vreman mon kapab sa di satisfaksyon.

la avek ganny So kwa an plis ki zot annan lide fer, pou fer sir ki piblik deor la, i vreman enn ganny konfyans dan zot.

An menm tan - well zot osi zot ganny sa kredibilite?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

wi Minis ou kapab komanse.

MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou ou kestyon.


Mon avar pran sa 2enm kestyon lo kote akse ek lenformasyon.

E CEO i avar pran larestan kestyon.

Mon krwar i en pwen vreman valid ki ou’n fer.

Se ki, ki mannyer nou kree sa awareness parmi dimoun.

Ki keep channel of kominikasyon ki nou servi.

Mon krwar nou channels bezwen servi – i annan bann nouvo of communication.

Medya sosyal, Facebook, WhatsApp.

E parey mon ti pe dir taler in terms of, ki pri ki STC i vann marsandiz.
Diskisyon ki mon’n fer ek Chair, se eski nou kapab kominik sa lo televizyon.

Zot kapab war zis avan nouvel, kot i annan maximum dimoun ki pe regard televizyon.

Me i annan lezot channel ki kapab ganny servi, medya sosyal parey mon pe dir, WhatsApp, Facebook.

E mon krwar i annan en nesesite pou nou improve, ki – konmsi dan mannyer Gouvernman nou kominike avek dimoun out there.
So sa i en louvraz ki nou’n komans pe strategies lo la, e mon mazinen byento nou a kapab komans rollout en pe stratezi kominikasyon.

Ki sa i avar ed sa sityasyon kot dimoun, i annan akse ek sa lenformasyon.

E nou pa zis servi bann means tradisyonnel.

Me i annan bann nouvo metod ki nou kapab servi.

Mon pa konnen si CEO kekfwa lo kote FTC li menm, ki mannyer i fer son kominikasyon, son awareness.

Ki i kapab donn en pe lenformasyon.

Mersi.

MR SPEAKER Tre byen, nou ava pas laparol ek CEO.


89 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 CEO FRANCIS LEBON Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou sa bann pwen.

I kler ki sa bann pwen ou’n met en kantite refleksyon ladan.

Mon krwar lenformasyon parey mon’n dir pli boner i lakle.

Nou toultan bezwen rod fer means lenformasyon, ariv kot sa bann konsonmater pou zot fer informed choices.

nou pou Wi, i annan sa bann diferan ozordi platform Facebook, lot, lot.
Be selman still ou war pa tou sa bann dimoun, ki ou anvi touse, menm ek sa bann platform i ariv kot zot.

Ok?

Petet i enportan osi ki, nou servi bann MNA osi.

Pou donn zot sa bann lenformasyon, e zot, zot kapab vin sa bann foot soldiers osi, pou nou.

Zot, zot anmenn sa osi dan distrik.

E lannen pase ler mon ti la dan Lasanble, nou ti pe diskite ki mannyer nou anmenn sa laspe proteksyon konsonmater.

Ouswa nou lalwa dan distrik.

Mon mazin tre byen pou dir ti Onorab Vidot, ki ti demann sa kestyon.
E nou ti fer progranm pou nou ale, be apre COVID in fini.

In zis in stall tousala.

Me selman at the end of the day, sa ki enportan se ki nou bezwen nou.

Koman en lenstitisyon kontinyen, rod diferan means, avek bann distrik ki mannyer nou fer sir ki, lenformasyon i pa reste zis anler.

i Me selman filter through, kot sa dimoun ki bezwen sa lenformasyon, pou li servi li the most.

Ok, Minis in koz en pe lo sa communication strategy ki Gouvernman pou make out.
Mon asire nou pou form part ladan, e nou pou kapab azout nou leksperyans osi.

fer en kantite Akoz nou piblikasyon diferan platform, including televizyon osi tou.

Be nou ava sey ranforsi nou zefor, e rod laplipar means.

lo E hope ki nou kapab travay ek ou, koman en legzanp pou ou distrik.

Pou anmenn sa en pe pli lwen pou bann constituent.

Avek bann larestan osi.

Pou tous kestyon lo kote AG’s office.

Zis pou mwan donn en pti lesplikasyon mon krwar ki mannyer i marse.
Pou nou ganny en konpran, pa tou case ki al kot AG’s office.

Ler CEO i fini investigate en case, i war pou dir i annan en breach lalwa.

I pran i met devan Board, pou Board fer en hearing e adjudicate e menm en remedy.

Ler Board i pas son desizyon annan bann Respondent, ki pa respekte.

So i 90 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 si Board i fer li i bezwen refund sa dimoun dan 50 zour.

I pa refund, la ki nou, nou bezwen fer.


In breach sa Order i vin en lofans, nou, nou bezwen compile sa docket.

Anvoy kot Commercial Crime Unit.

Ki eventually i anvoy kot AG’s Office pou prosekite.

Akoz sa i vin en lofans, ok e Appeal Tribunal osi i bann dimoun ki pa respekte, sa i al through the route of AG.

Ok?

E sa pou dir ou onnetman i fer en retar, akoz AG son priyorite se bann case kriminel.

Bann case bokou pli enportan per se ki sa.

E zot osi zot annan en kantite backlog cases.


E FTC i vwar li pe azout lo AG’s office.

E zis pou sa lannen ki’n pase, nou’n anvoy 20 case kot AG.

Lannen pase osi parey.

So nou annan apepre less than 100 case kot AG ki dan process pou prosekisyon.

Bann dimoun ki breach sa bann desizyon, e case i kapab ale up- to 2015 lo sa kote.

E mon pou bezwen respekte resours ki AG osi i annan, ek son priyorite.

Be nou’n vwar sa problenm, nou war pou dir i annan en gap.

Be sa gap pou ganny adrese dan nouvo Lalwa.


Ler i pou vini, parey mon’n dir nou bezwen tir sa bann layers, ki prezan ou pou annan en Tribinal.

E tousala i kapab ganny fer, pli vit posib e sa dimoun i kapab ganny son remedy.

Ou konpran?

So going forward sa pou ganny adrese, e ou pou vwar ou menm Onorab ler Lalwa pou vin la, ou pou kapab ganny sans etidye li.

E kontribye to it, ki nou fer sir ki sa dimoun la deor be i konsonmater, or Biznes, zot toultan get the best deal.

Ou konpran?
Ou konpran?

lo sa Sa kote, lenspeksyon.

Well, nou en nasyon ki annan en gran lekspektasyon.

E i pa toultan fasil sa lekspektasyon.

meet pou Me selman sa i pa en move keksoz, nou kontinyen pouse, avek resours ki nou annan.

Pou nou kapab fer maximum posib.

Be selman part of meet sa lekspektasyon, dan mon pwennvi, i pou vin atraver en bon pe sa nouvo Lalwa.

Menm si ozordi i annan en kantite progre ki’n ganny fer.

Be petet dimoun ozordi osi, i anvi keksoz en pe pli vit.
I anvi son problenm in ganny adrese, i pa anvi espere.

Mon konpran, menm si legalman i annan bann prosedir ki nou bezwen swiv.

Me selman mwan ki mon pou dir lo kote lekspektasyon.

Mon hope ki sa nouvo lalwa, i kapab adres at least o maximum posib avek sipor 91 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 sa ek resours Gouvernman, bann neseser lekspektasyon ki piblik i annan.

Akoz mwan mon konn tre byen pli gro defayans la, se sa retar.

Akoz fine i vini li, travay investigation i annan li.
Be sa dernyen bout la ki vin en pe difikilte.

Me hopefully nou kapab adres sa.

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Wi, Onorab.

HON WAVEN WILLIAM Mersi Mr Chairman, zis mon ti anvi konnen si zot ankor annan en bon lapros travay avek NATCOF?

Akoz parey mon dir se ki nou annan sa bout kot zot ki zot fer.

Me NATCOF eski zot annan en lyen travay, e la ankor pou satisfer en pti pe – MR SPEAKER Byen mersi Onorab.

CEO wi.

CEO FRANCIS LEBON Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab.


Eskize mon’n mank sa bout dan ou kestyon lo kote NATCOF.

Larepons i wi, NATCOF parey ou konnen i en son manda NGO.

prensipalman pou fer bokou ledikasyon.

la I E nou, nou’n zwenn Septanm lannen pase avek NATCOF.

Pou nou gete ki bann progranm, nou kapab fer pou Desanm jointly.

Nou annan en bon ek kominikasyon, NATCOF.

Be osi NATCOF lanmen lo kote i anmare resours.

Be selman nou pa’n war okenn keksoz ki in kapab zot kontribye, so nou’n kontinyen.
Be selman NATCOF i en antite ki nou kominik avek.

E mwan menm mwan mon bon annan kominikasyon, e ler i annan keksoz zot enform nou.

So mwan pou mwan, okenn Lorganizasyon ki pare pou travay, pou konsonmater.

Be it NATCOF ouswa en lot, mwan koman latet FTC mon pare pou asiz ek li, pou gete ki mannyer nou kapab fer sa travay pli byen.

Ok, e lo la se tou Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi, wi Cosgrow.

i bon.

Onorab HON WALLACE COSGROW Mersi Mr Chair.

Bon apre midi tou dimoun.


Minis yer ler SLA ti la Licensing Authority ti la.

Mon ti demann zot en kestyon konsernan bann non- licensable activities.

An relasyon avek sa, eski ou ouswa CEO i kapab dir nou.

Ki kantite bann case ki zot gannyen kot FTC, ki relye avek lorganizasyon.

bann 92 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Lakonpannyen ki konsider koman bann non- icensable companies.

Pa companies but businesses?


Ki rezilta nou pou gannyen avek letan zot fer zot bann lenvestigasyon, ouswa i pas devan Board?

E ki mannyer zot dil avek sa bann sityasyon?

Akoz letan i napa license, napa naryen pou ou sispann.

So ki mannyer zot penaliz, sa bann biznes ki non licensable, e ki pe fer bann problenm kont bann konsonmater?

dan avek 2enm konsernan cartels.


Ozordi nou war dan sekter sekter retail wholesale, i ganny dominen prensipalman bann Endyen, e malgre Minis ou’n dir nou – sorry CEO ou’n dir nou marse, rod en pti pe kot i en pe pli bon marse.

par Be bokou bann laboutik, i own par - mon pa pou dir sa trwa bann chain.

Me de laboutik par menm dimoun.

Wholesale par bann menm dimoun.

E ou fer letour ou ale, ou fer letour ou ale ou tourn an ron.

zot Eski pe FTC investigate sa bann keksoz?


Eski i annan okenn louvraz zot pe fer dan sa laliny, pou kapab finalman ede ki sa tiket ki LDS ti konpanny lo la, ‘’Fer desann pri komodite dan bann laboutik, pou pep Seselwa’’ i ganny finalman kapab akonpli?

3enm i al ankor lo sa zafer – (Interruption) MR SPEAKER Les Onorab demann son kestyon silvouple.

HON WALLACE COSGROW Fer desann pri marsandiz, dan bann laboutik pou pep Seselwa.

An relasyon avek kestyon Onorab Vidot.


Minis ki mannyer zot kapab servi FTC, vi ki ou dir i pa kapab ek pri kontrol.

I beg to defer, be selman ki mannyer zot kapab servi FTC.

Pou sey fer pri marsandiz desann dan bann laboutik?

Mersi bokou.

MR SPEAKER Mersi.

Panel lekel ki avar pran la parol.

Minis wi.

ava MINISTER NAADIR HASSAN Mersi Mersi Mr Chair.

Onorab.

Mon pran dernyen kestyon, apre mon ava les CEO koz lo ki i pe fer, lo kote cartel e bann non- licensing activities.
Ou kestyon ti lo ki nou pe fer pou desann - zis repet sa 3enm kestyon silvouple.

HON WALLACE COSGROW Wi, 3enm kestyon, i ki mannyer ou kapab servi FTC pou achieve sa goal of fer desann pri marsandiz dan 93 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 laboutik parey main bann kanpanny LDS ti ede an 2020?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Wi Minis.

MINISTER NADDY HASSAN Mersi.

Non mon krwar FTC par son non se fair trading.


E, e filozofi se ki si ou annan fair trading then ou sipoze annan en pri ki konpetitif en.

E i avek sa ki FTC ti ganny formen an, an 2008 avek sanmenm sa lentansyon akoz ti napa pri kontrol, ti’n ganny tire.

E son konsep se annou annan en marse lib me en marse ki annan konpetisyon ladan.

E rol FTC se pou vin sa entity ki pou anpes bann kart.

Akoz cartel-type behavior i ilegal anba Lalwa FTC.


So si ou annan en marse ki pe fonksyonn byen e then ou kapab ganny en pri ki konpetitiv.

Me selman mon, mon krwar ki’n arive dan lepase se ki in annan serten ki kekfwa Polisi, ankouraz bann cartel-type bahavior pou arive.

bann So la mon krwar kot i ava enportan ki FTC i fer sa bann lenvestigasyon si i annan bann cartel l. Akoz sa i definitivman en practice ki, ki ilegal.

