Source document: https://docs-lawep.s3.us-east-2.amazonaws.com/1694422638503.pdf (Seychelles)
Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 NATIONAL ASSEMBLY OF SEYCHELLES Thursday 16th March, 2023 The Assembly met at 0900am National Anthem Moment of Reflection Mr Deputy Speaker in the Chair MR DEPUTY SPEAKER Bonzour tou Manm Onorab Lasanble Nasyonal.

Tou bann staff Sekretarya e piblik Seselwa ki pe ekout nou nenport landrwa kot zot ete.

Byenveni pou kontinyasyon travay Lasanble Nasyonal pou sa Zedi 16 Mars.
E prensipalman nou travay se osi ozordi kontinyasyon repons bann Manm lo mesaz Prezidan lo Leta Lanasyon ki ti prezante isi dan Lasanble Vandredi pase.

demen e item Prosen lo nou azanda se Prezantasyon bann Papye mon ava envit Madanm Deputy Clerk pou pran laparol.

MADAM DEPUTY CLERK Mersi Mr Speaker.

Bonzour tou bann Manm Onorab e tou staff Sekretarya e tou dimoun a lekout.

Lalis i long so bear with me.

Mon pou komans avek bann S.I pou 2022.

S.I.


129 Seychelles Court of Appeal (Amendment) Rules, 2022 S.I.

130 Statute Law Revision (Preparation of Revised Edition of the laws of Seychelles) Notice, 2022 S.I.

131 Magistrates’ Court (Civil Procedure) (Amendment) Rules, 2022 S.I.

Development Bank Agreement Order, 2022 African Loan 132 S.I.

133 Road Transport (Restriction on Use of Tint Material) Regulations, 2022 S.I.

134 Business Tax (Amendment of Eighth Schedule) Regulation, 2022 Seychelles 135 S.I.
Pension (Benefits) Fund (Amendment) Regulations, 2022 Seychelles 136 (Retirement) Fund S.I.

Pension Regulations, 2022 S.I.

137 Social Security (Retirement Age) Regulations, 2022 E finalman pou 2022.

S.I.

138 Revenue Administration and (Business Registration Declaration Operation) of Regulations, 2022 Larestan la i pou 2023.

1 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 S.I.

1 Land Reclamation Authority) (No.10) Order, 2022 (Retrospective S.I.
2 Early Childhood 2022 Development (Commencement) Notice Act, S.I.

3 Seychelles Maritime (Fees) Authority Safety Regulations, 2023 S.I.

4 Seychelles Maritime Safety Authority (Identification of small vessels) Regulations, 2023 S.I.

5 Seychelles Maritime (Licences) Safety Authority Regulations, 2023 S.I.

6 Seychelles Revenue (Amendment of Commission Schedule) Regulations, 2023 S.I.

(Amendment of Regulations, 2023 7 Licences Schedule) S.I.
8 Licences (Repeal (Diving Business) and amendment of Schedule of the Act) Regulations, 2023 S.I.

9 Licences (Trade) (Amendment) Regulations, 2023 S.I.

10 Merchant Shipping (Local Certificates of Registry) (Amendment) Regulations, 2023 S.I.

11 Merchant Shipping (Manning and Certification) (Amendment) Regulations, 2023 S.I.

12 Merchant Shipping (Registration of Non-Government (Amendment) Ships) Regulations, 2023 S.I.

13 Seychelles Home 2022 Care (Commencement) Notice, 2023 Agency Act, S.I.
14 2.70% Three Year Treasury Bond Debt Order, 2023 S.I.

15 4.30% Five Year Treasury Bond Debt Order, 2023 S.I.

16 5.90% Seven Year Treasury Bond Debt Order, 2023 S.I.

17 Fair Trading (Practice and Procedure of the Tribunal) Rules, 2023 18 S.I.

Access to (Proactive and Mandatory Information Disclosure Publication) Regulations, 2023 S.I.

19 Land Reclamation (Retrospective Authority) Order, 2023 S.I.

20 2020 Development (Seychelles) Debt Limited Guarantee Order, 2023 And finally, S.I.
21 Seychelles Maritime Safety Authority (Identification of Small Vessels) (Repeal) Regulations, 2023 Mersi Mr Speaker.

pou MR DEPUTY SPEAKER Mersi Madanm Deputy Clerk.

E byensir lenformasyon piblik tou sa bann S.I.

i pibliye lo gazette.sc pou bann ki le plis lenformasyon konsernan sa bann S.I.

2 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 Avan ki nou proceed avek larepons bann Manm, Dirizan Lopozisyon ti’n demann mon pou li permisyon pou lev en matter of privilege bomaten.

dan private sector.
dan private sector.

E la mon ti dir sa fraz ki la.

Mon ti dir ki ‘pourtan Gouvernman US ti donn zot langazman pa pou fer sa’.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker e bonzour tou koleg Onorab.

E byensir tou dimoun ki a bonzour lekout.

Mr Speaker mon matter of privilege pou bref.

Mon en pe dezapwente me selman mon bezwen raise li akoz i kapab ariv avek nenport Manm Lasanble ki koze next time.
Yer swar dan Nouvel 8er ler pe pas ekstra lo extract lo mon diskour, tou dimoun i kapab vwar ki mon’n tande i lo You Tube, i lo website Lasanble.

Me par kont, SBC e sa zournalis ki'n fer sa raportaz in fraz ki misrepresent serten mon'n dir a serten moman.

Kot ler mon pe koz lo re negosyasyon bann Lakor Lapes, en fraz in ganny ensere kot i dir poudir mon ti donn langazman ki Gouvernman US pa pou fer sa.

Me sa fraz i pa sipoze la.

En editing in ganny fer pou tir sa fraz kot i sipoze ete.
Sa fraz ti vin an relasyon avek sa ki mon ti dir ki konsern PMC pe al rod son prop kanmiyon sewage.

E mon ti pe fer referans avek lenterferans Gouvernman Mon dezapwente Mr Speaker ki sa in ganny fer.

Mon pa konnen pou ki rezon in ganny fer.

Me mon swete ki dan le fitir sa bann kalite editing pa ganny sey zis misrepresent sa ki en dimoun in dir dan Lasanble.

pou fer Mon Speaker.

remersi ou Mr MR DEPUTY SPEAKER Mersi Onorab.

Mon'n regard sa eksre ki SBC in pase dan Nouvel.


Mon'n osi regard son orizinal.

E parey ou’n dir i en keksoz ki kapab ariv avek lezot Manm, so mon advice ki mon ti ava donn ou se pou ou formelman aktyelman ekrir SBC e met ou konsern lo an ekrir.

CC li to Media Chairman ki Onorab Woodcock.

Me ou bezwen kre sa lasal redaksyon, me ‘cc’ osi CEO avek Chairman Board.

Akoz i enportan ki, CEO SBC in vin isi li menm in dir nou dokimant sa bann lenstans kot nou annan issue avek SBC.
Apre esper en larepons akoz mon krwar I - par lefe ki SBC prezan in fer li tradisyon pou raport spesifikman lo ou 3 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 diskour e osi pou LGB.

So, i en keksoz ki zot in pran en desizyon editoryal e zot dwatet annan en larepons lo la.

So mon ti ava advise ou pou ekrir zot formelman, met sa regarde ki protestasyon e larepons zot donnen.

Mersi.

avek SBC e i pou followed up lo la.

E mon ti ava apresye si SBC ti ava kapab a en lot moman koriz sa.
Mon remersi ou Mr Speaker.

Mon pa le travay Lasanble plis retard bomaten.

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Annefe mon ti ankor pe travay around 11er diswar koumsa e ler mon’n reget Nouvel e mon'n regete, ki mon'n realize poudir sa in ganny fer.

E mon’n deswit osi anvoy sa 2 video kot SBC pou zot kapab vwar.

Akoz mon ti pou bezwen al eksplike kot in ganny fer me sa 2 video i kler.
Mon oule remersi nou bann teknisyen Lasanble ki fer tou pou fer sir ki Lasanble i reste live e ki nou kapab toultan vwar kwa ki'n ganny dir dan Lasanble.

E sertennman mon krwar sa ki ou’n dir i enportan.

Resaman nou'n annan menm sityasyon lo kote US.

Me mon pa pou al dan sa bann detay la ozordi bomaten.

Me sa ki mon kapab dir se ki nou espekte, nou espekte ki en travay i ganny fer pou avoid misrepresent sa ki Manm in dir.
E sertennman en konplent formel in deza fini ganny fer MR DEPUTY SPEAKER Mersi Onorab.

Donk nou ava proceed aprezan avek bann repons.

E premye entervenan ki mon pou kriye bomaten se Onorab Naddy Zialor.

HON NADDY ZIALOR Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker, Leader Zafer Gouvernman, Leader parti minoriter, Ser koleg Manm Lasanble, Ser, frer Lepep Seselwa, bonzour.

Diskour Leta en Nasyon i i en lobligasyon kot Sef d’État i donn en bilan lo leta e sityasyon son pei.
Ki swa ekonomikman, sosyalman e egalman fer resorti bann defi ki pei pe fer fas avek.

Devan Lepep Seselwa, Prezidan Wavel Ramkalawan in vin dan tout lonnekte e dan tout fransiz, pou adres Lepep Seselwa Vandredi le 10 Mars isi dan nou Lasanble.

Kot mwan koman en Manm mon’n apresye.

Kot Lepep Seselwa dan son gran mazorite in apresye.
Lepep Seselwa in apresye ki en vre Dirizan in vin dir nou 4 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 dan nou zorey sa ki nou ti bezwen tande, sa ki nou merit tande konman en pep.

E sa se vre Leta nou Nasyon.

avek mwan, Ser, frer, Lepep Seselwa nou sorti lwen, nou sorti tre lwen.

Leta Lanasyon 2023 in sa koudanvwa ki ankor enn fwa pe demann pe demann avek ou, pe demann avek sakenn de nou pou nou inifye nou lafors, inifye nou kouraz pou fer Sesel bouze.
Sa Sesel i sa Sesel yer, i sa menm pei apele Sesel ozordi.

Wi Mr Speaker, Sesel.

Ozordi nou ki ti deklare ki nou en vre patriyot.

E nou ki ti dir annou met Sesel premye.

Ki Sesel i pas avan tou.

Nou pe demann avek ou pou donn lanmen fer sa sanzman.

Pou vin sa sanzman e pou rod fason e non pa, pou rod fason pou detri li zis akoz pouvwar.

Mr Speaker, ler mon dir ki nou sorti lwen, mon realize ki nouvo sa anba Ladministrasyon annan in bokou lekspektasyon, bokou lakonplisman.
E wi bokou kanser ki nou’n erite ki nou bezwen rod solisyon ansanm.

sa pou permet ki pei i progrese e ganny prosperite.

Bomaten mon ladres Leta Lanasyon mon pe adres avek bokou pozitivite.

E mon vize ver solisyon.

Devan mwan, mon’n vwar en Dirizan ki pe travay san ses pou byennet Sesel.

En Dirizan ki ler in pran ladministrasyon in fer tou pou sakouy bann lapousyer ki ti’n kale lo file.

Resisit bann proze ki ti dan koma e tanzantan ti ganny releve zis detrwa mwan avan eleksyon.
Ki wi ozordi, bokou in ganny materyalize.

Non pa 2000 zanmen, me dan 2an zis apre ki nou'n pran sa ladministrasyon.

E wi nou’n koup riban.

E la mon anvi dir sak riban ki ganny koupe, i en lakonplisman pou Sesel.

En Sesel ki nou tou nou form parti ladan.

en Renovasyon NIHSS Mr Speaker, i en lakonplisman pou Sesel.

Ozordi bann etidyan i lanvironnman pli dan konvenab e mon pe antisipe ki zot ava ankouraze pou zot viz zot karyer ver byennet lasante Lepep en Seselwa.

Wi lakonplisman pou Sesel.


Letan mon tann koz lo nouvo - terminal Praslin louvertir sa terminal, wi en Sesel.

lakonplisman Viziter koman Seselwa, menm mwan menm mon'n rekonnet e eksperyans en tel devlopman Mr Speaker.

pour 5 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 Letan mon pe koz tir lapousyer lo file, mon mazin renovasyon Libreri Nasyonal.

I en lakonplisman pour Sesel Mr Speaker.

Bann lenfrastriktir Lapolis ki pe ganny fer renovasyon lo la, ki'n konplete.
Lapousyer ki ti lo file Mr Speaker, tel konman Baie Lazare, La Digue e byento Glacis, i en lakonplisman pour Sesel Mr Speaker.

Pou fer ki, ozordi i fer ki nou bann polisye zot dan en lanvironnman pli konvenab.

E la lo non tou pep Seselwa, mon tir mon sapo avek Lafors Lapolis Sesel, pour sa travay ki zot pe fer pou anmenn solisyon an se ki konsern kriminalite dan nou pei.

Kot ozordi sitwayen i ganny met azour lo bann ka ki pe ganny raporte e plizoumwen satisfe avek bann solisyon letan.
En Lafors lamazorite Lapolis ranpli avek lazenes Ki nou bezwen Seselwa.

kontinyelman pe donn zot lankourazman pou sa travay ki zot pe fer.

Olye lanmen kritike, mwan mon a dir avek zot annou donn lanmen travay ansanm avek Lafors Lapolis dan nou kominote, pou nou anmenn meyer solisyon Mr Speaker.

krwaz pe Letan mon koz lakonplisman pou Sesel, mon mazin bann proze lakaz ki’n ganny konplete.

E la sa fanmir ki’n bezwen esper li plis ki 20an pou vwar en sourir lo son figir.
Sa i en lakonplisman pour Sesel Mr Speaker.

E sa i reasir komitman nou Gouvernman, pou rod solisyon pou lafanmir Seselwa.

Ser koleg, ser pep Seselwa annou aplodir letan Sesel i akonpli.

Parske letan Sesel i akonpli, nou osi nou akonpli.

Non pa rod fason negativ pou rode fer fason ki Gouvernman fail.

pou kanmarad, frer e E la fodre mon dir, i annan en kalite latitid ki pe sey ganny anzandre dan leker bann endividi.
Olye fer sa pep atrap lanmen atrap lanmen son travay ansanm, i annan en pti group ki kontinyelman laenn, senm zalouzi, fer rankin e rod fason pou detrir lakonplisman son frer e lakonplisman son pei Mr Speaker.

senm Sesel i pour tou son zanfan.

Sesel i pli gran ki mwan i pli gran ki ou, i pli gran ki nou tou.

Sa ti zot motto Mr Speaker.

E alors, akoz ki nou bezwen fer konplo pou met bonm?

Akoz ki nou bezwen rod fason pou detri lazenes avek lenportasyon drog?
Akoz ki nou 6 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 bezwen senm laenn ek rankin zis akoz lanbisyon pou retourn o pouvwar?

la mon anvi adres E lazenes Lazenes Seselwa.

Seselwa nou, nou sa nouvo zenerasyon.

Mon pou demann avek zot annou regard Sesel pli gran, annou met Sesel pli o. Mon'n tann dir isi dan sa Lasanble, ki nou Gouvernman e Prezidan pa'n koz ditou lo lazenes Seselwa.

Permet mwan - lazenes Seselwa i fer fas avek bokou defi.
I annan ki krwar ki ler en zenn pe progrese, zot vwar sa zenn konman en baryer.

Zot vwar sa zenn konman en menas pou zot pozisyon.

Se akoz sa zenn kekfwa i vwar keksoz dan en lot perspektiv.

Mwan mon konn sa tre byen.

Ozordi mon anvi dir avek lazenes Seselwa, napa nanryen ki enposib si ou persevere.

Si ou gard ou vizyon lo ou misyon.

Si ou gard ou rev ver prosperite e non pa lo negativite e tapaz ki otour.

Sa zenerasyon yer, i pa menm zenerasyon ki la ozordi.
E la mon anvi felisit sa nouvo cohort Lasanble Lazenes elekte par zenn, pour zenn.

Diferans pou konmans avek zot.

Mon profite pou remersi sipor Lofis Komisyoner Britanik pou ede fer sa transformasyon materyalize.

Bokou fwa mon’n dir dan sa Lasanble, annou met focus lo keksoz pozitiv ki lazenes Sesel pe fer.

Bann keksoz inovativ, lespas pou zenn vin pli kreativ pou nou zenn.

i la Pou nou zenn ki'n resaman leksplozyon fer pozitiv dan pei.

Leksplozyon dan bann diferan aplikasyon teknolozi kree par zenn.
La mon mazin LinkUp ek SeyBooking e lezot.

Nou bezwen donn zot tou lankourazman.

Mr Speaker, ozordi bokou zenn pe angaz zot dan bann sport, dan bann lekip lo nivo distrik e lo nivo nasyonal.

Zot pe ekspoze dan bann tournwa enternasyonal e rezyonal.

Wi Prezidan ti koze lo la.

Nou bezwen kontinyelman pe donn zot zot sipor, lankourazman.

E sa Mr lakonplisman Speaker, pour Sesel.

donn i en fyer.
donn i en fyer.

fyer, Letan Prezidan Larepiblik i tir sapo pou nou bann zenn ki partisip dan CJSOI, sa i fer Sesel I en tre lakonplisman pour Sesel Mr Speaker.

E la mon a dir ki Gouvernman merit envestir dan kontinyelman potansyel lazenes Seselwa.

sportif i Mon anvi kontinyen koz lo lazenes.

E la mon anvi koz lo sa dinamik Leadership an se ki 7 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 salye bann konsern lazenes Sesel.

En nouvo leadership dan SNYC.


Bann nouvo nide inovativ kree par zenn pou lazenes e lazenes Seselwa.

Mon tel linisyativ e mon swete ki tou travayer Konsey Nasyonal Lazenes, i ede pou ansanm bann anmenn transformasyon pozitiv ki sa Konsey, pour sa Konsey la ki zot 25enm pe laniverser.

Donn lazenes lazenes Seselwa.

Ankouraz Seselwa.

Donn zot loportinite, fer zot vin pli endepandan.

Mr, Speaker sa i lakonplisman pour Sesel.


selebre lezel zot sa Pandan ki mon'n la dan sa Lasanble e pandan ki LDS in pran ladministrasyon, mon'n vwar osi en transformasyon an lanplwa Mr sa ki konsern Speaker.

E la fodre mon dir, mon vwar bann linisyativ kot bann training in ganny kree sirtou pou bann zenn ki'n termin zot lekol segonder me pa'n ariv dan pos segonder.

Kot zot ganny bann training e bann sertifika ki permet zot ganny bann labaz pou zot rantre dan lanplwa.

Mon salye Departman Lanplwa pou sa.


Sepandan mon anvi fer en lapel avek Sekter Prive, nou bi se redwir depandans lo lafors travayer etranze.

Alors mon dir avek zot, annou rod fason pou ranforsi sa partenarya avek Departman Lanplwa, pour ki nou bann zenn i fasilman ganny en plasman.

E ki Sesel i reisi.

Mon osi rekonnet travay ki pe ganny fer an se ki konsern succession plan vizavi bann etranze ek Seselwa.
E la mon ava dir ki annou regard osi bann potansyel ki annan dan lanplwa li menm, pou sa zenn ki dan travay ki parfwa i santi li dekouraze zis akoz mindset serten dimoun ki pa krwar dan inovasyon e pe refize form parti sa transformasyon.

Permet mwan koz lo Servis Piblik, Mr Speaker.

Bokou in ganny dir depi yer.

Mon zwenn avek Prezidan Larepiblik pou salye tou travayer Seselwa dan Servis Piblik.

Ki pe travay sanses pou fer sir ki ler en endividi i vin devan li, i rod solisyon.
eksplik Pare pou sa dimoun kwa ki i merit fer, kan ki i merit fer.

E donn sa dimoun en mizazour vizavi son file.

Sa i bann kalite ki nou merite e ki isi Sesel, Mr nou bezwen Speaker.

Ki nou bezwen dan nou ladministrasyon.

Me lefe i reste ki wi in annan fristrasyon.

Fristrasyon Mr Speaker.

Fristrasyon dan 8 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 latab, servis Gouvernman ki apre ki mon’n ekout bann Manm lo lot i kler ki sa kote fer ganny pe fristrasyon entansyonnelman Mr Speaker.
E la mon ava dir, i annan enn de zot ki ti ganny anvoye lo en misyon.

Pa mwan ki ti dir, zot ki ti dir.

Zot ti ganny anvoye lo en misyon.

Misyon sete fer politik dan travay.

Vwala kote fristrasyon i vini Mr Speaker.

Serten, zot, zot bonzour, se zot pa pe travay pou Prezidan Wavel Ramkalawan, solman zot dan Servis Piblik.

zot Zot, zournen ki mannyer i plen se rode keler e lekel ki’n vin kote e met retar pou sa bann piblik.
Fer li fristre e pli tar zot zwe inosan e zot rod tou leskiz akoz en keksoz pa’n ganny fer.

Wi Onorab atraver ou Mr Speaker, nou menm nou bann Manm Lasanble nou’n pas atraver.

Akoz?

Akoz letan nou vir nou ledo par deryer ou tann dir ‘‘Mwan mon pa pe pran son traka, mwan mon pa pe vin travay avek okenn LDS!’’.

Mr Speaker, sa bann tel latitid nou’n fatige.

Lepep Sesel in fatige.

Sa bann tel mantalite nou'n fatige.

Silvouple annou aret met retar sa Gouvernman.


(APPLAUSE) HON NADDY ZIALOR Si zot anvi fer konpanny kont Gouvernman e fer piblik fristre, silvouple al travay kot sa biro ki'n anvoy zot fer politik e laba zot ava fer tou zot politik dan sa menm biro.

I pa akseptab pou annan bann tel latitid kot en kliyan i vin devan ou e ou demann avek li, ‘‘Toulezour ou menm?’’.

I pa akseptab Mr Speaker.


I pa akseptab pou ler en kliyan i vir ledo devan ou, ou dir avek ou koleg ‘’Pa i ti al tik anler, i ti krwar mon pa pou la, mwan menm ki ankor la e mwan menm ki i pou vwar!’’.

I pa akseptab Mr Speaker.

I pa akseptab pou ler en travayer akoz i annan problenm personal avek en kliyan, i refize donn sa kliyan servis.

Tir son non dan sistenm zis akoz problenm personnel e lopinyon politik Mr Speaker.
Letan en public servant i deside pou denigre e mank respe pou Sef d’État devan manm piblik dan sa Departman ki i pe travay, sa napa plas dan sa Gouvernman Mr Speaker.

Alors mon a dir avek zot, mon a dir avek ou, ler ou travay dan Servis Piblik ou bezwen annan lentere Sesel a ker.
Si ou parti ankor Gouvernman i parey ti ete o paran, silvouple sed la plas pou krwar ki 9 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 en lot ki annan Sesel a ker e ki anvi ki sa Departman i prospere e bouz devan e non pa fail Mr Speaker.

Mon pa pou kapab fer mon diskour san ki mon koz lo en keksoz ki pre kot mon leker.

Mr Speaker, i annan en motto ki dir ‘There shall be nothing about us without us’.
I fer mwan fyer ler mon vwar en ladministrasyon kot dimoun ki pe viv avek en dezabilite i reste en priyorite.

Kot bann ki annan en abilite spesyal, pe fer tou pou zot sirmont zot defi e progre dan lavi.

Kot Sesel ozordi nou pe koz pli bokou ek plis lo drwa bann dimoun ki pe viv avek en dezabilite.

Tre souvan pa tou ki konpran sa lalit, pa tou ki konpran sa legalite.

Pa tou ki konpran sa transformasyon.

Pa tou ki konpran rezondet solisyon.


Lefe i reste ki nou ankor annan serten baryer e defi ki nou bezwen fer fas avek e sirmonte.

E mon konstate ki sa pa pou ariv dizour ou landmen.

Sel fason pou nou arive fer li se ki nou travay ansanm.

Se ler lentere sa group dimoun i ganny mete premye dan tou sa nou fer.

Annou fer li pou Sesel, Mr Speaker.

Letan en zenn ki pe viv avek en dezabilite, i termin son letid dan mainstreaming malgre tou defi ki’n in pas ladan e i annan loner pou son paran e li menm.
Sa i en lakonplisman pour Sesel, Mr Speaker.

Letan en zenn ki annan en abilite spesyal, i sirmont tou defi dan atletik e anmenn en meday lor dan lakour, sa i anmenn loner pou sa paran e sa zanfan.

Parske in sirmont tou defi.

Sa i en lakonplisman pour Sesel, Mr Speaker.

Wi letan en fiy, en garson 11an son paran i dir avek ou i annan bokou letan i pe esper en wheelchair pour ki son zanfan i kapab sorti deor e viv sa enklizivite avek bann lekipman adaptativ.

E wi donnen par Prezidan Larepiblik.


Sa i en lakonplisman pour Sesel, Mr Speaker.

(APPLAUSE) HON NADDY ZIALOR Letan mon vwar en zenn en zenn Pedro Lavigne, in fer sitan byen dan son disiplin sportif.

Sirmont defi, anmenn meday i en lor pou Sesel, lakonplisman pour, Sesel Mr Speaker.

sa Wi, letan mon vwar en fiy, en frer, en manman ki'n grandi e fer son zanfan ki li menm li i 10 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 annan en dezabilite.
E i deside antre dan en biznes pou zener reveni pou li viv endepandan san ki i depan lo sistenm, Sa i en lakonplisman pour, Sesel Mr Speaker.

Zis parey letan mwan mon pe asiz dan sa sez, pe koz lo bann size ki pou anmenn solisyon pou pei e donn lanmen pran desizyon, pa pou mon laglwar Mr Speaker me pou byennet nou Nasyon Seselwa.

Sa i en lakonplisman pour Sesel, Mr Speaker.

frer ek ser.
frer ek ser.

Mon anvi salye tou bann mouvman, groupman, lasosyasyon ki pe travay sanses pou fer en diferans dan lavi nou bann Bann lasosyasyon tel konman Blind Association.

Lasosyasyon bann Dimoun Sourd, Ms Anita Gardner ki vreman mon konnen in fer bokou e i pe fer bokou.

Mr Faure, Mr Christian Faure ki fek pran responsabilite Lasosyasyon Otizm kot nou’n ganny partaz diferan pwennvi e solisyon vize ver lavenir.

Mon swete ki ansanm nou ava kapab ede anmenn sa transformasyon e solisyon Mr Speaker.
Wi, mon'n nonm Lasosyasyon Blind and Visually Impaired anba gidans Ms Brigitte e Ms Rosabelle ek son tim ki fodre mon dir, pandan lannen pase bann letan ki zot in aktiv zot in anmenn bokou progranm pou empower sa kominote Mr Speaker.

Sa i en lakonplisman pour Sesel.

Bann zenn parey mon'n dir ki dan sport, kot mon konnen zot paran ek zot coach i donn zot bokou sipor, bokou lankourazman.

Zot fer li avek pasyon ek pasyans.

Sa i en lakonplisman pour Sesel, Mr Speaker.

Ki travay avek en pasyon pou reisi.


Lasosyasyon bann dimoun ki pe viv avek en Dezabilite anba gidans Ms Jourdane, ki regard byennet nivo bann kominoter, Mr Speaker.

Sa i en lakonplisman pour Sesel.

dimoun lo Sepandan, mon konnen e nou konnen e Sesel i konnen.

Ki i annan ankor en kantite defi ki nou pe fer fas avek.

En kantite baryer.

Se pour sa rezon ki tou dimoun travay ansanm dan lentere Sesel, pou nou bann dimoun ki pe viv avek en dezabilite, Mr Speaker.
bezwen i Mon akey lanons ki bann weights ASP in ganny revize.

E la in annan bokou politik ki’n ganny fer lo sa size.

Mwan sa ki mon'n toultan lager e ozordi mon fyer, se ki Gouvernman in anonse ki bann dimoun ki annan en dezabilite permanan zot lasistans pou prezan lavi 11 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 diran olye raport kot Dokter tou le 2an pou renouvle Mr Speaker.

Sa i montre komitman nou Gouvernman vize ver en solisyon.

E vize ki personn pa pou ganny kit deryer.


Wi, nouvo Lazans Carer ki pou efektiv komansman April, i ava anmenn en lot standard dan sa servis anba direktiv Departman Lafanmir.

Mon swete ki nou tou nou travay ansanm pou fer sa Lazans reisi.

Mr Speaker, lespwar ki mon ti annan 2020 pou Sesel, i menm lespwar ki ankor sa konpa ki pe gid mwan e ki pe gid nou, pou travay dan lentere Sesel e Lepep Seselwa.

I sa menm lespwar ki pe gid nou pou Sesel progrese.

Napa plas pou laenn.

Napa plas pou vanzans.


Napa plas pou asasinasyon en endividi.

Napa plas pou rankin.

Napa plas pou traizon.

Napa plas pou bat nou frer.

karakter Sel keksoz ki nou pe demann zot se travay ansanm.

Travay pou Sesel.

Travay pou ou kominote.

Travay pou byennet sa pep.

Travay ver sa sanzman, pour sa sanzman.

Pour ki Sesel i tras sa larout ki ou avek mwan nou ti form parti ladan an 2020.

Pa bezwen zis krwaz ou lanmen rezouir esper sanzman.
Me ou bezwen form e parti pou fer sa sanzman arive Mr Speaker.

Lentere Sesel i pas avan tou.

Lentere ou pei i pas avan tou.

Non pa pouvwar Mr Speaker.

sa pep.

Mon kontinyen travay dan Nou lentere Gouvernman pou kontinyen travay pou Sesel malgre tou baryer, malgre tou frontyer.

Nou pou fer li pour Sesel e pour lakonplisman Sesel.

Mwan mon pa pou zanmen les tonbe.

Mersi Mr Speaker.

(APPLAUSE) MR DEPUTY SPEAKER Mersi Onorab Zialor.

Mon vwar lanmen Dirizan Lopozisyon anler.


HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker, mon pa pe al dir naryen lo sa ki garson Mr Rene in dir.

Me selman … MR DEPUTY SPEAKER Non, non, non, Onorab sa i pa akseptab, i apel Onorab Naddy Zialor.

HON SEBASTIEN PILLAY Uh ok be si li i apel Onorab Naddy Zialor, mwan mon apel dan Leader Lasanble Nasyonal.
Lopozisyon 12 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 So, ler in komans son in lo son speech speech, komanse in dir ek mwan koumsa, in adres mwan koman Leader parti minorite dan Lasanble.

MR DEPUTY SPEAKER I en tradisyon … HON SEBASTIEN PILLAY Mon form ladres dan Lasanble i Leader Lopozisyon.

Me si parey ou’n dir mon ler mon'n dir li garson Mr Rene, ou’n dir mwan poudir i apel Onorab Naddy Zialor, li i devret osi annan respe.

Ou pa kapab kasyet deryer en dezabilite pou fer malelve.
I senp, i senp Mr Speaker, … MR DEPUTY SPEAKER Non-non Onorab, la ou pe … HON SEBASTIEN PILLAY … mon pa oule fer en issue out of sa.

Sa ki mon le dir se ki ladres formel dan Lasanble i Leader Zafer Gouvernman e Leader Lopozisyon.

Speaker ler ou dan Chair, Deputy Speaker ofisyelman ler ou pe fer en keksoz.

Onorab Henrie si ou pe koz lo behalf Mont Buxton.

Speaker Mancienne i Speaker Lasanble, koumsa i ete.

Dan mon speech mon'n refer avek Prezidan Larepiblik.
Mon pa'n donn li okenn lezot non, mon pa'n donn li okenn derogasyon.

Ler mon refer to en Manm mon refer to bann MNA.

So mon'n refer to li as garson Mr Rene pou regard ou reaksyon.

E ou pa'n kontan mon'n apel li koumsa.

Me selman ou’n aksepte pou li donn mwan en lot non.

So, si sa i standar Lasanble nou ava ganny en gidans kler lo la.

Konmsi pa ankoler ek mwan mon'n zis montre ou, petet mon'n tant ou, mon'n anvoy en pyez kot ou al ladan.

E ou’n deswit reakte prezan mon'n ganny sa pwen lo ou.
MR DEPUTY SPEAKER Non, non.

Ou pa’n.

Onorab, ok … HON SEBASTIEN PILLAY Me dan Lasanble koumsa i marse sa ou konpran?

MR DEPUTY SPEAKER Onorab ok, ou’n fer le pwen mersi.

Solman mwan mon pa’n dir li naryen akoz nou en Manm Commonwealth.

en tradisyon dan Commonwealth pou apel parti Lopozisyon minority party and majority E i 13 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 party.

I pa pe envant en mo li.

Mersi.


(APPLAUSE) MR DEPUTY SPEAKER Prosen entervenan lo lalis i Manm Elekte pou Distrik Anse Boileau Onorab Phillip Arissol.

Mersi.

Mr HON PHILLIP ARISSOL Mersi Mr. Speaker.

Bonzour Mr Speaker, bonzour tou bann koleg Onorab.

Tou dimoun ki pe ekout nou e tou zabitan Anse Boileau spesyalman.

ki Speaker, Gouvernman LDS i antre dan 3enm lannen son manda, nou pei Sesel in sanze.

Wi Mr Speaker, Sesel in vreman sanz pour le meyer.


Sa i montre langazman en lekip serye ki pe travay pou son pep.

la Me i domaz ki i annan serten dimoun menm si zot annan lizye, zot refize vwar ou fer krwar ki zot pa vwar naryen byen ki pe arive.

I osi annan en group dimoun ki ti byen plase dan Gouvernman presedan, zot vwar sa bann sanzman, me zot kontinyen anbet en group dimoun ki krwar dan zot pou pa vwar, pou vwar zis sa ki mal.

Zot pe donn lenpresyon ki sete LDS ki’n o pouvwar pandan sa 43an.
Bokou i bliye ki nou fek antre dan lofis e napa 3an.

Pandan sa 2an edmi LDS in travay e diferans ant sa ladministrasyon e sa enn presedan, se ki ladministrasyon LDS, dan plas konplent e fer leskiz, nou plito vin ansanm, travay dir, rod solisyon e re- etabli sityasyon dan nou pei.

E lakantite ki nou’n fer i montre langazman sa ladministrasyon serye.

Mr Speaker, i annan bokou keksoz pozitif ki’n arive pandan sa 2an edmi, tel ki trezyenm mwan saler baze lo performans.
Sa pou garanti ki Sekter Servis Piblik, travayer i perform e ogmant prodiktivite, avek bi retir sa latitid trenn lipye.

Revizyon dan weights pou lasistans welfare.

Sa pou fer sir lasistans ki sa ki bezwen welfare kalifye.

kapab i Konsesyon dan karbiran pou bato cargo ki deservi nou bann zil.

Sa pou fer ki komodite e materyo konstriksyon i kout menm pri ki Mahe.

Dediksyon R300 lo bill elektrik.

Sa pou asire ki bann fanmir ki pli vilnerab i kapab pey zot bill ariv lafen di mwan.
Etidyan dan 17 pei i benefisye avek 10 poursan logmantasyon dan zot stipend.

Sa pou asire ki etidyan dan 17 pei an kontan 14 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 Sesel, pou kapab kouver zot depans vi ki apre lestimasyon kou lavi i’n ogmant par 10 poursan globalman.

Mr Speaker, lalis i long e Gouvernman pe travay, sa Gouvernman pe rod solisyon pou sa amelyorasyon, Gouvernman pe travay dir pou met larzan dan pos Seselwa.
Mr Speaker, se pou fakter prensipal ki fer ki kou lavi i kontinyelman monte i an deor kontrol Gouvernman e sa i annan, sa i annan pou fer avek lefe ki COVID 19 i’n anmennen e osi lager ant Larisi ek Ukraine.

E pli gro konsern sa rod Gouvernman solisyon e soulaz nou pep.

Avek bi pou kontinyen fer desann lannen kou Gouvernman LDS ti rezet en demann pou anpes lavant marsandiz an gro avek piblik, sa ti ganny fer dan lentere nou pep.
Sa desizyon ti vin apre demann Lasosyasyon bann Marsan ki vann an detay pou anpes aste konsonmater marsandiz avek bann marsan ki vann an gro.

lavi, boner sa Mr Speaker, sa i pa en mezir kont boutikye, me senpleman en desizyon pour ede gard pri lavi osi ba ki posib.

Sa ankor enn fwa i montre pozisyon sa Gouvernman dan sa lager kont pri lavi.

ladministrasyon i Sa apresye rekonnet e kontribisyon ki marsan ki vann fer dan nou an detay pe kominote.
Nou pe osi profite pou demann zot pou travay ansanm ek Gouvernman pou rod fason pou ede soulaz lavi sa pep, e note ki konsonmater i lib pou depans son devret larzan kote e ki mannyer zot, zot anvi.

Mr Speaker, avek bi pou fer sir ki tou dimoun ki vreman dan bezwen i kapab ganny lasistans part rental, e pou evit bann labi lepase, i enportan ki sa prosedir i ganny fer dan en lankadreman ki kler e ki zis.
I malere pou vwar ki i annan serten dimoun ki pa pe ganny lasistans ozordi, menm si zot merite, akoz serten mankman dan bann dokiman neseser pou ki zot kapab kalifye anba sa progranm.

Lentansyon Gouvernman se pou amelyor sa sistenm ki egziste ozordi, pou fasilit lasistans pour bann ki vreman dan bezwen.

An sa ki konsern lakaz e later, parey tou lezot distrik, Anse Boileau i ankor annan bokou demann.
Travay pe ganny fer pou idantifye en site kot ankor 6 lakaz a kapab ganny konstri pou konplet sa 15 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 lakaz dan proze Lakaz 24 Lafous ki date depi 2018.

Mr Speaker, an 2023 Anse Boileau pou vwar komansman proze pou konstri 24 lakaz Anse Louis, ex-Zelia.

Avek sa proze ankor plis fanmir nou distrik a benefisye avek zot prop lakour, sa proze i espekte konplete dan milye 2024. wayleave Proze landbank Montagne Posée, i ankor annan retar.
Sa i vin atraver difikilte pou kapab ganny pou konstriksyon semen ki pou landbank.

Mr sa deservi i kapab Speaker, sa proze demare sa bann zis propriyeter ti kapab tonm lo en lagreman ki a benefisye tou le de part.

Sa landbank i annan 11 kare later e sa ti pou benefisye 11 fanmir dan nou distrik.
si afekte ganny Boner sa lannen apre ki movetan ki Anse Boileau in eksperyanse, mwan avek Vis Prezidan nou ti fer en vizit pou enspekte mazorite landrwa ki abitye par linondasyon pou vwar si sa proze drenaz pe fonksyon byen.

E sa fwa avek bon planifikasyon e aksyon, mazorite zabitan Anse Boileau sirtou bann ki toultan ganny afekte avek en linondasyon, soulazman.
vwar ti Nou remersye sa bon Gouvernman pou planifikasyon aksyon e apropriye pou finalman vwar en solisyon ki nou distrik pa’n ganny tro afekte sa voyaz avek sa movetan.

e etidyan Mr Speaker, mon vreman fyer pou vwar ki nou bann lekol ansenyan segonder Anse Boileau, menm si zot pe pas atraver bokou difikilte tel ki en mankman dan ansenyan, mankman partisipasyon dan paran ledikasyon zot zanfan.

Menm porte ouverte ki lekol i organize zot prezans i vreman ba.
Renovasyon lo vye block S3 e S4 ki ti sipoze ganny fer anba Indian Grant boner an 2020, sa pa ankor arive.

I annan mankman dan lekipman ICT, nou lekol segonder i annan selman 2 lasal konpiter avek 40 konpiter, pou en popilasyon 630 zelev, e sa i fer ki en pe etidyan S1 a S3 pa kapab fer serten sesyon pratik akoz priyorite i ganny mete zis S4 e S5.

Mr Speaker, i osi annan mank fasilite sportive pou bann etidyan, tel ki en stand e en rim pou basketball.
Kantmenm sa, parey mon’n dir mon vreman fyer pou nou Lekol Segonder Anse Boileau.

Akoz malgre tou sa defi e difikilte ki bann 16 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 etidyan pe pas atraver, sa bann etidyan pa’n dezespere, zot in persevere.

E tou etidyan S5 ki’n asiz pou legzanmen IGCSE an 2022, in reisi prodwi tre bon rezilta e zot tou zot in pass.

E en zelev an partikilye in resevwar 6 A* e en A e sa i Vaidik Jayesh e in meyer etidyan pou lannen 2022.

Mr Speaker, apel determinasyon.


sa ki se Mon ti a osi kontan felisit Dylan Freminot ki’n ganny elekte pou reprezant Lekol Anse Boileau Segonder dan Lasanble Lazenes.

fwa Mr Speaker, ler nou vwar bann bon rezilta nou bann zanfan, mazorite i vin atraver bon korperasyon bann paran ki met bokou lentere dan travay zot zanfan.

Mon ti a felisit bann etidyan kontan primer e segonder, tou bann ansennyan e osi bann paran.

E mon fer en demann, ki plis paran nou met lentere dan ledikasyon nou zanfan.
I kapab dan size akademik ouswa size vokasyonnel e osi dan zot lentere tel ki dan sport e kiltir e nou a vwar vre lepanouisman nou bann zanfan.

Lekol primer lekol e Anse Boileau, i en parmi enn bann pli i demann en vye renovasyon ou mazer, konstriksyon en nouvo blok.

Etidyan sa lekol napa en hall kot zot kapab zwe anndan pandan letan lapli, ouswa en landrwa apropriye pou fer meeting avek bann paran sa I osi annan bann etidyan.

problenm desarz ki fodre ganny rektifye osito ki posib.
Me malgre tou sa bann problenm, bann etidyan P6 lekol Anse Boileau ki ti fer Legzanmen Nasyonal in sorti avek bon rezilta e en zelev Estelle Anacoura i parmi sa 5 meyer dan pei, e in osi ganny 100poursan pou matematik.

Bravo Estelle!

Lo kote lasante Mr Speaker, mon vreman kontan pou aprann ki tre byento nou pou reisi ganny en standby generator, en keksoz ki tre itil e lontan nou pe espere.

Batiman kot sa zenerater pou ganny enstale in fini konstrir e sa zenerater pou ganny met an plas tre byento.
Mon pe fer en demann avek sa Minister Lasante pour ki en renovasyon mazer i ganny fer lo nou sant lasante, anpes li avarye plis.

Demars osi pe ganny fer avek bi pou plis sekirite lo semen.

Kot nou sant lasante, mon pe ensiste ki en carpark apropriye i ganny konstri, e en vizit in ganny fer pou idantifye en sit ideal pou sa proze.

Ki pou enkli trotwar 17 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 devan sant lasante e parking devan e deryer sa sant.
Mr Speaker, pou bann fermye mon distrik mon kapab dir zot ki finalman sa nouvo baraz Bonne Espoir i’n konplete e pare pou konmans servi, sa proze irigasyon pou ed fermye dan rezyon Montagne Posée e osi Hermitage.

Sa lannen zot pou osi vwar konstriksyon en bazar kot zot a kapab vann zot fri e legim, en sit in fini ganny idantifye kot sa pou ganny konstri.

Sa a ede lo bor redwir risk aksidan semen.


Mon swete ki sa travay a demare o pli vit posib e zot a landrwa kapab konvenab kot zot a kapab vann tou zot bann viv.

ganny en Proze pou fer en lapas Anse La Mouche i’n ganny byen akeyir e sa pe ed bokou nou bann peser.

Sa lapas ti dan premye faz en proze ki pou sivre avek fasilite konstriksyon bazar, store pou peser kot zot a kapab met zot lekipman e osi labwet.

E sa i ekspekte demare tre byento.


Negosyasyon ant Minister Lapes, Minister Lanvironnman e Minister pou Later pou ki sa sit kot proze pou ganny fer i ganny transfer avek SFA e sa a permet demaraz e konplisyon sa proze ki nou pe ekspekte a kapab komanse sa menm.

lannen Mr Speaker, enn nou pli gro problenm Anse Boileau se kondisyon nou bann semen primer, tel ki Montagne Posée e depi Anse La Mouche ziska Anse Boileau.
La ki PUC in fini konplet travay lo enstalasyon kab, mon’n ganny lasirans ki travay pou re sirfas sa bann semen, i espekte komanse dan premye kar sa lannen.

E sa pou komanse kot nouvo semen i zwenn semen Les Canelles.

E mon swete ki sa travay i a kapab demare a ler.

Mr Speaker, mon ti a osi swete ki travay i ganny fer pou vwar danze ki sa bann pye dibwa lo lakot Anse La Mouche, Roche Canon i poze pou motoris e osi pyeton e si i neseser, koupe.
Pou Montagne Posée, mon pe demande ki travay pou enstal crash barrier i ganny fer sirtou lo bann morso semen ki vreman danzere.

lo Letan mon pe koz kondisyon nou semen, travay pou re sirfas bann semen segonder dan distrik in byen ale pandan 2022.

Me i reste travay pou re sirfas semen Mont Plezir ziska kot simityer Anse Louis.

Travay preliminer pou bous bann trou pe fini e sa mon swete sa semen a kapab ganny 18 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 en nouvo sirfas avan lannen fini.
Gouvernman Mr Speaker, pou elimin drog dan sa pei i vreman difisil, me pa enposib.

Malgre tou sa difikilte, in konmans sa latas ansanm avek bann partner, tel ki Ameriken, Angle, Franse e Endyen ki pe ed nou pou nou kapab elimin drog dan nou pei.

annan Pandan sa dernyen 2 plis in lannen, i’n lentervansyon kot drog ganny detri, swa lo erport ouswa lo lanmer, e sa i montre langazman e kantite serye ki sa Gouvernman LDS i annan kont lalit drog.
Mr Speaker, drog pe kontinyen afekte nou zenn, drog pe kontinyen detri nou pep.

Drog i enn parmi bann fakter ki anmenn lapovrete, i responsab pou vol e vyolans dan pei.

Prezidan in fer en lapel pou tou dimoun, tou Seselwa ki annan nou pei a ker pou ede lit kont sa fleo.

Avek sa sityasyon drog mon vwar ki ledikasyon pe ganny afekte, drog pe afekte nou mendev e si nou pa pran aksyon la nou pou perdi tou, tou keksoz.
Tel ki kontrol lo nou Lendistri Touris ki pilye non lekonomi e pli ale nou pou vwar plis etranze ki pe antre dan pei e pe fer sa travay ki nou zenn Seselwa ti merit pe fer.

kot Mr Speaker, mon annan lenkyetid pou Sesel e lavenir nou bann prosen zenerasyon.

I sagrinan pou vwar ki problenm drog nou pei i’n vin e zafer enternasyonal, bokou dimoun aletranze pe vwar ki nou zenn pe fer fas avek atraver en progranm fer par BBC.

sa se Speaker, senpleman akoz vorasite serten nou prop fre e ser Seselwa.
Wi voras e egois.

Me bon keksoz ki’n sorti dan sa progranm se en zenn for.

Faddy ki ti en viktim sa fleo, ki avek lagras i’n reisi sorti e pe travay pou ed son frer e ser ki ankor viktim.

Mr Koman en Gouvernman ladministrasyon responsab, LDS i determinen dan sa lager kont drog e trafik drog dan pei e napa naryen ki pou sanz sa desizyon.

i Mr Speaker, sports annan pouvwar pou ini en nasyon.

Fer ki nou tou ansanm nou pe sant menm sanson e nou pe fer flote nou paviyon pli o ki posib.
Me, Mr Speaker i malere pou vwar ki pou tro lontan sports ti ganny neglize, bokou lenfrastriktir in tonm an rin e sa fer pe kout bokou pou renovasyon.

Me avek Zwe de Zil ki pe arive, Zwe de Zil 2023 ki 19 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 lot En remet priyorite dan selman 5 mwan nou vwar ki renovasyon lo serten fasilite sportiv in fini konplete pou ki nou bann atlet a kapab fer zot bann preparasyon pou sa zwe.
sa Gouvernman se pou envestir pou mazorite lenfrastriktir sportif lo en nivo akseptab, akoz nou rekonnet benefis ki sports i anmennen dan pei.

Avek sa langazman antet, sa lannen nou ekspekte vwar travay renovasyon Sports Complex e osi konstriksyon en Indoor Court Anse nouvo Royale.

Renovasyon Sports Complex La Digue e amelyor lezot bann lenfrastriktir sportif dan bann distrik.
fasilite e lezot Lo kote Anse Boileau pou annan travay renovasyon lo Sant Anse Rekreasyonnel Louis, kot bann zenn a kapab servi sa sant pou aktivite lwazir.

Pou osi annan travay pou redevelop sa pti laplenn, setadir konstri pti Sport Complex pou bann zenn sa rezyon.

Mr Speaker, zabitan Anse Boileau i vreman fyer pou lekip foutbol Tigers ki pe byen debourye dan championship.

Pour lemoman zot premye e mon swete ki zot kontinyen lo sa bon form e ki sezon prosen zot ganny promosyon.
Felisitasyon pou nou lekip basketball AB Boys ki’n ganny promosyon pou zwe dan premye divizyon sa lannen.

E mon swe pou sa lot de lekip basketball, Hotshots e Drifters se ki zot kontinyen lo sa bon semen e tap tou pou en meyer pozisyon pou sa lannen.

Lekip siklis Velo Club de L’Ouest ki osi lo en bon parkour, kontinyen travay dir.

Bravo tou nou sportsmen dan distrik.


Mon pe demann avek tou atlet Seselwa, sirtou atlet ki sorti Anse Boileau, travay pou atenn sa nivo pli o. Mon byen plase pou konnen ki sa i demann bokou sakrifis.

Pouse e avek perseverans tou i posib, vin sa atlet ki anmenn loner pou Sesel.

Mon pe osi fer lapel pou tou lezot zenn Anse Boileau.

Annou koste ansanm dan kiltir lezot aktivite ki zot e dan pratike e annou fer Anse Boileau vin sa lafyerte nou zil.
Mr Speaker, ozordi Sesel i bezwen plis ki zanmen linite son pep.

En lafors ini, ansanm annou konstri sa pon pou geri tou mal le pase, non pa kree divizyon, non pa senm laenn.

Sesel i en pti pei kot tou dimoun i konn tou dimoun.

Menm ki nou annan lopinyon diferan, nou kapab travay ansanm pou benefis nou pei.

Apre tou Sesel 20 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 i nou pei.

Parey Prezidan i’n dir annou fer sa semen ansanm.

Fer li pou nou zanfan e fer li pou nou pti zanfan.


Mr Speaker, pou konklir, avan mon konklir, mon ti a Mr Speaker, kontan dir.

Onorab Pillay i’n dir ki ler ou aksepte bef ou bezwen aksepte li avek son korn, e ki LDS pe tir dile ek park e non pa ek sa bef ki US ti kite.

Les mwan dir Onorab Pillay, atraver ou Mr Speaker, wi ti annan en bef, ni dile ti napa.

Akoz sa bef ti’n vreman meg.

US ti’n tir tou dile e personn pa konnen kote dile in pase.

I pe koz park?

Huh!


Mr Speaker, park zis ou touse ti grennen!

Se sa bef ki US ti kite dan sa swadizan park.

Mersi Mr Speaker.

son bann akonplisman e bann defi ki in rankontre.

E son plan pou sa lannen ki pe vini.

Mr Speaker, malerezman sa enn SONA in konpletman rat target.

Plizyer dimoun in dir mwan ki zot in sey ekoute e menm re ekout sa speech ankor, pou sey gete si zot vwar bann size ki pertinan pou zot ganny touse ou adrese.
Sadly, Mr Speaker, sa size pa'n ganny lavi, tel adrese, ledikasyon e lasante.

pri ki Mr Speaker, o kontrer kwa ki Prezidan in vin koz ek nou lo la?

Se ki mannyer tou dimoun pa pe travay, apard li ek son Cabinet.

Mr Speaker, i bon osi note ki Mr Prezidan pa'n menm remersi son bann prop MNA pou sa travay ki zot in fer lannen pase.

(APPLAUSE) (APPLAUSE) MR DEPUTY SPEAKER Mersi Onorab Arissol.

Prosen entervenan se Onorab Wilbert.

Herminie.

HON WILBERT HERMINIE Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker, ser, frer, koleg Manm Onorab e tou dimoun a lekout, bonzour.

Diskour Leta Lanasyon i en letan ki bokou nou bann frer ek ser i ekout nou Prezidan donn en bilan lo Leta nou Nasyon, e HON WILBERT HERMINIE Me in plito kontinyen menas travayer ki zot pou ganny pouse.

Mr Speaker, in koz lo bomb, me non pa pri lavi.

Seselwa ti a kontan konnen ki son plan lo sa size.


E Mr Speaker, ki'n arive avek sa lalis 14 komodite esansyel ki Minis Hassan sipoze fer revi depi Oktob lannen pase?

Sa Mr Speaker, nou pa tann parle.

21 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 Sa size ti devret a latet Ladres Leta Lanasyon, akoz i annan pou fer avek vant Seselwa.

Dan plas zis senm laterer e sey anbet Seselwa avek en zistwar ki prizonnyen pe aste zarm Mombasa.
Mr Speaker, i zis montre sa Gouvernman LDS pa enterese avek vant Seselwa.

ou ki (APPLAUSE) HON WILBERT HERMINIE Me nou Mr Speaker, dan United Seychelles nou pou kontinyen la, pou lager pou bann size ki konsern vant Seselwa.

Mr Speaker, Seselwa pa pe demann ek zot Prezidan Gouvernman LDS en bout lor, ou en bout dyanman, sirnon pa en bout lesyel, akoz sa nou kreater ki pou zize.

Me zot pe demann sa ki ou ti promet zot dan ou manifesto ki ou ti vann zot pou ou vin o pouvwar.
Kot bann dimoun aze ti pou ganny R10mil pansyon.

(APPLAUSE) HON WILBERT HERMINIE Kot ti pou napa viktimizasyon.

Kot pri lavi ti pou desann.

Be ki nou'n vwar Mr Speaker?

Le kontrer in arive.

Kot zot in donn bann dimoun aze R500 avek lanmen drwat e pran R1500 ek lanmen gos.

Kot tou dimoun ki pa siport zot in ganny fer aret travay, ou kontra pa'n ganny renouvle.

Zot in menm al en pe pli lwen tou, pou akiz dimoun pou met pwazon dan delo.

Ki savedir sa Mr Speaker?

Eski sa i en Gouvernman responsab?


Mr Speaker, mwan mon apel sa vre paranoya.

Servi ‘’ek nou, pa ek nou’’, pou fer dimoun soufer.

(APPLAUSE) HON WILBERT HERMINIE Pourtan Mr Speaker, zot motto i ‘Sesel pour tou son zanfan’.

Mr Speaker, la pri lavi pa koz lo la.

En kote, Prezidan i dir nou sa i son priyorite pou fer pri lavi desann.

Lot kote ki nou vwar, son Minis dan son prop Gouvernman LDS i dir nou ki sa i zis en myth, e ki pri lavi pa pou zanmen desann.
E sa i zis bann bon parol ki bann politisyen LDS i servi dan kanpanny pou zot vin anbet Lepep Seselwa.

I montre ou klerman ki zis zot la pou anbet sa pep e vin ek en kart lapay ki zot ti napa okenn zentere pou Lepep Seselwa.

Mr Speaker, social safety net.

Parey bokou dimoun i konnen, lasistans sosyal, ki ti menm ganny met an plas par Gouvernman United Seychelles 22 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 pou ed bann ki pli vilnerab.
Ki menm ki zot ti pe travay, zot ti pe ganny difikilte pou fer de bout zwenn.

Ki'n arive avek sa Mr Speaker?

Zot in detri sa net!

Epi ki zot vin dir nou?

I annan zis 100 ekek dimoun lo welfare.

Be ki la realite?

Dimoun pe nepli apply pou welfare, akoz zot pa pe al asiste personn e Seselwa pe pler an silans.

Akoz pa sa ki sa pep ti sign-up for.

(APPLAUSE) LDS.
(APPLAUSE) LDS.

HON WILBERT HERMINIE Wi, Mr Speaker, nou lo kote United Seychelles nou pou kontinyen met presyon lo sa Gouvernman Wi, granmersi ki United Seychelles pe kontinyen, e kontinyen met presyon lo sa Gouvernman LDS, pou zot revwar zot bann progranm sosyal.

Tel ki goute pou zanfan, part rental pou bann ki pa kapab pey zot rent an antye.

Ou osi revwar bann kriter pou kalifye pou benefis sosyal.

Wi Mr Speaker, presyon apre presyon nou pou mete.

Kontan pa kontan, me zot pou bezwen align zot lekor.
(APPLAUSE) HON WILBERT HERMINIE lot Mr Speaker, dan Sekter Servis Piblik, Prezidan in dir nou ki i annan 3 kalite travayer.

En tyer tyer i pares, travayer travayer i siport en parti politik, e zot trenn lipye.

Lot tyer i servi zot pozisyon pou pini dimoun.

Be Mr Speaker, eski Prezidan pe fer nou krwar ki i dan Gouvernman dizour annan zis siporter US?

Pourtan, zot ki o pouvwar.

Sa i lafason ki Prezidan i dekrir leta Servis Piblik, ki dayer li ki ansarz.

Mr Speaker, annou met sa an konteks.


Tou Minis i LDS.

Laplipar, si pa tou PS, CEO, DA, LDS.

Bann ki ti US, zot in pouse, ou pa'n ganny zot kontra renouvle.

E sa i apel ganny pouse tou mannyer.

I zis zot in servi en smart way pou zot fer.

Me Seselwa pa bet.

Nou'n vwar zot byen kler.

E ki parol ofisyel ki zot servi?

Se zot in al pourswiv en lot parkour.

Be ki parkour ki zot in al swive?

Ou pa'n renouvle zot kontra.

Ase pran Seselwa pou fou bet.


(APPLAUSE) HON WILBERT HERMINIE Prezan, i vin dir nou ki Sekter Piblik pa pe delivre e pe menas zot pou ganny met deor.

Be lekel ki a latet Sekter Piblik, ankor mon demande?

Aret 23 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 blanm travayer pou linefikasite sa Gouvernman LDS.

Si problenm i ek en travayer, i pa pe performen, ou bezwen disiplin li.

Dan plas blanm tou travayer, apard bann ki a latet e lotorite annan e responsabilite pou delivre.
ki avek kontrer Mr Speaker, isi Sesel anba sa Gouvernman LDS nou fer tou le norm enternasyonal.

Deor en aksidan tren i arive, Minis Transpor ki Akoz demisyonnen.

responsabilite li koman latet sa Minister.

i tonm ek Mr Speaker, isi dife lo landfill, travayer Sekter Piblik ki ganny brile.

Sorry, mon repran Mr Speaker - Isi, dife lo landfill, travayer Sekter Piblik ki’n ganny blanmen e menm, en parti politik.

Lans i sal, manm piblik ki ganny blanmen.


Mr Speaker, sa Gouvernman LDS i blanm tou dimoun, tou lekipman e tou zouti, apart sa enn ki pe dirize.

Akoz li i toultan byen.

Mr Speaker, sa Gouvernman i koz ek nou labous plen lo topik rule of law.

Ki Lalwa i aplik pou tou Seselwa.

En konsep ki zot pe fer nou krwar, kan lontan nou'n fini vwar kler.

Prezidan Rene ti donn nou ledikasyon pou naryen pou anpes dimoun fer nou krwar lizour pou aswar.
(APPLAUSE) HON WILBERT HERMINIE Mr Speaker, dir mwan eski rule of law i aplike, ki ler en dimoun, en Minis i tap en gard ek transpor, Depite Komisyoner Lapolis ki ganny pouse?

Eski sa rule of law?

Eski rule of law i aplike kan en tim ibou, en tim ibou, i met fizi deryer latet sivilyen, eski sa i rule of law?

me Eski rule of law i aplike ler en Board Chairman lakonpannyen parastatal i fer en fo dokiman, pou fer en travayer etranze antre Sesel, me naryen pa arive avek li.

Eski sa i rule of law?


Paret mwan Mr Speaker ki rule of law pou sa Gouvernman LDS i annan en pwa de mezir.

Kot enn i aplik pou Lepep Seselwa ordiner, e lot pou bann gro msye.

Mr Speaker, i malerezman Sesel in retourn dan en sistenm class anba sa Gouvernman.

Pourtan, zot zis 2an edmi dan lofis.

Sa i fer mwan efreye pou mazinen ki mannyer lavi Sesel pou ete pandan sa lot 2an edmi.
Mr Speaker, lo lot kote, proze kapital ki Gouvernman LDS e Prezidan Larepiblik in koz lo la, ki egziste lo zis son computer, sa mon pa pou fer 24 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 komanter lo la konmela.

Parey in dir, ki Seselwa ki pou ziz li si pa materyalize.

Mr Speaker, tou Seselwa i konnen ki ler ou batir en lakaz, en batiman avek laz i toutafe normal pou pas en kours lapentir lo la.

Fer serten maintenance lo la pou kit li an bonn eta.
Kwa ki pa normal Mr Speaker, se ler en Gouvernman LDS i fer nou krwar ki nou ti napa en Library Nasyonal.

Kan Library Nasyonal se Gouvernman United Seychelles ki fer ti konstri.

Zot pe renovasyon lo la, epi zot a met en lot plak lo bor e zot a koup en lot riban.

Pou en louvraz maintenance ki dayer ou ti devret pe fer avek sa bann batiman ki Gouvernman United Seychelles in konstri e met a ou dispozisyon?
(APPLAUSE) HON WILBERT HERMINIE Mr Speaker, i drwa nou bann zenn atlet pou ganny en tartan track ki ganny maintain par Gouvernman dizour, pou zot kapab devlop e zot potansyel.

E pou zot kapab partisip o nivo enternasyonal.

I pa en privilez sa, parey sa Gouvernman pe sey fer nou bann zenn atlet krwar.

liber Lepep Seselwa in vote pou met sa Gouvernman la pou amelyor e travay lo promes ki zot ti met devan Seselwa, an servi sa baton mazik ki zot ti pou vin avek, pou vin fer tou louvraz ki devret ganny fer.
Ki dayer Gouvernman i son drwa lo tou pou in ganny batiman.

Batiman konstri, ganny maintain.

Napa keksoz difisil ladan Mr Speaker.

Napa naryen ekstraordiner.

fer renovasyon bezwen i Mr Speaker, Prezidan i vre ler i dir i mel dan tou keksoz.

Menm si bann teknisyen dan sa field i dir zot i bezwen plis letan.

Mr Speaker, pran lekol NIHSS, ki bann staff Minister Lasante in dir zot pa ankor pare pou bouz dan zot nouvo fasilite, e demann li pou fer en lot trimes.

Sa msye pa ti le tann parle.


Dan son dezesperasyon pou koup en lot riban, in fors staff ek etidyan bouze.

Be ki nou'n vwar?

Wi building in fini.

Bann lezot fasilite, e lezot fasilite pou zenn aprantiz fer laprantisaz napa.

Computer i zis parey dan en simityer.

Pa konekte.

Napa fasilite Wi-Fi internet.

Manrmay pe bezwen servi zot prop data pou akse resours pou zot aprantisaz.

Kan tou sa bann fasilite ti la ler zot ti pe lekol, lekol Anse Norde.
ek I bon note ki sa i vin en depans an plis lo nou bann 25 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 zenn adolesan ek adilt, me zot allowance in reste parey.

Mr Speaker, Gouvernman fer i bezwen ganny LDS konpran ki laprantisaz i pa zis building, i servis, resours imen e lekipman.

Laprantisaz i pa zis prese pou ouver en building e koup riban.

Mon dakor avek Onorab Phillip Arissol, atraver ou Mr Speaker, ki nou sistenm ledikasyon in tonm an rin.
En gro defi pou sa Gouvernman la ki an se moman o pouvwar.

Mr Speaker, mon pa pou kapab termin lo sa pwen san dir de mo lo lasose Baie Ste Anne Praslin, ki bokou mon bann zanmi Pralinwa in met devan mwan.

Ki apre bokou zoli travay ki mon koleg Onorab Churchill Gill in fer pou konstri en nouvo lasose.

in konstri Gouvernman LDS dan son progranm koup riban, tou proze ki US san konsiltasyon, in sanz batiman ki bann dimoun ki ti pe servi lasose ti'n demande e ranplas li avek en shelter.
Ki by lannen prosenn pou napa lespas pou nouvo servis.

Pralinwa ti le en batiman ki pou kapab zwenn zot lekspektasyon bokou lannen ki ti pe vini.

Mr Speaker, malerezman ki ler en Dirizan i dir ou si pou sanz en glob, si ou pou bezwen survey, pe diviz sa pei.

Sa ki arive.

Tou proze pou li i parey ler ou pe sanz en glob.

I i pa pou pa pou survey, konsilte.

Me a lafen Pralinwa ki anmas lepokase.

Parey mon koleg, Onorab Churchill Gill in dir, in fer exactly 25an ki sa proze in materyalize.
Sa i normal, akoz ler ou konble en landrwa ou bezwen les li stabilize avan proze i ganny fer.

Me zot, zot in dir nou ti pe trenn lipye.

Nou, nou survey e nou planifye avan nou fer keksoz.

pei son Mr Speaker, en sistenm lasante i vital dan devlopman zabitan.

en Gouvernman United Seychelles in train bokou ners, Dokter, lezot Spesyalis lasante e osi non-medical staff.
Me i tre sagrinen, dan ki zis 2an edmi ki in o en Gouvernman LDS pouvwar zot in detri en sistenm servis lasante, menm si i pa ti parfe, me i ti pe marse.

2an Dan edmi Gouvernman LDS in o pouvwar, lopital napa dra, napa zorye, napa matla.

Lift in kase.

Petet si Minis ti survey son lopital, petet i ti ava vwar sa.

Dan lot kot LDS pa krwar dan sistenm lasante piblik, parske Cabinet antye i ganny allowance medikal pou al dan Klinik Prive ou aletranze pou tretman.
26 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 (APPLAUSE) Nou’n menm HON WILBERT HERMINIE Mr Speaker, Gouvernman US in toultan krwar dan met zonm o sant devlopman.

Kot atraver nou sistenm ledikasyon nou'n toultan kapab be what you to be.

Nou'n konstri want plizyer lekol e sant ledikasyon.

kree Liniversite Sesel pou fer li pli fasil pou annan en graduate dan sak fanmir.

Kot nou pa'n zis batir batiman, me met progranm e fasilite an plas pou fer sa kapab vin en realite.
Kot nou'n get dan welfare nou bann resours imen e nou donn zot, zot bann dues pou zot kapab vin pli prodiktiv e ankouraz bann ansennyan pou delivre.

sa Mr ki Speaker, sagrinan, sepandan sa 2an edmi sa Gouvernman LDS in les nou sistenm ledikasyon tonm dan depi.

Kot bann ansennyan tre kalifye in ganny dir ki zot pa lo lalis ansennyan pou lannen prosenn.

Kot lezot pe ganny viktimize akoz zot lopinyon politik.

Serten laklas napa meb debaz, tel ki sez ek latab ki konvenab pou zanfan asize e aprann.
Resours pou nou bann edikater kalifye servi pou edik nou zanfan napa.

Sa ki fer pli lapenn se 2an edmi in pran pou sa arive.

Mr Speaker, napa personn ki kapab konsantre e aprann lo en vant vid.

Sanmenm sa dan son sazes Gouvernman LDS in kree Dedicated Fund pou ed bann paran, ki menm zot pe seye zot pe vwar li difisil pou fer zwenn.
de Gouvernman, parey zot in dir, zot bann liberal in vwar sa landrwa ki zot konman en kapab koupe pou kouver trou, ki ti’n vini dan Bidze par koupir tax lo bann gro biznes dalon.

E ki nou’n vwar, nou bann pti zanfan ki soufer.

bout sa Avek presyon mete par United Seychelles, zot ti bezwen revwar desizyon.

Mr Speaker, si en Minis pa kapab asire ki nou bann pti trezor i kapab etidye dan en latmosfer sen, i devret fer sa keksoz onorab e demisyonnen.
(APPLAUSE) HON WILBERT HERMINIE Annou pa detri lavenir nou bann pti trezor plis ki sa.

Mr Speaker, drog i en fleo ki kontinyen ravaz nou sosyete.

En fleo ki kontinyen fer nou bann zanfan soufer e nou bann paran plere.

sa Pandan kanpanny, msye ti dir nou ki i konn tou 27 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 trafiker e i pou annan en dyalog ek zot.

Ki pandan son premye san zour, i pou elimin sa fleo.

Me ki nou’n vwar Mr Speaker?


Bann eskobar in ganny pardon Prezidansyel e en boug in ganny met dan prizon pou de bout zerb.

Eski sa Gouvernman LDS i vreman serye e responsab dan sa ki zot dir, ouswa zot ti pe zis zwe lo lemosyon elektora?

Mr Speaker, drog mil ton in ganny sezi solman egzibit i anba lanmer.

Lepep Seselwa ti le vwar laprev ki vre ti annan sa kantite drog e dezyenm, si vre in ganny detri.