Mersi.

MR SPEAKER CEO.

CEO FRANCIS LEBON Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab.


Mon pou koz mon pou zis follow on lo sa ki dernyen pwen Minis lo sa ki ou’n koz lo kote cartel en.

Mon krwar nou bezwen konpran byen anba Lalwa konpetisyon ler nou pe koz vreman cartel l. Akoz sa ki ou’n dir ou bezwen separ ownership avek kwa ki collusion.

Collusion se ler de independent entity ki napa okenn lyen ek kanmarad i vin ansanm e i deside pou fikse pri ouswa i pou kontrol marse.
Be selman sa ki ou, ou’n dir se ki ou annan en kantite laboutik pe ganny kree e tousala i menm ownership, i menm ownership.

Savedir si mon, mon annan en laboutik mon deside ouver en lot sa i pa collusion sa i pa cartel sa.

Ou annan drwa pou ou envestir en lenvestisman ki i pe fer.

Si mwan ek ou nou ti annan de laboutik separe nou ti deside collude ansanm pou fikse pri sa i en keksoz ki nou, nou pou definitivman antre ladan.
annan Parey mon dir ou i annan de ki nou pe investigate e enn i international dimension to it, so sa mon pa oule al ladan pou le moman.

Be selman cartel pou tou, tou dan tou ziridiksyon i ganny koni konman en hardcore 94 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 restraint.

I en keksoz ki pa sitan fasil pou zis uncover e al devan en Board ouswa en Tribinal dir sa de dimoun pe fer cartel.

Ou bezwen levidans i en keksoz ki nou pe build capacity e nou anvi uncover cartel si i annan.
Be ankor lakle se lenformasyon.

E osi poudir ou onnetman ki nou’n fer dan sa area pou strengthen akoz, nou konnen poudir i annan mon pa poudir ou non definitivman i annan dan tou sekter i annan dan tou pei i annan.

kote deteksyon, E nou’n siny en MOU avek Sid Lafrik enn bann lenstitisyon ki vreman solid lo sa e prosekisyon cartel.
E zot in deza anvoy en dimoun isi an 2008 an Fevriye ti donn nou en set rekomandasyon ki osi ladan i annan serten gaps ki nou’n war ki poudir dan nou Lalwa i fer nou vreman fay, ki nou pou adrese dan sa enn nouvo ok ?

E, e osi pou build kapasite nou bann zofisye lo sa kote akoz field spesyalize li.

Ozordi FTC ek son bann dimoun i napa problenm pou li prosekit en cartel ouswa en – i en se Problenm ki deteksyon e gather sa bann lenformasyon ki pa toultan enta papye lo en, en biro.
I kapab dan electronic format i kapab en diskisyon ki pase an term WhatsApp ou pa zanmen konnen i vin pli anpli difisil avek teknolozi.

E sa i pa zis nou ki pe, ki pe dir be partou.

Be selman mon, mon rekonnet ki poudir an mezir nou build Departman konpetisyon sa i the main focus se uncover okenn kartel activity ki pe occur ki pe kre en problenm pou konpetisyon eventually premye konsonmater.
Ok sa pou limero 2. e Limero 1 wi non- licensable activity nou pa ganny en kantite ki vin kot nou non licensable activity.

Nou travay avek Licensing e parler sa ki plis nou gannyen se ki bann kontrakter ki diferan klas, pe fer bann lezot louvraz.

Sa nou ganny enpe plis.

Be atraver selman tripartite nou sey gid sa, sa complainant accordingly.

E parler zot tronpe zot al lapolis e parler nou, nou kriy sa dimoun in.
E zot either zot met en restropective plan kot Planning, ouswa sa bann dimoun i apply pou en license.

Ouswa i annan letan kot sa bann dimoun ou pa war zot ditou ouswa zot ganny en settlement an deor.

I pa telman annan en kantite sa.

Problenm ki ou pe gannyen ozordi parey mon’n dir se en kantite kontrakter pe 95 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 pran en kantite louvraz e i annan defo dan travay e delay e osi i annan ki pa pe travay dan zot klas ki zot sipoze ki kre en problenm.
Me selman maksimonm ki nou kapab rezourd nou rezourd.

Menm si nou konnen en dimoun napa en case, nou pa les li al koumsa menm.

Nou fer sir ki nou medyet e nou fer sir ki nou asiste li o maksimonm pou li kapab i osi pa, pas dan en moman difisil ok?

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Wi Onorab.

HON WALLACE COSGROW Yes Mr Chair.

Zis en klarifikasyon.


CEO ler mon ti pe koz lo zafer cartel mon konpran byen ki ou’n dir zis mon ti pe dir i annan detrwa group ki pa relye ek kanmarad zot, me selman zot annan en chain of laboutik.

So i pa neseserman menm dimoun ki fer detrwa laboutik ki pe fer detrwa pri.

So i detrwa group ex-limited, ex-limited, ex-limited zot annan 10 laboutik, 10 laboutik, 10 laboutik.

Koumsa mon ti pe refer to.

Mersi bokou.

MR SPEAKER Ok mersi bokou.

CEO ou’n konpran sa mon krwar oule adrese.


Mon krwar mon’n ganny tou dimoun ki ti’n lev lanmen e mon kapab pas kot Onorab Pillay.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Chairman.

Bonn apre midi.

E bonn apre midi tou dimoun ki a lekout.

Mr Chairman avan mon demann mon kestyon i enportan ki mon fer sir mon pa met Minis dan pozisyon konprometan.
okenn Akoz sa bann komanter ki Minis in fer regarding deviz mon pa konnen si sa in al, in lo annan persepsyon Polisi Moniter or okenn, okenn issues souleve vizavi pri deviz.

lenpak en Akoz usually sa i rol Labank Santral pou anonse petet yer ler mon’n demann sa kestyon Minis in en pti pe in very enthusiastic pou reponn sa kestyon.

In koz lo pri deviz pe desann e sa i kapab annan en lenpak mon pa konnen.

So mon pa oule met Minis dan okenn sityasyon difisil.
Me si nou retourn lo sa, lo sa pwen pri kontrol.

Minis i annan sa kestyon in vin devan ou detrwa fwa e ou’n koz lo Gouvernman napa lentansyon fer sa.

Me moman ki ti annan pri kontrol ti osi annan kontrol lo deviz.

Tou lede ti pe mars ansanm.

Ozordi sityasyon i diferan kot deviz i ganny i al lo i free exchange parey pou Mauritius li menm lo en 96 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 par egzanp, me sa ki nou pe war Moris li in entrodwir en mezir pou li kontrol serten komodite.
E sa ki bann Onorab lo nou kote latab ti pe met devan ou Minis pa ti en pwen politik me mon war ou’n sorti en pe, politik lo la.

Taler mon a ganny dir ou pa politisyen parey dernyen fwa mon ti ganny dir.

Me i annan en Lalwa ki, ki la depi en bon pe letan mon pa konnen si ou okouran sa Lalwa Minis.

Sa Lalwa i appel Control of Supplies and Services.


E i date en pe lannen pase e i en Lalwa ki’n deza ganny servi mon krwar premye fwa ti an dernyen fwa mon krwar ti an 1976 atraver en S.I ‘72 oubyen ‘76 me i en Lalwa date depi 1958.
Me sa ki enteresan ek sa Lalwa, se ki enn bann provizyon ki annan dan sa Lalwa i se ki dan sirkonstans kot Prezidan Larepiblik i santi poudir i annan nesesite pou entrodwir kontrol lo serten servis, pri kontrol lo serten servis serten keksoz, sa provizyon legal i ankor egziste.

oubyen lo bann pri bann keksoz i ankor reste ase, ase o e ki dimoun pe, pe ganny difikilte pou kapab afford pou aste sa bann komodite?

Sa i mon premye kestyon.


Mon dezyenm kestyon mon kontan tann Minis koz lo STC e lefe ki STC pe fer en loss, pandan sizyenm Lasanble i en largiman ki nou’n sey fer avek lepep Seselwa plizyer fwa me Minis ou a rapel tre byen ki ou kote ti lot kote anmenn en lot largiman ki STC pe vann bann komodite bokou pli ser.

latab lo dan STC Be la i leka ki nou, nou sa bezwen sirkonstans ki nou ladan.
So pou mwan sa i montre poudir Gouvernman aktyel ler ti pe fer son kanpanny politik pa neseserman dir tou laverite lepep Seselwa.

i Me given sityasyon ki ladan Minis, avek STC Minister Finans ki progre zot in fer pou kapab idantifye bann middlemen pli bon bon oubyen middlemen pou kapab ed STC source bann komodite ki en pe pli bonmarse pou li kapab vann lepep Seselwa ?
bann pli So Gouvernman efektivman i annan sa zouti ;- i en keksoz ki eski sa Gouvernman pou aktyel konsidere fer given sityasyon ki pa, pa neseserman pe amelyore pou le moman.

Kot And then mon trwazyenm kestyon i, i relate avek sa sityasyon, akoz STC i form par en mayon ki Minister Finans pou eventually bezwen si i oule provide sa outreach, oubyen sa interface ant piblik ler zot 97 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 annan, problenm ki zot rankontre.
zot ler annan Eski in annan diskisyon avek, avek bann diferan akter, akoz ler ou regard Lalwa FTC i annan bann diferan sa.

I annan bann sanzman ki ganny propoze.

Lekspektasyon ki mwan, mon ti annan se ki lanfaz ti devret ganny mete lo al ver en Tribinal.

Eski sa bann sanzman ki pe ganny propoze Minis mon pa konnen si ou aware ki zistans zot in arive, pou ganny diskite avan ki Lalwa, Lalwa FTC i vin devan, i vin devan Lasanble e pou vin dan en laform en White Paper.
Oubyen sa bann mezir pou ganny enplimante avan ki i annan en lot revi dan, dan Lalwa?

Mon pa konnen si Minis pe konpran mwan la.

Nou konnen i annan en nouvo Lalwa FTC pe vini e nou konnen Prezidan in anons serten mezir regarding FTC.

So eski sa bann mezir pou vin dan nouvo Lalwa FTC oubyen eski i pou vin avan ki sa bann nouvo mezir sa nouvo Lalwa Mersi Mr Chairman.

i vini?

MR SPEAKER Mersi.

Minis.

MINISTER NADDY HASSAN Mersi Mr Chairman.

Mersi Onorab pou ou kestyon.


Onorab mon asir ou, ou pa’n met mwan dan en pozisyon difisil regarding lesanz.

Mon konnen poudir pa tou dimoun kekfwa ki ti a kontan ki to lesanz pe desann.

to Me mon krwar sa i montre, i montre ki bann mezir ki’n ganny mete pe marse e nou to lesanz pe desann.

Lo issue servis kontrol ;- control of supply of services le moman napa mon pou okenn Polisi ki pe ganny travay lo la ki pe servi sa Lalwa.
Lo kote STC bann louvraz ki pe ganny fer wi i annan en striktir ki pe ganny reformen nouvo Board STC ek the management team pe reform sistenm prokirman e i annan bann defayans ki’n ganny idantifye sistenm dan prokirman.

E ler sa legzersis i finalize ti a byen ki the new Chair i vin dan Lasanble e i ava eksplike ki bann defayans in war, e ki bann mezir ki i pe mazinen pou met an plas, pou asire ki STC pe aste marsandiz i pe source son supply at the cheapest rate possible.
E ti pas ler mon komanter lo ki STC pe fer loss, STC pe fer loss baze lo pri ki sa marsandiz pe land Sesel.

It doesn’t mean ki sa pri ki sa marsandiz pe land, pa ti kapab I ganny procure cheaper.

98 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 lo annan en possibilite dapre louvraz ki STC pe fer.

Me baze current landing price ki arive la i pe fer loss.

Lo sa dernyen kestyon ki ou’n demande regarding bann sanzman ki’n ganny anonse lo FTC.
Sa bann sanzman in fact anliny fact avek bann proposal ki FTC in travay lo la so i konsistan e annefe sa sorti bann mezir FTC.

rekomandasyon Mersi.

i kot in MR SPEAKER Mersi.

Wi Onorab Pillay.

prenan HON SEBASTIEN PILLAY Mr Mersi Mr Chairman.

Chairman kont larepons ki ou’n donn nou regarding bann sanzman ki pe ganny propoze avek FTC i annan lot laspe travay se ki FTC pe regard en konponan ki annan avek pou konsonmater.

fer Akoz dimoun i annan en santiman anver bann labank.
E dimoun i annan satiman retailers, anver laboutik ;- pa zis retailers me bann laboutik bann dimoun ki kot zot al source okenn keksoz.

bann So eski i annan en progranm pou, pou kapab edik dimoun?