Mr Speaker, akoz in fini tro tar pou fer nou dormi boner.
Mr Speaker, lo kote reabilitasyon, nou bann frer ek ser ki’n tonm dan sibstans, sa zot in detri net akoz politik.

Mr Speaker, pa pran mon parol.

Me progranm enternasyonal fer par BBC ki pe dir nou sa.

Sanmenm sa ki arive ler ou annan en Gouvernman e en Dirizan ki pa krwar dan adiksyon i en maladi.

latet Mr Speaker, a Gouvernman zot Prezidan i krwar dan cold turkey koman sa mwayen pou tir zenn dan adiksyon, bann profesyonnel pe dir le kontrer.
Mr Speaker, Prezidan in koz fortman lo rezo sosyal kot in dir bokou dimoun i servi fake kan profile pou anvoy lensilt lo son kanmarad, ki i pa pou tolere e ki Lafors Lapolis pou akte lo la.

Mwan mon siport li dan sa demars.

Be kestyon i reste Mr kote Speaker, bann sa ti konmanse?

Pa demagozi lanmenm la dan sa Lasanble?

(APPLAUSE) HON WILBERT HERMINIE Dan sizyenm Lasanble, lekel ki ti servi rezo sosyal pou denigre son prosen?

Mr Speaker, mon zis espere ki sa Cybercrime Act i aplik pou tou.
E i pa vin zis en zouti pou servi kont serten dimoun ki nou pou swazir pou aplik the rule of law avek.

Mon senserman swete.

lavi Mr Speaker, dan listwar i en keksoz ki enportan pou nou aprann e tir leson avek fer pli byen dan pou nou lavenir.

Pou nou pa ganny anbete ek bann politisyen ki annan zot prop plan personnel.

I annan serten i le re ekri listwar.

Kan en Dirizan i dir nou i ti kapab anpes Gouvernman fonksyonnen, me i pa’n fer li.
Me i bliye se li ki ti blok Bidze DICT, akoz portre Prezidan Larepiblik sa letan, ti monte koman screen saver lo en computer.

Ki mannyer i apele sa Mr Speaker?

Kan en Dirizan i dir nou, li sel Prezidan elekte 28 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 dan Sesel, ki mannyer i apele sa?

Kan tou Seselwa i konnen kantite fwa ki zot in vote.
(APPLAUSE) i HON WILBERT HERMINIE Mr Speaker, kan en Dirizan i dir nou ki konpansasyon ki sa Gouvernman LDS in peye pou lafot Mr Alain St Ange, Gouvernman avan.

Kan li menm li ki ti blok lapwentman Mr St Ange la dan sa Lasanble ler Gouvernman US ti pe rod son Lasanble, pou sipor nominasyon.

E rezon ki i ti donnen, se ki Sesel pou siport kandidatir Zimbabwe olye en Seselwa.

Sa ki i ti dir nou.

Epi zot dir nou, Sesel i pour tou son zanfan.

li en Wi Mr ki Speaker, mannyer i apele sa?


Kan Gouvernman US ti vin avek propozisyon pou en 5poursan logmantasyon saler, ki dayer si ti’n pase ozordi Seselwa ti a ganny logmantasyon 15poursan dan sa dernyen 4an.

Mr Speaker, ki mannyer i apele ler en Dirizan i le fer nou krwar ki son Cabinet of Minister i ganny R40mil, kan nou tou nou vwar ki lapey en Minis dan liv Bidze.

Mr Speaker, sa i pirman lipokrizi en zonm ki oule sey fer nou bliy nou listwar.
Mr Speaker, vre Leta nou Nasyon, se ki Seselwa i pli mizer ki zanmen.

Ki bokou nou bann frer ek ser Seselwa, pe ganny difikilte pou fer de bout zwenn.

Ler en bann pe enjoy zot allowance ki zot in mete pou zot lekor, bokou nou bann frer Seselwa pe dormi vant vid.

en Mr Speaker, kan Dirizan i dir nou i al lapes bann zoli pwason, ki an realite i tourn zis avek sise.

Mr Speaker, Seselwa i ankor pe esper sa bann nouvo kabri ki zot tin ganny promet.

Scholarship pou nou bann mizisyen al Austria in evapore.
Mr Speaker, bann ners ankor pe esper sa bann scholarship Kenya e plizyer lezot fo promes i vre en gran ankor.

Sa prometer pti doner.

Mr Speaker, atraver ou, wi mon’n not sa bann parol ki Onorab Labonte in dir, e mon swete ki i ti senser.

Kwa ki i ti regretab Mr Speaker?

Se ki zot in koz nou de parol.

Mr Speaker, zis apre ki in donn mwan en Onorab lanmen, ki nou’n vwar dan kan LDS e Onorab Hoareau a fer partikilye, latak personnel lo nou.
in kontinyen (APPLAUSE) HON WILBERT HERMINIE 29 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 i Mr Speaker, dan politik normal pou atak Polisi ou adverser ou keksoz ki in dir, me latak personnel sa i tonm dan kategori denigre ou prosen.

Eski sa ki nou pe montre nou bann zanfan ki pe grandi demen?

I paret i difisil pou en leopar sanz son tas.

Kan ou pe koz lo linite e rekonsilyasyon nasyonal.

Me zot still pe lans latak lo laparans fizik en dimoun.

Si i gro, si i gran, si i pti pti, si i meg.


Sa bann latak anba sang, nou osi nou kapab al dan sa direksyon me nou pa pou fer li.

Nou pa pou desann dan rigol.

(APPLAUSE) HON WILBERT HERMINIE Wi Onorab Labonte, mon’n note sa ki ou’n dir, me mon pe pran li avek en pens disel.

E se Seselwa ki pou ziz ou senserite.

(APPLAUSE) HON WILBERT HERMINIE Mr Speaker, kouler ofisyel parti United Seychelles i rouz, parey zot, i ver pou bann ki dan SNP e pou bann ki dan LDS i ble.
Mr Speaker, i paret mwan ki ti napa naryen pou koz lo la dan sa SONA.

Akoz ziska nou kouler ofisyel zot pa kontan.

(laughter) (APPLAUSE) HON WILBERT HERMINIE Mr Speaker, me nou lo sa kote latab nou pa pou zanmen kanmi nou kouler politik.

Nou’n rouz e nou toultan pou reste rouz.

Dir nou, nou kouler i valanten ou pa valanten si zot oule, me sanmenm sa kouler ki pou met zot deor 2025!
(APPLAUSE) HON WILBERT HERMINIE Mr Speaker, an terminan, ou konn vre Leta nou Nasyon, kan en dirizan i dir nou son pli gro lakonplisman, son Gouvernman LDS pandan sa 2an edmi o pouvwar, se ki in tir 2mil ton silt dan lavil Victoria.

Pwen!

ki Mr Speaker, sel lalimyer a lafen sa tinel se ki i reste zis 2an edmi pou Lepep Seselwa tenir anba sa sistenm kapitalis, kot 2025 Lepep Seselwa a montre sa Gouvernman LDS ki zot in fatige e fristre.

E zot a servi sa marto gro may, pou kas sa lasenn ek State House.
Pou li pran son bin liner, pou li pack and go e i a kontinyen reste aletranze e vin vakans Sesel.

Mr Speaker, an terminan, mon anvi dir mersi pou nou 30 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 bann siporter e manm piblik ki kontinyen deryer nou, pou donn nou kouraz, pou nou kapab kontinyen travay, pou lager, pou nou kapab nou repran nou pei dan en sityasyon difisil.

Nou realize ki pa en louvraz fasil.


Be lo lapar United Seychelles e bann Manm Lasanble United Seychelles, mon anvi remersi zot pou sa sipor.

Mersi Mr Speaker.

(APPLAUSE) MR DEPUTY SPEAKER Mersi.

Mersi Onorab Herminie.

Nou pou prezan pran en break nou pou retournen 11er.

Mersi.

(BREAK) MR DEPUTY SPEAKER Welcome back tou dimoun e nou kontinyen avek bann repons bann MNA lo mesaz Prezidan lo Leta Lanasyon.
Prosen entervenan ki mon pou apele se Manm Elekte pour distrik Glacis, Onorab Regina Esparon HON REGINA ESPARON Mersi Mr Speaker.

Bonzour tou koleg Onorab, tou dimoun a lekout espesyalman zabitan Glacis.

Mersi pou donn mwan laparol, pou mwan osi servi sa lokazyon ki devan nou pou zet en regar lo Leta nou Nasyon e Leta nou pei.

Dabor mon oule remersye Prezidan pou sa diskour tre emouvan, direk ek fran ki in delivre semenn pase.
Ki ler mon ekout li, mon santi ki malgre tou difikilte ki li ek son Gouvernman pe pas ladan pou redres sa pei ki'n pas dan dir pandan sa dernyen 43an, me keksoz pe bouze dousman, dousman.

E mon konnen ki i son swe, se ki keksoz ti a kapab bouz pli vit, me kan zot rankontre lobstak e rezistans, sa i met retar dan progre ver la reisit.
Kantmenm, kontrerman avek bann ki ti a voudre vwar sa Gouvernman fail, nou, nou pou touzour priy Bondye pou ki i Prezidan kontiny don son Ramkalawan Gouvernman, sa kouraz e lasazes e ekler zot lentelizans, pou zot fer sa ki byen pou sa pep e met nou pei lo sa semen progre.

ek Mr Speaker, tou sa ki nou Gouvernman in reisi fer pandan sa 2 dernyen lannen ki in ganny elekte, malgre ki nou ti dan peryod kot lemonn ti pe pas dan difikilte, in reisi par bonn volonte e travay dir.
Parski nanryen, nanryen pa'n ariv par laverti okenn tabatyer ou baton 31 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 mazik.

Me atraver lwayote e konfyans ki sa pep in met dan sa Gouvernman, ki fer ki ozordi i a pe delivre lo son manda.

E Mr Speaker, sa i donn nou rezon pou selebre sa nou lakonplisman.

Ozordi kapab konpar sa diferans ant sa Gouvernman LDS ki la o pouvwar avek Gouvernman lepase e ou vwar sa gran diferans.
Kot Gouvernman LDS i enn ki pe travay pou tou zanfan Sesel e i rod sa ki meyer pou tou dimoun.

Parski i krwar ki Sesel pour tou son zanfan, parey i ti promet ler i ti al dan eleksyon.

Zis get mannyer in akey bann zanfan dezabilite e zot paran State House de zour pase.

Tandis ki Gouvernman lepase ti travay zis pou en serten pti group, ranpli son pos lo lasyer sa pep.

Sa ki ti pran 52 morso later, sa ki ti pran bann ptipti bout.

E kot sa ki ti pe vol dan ta 50 ti ganny transfer dan ta 100.
E nou ti vwar kot en kantite koripsyon ti pas anba zot nennen e nanryen pa'n ganny fer.

In annan en kantite labi pouvwar, viktimizasyon e disparisyon.

Tousala ki ozordi pe kout Gouvernman e pep Seselwa en kantite larzan pou repar zot bann fot e pey konpansasyon.

Eski sa ki nou le ariv ankor dan sa pei?

Si wi zis donn sa parti Alibaba zot vot ankor e mon garanti ki sa pei pou lo son zenou.

Pep Seselwa pa rod ankor lagal ki zot pour napa zong pou grate!
(APPLAUSE) HON REGINA ESPARON Ladan menm zot Dirizan a dir piblikman, ki li i eksite ler i vwar madanm?

Ki pe sey enskrir, ki i pe sey ilistre vizavi bann madanm?

Mwan koman en madanm ki diriz Caucus bann madanm lo nivo rezyon Lafrik pei SADC, mon vwar sa koman en mank respe pour bann madanm e en harassment pour nou bann madanm!

(APPLAUSE) HON REGINA ESPARON E sa i montre nou ki labitid en segonn natir e parfwa i fer ou bliye kote ou ete.

Mon poz sa la Mr Speaker, akoz i pa gou ditou!


I remarkab ki i annan bokou ki’n ganny fer dan sa pti git letan.

Malgre, ki nou pa pe vwar bokou proze mazer dan tou distrik, me sa bann proze nasyonal ki’n ganny fer i tous dimoun dan tou distrik.

32 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 lo La mon pou koz lo proze tel ki nouvo lekol formasyon dan servis lasante, travay ki lagrandisman kontinyen bann Por, nouvo terminal pasaze Baie Ste Anne.
Proze pou adres flow trafik dan lavil par kree en lezot alternativ parey en nouvo roundabout lo semen Mont Fleuri, ki donn en debousman lo semen ki al kot Hypermarket.

Renovasyon ki pe fer lo batiman Carnegie e Libreri Nasyonal, kot i ofer ou sa fasilite, pou pli byen fer ou resers.

Bann nouvo proze lakaz en pe partou ki pe demare.

Renovasyon lo Palais des Sports ki pe ofer plis bon fasilite, pou ou ki pe pratik sa sport.
Amelyorasyon lo tartan track lo Stad Linite, ki ti'n vin en danze pou nou bann atlet.

I annan bokou, ki si mon nonm tou, letan pa pou ase.

renovasyon Nou'n osi tann Prezidan lo mansyonn Kordgard Baie Lazare ki'n konplete e Glacis ek Anse Etoile ki pe al ganny fer, ki pou re anmenn sa servis a laporte, nou zabitan dan kominote.

E nou annan proze lakaz ex-Ferrari ki pou benefisye nou zabitan ki ankor pe esper en lozman ki lo lalis priyorite.
Sa i zis enn de dan sa seri proze lakaz ki Gouvernman in arive fer dan sa pti git letan e nou dir bravo Prezidan ek son lekip.

Mr Speaker, annou get nou Servis Piblik.

Mon siport sa lespri ki fodre nou annan en Servis Piblik ki deliver e vin pli efikas, e kot nou bezwen adopte en kiltir travay dir, olye trenn lipye e kree fristrasyon dan Servis Piblik.
Mr Speaker, mon pa pou kasyet mwan, parey in ganny dir dan- par lezot lo tou lede kote latab, ozordi i annan en leokri konsernan move servis dan Sekter Piblik.

Kot sitwayen i santi zot fristre akoz tou senpleman keksoz pa pe bouze, serten servis dan oubyen landrwa pa alaoter e dimoun zis pe kill time.

Me akoz sa i leka?

Mr Speaker, mon vwar sa lo de lapse.


Premyerman i annan sa lapartenans kote problenm politik ki kontinyen anglouti lespri serten nou sitwayen, e ki pe afekte zot performans koman en travayer Sekter Piblik.

I vre ki dan lepase ti annan ki ti krwar ki i ti kapab fer sa ki li i anvi, zis akoz i ti pros avek bann dirizan parti ki ti o pouvwar.

Me i tris pou dir ki ozordi nou annan serten dimoun ki ankor pe mazin koumsa.
I malere ki serten, nou prop dimoun parfwa, i azir avek en latitid nou ki pe rule border 33 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 konmela e ki akoz sa move latitid zot pe fer egzakteman sa ki bann, sa ki Gouvernman avan ti soutire ti fer.

Zot lipye, trenn zot pa delivre zot lesefer, lo responsabilite senpleman akoz zot viv ek enn mindset ki aprezan se zot tour donn sa pep lenfirmite.

Sa i pa akseptab ditou.

Se pa sa sanzman ki nou ti lager lebra kase pou nou anmennen dan sa pei.
Mwan mon fortman kondann sa bann tel latitid, ki fer dimoun fristre e met retar dan progre ki Gouvernman i oule fer.

Mwan mon dir zot sekwe zot!

De lot kote nou annan sa bann ki’n perdi zot privilez lepase depi ki LDS in vin o pouvwar e zot fer tou sa ki zot kapab pou met bar dan larou progre.

Plenn fwa sa bann dimoun pe okip bann pozisyon tre o dan Sekter Piblik e avek zot leksperyans e konesans, i pa'n fasil pou ranplas zot toudswit.
E akoz ki Prezidan i krwar senserman dan Sesel pour tou son zanfan, in swazir pou donn zot benefis du doute e gard zot dan sa bann pozisyon.

Be ki arive prezan?

Malerezman zot in pran sa koman en kart blanche, pou sabotaz travay sa bann lezot anplwayer ki pe met zot senserite dan tou sa ki zot fer.

Se sa menm group ki pran bann desizyon arbitre ki pa dan lentere piblik.

Zis akoz zot konnen ki sa sitwayen i fristre pou blanm sa Gouvernman e Prezidan.
Tandis ki li i kontinyen sof sez, donn geez e lenfirmite, koz move lo Gouvernman, maltret kliyan ki vin devan li, ki i pa kontan, i kontinyen tous son gro saler, san gete si in delivre.

lafendimwan e Mon kestyon.

Eski sa i akseptab?

E ziska ki tan sa pou kontinyen, ki nou pou kapab tolere?

Mr Speaker, nou pa pou kapab kontinyen koumsa, kot sak fwa en lepa ki nou fer an avan, sa bann kalite travayer i fer nou fer 3 lepa an aryer.
E mon siport Prezidan 100poursan ler i dir ki i pou vin pli strik avek zot aprezan.

E mwan mon poudir li “pa zis koze Prezidan, me annou met li an aksyon!”.

Parski sa bann dimoun in ganny ase letan pou sanz zot mantalite.

E prezan in ler pou zot swa refer, oubyen transfer an deor Gouvernman, si zot santi ki zot pa oule travay sa e ladministrasyon.
delivre pou Si nou asiz trankilman e analize sa ki pe pase dan serten Sekter Piblik, ozordi nou pou kapab vwar ki i annan en 34 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 manev sabotaz ki pe deroule pou destabiliz Gouvernman.

San realize zot pe fer soufer sa pep e anpes zot prop frer bouz devan e benefisye.

Mr Speaker, an menm tan sa ki napa sa kapasite neseser pou delivre i plifere sabotaz son kanmarad olye donn lanmen fer keksoz marse.

En sekter ki pres ek mon leker se Lasante.


E mon atriste pou tann sa kantite konplent ki bann sitwayen mon distrik i met devan mwan konsernan Lasante.

in Mon kontan e apresye lanons ki Prezidan fer konsernan konstriksyon en lopital.

Nou vreman nouvo bezwen nouvo fasilite e meyer lanvironnman travay pou bann travayer lasante.

Me batiman tousel pa pou sanz nanryen otan ki bann pratikan Lasante zot pa apresye servi li parey i fodre.
Avek sa bann zefor ekstra pou donn meyer lanvironnman travay, fodre ki an retour sa travayer i donn son mye.

Fodre ki tou Dokter kan en paysan i dir ki son zorey i fermal e son lagorz i omwen fermal, demann sa pasyan pou ouver son labous, kler dan son zorey e gete ki kalite problenm sa i annan, olye zis paysan preskrir latizann ki bokou fwa i sa paysan pa pe ni bwar.

Me i zis en gaspiyaz.

Mr Speaker, an menm tan nou bezwen rekonnet e apresye ki i annan ki donn 100poursan e fer tou pou reisi.
I annan Dokter ki devoue pou son paysan.

E la mon salye nou bann Dokter ki vreman devoue.

Parey Dokter Ania ek son lekip medikal kot Klinik Glacis, mon dir zot felisitasyon.

Parski dimoun i apresye zot servis, malgre ki zot swe, se ki osi i swe bann zabitan, se ki konsiltasyon Dokter ti a kapab omwen ganny fer 3 fwa par semenn, kot sa ti a tir en pe sa presyon ki zot gannyen dan sa 2 zour ki annan konsiltasyon Dokter.

En keksoz ki mon’n deza met devan Minister Lasante e i ankor anba diskisyon.
Mr Speaker, parfwa nou osi annan sa latitid lesefer, sanmenm ki fer nou fer fot ki parfwa i sitan grav ki i kout lavi dimoun.

E apre tou blanm i tonm lo ledo sa Minis e lo ledo Prezidan, ki li i pa ni Dokter, ni spesyalis.

Me ki toultan pe rod fason pou amelyor kondisyon travay sa pratikan Lasante.
Ti sok mwan resaman kan en paysan ki pe ganny asma for ti raporte ek mwan ki i ti ganny met espere kot Casualty, akoz i annan dimoun ki’n vin avek 35 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 injury e zot bezwen gete si i grav ou non, avan get li.

E si pa ti en Ners ki ti pase e vwar li pe toufe ozordi i ti pou’n defen.

Mr Speaker, i enportan ki a tou moman tou dimoun i azour ek bann protokol ki ganny servi, e pasyan i ganny eksplike.
E mon konpran ler Prezidan i dir ki Casualty in vwar plis 41mil pasyan dan 2022.

Ledikasyon i enportan pour dimoun konpran kwa ki en emergency e kwa ki en routine, pou nou pa vin ankonbre Casualty kan pa fodre pou bann keksoz routin, me plito pou bann ka vreman neseser.

Pou retourn lo size lopital nef, Mr Speaker.

En lopital nef pou osi bezwen plis travayer ki ganny formasyon.

E zisteman, la Gouvernman LDS in fer kado lazenes Seselwa en zoli sant formasyon dan servis lasante.
Konbyen lannen sa vye Nurses Home in la abandonnen kan bann Gouvernman avan ti’n zis les li tonm an rin, e i ti zis en latraksyon pou sa ki ti anvi fer en aktivite anti-sosyal e pou lera avek lezot vermin?

Mwan, mon enn parmi sa kantite ansyen Ners e menm serten bann ki ankor pe pratik sa vokasyon, ki ti ganny formen la dan sa Nurses Home.

E i ti vreman desir mon leker ler mon ti vwar degenn ki Gouvernman avan ti’n les li tonm ladan.

Ozordi mon soulaze e ere ki sa sant formasyon in retrouv son splander.
E pou bann zenn lasante, etidyan dan servis ozordi zot in ganny en sant formasyon I lanmenm la a kote lopital kot zot kapab ganny akse avek loportinite pratik.

ki modern.

Met tou zot zefor dan zot letid e servi li byen pou ed zot avanse dan karyer ki zot in swazir.

Fer sa depans ki Gouvernman in fer lo sa sant enn ki vo lapenn.

Reisi e vin bann travayer lasante ki serye, ki travay dir e ki toultan met zot profesyon a ker.
Mon osi oule enplor bann zenn ki’n fini S5 pou swazir en karyer dan Lasante, fasilite pou zot devlope in met la a zot dispozisyon.

Atrap avek de lanmen, servi loportinite ki zot in gannyen e demar lo en karyer ki son rannman i plis ki zis larzan.

Mr Speaker, mon swe se ki zefor neseser i ganny mete dan ankadre sa bann zenn, pour ki bann demen profesyonnel ki devoue dan zot vokasyon, e annan sa konpasyon pou donn sa swen avek lanmour.
vin responsab zot 36 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 Annou fer en revi lo nou sityasyon drog.

Mr Speaker, en keksoz ki tou dimoun in realize ozordi se ki sa promes ki Prezidan ti fer lo size lalit kont drog, i enn ki in vreman garde.

Ozordi, i menm annan dimoun ki ti siport LDS ki pa kontan akoz zot osi zot pe trafike.

Me mwan mon pou dir Mr Prezidan kontinyen, anmenn en lalit asarnen kont sa fleo.

Akoz dan bal kafe pou napa triyaz, akoz zot in ganny ase warning.
I pe detri nou zenn, i pe detri lafanmir.

E ozordi bokou madanm in vin viktim sa sibstans, zot in deroute e zot pe fer soufer zot zanfan.

Mr Speaker, mon pa pe envante, me realite i la devan nou e ozordi statistik i prouve ki pa zis zonm ki viktim sa fleo, e pe vin zombies avek rezilta eroin.

Pa bliye ki sa sityasyon in eskale anba watch ansyen Gouvernman US e LDS in zis erit sa problenm.

Letan mon lo a size drog, i fer mwan get en kou sa progranm methadone.
I byen mon’n tann Prezidan koz lo sant reabilitasyon.

E bokou dimoun i annan divers lopinyon lo sa progranm methadone, kot Gouvernman pe depans milyon pou reabilit sa bann adikt, ki an retour laplipar pa pe anmenn okenn rannman dan lekonomi pei.

Statistik pou lafen 2022 i montre ki i annan 414 madanm lo progranm methadone, ki fer anviron 15poursan.

E si nou al pli lwen nou pou vwar ki in annan 27 madanm ki'n tonm ansent pandan letan ki zot ti lo methadone.
Parmi selman 16 ki’n kapab donn nesans, lezot in perdi zot zanfan oubyen zanfan in ne e pa'n kapab sirviv.

Nou vwar bokou sa ki nou apel bann crack baby ki fini dan bann lenstitisyon ou fwaye.

Swa manman i ale avek lo ghetto e Servis Sosyal i entervenir i pran, swa zot ale zot kit maternite pou ners.

Eski sa pa en sityasyon ki fer nou santi nou konsernen e rode kote nou pe ale koman en pep?
Eski nou realize ki sa i montre ki sa fleo drog pe aprezan afekte to nesans ki li menm i annan en lenpak lo fitir nou bann zenerasyon?

tou Malgre zefor ki Gouvernman pe mete pou elimin drog dan pei, lefe i reste Mr Speaker, ki drog i ankor pe rantre e i annan dimoun la ater ki ankor pe anmas milyon lo ledo sa bann adikt.

Ler zot, zot dan zot konfor deryer baro, droger pe ravaz tou keksoz kanton e vol 37 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 dimoun.
Ozordi zour zot vole ziska dile pti baba ek pampers dan lakour zot paran pou vann pou soutenir zot adiksyon.

Mr Speaker, mon konpran e mon santi sa ki bokou fanmir ki annan en adikt dan lakour pe pas ladan lo sa size drog.

I annan temwannyaz ki vreman bann fermal.

sityasyon i osi anmenn avek li problenm sosyal ki pe detrir nou fanmir.

I detrir fabrik nou sosyete, afekte nou workforce e pez en pwa lour lo lekonomi nou pei.

Parski sa in vin Mandyan en lifestyle ou en karyer pou serten.
E nepli en zafer vyeyar, me zenn vyeyar ki pe mandyan ozordi dan tou kwen semen, kot en bonzour, oubyen en parking lo stadium carpark i kout ou R25, oubyen kot bann dimoun pli aze i ganny anras zot sak konmisyon menm an deor Hypermarket devan sekirite.

E tou i al fini par vann lo ghetto pou ganny zot laliny.
E la mon lans en lapel, pou ki nou bann lenstitisyon ki lit kont drog i fer en travay ankor pli asarnen e san pitye, pou vreman ariv kot bann eskobar lokal e koup sa akse avek sa bann drog ki pe detrir tou travay dir ki nou pe fer.

Aret enn pti men, avek en rezourd bout hashish pa problenm.

Ni menm aret sa bann pti dealer ek zot balans pe vann lapoud dan zot lakaz pa ase pou lit kont sa fleo.

Al rod problenm kot son rasin i ete e derasin li - sa ki pli enportan!
Mr Speaker, sityasyon drog i tris e i annan ka ki fer lapenn parey mon dir.

Me i osi annan dimoun ki kontinyen aste sa bann lobze vole e soutir sa bann dimoun.

Mon mesaz se annou aret sa pratik reseler e soutir sa bann dimoun ki pa pe travay.

Konmela drog i ganny met dan pampers pti baba, anba granmanman dan wheelchair.

Trafiker i vin pli visye, zot anmenn lodas e zot pli atoufer, nou bezwen kas sa lasenn.
Ti fer lapenn pou nou tande lo radyo Lendi bomaten, ki ti topik konversasyon kot detrwa zanfan anba laz, par anba 8an Dimans apre midi pe mandyan juice ek twisties kot en laboutik dan rezyon nor.

En kestyon ki tou dimoun ti pe demande se oli paran sa bann zanfan?

Larealite se ki pli ale zanfan napa sipervizyon, akoz manman ou papa i par la lo ghetto avek en zegwir dan lebra.

Sa i montre dekadans ki nou sosyete pe ale.

Mr Speaker, permet mwan aprezan koz en pe lo mon distrik.
Sa manda ki mon pe 38 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 deservi la i mon 5enm, e parmi mon’n ganny elekte 3 fwa koman MNA Glacis.

Mon vreman fyer poudir ki mon’n asosye avek devlopman mon distrik pou en kantite lannen.

Me sa ki mon pe vwar akonplir dan sa enn manda i montre ki zistans nou ti kapab ete si avan 2020 tou distrik ti ganny trete parey e non pa selon lekel parti ki’n ganny elekte la.
Mon dir sa akoz pandan 2an selman mon’n vwar en kantite progre pa zis Glacis, lezot me partou dan bann distrik osi.

Pour nou Glacis, nou'n finalman kapab rezourd en pe problenm esper bis dan sant Glacis e sa i en progranm ki pe kontinyen.

Glacis i e distrik kot i annan bokou peser.

Dan sa 2an nou'n kapab fer en pti bazar pou nou bann peser vann zot prodwi e la nou fini negosye avek lafanmir Mancham, pou komans konstrir stor lekipman lapes, pou sa bann peser kapab met zot bann keksoz an sekirite.
en Mon fyer pou dir ki bazar legim North East Point in fini met lo tender.

E sa lannen nou pou kapab vwar komansman sa proze lakaz ex-Ferrari, ki pou annan 12 unit, ki ava benefisye bann fanmir ki dan bezwen kot Semen lakaz dan nou distrik.

Wi pa tou keksoz ki an roz me travay pe ganny fer ptitapti.

Ptitapti nou ava akonplir nou bann target.

lafanmir Hoareau, prosedir pe progrese tou wayleave.
pou ganny Reparasyon lo mini hall pou ganny fer sa lannen, nou ankor pe fini negosye pou termin sa proze semen lagrandisman North East Point.

Mr Speaker, pour konklir, letan mon pe ariv ver lafen mon lentervansyon mon anvi fini lo en not pozitiv.

Malgre bann defi ki pei in pas atraver o kouran sa 2an sirtou, sa dega ekonomik ki COVID in anmennen, nou pe vwar osi, bokou pozitivite osi.

pozitiv Nou vwar ki Air Seychelles pe fer byen.

SEYPEC osi pe fer byen.


Sesel in kapab komans issue son paspor biometrik ki donn bokou plis konfyans dan nou nivo paspor enternasyonal.

lo Lakantite touris ki pe vin Sesel pe depas prozeksyon.

Sesel in kapab briye parey sa vre bizou ki i ete, e kot nou repitasyon koman en pei ki pe lo kontinyelman fer progre imaniter, bann e laspe devlopman la demokrasi pe ganny konsolide.
Mon note ki tou resaman in annan lorganizasyon V-DEM 39 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 ki en lenstitisyon renonmen ki fer analiz lo nivo la demokrasi dan lemonn ki’n fer sorti son rapor pou lannen 2022.

Kot nou'n vwar ki Sesel in fer en kantite progre e in avans 3enm pozisyon.

E sa in met li par devan Moris dan nou rezyon an sa ki konsern devlopman e la demokrasi.

Sa rapor i felisit Sesel koman en pei kot i annan en vre la demokrasi liberal konpare avek lezot pei Lafrik.
E Mr Speaker, menm nou Lasanble in fer progre kot nou’n vwar Sesel pran la Prezidans SADC- PF.

E i annan nou osi ki prezid Committee bann SADC- PF.

E lo kote Pan African Parliament e IPU nou’n vwar ki nou annan Manm ki a latet bann Komite.

Sa i montre ki nou lenstitisyon ki pou selebre 30an sa lannen pe osi fer sa progre a kote lezot brans Gouvernman nou pei.

Standing Avek sa mon remersi ou Mr Speaker pou donn mwan loportinite poudir mon sa detrwa mo an repons diskour Leta Lanasyon.
Ki Bondye i kontinyen beni nou pei e nou pep.

Mersi.

(APPLAUSE) MR DEPUTY SPEAKER Mersi Onorab Esparon.

Prosen Manm pou entervenir se Manm Elekte pou distrik Plaisance.

Onorab Richard Labrosse.

bann HON RICHARD LABROSSE Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker, mon koleg Manm Lasanble.

Manm staff Lasanble lekout.

Nasyonal, ou ki a Bonzour.

En spesyal bonzour byensir i al pou bann dimoun entelizan ki sorti lo sa bastyon pli entelizan dan nou pei.

Sa se pa lot ki Plaisance.


lo Mr Speaker, se avek plezir ki mon pran laparol pou donn Leta repons Lanasyon fer par Prezidan Larepiblik, son Ekselans Wavel sa Ramkalawan Lasanble.

diskour dan isi Mr Speaker, sa ti en diskour ki’n depouy vre Leta nou Nasyon ek realite nou pei Sesel.

Dan en moman kot nou lenstitisyon pe selebre son 30enm laniverser, i byensir en loner pou tou bann Manm isi temwanny sa prezan pou moman memorab.
Petet i en moman osi ki bann Dirizan nou lenstitisyon i devret sezi pou kontanple persepsyon respe e lenportans ki lapopilasyon nou pei i akord konmela nou lenstitisyon 40 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 lezot konpare avek bann lenstitisyon ki egziste dan pei.

Pou tourn ver Leta nou Nasyon, wi dan en pti pei parey Sesel apre sa troubleman ki COVID-19 in viz ver lemonn, Sesel in reste koman en vre legzanp lo kote Lafrik anba en Dirizan ki’n mazin son pep an premye.
Son bann desizyon in ganny an konsiderasyon lentere, lavenir son pei.

toultan pran Wi, koman en Dirizan in met politik dekote menm avek sa pti morso resours ki sa nouvo Gouvernman ti vin zwenn.

Ansanm avek en lekip ki kontan Sesel, ozordi Sesel i lo semen progre.

Nou pa ankor rekipere 100 poursan, me in anmenn en gran lespwar ler pei in reouver ek lemonn e touris pe antre.
Osi vwar en nou’n lankourazman lo kote bann pti biznes ki pe sirviv dan sa nouvo lekonomi e byensir lo kote bann pti biznes, mon kontan pou vwar bann nouvo metod pou fasilit prosedir pou fer biznes dan Sesel.

I donn lespwar ler ou vwar Minis Lenvestisman pe met sa lo lalis azanda priyorite.

Me byensir nou bezwen ankor plis zefor lo sa kote.

Mr Speaker, ler nou pe al dan sa direksyon lo kote Servis Piblik, ki kle, ki donn servis sa pep, i bezwen annan en plan pou upgrade dan sa domenn.
Tro bokou fwa dimoun pe konplent pe vir an ron.

Parfwa lenpresyon ki mon gannyen se ki i annan ki mank training, ouswa eski zot pe fer ekspre?

Sa i en kestyon.

Wi nou bezwen bouze.

Nou pa pou kapab koz lo sa pou lannen apre lannen.

Parfwa ou pa ganny en konpran ki mannyer en senp repons ouswa en senp call koman en travayer Servis Piblik ou vwar li tro difisil pou fer.

Alors mon krwar apre 2an nou’n donn ase sans, nou bezwen ozordi konnen lekel ki serye e lekel ki pe met lipye lo fren.
Donk la mon pou dir ki mon totalman siport lafason ki trezyenm mwan saler in ganny donn sa lannen ek lannen pase.

Napa en biznes dan lemonn Mr Speaker, ki pou pey en dimoun pou zis asize san fer naryen.

Ouswa ki asize gaspiy letan ek resours.

Oubyen ki asize donn nou lanmwatye Nou pa kapab lazournen.

espekte Gouvernman ki pe zer larzan taxpayers money, larzan Seselwa e zis donn kado koumsanmenm.

Nouvel Avek sa sistenm ki pe mezir performans e ki a kout, la keksoz i ava zis.
Si ou pa delivre, ou pa kapab ganny 41 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 peye.

Si ou pe trenn lipye pou fer dimoun fristre, ou pa kapab ganny peye.

Sa mon krwar mazorite dimoun pou dakor avek mwan.

Me si nou pe fer politik sal nou pa pou vwar sa E malerezman dan byen.

tousala se byensir sa pep ki ganny pini.

E sa fodre nou anpese.

Lo Leta nou Nasyon, en keksoz kle osi ki bezwen fer sir ki pe mars ansanm avek devlopman pei i ledikasyon.
Mr Speaker, pandan sa moman recess mon’n fer mon devwar kot mon’n detanzaot fer en pti vizit kot sa de lekol ki deservi mon distrik Plaisance, sa i lekol Plaisance primer ek lekol segonder.

Mon soulaze kot lekol primer kot mon vwar sa kantite zefor ki bann ansenyan pe mete lo kote laprantisaz, nou bann zanfan ki al laba.

ek Mon’n osi ekout zot bann sizesyon pou konsern amelyor fason fer.
Me sa ki soulaz mwan plis se sa lanvi pou amelyor zot lekol e sa i donn mwan lankourazman pou angaz mon ankor plis pou ed zot a nenport ki fason ki mon kapab.

Lo kote segonder, mon serten vwar kontan ansenyan ki ankor la apre plizyer lannen.

Sa i montre zot pou sa lekol segonder lanmour pou sa profesyon e zot devosyon bann pou manrmay.

Me sa ki tris mon sa kot problenm disiplin.

Ki byensir mon pa krwar i en problenm ki ouswa Minister zis Ledikasyon i devret pe deal avek.
lekol i La mon pe lans en lapel avek bann paran pou silvouple apros lekol pli souvan, koste pli pre avek lekol pou donn zot sipor.

Akoz apre tou se i apel lekol kot zot zanfan i al lekol.

Mon osi annan en gran lenkyetid lo kote rezilta nou bann etidyan.

Lotorite Distrik in zwenn avek tou ansenyan ki’n pare e volonterman pou donn en koudmen kot tou le Zedi zot ofer leson siplemanter gratwit pou bann zanfan primer.

La pe organize pou al lo novo segonder.


Sa ankor i montre ki i annan en ansenyan ki vreman kontan zot vokasyon.

I osi montre zefor ekstra ki serten stakeholders pe mete, ensi ki konsern e lentere ki Lotorite i aport a sa size.

aprezan nou E lo menm laliny mon osi remersi Minister Ledikasyon anba Gouvernman LDS ozordi.

i kapab Nou bann zanfan aprann byen lekol san mazinen ki pou met dan zot vant pou 42 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 en goute.
Ler nou pe vwar tou sa zefor ki pe ganny fer e sa osi nou demann nou bann etidyan pou travay dir e plis zefor pou donn pli bon rezilta.

Lozman lot preokipasyon mon distrik parey dan tou lezot distrik.

Plis ki 220 dimoun ki aktiv lo lalis lakaz pe esper lakaz pandan sa dernyen 2an.

Plis ki 13 fanmir in kapab ganny asiste.

E mon kontan ki tre byento dan sa bann semenn ki pe vini ankor 8 unit i sipoze ganny donnen avek 8 fanmir.
Proze redevlopman Kan Gard in fini re demare, Lotorite Distrik fer bann konversasyon avek Departman Lakaz e plis detay pou kominike dan bann zour ki vini.

in deza Nou’n osi fer nou premye meeting sou distrik pou sa lannen kot plan ki pe ganny fer, ki nou ava kapab annan plis ki 20 fanmir lo lalis bann dimoun ki pe esper en kare later ou lakaz, ki zot ava bouze tre byento antretan ki redevlopman li menm i pe kontinyen.
Lannen pase ansanm avek en group zofisye Departman Later ek Minis Rangasamy, nou ti osi al vizit en lot site Copolia, ex- Murray kot i annan plan pou li vin en housing estate.

E la mon profite pou propoz avek Minis pou osi konsider sa landrwa pou vin anba en self- financing program.

Dan distrik Plaisance ozordi bann zenn in pare pou envestir dan zot fitir.

An regardan bann proze distrik pou lannen 2022, 2 fanmir pou byento ganny akse avek en semen konfortab apre plis ki en pake lannen espere.
Pou 2023 zabitan kot semen lannen Tristar ki en pake espere zot osi.

Sa proze ti pe ale vini, la mon annan plezir pou anonse ki sa plan semen in fini pare e tre byento pou annan en meeting ki pou ganny fer pou eksplik bann zabitan lo fason ki sa proze pou demare.

Lafanmir Porice, Belle, Molle osi pou sanse sa lannen avek en proze kapital.

En lot fason pou sa bann zabitan ariv kot zot apre ki zot in lager pou plizyer deseni.
Apre ki nou’n vin zwenn en gran project land bank ansanm avek DA ek bann lezot Lazans, nou’n revwar bann proze priyorite, sirtou in bann ki bann zabitan demande pou plizyer lannen.

E ansanm parey nou ti promet zot, se ansanm ki nou pou vwar en solisyon.

Mr Speaker, dan tou sa ki pe pase dan distrik e dan pei, distrik Plaisance pou kontinyen rekonnet zefor bann ki’n donn tou dan nenport ki fason dan lakominote e dan pei an zeneral.
Nou pa kapab mazin 43 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 sa bann dimoun zis dan en temwannyaz dan en lanterman, kot nou pa ni konnen si zot pe tande.

Ti en plezir sa lannen ankor enn fwa, pou la 2enm fwa pou nou rekonpans ankor 10 madanm ki distrik i santi ki zot in donn tou dan zot domenn respektif e zot in vin koman en legzanp pou lasosyete e pou bann lezot zenn madanm ki pe monte.

sa tou Sa lannen nou tre fyer pou rekonnet 2 zenn madanm bann parmi eksperyanse.
Sa aktivite in ganny kree pou kontinyen ankouraz sa ki pli zenn pou met pozitivite premye dan zot lavi.

Se menm mesaz ki mon anvoye avek bann pti zanfan lakres Plaisance, sa tou le 8 Septanm kot nou selebre lazournen literatir ansanm.

E apre sa nou donn zot en token en liv koman en lapresyasyon e osi koman en komansman pou fer zot vwar lentere lir a en tre zenn az.

Koman Manm Elekte pou distrik Plaisance, mon osi asiz lo 3 komite ki annan pou fer avek mon louvraz Lasanble.
Sa i COGA, kot ansanm ek lezot Manm nou vwar bann lasirans ki Gouvernman i donnen devan Lasanble Nasyonal.

Lannen ki’n pase nou’n fer plizyer travay kot nou’n apel plizyer Departman konsernen e la mon oule remersye tou mon bann koleg Manm lo Komite e osi mon Chair, Mrs Sylvanne Lemiel e osi mon Vice-Chair, Hon Norbert Loizeau pou zot sipor.

Dezyenm Komite ki mon asize lo la i FPAC ki li osi in travay bokou.
Parfwa i pa neseserman ki tou keksoz ki nou’n bezwen fer li vin en live hearing oubyen anmenn lo medya.

Nou’n zwenn plizyer Lazans, kestyonn zot lo bann depans e osi bokou follow-up pou fer sa lannen.

lo la Lo lot Komite ki mon en Manm i SADC-PF ki regroup bann Parlmanter dan rezyon Lafrik.
Mon asiz lo komite La Demokrasi ek Bonn Gouvernans e mon annan gran plezir pou anonse Mr Speaker, ki koman en manm Komite bann SADC-PF lentervansyon ki mon fer lo mon Komite, in fer ki 2 zenn Plaisance pou tre byento pret serman koman 2 zenn Onorab dan Lasanble Lazenes SADC.

ek Sa i montre en bon networking ki zot MNA pe fer dan son travay.

E sa 2 zenn pa pe zis al reprezant Plaisance Mr Speaker, i pe al reprezant Sesel.
Mr Speaker, i ankourazan ler Prezidan i donn en bilan lo lenfrastriktir nou bann fasilite sportif.

Sa i osi lo menm laliny 44 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 mon kestyon ki mon ti demann Minis pou Sport lo kote bann lenfrastriktir sportif dan pei, apre plizyer lannen ki zot in ganny neglize, ozordi mon kontan ki bann zenn mon distrik ki servi sa bann fasilite, pou tre byento kapab servi li dan konfor.

Wi Mr Speaker, apre plis ki 2an sa i en travay remarkab.
Mon ti a kontan remersye tou dimoun ki’n ed mwan ler mon tap zot laport dan nenport ki fason ki zot kapab, ler mon pe sey rod en laklerte pou mon bann zabitan.

Mon kapab dir ozordi, menm dimoun dan distrik pe partisipe.

Se sa lapros ki nou pe rode.

Avek menm tre byento zabitan Fairview La Misère pou ganny zot premye bus stop apre ki zot in esper bis dan kondisyon ki pa favorab ditou pandan sa bann dernyen lannen.
lapros, Wi bann zabitan, zot MNA in tann zot e en biznesmenn dan nou distrik in pare pou donn son full finansman pou sa bus stop.

An se moman plan i an se moman pe ganny travay lo la kot SLTA e nou espekte ganny sans vwar sa plan dan bann zour ki vini e sa kominikasyon pou fer avek zot.

Ankor enn fwa pou annan en konsiltativ lo la, espesyalman ler nou pe regard landrwa kot si i vre i sitye pou nou met sa bus stop.
E mon ti a kontan osi remersye tou bann dimoun ki’n asiste nou dan bann aktivite volonter dan distrik Plaisance dan nenport ki fason.

Dan botan, dan movetan, e nou vwar zot e nou apresye zot bokou.

Pou sa zenn dan Plaisance ki pe kontinyen fer eroin vin son zanmi prefere, mon krwar moman refleksyon lo sa in arive.

In ler pou met sa lennmi dekote.

Lontan en dimoun ki ti fim son lapay Mr Speaker, ti leve bomaten al rod son zournen, ed son fanmir.
Sa ti vin koman en lanmizman pou li, en fason detant pou li.

I pa ti son dalon.

Me ozordi ek eroin, menm ou gran manman ler pe rod son rob desanm pou li al lopital, i tande pe ganny vann lo ghetto ouswa bouyon Dimans ler i pe al kwi in fini disparet dan deep ouswa byen rar ki i kapab konnen ki’n pase avek.

Se sa i bann konplent ki bann paran i vin akont mwan e zot vin apre lo nou zepol pou rod en soutyen parfwa e menm en advice.

E sa bann keksoz i pa gou pou tande.


E nou dan Plaisance nou pe siport sa lager kont eroin pou lavenir nou 45 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 bann zabitan dan nou distrik e pou byennet nou pei.

Ler mon lo sa laliny mon pou ankouraz zabitan pou reste angaze.

La mon remersye tim Ladministrasyon Distrik Plaisance anba gidans DA, Ms Mary-Anne Florentine ek son lekip.

San oubliy nou bann volonter ki angaze a nenport moman ki nou bezwen zot sipor.
San oubliy mon clerk, Ms Nadia Valentin ki annan son distrik a ker.

Mersi zot tou pou zot sipor.

Ansanm ek nou kominote, Desanm lannen pase nou’n kapab met en sourir lo figir nou bann zanfan.

Nou’n kapab fer aze regroupe, degourdi ansanm.

E bann ki otreman kapab, in kapab annan en pti sourir nwel lo zot figir zot osi.

Se sa ki nou apel travay ansanm.

Met tou diferans dekote, fer nou distrik briye.


Mr Speaker, ler mon pe desann lo laliny finisyon mon diskour, mon ti a kontan dir de mo Mr lo Air Seychelles.

Speaker, tou dimoun lannen pase lanmen ti lo latet ler nou ti ganny sa move nouvel lo nou lakonpannyen aeryen.

Ti ariv isi menm dan sa Lasanble; bokou diskisyon ti ganny fer e nou’n vwar ki nou ti annan en Gouvernman ki vwar keksoz pli lwen.
ki menm E ozordi mon kontan pou tande sa lakonpannyen ozordi in remet son 2 lezel anler kot i pe anvole e bon nouvel ankor ki mon pe aprann se ki zot osi dan laliny pou fer profi.

Se sa ki nou apel en Gouvernman responsab.

I ti annan bann opsyon kot i ti kapab dir ferm sa lakonpannyen kot nou ti pou vwar plizyer travayer lo semen ozordi.

E alors mesaz ki mon annan pou bann travayer dan sa lakonpannyen, mon krwar zot in vwar tre byen ki mannyer keksoz in marse.
Zot in vwar lekel ki’n siport zot e alors byensir desizyon pou reste avek zot ler zot fer zot desizyon.

Pou fini Mr Speaker, mon oule dir Bondye Papa mersi ki pli o pou son lagras ek lasazes ki’n donn mwan toulezour dan mon louvraz e osi bann zabitan ki call mwan detanzaot pou get mwan manter mon ete.

E osi mon ti a kontan osi dir mersi Speaker Roger Mancienne ek Egzekitiv pou son sipor.
E Mr Speaker, avan mon terminen mon ti a kontan zis pas lo en pti mo ki Onorab Bastienne in anvoy pou mwan, ki an se moman i lo en vizit son travay aletranze pou distrik.
46 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 Mr Speaker, permet mwan pou dir 2 pti mo lo lapar Onorab Desheila Bastienne ki lo en misyon travay aletranze pou reprezant nou Lasanble kot Pan African Parliament, (PAP) Mon site, ‘’Mon remersye pou Prezidan Ramkalawan pou sa zoli ladres lo Leta Lanasyon ki i ti delivre Vandredi le 10 Mars dan nou Lasanble.’ (Onorab Bastienne in dir) ‘’ki’n donn nou bokou keksoz pou reflesir lo la e pou aranz nou fason fer keksoz e osi annan lespwar pou nou pei.
E pou nou pep an zeneral.

Letan Mr Speaker, Prezidan Ramkalawan in fer byen kler ki pou nou vwar rezilta pou nou pei bouze, fodre nou tou nou zwe nou rol e nou pran nou responsabilite o serye.

Prezidan pe kontinyen dir ki Sesel i pour tou son zanfan, i ape donn lasirans ki dan sa Gouvernman tou dimoun i annan son drwa travay, drwa ledikasyon, drwa lasante, drwa pou ganny son prop lakaz ouswa ganny asiste atraver bann Housing Scheme ki an plas e menm bann servis sosyal kan ou merite.
Enkli bokou lezot servis, ki lalis i long.

Mr Speaker, dan nou zoli pei ozordi plas pou divizyon Pou okenn napa plas.

diskriminasyon napa plas.

Napa plas pou fer politik akoz bann zwe manev politik i zis met retar dan travay.

Fodre i disparet dan sa nouvo Sesel.

I malere Mr Speaker, ki i annan ki krwar zot kapab kontinyen fer malis zot prosen akoz zot annan lanmen dan menm pozisyon e dapre zot, zot ki ankor pe rule border.
Trenn zot lipye, kasyet file, donn fo lenformasyon, fer strike, pa reponn telefonn, pa reponn fer email, propagann.’’ Lalis i long, ki Onorab Bastienne in dir.

koz manti, ‘’Mr Speaker, ozordi letan nou pe travay anba slogan Sesel pour tou son zanfan, i enportan ki nou tou nou pran nou responsabilite nou travay pou nou pei, nou distrik e pep Seselwa an zeneral.
Malgre tou lesey pou met pei an retar e kree bokou fristrasyon pou sa 2an, nou fyer pou temwanny tou sa bann progre pe fer pou pei avans pli lwen ankor.

laprev Mr Speaker, tou sa bann keksoz ki’n ganny mansyonnen en travay i Gouvernman responsab ki pran bon desizyon, ki travay pou lepep e ki anmenn bon solisyon pou son problenm.
dir 47 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 Pou lasirans li donn zabitan Perseverance ki koman zot MNA, mon pe kontinyen pouse pou ki sa lannen nou ava arive vwar enn de pti proze ki pou komanse dan nou distrik,’’ Onorab Bastienne i dir.

‘’Avek sipor Minister Gouvernman Lokal, Minister ek Labita, Minister Sport Lazenes, Minister Lantreprenarya ek Lotorite Distrik, ansanm nou pe desid lo enn de proze priyoriter dan distrik ki pou donn lentere nou zabitan.
Nou okouran ki vandalizm pe kontinyen ganny fer, me sa pa pou dekouraz nou e Lazans konsernen kontinyen pou travay pou anmenn solisyon lo dan problenm Perseverance.

streetlight En remersiman spesyal i al pou elektrisyen, Mr Pierre Jeannie ki touzour pare pou reponn lapel sak fwa ki i ganny apele pou vin rezourd en problenm lalimyer.

Remersiman osi i al pou mon Clerk, Hazel Larame.

DA Nichole ek DA Aaron.


Tou staff le de biro Ladministrasyon Distrik, tou mon aktivis e osi tou Manm Onorab.’’ Onorab Bastienne i terminen.

Avek sa mon termin sa Mr Speaker.

Mersi.

(APPLAUSE) MR DEPUTY SPEAKER Mersi Onorab Labrosse.

E prosen entervenan lo lalis se Onorab Wallace Cosgrow.

HON WALLACE COSGROW Mersi Mr Speaker.

Bonzour Mr Speaker.

Bonzour tou Manm Onorab.

E en bonzour spesyal pou tou Seselwa ki pe ekout nou ozordi.
Ozordi Mr Speaker, mon ti a kontan zwenn avek tou siporter United Seychelles pou mon dir avek lafyerte ki mon en siporter United Seychelles!

(APPLAUSE) HON WALLACE COSGROW Mon fyer mon en Manm United Seychelles Lasanble dan Nasyonal e mon fyer mon pe koz pou tou Seselwa e sirtou pou bann Seselwa ki pe pas dan sa bokou Gouvernman LDS.

difikilte anba En keksoz ki bann Manm fer ziska LDS pa'n kapab prezan.

(APPLAUSE) HON WALLACE COSGROW Ankor enn fwa.


E sa letan dan lannen kot nou bann Manm Lasanble Nasyonal nou ganny 48 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 Nasyonal sa loportinite pou reazir lo ladres Leta nou Nasyon ki ganny delivre par Prezidan Larepiblik o komansman travay Lasanble o komansman en nouvo lannen.
Mr Speaker, ladres lo Leta nou Nasyon i enn parmi bann ladres pli enportan ki ganny fer par Prezidan Larepiblik e i ganny fer o komansman lannen zisteman en kontrandi lo sityasyon nou pei.

I en ladres ki kaptir lentere bokou Seselwa e bokou i ekout avek antisipasyon.

donn pou E si oule en baromet lo ki pep Seselwa i mezir performans son Gouvernman pandan sa lannen presedan.
Me i malere Mr Speaker, ki pou ankor enn ladres fwa e sa se 3enm Prezidan, i enn ki'n mal ganny prepare e ki pa reflekte ditou Leta Nasyon Seselwa an 2023 apre preski 3an ki Gouvernman LDS i pe diriz Sesel.

I en ladres kosmetik e siperfisyel e pa al ase o profon pou koz lo bann vre problenm ki Sesel e Seselwa pe fer fas avek e pa donn okenn lespwar ki keksoz pou amelyore.
En ladres sitan enportan ki ganny fer dan nou Lasanble avek bann envite distenge ni menm salitasyon Prezidan pa ti'n pran letan pou ekrir.

Mon'n obzerv tre byen kot Prezidan i demann Mr Speaker pret en bout papye ki annan salitasyon bann envite lo la pou li lir o komansman son diskour.

Sa pou mwan Mr Speaker, i pa akseptab pou en diskour a sa nivo.

I senpleman en mank respe e i en siny move preparasyon.
Sa diskour ki'n ganny delivre par Prezidan Larepiblik Vandredi i enn ki mon term li koman en vre leta fristrasyon e non pa Leta nou Nasyon!

(APPLAUSE) HON WALLACE COSGROW I kler ki Prezidan i fristre par son prop inabilite e inabilite son ladministrasyon pou diriz e delivre pou Sesel e pep Seselwa.

I sitan fristre ki in perdi tou abilite pou dyagnoz vre Leta sa Nasyon ki i ape dirize.

I pa'n kapab ofer okenn lespwar pou Sesel e Seselwa.
Pou preski enn erdtan Prezidan in debout devan nou e blanm tou dimoun e tou keksoz anba soley, pou tou keksoz mal dan sa pei.

Ofet, pou servi parey i kontan dir.

Si nou analiz byen sa ladres napa naryen ki pe marse Sesel.

Me foutou, lekel ki pe diriz Sesel, mwan?

United Come on my Seychelles?

49 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 man leve ekout sa pep e travay pou sa pep!

Ou ti demann en manda pou fer keksoz diferan, pli byen me non pa diferan, pli mal.
Si ou pa kapab, si ou napa solisyon kile sed laplas avek en Gouvernman United Seychelles e nou a montre ou ki mannyer i dirize!

(APPLAUSE) HON WALLACE COSGROW Mon ti krwar Mr Speaker ki premye SONA ti en katastrof, me sa enn Vandredi in sirpas tou mon krwayans, akoz ti en vre katastrof!

E aprezan i mon responsabilite in United responsabilite Seychelles ziska prezan isi dan sa Lasanble pou dir avek nou pep, ki vre Leta nou Nasyon.

tim e Ziska prezan well done nou on point mon bann koleg.
I in annan bokou malere ki menas dan ladres Prezidan, menas bann ki servi medya zot sosyal fristrasyon e bliye ki li ek son bann aktivis in pou bokou lannen servi sa platform pou atak Gouvernman oparavan e atak bokou endividi.

eksprim pou Fas a sa bann menas ozordi bokou dimoun i per pou eksprim zot, zot per perdi zot louvraz e ganny marzinalize.

In menm annan ki'n ganny arete, detenir e kot zot lekipman elektronik personnel in ganny sezi e fouy lo la.
Eski se sa laliberte lekspresyon e respe pou drwa imen ki bann gran liberal parey zot i profese?

I paret mwan ki sa viris menas in afekte menm Leader Zafer Gouvernman.

I menas Lasanble Nasyonal avek pep Seselwa pou servi son mazorite absoli.

Mon enkyet Mr Speaker, sirtou sorti kot en Zonm de Lwa e en gran liberal ki rule of law i sipoze enn zot prensip kardinal.

Eski nou pou vwar en latak lo nou Konstitisyon par sa Parti Mazoriter?
Eski nou pou vwar bann Lalwa e desizyon ki pou ganny enpoze lo nou pep akoz zot gran mazorite?

Pou preski 3an avek en mazorite absoli zot pa'n kapab fer naryen pou soulaz soufrans sa pep, prezan ki ou deside servi li Onorab?

Atansyon pa krwar nou pou larg ou ek ou mazorite.

Premye group dimoun pou ganny menase sete travayer Servis Piblik.

Annefe en gran parti sa diskour ti vize ver Servis Piblik.

Koze mirak pou travayer Servis Piblik ti dan sa ladres.
Sef Servis Piblik Mr se Mr Speaker Prezidan li menm.

Ansarz Larepiblik 50 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 bann Minister Departman e Lazans Piblik se bann Minis dan Gouvernman Prezidan Ramkalawan.

Si ozordi Prezidan i santi ki Servis Piblik pa pe marse, i annan zis pou li ek son Cabinet get zot prop lekor dan laglas e blanm zot prop lekor non pa travayer Servis Piblik.

I zot devwar pou aziste kot pa pe fonksyonnen, revwar bann prosedir e Polisi pou fer keksoz pli efikas.
Tou fason sete sa ki zot ti promet pep Seselwa an 2020 ler zot ti pe demann en manda pou dirize.

Ozordi Mr Speaker, linefikasite dan Servis Piblik e Gouvernman an zeneral, se pa akoz i annan siporter United Seychelles ki pe travay dan Servis Piblik me se akoz depi Oktob 2020 sa Gouvernman sistematikman LDS demantibil tou striktir ki ti an plas.

pe E la Onorab Esparon in remind nou, in dir tre kler pa US ki pe trenn lipye.

In dakor e admet ki Gouvernman LDS ki pe fer dimoun fristre.
(APPLAUSE) tre kapab dan bann pozisyon tre kle.

Ki swa nivo Sekreter Prensipal, Egzekitiv, Sef Direkter Zeneral e menm a nivo Administrater Distrik.

E la mon pe dir zot krwar mwan sa detrwa ki reste ki zot pe menase pou tire, ler zot fer li, nou sityasyon pou vin pli pir.

Wi parey Mr Prezidan mazorite Seselwa i fristre, zot fristre avek en Servis Piblik ki pa performan.

Zot pa ganny larepons e solisyon zot bann problenm, zot keksoz pa pe bouze e bokou pe zis vir an ron e pa pe vwar okenn solisyon.
Bokou fwa pou bann keksoz tre senp.

Zis parey National Band, apre ki i ti kraz Brass Band Lotris, ti promet zot lenstriman ek allowance.

Ziska aprezan, naryen.

Ou koz fristrasyon, vre fristrasyon se sa Lalwa ogmant laz retret ki zot pe al entrodwir.

La mon dir zot, US atraver Leader Lopozisyon pe al table en Mosyon pou retir sa Lalwa.

In ler pou fer parey pep Franse e fer en lamars protestasyon.

Sa se vre fristrasyon sorti laz 63an pou mont 65an!
(APPLAUSE) HON WALLACE COSGROW Zot in atraver en plan byen kalkile retir bokou fonksyonner Servis Piblik tre eksperyanse e HON WALLACE COSGROW Prosedir sanze, i lenplimantasyon i fer sitwayen 51 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 fristre, kit zot san solisyon.

Desizyon sa konsiltasyon in vin en norm dan Servis Piblik.

Sef i donn lord akoz i sef e apre i refoule, pas Lalwa e apre ler Seselwa i anvoy lavwa zot taye zot retire, apre fer sanblan fer konsiltasyon ler Lalwa in fini repeal.
Fer desizyon mank konpasyon lo goute pou bann zanfan, apre ler in so dir let ti fake.

Ler Onorab Leader Zafer Gouvernman i koz lo breakfast koman en gran lakonplisman, mon bezwen dir li, si zot ti pran bann desizyon pou soulaz Bidze sa pep, fer desann pri lavi, met larzan dan pos Seselwa paran ti a prezerv son dinyite e donn breakfast son zanfan se li.

difisil zis glis a kote, sed laplas nou a fer li pou ou!
(APPLAUSE) HON WALLACE COSGROW E Mr Speaker, ozordi Sesel pe sirman glis ver en presipis a en vites tre alarman e si naryen pa ganny fer; si Gouvernman i kontinyen pa pran aksyon e reste dan en letarzi, kot lanmen gos pa konnen ki lanmen drwat pe fer, e kontinyen mars lo lipye kanmarad se lamazorite nou pep ki pou sibir konsekans.

Deza bokou pe dir zot in fatige e zot in ganny ase, bokou i viv dan dezespwar e pe dir ki 2025 pe tro tarde.

In ler pou tir li, in ler pou tir LDS e Wavel out!


(APPLAUSE) (APPLAUSE) HON WALLACE COSGROW La realite i se ki bokou paran napa!

LDS sakouy en pe sa pye ouswa anvoy de koub, mang i a tonbe.

Pa asiz dan pye e manz tou zot menm.

Mon advice pou ou Mr Prezidan, sey fer Sesel vin ou rezidans permanan e non pa en landrwa vakans.

Dirize e ler i ava annan vre direksyon keksoz i ava sanz pou le meyer pou nou pep.
Si sa i HON WALLACE COSGROW Seselwa ozordi an 2023 pe santi douler sanzman dan diferan fason; apre en promes pou sakouy pye e met larzan dan pos Seselwa, bokou i vwar zot sityasyon finansyel pli dan dir.

Pri komodite i kontinyen mont pli o, larzan pou pey tata pou al travay e retourn dan lakour i ozordi en sonm konsiderab dan Bidze la fanmir.

Bidze Lafanmir pa aziste e pa ariv ziska lot lafendimwan.
Zot sey tap en lapey 52 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 laport kot Lazans Proteksyon Sosyal, me dan mazorite ka sa i anven.

Pou bokou parmi sa anviron 13mil pansyoner lavi i en kosmar, se pourtan pa tro lontan en zoli rev en pansyon R10mil par mwan ti ganny promet.

Me ziska aprezan i reste zis en rev.

Lapovrete parmi Seselwa pe ogmante e si nou kontiny lo sa semen bokou fanmir pou tonm dan lapovrete absoli.
Mr Speaker, mon'n komans mon ladres koumsa akoz mon krwar i enportan penn en portre zeneral lo la realite ki devan nou e ki mazorite nou pep pe fer fas avek.

Si par kont zot ti krwar ki sa i vre Leta nou Nasyon ozordi non, ser ek frer Seselwa Prezidan pa ni menm scratch the surface, comme dir Angle.

Linefikasite e move zeran servis gouvernmantal, dalonnri, faver e wi, koripsyon in bokou dan nou pei ozordi.

mwan abord Speaker, premyerman Mr Servis Lasante ozordi Sesel.
Kot ou pase sanmenm ki lo lalev Seselwa.

Prezidan dan son diskour in koz lo konstrir en nouvo Lopital Sesel e i aret lanmenm konmsi sa en nouvo lide li ek son Gouvernman.

Les In koz lo nouvo oxygen plant ki byen, me pli gro problenm e konsern nou pep se mankman latizann.

Sa i sirman devret en priyorite limero enn.

Nou bezwen realize ki Seselwa pe demann en servis lasante kot napa fristrasyon e reponn a son bezwen dan en fason satisfezan.
Napa problenm dra ek zorye, problenm mankman latizann enportan, tel ki latizann pou tretman kanser.

lapwentman tretman spesyalize i enn ki dan en letan rezonnab.

napa Kot zeran Mr Speaker, nou Servis Lasante i dan en leta kriz, akoz lenfrastriktir, move resours imen, resours finansyel e move planifikasyon.

Spesyaliz etranze i ganny promote me zot refize valoriz e promot Spesyalis Seselwa.
Kad servis proteksyon dan servis lasante pou bann profesyonnel, sirtou bann Spesyalis ek Dokter pa pe ganny respekte.

Zot refize donn en Spesyalis transpor ler i on call, me selman zot kapab afford tou sord allowance pou Minis.

Ozordi Mr Speaker, lekspektans lavi en Seselwa pe redwir.

To mortalite parmi zanfan pe ogmante e wi casualty Mr Prezidan i vwar bokou dimoun e sa i en siny ki in swen a nivo kominoter 53 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 degrade e pa pe deservi son fonksyon.
Mr Speaker, moral parmi bann travayer lasante i ba e zot santi ki personn pa care.

Napa leadership, napa direksyon e standar pe gradyelman tonbe.

Se sa vre leta nou Servis Lasante ozordi e se sa ki Prezidan ti merit pe koz lo la dan son ladres!

(APPLAUSE) HON WALLACE COSGROW Donn sa pep en lespwar pou en servis meyer.

Mon mazinen ki zot, ganny allowance medikal e zot kapab al rod en swen prive.

E se sa la rezon akoz ki zot pa pe fatig zot.


zot E la ankor enn fwa mon oule dir avek Minis Lasante, si ou pa kapab provide leadership, si ou pa kapab rod solisyon pou sa leta ki Servis Lasante i ladan resign e sed laplas!

Prezidan i fer en pti vizit dan lopital dan milye lannwit san ou prezans.

Si sa pa en siny, mon pa konnen mwan menm.

(APPLAUSE) HON WALLACE COSGROW Parey Servis Lasante nou i ozordi ledikasyon sistenm enkyetan.

Konmsi problenm mank teacher’s pa ase.


Ozordi servis ledikasyon pe nou fonksyonn lo trial and error.

E la sa ki Minis i dir e lo lord ki sorti santral.

Ni en sanblan sa lotonomi a nivo lekol ki Minis ti koz lo la depi son premye lannen dan lofis ou pa vwar e la nou pe apros deza 3an.

se Speaker Si i annan en lot kategori travayer ki fristre enormeman Mr bann ansennyan.
Si pa pou en problenm allowance ki ti ganny promet me ki pa’n ganny bidzete, i pou logmantasyon lo la kantite peryod ki zot bezwen ansennyen.

Moral bokou bann ansennyan i ba e zot pe dir ki zot overload avek louvraz e zot dekouraze.

dan profesyon Bann teacher assistant osi pe konplent, travay i bokou e bokou fwa zot vwar zot pe pran kontrol Sitan laklas.

lenvestisman pou antrenn en ansennyan e apre en kourt letan zot dekouraze e al rod en lot karyer.

In ler pou vreman ekout lavwa ban ansennyan.


Ozordi ansennyan i bezwen al prepar goute, ede prepar goute e sa pov tuck shop operator li ki pe sey fer en pti biznes, i pri dan peyman.

birokrasi Lafendimwan son cashflow napa pou pey sa ki i anploye akoz peyman i ankor pe process.

i arive 54 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 Ou fristre Mr Prezidan?

Be kot ou met sa ban dimoun ki pe sey fer zot pti biznes.
Bann zenn etidyan aletranze ki pe esper zot logmantasyon 10poursan dan zot stipend parey ti'n ganny anonse, i aprezan aprann ki pa tou ki pou ganny parey.

Ankor, fer desizyon apre sanze.

Omwen sa enn zot pa kapab dir ti en lanons fake.

Se sa leta servis ledikasyon ozordi Sesel e ki Prezidan pa'n oze aborde.

Wi Mr Speaker, drog i en fleo ki pe afekte nou sosyete, nou kominote, nou lafanmir e nou lazenes an partikilye.

in fer E sa size in ganny prominans dan ladres Prezidan.
Ozordi ou zanfan, demen i kapab pou mwan.