E dan sa konteks, eski ou Gouvernman pou retourn lo son desizyon ki i pran dan sizyenm Lasanble, pou donn sipor finansyel NATCOF ki pe aparaman pe struggle ?
Kot sizyenm Lasanble ti, ti refize vot lo en Bidze pou NATCOF e ozordi mon krwar i neseser ki Gouvernman i realize i kapab rekonmans donn sipor NATCOF, pou li kapab zwe en rol pli prominan.

pli En rol pli prometan dan dan enportan konsonmater.

pli, ledikasyon Mersi Mr Chairman.

Me apre en lot laspe ki pe konmans deplizanpli vin enportan se sa laspe financial consumer as well.
Prenan kont ki nou pe vot en Bidze pou FTC e i annan en Lalwa ki ti’n deza ganny propoze e nou konnen se Labank Santral ki ti pe pran lead lo sa Lalwa.

Eski ou Minister pe mazin armoniz rol ki - mon pa konnen - ki mannyer pou posib pou fer li me i neseser pou ki dimoun i ganny edike?

MR SPEAKER Wi Minis ou kapab adres sa.

MINISTER NADDY HASSAN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Lo kote the financial services consumer protection.
Ler sa pe ganny fer an, an paralel avek sa bann sanzman in the FTC Act e FTC fer provizyon pou in Act services, financial exclude anba son manda.

99 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 E sa pou, pou vin anba manda Labank Santral.

E kekfwa mon a donn ou en update lo progresyon sa Lalwa, diskisyon ki mon’n fer avek Central Bank se ki zot preski fek fini bann stakeholders consultation e zot pe travay lo bann komanter ki’n gannyen.
E zot antisipe ki zot pou anmenn sa Lalwa devan Cabinet of Ministers an Zen e once ki Cabinet of Minsiters i aprouve then i a vin devan Lasanble an Zilyet sa lannen.

ler ou anmenn en nouvo Lalwa ki en nouvo fason fer keksoz osi, i enportan ki ou annan son laspe education awareness ki vin avek.

Me selman dan mon leksperyans in plizoumwen Labank Santral ki ti’n still pe deal avek bann konplent sorti kot labank.
E definitivman in E i pa pou kree en gran terms of ki sanzman mannyer piblik i direct zot bann konplent.

Me selman lo kote mon krwar ledikasyon ek awareness i plizoumwen lo kote ki sa Lalwa i anmennen li menm ki bann drwa ki i donn konsonmater e sa i a bezwen annan en, en rol ki Labank Santral i zwe pou edik piblik.

Lo ou dezyenm kestyon mon a pas avek PS ki i ava eksplik en kou ki mannyer ganny NATCOF finansman.

Mersi.

i kapab MR SPEAKER Yes PS.

PS DAMIEN THESEE Mersi Mr Chair.


Parey ou konnen nou annan sa National Grants Policy ki tou bann bann oubyen NGOs lorganizasyon ki rod lasistans ek Gouvernman i kapab fer son laplikasyon.

E NATCOF i open pou li li osi.

laplikasyon fer son Mersi.

MR SPEAKER Ou a kapab terminen Onorab Pillay.

HON SEBASTIEN PILLAY Yes mersi Mr Chairman.

Vreman vit.

Minister mon pa’n bring sa, sa pwen mon krwar i enportan ki mon osi bring sa pwen.
Nou konnen prezan the mainstay ou toultan konplent avek FTC nou tou nou mazin retailers nou mazin mon’n aste sa mon pa’n ganny sa.

about But then there’s also this konplent issue regarding bann telecom sector.

Provision of bann services internet, data eksetera e toultan in annan en letan nou’n ganny Mr Tirant e menm Mr Lebon dan lepas,e konsern ki nou’n gannyen se ki i annan sa, sa rol ki DICT i zwe koman the regulator and then kote FTC i asize.
100 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Eski Lalwa ki zot pe anmennen pou adres sa?

Akoz i osi annan pa mal konplent sorti kot piblik vizavi sa de sekter vizavi mannyer zot santi sa bann servis pe ganny donnen avek zot?

Mersi Mr Chairman.

MR SPEAKER Panel lekel ki pou pran sa Minis oubyen CEO.

CEO FRANCIS LEBON Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab.

Mon pou tous lo sa bout kot ou’n nonm regilater.


Spesifikman DICT well avek ek menm nouvo currently la si DICT son manda i reste menm parey nou fonksyon pou parey.

Lalwa Nou servi DICT as the regulator for technical imput dan bann case konsonmater ki involve telecom.

Me selman nou konnen poudir DICT son manda i plis ki sa.

I set tarif, i set standar e se sa ki nou, nou bezwen ler i annan problenm konsonmater sirtou lo kote internet, data ek bann lezot keksoz ki ou mete ki zot mete.
Sa regilater i toultan the i the pa i Lalwa first point ok akoz technical administre Konsonmater li.

regulator Me selman ler ou annan en konplent konsonmater ki relate ek telecom sector, ki relate ek telecom sector se, se ler ou vin kot FTC tou sa bann konplent i al kot DICT pou zot met zot technical input.

Akoz pou kapab dir nou si posibleman la napa en problenm la.
Sa i en keksoz normal prezan nou ler nou get sa nou dir be tyonbo en kou be napa en case la, sa i en issue ki regilater in aprouve or in dir i normal for that sector.

Anywhere ki nou pou ale si nou napa the technical regulator espesyalman dan case telecom nou case pa pou for, i pa pou solid.

Akoz nou pa pou ganny sa levidans ki nou bezwen.

Me selman for history tou bann case ki nou’n gannyen kont telecom, toultan input.
in provide the DICT Toultan in travay pre ek nou i annan bann bout kot zot in ganny en pe difikilte e nou osi nou’n ganny en pe difikilte.

Me selman menm bann case ki’n ariv devan Board bann case collusion whatever, DICT in toultan la pou donn the technical advice and the expert opinion ki bezwen pou pous sa bann case devan.

E menm ozordi nou ankor pe travay ansanm.

Be selman nou bezwen mazinen sa ki mon’n dir taler, se ki FTC i pa’n ganny design pou travay li tousel.
Si sa bann lezot i fay mon osi mon pou fay.

101 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 So si demen DICT i ranforsi li osi i met serten bann standar ouswa son i lev son kapasite en pe mon osi mon pou for lo kote.

Akoz ler mon pou bezwen li i pou kapab tenir mon bokou konpran.

So i en lasenn sa ki tou sa bann regilater ek FTC i bezwen travay ansanm.

Akoz konsonmater i tous dan tou sekter.

Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi CEO.

Onorab Georges ou annan laparol.


HON BERNARD GEORGES Mersi Mr Chair.

Mr Chair etandonnen ki mon biro avoka i external counsel Fair Trading Commission e ki mwan personnelman tou le 2an mon pran enn bann zenn Avoka FTC konman en pupil i pa pou apropriye pou mwan pran laparol alor mersi.

Fair MR SPEAKER Mersi.

Nou a kapab vot lo Bidze pou Trading Commission ki lo paz 164 ziska 170 pou en total R14milyon 55mil.

Manm ki an faver lev lanmen silvouple?

Okenn Manm ki kont?

Mersi ou’n ganny tou.


Bon Bidze pou Fair Trading Commission lo paz 164 ziska 170 pou en total R14milyon 55mil in ganny 23 vot, 0 vot kont e 1 abstansyon.

Alor Bidze in aprouve par Lasanble.

Bon nou’n fini ek sa enn.

Mersi bokou bann zofisye Fair Trading Commission.

I reste nou enn pou ozordi e sa se Intelligence Unit.

Financial Nou a pran en break, nou a pran en break 30minit ki a fer nou 4er20 e nou a repran sa dernyen unit.

Alor nou a pran poz la.

Mersi.


(BREAK) MR SPEAKER Avan ki nou pran lot travay mon ti a kontan o non Lasanble Nasyonal ki nou rann en omaz bref Prens Phillip ki nou fek aprann son lanmor.

Prens Phillip i sa zonm ki’n akote Larenn Rwayonm Ini Larenn Elizabeth pou pre 70an.

Larenn Elizabeth i sef Commonwealth ki nou nasyon i form parti.

E nou osi konman en nasyon nou annan lyen istorik tre for avek pep Rwayonm Ini.
Alor pou sa rezon mon eksprim lo non Lasanble nou respe nou kondoleans e nou solidarite lafanmir avek Rwayal Rwayonm Ini e lepep Rwayonm Ini.

Mon asire ki konman en nasyon nou pou rann omaz pli 102 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 elabore pou Prens Phillip me pou ozordi mon ti a zis kontan si nou debout pou en moman silans an siny omaz silvouple.

Mersi.

(One minute of silence was observed) FINANCIAL INTELLIGENCE UNIT MR SPEAKER Mersi.
Bon mon bezwen swet labyenveni zofisye Financial Intelligence Unit pou nou pran zot Bidze.

e nou annan avek nou ki’n zwenn Minis Finans son Mr Richard Rampal Direkter, Madanm Debra Port- Louis Deputy Director e osi Azemia Madanm Wilna Finance Manager.

Bidze Financial Intelligence Unit i lo paz 212 total ziska 219 pou en R19milyon 199mil.

Minis lentrodiksyon silvouple.

MINISTER NADDY HASSAN Mersi Mr Chairman.

Bonn apre midi tou bann Manm Onorab e tou bann dimoun a lekout.
Mr Chairman mon annan FIU in ganny etabli anba Lalit Kont Blansisaz Larzan e Finansman Teroris e AML-CFT Act 2020. i responsab pou resevwar e bann analiz ki tranzaksyon lo finansyel Prensipalman Lalwa rapor FIU abnormal.

In ganny raporte kot li par bann antite ki an angle i koni konman reporting entities.

Sa i osi enkli bann lezot rapor ki ede sipor FIU, dan son lalit kont blansisaz larzan e finansman terorizm.
Swa atraver bann ka spesifik, atraver oubyen lenplimantasyon bann mezir neseser, pou anpes kriminel servi nou sistenm finansyel dan en fason mal apropo.

Dan sa menm zefor FIU i etrwat an travay osi kolaborasyon bann avek diferan Lotorite ki anforsi dan Lalwa deteksyon e prosekisyon bann dimoun or antite ki pe komit sa bann tel krim.

ensiste pou Anba sa menm Lalwa FIU i osi annan responsabilite pou siperviz bann antite koni konman bann designated non- financial business and Tel ki bann professions.
Avoka, bann Lazans ki vann transpor lo later e bann oditer.

I enportan ki sa bann antite i ganny sipervize par en Lotorite pou fer sir ki zot an bann konformite lobligasyon ki’n ganny preskri anba Lalwa.
avek Parey zot okouran anba Lalwa Beneficial Ownership Act, FIU i osi responsab pou en etablir database ki pou ranmas tou lenformasyon lo bann endividi administre e 103 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 ki ganny konsidere konman beneficial owners bann antite e laranzman legal ki ganny formen isi Sesel.

Mr Chairman malgre bann kontrent bidzeter ki’n ganny enpoze pou fer fas avek COVID-19, pou 2021 FIU pe eksplor diferan alternativ pou asire ki a tou moman i ava kapab akonpli son manda.
E alor sa Bidze ki nou pe propoze pou siport FIU pou kapab kontiny zot travay pou lalit kont blansisaz larzan e finansman teroris dan nou pei, e mentenir en bon repitasyon pou nou pei.

Mersi Mr Chairman.

MR SPEAKER Mersi Minis.

Mersi.

Mon a konmans Onorab avek Labrosse.

HON RICHARD LABROSSE Bonn apre midi Mr Speaker.

Bonn apre midi tou Manm.

Bonn apre midi Minis ek ou delegasyon.


Minis mon premye kestyon i lo zot ‘’major achievement 2019-2020 ‘’mon’n war ki FIU Sesel in chairmanship assume ESSAMLG, so mon ti a kontan konnen ki benefis sa pou anmennen pou nou, nou lazans finansyel Sesel?
lentelizans Mon dezyenm kestyon i konsernan sa nouvo Lalwa ki FIU li menm in fer sorti ki enn de dimoun mon’n war deor ti pe ganny en pe difikilte avek, pou zot kapab adapte kot i annan menm dimoun ki ti pe dir ou zot ti pe al labank zot ti pe ganny serten kestyon ki ti pe ganny demande.

So mon ti a kontan konnen si FIU zot annan en unit kekfwa ki zot ti kapab osi donn ledikasyon manm piblik deor, lo bann size parey sirtou bann size ki en pti pe nouvo nou konnen bann keksoz parey?

Mersi Mr Speaker.
Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis ou pran bann kestyon, non ?

Direkter yeah Mr Rampal.

DIRECTOR FIU RICHARD RAMPAL Mersi Mr Chair.

Bonn apre midi tou Manm Onorab.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Premyerman nou ti assume sa konman pozisyon Chairmanship Head of FIU Forum i premyerman donn loportinite pou nou nou agrandi nou network.

Sa forum i en forum ki anmenn tou bann partner kle dan rezyon SADC ki diskit lo size AML- CFT.
E sa loportinite pou head sa forum, i ed nou pou nou kapab konpran premyerman diferan Lezislasyon, bann diferan framework ki annan dan rezyon.