Alors nou neseserman bezwen konsernen.

Me i kantmenm enportan Mr Speaker pou mwan fer resorti serten fe.

Premyerman Prezidan li menm dan bokou lenstans detrwa prononsman dan lepase koman Leader Lopozisyon lo sa size.

Pep Seselwa i ava rapel ki i ti dir ki i kapab rezourd sa problenm dan 100zour.

E la nou pe apros byento 3an depi ki pei.

in Posibleman ozordi i annan plis adikt e bokou plis drog dan Sesel ki zanmen.

Ki'n arive avek son stratezi 100zour?


Eski ti en prononsman dan naivite direksyon pran ouswa zis en bat latet pou ganny senpati bann ki pe soufer?

Dezyenmman Mr Speaker, nou tou nou rapel sa fame prononsman kot Prezidan ti dir i konnen lekel bann gro trafikan e ki in fer en konversasyon avek zot.

Me la Vandredi i dir nou zot pa kapab atrap drog lo sa bann dimoun.

An menm tan ki tousala pe arive leskiz apre leskiz, i annan en tim ki pe teroriz bann viktim drog dan nou bann kominote?
Mon pas Stevenson anler St Louis, mon ganny rakonte bann lenstans kot zenn pe ganny teorize e bate.

Corgat Estate menm parey, ganny arete, bate, pran sa ki annan ek ou apre larg ou.

Lapolis i lav lanmen ladan e i dir ou zot pa enterfer dan louvraz State.

Pli sokan dan diskour Prezidan se ler i dir zot in zet plis ki en tonn drog dan delo sale, plis ki 3mil met fonder.

Selman lavyann torti, pye kanabis ki ganny sezi i ganny detri devan televizyon nasyonal.
Sa enn i ganny zet anba - i ganny zet dan lanmer e sa bann trafiker i ganny large avek zot bato san okenn sarz.

Mon demann mon lekor ki mannyer zot ti konnen sa la kantite drog ti lavaler en tonn si zot pa'n 55 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 peze?

Bann bout Mr Speaker, pa azoute.

I annan kek nen ladan.

Sa enn i difisil pou mwan konpran.


Leader Onorab Zafer Gouvernman i dir ki dealer drog i ganny soutire par politisyen pou ganny vot, be dir mwan lekel politisyen ki i ape koz lo la?

Sa enn ki ti dir in fer konversasyon ek bann gro dealers?

(APPLAUSE) HON WALLACE COSGROW Sa enn ki i ti dir sa bann dealers zot osi zot en bann viktim?

I menm annan koze deor ki parti, zot parti dan kanpanny eleksyon 20 ti ganny finanse par dealers.

Pa mwan ki’n dir, koze deor.

Sey eklersi mwan Onorab, sey eklersi Seselwa.


Mr Speaker, malerezman lapros sa Gouvernman anver drog i enn ki pa pou aport okenn fri. Ozordi zot in preske demantil tou progranm vize ver sipor siko sosyal, tretman e reabilitasyon.

E zot ti met presyon pou ferm NDEA e tou resaman ferm ANB.

Zot refize vwar adiksyon koman en problenm lasante e problenm en enterzenerasyonnel.

Tou fasilite reabilitasyon in fermen e napa okenn sipor e lespwar pou bann ki'n pri dan sa fleo.
Mansyon in ganny fer lo en sant tretman ki pou ganny konstrir, ankor en nide resikle parske sa ti'n deza fini tonm dakor avan.

Me sete Lasanble 15 lo 10 ki'n fer tou fason pou blok sa proze ki ti'n ganny agree ek Gouvernman UAE.

Me dan en diferan konsep ki ti pou konpri tretman entegral ek bann progranm reabilitasyon e provizyon bann skills neseser kot bann adikt ti pou kapab re ler zot antre dan konplete.
lasosyete lanplwa Mr Speaker, i reste en sekter avek bokou konsern, prensipalman parmi bann zenn ki pe rod en travay.

Statistik i montre nou ki to lanplwa parmi bann zenn i reste en konsern.

en poursantaz ase o ler ou konpar li avek to mank lanplwa an zeneral.

reste I I annan en nesesite pou annan en kordinasyon pli byen kalkile ant Departman Lanplwa en Minister Ledikasyon, avek en bi pou lo en kote revwar progranm ek training vize ver bann zenn.
Sirtou bann ki anvi pran en karyer dan lendistri lospitalite.

E lo lot kote revwar bann kondisyon travay dan sa bann sekter pou ankouraz plis nou ledikasyon 56 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 zenn pran en karyer dan sa bann sekter e redwir lakantite etranze ki ganny anploye dan sa bann sekter.

Letan in arive pou revwar kondisyon travay dan Sekter Tourizm e Lospitalite, si nou oule redwir depandan lo etranze e ankouraz plis zenn pou zwenn sa sekter.
Kondisyon travayer i reste en konsern reel ozordi dan nou pei menm si i annan Lalwa ki reglemant sa.

Gouvernman i bezwen fer en zefor spesyal ki progranm swa sansibilizasyon ou menm plis lantrennman bann anplwayer.

atraver pou e osi drwa Travayer i bezwen konn zot zot responsabilite.

E anplwayer i bezwen kapab respekte sa bann drwa.

Tro souvan nou pe antann bann konplent labi dan bann landrwa travay.
Mon ti ava krwar ki Prezidan ti pou adres sa koman en konsern reel dan plas zis kritik travayer konmkwa zot pe trenn lipye.

Ou konnen Mr Speaker, la mazorite nou sitwayen se bann travayer, nou travay tre dir.

Sityasyon ekonomik parkont i fer ki pour en mazorite nou pep menm si zot travay dir zot vwar li difisil pou fer 2 bout zwenn.

E parey mon'n dir, souvandfwa lapey lafendimwan pa arive lot lafendimwan.

Se pour sa rezon ki Lazans Proteksyon Sosyal ti ganny kree.
Pandan sa dernyen 2an sa Lazans in perdi direksyon e rezondet son kreasyon.

Zot konsernen avek fer savings, fer dimoun tourn an ron avek en pake birokrasi pou zis dir zot apre ki ou pa kalifye lasistans.

La Prezidan i dir nou ki sa Lazans pe al ogmant son bann lasistans.

Bokou fanmir ozordi menm i dan bezwen e pe demande kan?

Mon analiz dan tousala se ki en revi total i bezwen ganny fer ek bann prosedir ki ganny servi par sa Lazans sansan napa naryen ki pou sanze.
En laplikasyon pou kontinyen pran mwan avan i ganny rezilta e antretan lafanmir i soufer plis.

Sa latitid ki tou dimoun i vin rod led, i en gran pares fodre arete.

Nou tou nou'n admet ki en kantite bann zenn in pri dan malez, in pri malerezman dan malez sosyal.

Me nou konnen osi ki fitir nou Nasyon.

lazenes se Mon'n deza dir ki zenn i la relev e ki i annan bokou pozitivite parmi lazenes.

Annefe lamazorite pe pratik pozitivite.


Me Prezidan pa'n adres lazenes dan son diskour, zot kapab dir ki diskour ti diferan, diskour ti isi, diskour ti laba me zenn i 57 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 prezant en loportinite pou en fitir diferan e en fitir meyer.

Zenn i annan rev, zenn i annan lenspirasyon.

Zot rev sikse, zot rev annan zot prop lakaz, zot prop loto e en bon dyob, en bon saler, eksetera, eksetera.
Me a la resers zot bann rev i tro fasil pou deroute, sa Gouvernman i bezwen sorti kler lo zot bann plan pou lazenes.

À mon avis size lazenes i bezwen ganny mainstream dan ou domenn lasosyete.

Parey nou koz zenn dan sport, zenn dan kiltir, nou bezwen osi fasilit akse zenn dan biznes.

Zenn dan devlopman teknolozi, zenn dan politik, eksetera.

Se atraver sa lentegrasyon ki nou pou retir zenn dan negativite e dan malez sosyal.

Parti Ozordi United Seychelles i en legzanp, kot in loportinite zenn.
Vis- donn Prezidan United Seychelles i en zenn Dokter.

(APPLAUSE) HON WALLACE COSGROW Sekreter Zeneral United Seychelles i en zenn Manm Lasanble Nasyonal.

(APPLAUSE) HON WALLACE COSGROW E Leader Lopozisyon dan Lasanble Nasyonal i osi i en zenn.

(APPLAUSE) HON WALLACE COSGROW E Mr Speaker zenn i osi vin nou bann rally an gran mazorite.

(APPLAUSE) Sesel Speaker, HON WALLACE COSGROW Mr se lanvironnman e sa 2 i difisil separe.

Ou koz Lendistri Touris, ou koz lanvironnman, ou koz lo lapes lo lanvironnman.
E wi Sesel i en sanpyon lanvironnman.

koz osi ou akoz in Prezidan Pa fer detrwa Ramkalawan speech forum dan aletranze, me akoz i annan en travay ek en zefor ekstraordiner pou ariv kot nou ete ozordi.

bann sa tou Parkont i kapab diferan si nou pa kontinyen asim leadership.

rol Sanzman klimatik i enn bann gro menas pou nou pli lakonplisman koman en Pti Leta Zil vilnerab.
La Mr Speaker, mon oule profite eklersi Onorab Georges lo sa size Multi-Dimensional Vulnerability Index, ki i dir nou in ki Prezidan Ramkalawan 58 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 ganny rekonnet koman en sanpyon.

Ou konnen Mr Speaker, se sa bann kalite statement ki fer sa Gouvernman ganny sa tit Gouvernman koup riban.

Bann fe e rikord i la depi byen lontan, en travay komanse par Minis Danielle de St. Jorre byen lontan.
(APPLAUSE) in sa ganny HON WALLACE COSGROW E pouse kontinyelman par bann ansyen Minis pou finans siksesivman, Danny Faure e lezot.

I lo rikord e la kominote enternasyonal i konnen e rapel lapel ansyen Prezidan Faure dan son ladres kot Nasyon-z-Ini an 2018 e 2019.

Sekreter Finalman an 2020 an Desanm en rezolisyon Nasyon- ti ganny adopte pou z-Ini Zeneral demann donn Nasyon-z-Ini rekomandasyon lo ki mannyer sa in deza pou ganny etablir.

Annou aret fer distorsyon dan bann fe.


Pa okenn Prezidan Ramkalawan ki'n pous sa dosye.

pou Apre ler nou dir zot pe vin pran laglwar lo travay US zot oule nerve.

Malerezman letan pa ase Mr Speaker pou mwan kontinyen koz lo la, akoz i annan bokou pou dir.

MR DEPUTY SPEAKER 2 minit silvouple.

nou HON WALLACE COSGROW Soutenabilite resours maren e proteksyon losean e nou biodiversite maren i en pwen entegral dan proteksyon nou lanvironnman.
Santral a sa leksplwatasyon nou stok se pwason, lapes sirtou dan endistriyel.

I enteresan pour swiv pozisyon LDS lo sa size.

LDS dan Lopozisyon son Leader i dir fodre ban sa bann zafer FADs, lapes avek FADs.

Me ler i vin dan Gouvernman i sanz son tune vizavi FAD.

Ki ou kapab konpran?

Lapes en size ek imans lenportans, me diskour Leta Lanasyon pa'n tous li.

Mr Speaker, i annan sitan keksoz pour koz lo la.


Sitan keksoz ki'n ganny kit ater par Prezidan ki mon panse ti merit ganny mansyonnen pour ki nou kapab met azour nou pep lo leta sa bann keksoz e Leta nou Nasyon.

Nou sitwayen i annan diferan lentere e zot anvi konnen ki pe pase dan serten domenn spesifik kot zot lentere i ete.

Sekter Prive e domenn lantrepriz kot pti biznes pe 59 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 ganny difikilte pour kit zot biznes ouver.
Prezidan pa abord sa size, se pourtan se zot ki form mazorite anplwayer Sesel e zot pe ganny ankouraze pour donn logmantasyon saler.

San menm en diskisyon lo ki plan Gouvernman pour siport e devlop sa sekter pour ki zot ava kapab fer plis e an retour rekonpans travayer.

Malerezman Prezidan pa'n prepare, i pa'n fer en speech konplet pour adres lanasyon Seselwa, me in plito konsantre lo bann menas, lakizasyon ek latak lo Servis Piblik.
Lo bann ki servi medya sosyal pour eksprim zot mekontantman ek fristrasyon; lo zournalis ki challenge li ek desizyon son Gouvernman, lo sa ki i apel bann dimoun ki swadizan pe fer sabotaz.

Sa ladres pour mwan i kler ki i en diskour en Prezidan ki'n vwar tou siny ki son pep i mekontan avek la fason ki sa pei pe ganny dirize.

En Prezidan ki santi ki de zour an zour son popilarite e popilarite son parti tonbe, akoz zot bann pe linefikasite e inabilite pour delivre.
I en ladres vize ver son bann siporter pour re galvaniz son sipor.

Me malerezman in mank abord bokou bann size ki pe tous lavi Seselwa toulezour.

Fas a tou sa bann mankman, United Seychelles i la pour fer resorti tou sa ki pe tous Seselwa pe enport ou lapartenans ou kouler politik.

Nou kontinyen travay e reste la kominote.

angaze dan Konpran soufrans sa pep.

Krwar mwan, frer ek ser Seselwa, dan son gran mazorite in ganny ase e in pare pour en lot sanzman 2025.
United en Seychelles loportinite diferan e i reste sel opsyon pour Sesel!

Mersi.

prezant i (APPLAUSE) MR DEPUTY SPEAKER Mersi Onorab Cosgrow.

Nou pou pran en break la.

Avan nou al break mon oule zis port zot latansyon lo en keksoz.

Depi yer i annan 16 diskour ki'n ganny fer e i annan 3 mo ki'n ganny servi.

pa dan nou Pou Lasanble kekfwa pou bann Manm nou kapab krwar zis sa mo in pase koumsa.

kapab Solman sa glis kontinyen direksyon.


I annan mo ‘’araze’’ in ganny servi, ‘’foutou’’ in ganny servi 2 fwa, ‘’geez’’ in ganny servi.

Pou mwan sa bann mo i pa akseptab, nou merit revwar bann diskour ki pou kontinyen.

60 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 So port latansyon lo la silvouple.

Nou ava pran break la e nou ava retournen 2er.

Mersi.

(BREAK) MR DEPUTY SPEAKER Bonn apre midi tou bann Manm Onorab e manm piblik ki pe swiv nou.

Welcome back to sesyon Lasanble pou sa Zedi.


Avan nou kontinyen avek nou bann deliberasyon, mon’n vwar lanmen Onorab Cosgrow anler, ou ki ti dernyen Manm pou koze avan break.

HON WALLACE COSGROW Yes, Mr Speaker.

Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker, mon’n lev lanmen apre midi zis pou en pti pwen klarifikasyon akoz ler mon’n fini mon pa’n ganny sans.

Apre ki ou’n fer sa lentervansyon, mon pa’n ganny sans rod sa klarifikasyon, akoz ou ti pe leve pou ale.
Mon klarifikasyon i an relasyon avek ou statement apre ki mon ti’n koze konsernan bann parol, bann mo.

Mon pe zis rod en klarifikasyon.

Eski dan mon speech ki mon’n dir sa bann keksoz or eski i an relasyon an zeneral?

Akoz zis apre sa mon ganny en post avek en zanmi sorti dan Wavel 2025 e i preski egzakteman sa ki ou’n dir.

Mon pe gete si sa ki mon’n dir ouswa i en issue Facebook e prezan pe dekoul dan Lasanble Nasyonal?

Mersi bokou.

MR DEPUTY SPEAKER Mersi Onorab.


Mon ava dir ou en keksoz, mon pa en manm Wavel 2025.

Ou kapab al rod mon non dan sa group.

E mon telefonn.

Rezolisyon ki mon’n pran pou 2023, letan mon la dan sa Sez, ouswa letan mon pou laba, mon telefonn pa ek mwan.

So, mon pa vwar ki pe pase.

i ti Be letan mon’n dan Chair, mon’n dir 3 mo.

Dan ou speech ti annan fer ‘’foutou’’, dezyenm fwa.

I annan en lot Manm ki ti’n dir.


En lot Manm in dir ‘’geez’’ e Onorab Leader Lopozisyon yer dan son ladres i ti servi mo ‘’araze’’.

So, sa 3 mo.

I ti zeneral e mon pe dir bann larestan speech annou evit sa bann mo, akoz pou nou i kapab inapersi, me i annan nou bann popilasyon ki tre sansib avek kalite mo ki nou servi.
Nou’n ganny en Right of Reply ki la devan mwan, me mon pa pou pran li la akoz mon bezwen al rod son provizyon konstitisyonnel ki fer provizyon ki donn en endividi ouswa en lenstitisyon e apre le 2 Leaders i sipoze ganny en kopi sa Right 61 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 of Reply ki’n anvoy dan zot email.

So, verifye.

Alors nou fer sir ki nou tou nou onboard, ki napa okenn kontestasyon avan nou take the Right of Reply.

Leader Lopozisyon?

HON SEBASTIEN PILLAY Mersi Mr Speaker.


Mon note sa ki ou’n dir e mon kapab dir mon apresye ou’ n fer sa komanter e mon krwar sa i en ruling ki ou pe donnen.

Eski i en ruling ki ou pe donnen an relasyon ek sa bann mo?

Akoz … MR DEPUTY SPEAKER Non, mon pe donn en konsey koman en Koleg MNA.

challenge HON SEBASTIEN PILLAY Ok, mon krwar i en keksoz pertinan.
Rezon akoz petet i annan serten mo ki’n ganny servi se akoz dan lepase nou’n deza Speaker Mancienne ler Onorab William ti’n servi bann menm mo ki mon’n servi, ou a rapel tre byen.

So, mon kontan ki ou pe re set keksoz dwat e mon krwar bann Manm i ava swiv sa legzanp.

Mersi.

MR DEPUTY SPEAKER Nou pou kontinyen aprezan avek bann entervenan ki ava donn zot repons lo mesaz Prezidan lo Leta Lanasyon.

E prosen Manm ki mon pou apele se Onorab Doyace Porice.

HON DOYACE PORICE Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker, tou mon bann koleg MNAs, staff Lasanble Nasyonal e tou piblik a lekout, espesyalman zabitan Praslin, bonn apre midi.

Mr Speaker, mon pou komans mon lentervansyon koumsa.

Mon pou remersi Bondye Papa pour sa kouraz, sipor ek lasante ki in donn mwan pou kapab la ozordi pou prezant mon repons lo Leta Lanasyon.

Parey nou tou nou konnen ki avek li tou i posib.


Apard ki mon Bondye Papa, mon pou osi remersi Prezidan Wavel Ramkalawan pou aksepte mwan koman en kandida dan distrik Baie Ste Anne en Manm Proporsyonnel dan Lasanble Nasyonal Sesel.

San li ek sa 12,089 zabitan Baie Ste Anne, Praslin ki’n vin vot pou mwan, mon pa ti pou la.

vin e Menm si mwan avek mon Prezidan nou ti annan en diferans dan lepase akoz in annan serten koze ki mon’n fer anver li, e pour sa ozordi mon pou demann li en gran leskiz piblikman.
Pou tou mal ki mon’n fer anver li dan lepase.

62 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 Dan fon mon leker mon dir sa ozordi Mr Speaker, pou mwan montre lepep Seselwa ki mannyer Prezidan Ramkalawan son leker i ouver pour tou son zanfan.

(APPLAUSE) HON DOYACE PORICE Pare pou travay ek nenport ki san gard rankin ek personn.

En vre zanfan Bondye ki’n ganny swazir pou diriz nou pei Sesel.

Mr Speaker, Prezidan Wavel Ramkalawan son diskour lo Leta Lanasyon ti vreman enpresyonan.
In donn Lepep Seselwa sa vre Leta nou Nasyon.

I fer premye Prezidan elekte ki’n kapab koz fran avek son pep e pa’n kasyet naryen.

E in aksepte tou defi ki’n annan dan nou pei Sesel.

ler zot In ouver lizye ek zorey tou Seselwa, ki petet ti annan trakase, lafreyer, doutans, sirtou tann bann mansonz par serten bann Si politisyen nanryenfer.

vreman nou’n ekout li byen in donn bokou leklersisman dan tou son splander.

In menm rod solisyon pou anmenn sa lavans e sa laklerte pou nou pep e nou pei Sesel.
Pandan sa 2an 5 mwan, in Prezidan ek son lekip debrouye.

Zot in fer zot mye pou fer sa pei kontinyen bouze.

Pou elev lavi Seselwa dan tou son laspe, devlopman en pei an zeneral.

Mr Speaker, ler nou get nivo lanplwa, lenfrastriktir lo nivo nasyonal, Servis Sosyal.

Bann devlopman dan bann distrik, diferan Board pou anmenn bann bon desizyon, ledikasyon e byennet nou zanfan; tir koripsyon dan tou son la splander, anmenn demokrasi anver nou pep.

Nenport ki kouler ki ou ete.

Nwanr, ver, rouz, oranz.


Nou tou nou benefisye ek en travay, en lapey, en lakaz, en bout later ou menm en biznes dan nenport ki domenn lavi.

Apre zot dir i pa pe fer naryen.

Prezidan Ramkalawan in osi anmenn en transformasyon dan sa pei e anmenn en sanzman radikal pou ede fer keksoz pli byen e transparan.

Se sa fason ki i travay, pou fer ki nou pti Sesel i kontinyen vin sa bizou dan Losean Endyen, Lafrik e menm dan Lerop.

E kot nou met dan lemonn antye?


Ozordi mon anvi fer Lepep Seselwa mazinen ki 2an nou’n dan COVID, pei fay.

bese.

Me Lekonomi lekip pa’n Prezidan ek son dekouraze, zot pa’n les tonbe sa pep ek sa pei.

Zot in fer sir ki ti’n ti 63 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 i bezwen kontinyen.

travay Lapousyer lo bann file ki ti pe dormi dan tirwar ouswa anba lili State House, dan bann Minister.

E rod solisyon pou fer travay pou benefis nou pep.


E pa bliye osi, nou bann MNAs LDS, dan nou distrik osi ti parey.

Kot ti annan menm sa lapousyer ki’n amenn bann bokou lanmertim anver nou zabitan.

Bann problenm zabitan, proze lo nivo nasyonal, rezyonal e osi dan distrik.

Proze ki’n komanse ouswa pa’n fer ditou.

Bann ki larzan in donnen pou fer, pa konnen kot in ale.

Problenm zabitan ki’n ganny ekoute e osi pa’n kontinyen ganny ekoute.

Tousala nou’n vwar, nou’n trouve, asiste kot nou kapab.
Pou sanz sa pei Mr Speaker, pa ti fasil me nou pe kontinyen pou sey fer Seselwa apresye ki sa Gouvernman LDS pe fer.

Non pa asize ekout mansonz ki bann Dirizan Lopozisyon pe fer zot krwar lizour pou aswar.

Akoz i paret ki SPPF, US in fek sot lo later Sesel le 24 Oktob, 2020.

Wi, Mr Speaker, e zot pa’n konn naryen e naryen ki’n pase lo sa later Sesel.

Dekrir tou keksoz pa bon.

Minister Lasante pe deteryore.

Napa dra, bann vye lili; goute ek repa lekol, ledikasyon pa bon.
Me Mr Speaker, mon demann mon lekor.

Lekel sa bann fouter dezord ki’n la lo later Sesel, ki’n kree sa dezord total ki nou’n vin zwenn?

Pa bliye, koripsyon pa ti manke, voler dan tou son splander dan sa lopital pa ti manke.

Menm ek pasyan ki al aletranze pou al trete.

Zot ti fer trik, servi pasyan pou anmenn byen personnel.

Ziska laport loto, pasyan pe trenbale.

Trik dan lenportasyon latizann, pou anmenn laptop pou vann.

Tousala bann fouterdezord in fer!

Tro bokou pou dir.
Tro bokou pou dir.

Ozordi sa parti minorite, deside pou vin donn nou ledikasyon ki mannyer pou diriz sa pei konmsi nou Gouvernman i bann fou bet.

Ki zot problenm?

Mr Speaker, Prezidan ek son lekip in les tousala deryer e met nou pei ek son zanfan devan pou kapab sanz fason Seselwaz Seselwa, fer.

silvouple ouver zot lizye, ouver zot zorey e fer travay zot lespri ki Bondye in donn zot.

Get byen, ekout byen e analiz byen ki pe pase Sesel.

Pa les lezot gete, tande e fer travay lespri pou zot.
Nou Gouvernman LDS in fer bokou.

I pe fer bokou e i annan bokou pou fer ankor.

64 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 Me pti pa, pti pa nou pou arive achieve bokou ki nou pep pe demande.

lagras Avek Bondye tou pou posib.

La zis get lo Zil Pros e Praslin ek La Digue, ki mannyer pe vin sa bizou ki mon’n toultan dir dan bann lentervansyon ki mon’n fer.

Wi, mon rev e rev pep Pralinwa ek Digwaz pe vin vre.
Ozordi en bon pe sa bann plan ki ti zis black and white lo papye, menm si ti napa ase finans, Gouvernman LDS in fer zot mye.

Nouvo terminal Ero Baie Ste Anne, koltar lo semen, nouvo roundabout, lenfrastriktir lo Ile Eve, bus stop, fitness trail ki’n deza fini; nouvo bazar ek lenfrastriktir pou peser ek zofisye SFA; Kordgard ki byento pe al fini.

Nouvo ice plant, renovasyon bazar, gears store Grand Anse ki osi in fini.

Tousala bann proze dormi e zis pyedibwa ki ti pe benefisye.
facilities Byento nou bann zenn anba laz, pou benefisye avek lo youth offender Praslin pou zot refer zot lavi, pou retour dan lasosyete, pou anmenn zot kontribisyon e aret fer keksoz ki mal.

Ki pe afekte zot lavi.

Pou osi annan en nouvo fasilite spor parey en dojo pou judoka, laboks ek karate kot ansyen STC store Grand Anse, Praslin.

En sport complex ki pou ganny fer Baie Ste Anne.

Proze touristik ek artizanal vizavi Erport Amitie.

Kot lasose Grand Anse pe ganny fouye e pou annan en renovasyon par SFA.
Tousala Mr Speaker pe al komanse sa lannen.

Mon avek mon koleg Onorab Wavel Woodcock nou vreman happy e nou annan tou rezon pou selebre ler nou vwar sa bann devlopman lo zil.

Pa bliye nou zabitan osi zot byen kontan, akoz nou zil ti’n ganny abandonnen!

(APPLAUSE) HON DOYACE PORICE Si ozordi sa bann devlopman pe ganny fer, gras a nou Prezidan Wavel Ramkalawan ek son lekip ki’n tir lapousyer lo sa bann file proze swadizan ti la 20an pase e pa’n ganny servi.
E mwan osi koman en Manm Proporsyonnel LDS, mon’n vin pouse pou anmenn sa laklerte lo nou zil.

Nou’n osi ganny bokou volonter ek biznesmenn ki’n vin devan pou siport sa Gouvernman, e pour sa nou dir zot en gro mersi de la par nou Gouvernman.

Mr Speaker, kot nou met Lagrandisman La Digue?

lasose, lopital.

nouvo Renovasyon Kordgard, drenaz e 65 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 plizyer ankor, byento pe fini.

Tousala zabitan Digwaz pou benefisye.


Me Seselwa zis pou fer zot konnen ki sa bann proze La Digue la, pa’n zanmen ganny anmennen par MNA Elekte e parti US.

O kontrer zot anmenn petisyon pou anpes fer serten proze.

Mr Speaker, i montre nou ki sa Gouvernman pe travay e pa pe les tonbe son pep.

Nou Praslin nou pa ekoute bann mansonz ki pe ganny dir akoz nou a ker pou nou zil.

Nou met politik de kote ler nou pe travay, menm si ti en bastyon SPPF, US.
Akoz in annan bokou la deor sirtou atraver bann ki ankor pe lafen pouvwar.

Zalouzri i prodwi laenn kot zot pa ti espekte ki Gouvernman LDS pou rod solisyon pou avans devan e rezourd bann defi ki ti annan lo nou pti Sesel.

Zis parey sa mansonz yer ki ti ganny dir ki pe annan divizyon ant Grand Anse ek Baie Ste Anne zis akoz sa non Ero ki’n apel terminal Baie Ste Anne.
Mon pe zis fer konnen lepep Seselwa ankor enn fwa ki sa non ti vin lo en nivo konpetisyon ouver e nenport ki Seselwa ki ti kapab partisipe e en komite ki ti swazir sa non.

En madanm ki reste Mahe ti partisipe e i ti ganny sa pri pour sa non.

Fodre pa nou fer dimoun konfize e pa bliye ki bato Ero ek son papa in fer bokou pou Praslin e Pralinwaz e in anmenn plizyer nou.

I paret ki nou oubliy lepase.

Mr Speaker, lennmi pe koz lipokrizi.

Les mwan dir zot enn de laliny ki koz lipokrizi.


Ler sa bann menm gran koneser US ki pa’n desarz zot responsabilite anver Minister Lasante dan lepase, apre ozordi zot dir i pe deteryore, sa ki apel lipokrizi!

Sa bann menm gran koneser US ki pe ede pou detri sa pei zis akoz zot pa aksepte perdi e lafen pouvwar.

Sa ki apel lipokrizi!

Mr Speaker, sa bann menm gran koneser US ki pe koz goute ek repa pou zanfan lekol, kan zot pa’n kapab kontinyen donnen, sa ki apel lipokrizi!
(APPLAUSE) HON DOYACE PORICE Ler zot in les bann lenfrastriktir sport deteryore Mahe, Praslin e Zil Pros e tou lezot ankor.

Sa ki apel lipokrizi.

Mr Speaker, ler Onorab Elekte ek son parti US i dir ki sa bann proze lo Praslin ti lo progranm ansyen Prezidan defen Albert Rene, akoz pa’n 66 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 ganny fer pandan sa 43an, ouswa pandan sa 22an pase ki i ti pas baton.

Sa ki apel lipokrizi!

Ler Onorab Elekte i dir ki li ki Manm Elekte pou Baie Ste Anne, wi.
Be ki in fer pou Baie Ste Anne pandan sa 4an ki i ti la dan sa sizyenm Lasanble, kot tre byen ki son i konn Gouvernman ti fail li.

Sa ki apel lipokrizi!

Ler Dirizan parti US ti dir cancel tou proze kapital, la ozordi zot dir ti dan zot progranm.

Sa ki apel lipokrizi!

Se sa ki ozordi 43.5 poursan zabitan Baie Ste Anne in siport mwan avek parti LDS.

Zabitan ti’n fini vwar ki si pa sanze zot pou reste dan fernwar.

Konsernan Komite Kato Nwar, ki Manm Elekte i dir i pa lo la.
Be wi, se zis bann lo biznesmenn ek endividi Praslin ki lo la.

Tou Manm MNA pa lo sa Komite.

Manm Elekte pou Baie Ste Anne pe konplent i mank biro lenformasyon pou touris lo nouvo terminal, me zot, i pa ti dan meeting piblik ler Prezidan ti devwal plan akoz i pa ti fer sa propozisyon?

Mwan Doyace Porice koni comme Joyce Stravens, ki zabitan Praslin i konn mwan, menm si mon en Manm Lasanble Proporsyonnel pou LDS lo Praslin, ki ou elekte, ki ou proporsyonnel, mon en Manm Lasanble dan sa pei Sesel!
(APPLAUSE) HON DOYACE PORICE Se mwan sa fanm determinen ki’n anmenn sa sipor Lo Praslin.

Zabitan Baie Ste Anne i kapab zize pou zot menm, enn zot zanfan in vin delivre zot e la mon pou demann lezot ki pa’n vot pou mwan e LDS pou mazin lo la 2025.

Alors mon pou demann bann fanm Seselwa ki ankor dan sa kannot nanm, pou fer parey mwan, pou sote, osi tir bando lo zot lizye.

Aret krwar dan bann lezot fanm US ki’n deza pran e ankor pe pran fortin dan taxpayers money e pe fer zot krwar dan anmenn rezolisyon.
Mr Speaker, kote sa bann fanm rezolisyon ti ete avan 2020?

Ki zot ti pe fer sa letan, zis zot ti pe kalkile ki mannyer pou fer koripsyon dan sa pei?

E la ozordi zot pe zis anmenn divizyon.

Fanm Seselwa annou aret krwar dan sa bann rezolisyon demosyon ki zis pe fer dezord dan nou pei Sesel.

sa Pandan Karenm silvouple, bann madanm menm si nou pa dan menm larelizyon, menm parti politik ek mwan.

Annou mazin byen ki Sesel i 67 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 pour nou tou.
Se nou ki viv dan sa pei.

Met dezord, pa pou anmenn nou okenn par e nou Bondye pa kontan.

Mon pou koz lo sa zil ki apel Ile Eve, ki swadizan in konble pou bann biznesmenn lo Praslin pou benefisye.

Ki nou vwar, zis dezord.

Ti napa ni en plan, sakenn ti pe fer pou zot.

In annan in ganny later pou R50 e vann pou bilyon.

Preski twa kar dimoun ki ti lo lalis pa ti ganny later.

Onorab Elekte Baie Ste Anne i konn tre byen sa, bann dezord total ki ti annan.
Prezidan Wavel Ramkalawan in dir Sesel i pour tou son zanfan.

Annou vin sa vre zanfan Seselwa.

Pa les bann politik bonmarse fer nou krwar ki nou pa apartyen pou Sesel.

Wi Mr Speaker, i ankor annan defi dan nou pei pou Gouvernman adrese.

Me pti pa, pti pa Prezidan ek son Cabinet pou kontinyen rod solisyon pou adres sa bann defi.

Si Gouvernman LDS in kapab fer bokou pandan sa 2an 5 mwan, akoz ki i pa kapab fer dan sa 2an 6 mwan ki reste e menm pou plis lannen ankor.
La deor, aletranze bokou pei pe ouver laport ek Sesel.

Partou kot nou Prezidan in ale in debourye menm.

I pa’n al vakans ouswa zet salte pou lezot ki vini pou anmase.

Zis parey bann travayer LWMA Praslin pe anmas salte zot kanmarad, akoz zot krwar dan lapropte lo nou zil menm si i pa form par zot travay, sa bann zenn madanm ek msye pe vreman debourye.

Pou sa mon pou dir zot mersi.

Ina Mon pou osi remersi mon clerk, Esparon.

Ladministrater Distrik, Denis Antat avek son staff.
Tou bann staff dan letablisman lezot Gouvernman lo Praslin e prive e tou zabitan Baie Ste Anne ki touzour la pou siport mwan.

In osi annan plizyer biznesmenn ki’n anmenn zot sipor pou en pti larzan ouswa pou zis pou naryen.

Mr Luc Grandcourt, son madanm, Mr William Rose, Mr Shelton Jolicoeur, Mr France Rose ek son garson Brian, Mr Barry Soufle, Mr Jean-Claude Dubignon.

Ralf ek Monica Prea, lafanmir Verlaque.

Tou lezot ankor, nonmen.

Nou dir zot en gro mersi pou sipor anver Gouvernman LDS.
Pou konklir Mr Speaker, mon ti a kontan si Onorab Leader Lopozisyon ki avan i dir nou Prezidan pou al get li dan laglas, mon krwar ki li ki bezwen al get li dan laglas pou donn legzanp son zanfan.

68 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 (APPLAUSE) HON DOYACE PORICE Mon pou sipliy ek Lepep Seselwa pou annan pasyans ek nou Gouvernman.

Les zot kontinyen rod solisyon pou lezot defi ki pa ankor ganny adrese.

Aprose, anmenn zot sipor koman en sel fanmir.


Tir divizyon, aret ekout bann fo profet pou diviz nou, akoz nou tou nou form par sa zanfan Sesel.

Annou met lanmen ansanm, annou donn sipor Gouvernman LDS pou ki nou pti Sesel i a ariv pli devan.

Pou ki Bondye i vers disan son garson lo nou Prezidan Wavel Ramkalawan, son Cabinet of Minister.

Tou nou bann MNAs, tou zabitan Praslin ek La Digue, tou Seselwa e pa bliy nou pti pei Sesel ki Bondye i ed nou.

Mersi.
Mersi.

(APPLAUSE) MR DEPUTY SPEAKER Mersi Onorab Porice.

Prosen entervenan lo lalis i Manm Elekte pou distrik St Louis.

Onorab Sathya Naidu.

HON SATHYA NAIDU Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker, tou bann Manm Onorab, staff Lasanble Nasyonal.

Ser ek frer pep Seselwa bonn apre midi.

En bon apre midi spesyal i al pou zabitan St Louis, en group zabitan ki’n toultan rezilyan.

Mr Speaker, devan mwan in debout en zonm ki Parti Lopozisyon pou plizyer lannen ti’n dir i pa pou vwar baro State House.
Me in fini ariv State House, baze lo lavolonte sa pep.

I ti’n dedye 30an son lavi, i ti atas li avek bann prensip ki pa’n zanmen sanze.

E sa prensip i enkli koz fran, onnet e senser avek son pep.

Sa i 3 eleman ki ti dan son diskour.

Kot i pa’n kasyet larealite parey i ete.

I ti’n dir keksoz parey i ete.

Me selman pou bann ki dan Lopozisyon byensir zot pou dir nou Prezidan i dekonekte avek larealite.

Me ankor enn fwa nou tou nou konnen ki kalite Lopozisyon nou annan dan sa pei.
Pou 2an edmi mon’n vwar zot an aksyon, kot nou ti vwar en Leader Lopozisyon kit Komite Platinum ler pei ti bezwen li.

Zot ti’n boycott konpanny vaksinasyon malgre ansyen Prezidan Faure ti’n vin devan pou apiy nou Prezidan.

E ozordi si nou Prezidan in rekonnet Prezidan dir Faure felisitasyon.

Sesel i pour tou nou zanfan me amis.

Pour tou son zanfan mes amis.


E ler nou pou 69 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 ti’n dir re ouver frontyer pou kapab asire ki nou Sekter Tourism i repran le 25 Mars 2021, ki zot ti fer?

Zot ti boycott.

Mr Speaker, zot ti konn tre byen a sa letan lekonomi pa ti pe perform byen, i ti lo son zenou.

Zot ti konn leta nou kof e zot ti konnen ki poursantaz nou popilasyon ti san lanplwa.

Zot ti konnen poudir ki nou Sekter Tourizm i pa ti aktiv.
Zot ti konnen poudir nou sistenm lasante i ti anba en presyon enorm, prenon kont ki en viris ki apel COVID ti pe ravaz lemonn an antye.

Zot ti konn tousala byen, byen kler me selman zot ti obzekte.

E zot ti menm servi lanmor bann inosan pandan letan COVID koman zot seval batay.

Mr Speaker, se sa kalite Lopozisyon ki nou annan ozordi.

Baze lo bann diskour ki mon’n tann yer e menm ozordi, i kler ki zot pa’n sanz zot fason fer, malgre zot pe sanz non zot parti pou mansyonnen.
ki mon pa Mr Speaker, Lasanble pe al ganny 30an sa i apepre menm laz avek mwan.

E mon swe se ki sa lenstitisyon i kapab vin en sours lespirasyon pou en zenerasyon.

Les mwan pran sa moman pou rekonnet zefor ki tou bann staff ki’n enplike dan sa travay pou kapab aranz nou Chamber, pou fer li vin pli modern.

Kestyon ki mon oule poze.

Eski lafason asize savedir ki nou pou sanz nou fason fer?

Eski nou pou sey etablir pli meyer standar, ouswa nou pou desann dan en rigol pou fer politik?
Mr Speaker, mwan koman en Manm Onorab mon annan i nou iminite, me selman devwar koman tou bann Onorab ki la anndan pou itiliz fason ki sa drwa dan en responsab, Mr Speaker.

Mon pa pou desann dan en rigol, me i enportan pou pa selman distort avek lenformasyon lobzektif pou konfiz nou pep.

Les mwan ilistre en legzanp, lo lafason ki Dirizan Lopozisyon ti pe sey senm dout dan lespri nou bann zenn.

The bar examination is R5 thousand and not a R150 thousand.
Sa i zis en legzanp, so nou tou nou konnen ki mannyer son diskour an antye ti pou kapab ete.

Mon pa bezwen al depouy sa akoz pa vo fer en keksoz koumsa.

lapenn Me selman, ouswa plito comme dir David Louise koz laverite silvouple!

E ler mon ekout zot, mon demann mon lekor.

Eski zot tann sa ki zot pe dir?

Eski nou pou kapab 70 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 vreman met konfyans dan zot parol?
Mr Dokter Speaker, Patrick Herminie dan dernyen kongre, non selman i ti eksite, me selman i ti annan serten parol ki li i ti’n dir dan sa kongre.

I ti’n dir ki “nou bezwen viv dan en sosyete kot napa diskriminasyon baze lo kouler endividi, e son larelizyon ouswa son loryantasyon seksyel”.

Ler ti’n ganny anonse ki Sudarsan Sathyanarayanan Naidu, pe debout koman kandida St Louis, ki nou ti vwar?

Zot ti fer en konpanny sal kot mwan ek mon fanmir baze lo kouler mon lapo e mon larelizyon.
Mr Speaker, les mwan pran legzanp tre resan, ler mon koleg Onorab Naddy Zialor ti’n delivre son diskour lo Ladres Bidze par Minis Hassan.

Ki nou ti vwar?

Ti annan en group aktivis US ki ti mon lo rezo sosyal e zot in denigre mon frer.

Me apre ki ti’n arive?

Mon pa pou kapab itiliz bann mo ki ti’n ti vreman ganny dir, me degoutan.

Ler sa size ti vin devan dan sa Lasanble, Leader Zafer Gouvernman ti’n denons sa e ti’n demande ki annan zero tolerans.
Lo lot kote Leader Lopozisyon ti’n perform about turn e i ti sanz topik e i ti fer topik vin lo li e i ti pe dir ki mannyer li i ti pe ganny ensilte lo rezyon sosyal.

San dir okenn keksoz lo sa ki ti’n arive ver Onorab Naddy Zialor.

Eski se sa kalite Leader Lopozisyon ki sa pei i bezwen?

Bokou lafason ki dimoun Mr Speaker, sa swadizan dirizan i annan admirasyon enorm pou Dokter Patrick Herminie.

Me i enportan ki zot met zot parol an aplikasyon ler i konsern droit de l'expression.
E ki mannyer eski nou devret adres i kondwir zot lo rezyon sosyal par lenstans.

Rezo sosyal i en sosyete dan li menm, e wi ozordi in vin en problenm e in en problenm pou plizyer lannen ki pa’n ganny adrese me pa tro tar pou nou kapab fer le lesansyel.

i deactivate zot account akoz zot in ganny ase prenon kont ki sa parti lemonn, dan sa lemonn vertyel in vreman vin toksik e negativ.
E Mr Speaker parfwa lo WhatsApp, konbyen fwa nou’n vwar bann zimaz obsenn lenformasyon ki ouswa ganny partaze, kot bann dimoun pa ni edik zot lekor, e zot pa ni lir konteni zot zis forward.

Me se bann tousala keksoz ki nou bezwen adrese.

Droit de l’expression i devret ganny servi dan en fason ki dimoun fo 71 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 responsab.

Kot si ou annan en lopinyon fer pase ou lopinyon, san ensilte prosen zis akoz i pa siport ou parti politik.
Ouswa zis akoz son perspektiv i totalman diferan avek pou ou.

Kot ou drwa i fini, drwa en lot i komanse.

Alors mon pou donn vizavi 100poursan sipor lenplimantasyon efektiv Cyber Crime and other Relating Crimes Act, 2021.

Akoz i enportan pou nou kapab etablir pli meyer standar, pou kapab asire ki nou respekte aprann pep kanmarad, malgre diverzans dan lopinyon.

i Ler mon pe koz lo standar i anmenn mwan lo size nou civil service.
Mr Speaker, i pa pou fer premye fwa ki mon pe adres sa size isi dan sa Lasanble, mon totalman konpran fristrasyon mon Prezidan e mon santiman i pa diferan.

lo Dan zot 34enm kongre ti annan en madanm ki ti dir, nou pa anmenn politik lans.

politik dan bis, politik dan travay.

Politik dan travay Mr Speaker, sa ti en rezolisyon ki bann Manm sa parti ti’n fer pase enkli Onorab Gill ki ti dan sa Konvansyon.
Mr Speaker, ler Prezidan i koz lo bann endividi ki pe boycott nou Gouvernman, akoz LDS in ganny eleksyon e zot parti ti’n perdi, eski nou pa pe vwar levidans kot en group politisyen pe dir anmenn politik dan travay, dan plas travay?

Ki kalite mesaz eski zot a pe anvoye?

I kler ki zot annan en azanda pou met retar dan travay Gouvernman.

Alors ler i pou annan serten ki pou ganny pouse, pa vin dir viktimizasyon.
Akoz tou bann dimoun, sa 55 poursan dan ka St Louis 60poursan dimoun ki’n mete i oule vwar keksoz i bouze e zot oule vwar serten ki pa pe performen, i ale.

i pa’n Mr Speaker, i annan pa mal ka ki mon pe deal avek lo nivo distrik e lo nivo mon bann zabitan.

Plizyer sa bann ka i date pou sepa konbyen lannen e rezourd senpleman, akoz i annan en mankman lavolonte politik.

Kot mon bann dimoun ti’n ganny viktimize.

Me selman in annan progre dan serten ka e mon pou tous lo la pli tar.
ganny Mr Speaker, mon pe sey mon mye pou kapab adres sa bann problenm a kote mon bann Minis, e bann dimoun ki travay par anba zot.

Bann dimoun ki travay par anba zot, bann civil servants ki mon’n travay avek pandan 2an edmi.

Mon konn bann ki vreman donn serye, bann ki 72 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 100poursan dan sa travay ki zot fer.

E parfwa ler mon vwar zot dan distrik, mon ganny en pe lazwa dan en serten sans pou dir ok, travay pou bouze.

E vre i bouze.
E vre i bouze.

Me selman lo lot kote i annan en bann ki trenn lipye e i annan akt sabotaz.

I annan akt sabotaz e mon pou zis sit en legzanp kot ti annan en unit 3 lasanm Harrison, zot ti’n fini pas en file pou dir en dimoun ki’n kontribye pandan 2018 i annan 56 mil ki devret ganny lakaz.

en madanm 200mil e ti date Mon dir tyonbo en kou, ma get sa file.

Be ler mon gete i ki’n annan kontribye son laplikasyon lannen 2000.

Be lekel ki bezwen ganny konsidere?


Sa i bann akt sabotaz e pa krwar mon pa konn lezot akt ki zot, zot a pe fer, me just not that I am one step ahead of you.

E an relasyon avek lapros ki bann civil servant i dwatet annan, mon swe se ki zot konpran ki zot pa la pou deservi en parti politik, me plito nou pei - nou Nasyon e i bezwen zot pou lavan.

nou kapab bouz de Silvouple mon pe lans en lapel avek zot, silvouple deservi nou pep byen.
E Mr Speaker, ler mon pe koz lo ki mannyer eski nou e kapab deservi nou pep pli byen, mon pou al lo size drog.

E mon swe se ki nou pa repet menm fot ladministrasyon lepase a sa ki konsern progranm methadone.

Wi, in annan rikord lo bann lasezi lakantite konviksyon e mon oule felisit tou bann Lotorite ki’n zwe zot rol.

Me an menm tan i enportan pou mwan fer resorti poudir ki mon 10enm lamannman nou Konstitisyon.

E mon ti vreman vokal.


E apre nou serten lorganizasyon, tel ki Komisyon Drwa Imen, Ombudsman avek Bar Association ki ti’n anmenn en ka Ankour.

siport vwar ti’n ti’n sa in bann Ozordi lenstitisyon ganny empowered dan nou demokrasi ki nou pe viv ladan pou anmenn en ka Ankour.

Mon rapel Public Order Act, ti napa sa bann lenstitisyon ki ti’n anmennen.

Ti SNP avek Msye Viral Dhanjee ti ti’n anmenn en ka ankour lo Public Order Act ki pa ti Konstitisyonnel.
Sanmenm ki Onorab Pillay dan 5enm Lasanble ti’n lev son lanmen pou vote.

Lalwa Me lo sa size mon a les Lakour determinen.

Me selman fermeman krwar nou mon bezwen re entansifye nou zefor pou netway bann kan drog.

73 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 vin gro.

Alors Bann pti pwason ki pe bouz lo bann scooter ek bann i10 fully tinted.

Se zot ki fer sa gro i pwason enportan pou nou kapab anpes bann tranzaksyon ki pe arive.
Par egzanp kot en blok flat kot Harrison, Stevenson kot Delhomme.

E ladan menm mon’n tann Onorab Cosgrow pe dir anler Stevenson Delhomme.

Be sa i tonm dan Bel Air, i pa ni konnen ki bor pe ale.

Mr Speaker, selman vis a vis Stevenson Delhomme, wi, aksyon i bezwen ganny pran.

E i annan 2 lokasyon Belonie e menm Waterloo.

Mr Speaker, mon pa per pou fer resorti bann landrwa kot drog pe ganny vann malgre ki mon’n ganny menase.
Me selman i enportan ki mon fer resorti sa pwen, akoz se zabitan ki vin devan kot mwan zot demande ki aksyon i ganny pran.

Ziska prezan in annan kominikasyon ki’n ganny fer avek bann Departman relevan.

E mon swe se ki nou pou kapab adres sa bann problenm.

Mon pasyan mwan, dimoun osi i pasyan me selman i enportan ki nou kapab fer le lesansyel dan en dele letan ki rezonnab.

Alors i enportan ki nou regard sa dan en fason ki vreman serye.

E si LOTO i oule anmenn PNQ, anmenn son PNQ!


En ta dimoun ti vreman dakor ler zot ti’n vwar zefor Kan Gard lannen pase.

Malgre wi, en bal karoutsou ti ganny tire parmi bann manrmay.

Me zisteman nou bezwen fer sir ki sa pwazon pa tonm dan lanmen bann zanfan!

Nou bezwen anpes sa pwazon tonm dan lanmen en lot zenerasyon.

Mr Speaker, size progranm Methadone bann taxpayers zot, zot fristre.

Akoz tou-le-z-an on average nou depans apepre R65milyon.

E nou pa pe vwar the end results.


crack, Ozordi nou annan kokain.

Eski methadone i kapab ganny itilize?

Mon krwar pa. Bann diferan adikt pe vin devan dan nou sosyete la.

lo en dan Alors mon konpran pou dir ki in annan COVID pandan en peryod 2an, e i pa’n vreman kapab permet Gouvernman pou progranm antre reabilitasyon, me selman i annan pa mal travay pou nou in fer.

E nou Gouvernman rekonnet sa e i annan larzan atraver en don ki’n ganny met fasilite dekote reabilitasyonnel - reabilitasyon.
i enportan ki Minister pou Lasante i vin devan e donn nou en leksplikasyon lo ki direksyon lenterim dan pou Me en 74 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 pran zot pe al bouze.

Mon konnen ki sa i en size which is not straight forward me selman nou bezwen komans kek par.

sa oule Mon loportinite pou felisit Mr Faddy Banane, lo la fason ki i ti’n delivre sa dokimanter.
I ti’n fer nou Nasyon an antye koz lo sa size, en size kot nou pe vwar li preski toulezour partou kote nou ale dan nou bann kominote.

selman drog E i enportan ki nou sezi sa mesaz ki sa dokimanter pe fer pase.

E mon santi ki dan bann segonder avek pos- lekol segonder zot fer pase sa dokimanter, pou zot koman bann zelev konpran ki savedir - non - me lenplikasyon ki i annan dan lavi en zenn.
Dan lavi en paran, dan lavi en fanmir, dan lavi en en sosyete Gouvernman i osi bezwen fer pou kapab adres sa problenm.

Me selman mon’n ganny lespwar ler mon’n ekout son garson kot i ti’n dir “mon pa pe al pran sa semen”.

E se sa mesaz ki nou bezwen anvoy avek nou bann zanfan.

I bezwen annan en kantite zefor ki pe ganny mete pou edik nou zanfan.

travay ki e Dan mon 2 dernyen diskour mon’n tous la sa topik, alors mon pa pou al plis lo la, me selman i enportan lotorite konsernen i ekoute.
Ler nou pe koz lo zanfan i fer mwan rapel bann shows ki ti’n ganny fer.

Mr Speaker, avan ki sa santer i vin kriy sekirite, sekirite, ler dezyenm fiy in tyonbo zot seve zot in tonm ater.

Mwan mon krwar ki avan ki en show i ganny fer i annan bann prosedir an plas.

Menm si in ganny fer o plenner, si fodre met lenvestisman en baraz neseser akoz zot pe ganny rannman finansyerman.

fer E i enportan ki ou montre ou ID Card, ou 18an ou a ganny akse.
Ler i konsern sa show ki ti ganny fer music stadium la, sa Ruger se pa kwa ti’n vini, mon krwar lo kote Lazans Kreativ se zot ki lease.

Fer sir ki ler i annan en show malgre ki zot met en poster pou 18an, selman ou vwar bann marmay anba laz i ganny deal avek.

This is where Licensing comes in.

Nou osi nou annan en responsabilite vizavi sa.

Nou konnen bann paran i annan en bon pe zot ki pe fail zot zanfan, ouswa i annan zanfan ki a pe fail paran.
Malerezman se sa sosyete ki nou, nou’n erite e nou bezwen adrese.

Lo size Licensing, mon oule fer resorti ki mon’n ganny en konversasyon avek 3 marsan, ki ti pe vann lalkol 75 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 avek bann marmay anba laz e menm sigaret.

Mon’n dir zot arete e si zot pa arete mon pou fer sir ki en let i ganny anvoye kot Licensing.

Mon pa oule sa zafer lanmann, mon oule ki zot perdi zot license.

E i pou anvoy en mesaz avek bann lezot marsan pou konport zot.
Si nou’n kapab fer sir ki tou bann marsan ozordi i annan cash register, fer mon krwar nou kapab lesansyel lo sa kote.

Alor Mr Ronny Antat, lo kote licensing ou annan en pe travay pou fer avek bann zofisye relevan.

E an menm tan menm zafer i aplik pou bann Night Clubs ozordi, bon pe zanfan laba.

Bann zanfan pa devret pe ganny ekspoze avek bann eleman negativ dan bann landrwa parey.

E lesansyel i bezwen ganny fer lo sa kote osi.


Mr Speaker, vi ki mon’n koz lo bann laboutik dan mon distrik, mon ava bouz dan mon distrik.

Ou konnen Mr Speaker, si mon la ozordi se gras a zabitan St Louis, si pa ti pou zot mon pa ti pou la.

Me selman sa ki enteresan, Prezidan i enn mon zabitan e i form parti sa 1281 ki’n vot pou mwan.

E mon pou atas mwan avek prensip, mon pou atas mwan avek sa filozofi ki apel ‘’Sesel pour tou son zanfan’’ ki mon fermeman krwar ladan.
E mon fermeman krwar ki nou bezwen viv dan en sosyete ki baze lo merit.

I annan serten enn ou de ki ekspekte faver personnel i rann atraver servis ganny Gouvernman.

Sa i pa byen.

I pa byen, e kot i pa byen mon pou dir ou pa byen e lo ki baz.

Espesyalman ler ou annan mwayen finansyel ou kapab ed ou lekor.

Ouswa ou devret kapab pran ou responsabilite dan plas depan lo Gouvernman, zis akoz ou’n tick anler pa savedir i devret ganny en lakaz.
Ou bezwen kontribye pou ou ganny en lakaz, wi, nou ava pran ka avek ou sityasyon sosyal.

Me si ou pa pe pran ou responsabilite kot ou’n tick i pa en kriter ki mwan mon servi.

Mr Speaker, serten pou dir zot pa pou vot pou mwan.

Be sa i zot swa, mon pa pou fors zot pou vot pou mwan parey SPPF i fer avek bann dimoun aze dan bann eleksyon avan, Mr Speaker sa i zot swa.

E mon konnen ki i annan en group zot ki pa ti vot pou mwan, si mon met mon kandidatir zot pou siport mwan.
E i annan en group zot ki ti vot pou mwan ki pou vot ou mwan ankor.

Akoz koumsa ki en eleksyon i marse.

E mwan ler 76 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 pe deservi mon mon responsabilite vizavi mon bann zabitan mon pa mazin vot mwan.

Se sa bann dimoun ki dir ‘‘mon pa pou vot pou ou’’ ki fer mwan mazin lo la.
Me selman mon konsyan e an menm tan as the quote given by Steve Jobs goes ‘‘si ou oule vin en dirizan, pa vann ice cream’’ an dot mo mon pa pou kapab satisfer lekspektasyon tou dimoun dan sa travay ki ou ladan.

Me selman ler ou annan, menm bann aktivis US zot dir tou bann keksoz ki zot pe sey fer dan distrik St Louis, mon konn tou, good luck, eh!

Me selman zot pa pou ariv okenn par, akoz mon pa regarde si ou’n vot pou mwan ou pa’n vot pou mwan.

Mwan mon la pou travay pou tou dimoun.


Se sa tou son lespri Sesel pour zanfan.

Mr Speaker, mon osi fermeman krwar ki ou pa vin devan lavey laport dimoun eleksyon.

Mon’n reste konekte avek mon bann zabitan, mon’n kouver 96poursan bann lakaz lo baz teren pandan sa dernyen 2an.

Malgre nou ti’n annan COVID.

Mwan mon oule remersye mon bann zabitan pou sa lakey ki zot in donn mwan, e sa sipor enkrwayab ki mon gannyen.

Toulezour mon ganny mesaz sorti kot zot, zot ankouraz mwan dan sa travay ki mon pe fer.
E i annan zour mon dekouraze ler keksoz pa mars byen, selman ler mon ganny mesaz sorti kot zot i soulaz mwan en kantite.

E pou sa mon dir mersi.

Mr Speaker, mon pou bouz lo size lakaz.

Housing estates nou tou nou konnen dan pei an antye i pa’n ganny byen mentenir e dan ka St Louis nou annan 2, ex-Geers, Dan Koko, annefe 3 Harrison.

Dan Koko R850mil in ganny enzekte, travay pe ganny fer.

Harrison R550mil, ex-Geers i en pe pli konplike me selman i bezwen komanse, travay mon’n pasyante lo sa size.
Dan ka Dan Koko depi 2017, sa letan Mrs Valabhji ti’n donn bann dimoun en let dan en meeting ICCS e ziska prezan pa’n gannyen.

Me selman apre zefor ki lotorite distrik in mete, dimoun Dan Koko pou ganny zot lavant tre byento.

Mr Speaker, bann proze lakaz i reste lo mon azanda.

Sa lannen nou pou ganny 6 unit pandan mwan Me, 2 lasanm e i annan posibilite kot nou pe analize si nou kapab konstrir 20 unit laplenn basen Waterloo.
lo 77 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 Wi, sa laplenn i annan valer santimantal pou bann ki ti’n itiliz li a en serten moman dan zot lavi.

E ler mon ti’n erit sa laplenn, mon ti’n sey vin devan avek NSC demann zot led pa’n gannyen.

Mon’n bezwen depans atraver mon prop mwayen an 2 repriz pou kapab fer lesansyel.

A en repriz ti annan en garson Mr Roland Young ki ti donn en koudmen, me apre sa laplenn in retourn dan menm leta ki ladan.
E prenon kont ki nou later dan annan mankman distrik St Louis, e kot deza i ti’n sipoze annan en 24 ki Gouvernman presedan pa’n kapab fer, prenon kont ki i annan dimoun ki ankor lo sa later ki pe viv.

Kote eski nou pou pran sa bann dimoun?

Apepre en 20 dimoun ki bor nou pou met zot?

Alor nou bezwen regarde ki bor nou pou kapab fer en devlopman, prenon kont mon annan 140 fanmir lo lalis lakaz.
E dan mwan Zilyet 2021 ansanm avek Mrs Denise Clarisse, ki ti mon DA avan Ms Hanna Quatre avek Mr Mervin Natir ki ti mon clerk nou ti fer door-to-door.

Nou’n demann dimoun kwa ki zot panse.

Dimoun ti’n dir, si zabitan St Louis ki pou ganny lakaz mon napa problenm.

Me ou konnen i paret i annan 3 kwa mousketer, St Louis Basen ki oule fer en petisyon.

Zot le fer en petisyon sa 3 mousketer.


En mesaz ki mon oule anvoy avek zot, si dan en konteks ekonomik sa proze i vyab, sa proze pou ganny fer e sa petisyon i pou pas parey petisyon Onorab Rocky Uranie La Digue.

Mr Speaker, i annan osi travay ki pe ganny fer kot Philomel Street, kot nou pe sey regard dan lesanz later avek bann propriyeter prive pou nou kapab fer plis lakaz.

Selman ler mon dan en dilenm parey, mon bezwen kapab itiliz kot i annan le mwayen.
Preski toulezour ler mon zwenn dimoun, laplipar di- tan bann ka se lakaz.

So, mon bezwen kapab fer le lesansyel.

Mr speaker an menm tan, mon konsyan pou dir wi en laplenn pe ganny pran.

Me selman kot Ladministrasyon Distrik, sa laplenn ki la ki’n tonm an rin naryen pa’n vreman ganny fer.

Nou pe al envestir apepre R1.7 milyon.


Sa laplenn pou ganny re sirfas, zerb pou ganny mete e nou pou fer en sistenm drenaz apre nou pou met en changing facility avek en twalet, re aranz sa sitting area, re sirfas sa basketball court.

78 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 R1.1 milyon pe al ganny depase lo sant kominoter.

Latmosfer dan sa landrwa pou sanze e ler mon ti’n are dan lofis, sant kominoter ti pe ganny itilize pou vann drog.
Byensir mon ti bezwen met lord dan en dezord e mon pa ti vin popiler.

Me parey mon’n dir, mon annan serten prensip e mon pou atas mwan avek sa bann prensip.

E apre serten desizyon ki’n ganny pran in permet dimoun pou vin devan, pou kapab vin donn nou en koudmen, pou kapab fer bann Scheme anba Gouvernman Lokal.

tonm ki Me avan mon al lo sa bout i enportan ki mon tous lo bann devlopman ki’n annan lo kote lenfrastriktir.

Lo kote semen St Louis main road, nou ti’n soumet en demann, SLTA in met koltar.
Semen Serret, pa akoz Prezidan i reste.

In annan e ta zefor ki’n ganny mete par lotorite distrik St Louis avek Legliz Advantis pou kapab en elarzi dezyenm turning point.

Apre 1an travay avek PUC, nou’n nobou kapab re sirfas sa semen.

semen, etablir 4 semenn pase apre ki nou ti’n soumet en demann avek SLTA, sa semen o bor lekol Belonie Segonder, Rue Frère Mariste e tou dan zalantour in ganny re sirfas, e sa mon pran lafyerte ladan akoz nou’n met zefor e nou pe ganny en keksoz an retour.
E ler nou pe koz lo bann zafer proze, proze semen.

Mon’n erit 2 dosye, enn se Semen Kato ti annan zis en papye A4 me selman nou’n kapab fer keksoz bouz dan en bon direksyon kot 98poursan dimoun in dakor.

La i reste zis enn.

So, ler sa msye in sinyen mon pou fer sir ki mon met presyon neseser pou nou kapab ganny sa proze semen, prenon kont dimoun in atann pou 30an.

E proze semen Belonie osi nou pe travay lo la e mon konnen ki Minis i pe donn lo sa mwan en koudmen demars.
Alors mon demann bann zabitan Belonie pou reste en pe pasyante prenon kont lafason Gouvernman presedan in deal avek sa proze semen.

ki Mr Speaker, vi ki mon lo Belonie, Lekol Belonie se en lekol kot mon ti’n lekol mwan menm.

Mon ansyen zelev lekol Belonie.


Mon asiz lo School Council e mon oule pran sa loportinite pou remersye Ms Medge Nancy pou sa loportinite ki in donn mwan, pou mwan kapab ganny en konprenezon lo i lafason ki School Council 79 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 fonksyonnen, ki kalite difikilte zot pe rankontre.
E zot konnen ki zot annan mon sipor total, annefe Mr Speaker avek ou nou’n etablir en bon partenarya lo nivo lekol Belonie e menm La Rosière e i pou donn mwan gran lafyerte pou vin koup sa riban ansanm avek ou e Prezidan, ler sa moman pou’n arive.

Vre nou’n met en kantite lanfaz lo sa proze kot apepre 30 milyon ti’n ganny enzekte depi ler nou, nou ti’n vin o pouvwar.
E nou konnen ki Lekol La Rosière in en size ki ou’n koz lo la pou plizyer mwan, si non lannen e finalman nou’n osi ganny nouvel poudir ki travay pe al komanse pou kapab re konstrir lekol La Rosière.

Mr Speaker i annan en kantite keksoz pozitiv ki pe ariv dan nou distrik.

I annan Lisette Maria, Nelson Sopha, Coach Lenon, Garry Woodcock, Mrs Rachel, Dericka Figaro, Daniel Robert, Faranah Commettant mon pa pou dir ki sakenn de zot in fer.
Me selman pou zis dir li dan en fraz, zot in vin devan san okenn lekspektasyon an retour.

ki mannyer eski mon kapab fer pou mon distrik bouze.

Pou sa bann keksoz, pou sa bann linisyativ ki zot pe pran pa fodre ou bezwen larzan, ou bezwen demande Zot in zis leker ki senser vizavi ou bann zabitan.

fer Alors mon oule remersye sa bann dimoun e i osi fer mwan rapel en zenn Sheena Talma ki pe flote nou paviyon dan Lasyans e dan Sekter Resers.
An menm tan mon pa pou oubliy mon DA Ms Anna Quatre ki osi en zabitan St Louis ansanm 30 avek 31, se nou ki lotorite distrik pli zenn lo en baz Nasyonal.

Zenn se pa 46an Onorab Wallace Cosgrow, get your facts right, ok?

So, mon pou terminen mon oule zis fer resorti ki i annan pa mal problenm dan nou distrik e sa bann problenm in la pou plizyer lannen parey en bon pe zot, zot okouran.

Me selman mwan ek mon lekip determinen, nou pou trouv solisyon kot i posib pou nou kapab rezourd sa bann problenm.
E fransman dir ou mon krwar pa si sa 2an edmi pou ase pou adres tou sa bann problenm.

Me selman en keksoz ki mon kapab dir zot, mon pou donn 100poursan dan sa travay ki mon pe fer parey mon Prezidan pe fer pou nou pei Sesel.

E mwan mon pa pou zanmen les tonbe!

Mersi Mr Speaker.

(APPLAUSE) 80 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 MR DEPUTY SPEAKER Mersi Onorab Naidu.

Prosen entervenan lo lalis se Onorab Johan Loze.

repons HON JOHAN LOZE Mersi Mr Speaker.


Mr Speaker, depi bomaten mon pe tann lo Kongre bokou Madanm United Seychelles.

Bokou repons lo diskour Dokter Patrick Herminie, e bokou repons lo bann diskour bann MNA United Seychelles.

Petet lot kote i kapab kadre zot bann Manm en pe, remind zot nou la pou reponn diskour Prezidan, e nou fer loner nou Prezidan par reponn son diskour.

Annou pa inyor li konpletman, e al donn loner Dokter Patrick Herminie pou sa ki in dir dan Kongre Madanm.
Mr Speaker, i paret mwan osi ki nou'n oubliye osi lekel ki ti MNA Saint Louis pandan plizyer lannen.

Akoz lenpresyon ki mon pe gannyen la, nou pe blanm US konmsi nou ki ti MNA Saint Louis avan.

Mr Speaker, (Off-Mic) HON JOHAN LOZE (Zot in fini?

Zot in terminen?)
Zot in terminen?)

Diskour Leta Lanasyon, i sipoze ganny fer par Sef d’État Sesel, e koman sa enn ki hold sa lofis i responsabilite Prezidan pou premyerman, delivre en diskour ki pou anmenn lespwar, gidans, tras nouvo direksyon, aport kouraz, soutyen, e sipor pour sitwayen, e zeneralman elev moral sa pep ki apel Seselwa.

Diskour Leta Lanasyon i fonde dan egalman devret laverite, fermeman baze dan bann fe, azour avek la realite e gide par en lonnekte ki ferm e absoli.
Malerezman, sa ki nou’n gannyen Vandredi set en toupi, Prezidan in vin dous devan nou, in tourn an ron, vir, vir lanmenm, balot balote e pa'n al okenn par avek son diskour.

Sa diskour ti en diskour ‘’ek nou, pa ek nou’’, ki'n met lanfaz lo kre divizyon e ensilte nou Nasyon.

Sa zistwar sabotaz avek trenn lipye, i zis en nespes bat latet sorti kot en dirizan ki en utter and complete failure!