104 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Nou konpran ki bann difikilte ki zot pe fer fas avek, e osi ki bann solisyon ki zot kapab aporte.

E parey nou konnen kote money laundering osi tou financing of terorism i pa en keksoz ki reste inikman nasyonal pou nou, i cross border as well.
lo So prezan ou etablir bann lyen avek sa bann diferan pei kot prezan ler i annan serten ka kot nou kapab servi sa resours nou kapab servi sa kontak, pou lesanz nou lenformasyon.

kapab fer E par ki nou’n vin chairmanship osi tou i donn Sesel i montre ki Sesel i pran sa i pran sa responsabilite fight money pou, laundering o tre serye e ki nou osi tou nou part of sa zefor rezyonal e menm global.
pou E lo sa laspe sa nouvo Lalwa, vre ki i ti annan ti pe fer resorti par bann manm piblik ki i annan serten bann mezir ki en pe an plis ki petet i annan fwa nou kapab dir i vin en pe burdensome lo piblik.

Me sa nou ti fer en konferans lapres, kot nou ti eksplike ki lentansyon sa Lalwa premyerman i anmenn bann nouvo requirements adisyonnel lo bann labank, pou zot kapab fer serten reporting lo bann tranzaksyon ki ganny fer par bann kliyan.

anmenn i Lentansyon pa ti zanmen pou overburden popilasyon.
I plizoumwen pou anmenn plis transparans pou nou ganny plis lenformasyon pou nou fer serten analysis lo la.

E kwa ki enportan pou fer resorti osi tou lo nivo nasyonal nou annan sa komite ki nou dir National AML-CFT Committee fer nou diskisyon, nou anvi fer en partnership avek bann private sectors bann reporting entities, pou nou kapab anmenn plis sa ledikasyon pli pres avek nou popilasyon.

pe So i annan sa zefor ki ki pe ganny fer.


Zis pou nou pa anvi ki tou sa bann zefor ki pe ganny fer pe ganny fer par bann antite Gouvernman.

me plizoumwen i a vin en joint partnership ant piblik, e osi antite avek tou konsernen.

Mersi.

bann MR SPEAKER Mersi Direkter.

Onorab Loze.

HON JOHAN LOZE Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker anba seksyon 5 AML- CFT Act 2020 zot in set swivan kestyon Onorab ki’n fek koze avan mon zot in set reporting standard pou 2350USD ki mon pa tronpe R50mil at the time ki sa ti ganny fer Dolar pa ti R17, 17 back then R50mil.

Mon kestyon ki mon oule demann ou akoz nou pe swiv 105 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 en pe de pres sa bann Lalwa dan Lasanble, e sa enn la seksyon 5 in etablir labank konman en reporting entity.
Mon anvi demann ou ki mannyer pe marse sa ?

Si ou santi pe al byen akoz sa push ki zot menm zot in set in place depi Septanm lannen pase pandan sa 3an dan lekel ki Sesel pou tighten son bann Lezislasyon, e amelyor son standar ranking enternasyonal.

So mon anvi konnen ki mannyer zot santi sa pe deroule zot?
son ek Mon dezyenm kestyon se Zanvye, le 26 Zanvye 2021 zot in fer sorti circular number 1 kot ankor in adres zot bann reporting entities e zot in donn 60 zour from the launch of zot registration platform pou bann reporting entities, konmans vin lo zot website e raporte.

Sa osi mon anvi konnen ki mannyer i pou ale si it’s going smoothly ouswa i annan okenn Mon hiccups?
trwazyenm kestyon in light of sa de kestyon sa de sityasyon ki mon’n, mon’n aborde la depi bomaten dan Lasanble nou annan de lezot entities ki tonm anba pou parent Ministry menm ki’n vini sa se SRC avek taler FTC.

Be en keksoz ki nou pe war se ki i annan issues of lenformasyon.

I annan issues la parey taler nou’n diskit kartel idantifye zot, be ou, ou dan en unique position of konn detay larzan e mouvman larzan.
So legalman ou, eski ou kapab fourni lenformasyon sa de well pa neseserman FTC me SRC sirtou lo bann mouvman larzan bann lakonpannyen ki pa pe zanmen fer larzan ki zot toultan neutral selman ou, ou kapab war zot bann mouvman lo zot kont ou.

E si nou pou zanmen war li posib pou al dan en tel direksyon, eski ou pou bezwen added budgetary support pou ed ou fer sa bann moves ki kapab ed nou bes en pe pri lavi dan nou pei, in line avek bann promes ki ou Gouvernman in fer dan kanpanny?
Mr Speaker finalman mon annan mon en pti pwen, mon le demann Minis mon annan en dokiman ki mon anvi Minis i fourni Lasanble avek, e i soumet sa avek ou biro.

Akoz ou menm ou Mr Speaker ou’n deza demann mon akse ek sa.

i annan en let sa let i date 20th of September 2017 very urgent i adrese a Mr Rakesh Rai Al Salam Bank Maison L’Esplanade Reference unfreezing of accounts with immediate effect DGS Capital Ltd and JL Capital Ltd and Fertility International Incorporated.
Sa ti sinyen par Direkter FIU at the time.

106 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Mon ti a kontan si Minis ti kapab provide Lasanble avek en kopi sa let provide, Speaker avek en kopi sa let akoz se sa let ki pou montre laprev koripsyon ki LDS ti komet dan Lasanble ler zot ti amann Lalwa COGA?

Mersi Mr Speaker.

MR SPEAKER Onorab Loze mon pa tro sir ki mannyer pou pran ou dernyen komanter.

Dapre sa ki mon konpran travay Lasanble ti deroul byen o kler dan lizye tou piblik.
Me selman mon pa tro okouran ki ou pe fer referans avek.

Me nou a pas ou kestyon pou le moman.

Minis ou pou konmans adres sa bann kestyon oubyen Mr Rampal.

Mr Rampal wi.

DIRECTOR FIU RICHARD RAMPAL Mersi Mersi Mr Chair.

Onorab.

Mon a pran dernyen kestyon.

Petet lo exchange of information avek SRC.

SRC i en i ganny regarde konman en law enforcement authority.
E tou bann tax offences ki arive i annan lenstans i kapab vin en predicate offence to money laundering e dan sa bann lenstans kot Komisyoner taks i war le nesesite pou ganny sipor FIU serten sipor spesyalize konsernan bann financial bann analysis, analysis par rapor pou antite ki zot, zot pe regarde.
fer kapab FIU anba son Lalwa nou annan manda i allow nou pou nou lesanz lenformasyon avek zot e vice- versa e zot osi tou zot annan zot annan manda pou zot lesanz lenformasyon avek FIU pou bann cross-cutting cases kot nou war i relevan.

Se ki konsern dezyenm lo sa sirkiler sa kestyon sirkiler i plizoumwen pou eksplik nou bann reporting entities, parey nou’n dir dan bann lentervansyon oparavan nou pe e i anliny avek nou stratezi ki nou’n fer.
Nou pe entrodwir bann platform sistenm bann tou nou elektronik ;- nou konnen ki bann kontrent nou pe fer fas avek par rapor to sa pandemik.

E alor nou pou bezwen rod bann solisyon ki pou kapab siport nou.

E sa platform elektronik OML, ki nou’n ganny finansman avek avek bidzeter sipor Gouvernman, now nou dan sa prosedir pou nou deploy li kot nou’n fer teste i annan serten antite ki pe teste.

pe eksplik plizoumwen bann antite pou zot register pou zot konmans familyariz zot lekor avek sa bann platform.
E ler ki zot pou fini familyariz zot lekor, la zot pou bezwen prezan So i 107 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 konmans fer bann reporting ki mandatwar anba Lalwa.

Ki mon ava fer resorti tou sa platform, nou pe servi li pou de fonksyon ;- i annan premye laspe i laspe core fonksyon of FIU.

Parey in ganny fer resorti par Minis kot nou core fonksyon i resevwar, nou analiz bann rapor ki ganny anvoye kot nou par bann antite.

anba Sa platform in ganny design prensipalman pou sa.
Me osi tou vi ki nou annan sa manda Beneficial Ownership Act pou nou et sa model agency ki kolekte tou bann lenformasyon lo bann beneficial owners.

Separeman nou pe kolekte sa bann - nou, nou pe servi sa platform OML pou nou kolekte sa bann lenformasyon, pou nou gard sa bann lenformasyon.

nou E ler i annan le nesesite lesanz fer pou bann avek lenformasyon antite law enforcement bann regulatory authorities e lezot.
relevan, bann avek So sa sirkiler i pe osi servi pou nou pe travay an bann kolaborasyon reporting entities, pou nou kapab esey fer sa sistenm sistenm mary respektif ki zot servi dan zot lenstitisyon pou zer lenformasyon pou zot provide servis pou zot bann kliyan.

avek zot zot E par rapor to sa seksyon 5 kot ou ti pe referans lo sa threshold 50mil parey nenport ki nouvo lobligasyon nouvo requirements ki antre toultan o konmansman, i annan serten difikilte.
Ler ou asize lamazorite lenstans ou esey mitigate tou bann posibilite kot i kapab anmenn bann difikilte dan lenplimantasyon Lalwa.

Me selman apre ki nou pe fer sa continuous engagement avek bann labank nou pe kapab zot pe kapab share ek nou ki bann, bann kontrent ki zot, zot pe fer fas avek.

ti annan E alor nou pe aziste pou regarde ki mannyer nou kapab pli byen enplimante.
Parey lo mon’n dir konmansman ti annan bokou, bokou konsern par popilasyon ler zot antre dan whether labank zot bezwen deklare kote zot in ganny sa R200 or ki purpose ki zot, zot pe al ki zot pe al fer avek sa R200.

Parey nou ti fer resorti lentansyon pa ti pou koumsa, lentansyon ti pirman pou kapab kolekte lenformasyon lo seri any tranzaksyon ki kolektivman i reach R50mil within a day.
tranzaksyon or Vi ki en nouvo i requirement even labank zot fer sistenm bezwen aziste bann zot dan change lenfrastriktir i komansman dan bann premye IT e petet 108 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 de semenn nou eksperyans enpe difikilte.

Me nou pe war ki keksoz pe amelyore e still nou pe kit kontak avek bann labank, pou nou kapab fer sir ki sa leksperyans i ase agreab osi pou zot e menm pou zot kliyan.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.


Esper en moman Minis eski ou pou adrese sa dernyen kestyon zafer let ki Onorab Loze in leve ?

Akoz sa i en size ki mon enterese konn plis lo la pou mon regard egzakteman ki lenplikasyon.

Wi Minis.

MINISTER NADDY HASSAN Mersi Mr Chair.

Annefe Minis pa kapab interfere ou donn direksyon FIU pou okenn issue.
Si i annan okenn request, sa request i bezwen vin direkteman kot FIU akoz dapre Lalwa AML Minis napa okenn lenterferans ki i kapab fer dan operasyon bann issue operasyonnel FIU.

Mersi.

MR SPEAKER Wi Onorab Loze ki pwen ankor.

HON JOHAN LOZE Mersi Mr Speaker.

Director lo kestyon sa zafer sa R200 kot labank, mon krwar nou isi anndan nou konpran perfectly well ki petet ou’n ganny en pti gin push back from the banks at the beginning, that was just teething problem zot osi zot in push back en pti pe.
Sa nou konpran.

Be lo kestyon sa bann framework ki nou pe met an plas la, tou sa bann Lalwa, sa ki enteres mon en pe deza la ou electronic platform GoAML ki ou pe put in place e ou pou annan bann lezot legzizans bann nouvo emerging threats osi ki pe vini.

annan sa Ou ava rapel ICCS nou ti koz longman lo ler nou ti dan nou ti koz longman lo cripto currency.

E Deputy osi mon ti fer en gran konversasyon ek li lo la vi ki mon en cripto currency miner.
Legislation E mon rapel at the time repons ki nou ti gannyen sete ki i annan sandbox Legislation be nou tou nou war kote in Sandbox anmenn nou.

So there are emerging threats eski ou santi ou ki ou Bidze i ase pou cater pou tou sa bann interlink frameworks ki nou pe met an plas e pou fer fas avek bann menas emerzan osi bann ki nou deza pe war lo lorizon, e posibleman menm bann ki nou pa ankor mazinen?

E dernyerman Direkter si ou kapab fer Speaker ganny sa let demande ki mon’n silvouple?

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Mr Rampal ou a pran laparol.

109 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 DIRECTOR FIU RICHARD RAMPAL Mersi Mersi Mr Chair.

Onorab.

Lo, lo laspe Bidze si i pou ase pou par rapor to bann emerging risk.

Nou poubezwen FIU nou bezwen et realistik avek ekonomik larealite ki pei pe fer fas avek.
larealite Nou ti ava swete ki nou ti kapab resevwar sipor bidzeter adisyonnel ki kapab donn nou en pe plis analis ;- analis i bann endividi prensipal ki fer sa bann assessment ki swiv sa bann deroulman.