E i konnen li ki i a pe fail, me i enkapab fer nanryen pou sey sov son prop lekor.
Diskour ki sa msye in delivre Vandredi, i pa ti en diskour Leta nou Nasyon, me plito en diskour lo leta nou kales, delivre anba nouvo tenm LDS ki “Fristrasyon, pour tou son zanfan!” (APPLAUSE) 81 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 HON JOHAN LOZE Nou pe viv dan en Sesel ozordi kot zournalis i ganny ban pou attend Konferans Lapres State House, e pour leskiz zot in dir ki sa zournalis i servi son platform pou ekri mansonz, fann rimer, e fer fo propagann.

Me Vandredi ki nou’n vwar?


Diskour sa msye in fer egzakteman menm keksoz, ki'n sa zournalis in fer.

Sa diskour in koz lo bann keksoz vag, ki pa kapab ganny zistifye, ouswa parti verifye.

lakizasyon, ki pe zis ganny tire dan en nean e ki konpletman dekonekte avek larealite.

Rimer tou sord groser e lanpler.

Lakizasyon E finalman latak malisye ki'n konpletman divorse avek realite, zis pou sey servi sa diskour leta nou kales, pou atak enn ou oponan politik ki ou pli per.
Alors, ki diferans eski i annan ant sa ki sa msye in fer isi anndan Vandredi, avek sa ki li menm li in akiz Ralph Volcere pou fer dan son zournal The Independent?

E en pli bon kestyon ankor, ki diferans eski i annan ant ou avek Mr Volcere si zot tou lede zot pe fer menm kalite zafer?

Petet lesel diferans se ki ou, ou posed tou pouvwar e ou kapab ban lezot e anpes zot koze, ouswa ganny akse, letan zot dir keksoz ki ou, ou pa kontan.
Diskour leta nou kales ti ganny delivre le 10 Mars 2023, egzakteman 2 zour apre ki nou lemonn pou ti zwenn avek Lazournen selebre Enternasyonal bann Madanm.

pour lipye avek Sa diskour Vandredi pase ennler mon oule krwar ti’n lev pou zot bann madanm.

Zot lanplwa dan Servis Piblik in ganny menase, anba fo preteks sabotaz.

trenn Largiman i kapab ganny avanse ki sa menas pa'n ganny fer kont fanm spesifikman.
Me okenn dimoun ki son lespri i bon, pou realize ki la pa en moman pou en menas manman ki annan son zanfan pou sonnyen, son fanmir pou okipe, sirtou kan nou konnen ki Sesel i annan bokou manman tousel dan lanplwa.

bouse manze (APPLAUSE) HON JOHAN LOZE Me sa ki pli iritan avek sa bann menas ki in fer, nou tou nou konnen ki zot zis en bann menas las e ki i pa pou swiv son menas avek okenn aksyon.
Parske sa bann zafer sabotaz i zis en avek trenn lipye 82 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 refleksyon mantal.

son prop leta Tou sa bann lakizasyon sabotaz avek trenn lipye, i zis fason fer en dimoun iresponsab ki aksepte kapab responsabilite pou son prop linefikasite.

pa kot Dan plas debout, aksepte kot i pe vreman al mal e korize, i prefere kre en dram e fer en nespes i telenovela eksternaliz tou blanm, e met son fot lo ledo lezot.
Avek sa kalite latitid dan en Dirizan i okenn vreman pou napa lespwar pour nou pep dan limedya.

Si ou pa kapab admet ou fot e ou febles, ou pa pou zanmen kapab koriz sa menm fot e febles.

E dan en ka klasik, en textbook case pour enstabilite mantal, sours fristrasyon pour 90mil dimoun, i vin sers senpati an piblik pour son fristrasyon prive e personnel.

Angiz ki la, tou sa ki pe kadas li ava idantifye avek li, e senpatiz avek li, vi ki dapre li, i pe eksperyans menm malez e fristrasyon avek zot.
Me kestyon, kote eski ou fristre ou msye?

Letan ki ou pe anvole anler dan premyer klas?

Eski ou fristre avek sa ver sanpanny?

Ouswa ou fristre letan ki ou dan lotel 7 zetwal laba lo lot kote kot ou reste?

Kwa egzakteman ki fristre ou?

Sa bann tapi lili laswa dan lotel 7 zetwal, pandan letan ki isi lopital?

lo tapi napa Silvouple, dir nou.

lili E la mon rapel bann dimoun ki dan soulezon ti al lopital san lenz lo zot, e ti sorti dan tapi lopital ti al se zot.

Ziska ozordi, zot pa ankor rann.


Akoz sa zafer fristrasyon la, pa vin koz avek Seselwa.

Si i annan en group dimoun ki senserman se moman, se sa pep Seselwa, e fristre avek ou Msye zot ou Prezidan, avek ladministrasyon, ou Cabinet Minis, avek ou fason fer, avek lafason ki sa pep in ganny rezete e inyore depi Oktob 2020. fristre avek an ki Apre ou'n 30an kanpanny pou vin en dirizan, ozordi ou'n arive vin en boss, ki pe konport li koman en Lord and Master.
E i paret ki ou'n konpletman oubliye ki koman en Dirizan ou sipoze vin serve ou pep, e non pa zis servi zot pou ariv kot ou'n anvi arive.

Nou'n vin en pep ki zour an zour pe vin pli pov, konpare avek promes ki ti ganny fer pou met larzan dan nou pos.

Ozordi Seselwa i vwar en Gouvernman ki donn li avek lanmen gos, e lanmen deswit repran avek 83 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 dwat e konmsi sa pa ase, i pran avek son lipye tou.
Ozordi nou annan en pep tromatize e ki pe ganny ridikilize ler zot eksprim zot lekor.

Si en garson i filmen en video lo lans, sa video i ganny latansyon Sef d’État, e i ganny en mansyon spesyal dan diskour leta nou kales.

Si en madanm i fer en odyo, sa osi deswit i sot lo la e aport a latansyon Nasyonal.

Lekspresyon sitwayen in vin en lot miz an senn dan son teat lerer kot sitwayen i pas pou koupab.
Kwa egzakteman ki ou ti pe kont fer avek sa bann lerer kot sitwayen in ganny targete e ridikilize, bully, e abese?

Mwan an tou leka, sa i pa latitid bullying kalite sirprann mwan.

Apre sa sneak attack ki ti ganny fer lo Onorab Barry Faure kot kalot par deryer son latet, en akt non selman bullying.

Me egalman en aksyon kapon.

Apre zoure e menas ki Onorab Sophola ti gannyen isi menm dan nou kantin.
Apre verbal ki latak Onorab Chantal Ghislain ti gannyen isi menm dan nou Chambers, kot ti ganny dir ‘sepa si ou konnen kote ou sorti Lafrik’.

desandans ganny Konmsi i lesklav ti anmennen documents sorti Lafrik.

avek travel I pa sirprann mwan ditou, latitid si sa menm kalite bullying in ganny transfer lo nou sitwayen.

E mark mon parol, se bullying sa ki i pe fer.

In servi en platform nasyonal, pou li bully nou bann sitwayen ki pli feb, swa endividyelman, ouswa an group.
E parey tou bully, i annan son lekip kapon ki pou back li up e ranforsi son mesaz bullying.

Sa menas pou li pous siporter US dan travay, akoz son maladi trenn lipye, e sabotaz i senpleman en akt bullying parey son labitid.

imaziner (APPLAUSE) HON JOHAN LOZE Kot li ki annan tou pouvwar, i servi son pozisyon pou fabrik lakizasyon e mansonz, apre menas sa ki pli feb avek en aksyon defavorab, si zot pa fer sa ki li in demann zot pou fer.

Kwa sa si pa bullying?

Eksplik mwan?


Aprezan i annan en lekip, ki pa pe servi zot lespri pou sey analiz kwa ki zot pe fer, ki pe zis kontinyelman repet son mesaz konmsi i en keksoz normal pou bann privilezye menas sa ki pli feb dan sosyete.

84 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 Sa konportman enstab, ki ozordi pe manifeste isi menm anndan dan nou Lasanble, i enn bann vre sours fristrasyon nou pep.

Kot nou pe dousman, dousman devlop en kiltir labi lo travayer, sirtou dan Servis Piblik.
Bann travayer ki ganny arsele, menase e viktimize akoz zot kouler politik.

Be si, platform Nasyonal, pilye nou demokrasi, Lasanble Nasyonal Sesel i kapab ganny servi pou senm sa legren reglis viktimizasyon politik e nou lanmen, siporte, aplodi, bat alors pou napa lespwar pou nou pep.

E sa fristrasyon ki zot pe santi pou reste avek zot pou en bon pe letan ankor.

Lord ek Lape; I sagrinan letan ki mon tann sa msye dir ki li i pe al dir Komisyoner Lapolis pou fer isi e fer laba.
Zot kontan gard en fasad ki zot bann pli gran demokrat dan sa liniver.

Be de tanzantan i ariv bann moman kot sa fasad i glise e kontrol i sap zot, apre tou, zot imen zot osi.

Enn bann mansonz favori, se ki zot pa enterfer dan travay Lapolis, apre zot debout la devan e admet ki zot ki dir Komisyoner ki i pou fer.

Zot zis en nespes bwat kontradiksyon koumsanmenm.

Be dir Komisyoner ki pou fer, lekel zot pe si petet?

ankor ki zot pe dir ki pou fer?

Posibleman ACCS Zidisyer osi?


Pa trakase, avan lontan tou pou devwale.

Ou konnen lekel ki ou devret pe raport Komisyoner?

Raport sa enn ki'n admet devan Lakour ki i servi fake profile.

avek Raport sa enn ki email son frer e demann li pou anvoy sex toys, apre eksplike dan sa email ki i pou fer avek sa bann young girls.

Raport sa enn ki anvoy mesaz elektronik pou son siporter e menas en santer popiler avek en boulet dan son latet.
Gete sa msye, i annan ase cybercrimes lo ou pou ou raporte, i annan tro bokou menm.

Leta nou Nasyon ozordi i enn kot si en paran i koriz son zanfan, en pti moman ou pou vwar Sosyal, gard avek Nasyon- z-Ini kot in vin mele.

Me si en group zofisye ibou i balans grenad karoutsou parmi zanfan, la person pa mele, akoz sa i byen, napa fot la ki'n ganny komet la Onorab Naidu.
Ou'n fek dir, malgre ki enn pti boulet karoutsou ti ganny tire parmi zanfan, nou pe normaliz labi lo zanfan as long ki i fit nou azanda politik.

(APPLAUSE) 85 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 HON JOHAN LOZE E koman nou lo sa bann size lord ek lape.

Lekel ki responsab pou sa bann Mersener Angle avek pistol, ki ti pe parade dan nou pei en pe letan pase?

Oli sa bann Mersener ozordi?

Oli zot pou reponn kestyon lo sa bann alegasyon vol ki'n pase kot lakaz Valabhji Morne Blanc?
I paret mwan ki Leta nou Nasyon, i enn kot Angle i anvoy lanmen, me blanm i retonm lo ledo Kreol.

Ozordi tou blanm i lo Lapolis Sesel.

Pov zot!

Se sa ki arive letan ki en i deside pou pei souveren e rekomans bese, pwenti li devan son met prostern kolonyal.

Se zisteman sa ki arive letan ki ou al sers sa lasenn kolonyal pour remet otour ou likou.

Ozordi Angle pe enjoy, e in Lenvestigasyon Komite ganny dir tenir en kou, nou a get ladan pli tar akoz zot per pou ofans zot met kolonyal.
Lo lot kote, pli lalit kont drog i vin asarnen, pli drog i anvai nou sosyete.

An 2019 letan ki zot ti pe lager pouvwar zot ti annan tou solisyon, e zot ti pe al rezourd sa problenm dan 100 zour.

Ozordi an 2023, pros 3an apre ki zot in fini ganny pouvwar zot nepli koz lo zot solisyon, zot koz zis lo problenm erite e problenm ki ti la avan.

rezourd fer pou Zot nepli koz lo kwa ki zot sa pou sityasyon parey ki zot ti fer letan ki zot ti pe rod vot.
Ozordi zot tou zot bann eksper lo kwa ki par ganny ladministrasyon presedan, ki mannyer eski sa ki pa'n ganny fer sa problenm ozordi?

yer, pou rezourd pa'n fer Eski zot in fini give up lo trouv en solisyon reel, e zot zis satisfe pou bat nou latet ki drog i dan en defonse 3000 met anba lanmer.

E ki zot pour servi zot mazorite absoli, pour fors en solisyon.
An terminan lo sa size, ed mwan pou konpran ki mannyer eski bann menas sabotaz kont lenfrastriktir Leta, e bann lenportasyon par zarm prizonnyen e sepa lekel ankor pa pe ganny trete koman en lenvestigasyon Ki mannyer eski bann size sitan ganny enportan tout investigated bann konfidansyalite Lazans konsernen?

pe dan par serye?
pe dan par serye?

pa Olye lenvestigasyon serye, lenformasyon pe ganny trete dan en fason banal, e pe ganny balanse dan domenn piblik dan fason pli iresponsab posib, par en endividi who should know better.

86 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 Mwan koman en Lezislater mon vreman konsernen.

Swa nou lafors sekirite in fail fas avek en menas grav, ouswa la ankor en fwa nou fas avek en lot maladi imaziner sa msye.

Si ou en zonm serye, pran aksyon silvouple.


Tou pouvwar i dan ou lanmen, pa bezwen zis babala, pran aksyon ferm e desiziv.

fer ensinyasyon, kre spekilasyon e fann rimer.

Lasanble i pa en ros larivyer e ou, ou pa en blansisez lepok lontan.

Aret zis Lasante; Resours pli enportan pour nou servis lasante i nou resours imen.

Nou bann profesyonnel lasante avek zot bann support staff, se zot ki le sel bizou, e sa vre trezor nou sistenm lasante.

Se zot ki nou vreman depan lo la pour reste an bonn sante.
Sa group profesyonnel ki'n ganny tromatize e brile par sa pandemi COVID, e son bann konsekans.

Travayer Lasante ki ziska ozordi ankor pe carry on konmsi business as usual, apre COVID, e nou tou nou pe tret zot konmsi zot ok. E napa person ant nou ki pe bother pou demann zot, eski zot vreman ok, eski zot korek?

Ki lenpak eski sa COVID in annan lo zot?

Eski zot fatige, pli fatige ki avan?

Eski zot annan bann mo ki pa ti la oparavan?

Lekel ki pe pran ka, avek bann ki'n pran ka avek nou?
Lekel ki pe okip sa group dimoun ki'n travay toulezour pandan letan COVID?

Sa group dimoun ki ti pe travay anba en moratwar ki ti anpes zot pran konze.

I enportan pou repete sa.

Pandan ki nou, nou ti pe pran ka avek nou fanmir dan konfinman kot lakour, Travayer Lasante zot, zot ti pe travay anba en moratwar ki ti defann zot pran konze.

Aprezan, ki mannyer eski nou adres sa.

Ki fason eski nou make it right pou sa bann lasante ki'n donn travayer sitan, how do we make them whole again?
Eski nou pe mazinen ki nou bezwen annan serten konsiderasyon spesyal pou zot?

Byen sir ki non, akoz nou pa pe koz avek zot.

Nou pa pe demann zot si zot ok?

Personn pa pe fer letan pou zot.

Mwan mon kapab dir zot sa ki mwan mon konnen.

Ki an mazer parti nou bann travayer lasante zot pa ok. E nou koman en sosyete, nou bezwen fer plis pou adres sa size avan ki nou komans perdi zot, enn par en.

Gard byen antet, i pa zis sa ki'n ale, i pa zis sa ki kite ki'n ale.
Me egalman sa ki'n demotive, sa ki'n ganny perse sek, sa ki'n konpletman epwize, 87 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 e sa ki moralman, mantalman e spirityelman bezwen resourse.

Me zour an zour zot forse kontinyen.

Mon lapel pou zot, se pour komans aranz nou sistenm lasante, par aranz nou bann travayer Lasante.

(APPLAUSE) HON JOHAN LOZE Pri Lavi; I tre kler pou tou Seselwa ki Prezidan pe evite pou adres sa size pri lavi.
I koz 2 erdtan lo tou size anba soley, me sa size pri lavi i alerzik avek.

Lenflasyon in defons plafon, me zot pe koz lo logmantasyon 10poursan en konmsi sa pti lamann ki'n tonbe sorti dan lesyel e i sipoze lekor korporel e nouri nou spirityel pour en leternite.

Dan plas sitye keksoz dan la realite, ki sa logmantasyon 10poursan ki zot in donn avek martir, i zis en pti bout lapay ki Seselwa pou sey anpandan avek pou anpes li noye.
By the time ki sa 10poursan i ariv dan ou pos, i pou’n fini ganny anvale par to lenflasyon reel ki'n fini set in depi 2021.

I pou napa okenn benefis.

I pou napa okenn soulazman pour sa pep ki'n deza sitan strese par son kondisyon lavi egzistan.

Keksoz ti pou diferan si ASP ti'n zwe son rol depi 2021 anpar nou travayer pou Seselwa.

Dan plas ranpli son manda, ASP li osi in vin en lot zouti labi, ki'n la pour pini nou bann travayer Seselwa.
Pourtan, IMF ti’n donn zot larzan pou siport nou bann progranm sosyal.

Sa zans in vir zot ledo lo sa pep ki apel Seselwa.

Mon pa konnen ki kalite maladi i apele sa enn, akoz non selman zot in vir zot ledo lo sa pep, me zot in maltret li osi pli ba ki later.

I enportan pou Seselwa konnen ki depi lannen pase i annan plis ki en 15enn staff ki pe met zot retirement kot ASP.

Kan sel dimoun ki devret ale kot ASP se son CEO.


Dan zot lopilans, zot pas zot letan zis pou tret dimoun parese, pa oule travay, depan lo Leta, abizer, malsen, zombie, serpan, tousala dan en zefor pou kasyet zot pese.

Bann atoufer!

Depi travayer 2021 Seselwa pe ganny kit ater kot ASP, travayer Seselwa pe ganny kit ater kot part rental.

Travayer Seselwa in ganny abandonnen e kit ater dan tou demars sosyal ki zot in fer.
Eski zot pe sey dir nou ki travayer Seselwa i bann abizer, bann kaler, bann parese, bann serpan?

Ouswa se zot ki bann atoufer e zot en bann bullies parey zot Leader ki konvenki ki 88 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 Seselwa set en pep dosil, ki pou toultan asiz trankil e les li ensilte zot?

Napa nanryen ki zot pe fer ki pe aziste, zis zot pe tourn an ron parey zot Dirizan.

An 2025 zot pou tonm sek avek zot tourbiyon.


ASP i fer pou li, SEYPEC i fer pou li, PUC i fer sa ki pou li, e STC, ki nou kapab dir lo STC?

STC ozordi in vin en sours soufrans limero enn pour sa pep.

La ozordi ziska dipen zot trouve fodre ogmante, zot pou dray sa Kreol ziska vant i kol avek ledo, e mon pa krwar ki ni menm sa pou satisfer zot.

Enn ler letan mon get mon zoli pei, mon krwar ki zot tou zot ankor soule lo diven Mr Mukesh.

Apre tou, draze vole i pli dou ki draze aste.


(APPLAUSE) HON JOHAN LOZE Koman mon pe koz lo kou lavi, eski zot in tande ki kantite profi ki SEYPEC in fer?

Eski zot rapel propozisyon ki ti ganny fer par Onorab Churchill Gill, pour sey adres nou sityasyon pansyon par share sorti kot bann dividends lantrepriz piblik pou al kot Fon Pansyon?

Eski zot rapel?

La zot pe al ogmant laz pansyon e nou, nou'n sey avans solisyon.

transfer bann Me pa trakase.


Semenn prosen, LOTO pe anmenn en Mosyon Irzan pour quash sa S.I.

pou ogmant laz pansyon.

Lepep Seselwa a vwar kote ki zot, zot vreman debout.

Nou ti kapab rezourd nou problenm pansyon dan zis en move.

Si nou ti fer sa ki Onorab Gill in sizere.

Me non, sa nou pa pou fer.

Sa ki nou pour fer se kontinyen abiz sa pep e pers li sek ziska ki a sek an dibout la, la prezan zot kontan.
Sa diskour avek son loter ou kapab pran tou lede met dan en sak e balans dan en fon 3000met e Seselwa pa pou mank nanryen.

Sa diskour pa'n aport nanryen ki byen pour sa pep!

Loter diskour ti napa lentansyon pou vin enspir sa pep, ni pou lev son moral, ouswa donn li gidans e bon direksyon.
Sa vwar Vandredi se en weak embattled leader ki pa konnen ki kote pou vire, in vin sey maltret serten, rod senpati avek lezot, sey zwe fer lapenn an menm tan ki i pe sey fer krwar i for e se li ki la, e se li ki dir ki pou fer.

Kan saler diskour ti napa ni en devan, ni en deryer.

ki, mon’n Sesel pour tou son zanfan, me selman Christopher Gill avek Business Association antye in ganny met Praslin 89 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 largiman akote dan tou proze devlopman lo Praslin.
Bann feb e lo deleye ki'n sey vin zwe lemosyon nou pep, tel parey ki i pa kapab al lo lans Beau Vallon avek son pti zanfan.

Be mon zanmi ou bezwen pa kapab al lo lans Beau Vallon avek ou pti zanfan, akoz ou pa reste isi ou.

Sey al lo lans dan Gulf laba kot ou reste.

Mr Speaker si mon pour sum-up sa speech, dan en fraz, mon krwar mon ava demann prete parol, demann prete lenspirasyon, mon zanmi Gato e dan parol Gato sel keksoz ki mon kapab dir pour sum-up sa speech Mr Speaker.
♫ “Sa speech i lalang, lalang, lalang, zot pe servi lalang pour zot kouver lalang, lalang, lalang” ♫.

Mersi Mr Speaker.

lalang, zot MR DEPUTY SPEAKER 3 minit silvouple.

HON JOHAN LOZE Pa oubliy bann largiman best worker, kot in deklar son lekor peser e ki sak fwa i al lapes i anmenn keksoz.

Mon zanmi, peser ater toultan i anmenn keksoz, akoz se kanmarad ki bezaye lo kannal, li zis i met pri, i vann.
Ou en peser ater ou, kanmarad ki lapes pou ou laba lo lot kote e tou Seselwa i konnen lekel ki pe lapes pou ou, pou fer pli gou, ou menm tir portre avek li.

Pou terminen, mon swet Seselwa kouraz, pran ka avek zot lekor, pran byen swen avek zot fanmir, keksoz pou vin pli dir e pli difisil dan bann mwan ki pe vini.

E mon swete ki zot tou zot a kapab ganny en fason pour sirviv e avans devan.

(APPLAUSE) MR DEPUTY SPEAKER Mersi Onorab Loze.

Nou pou pran en break aprezan e repran 4er.

Mersi.
Mersi.

(BREAK) MR DEPUTY SPEAKER Welcome back tou dimoun.

E nou kontinyen avek nou, bann lo repons Manm Lasanble Leta Prezidan mesaz Lanasyon.

Prosen entervenan lo lalis se Manm Elekte pour distrik Cascade Onorab Philip Monthy.

lo HON PHILIP MONTHY Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi Mr Speaker.

Bonn apre midi tou koleg Onorab, bonn apre midi tou zabitan Cascade ki pe ekout mwan.
90 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 Mr Speaker avan mon komanse atraver ou, mon oule reponn en lakizasyon ki Onorab - pa en lakizasyon me en mo ki'n servi kont nou lekip isi ki nou'n ganny trete koman bann kapon, ki pe defann Prezidan.

Mwan sa mo kapon, pa egziste dan mon vokabiler mwan Mr Speaker, ok?

Kapon se sa lekip ki ti anvoy en madanm vin fer lakizasyon lo en zofisye Finans isi dan sa Lasanble ki apre ler ti bezwen apologize sa madanm ti ase for ti vin apologize.
E Leader ti kasyet deryer, se sa kapon, Mr Speaker.

Pa sa lekip ki la.

(APPLAUSE) HON PHILIP MONTHY Mersi Mr Speaker.

Mr Speaker, ler mon’n ekout diskour ki Prezidan Larepiblik ti prononse dan sa Lasanble Vandredi le 10 Mars 2023, 5er apre midi, mon’n santi en serten lemosyon e mon’n vwar li konman mon devwar pou envit sa Nasyon ki fer en apel Seselwa pou refleksyon profon lo sa diskour ki’n ganny prononse, e osi lo sa zonm li menm ki ti delivre sa diskour.
Sa refleksyon i enportan Mr Speaker, akoz ler mon ekout Leader parti minoriter ek son bann Manm Onorab koze, e lir serten remark lo mon’n Facebook par serten gran koneser ki’n ganny Doktora dan zis en semenn, e ler mon’n ekout sa pti group la deor ki swadizan ti nou bann siporter tris Mr fer mwan LDS, Speaker.

i Mon tris, akoz parey lot fwa dan en konversasyon ki Minis Ferrari ti repet en parol ki ansyen Prezidan Mancham ti’n deza dir li, e mon site “Dan politik napa rekonesans”.

Fen sitasyon Mr Speaker.


E laprev in la dan sa Lasanble depi yer Mr Speaker.

E in sirtou ganny prouve par sa 2 Manm Onorab lo lot kote latab ki enn pe reprezant Baie Ste Anne Praslin e lot La Digue.

rekonesans dan Vre napa politik Mr Speaker.

Sa zonm ki ti la anler pe pase, Mr koze Vandredi Speaker ki yer zour son laniverser olye pe asize dan la trankilite parmi son fanmir, in o kontrer pas en lazournen travay dir, kot i pe touzour sey rod solisyon pou rann lavi sa pep ki apel Seselwa pli meyer.
son laniverser, tout an ekoutan en kantite laenn, negativite, e engratitid ki’n sorti lo sa lot kote latab la dan sa Lasanble.

selebre in E (APPLAUSE) 91 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 HON PHILIP MONTHY Akoz sitan negativite e laenn sorti kot sa parti minoriter Mr Speaker?

Ler mon’n ekout zot, i fer mwan mazin en interview ki en madanm ti donnen lo SBC semenn pase a lokazyon peryod Karenm ki bann manm lafwa Bahai ti pe al antre ladan.

Mon pou sit li Mr Speaker.


i ti dir “Dan Karenm osi nou bezwen pirifye nou bann panse, akoz si nou pans pozitiv, nou pou apresye plis sa ki otour nou.

Olye focus lo sa ki nou napa, focus lo sa ki nou annan.

I fer nou annan lakontantman.

Olye rod problenm, nou pou vwar en ta problenm, si nou rod problenm.

Annou rod solisyon e form parti sa nou devret solisyon.

Annou osi fer nou pti zefor pou sey fer Sesel ek lemonn en landrwa meyer.” Fen sitasyon.
e tre Bann mo for Mr Speaker, ki mon swete sa bann fo profet negativite i ekoute e met an pratik pou byennet sa sa pei.

Prezidan pep Ramkalawan ti’n kapab pe fer lot keksoz parey li menm li in fer nou remarke dan son diskour Mr Speaker.

Kot i pa ti pou bezwen pe ekout en Manm Lasanble, kot apre ki son zil in benefisye avek en lasose pasaze e plizyer lezot devlopman ki son li parti pa'n kapab donn pandan 25 an, parey li menm li in fer nou remarke.
Me olye dir mersi, in vin dir nou ki son Gouvernman ki ti desid lo la, son parti ki ti fer plan e li ki ti koz lo la, e li ki ti lo sepa ki Komite.’’ Atraver ou Mr Speaker, mon le dir onorab fer en tre bon Gill, ki konklizyon lo son parti ki apel US.

Akoz in konfirmen ki zot zis en parti ki deside, ki fer plan e ki koze.

Me nanryen plis ki sa zot pa fer.


li menm in li Mr Speaker, Wavel John Charles Ramkalawan pa’n swazir sa semen ki ti pou fer li la sa laz ki i arive pe asize trankilman e kot i ti a pe fer sa ki li i anvi, al lo lans ek son pti zanfan, san presyon e san lensilt sorti kot bann engra.

I pa'n swazir sa semen, akoz sa gran met ki’n anvoy li lo sa later, ti annan en misyon spesifik pou donn li pou akonplir.

E ler sa in ganny ekrir Mr Speaker, napa okenn zonm ki pou kapab fer lekontrer.
Sanmenm sa ki nou apel desten, Mr Speaker.

Desten in fer ki Wavel John Charles Ramkalawan pa'n ganny anvoye lo sa later pou zis vin en Pret e apre kontinyen viv trankilite.

son Desten in fer ki se li ki’n ganny sa latas lour, pou debout en lavi dan la 92 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 zour e annan kouraz pandan ki plizyer ti’n prefere gard silans, akoz zot ti per pou zot lavi.
Pour li konmans en parkour e anmenn en lager asarnen lenzistis, kont politik, viktimizasyon koripsyon, népotisme, e lager pou ki laliberte e la demokrasi i rennyen dan sa pti pei ki apel Sesel.

Kot prezan, gras a sa lalit ki in anmennen, menm bann ki napa nanryen pou dir, ozordi zot lib pou zot kapab dir nenport kwa ki zot anvi.

Personn pa pou fer zot disparet, met en bin liner lo zot latet, bat zot, viktimiz zot e obliz zot kit pei kont zot volonte!
E atraver ou Mr Speaker, mon oule dir Onorab Uranie pou li get li byen dan laglas bomaten e get son parti byen.

Sa parti ki pandan 15an, anba en sistenm diktatir ti senm laterer kous popilasyon ki pa ti siport zot filozofi.

Kot tou sort atrosite ti ganny komet.

Avan i esey vin lo en donn nou viktimizasyon la demokrasi laliberte lekspresyon.

politik, parmi leson sa e Sa lalit ki sa zonm in anmennen Mr Speaker, in dir plis ki 30an, apre 5 eleksyon perdi.
Ler mon analiz parkour sa zonm, mon ti a kontan poz sa kestyon.

Lekel parmi nou la, ki ti pou annan sa kouraz pou kontinyen?

Mon asire ki apre zis premye oubyen 2enm eleksyon ki nou ti pou’n perdi, ou ti pou vwar nou pe rann zarm e abandonnen, parey plizyer in fer.

tou apre Menm lesey pou anpes sa eleksyon ki in perdi, apre tou sa lensilt, li partisip dan prosesis eleksyon, kas latet e plizyer ankor, sa zonm in persiste.

Zot konnen akoz?

Mon a dir zot mwan Mr Speaker.


Se akoz sete sa son desten, e se sa ki sa gran met in anvoy li lo sa later pou akonplir.

E personn pa pou tir li la, tan ki sa fini ganny akonplir.

travay pa e E se akoz lanmour pou sa pep e sa pei, e en laswaf pou la demokrasi laliberte lekspresyon, ki i la kot i ete ozordi.

Apre plis ki 30 an lalit, nou tou nou konnen anba ki kondisyon ki i ti erit sa pei.
Si annan ki’n bliye, akoz parey mon’n toultan dir Mr Speaker, i annan nou ki souvan annan tandans pou bliy vitman.

Mon pou profite pou rafresir zot memwar en pe.

Ti annan zis R14milyon dan kof Gouvernman, e kot nou ti bezwen trouv larzan pou finans en Bidze R11 bilyon kot 3 ekek bilyon ladan ti al pou pey 93 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 travayer.

E kot kandida Vis- Prezidan Parti US dan dernyen eleksyon, ti pe menm konmans koz lo koupir saler pou serten travayer.

Nou'n bliye sa?
Nou'n bliye sa?

Gras a travay ki sa zonm ek son lekip in fer.

Sa Gouvernman LDS pa'n zis anpese ki serten nou travayer i vwar zot pe bezwen pran en koupir saler, me in fer ki lafendimwan Avril sa lannen, zis a penn 2an edmi apre ki nou ti pe get en katastrof ekonomik drwat dan son figir e pa ti asire ki lavenir pou anmennen pou nou.

Tou travayer Servis Piblik e menm plizyer dan Sekter en al Prive, logmantasyon 10poursan lo zot saler, la lafendimwan Avril Mr Speaker.
vwar pe vin dir, ki pou Olye apresye sa, zot vin rod koz lo tax ki pou ganny tire lo sa logmantasyon.

Me selman zot pa sa logmantasyon ganny kalkile lo saler apre ki bann allowance in ganny konsolide.

Ki fer travayer pou pli benefisye.

Tax Mr Speaker, nou tou nou bezwen peye.

Mon krwar zis sa parti ki apel US ki pou kapab run en pei san fer koleksyon tax lo saler, Mr Speaker.
(APPLAUSE) HON PHILIP MONTHY Mon mazinen kekfwa zot a fer donasyon en pe zot bann byen mal aki ki zot in akimile pandan sa 43an avek sa pep, pou kapab fer sa.

Annou pa bliye osi, ki sa parti i annan sa vilen manni pa tax Mr Speaker.

pey son Sanmenm ki nou apel politik bon marse Mr Speaker.

Sa ki zot pa dir.

Se ki ler en travayer pou bezwen ganny backpay son saler, tax pa pou ganny kalkile lo sa sonm total, ki fer zot ti pou pey plis tax, parey ti leka avan.
Me o kontrer prezan si ou ganny en backpay, sa pou ganny kalkile lo zot saler lafendimwan pou sak mwan ki zot in ganny peye.

E mwens tax i ganny retire lo zot.

Ler ou ekout US koze Mr Speaker, ou a krwar ki napa okenn logmantasyon saler ki Gouvernman in donnen.

Zot pe sey tou pou tir latansyon sa pep lo sa.

Kestyon ki nou devret pe poz nou lekor a sa staz, se eski si US ki ti’n ganny eleksyon an 2020, Seselwa ozordi ti pou pe logmantasyon vwar saler lo 10poursan lafendimwan, Mr Speaker?
Avek sa kantite bal dan FA4JR ki ti pe ganny donnen e labi partou kote, mon krwar pa Mr Speaker, Seselwa in byen vote.

Seselwa mwan prosen ler pou get zot pay slip, pou rann kont poudir vre sa bann zans pe zot en 94 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 zis esey vin bat zot latet parey zot in abitye fer pandan sa plis ki 43an.

Ler ou ekout zot koze Mr Speaker, konmsi in napa rediksyon dan pri fuel.

Me ler Seselwa i al met fuel dan zot transpor, zot vwar ki pri bennzin lo laponp in desann.
Politik bat latet ankor.

Bennzin in sorti R25.20 an Zen 2022, pou desann R20.93, an oktob 2022, e R20.60 an Mars 2023.

En rediksyon R4.60 depi lannen pase Mr Speaker.

Zot par konbyen zot ti fer desann zot?