Me malgre ki nou annan sa sityasyon nou pou bezwen travay avek resours ki nou annan.

Me o kontrer se pou sa rezon en priyorite 2021 ki nou’n dir nou pe esey nou mye pou nou servi bann platform elektronik to the maximum, ki kapab retir en pe presyon lo nou existing work force.
E i kapab liber en pe nou work force pou nou kapab get en pe bann lezot keksoz.

Nou pe ankouraz staff pou, pou pran sa lapros pou travay smartly keksoz ki nou kapab ganny bann solisyon par atraver bann IT platform, nou pe ankouraz pou sa.

E alor pou free en pe nou human resources osi tou.

E lo sa let mon prezimen si ou kapab donn mwan en pe plis detay e nou ava regarde si i annan posibilite pou nou kapab donn en reakte lo la.
E lo kote (VASP) konnen petet i napa cripto currency rather mon konnen petet kestyon i pa diriz ver ki mon pe al dir direkteman.

Me i annan zefor osi tou ki pe ganny fer pou nou met en, en kad legal ki pou gouvern bann virtual assets service provider here in Seychelles.

E lentansyon e diskisyon ki nou pe fer sa bann service provider i ava ganny designate konman en reporting entities.

E alor zot pou bezwen fer fas avek bann mezir ki bann antite anba AML Act i bezwen comply avek.
E sandbox i pa neseserman capture sa laspe VASP i ase spesyalize sandbox.

Se pou sa rezon osi ki nou war FATF in bouze lo ler konmansman standar diskisyon i pa ti ankor vin en requirement me la i kler ki i en requirement pou bann virtual assets service provider, pou zot ganny license e regulate par rapor to AML-CFT matters.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.


Wi Onorab Loze eski ou annan plis detay lo sa let, e mon ti a apresye si ou ti a donn okenn detay san fer okenn alegasyon motiv ki pa korek lo bann Manm ki dan Lasanble.

Mersi.

110 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 MR JOHAN LOZE Mersi Mr Speaker.

Mon kapab fer zot ganny detay let konman nou sorti i zis en let ki ti demann Al Salam Bank pou unfreeze kont sa trwa biznes.
But the strange thing that happen dan plas zis unfreeze ti ganny unfreeze e ti ganny verse dan kont enn bann founding members LDS.

Se sa.

I’ve always That sa ki mon’n maintained toultan dir e sa se laprev !

is what Dezyenmman dan breakdown Bidze ki zot in donn nou dan ‘’goods services and ‘’malerezman mon sa in flat.

Selman dan ‘’goods and services’’ kot i konsern ‘’security and enforcement’’ an 2020 en sonm 1milyon 138mil ki ti ganny allocate sa i annan, i annan en rediksyon sa voyaz ki i 403mil.
So mon anvi zot donn lo sa mon en pe detay alokasyon silvouple?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Direkter ou a note silvouple.

Onorab Henrie.

MR SPEAKER Mersi.

Director yes.

HON GERVAIS HENRIE Mersi Mr Chair.

Bonn apre midi tou dimoun.

Mon premye kestyon i konsern relasyon FIU avek diferan lorganizasyon.

Mon’n note poudir lannen pase 2020 zot ti siny en MOU avek Central Bank e apre avek FSA.
bann Me mon anvi konnen ki zot stati zot relasyon avek bann lezot antite e whether i annan en kad formel par egzanp avek SLA dizon, akoz dan lalit kont blansisaz larzan e avek lalit kont drog nou konnen poudir bann premye keksoz ki dimoun i annan bann asset loto bato ;- e ki mannyer ou monitor si pe sanz lanmen bann keksoz koumsa.

So I want to know the status of sa bann relasyon?

bann DIRECTOR FIU RICHARD RAMPAL Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab.
Mersi Onorab.

Lo sa laspe security and enforcement sa i tonm FIU nou annan nou, nou annan security-based nou security officers e zot non Seychellois e following bann diskisyon ki nou’n fer avek Minister Finans bearing in mind ki realite ki nou pe fer fas avek nou pe ankouraze pou nou donn loportinite Seselwa pou donn ranplasman.
E alor sa bann nou bann sekirite ki nou pou annan, nou pou bezwen fer termin kontra avek zot, zot pou ek nou pou sa premye quarter aktyelman, e apre sa nou pe fer bann lezot laranzman alternative pou nou kapab ganny laranzman avek 111 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 en firm lokal, pou kapab donn nou sa servis lo la.

E sa amount ki’n ganny designate pou zot saler e osi tou pou zot kapab kit pei avek zot bann lezot amount ki zot bezwen gannyen par rapor pou termin kontra.
Relasyon FIU avek bann lezot antite relevan dan lager kont blansisaz larzan nou annan sa MOU between i ti en tripartite MOU between FSA, Central Bank avek, avek FIU.

Sa i en, i en MOU pou supervision ek a regulatory supervision MOU i ki nou annan anba nouvo Lalwa.

Parey zot, zot konnen FIU nepli responsab pou sipervizyon tou reporting entities, sa i ganny share between FIU, Central Bank pou son bann labank ek biro desanz, FSA pou son bann licenses ki tonm lo li.
E nou FIU nou deal avek bann DNFPB’s bann lawyers, car dealership, real estate dealers e osi bann dealers of high, high value goods, right?

i anmenn en pe So sa kordinasyon pou sipervizyon.

Me par rapor to core fonksyon FIU nou annan, nou annan bann framework an plas lezot MOU nou annan avek SL,A ki nou’n, nou’n i egziste nou annan avek (SIS) Intelligence Seychelles Services.

E nou menm osi annan Lo avek Anti-Koripsyon.


relasyon zeneral avek bann lezot antite, nou pe war ki i pe konmans gran amelyorasyon konpare avek oparavan.

annan Me still i annan bokou ankor pou nou fer me an menm tan sa kominikasyon i kontinyen sa konversasyon i kontinyen avek sa bann antite i montre gran lespwar.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Lemiel.

HON SYLVANNE LEMIEL Mersi Mr Chair.

Bonn apre midi Minis, CEO avek lezot delegasyon ki la.

Bonn apre midi tou dimoun.


En major achievements ki mon war FIU in kapab fer atraver Bidze ki ti donn zot 2019-2020, zot in serten kapab anmenn zot restriktirasyon loperasyon entern.

Sa ki zot, zot in dir e striktir pou zot kapab desarz pli byen en pti pe zot fonksyon.

dan Mon ti a kontan konnen dan sa laliny ki bann major achievements konmsi ki’n arive avek sa sanzman dan zot loperasyon kwa ki zot in kapab achieve poudir ki in anmenn en, en gran benefis pou FIU?
Anba zot challenges zot ‘current challenges’’ zot in fer konnen annan limitasyon resours teknik e imen pou kapab antyerman enplimant sa AML-CFT Act zot ki 112 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 2020 e osi sa Beneficial Ownership Act.

Mon ti a kontan konnen ki FIU pe fer ki FIU zot in fer sa resorti konman en challenge.

Petet kwa ki zot pe fer pou zot kapab ganny Bidze?

Eski in annan Bidze ki zot in mete sa lannen pou zot kapab rezourd sa problenm?

Mersi Mr Chair.
Mersi Mr Chair.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Director.

DIRECTOR FIU RICHARD RAMPAL Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab.

Lo kote lakonplisman par rapor to bann revizyon premyerman premyerman, nou’n en assessment pou nou regarde ki bann resours kle ki nou, nou annan dan lorganizasyon.

bezwen fer E nou’n kapab osi tou re, re apportionate nou bann ekspertiz ki nou annan par rapor to fonksyon FIU.

So de la ki nou, nou’n fer sa nou’n fer sa restriktirasyon entern.
E kwa ki enportan osi tou oparavan en keksoz kle ki FIU i sipoze pe fer nou sipoze pe resevwar bokou rapor bann STRs parey nou dir.

Oparavan nou pa ti pe annan sa gran kantite STR akoz i vin avek ledikasyon labank bann petet bann antite bann kot reporting entities zot bezwen kapab konpran kwa ki zot kwa lasirans, tou to ki unusual par rapor tranzaksyon or services or enteraksyon ki zot gannyen zot bann, zot bann kliyan pou zot kapab raporte.

Petet mon kapab donn ou statistik lo la.


Nou’n war nou ki bann STR ki nou, nou pe resevwar from sa bann par ogmante antite 129poursan an 2020. in Sa i vin par rapor to en pe sa bann awareness, sa bann enteraksyon ki nou fer avek, avek sa bann antite, e osi tou i pa zis en zefor FIU parey in annan sa sanzman dan Lalwa kot osi sa de nouvo regulatory authority.
So bann defayans ki nou, nou war dan bann rapor ki antre kot nou sa i ganny share avek sa bann supervisory authority e zot, zot reach out to reporting entities pou fer sir ki zot amelyor quality osi tou.

report, It’s not zis about sa, sa nou Keksoz quantity.

eksperyans lo bokou konmansman, nou ti war ki at times nou resevwar bokou bann defensive e defensive report napa bokou keksoz ki ou kapab fer lo la.
Ou kapab retir en bon pe keksoz be selman i annan fwa i, i pa vreman signifikan e tousala i bann travay ki nou fer avek bann antite pou nou lo quality kapab amelyor lenformasyon.

113 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Akoz en keksoz ki toultan nou fer resorti tou i ki at times lenformasyon ki ou resevwar dan sa bann rapor i pa kit ou konekte avek larealite aktivite kriminel on the ground.
ou kot E alor sa i vin lo laspe prezan annan kordinasyon avek bann lezot lezot Lotorite antite, bann menm enforcement law authority kot prezan zot, zot kit nou konekte pou nou kapab pli byen deservi zot osi tou.

Akoz nou after all nou reste touzour en antite ki zis spesyalize dan fer financial analysis.

E then nou pran sa package depandan ki son natir nou pran li nou pass it on swa kot SRC if it is a tax offence or si petet i en lot krim ki relye avek FCIU or Anti- Koripsyon nou pas avek sa antite.
So sa i bann reform e en tou ki nou’n eleman osi entrodwir, en i menm lobligasyon par FATF toultan nou’n konsantre osi tou lo now operational nou’n bouze pou nou fer strategic analysis.

analysis I en unit spesyalize osi lezot tou ki parey bann la ti pe koz Onorab oparavan, sa bann rapor ki resevwar lo reporting kot nou gannyen from bann diferan antite, nou bezwen fer en serten analysis kot prezan nou lo pou bezwen prodwir serten rapor ki pou bezwen mete an piblik.
E i annan ki serten ki pou ase konfidansyel ki pou distribye li avek bann law enforcement ki pou montre bann trend ki nou pe notice on the ground or bann typologies ki menm i kapab drive certain additional Policy changes, si nou war ki petet bann kriminel pe servi pe, pe servi bann loophole parey nou kontan dir dan Lalwa or dan sistenm pou zot kapab benefisye, ok?
sekter E lo se ki konsern bann challenges, petet parey nou’n fer resorti i sa ekspertiz dan, dan finansyel zeneralman ekspertiz se limite me at the same time, ler nou’n pas atraver sa pandemik COVID ler nou’n antre dan sa pandemik nou pe war ki i annan lezot solisyon.

Parey nou pe despite nou annan kontrent bidzeter nou pe war ki bann part of bann groupings ki nou avek nou pe resevwar bokou bann training ki pou nanryen ki online.
E pli enteresan osi tou nou kapab ekspoz pli bann nonm staff ki ganny sa training.

So lo sa laspe nou pe, nou pe kapab malgre nou pe ganny difikilte bidzeter me selman nou pe kapab war serten debousman in terms pou nou like kapab fer nou 114 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 bann staff reste azour, avek bann nouvo fason ki kriminel pe servi sistenm finansyel pou zot launder larzan or pou zot siport bann aktivite teroris.

Mersi.

MR SPEAKER Wi Onorab.

HON SYLVANNE LEMIEL Mersi Mr Chair.


Savedir baze lo larepons ki ou fek donn nou la, ou pe resevwar bann technical assistance meaning capacity building training.

Me kan a resours imen li menm akoz ou kontrent bidzeter ou pa pe kapab fer li sa lannen.

Me selman petet konbyen staff ou annan aktyelman kot ou la ?

E apre petet pou bon fonksyonnman konbyen staff ki ou santi ou ti merit annan kot ou pou ou kapab pli byen enplimant ou manda ki ou annan?
in koz E apre Mr Speaker toultan lo bann abreviation ki nou servi e i annan enn ki ou’n servi mon ti a kontan ou eksplike STR.

So mon ti a kontan petet sa pou benefis nou piblik deor zot pa pe konpran ki ou pe dir par STR so donn en pti pe plis detay?

Mersi.

MR SPEAKER Wi Director.

i DIRECTOR FIU RICHARD RAMPAL Mersi Mr Chair.

Mon prezant mon leskiz pou sa abreviation vedir Suspension STR Transaction Report.
I bann rapor ki ganny sispekte par bann antite ler zot, zot pe war bann tranzaksyon e alor zot lobligasyon pou zot annan raport sa avek FIU.

An se moman nou annan nou 45 staff e technical staff i 25 e i sa loperasyon remaining.

Ler mon pe dir technical staff nou annan diferan, diferan fonksyon sa fonksyon sipervizyon, nou annan sa core fonksyon e osi nou annan technical lo kote Polisi as well.
Mon, mon ti a swete petet ki lo kote nou core fonksyon si nou ti kapab resevwar en pe plis staff ki ti kapab donn sa sipor akoz ler ou get aktivite kriminel kontinyelman ogmante.

i E nou bezwen build nou kapasite pou nou kapab keep up avek zot both in terms of numbers e osi konpran ki zot pe fer.

Me sa i ava en ava ki diskisyon kontinyelman avek Minister Finans, pou nou reget ki pou maksimonm sipor zot kapab donn nou.

Mersi.

nou fer gete nou ki, MR SPEAKER Mersi.

Onorab William.
Onorab William.

115 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 HON WAVEN WILLIAM Mersi Mr Chairman.

Mon anvi demann avek panel mon war poudir anba major achievements kot i konsern MOUs avek bann ziridiksyon mon anvi konnen lekel sa bann ziridiksyon e ki bann kalite MOUs ki’n ganny sinyen sa zis pou nou, nou konman en Lasanble pou nou kapab konpran en pti pe?
Epi mon lot pwen i annan pou fer avek major challenges bullet point 7 mon war poudir zot pe dir ki i annan problenm avek ok. ‘’inadequate Wi understanding certain by reporting sectors of their AML- CFT obligation under the Act.’’ Ki egzakteman ki zot bann difikilte ki zot gannyen, eski i annan problenm profesyonnel ki, ki kapab fournir sa bann lenformasyon ouswa i annan en problenm mank training ?
E mon anvi konnen si zot annan en, en spesifik contact point avek sa bann diferan sekter ki i a fer ki zot lavi ava en pti pe pli fasil.

Epi taler ou’n dir poudir i annan de etranze ki pou ale, mon anvi konnen ki avek ou si letan de etranze i ale eski sa pa pou afekte ou kapasite a sa Seselwa ki nou annan zot pou kapab vreman delivre sa servis ki sa de etranze ti pe pase?
E finalman lefe ki mon war poudir i annan sa nesesite pou bokou training eski zot annan en training plan ki sa bann travayer ki zot bezwen upgrade zot bann pozisyon zot kapab benefisye pou enn, pou nou arive ki nou ava ganny bann profesyonnel ase kalifye dan FIU ?

Mersi.

MR SPEAKER Mersi, mersi Onorab.

Director.

DIRECTOR FIU RICHARD RAMPAL Mersi Mr Chair.

Onorab petet mon pou demann ou i annan sa bullet point ou’n dir mwan 7 of major achievement mon pa’n catch it well pou mwan kapab.
Sa enn lo MOUs ki ou, ki ou pe koz lo la ?

ok. HON WAVEN WILLIAM ‘’stregthen Kot i pe koz ballet cooperation remunaration with the number of key jurisdictions through the signing of MOUs.’’ So mon ti a, mon ti a kontan konnen lekel sa bann ziridiksyon.

E sa bann MOUs kontyen kwa ladan?

Mersi.

i MR SPEAKER Mersi.

Yes Director.

DIRECTOR FIU RICHARD RAMPAL 116 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Mersi.

Prensipalman sa bann i pou exchange of MOUs information between FIUs.
Ki la nou’n premyerman FIU Sesel nou part of the Egmont Group ki konpri of 166 FIUs.

sinyen avek kapab e sa nou annan lakor pou nou exchange lenformasyon avek zot e on top of it nou annan an 2020 nou’n siny MOUs avek Pakistan, avek Dubai, nou’n Tanzania e osi Bangladesh i pou ok ?

lesanz korperasyon lenformasyon.


Again sa e siny Lo laspe training nou ti devise en premyerman nou ti fer en training lead analysis dan en FIU pou nou kapab etabli ki nou bezwen e de la nou ti, nou ti travay lo en training plan.

Me again par rapor to sityasyon pei nou’n bezwen re aziste.

Menm part of bann training ki nou’n fer i ti annan bann lesanz as oppose pou nou times pran staff, en staff sa ki ou relye avek pou anvoy deor pou fer training.
Nou ti pe ankouraze pou nou rod en eksper sorti bann lezot FIU nou bear serten kou isi kot plis staff i ganny ekspoze avek training.

Me parey mon’n reponn lot Onorab bokou sa bann groupings ki now nou part of malgre nou pa pe ganny sa training ki nou, nou ti’n mete lezot inisyalman dan nou training plan me selman nou pe ganny serten through bann platform ki nou, ki nou part espesyalman Egmont Group.

Zot donn nou bokou training zot donn nou bokou sipor pou nou kapab et bokou pli efektiv.
Lo sa de staff ki pou pe ale sa i de security guard ki lorizin Nepale e alor nou pe sey fer laranzman pou nou kapab ranplas zot.

Mersi.

MR SPEAKER Wi Onorab.

HON WAVEN WILLIAM I annan sa dernyen pwen lo challenges la en ki zot pe fer pou zot kapab amelyor sa?

E an menm tan eski dan sa bann diferan sekter zot annan en focal point?

Akoz parfwa ki arive se ki dan lepase nou’n war poudir vre i annan sa difikilte parfwa letan ou pe sey lyez avek sa bann diferan sekter.
Me ler ou napa en focal point i fer li en pti pe difisil eski zot annan, zot annan en focal point person pou kapab vreman focus lo sa ki zot bezwen term lenformasyon?

Mersi.

an MR SPEAKER Tre byen mersi.

Director.

117 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 DIRECTOR FIU RICHARD RAMPAL Mersi Mr Chair.

Si ou pe fer to bann reporting referans entities or bann antite dan Gouvernman bann reporting entities.
Dan reporting entities anba Lalwa i fer li mandatwar pou zot fer sa ki nou apel en compliance officer.

E part of zot manda zot responsabilite lyezon person between sa antite avek FIU or even zot responsible regulatory authority.

i sa E menm an plis ki sa nouvo requirements anba sa Lalwa sa bann compliance officer, they are required zot bezwen ganny assess pou get zot fitness and propriety.

So pou fer sir ki zot annan sa konpetans neseser, pou zot kapab pran sa responsabilite dan sa bann antite.
So wi pou reponn ou kestyon nou annan en contact person dan sa bann antite.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Aglae.

HON EGBERT AGLAE Mersi Mr Chair.

Bonn apre midi CEO ek ou delegasyon.

CEO mon premye kestyon i kot i konsern sa bann reporting threshold ki ganny preskri anba Lalwa pou kapab raport avek FIU.

An vi ki nou annan en sityasyon ekonomik li menm li e larzan li menm li devalye e lakantite ki petet osi ki ou pou raporte sirtou an term deviz fas a Roupi.
Sirtou parey mon get bann reporting sirtou avek biro desanz ki sipoze R5mil.

i Ozordi R5mil forse apepre $250 apepre ler ou pe kalkil exchange rate.

Ki fer ki mon pe kalkil son bann relevans dan tan aktyel la mon en ok?

An menm tan par egzanp R50mil ki bann tranzaksyon swa cash swa transfer ki pe ganny mete ki ozordi R50mil li menm son pouvwar d’achat li menm li i pa parey i ti ete 10an, 15an pase.
So eski zot krwar poudir mon konnen ou ti amande sa Lalwa, me selman eski zot krwar la zot bezwen revwar osi sa bann sonm petet ki zot pe mete pou reduce en pe?

Mon konnen avek sa bann antite en ta paperwork pou zot sa en pou zot kapab fer sak pti.

So eski zot pe mazin petet revwar sa a lavenir?

Dezyenmman i kot lenformasyon konsern gathering of information.
Ou konnen 2016 nou ti fer FIU ale e mon ti a kontan konnen ok bann Irish i ale, mon ti a kontan petet konnen lafason travay ki zot pe fer kot i konsern of information.

gathering 118 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Eski zot in etabli en baz lo nivo lo nivo sirtou enternasyonal pou nou kapab sirtou la ki nou anvi rod sa $50milyon ki ankor nou ankor pe espere pou nou konnen kot i ete.
Eski zot in etabli zot en fondasyon en baz pou kapab ganny bann sipor adisyonnel pou fer zot travay vin pli efektiv lo, lo sa nivo?

E lo kote staffing ok lo kote staffing li menm mon ti a kontan petet demann ou si zot in annan bann sanzman ouswa bann recruitment, akoz mon konnen ti annan serten pos zot available pou zot kapab fer sa travay.

annan i Eski zot in ganny staffing adisyonnel pou deal avek bann cases?

E zis dernyen petet zis dir nou 2020 kantite ka ki zot ki annan ki zot pe prose?

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Thank you.

Director.

DIRECTOR FIU RICHARD RAMPAL Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Lo kote threshold ki premyerman nou pou bezwen fer.

An menm tan la nou pe resevwar sa bann rapor nou annan nou bann analysis ki nou fer FIU.

Petet at a later date lo merit si nou war le nesesite pou nou fer rekomandasyon avek Gouvernman pou reviz sa i pou posib.
E se pou sa rezon ki ler nou ti dan, nou ti donn nou sipor dan, dan drafte Lalwa nou ti ankouraze pou have sa bann threshold pou met dan schedule.

Ki fer li pli fasil pou kapab aziste.

Si nou santi R5mil i nepli relevan kot ou bezwen revize anler ouswa anba then i fer li en pti pe pli, pli donn li en pti pe pli sa fleksibilite.
Lo kote sa ki konsern lenformasyon baz enternasyonal mon, mon prezimen ki ou pe rod sa rekonfor si FIU nou annan sa sipor enternasyonalman kot bann cases ki i annan nexus avek bann lezot pei ki i annan nexus avek bann lezot pei e si nou annan ase network pou nou kapab rod sipor parey mon ti pe dir oparavan.

Nou part of Egmont Group i kouver en bon mazorite of bann FIU e lo, lo sa laspe nou ase konfortab in terms of akoz oparavan avan COVID nou, nou menm annan bann meeting fizik ki deroule.
Kot konman bann heads of FIUs nou kapab asize zwenn nou annan sa bann forum menm nou bann analis or bann lezot ekspertiz zot annan bann grouping spesifik.

119 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Kot nou, nou asize nou diskite so i donn nou sa loportinite pou nou kapab bring a face to the name pou nou kapab sort of like build en relasyon bann endividi.
avek sa Me sai pa touzour zanmen ase e baze lo bann cases ki nou deal avek or bann trend of times ki nou war nou war petet serten aktivite ki al serten landrwa kot sa bann country pa dan menm i pa dan menm grouping.

E alor dela ki nou pran linisyativ pou nou come up avek bann MOU bilateralman avek sa bann pei pou nou laliny kapab korperasyon ant sa lalniy Sesel ek sa lot FIU.
etabli en Lo kote staffing nou’n fer serten rekritman an 2020, me nou ti annan en recruitment plan ki en pe pli gran ki sa ki nou ti’n fer an 2020.

Me baze lo sityasyon ekonomik e direktiv ki nou ti resevwar avek Gouvernman nou’n bezwen fer sa sakrifis parey tou lezot antite ki isi.

E alor nou ti bezwen re- bann nou priyoritiz recruitment pou sa lannen vi ki osi ganny responsabilite nou’n ganny responsabilite an plis anba Beneficial Ownership Act.
tou nou pe Nou annan rekritman pou de staff ki pou asiste avek lesanz lenformasyon, e osi tou IT en preventive officer.

Me again ki nou pe sey fer nou pe sey gete lenstans ki nou kapab free en pe nou bann staff servi bann infrastructure pou kapab fer enpe fonksyon tir en pe presyon prezan kot nou kapab rediriz nou resours ver nou core fonksyon.

Akoz sa i en eleman ase kritik pou nou.

E ou katriyenm kestyon si ou kapab re.. ?

Wi kantite cases.
Wi kantite cases.

An 2020, an 2020 nou’n resevwar nou petet mon pa poudir li cases akoz nou, nou resevwar rapor nou ok. Nou resevwar rapor an 2020 nou’n nou resevwar 129poursan ogmantasyon dan rapor ki resevwar kot nou 2019 ti 115 e alor 2020 ti 263 rapor.

E nou’n kapab fer nou 98 dissemination kot nou refer sa bann, sa bann ka kot bann, kot bann lLtorite konsernen.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Onorab Pillay.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Chairman.

Bonn apre midi.

Bonn apre midi Mr Chairman.


Bonn apre midi tou dimoun.

Mon premye kestyon i pou, i pou baze lo seksyon 24 AML-CFT Act.

No later than 31st of March of each year zot bezwen submit en annual report annan Lalwa.