Par 25 sou a sak fwa ki ti annan en rediksyon.

Nou bann etidyan ki pe etidye dan plizyer pei aletranze pe vwar en logmantasyon dan zot stipend.

Revizyon dan weights ASP pou benefisye bann ki pli vilnerab in ganny fer.
Revizyon part rental ki pe tre byen ganny apresye par sa group ki pou benefisye, i annan ankor bann lanons pozitiv ki pou ganny anonse byento pou ede amelyor lavi sa pep.

En keksoz ki pandan 43an en Gouvernman US pa'n kapab fer.

Si sa pa en travay ki merit ganny rekonnet e apresye Mr Speaker, mon pa konnen kwa ankor mwan.

Si ler nou ti pran laliny aeryen sa pei, nou nasyonal Air Seychelles ti'n topik preski faid, ti e e apresye konversasyon toulezour, ki swa dan Nouvel, oubyen menm isi dan sa Lasanble.
Kot kestyon fermen, prensipal sete pou oubyen pa pou fermen?

Mr Speaker, zis a penn 2an edmi, apre sa bann moman sonm dan listwar Air Seychelles pou la premyer fwa dan son listwar, Air Seychelles pe fer en profi.

Eski sa pa merit ganny rekonnet sa?

Sanmenm sa en pei ki dan problenm sa?

Sanmenm sa en pei ki pe glise sa?

Eski sa i en pei ki pe deperir sa Onorab Vidot, atraver ou Mr Speaker?

Mwan o kontrer mon vwar en pep ki byen portan mwan.

Vre napa rekonesans.


Ozordi ler ou tann koz Air Seychelles, i zis an referans a bann nouvo larout ki sa al konmanse me non pa lo det ki in akimile.

lakonpannyen politik dan pe Omwen, aprann dir mersi.

Akoz se nou lafyerte nasyonal ki sa Gouvernman LDS in reisir sove.

Zis a penn 2an edmi, kot nou pa ti tro sir ki demen pou anmennen, nou pe temwanny plizyer lakonplisman lo nivo lenfrastriktir.
En ki’n ganny abandonnen par sa ansyen Gouvernman US ki ti la lo pouvwar, e ki la pe esey fer sa pep krwar ki zot ki meyer lenfrastriktir 95 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 solisyon pou Sesel.

Batiman ki ti’n ganny abandonnen, in reganny en nouvo lavi e kot nou bann zenn ki pe aspire pou fer karyer dan nursing, pe kapab etidye dan konfor pou realiz zot rev.
En trou dan Palais des Sports ki’n dir plizyer lannen, kot ler lapli ti tonbe, match ti bezwen arete pou en zofisye kapab swiy ater avek en gran servyet.

Court tenis ki’n deplise.

Stad Linite ki la, me kot nou Lekip Nasyonal e nou bann klib i bezwen al zwe zot bann match enternasyonal Maurice.

Zis 2an in edmi, Palais des Sports ganny repare.

Stad Linite pou byento dan en pozisyon pou rekonmans akeyir bann match enternasyonal.

Onorab Uranie, atraver ou Mr Speaker in koz lo move leta lo laplenn La Digue.
Me Mr Speaker si ti mwan, mon ti pou kanmi pou koz lo lenfrastriktir sportif lo La Digue.

Akoz nou tou nou konnen ki sa deteryorasyon pa’n ariv pandan sa 2an.

Nou tou nou konnen lekel ki ti la tou sa letan.

Digwa silvouple, ouver zot lizye.

Me selman Mr Speaker, la nou ki la prezan, e sa Gouvernman LDS pou fer li son devwar anver tou zenn lo La Digue ki pe angaz zot dan spor sa remet bann pou lenfrastriktir dan sa leta ki zot devret ete, kot zot a kapab pratik zot spor prefere dan konfor.
i koz Prezidan Complex Sportif Anse Royale ki’n touzour zis en rev pou bann zenn sa distrik e sa rezyon, byento Onorab Lemiel a ganny sans koup en riban li osi.

Ler lo konstriksyon en nouvo lopital modern lo Mahe, ki zot dir?

Sa ti zot nide Mr Speaker.

Mon fek dir boner ki tou keksoz ti zot nide, tou proze zot ki ti deside, tou proze zot ki ti diskite, tou proze zot ki ti fer plan.

Selman, tou sa bann proze in zis reste en plan, tel parey Lasose Baie Ste Anne.

Lopital La Digue i en legzanp tipik ankor.


Ni en Kordgard zot pa’n kapab repare Glacis, selman ler Prezidan Ramkalawan in koz lo konstriksyon en nouvo lopital modern, ankor sa ti zot nide!

Silvouple!

Ler mon pe koz lo lopital Mr Speaker, mon pou profite pou mwan koz lo sa zafer dra lopital akoz yer ler sa konversasyon in leve, mon’n resevwar de mesaz sorti kot en zabitan e en ansyen travayer lasante.

E premye i lir koumsa Mr Speaker.

Mon pour sit li, “Good day sir.


Just to let you know that the lack of bedsheet in the 96 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 hospital is not a new problem.

Mum passed away in 2018 there was this problem.

We had to bring our own”.

Lekel ki ti la an 2018 Mr Speaker?

LDS?

Lot i dir mwan, “Onorab Monthy, bonzour.

Mon en ansyen lasante, travayer pandan sa 43an nou'n toultan napa dra lopital.

Nou ti bezwen toultan esper dra sorti laundry.

Latizann menm problenm.


Me nou ti per pou koze akoz viktimizasyon.

Mersi.” Aprezan zot vin akiz nou konmkwa nou, nou pe fer viktimizasyon politik.

Mr Speaker, nou'n antann en bann pe koz lalit kont drog kan zot menm ki ti ansarz APDAR.

Montre nou sa bon rezilta APDAR.

Bann zenn pe kick an debout partou dan tou kwen nou distrik.

E yer menm mon’n vwar en video kot en zenn fiy pe kick devan en touris lo en bus stop.

Mr Speaker i fer mwan lapenn sa.


I fer mwan lapenn ler mon bezwen al lanterman enn mon ansyen kanmarad lekol ki nou'n grandi ansanm, akoz sa pwazon ki apel eroin.

Ozordi lalit kont drog in ranforsi, plis drug ganny dealers pe ganny arete, plis bato pe ganny entersepte dan nou delo, e pli gran kantite drog danzere pe ganny entersepte e detrir.

E la mon pou lans en lapel avek Gouvernman Mr Speaker.
Pou vin devan a sak fwa ki'n annan bann tel loperasyon e eksplik sa pep byen, akoz drog in ganny detrir an mer e akoz sa bann dimoun ki ti lo sa bann bato in ganny large.

Akoz menm si levidans i la, nou'n vwar sa lesey pou sey konfiz sa pep, pou sey fer krwar ki sa bann deklarasyon i fo.

Realite i la Mr Speaker.

Menm si annan en serten kantite drog ki antre, lakantite in diminyen konsiderableman, zis US ki pa vwar sa.

Me zot ki zot ti fer zot?


Vin defann eskobar dan Lasanble e kraz Lapolis ler pe fer zot travay dan bann kan drog.

Si ozordi Sesel i annan plis ki 10 mil adikt, anba ki Gouvernman ki sa in arive?

Anba Gouvernman en ozordi LDS?

Si zenerasyon nou lafors travayer in perdi?

Eski sa in ariv anba Gouvernman LDS sa?

tout Mr Speaker, sa problenm hard drugs Sesel, se sa Gouvernman SPPF, US ki’n les anvair nou pei.

E ozordi sa defi pou redres sa problenm in tonm lo nou Gouvernman.
US i le pran kredi pou tou proze ki LDS pe fer ouswa konplete e pe dir ki nou pe zis vin koup riban.

Be Mr Speaker, selman kredi pou zot bann katastrof ki 97 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 zot in kit deryer, sa zot pa oule pran sa.

Sa bann piti pa pou zot sa?

Sa kiltir depandans lo welfare ki zot in kit deryer, se zot ki’n koup riban sa.

E sa bann det egzorbitan ki zot in met lo sa pei e son pep ladan, se zot ki’n koup riban sa.
E sa divizyon politik ki’n rennyen dan sa pei pandan sa karant ekek lannen ki zot in lo pouvwar, se zot ankor ki’n koup riban sa.

Mr Speaker, en kantite in ganny fer pandan sa pti peryod letan nou’n lo pouvwar.

Me eski tou i parfe?

Larepons i non.

Fristrasyon i annan.

I annan en kantite ankor pou fer, akoz nou ti konnen ki sa kales pou pran bokou plis ki 5an pou repare.

Servis Piblik i ankor en defi akoz menm nou MNA, plizyer fwa nou tonm dan dir.
Mon fek call dan en biro pou fikse en randevou ek en CEO pou enn mon zabitan, sekreter i dir mwan i a get back ek mwan, ziska la mon ankor pe espere.

Dokiman ki perdi, telefonn ki pa ganny reponn, tousala i bann move pratik ki ti la depi lontan e ki ankor pe montre son vilen figir.

Sa ki pe servi politik dan travay pou fer sa pep fristre, parey US in deza ankouraz zot siporter pou fer dan enn zot bann Kongre, i ankor pe fer.
osi bezwen Mr Speaker, ler nou'n elimin labi kot ASP, ki tre byen, nou amelyor sistenm ki an plas pou ki sa prosedir i ganny fer pli vit e osi asire ki dimoun ki bezwen lasistans i gannyen.

Avek kreasyon nouvo Lazans pou Home Care, mon espere ki serten ka spesifik, parey enn dan mon distrik, kot sa madanm in kalifye pou ganny en carer, akoz in perdi en kote son lazanm, me akoz i annan de dimoun ki travay kot lakaz, i pe ganny dir i annan ase income pou zot kapab pey zot carer zot menm.
Mon espere ki son case i ganny revwar, akoz tou i annan serten depans Mr Speaker.

lakour E ler mon pe koz lo carer, byento zot pou anba en kad formel, e kot pou napa okenn konfizyon konsernan zot konze e zot a osi ganny zot tandservis si zot deside arete fer sa travay.

Tou carer i konnen ki anba en Gouvernman zot profesyon pe ganny rekonnet en keksoz ki US zanmen in fer.
LDS, Mr Speaker, napa en zour ki pase ki mon pa pe mazinen kwa ki kapab ganny fer pour swa deblok en sityasyon, swa kan tel proze pou konmanse, oubyen ki mannyer mon pou sey rod lasistans pou tel ou 98 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 asiste zabitan dan mon distrik Cascade.

En distrik avek bokou defi, me ki kantmenm sa responsabilite ki zabitan i donn mwan, i fer ki i en lobligasyon pou sey rod solisyon e fer sa distrik avek son zabitan bouz de lavan.
i Parfwa i annan sityasyon kot ou kapab ed sa zabitan avek son problenm dan en kourt peryod letan, me parfwa osi i pran letan pou kapab fer sa.

Sa ki ou'n kapab ede i souvan remersye ou, menm si i pa touzour leka, me sa ki son sityasyon pa ankor ganny santi parfwa rezourd fristrasyon e anler zot mazinen ki ou'n bliy zot, me sa i pa leka.

Me nou bezwen admet osi ki annan sityasyon ki nou konman MNA, nou pa pou zanmen kapab rezourd akoz nou osi nou annan nou limit.
E la Mr Speaker, mon pou lans en lapel avek tou nou bann zabitan pou nou adopte sa lespri kominoter e sa mantalite ed nou prosen.

Si i annan en proze semen ki bezwen pas lo ou propriyete e ki pa pou ni menm afekte ou, annou diskite, e tonm dakor pou ki sa proze i a kapab demare, e soufrans sa bann zabitan ki pe esper sa proze semen a anfen benefisye.

Souvan ou vwar bann Dokter lo Facebook pe fer bann kritik san ki zot konnen kwa ki pe ganny fer par deryer pou ki en problenm i ganny rezourd.
Mr Speaker, dan distrik mon travay avek en DA, mon clerk ek lezot staff kot biro Ladministrasyon Distrik.

Menm si onorab Uranie ek Onorab Herminie in dir nou'n pous tou siporter US dan Gouvernman, mwan mon pe travay ek siporter son parti.

Nou bi prensipal se pa politik, me byennet sa distrik ki apel Cascade.

Lo mon kote i pou touzour reste koumsa e mon espere ki sa i ava leka pou lezot.

An 2021, anvi problenm ekonomik, nou ti ganny zis R200mil pou proze distrik.
E nou ti servi sa pou fer en proze dan leo Cascade pou rezourd en problenm linondasyon ki ti pe afekte bann zabitan sa sou distrik.

An 2022 nou ti ganny 740 mil tel parey in leka pou sa lannen.

E avek sa nou’n kapab konplet plizyer proze, tel parey plizyer bin site ki’n ganny repare oubyen konstrir, e drenaz ki’n ganny repare.

Sa lannen nou annan en gran lalis proze e parmi i annan detrwa proze semen.

Nou konvenki ki nou pou kapab realiz mazorite sa bann proze.
99 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 Re sirfas bann semen segonder dan distrik pou kontinyen e sa detrwa ki reste pou ganny fer byento.

E la mon mazin bann zabitan anler kot masin koltar ti ete.

Sa semen in deteryore e byento i ava ganny en nivo sirfas pou soulaz zot soufrans.

Mon pou profite Mr Speaker, pou remersye sa lekip SLTA ki touzour pe fer en travay ekselan.
Lalimyer pe ganny enstale dan plizyer sou distrik e mon kontan vwar ki bann zabitan i apresye sa travay ki pe ganny fer.

Plizyer pti semen ki pou bokou lannen ti dan fernwanr pe finalman ganny eklere.

Remersiman i osi pou sa de zofisye LWMA ki fer sir tou le Lendi zot lo teren avek DA, pou asire ki sa bann kontrakter pe zot vreman delivre dapre kontra.

Ler distrik i mal ganny netwaye, se MNA ki ganny montre ledwa.
E la mon pou dir LWMA osi pou fer bouze nou bann request pou one-off, kot sa bann landrwa ki pa tonm dan kontra i a kapab ganny netwaye o pli vit posib.

Zofisye later pou Cascade e Planning osi i touzour disponib pou esey rezourd bann case ki ganny met a zot latansyon.

E pou sa mon remersye zot, e espere ki bann zabitan ki zot case later pa ankor ganny rezourd a byento ganny deal avek.

lotorite konsernen Mr Speaker, diskisyon avek in konmanse lo dezyenm faz proze 24/24 Vilaz Zonblon Petit Paris.
E sa proze pou demare byento.

Lenfrastriktir sportif dan distrik pe ganny repare.

Court in ganny en nouvo vizaz e byento sa laplenn ganny abandonnen Anse Dezennen pou osi ganny transformen.

ti’n ki Travay in fini komanse Mr Speaker, e mon pou profite pou remersye tou sa bann endividi prive ki enplike dan sa proze tel parey Mr Suketu Patel, Vijay Construction, Lucas, Costa e lezot ankor.
Bann manrmay dan leo Cascade pou osi byento vwar transformasyon sa pti laplenn ki’n zis la abandonnen pandan tou sa lannen.

Mr Speaker, i annan plizyer endividi e biznes prive ki a sak fwa ki nou tap zot laport zot pare pou asiste distrik e mon pou dir zot en gran mersi.

E mon pou lans en lapel avek lezot pou vin donn en sipor, sirtou an term proze tel parey Vijay pe fer, e osi parey Rotary Club Coco De Mer, ki pe donn nou en nouvo bus stop Petit Paris.
Nou de lekip sport dan distrik, Cascade Bullets nou lekip basket e nou lekip 100 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 volleyball madanm i osi bezwen sipor.

Remersiman pou Mr Ralf Estico, ki pe ede ek sa lekip basket e la mon pou remersye Prezidan Larepiblik pour son led personnel ki’n fer ki nou lekip volleyball madanm in kapab deplase pou partisip dan Losean konpetisyon Endyen.

E mon pou remersye tou dimoun lo management ki'n devoue pou sa lekip.
Klib Mr Speaker Cascade pou byento annan pa zis en nouvo sant kominoter, me osi en nouvo biro Ladministrasyon Distrik.

sipoze konmanse apartir Zilyet sa lannen.

Travay i Mr Speaker, lavenir nou pei i briyan e sa fondasyon solid in fini ganny enstale.

Fodre pa ki Seselwa i les zot ganny anbete avek sa bann Dokter negativite e ki swazir pou boycott louvertir menm Lasanble Nasyonal.

Valentine’s Day pa en lafet ki ganny selebre zour Lafet de Mor Mr Speaker.
Ler mon pe terminen Mr Speaker, mon pou zis donn en konsey gratwit pep Seselwa, e mon espere ki zot a reflesir byen lo la.

Mr Speaker, ler ou annan ou en transpor ki ou'n servi pandan plis ki 40an e ki mileage lo la in tous plafon, larouy in fer lakaz lo la, e menm pyes in aret ganny fer pou sa mark transport.

Ler ou'n pran desizyon pou ou al aste en loto nef e pran sa enn vye ki’n rouye e al met li lo landfill Providence.
Silvouple, pa retourn lo ou desizyon, pou kit ou loto nef ki ou'n fek aste, e pou ou al retir sa katyapo lo landfill!

Akoz nou tou nou konnen ki i pou kit ou dan semen e ni kot exit dan Providence ou pa pou arive.

Mersi Mr Speaker.

(APPLAUSE) MR DEPUTY SPEAKER Mersi Onorab Monthy.

Prosen entervenan lo lalis se Onorab Flory Larue.

HON FLORY LARUE Mersi Mr Speaker.

Bonn apre midi Mr Speaker e koleg Onorab e tou dimoun a lekout.

en Prezidan Ramkalawan in koz fran avek pep Seselwa e in adres santiman.
En santiman ki popilasyon i santi e enn ki li menm li i santi.

Fristrasyon.

Son pep i fristre e li i fristre.

I fer son 3enm repons SONA ki i fer koman Prezidan depi Oktob 2020, 2an 5mwan e non pa 3an pase depi ler ki nou'n fer eleksyon.

En zonm 62an ki pe partisip dan lavi politik son pei 101 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 depi dan bann lannen 1990.
Dan plis ki 30an dan sa parkour nou kapab dir ki en bokou Prezidan Seselwa personnelman e in pas preske dan tou lakour dan Sesel, i vwar e tann zot bann sityasyon li menm.

konn ki Kwa sa bann sityasyon?

Eski nou oubliye?

Nou ti en pep kot standar pou ganny servi dan Sekter Piblik ti vin avek ki kantite afilye ou ti afilye avek en serten kouler e parti politik.

Ouswa ki kantite abilite ou ti annan pou fer krwar ki ou ti siport zot.
Ou ti bezwen pas ou letan zwe rol, pa kritike, pa toler demann koripsyon par ferm ou lizye pangar ou perdi ou bouse manze.

kestyon, Toler move fason fer ti vin enorm pou pa ganny viktimize.

loportinite e Promosyon devlopman pa ti touzour vin avek abilite me avek lezot rezon.

Pep Seselwa eski zot konnen kwa ki mon pe koz lo la?

Mon ti form par sizyenm Lasanble e mon ti pe travay ansanm avek en tim pou reget Gouvernman nou pei.
Nou ti fer travay dan sa Lasanble koman en Lasanble responsab pou akonpanny nou pep pou konpran sa mo gouvernans e responsabilite ki vin avek.

Mon oule fer rapel pep Seselwa ki Leader Lopozisyon sa letan ti Onorab Wavel Ramkalawan.

Ozordi Prezidan Sesel.

Nou ti siport son plan e nou'n met li koman Prezidan.

e fini Mr Speaker, eski nou bliye ki progranm pli televize dan Sesel ti progranm Lasanble dan Mardi ek Merkredi?
Radyo topik laboutik ti konversasyon ti toultan lo bann travay ki ti pe ganny fer, Leader Lopozisyon ek son tim sa letan ti konstaman pe revel bann sityasyon dan pei e pe propoz ba plan travay pou konplimant bann travay azanda Gouvernman dizour.

Apre sa 4an dan Lasanble kot Prezidan Ramkalawan koman Leader Lopozisyon in koz fran, e in dir nou ki i pou remet balans dan sa sistenm ki gouvern nou pei pa repete a plizyer repriz ki i pou fer Sesel en pei ki annan rule of law.
I ti met lanfaz lo travay dapre en sistenm kot napa faver ki ganny fer pou en sitwayen ler i vin rod en Servis Piblik, me i ganny en servis ki in erite a en standar lapolites eleve e sirtou dan en dele letan akseptab.

Mon oule dir zot ki Prezidan Wavel Ramkalawan koman en Leader Lopozisyon ti en dimoun ki ti travay dir, i ti vin dan son biro toulezour depi avan 7er bomaten e ziska 102 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 apepre 6er diswar.
I ti lir tou rapor ki ti annan pou fer ek nou pei e menm koman en Manm Parlman i ti angaz li lo bann travay lo nivo enternasyonal.

La sa FPAC ki nou pep pa ti konnen i egziste, i ti fer sesyon apre sesyon pou devwal bann standar deplorab ki ti annan.

Gouvernman US Bann keksoz ki ti fer nou demann nou lekor be sa bann dimoun apre plis ki 40an i kapab kontinyen fer marse nou pei dan sa fason?

Kot kontra ti ganny fer ek Irish pou sepa konbyen milyon.
Kontra disparet State House apre reaparet dan en loto e tou sa bann boutey whisky.

Apre nou a tann dir ki nou ki ti dan pye mang, ki nou pe manz tou mang.

O kontrer nou'n protez nou pye mang ler sounami in pase dan sa dernyen 2an.

Nou pe tay nou pye mang, nou pe met langre avek e deza nou pe komans vwar rekolt.

Mr Speaker, nou'n tann en pake leson sorti lot kote latab.

Eski Onorab Leader parti minoriter ek son tim i kapab donn nou pei e nou parti leson lo zesyon?
Ozordi koman Prezidan, sa menm zonm avek menm pasyon son biro i State House.

Me sa labitid travay for i ankor avek li.

In deza fer premye meeting State House 5er bomaten e enn son pli long lazournen i ti kit State House 11er diswar.

I napa en lasanm dormi Sa ladministrasyon ozordi in tire ki sa sertennman pa ti ganny servi pou repoze.

State House.
State House.

fonksyon kalite Dan son bann sesyon travay, son sel priyorite se pou zwenn son bann Minis e zofisye pou deblok bann plan travay pou pei e non pa zwenn man piblik dan en lasanm prive pou promot zot pou fer zot loan disparet.

Pardon Mr Speaker.

Pou promet zot pou fer zot loan disparet, pou promet zot pou donn zot en later ouswa lezot kalite faver ki pa zanmen aparet dan en file.
nou, Mr Ramkalawan koman Prezidan, letan i ti pe fer son konpanny i ti koz lo sanzman, lo transformasyon nou pei e nou ti dakor e se sa direksyon oule.

nou ki Modernizasyon, regilasyon, en sistenm egal pou tou dimoun.

In komans sa travay par enkli tou Seselwa, an di-z-an Sesel i pour tou son zanfan.

In donn tou dimoun en loportinite pou zwenn sa traze.

ti Mr Speaker, sanzman i en mo ki konplike.


I vedir sanz tou ou ou fer, konportman, sanz ou valer, fason sanz 103 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 sanz ou latitid me sa pa ganny fer par sanz kouler miray, par konstrir en batiman ouswa en en aksyon i semen.

Me personnel ki sak endividi i bezwen fer lo li menm.

Kiltir sanzman, culture of change i enn bann keksoz pli difisil pou etablir dan en striktir ki'n annan en fason fer san direksyon.
Sa pa ti zis en kri batay kanpanny eleksyon me en fe ki pe ariv otour nou.

Avek globalizasyon, progre rapid dan teknolozi e en lanfaz spesifik ki pe ganny mete lo lefikasite, i fer ki amelyorasyon par transform nou i enkontrolab.

ladministrasyon Ler sanzman pe ganny enplimante, i souvan annan rezistans, sa i fer ki bokou latansyon i bezwen ganny donnen avek sa prosesis.
Nou kanpanny sanzman ti anmenn LDS State House an Oktob 2020. ki mannyer Mr Speaker, mon ti a kontan demann pep Seselwa e nou Lasanble, eski nou'n deza sa mazinen sanzman ti pou ete si ti napa COVID an 2020?

Si erport pa ti fermen pou plis ki 1an, si ti napa lager Ukraine ki'n anmenn en destabilizasyon dan lemonn kot bann komodite in vin rar lo marse?

La mon pe koz lo delwil lezot manze, lafarin ek komodite de baz.

Tousala dan nou premye 2an.

Ki mannyer Prezidan Ramkalawan in fer?


e Se son karakter for, son perseverans son determinasyon pou li fer sir i konpran bann sityasyon.

Son abilite pou kapab gard en tim ansanm, in kapab fer bann desizyon brav ki ti bezwen ganny pran e ganny pran vitman.

Nou pep in manze, nou travayer in ganny en saler, nou lekonomi in repran.

En keksoz ki mon garanti i si Wavel John Charles Ramkalawan pa ti Prezidan Sesel, pa ti pou koumsa.
Eski nou mazinen ki sityasyon nou ti pou ladan si parti minoriter ki ti'n ganny eleksyon?

Zis get zot listwar.

Vyolans, met bonm dan sak vakwa, labi drwa imen, pran bann aki e protez zot aki.

Get bann desizyon ler pei ti pe fer sitan byen, pa dan kriz.

Bann desizyon ki'n anfons nou laliny aeryen ziska preske fait.

Nou pei zot in fer fait e ki mannyer zot in toultan get zis sot lekor.

Si US ti o pouvwar nou pa ti pou zis fristre, me nou ti pou dan en lot kalite parol pa nonmen.
Me an menm tan ganny tou sa ki nou'n erite avek en Gouvernman US.

En serten group dimoun ki pa respekte 104 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 lanmizik zot prosen ek zot kominote par zwe for ziska tou keksoz i tranble dan lakaz.

E pa dir zot naryen zot pou koup ou ek en kouto.

En fason viv kot vyolans domestik i kouran partou, kot labi zanfan ti'n vin en sport nasyonal, vole ti travay pli atiran ki nou zenn ti oule fer.
Kot gard ti napa okenn kontrol, en lenfestasyon drog dan tou kous tou sosyete e sa progranm BBC ki'n kas nou leker in montre ki mannyer serten nou pep pe viv.

Pa bliye pa fek arive tousala.

En pei kot nou pa ti zis fristre me viv dan lafreyer dan lakour ek dan nou nou kominote.

Avek ta problenm ki ti lo lasyet nou bann leaders, tou dimoun ti ankor pe ganny en saler.
tou sa E avek tou defi ki nou'n traverse lannen pase en lanons ti ganny fer dan Bidze pou en logmantasyon 10poursan dan saler travayer Sekter Piblik ki pou arive an Avril 2023.

Sa logmantasyon i garanti ki sa ki lo saler pli ba i garanti ganny R1000 an plis lo son saler si son 10poursan i pli ba ki R1000.
Parti US an 2019 ti propoz 5poursan logmantasyon lo saler zot pa ti dan okenn problenm ekonomik boulversman e napa en ti mondyal, sa ti pou fer ki sa ki ti lo saler pli ba ti pou ganny en ogmantasyon R250.

Avek vizyon LDS dan Lasanble, ti propoze ki sa i ganny rekonsidere par donn 450 tou dimoun pou benefis sa ki lo saler pli ba.

Sa ti ganny rezete par Parti US apre zot vin dir nou ki nou pa enterese avek pos Seselwa.

Mr Speaker, eski pep sa Seselwa logmantasyon in vin zis 2an apre Oktob 2020?
realize ki i prensipal Ler nou'n perdi 2an pou re stabiliz nou pei e nou pep nou Prezidan i retourn ankor ver en servis Gouvernman ki Servis Piblik.

Gouvernman pe met lanfaz dan fer son servis vin pli performan, sa i pou direkteman benefisye Sekter Prive ki pou kontinyen en atraver rezilta donn lekonomi pli performan.

Mr Speaker, permet mwan pou fer en sitasyon.

“Sa ki enteres mwan e ki tou Seselwa san distenksyon i resevwar menm servis e bon tretman.
Sa ki enteres mwan i ou lwayote ver sa Gouvernman ki'n ganny elekte par lepep.

Si ou pa kapab respe sa bann kriter napa plas pou ou dan Servis Piblik”.

Fen sitasyon.

Sa ti ganny dir par Prezidan James Michel dan SONA 2016.

105 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 vwar Mr Speaker servis i rol prensipal en Gouvernman e nou fristrasyon ki mankman dan sa bann servis i reel.

E Prezidan Ramkalawan i pe fer fas avek sa.


Koman Sef sa Nasyon parey plizyer Manm parti minoriter in fer remarke se li sef sa servis.

In profite avek loportinite SONA pou met sa bann latansyon Lasanble direkteman akoz sa i afekte tou Manm, i donn nou en referans lo kwa en civil servant.

I en vokasyon par en sitwayen ki dedye son lavi dan Servis Piblik avek en konpetans dan son domenn spesifik pou deservi piblik.
Par son natir i sipoze en domenn pou bann ki kapab sirmont son krwayans politik dan son lavi profesyonnel e travay pou benefis sitwayen son pei.

Dan sa ka mon ti ekspekte ki Leader parti minoriter pou sezi sa pwen e kontribye bann sizesyon ou donn bann direktiv pou ede etablir sa pou donn lanmen tir fristrasyon.

In mank en loportinite pou ede depolitiz e promouvwar etik dan Servis Piblik.
Kontrer i dir nou si dimoun i ganny pouse zot pou desann kot Lorloz, savedir zot pa krwar ki bann dimoun ki travay kot PSAB i konpetan.

I pa krwar ki Ombudsman pou kapab entervenir pou regard merit sa bann ka.

Mon'n tann li nonm SQA, eski laba i annan nouvo dimoun ki prezan papye i pran 4 semenn, ouswa sa ka ki ti referans avek ti en ka spesifik?

Mr Speaker, la mon bezwen krwar ki bar i tro o pou sa msye.

Akoz ler mon'n ekoute, enn son Manm ki'n koz apre li in ganny plis aklamasyon ki li.
Dapre mon konpran i pa ti pe port latansyon parol ki ti pe ganny dir me plito note konbyen fwa nou ti bat lanmen e i konfize akoz nou pa'n debout apre ki nou Prezidan in koze.

Alor zot, zot pou debout sak fwa enn zot Manm i koze akoz zot eksite pou zot bat lanmen.

Mr Speaker, mon bezwen dir ki zot pa devret tro eksite akoz Prezidan in dir nou ki rapor TRNUC pou ganny prezante avek li le 28 Mars e parey Lalwa i dir sa dokiman pou vin piblik, zot in manke sa pti bout?
Sanmenm ki zot dir son speech i siperfisyel e pa donn okenn lespwar?

Zot ki pe perdi lespwar byen boner?

Pep Seselwa nou viv dan en demokrasi, zour eleksyon pou ariv ankor e zot in byen ekout tou bann revelasyon dan TRNUC ki byento pou an blan ek nwanr.

Ki pou vin par nou 106 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 listwar ki liste tou sa bann pli gro atrosite ki Parti SPUP, SPPF, Parti Lepep e la US in fer, mazin byen si i annan en plas pou zot dan lavenir nou pei.
Ouswa nou pou kit zot dan sa bin bag ki en ansyen Prezidan in kit pei avek e i pa oule retournen.

Ler sa rapor pou vin devan nou Lasanble, nou pou regard bann rekomandasyon ki bann Komisyoner in fer, enn bann travay ki ti komanse avek bokou zefor par Prezidan Ramkalawan avek bi promot linite e rekonsilyasyon.

Mr Speaker, la ki nou pou vwar ki mannyer lot kote latab pou reakte.

Dan Kongre zot in dir ki zot atas zot avek bann prensip en serten ero.
Nou a gete ki mannyer zot pou reakte, nou a gete si zot meyer opsyon pou Sesel ouswa zot pou pas an pasan dan en gran presipis.

Nou pou gete si zot pou dir nou ki Mr Brian Victor en gro msye ki ti tonm ater dan lasal TRNUC e montre nou ki mannyer i ti ganny trete apre lese pou mor, i ti plere, i ti akont nou son defi.

Ozordi son latet i plen avek bann mark kot in fer plizyer loperasyon e ki ankor fermal.

Dir mwan Mr Speaker eski zot pou vin sant ek nou ♫ lalang, lalang, lalang, lalang, lalang, lalang?♫.
lalang, lalang, lalang, Mr Speaker, sa bann keksoz i form par nou defayans sosyal kot en pep ti ganny servi par itiliz lafreyer pou reste o ti swaf pouvwar, akoz zot pouvwar.

En lafreyer kot ou pa ti ganny drwa koze e zot in perdi konfyans dan zot lekor.

Mr Speaker LDS in re donn Seselwa sa konfyans.

Prezidan Ramkalawan apre tou sa defi dan son premye 2an ki in sirmonte, in rediriz sa pei dan en direksyon kot ozordi nou tou nou garanti en saler si nou pe travay.
Mr Speaker, in repran aker en keksoz ki enportan pou nou devlopman, nou Servis en li Piblik.

Gouvernman.

nou Prezidan i pe met lanfaz lo la e nou pou siport li.

leker Alor Se Pep Seselwa nou'n ariv dan pozisyon kot nou bezwen regard nou lekor e definir nou rol.

Si ou en siporter LDS, si ou en siporter US, e bann ki pa siport okenn parti politik nou tou nou Seselwa.

Pa demande ki ou pei i kapab fer pou ou me kwa ki ou kapab fer pou ou pei.
Sa kotasyon i sorti dan diskour linogirasyon Prezidan Kennedy I enn ki mark an 1961. demokrasi bann Ameriken ler zot fer referans avek zot pei.

Zot 107 Verbatim Report NAS Sitting Thursday 16th March, 2023 lapartenans patriyotik i pli for ki zot lapartenans politik ler zot fer referans avek sa kotasyon.

Donn sipor en parti pa devret vedir perdi ou etik, ou reste en manman, en papa, en zanfan, en travayer, en koleg.

Ou reste en Seselwa.

Ou pei i vin premye.

Mersi Mr Speaker.


(APPLAUSE) I MR DEPUTY SPEAKER Mersi Onorab Larue.

ti dernyen entervenan ki nou ti annan lo lalis pou ozordi.

Nou pou kontinyen avek larepons bann lezot Manm lo mesaz Leta Prezidan Lanasyon demen bomaten 9er.

Alors nou ava adjourn pou ozordi.

Mersi.

Diskour (ADJOURNMENT) 108