Eski zot in submit sa 120 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 annual report akoz nou e i pa ankor ganny tabled devan Lasanble.

So according to seksyon 24 sa rapor i bezwen ganny tabled devan Lasanble.
E nou annan rapor pou 2019 be nou pa ankor ganny sa rapor pou 2020.

Kan eski nou pou ganny sa rapor pou 2020?

Premye kestyon.

bann ‘’other Mon dezyenm kestyon anba zot, zot Bidze zot annan sa service agreements’’ which comes to en sonm 1.361million, mon ti a kontan ganny en lesplikasyon ki sa bann ‘’other service agreements’’ i entail?

Ok?

Prezan kestyon pli pertinan ki mon annan se an relasyon avek STRs en an relasyon suspicious transaction reports.
Ou’n dir nou poudir ou’n, ou’n war 129poursan increase dan lakantite ka sa ki mon ti a kontan ou donn nou se dir nou ki kantite ka in figure ou’n gannyen?

E an relasyon ek sa bann ka konbyen sa bann ka ki ou’n donn lenformasyon bann enforcement agencies dan sa konteks i pou vin FCIU oubyen ACCS.

law E konbyen sa bann ka ki pe ganny pursued Ankour ou pa kapab donn mwan detay lo ou bann ka akoz sa i pou vin subjudice.
Me ou kapab dir mon ki kantite ka ki zot in resevwar par lefe ki zot nepli en, en law enforcement FIU me zot plito en zot annan en rol plito reporting and analysis.

E prezan an relasyon avek sa Mr Chairman anba zot Lalwa en keksoz ki mon, mon oule klarifye ki neseser pou mon ganny en pe klarite lo la.

Se ki ou pe reponn en kantite kestyon lo ou relasyon avek lezot FIU ki ti’n sipoze fini etabli par lefe ki lontan nou annan en sekter par egzanp offshore.
Mon servi offshore as an example akoz lamazorite pei ki annan en ziridiksyon ki ofer bann servis finansyel i by virtue of sa bezwen annan en FIU ki relate avek bann lezot landrwa.

Swa ek Egmont groups swa bann lezot so eksplik nou akoz ki aprezan ki bann ou Memorandums Of Understanding kan ou ti deza mon konnen ou ti deza annan akoz nou, nou’n investigate in in-depth travay FIU ou ti deza annan sa bann relasyon.
sign pe Ki’n arive ek sa bann relasyon ki ou pe bezwen refer sa bann Memorandums of Understanding oubyen si i annan lezot keksoz ki mon pa okouran.

Mersi Mr Chairman san ki ou compromise okenn lezot keksoz ki involve relasyon ant ou avek bann law enforcement entities.

Mersi.

lezot MR SPEAKER 121 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Yes Director.

DIRECTOR FIU RICHARD RAMPAL Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou ou kestyon.


Petet lo, lo i laspe bann nouvo MOU plizoumwen bann MOU avek bann pei ki nou pa’n zanmen annan relasyon avek ok. Me se ki konsern bann existing relasyon ki nou annan sa i pe kontinyen.

Pli gran, pli gran group pei ki nou annan i bann pei ki form part of Egmont parey mon dir sa i ok. Me selman i osi tou i reciprocate sa relasyon i annan lenstans ki nou, nou war i annan serten cases kot nou, nou bezwen reach out to sa counterpart pou nou siny en MOU e likewise as well.
legzanp I annan serten cases ki zot, zot war par rapor parey ou’n pran sa lo offshore, kot zot war i annan relevans pou zot etabli en relasyon bilateral avek nou, pou nou kapab siport zot avek lesanz lenformasyon.

Lo kote STR mon ti’n donn sa poursantaz e mon ti’n ti menm dir kantite nou resevwar i 263.

E bann dissemination ki nou’n, bann dissemination ki nou’n fer sa i 98 dissemination.

Sa i enkli kot FCIU.


I annan FCIU i annan SRC e bann menm annan i regulatory authority parey FSA avek Central Bank as well.

E lo pou tous lo sa ‘’other service agreement’’ sa i petet wi nou pe war ki i annan en gran logmantasyon lo la sa i par rapor logmantasyon AML ki nou bezwen finans li.

Ou pa bezwen purchase sa platform, me ou bezwen pey en yearly fee pou ou ganny sa after care service.
So i vin par rapor to sa e i osi tou i annan serten bann software ase spesyalize ki nou servi ki ed nou pou nou run bann check bann background check lo bann endividi.

Sa osi tou i ki’n arive tou le lannen osi tou i annan 1 fwa tou le 2an zot reviz zot, zot annual zot subscription e kwa ki’n afekte osi tou i to lesanz prezan ki nou pe war i annan en pe sa logmantasyon.

E pou tous lo premye pwen petet mon ava prezant mon leskiz lo, lo la.
Annual report in fini konplete tou son write-up nou pe zis travay lo met li ansanm pou nou kapab prezante.

Mersi.

MR SPEAKER Yes Onorab Pillay wi.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi, mersi Mr Chairman.

Mr Chairman mon premye klarifikasyon ki mon pe rode i konsern lefe ki mwan, mon en gran siporter annan en FIU.

122 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Mon pozisyon lo la personnel i se ki FIU i devret both dan en, dan en ziridiksyon parey Sesel ki ganny konsidere konman o risk.
finansyel Financial Intelligence Unit fer oubyen sa Lazans ki i lenvestigasyon bezwen annan en rol law enforcement ;- en kapasite pou li kapab pran aksyon ler in fer analiz e war poudir i annan en keksoz mal ki’n arive an relasyon avek en tranzaksyon.

i Sa fer i donn plis konfidans dan mon lopinyon i donn plis konfidans bann dimoun ki pe get nou a leksteryer.
Mon konsern i se ki ler mon war 129poursan increase dan bann rapor lo tranzaksyon ki sispe, mon demann mon lekor prezan konbyen tranzaksyon ki sispe ki pa’n ganny catch oubyen pa’n ganny pa kapab ganny caught lannen pase?
E ki lenpak sa prezan in kapab annan lo larzan ki’n pas atraver nou sistenm finansyel ki’n sorti in ale, e ki prezan i met nou i kapab met nou demen ler en lenvestigasyon i ganny fer lo en antite pa Seselwa me aletranze, ki pou war poudir sa ti pou pas atraver nou ziridiksyon e nou pa ti kapab fer nanryen.
So eski Minis i kapab reasir mwan ki nou konfortab ki FIU i annan mon pa dout, mon pa dout konpetans bann dimoun ki la devan mon zot in travay dan sa bann sekter pandan plizyer lannen zot annan zot, zot konnen ki zot pe fer.

Me pa zis konpetans me sa kapasite legal pou zwe sa rol ki i bezwen zwe, an prenan kont risk ki nou bann pa zis nou servis finansyel, me i kapab menm en dimoun ki pe vin aste en lakaz Sesel.
fer En dimoun ki’n lenvestisman Sesel i kapab poze pou nou, pou nou pei par lefe ki nou pe sey sorti dan en sityasyon e ekonomikman.

difisil E nou pa oule ki sa i poz en problenm pou nou lonterm sirtou an relasyon avek bann, bann correspondent banking bann relasyon banker ki nou pe bezwen annan avek bann labank enternasyonal pou permet nou bann tranzaksyon pase.

Sa premye i mon klarifikasyon.


Mon dezyenm klarifikasyon Mr Chairman i relye avek sa pwen ki Onroab Loze in raise par lefe ki 98 desiminasyon fer avek FCIU mon ti a kontan ok 98 oubyen an desiminasyon fer antou.

tou in ganny in ganny Eski ou annan detay par sekter ki area sa bann desiminasyon i sorti eski sa i sorti plis kot bann labank?
Eski i sorti plis kot bann 123 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 dimoun ki ganny dezinyen konman bann dimoun non finansyel me bann profesyonnel parey ki Minis in dir?

zot Bann non-designated non-financial professionals par egzanp bann avoka bann real estate agents bann lazans loto.

Eski i relye from sa group?

E petet i pa en lopinyon me akoz, akoz ki nou pe ganny sa kantite rapor lo tranzaksyon sispe ki pe pase dan nou sistenm banker?

Mersi Mr Chairman.

MR SPEAKER Wi Minis.


MINISTER NADDY HASSAN Mersi Mr Chair.

Mersi Onorab pou ou kestyon.

Mon a pran sa premye kestyon e Director i a pran dezyenm kestyon.

Ler nou pe get nou pe adres sa issue konpetans pou, pou protez Sesel as en ziridiksyon mon krwar nou pa kapab get li zis konman en konpetans FIU.

i zis Akoz FIU en konponan dan ou sistenm ou bezwen get tou bann lezot regilater, ou bezwen get ou regilater labank ou regilater insurance tou lezot regilater.
E mon lopinyon i se ki i annan regilater ki pli for ki lot dan zot konpetans pou, pou manage the AML-CFT risk.

E i annan regilater ki kekfwa son i mindset i pli regulatory annan ki kekfwa ki en pe pli promotional.

krwar E mon it’s changing a mindset ki tou regilater i lo menm frekans e sa ki annefe ti etabli sa national AML-CFT Committee e sa ti pou fer sir pou tou dimoun i lo menm, lo menm frekans ki protez as en financial jurisdiction.
So mon krwar ler nou ti met an plas sa progranm reform i ti sa enn son bi prensipal e nou ti menm rod plizyer lasistans avek bann lorganizasyon parey World Bank.

Ki ti pou build kapasite tou sa regilater including FIU e osi reform tou sa bann Lalwa.

E sanmenm a ozordi ou pe war bokou bann Lalwa pe vini, kekfwa ou pe war bokou plis STR pe vini e son end result i se ki ou sipoze war plis conviction osi pe vini, that is the end product at the end of tou sa bann capacity building i ganny fer.
E mwan ler mon get ki bor nou’n sorti e ki bor nou’n arive in annan en progre enorm me eski nou’n fini ariv lo sa pwen kot mwan, mon ti pou satisfe?

Larepons se non mon krwar sa i en ongoing work me in annan, en progre enorm ki’n arive e sa mon krwar tou sa bann lazans i bezwen pran sa, 124 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 sa satisfaksyon ki zot in fer progre.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Nou a pas lo Director.

DIRECTOR FIU RICHARD RAMPAL Mersi Mr Chair.


Zis pou, pou klarifye sa 98 dissemination i bann dissemination ki’n al en pe partou kot bann, kot bann Lotorite kle.

Si mon kapab zis donn statistik pou 2020 nou’n annan 3 ki’n al kot ACCS ;- kot Lapolis nou’n annan 50, Financial Services Authority (FSA) in annan 41 ;- Central Bank nou’n annan 1.

Menm nou’n annan kot Ministry of Finance as well nou ti annan 1 dissemination ki ti ganny fer e SIS nou’n annan 2.
So i sa bann dissemnination ki nou’n ganny fer par rapor to bann analysis ki’n ganny fer.

E lo lot laspe lo sa bann resevwar, STR ki nou’n lamazorite in sorti kot bann, bann labank ki nou’n kapab war 188 ki’n sorti kot bann labank nou’n resevwar 18 kot bann biro desanz.

Nou’n kot bann mon a servi sa mo kot bann companies.

Nou’n resevwar 45. resevwar offshore 1 Real estate real nou’n resevwar estate company nou’n resevwar 2.
E petet parey Minis ti’n dir nou pou i annan gran posibilite ki nou pou abord plis rapor ki pe antre.

Akoz si mon pou fer li par an, an konparezon avek 2017 nou ti resevwar nou 94 STR ki konman en pei regardless of being pti, i pa realistik avek realite ki pe arive.

E atraver sa bann diferan zefor ki nou pe fer, menm nou bann reporting entities tou sa bann ki mon’n mansyonnen la zot pli ofe avek zot bann responsabilite.
Zot pe fer plis sa ki nou appel zot bann due osi diligence ongoing monitoring of sa relasyon ki zot annan avek zot bann kliyan.

E alor dela ki zot pli alert pou zot kapab fer bann dissemination kot nou.

So dan sa bann petet coming years, nou war logmantasyon espesyalman ler ou regarde nou annan nou en sekter ase vibran offshore, e nou konnen ki osi tou li son risk i ase eleve.

espekte pe E alor it is expected pou nou resevwar sa bann rapor, logmantasyon dan sa bann rapor.

Mersi.
Mersi.

MR SPEAKER Nou kapab a silvouple Onorab Pillay.

Wi.

terminen HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Chairman.

Mersi pou, pou ou lendilzans.

Mon byen apresye sa lenformasyon i konsernen akoz kot FIU 125 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 napa, napa konsiderasyon politik.

I en lenstitisyon ekstrememan enportan e mon, mon pick-up sa de - sa de eleman sa trwa kote ACCS e sa 50 kot FCIU.
Akoz tou lede swa i annan en konotasyon ACCS son rol se Anti-Corrupt Commission e byensir FCIU son rol se regard dan proceeds of crime e kriminalite ki mannyer in anmenn nou en keksoz.

Mr Chairman nou pe vot en Bidze 19milyon 199mil pou FIU e se li ki fer analysis lo tou sa bann rapor.

Minis ou’n koz nou lo sa 1.2bilyon ek sa 47milyon ki nou save, nou ti ava apresye Minis pandan bann letap ki pe vini la nou ou kapab montre nou sa savings.
E si posibilite i annan resours kot bann, bann adisyonnel i kapab ganny mete, pou ki i annan bann analis ki ganny fer.

Pou zisteman ed FIU lenformasyon a de donn ekstrememan lenstitisyon enportan, ki la pou kontrol kriminalite anpes dimoun ki fer krim pran proceeds lo zot krim pran larzan ki zot in gannyen lo zot krim e fer lezot keksoz me osi anpes, anpes koripsyon.

Mersi Mr Chairman.

MR SPEAKER Mersi Onorab.

Minis eski ou bezwen adres sa oubyen ou’n note.

Mersi.

Nou a pas lo Onorab Georges.


HON BERNARD GEORGES Mersi Mr Chair.

Mr Chair 5er16 ozordi ler Onorab Pillay in konmans demann son Mon’n dir avek kestyon.

Onorab Arissol nou pou fini 5er30 e in dir mon non, non Onorab Pillay ki pou fini 5er30 efektivman 5er35.

Mon annan zis de pti kestyon pou panel.

Premye ou plito trwa pti kestyon.

Premye kestyon se registration of ki Beneficial mannyer i pe progrese akoz mon konnen ki volim i gro e lafason ki zot ti pou fer li zot ti pe ganny en pe retar.
Ownership trustee Mon ti ava e mon konnen ki i annan enn de, enn de problenm ki’n arise enn ki mon pe fer fas avek la se who is the beneficial owner of trust par egzanp.

ler i en Eski trustee non pa corporate individual ki ou kapab montre ledwa lo la.

Ki mannyer zot pe get on avek sa Mr regulator?

Dezyenm, dezyenm kestyon se e sa nou’n lev li avek bann lezot antite ki’n vin devan nou enn de sa bann antite i montre ledwa lo FIU for delays par egzanp sanction SIB.
Tou lede ler ou pe chase up zot dir ou se FIU ki pe delay 126 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 e zot pran apepre 40 zour to do the due diligence avan ki zot kapab reponn.

Eski i annan en lespwar ki sa i ava kapab redwir?

eski E trwazyenmman wild failure BitMEX card in annan okenn recently reperkisyon ki ou kapab share avek Lasanble if any?

Mersi Mr Chair.

it is a trustee - a corporate trustee nou’n war ki i pou annan serten konsern.
i pou of annan Akoz menm duplication lenformasyon when it is a corporate trustee it goes back to sa antite ki in deza met sa lenformasyon dan sa central database central registry rather.

MR SPEAKER Yes Director.

DIRECTOR FIU RICHARD RAMPAL Thank you mersi Mr Chair.

An se ki Mersi Onorab.

konsern register of BO lo son central lenplimantasyon i pe sa central database progres ase byen dan lesans ki nou’n kapab konmans nou’n, konplet aktyelman nou’n testing.
Ki nou’n annan, nou’n annan serten bann, bann resident agent ki zot in volonter servi pou platform.

E alor dan sa peryod testing kot zot pe dir nou ki difikilte petet ki zot pe rankontre.

zot E alor ki nou pe fer nou, nou pe lyez avek UNODC nou pe gete ki bann solisyon ki zot, zot kapab anmennen pou sa.

E petet now lo sa laspe idantifye beneficial owners sa i vin en lot eleman.
Parey pou sa legzanp ki ou’n donnen lo if E nou, nou’n fer diskisyon e in ganny aprouve par Cabinet so far kot i pou annan nouvo serten definisyon i pou la nou pe entrodwir what we call a registerable legal person, they would be zot pou kouver sa bann corporate the corporate trustee or even if there is en fully-owned and antite ki by managed service provider.

en At times they would want to provide certain specific Zot pou ganny services.
konman kategorize registerable legal person e alor i pou retir sa duplication of lenformasyon me menm selman zis ou ava endike.

in deza Sa i non sa registerable legal person e tou sa bann lenformasyon fini ganny mete dan sa database.

Lo kote sanksyon, mon pou reponn sa dan en fason en pe pli - mon a servi sa mo profesyonnel, mon pa pou met ledwa lo personn.

127 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 Ki mon poudir i enportan FIU nou donn sipor lezot lenstitisyon pou nou fer CDD.
E ki nou’n etabli as oppose to oparavan ki nou’n etabli nou’n etabli en laranzman ki nou dokimante menm lafason ki si ou pou bezwen demann nou en lenformasyon, sa i tou sa bann lenformasyon ki ou bezwen provide nou avek pou nou kapab donn ou sa sipor.

nou’n E i annan fwa si ou pa resevwar sa an antye i difisil pou ou kapab delivre parey nou’n agree.

E i osi tou i annan sa eleman lo sanksyon ouswa petet menm nou pe dir bann dimoun foreign investors coming in Seychelles.
fer nou’n koz Nou tou nou konnen poudir zot pa reste Sesel.

i annan en bon pe fwa nou lo bezwen relasyon enternasyonal, ou bezwen servi tap ou bann and resours enternasyonalman, pou ou kapab gete si zot, zot pli pre avek sa endividi ki zot kapab share sa avek lenformasyon.

nou E ki nou kapab fer en assessment en pti pe pli konkret.

So ou espekte i annan fwa ki pou annan en pe delay, me selman sa ki mon kapab re konfirmen i ki i pa kot annan lenformasyon dan FIU kot nou asiz lo sa nou pa donnen.
lenstans pa’n ganny Me i plizoumwen swa ki ou ase lenformasyon pou ou travay avek ouswa si ou’n lyez avek international partners right.

finalman lo kote BitMEX mon pa pou kapab devwal bokou lenformasyon me se ki mon kapab dir i ki i en size nou pe, nou pe swiv de pre.

Mersi.

E MR SPEAKER Yes Minister.

travay MINISTER NADDY HASSAN Mersi Mr Chair.


Onorab mersi pou ou kestyon mon krwar ti a bon sa issue BitMEX mon fer en pwen la akoz ou konnen ler ti lo sa sandbox regulation e prensipalman enn bann bi se pou accomodate BitMEX e mon a sa tan mon ti Labank Santral e mon ti formil pozisyon Labank Santral lo sa sandbox regulation.

E annefe nou ti met lobzeksyon akoz i pa ti kler ki mannyer sa regilasyon ti pou arive anba sand box regulation i ti vague.
E me selman bann lezot entities ti pouse pou sa sandbox e despite lobzeksyon Labank Santral e Labank Santral ti ganny akize poudir nou pe met retar dan keksoz ki pe arive.

Me e Minister Finans at the time ti overrule e ti pas dan sandbox regulation.

E mon i kler akoz Labank krwar 128 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 regulation Santral ti pe obzekte to the i sandbox egzakteman ki nou’n war in arive kot in annan en entity ki’n al anba la.
e E ki prezan son bann skandal ki involve ladan i enpakte lo nou ziridiksyon konman nou repitasyon.

E mon krwar sa, sa i en leson enportan ki ler nou move dan sa bann direksyon nou we are very caucious ki mannyer nou fer li.

Mersi.

MR SPEAKER Onorab Pillay wi.

Ale vitman, vitman silvouple.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Chairman.

Mr Chairman mon oule fer en klarifikasyon dan en stetment ki Minis in fer.
Mon’n tann ou dir Minister Finans ti overrule Labank Santral mon pa okouran si Minister Finans ti overrule Labank Santral.

Me selman sa ki mon konnen se ki nou dan Lasanble mon personnelman e lezot Manm e mon ti zwenn ek ou plizyer fwa regarding serten keksoz e ou konn tre byen nou pozisyon sete ki nou pa an faver sa sandbox regulation.

Me ler ti vini, ler ti vini mon pa pou al dan okenn polemik politik me selman i annan politisyen ki pa ti le ekout sa ki nou, nou ti dir zot regarding sa.
E napa nanryen pou fer avek, avek fer polemik me si the subject is pushed we will come out and make clear what our position was on that.

E sa ki, sa ki ou’n dir ki korek se ki Labank Santral i pa le sel antite ki ti kont sa.

E mon krwar Mr Rampal ti rappel tre byen mon pozisyon toultan regarding Sandbox Legislation.

Mersi Mr Chairman.

MR SPEAKER Mersi.

Minis ou ti a kontan annan en mo lo la.

MINISTER NADDY HASSAN Zis en Mersi Mr Chair.


klarifikasyon sandbox regulation pa ti vini dan Lasanble selman i pa ti vini dan Lasanble, akoz i ti en regilasyon.

MR SPEAKER Ale Onorab.

Nou a zis ekout sa.

Mersi ok, mersi Minis.

Lo la nou a kapab vot lo Bidze pou Financial Intelligence Unit Bidze i lo paz 212 ziska 2019 pou total R19milyon en 199mil.

Manm ki an faver lev lanmen silvouple?


Bon Bidze pou Financial Intelligence Unit lo paz 212 ziska 219 pou en total R19milyon R19milyon 199mil in ganny 23 vot pour, 0 vot kot e 0 abstansyon.

Alor Bidze in aprouve par Lasanble.

Mersi.

129 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 TAX AND CUSTOMS AGENT BOARD MR SPEAKER Prezan nou pou vot lo 3 antite ki konsernen ki tonm anba Minister Finans osi me ki nou’n dakor pou pa fer deba lo la.
E parey mon’n fer lot zour mon ti a kontan zis ganny en fraz poudir nou e sirtou pou lavantaz piblik ki sa bann antite i fer.

E petet se PS Thesee ki kapab pli donn nou sa akoz li ki’n donn nou sa lalis.

Tax and Customs Agent Board PS Thesee dir nou dan en fraz.

PS DAMIEN THESEE Mersi Mr Chair.


Aktyelman Minis ti’n prepar stetment pou sa an detay selman brefman Board Tax e Ladwann ti ganny etabli an 2009 atraver seksyon 80 Lalwa Administrasyon Taks pou responsabilite avek anrezistre e regilariz bann larzan taks e Ladwann.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Wi Bidze Tax and Customs Agent Board i lo paz 194 ziska 197 e i pou en total R1milyon 375mil.

Manm ki an faver lev lanmen silvouple.

Mersi.


Bidze pou Tax and Customs Agent Board lo paz total 194 ziska 197 pou R1milyon 375mil in ganny 23 vot pour, 0 kont e 0 abstansyon.

Bidze in aprouve par Lasanble.

GOVERNMENT COMMITTEE AUDIT MR SPEAKER Government Audit Committee.

PS DAMIEN THESEE Mersi Mr Chair.


Government Audit Committee in ganny etabli anba Public Finance Management Act 2012 son manda i pou fer sir ki larzan piblik in ganny depanse dan en fason efektiv, efisyan, e pou apropriye pou ki Gouvernman i ganny valer pou son larzan.

Mersi.

MR SPEAKER Mersi.

Bidze Government Audit Committee i lo paz 203 total ziska 205 pou en R810mil.

Manm ki vot pour lev lanmen silvouple?

Mersi.


Bidze Audit Government Committee lo paz 203 ziska 205 pou total R810mil in ganny 23 vot pour, 0 vot kont e 0 abstansyon.

Sa Bidze in ganny aprouve par Lasanble.

NATIONAL BUREAU OF STATISTICS MR SPEAKER A sa enn i en pe pli familye me fraz National en selman Bureau of Statistics, PS.

130 Verbatim Report NAS Sitting Friday 9th April, 2021 e raporte PS DAMIEN THESEE Mersi Mr Chair.
NBS i annan responsabilite pou kolekte, pibliy analiz, statistik lo pei an zeneral ki lenformasyon enkli lo stati son popilasyon demografik sityasyon son sosyoekonomik e osi lo leta ekonomik pei.

Mersi.

lo, MR SPEAKER Mersi Bidze pou National Bureau of Statistics i lo paz 206 ziska 211 pou en total R24milyon 363mil.

Manm ki vot pour lev lanmen silvouple?

Mersi tou Manm in vote.


Bidze National Bureau of Statistic lo paz 206 ziska 211 pou total R24milyon 363mil in ganny 23 vot pour, 0 vot kont e 0 abstansyon.

Bidze in aprouve par Lasanble.

Avek sa nou’n ariv a lafen travay pou ozordi e pou lasemenn.

Mon remersye tou Manm e byensir mon remersye Minis zofisye Financial Intelligence Unit ki avek nou e mon swet zot tou en bon wikenn.

panel ek Pou Lasanble nou a repran Lendi 9er nou a pas dan Staz Lasanble la pou nou adjourn.

Bon nou adjourn.
Bon nou adjourn.

(ADJOURNMENT) 131